ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ & ΙΘΑΚΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ & ΙΘΑΚΗΣ"

Transcript

1 ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ & ΙΘΑΚΗΣ

2 Οι µαθητές της Ελλάδας στην Κεφαλονιά Επιστηµονικός Υπεύθυνος: Π. ΒΑΣΑΛΑ Αρίθµηση βιβλίου στη σειρά: 2 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΒΑΣΑΛΑ Κεφαλονιά-Υγρότοποι Προγράµµατα και δραστηριότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Copyright ΤΕ Κ-ΚΙ Παρασκευή Βασάλα Πρώτη έκδοση: Σεπτέµβριος 2006 Ιδέα-σχεδιασµός-συγγραφή: Π. Βασάλα Εξώφυλλο-σκίτσα: Μαρία Ντε Pοζάριο Επεξεργασία κειµένου-σελιδοποίηση: ιονυσία Παπαναστασάτου ιορθώσεις: Π. Βασάλα Εκτύπωση: Λασκαράτος Το παρόν έργο πνευµατικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόµου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήµερα) και τις διεθνείς συµβάσεις περί πνευ- µατικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής άδειας του εκδότη κατά οποιοδήποτε µέσο ή τρόπο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκµίσθωση ή δανεισµός, µετάφραση ή διασκευή, αναµετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε µορφή (ηλεκτρονική, µηχανική, ή άλλη) και η εν γένει εκµετάλλευση του συνόλου ή µέρους του έργου. ISBN ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΙΘΑΚΗΣ Λιθοστρώτου 27, Αργοστόλι Τηλ.: Fax: ικτυακός τόπος:

3 1. ΒΑΣΙΚΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ Αειφόρος διαχείριση: Η διαχείριση των οικοσυστηµάτων κατά τρόπο που να προσφέρουν σε συνεχή βάση το µέγιστο δυνατό όφελος στις σηµερινές γενιές, διατηρώντας την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προσδοκίες των µελλοντικών γενεών. Αλόφιλα είδη ή αλόφυτα: φυτά που έχουν την ικανότητα να φύονται σε εδάφη µε πολύ υψηλή περιεκτικότητα αλάτων. Απειλούµενο είδος: είδος που κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Η επιβίωσή του δεν είναι σίγουρη αν οι επιβαρυντικοί παράγοντες συνεχίσουν να υπάρχουν. Λέγεται και κινδυνεύον είδος ή είδος που κινδυνεύει (απειλείται) µε εξαφάνιση. Βιολογική συσσώρευση: είναι το φαινόµενο κατά το οποίο ραδιενεργά στοιχεία, βαρέα µέταλλα, συνθετικές οργανικές ενώσεις και άλλες µη βιαδιασπώµενες ενώσεις µπορούν να ενσωµατωθούν, σε διαφορετικούς βαθµούς από οποιονδήποτε οργανισµό. Με αυτόν τον τρόπο εισχωρούν στα τροφικά δίκτυα των οικοσυστηµάτων, όπου κατά µήκος των τροφικών αλυσίδων δηµιουργούνται φαινό- µενα βιολογικής συσσώρευσης των ρύπων. ηλαδή οι οργανισµοί που έχουν απορροφήσει από το περιβάλλον κάποια ρυπαντική ουσία, θα χρησιµεύσουν ως τροφή για άλλους οργανισµούς, οι οποίοι µε τη σειρά ρους θα συσσωρεύσουν τη ρυπαντική ουσία στο σώµα τους. Έτσι, από τα κατώτερα τροφικά επίπεδα η ρυπαντική ουσία µεταφέρεται µέσω της τροφικής αλυσίδας στα ανώτερα τροφικά επίπεδα και η σταδιακή συσσώρευση της ουσίας είναι τόσο µεγαλύτερη όσο το τροφικό επίπεδο είναι υψηλότερο. Βιοποικιλότητα: το σύνολο της ποικιλίας των µορφών ζωής σε έναν συγκεκριµένο χώρο. ιακρίνονται τρία επίπεδα βιοποικιλότητας, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστα µέρη ενός ενιαίου συνόλου: α) γενετική ποικιλότητα, η οποία εκφράζει το εύρος των κληρονοµήσιµων χαρακτηριστικών ενός είδους, β) ποικιλότητα ειδών, η οποία εκφράζεται µε τον αριθµό των ειδών φυτών και ζώων που απαντούν σε µια συγκεκριµένη περιοχή γ) ποικιλότητα οικοσυστηµάτων, βιοκοινωνιών ή ενδιαιτηµάτων που εκφράζεται µε τον αριθµό των συνδυασµών ειδών φυτών και ζώων και των σχετικών αβιοτικών παραγόντων που συναντώνται σε µια συγκεκριµένη περιοχή. Ένα άλλο επίπεδο βιοιποικιλότητας θα µπορούσε να προσεγγιστεί µέσα από τη θεώρηση της ποικιλότητας των τοπίων, το οποίο εκφράζεται µε τον αριθµό ή το πλήθος των τύπων τοπίων που εµφανίζονται σε µια περιοχή ή σε µια χώρα. Βιότοπος: α) ο χώρος µέσα στον οποίο ζουν και αναπαράγονται τα µέλη µιας βιοκοινωνίας. Χαρακτηρίζεται από σχετική οµοιοµορφία των συνθηκών του περιβάλλοντος, β) το αβιοτικό µέρος του οικοσυστήµατος (έδαφος, νερό, κλίµα, κ.λπ.). Γεωργικά φάρµακα: οι φυσικές και συνθετικές χηµικές ουσίες που χρησιµοποιούνται για την καταπολέµηση των ασθενειών και ζιζανίων των φυτών και για τη ρύθµιση των φυτικών διεργασιών. Συνώνυµος, αλλά όχι εξίσου δόκιµος όρος είναι ο όρος φυτοφάρµακα. Είδος: ένας οργανισµός ή οργανισµοί που συγκροτούν ένα φυσικό πληθυσµό ή οµάδες πληθυσµών, µέσα στους οποίους τα εξειδικευµένα γνωρίσµατα των γονέων µεταβιβάζονται στις γενεές των απογόνων τους. Κάθε είδος είναι αναπαραγωγικά αποµονωµένο. Τα άτοµα που προέρχονται από διασταύρωση ατόµων που ανήκουν σε διαφορετικά είδη είναι συνήθως στείρα. Ενδηµικό είδος: Το είδος που ζει µόνο µέσα σε έναν οριοθετηµένο γεωγραφικό χώρο στον οποίο και έχει δηµιουργηθεί. Κατά τη χρήση του όρου είναι απαραίτητο να ορίζεται ο χώρος π.χ. ενδη- µικό της Κεφαλονιάς ή ενδηµικό της Ελλάδας. Ενδιαίτηµα: ο τόπος όπου ζει ένα είδος, ένας πληθυσµός ή µια βιοκοινότητα και τα γνωρίσµατά του, π.χ. µια αµµώδης ακτή. Ευτροφισµός: η διεργασία του εµπλουτισµού (φυσικού ή ανθρωπογενούς) των νερών µε θρεπτικά συστατικά (ιδιαίτερα νιτρικά, αµµωνιακά, φωσφορικά) που οδηγεί σε αυξηµένη παραγωγή φυτικής ύλης. Ίζηµα: το προϊόν της καθίζησης στερεών ασύνδετων σωµατιδίων, που µεταφέρονται κυρίως µε το νερό και τον άνεµο, στον πυθµένα θαλασσών και λιµνών και άλλων υποδοχέων. 1

4 Λύµατα: κάθε υγρή εκροή που ρυπαίνει έναν χώρο. Τα λύµατα που προέρχονται από τις βιοµηχανίες ονοµάζονται βιοµηχανικά, εκείνα που η προέλευσή τους είναι οικιακή ή αστική ονοµάζονται οικιακά ή αστικά. Μακκία: τύπος πυκνής αείφυλλης θαµνώδους διάπλασης της περιοχής της Μεσογείου που αποτελείται από κουµαριές, ρείκια, αγριελιές, αριές κ.ά. Η µακκία εξαπλώνεται σε πάρα πολλές παραλιακές περιοχές της Ελλάδας και επεκτείνεται προς το εσωτερικό, φτάνοντας σε υψόµετρο µ. συνήθως. Μόλυνση: η ρύπανση που οφείλεται σε παθογόνους µικροοργανισµούς και αδόκιµα µερικές φορές χρησιµοποιείται ως συνώνυµο της ρύπανσης. Ξενικά είδη: τα είδη που δεν ανήκουν στο οικοσύστηµα και «εισάγονται» από άλλα οικοσυστήµατα. Οικότοπος: τόπος µε ενιαίες συνθήκες, όπου ζουν συγκεκριµένα είδη µαζί, όπως µια λίµνη ή ένα δάσος. Οικοσύστηµα: ένα σύστηµα µελέτης που περιλαµβάνει τους βιοτικούς και τους αβιοτικούς παράγοντες µιας περιοχής, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις µεταξύ τους. Οργανικό υλικό (ή οργανική ύλη, οργανική ουσία): υλικά φυτικής, ζωικής ή και χηµικής προέλευσης που περιέχουν οργανικές ενώσεις Πλαγκτόν: υδρόβιοι οργανισµοί (φυτικοί και ζωικοί), κυρίως µικροσκοπικοί που έχουν σχετικά µικρή ικανότητα ενεργητικής µετακίνησης και µετακινούνται συνήθως µε τη δράση των κυµάτων και των ρευµάτων. Προσαρµογή: Η διεργασία ή η τελική κατάσταση των αλληλεπιδράσεων ενός οργανισµού µε το περιβάλλον του, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσµα την ευδοκίµηση του οργανισµού στο περιβάλλον αυτό. Προστατευόµενο είδος: είδος για το οποίο έχει θεσπιστεί ειδικό καθεστώς προστασίας, επειδή απειλείται ο πληθυσµός του, σε τοπικό ή παγκόσµιο επίπεδο. Πληθυσµός: ένα σύνολο ατόµων του ίδιου είδους που καταλαµβάνει µια καθορισµένη γεωγραφική περιοχή και που παρουσιάζει αναπαραγωγική συνέχεια. Ρύπανση: Κάθε δυσµενής διαφοροποίηση των φυσικών, χηµικών ή βιολογικών χαρακτηριστικών του αέρα, του νερού ή του εδάφους που µπορεί να οδηγήσει σε διαταραχή της ισορροπίας του φυσικού περιβάλλοντος. Είναι βλαβερή για τον άνθρωπο και τους άλλους οργανισµούς και προκαλεί φθορά στην υλική και πολιτιστική περιουσία των ανθρώπων. Σπάνια είδη: είδη µε περιορισµένη παγκόσµια εξάπλωση. Τοξική ουσία: Ουσία που µπορεί να απορροφηθεί από έναν οργανισµό και προκαλεί βλάβη µη αναστρέψιµη ή ακόµη και το θάνατο. Τροφική αλυσίδα: σχηµατική παράσταση της αλληλεξάρτησης των οργανισµών για τροφή µε µία σειρά που ξεκινά από τα φυτά ή τους αποικοδοµητές και καταλήγει στα µεγάλα σαρκοφάγα. Τροφικό πλέγµα: Η τροφική οργάνωση των πληθυσµών ενός συστήµατος µέσα από την οποία διακινούνται ενέργεια και υλικά. είχνει ποιος τρώει ποιον και τι καθώς και από ποιον τρώγεται. Τα τροφικά πλέγµατα αποτελούνται από πολλές τροφικές αλυσίδες. Τύρφη: ελαφρύ σπογγώδες οργανικό καύσιµο, προϊόν ατελούς αποσύνθεσης φυτικών υπολειµµάτων, µε υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία (ως 95%) και χαµηλή θερµαντική ικανότητα. Τυρφώνας: τύπος υγρότοπου µε σπογγώδες, ελάχιστα αποστραγγιζόµενο τυρφικό έδαφος, που απαντά σε ψυχρές αλλά και σε τροπικές περιοχές και έχει ιδιαίτερη βλάστηση. Υδροφόρος ορίζοντας: πορώδες υπόγειο πέτρωµα το οποίο περιέχει νερό. Απαντά σε διάφορα βάθη και έχει την ικανότητα να απορροφά νερό και να επιτρέπει την κίνησή του µέσα από τη µάζα του. Φρύγανα: σχηµατισµός βλάστησης από ξηρόµορφα και ηµιθαµνώδη φυτά που φυτρώνουν σε ξηρούς, άγονους και βραχώδεις τόπους, π.χ. θυµάρι, ρίγανη κ.ά. 2

5 2. ΦΟΡΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Υπουργείο Περιβάλλοντος και ηµοσίων Έργων Τµήµα ιαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Τρικάλων 36, Τ.Κ , Αθήνα Τηλ , Fax: ικτυακός τόπος: ΕΥ ΑΠ Α.Ε. ιεύθυνση ιοικητικού Υπηρεσία Γενικής Γραµµατείας Ωρωπού 156, Τ.Κ , Γαλάτσι Τηλ , Fax: Ηλεκτρονική διεύθυνση: ικτυακός τόπος: Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων -Υγρότοπων (ΕΚΒΥ) 14ο χιλιόµετρο Θεσσαλονίκης-Ν. Μηχανιώνας, Τ.Κ , Θέρµη Τηλ , , Fax : ικτυακός τόπος: Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Λεβίδου 13, Τ.Κ , Κηφισιά Τηλ , , Fax: ικτυακός τόπος: Φίλοι του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Λεβίδου 13, Τ.Κ , Κηφισιά Τηλ: ικτυακός τόπος: ΚΕΝΤΡΟ ΓΑΙΑ Όθωνος 100, Τ.Κ , Κηφισιά Τηλ Παγκόσµιο Ταµείο για τη Φύση-WWF Ελλάς Φιλελλήνων 26, Τ.Κ , Αθήνα Tηλ , Fax: ικτυακός τόπος: Ελληνική Εταιρεία για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονοµιάς Τριπόδων 28, Τ.Κ , Αθήνα Τηλ , , Fax: ικτυακός τόπος: Μεσογειακό Γραφείο Πληροφόρησης Τριπόδων 28, Τ.Κ , Αθήνα Τηλ , Fax: ικτυακός τόπος: 3

6 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Εµµανουήλ Μπενάκη 53, Τ.Κ , Αθήνα Τηλ: , Fax: Ηλεκτρονική διεύθυνση: ικτυακός τόπος:??????/ Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης Νίκης 24, Τ.Κ , Αθήνα Τηλ , Fax: Ηλεκτρονική διεύθυνση: ικτυακός τόπος: Εθνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΚΘΕ) Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων, Τοµέας Αλιευτικής Αξιοποίησης Τ.Κ , Ελληνικό, Άγιος Κοσµάς Τηλ , Fax: , ικτυακός τόπος: Εθνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΚΘΕ) Ινστιτούτο Εσωτερικών Υδάτων, Τοµέας Έρευνας Περιβάλλοντος Τ.Κ , Ελληνικό, Άγιος Κοσµάς Τηλ: , Fax: ικτυακός τόπος: Εθνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΚΘΕ) Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Τοµέας Υδατοκαλλιεργειών Τ.Κ , Ελληνικό, Άγιος Κοσµάς Τηλ , Fax: ικτυακός τόπος: Ιχθυοκαλλιεργητικό Κέντρο Αχελώου Α.Ε. (ΙΧΘΥΚΑ Α.Ε.) Τ.Κ. 3001, Νεοχώρι Μεσολογγίου Τηλ , Fax: ικτυακός τόπος: http//www.ethiage.gr, Κέντρο Πληροφόρησης έλτα Εβρου Τηλ , Fax: Ηλεκτρονική διεύθυνση: Κέντρο Πληροφόρησης έλτα Νέστου Κεραµωτή, Τ.Κ , Καβάλα Τηλ Ηλεκτρονική διεύθυνση: Κέντρο Πληροφόρησης Λίµνης Βιστονίδας Πόρτο Λάγος, Τ.Κ , Ξάνθη Τηλ Κέντρο Πληροφόρησης Υγροτόπου Κερκίνης Τηλ , Fax:

7 Κέντρο Πληροφόρησης έλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκµονα-Αλυκές Κίτρους Τηλ , Fax Ηλεκτρονική διεύθυνση: Κέντρο Πληροφόρησης Λιµνών Κορώνειας-Βόλβης Απολλωνία, Τ.Κ Τηλ , Fax: Κέντρο Πληροφόρησης Πρεσπών Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών Άγιος Γερµανός, Τ.Κ , Πρέσπα Τηλ , Fax: Ηλεκτρονική διεύθυνση: Κέντρο Πληροφόρησης και Έρευνας Αµβρακικού Κόπραινα, Τ.Κ , Άρτα Τηλ Κέντρο Πληροφόρησης Λιµνοθάλασσας Μεσολογγίου Σιδηροδροµικός Σταθµός Αιτωλικού, Τ.Θ. 111 Τηλ./ Fax: Ηλεκτρονική διεύθυνση: Κέντρο Πληροφόρησης Κοτυχίου- άσους Στροφυλιάς Τηλ , Fax: Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κεφαλονιάς και Ιθάκης αυγάτα, Τ.Κ , Κεφαλονιά Τηλ Ηλεκτρονική διεύθυνση ( ): Βοτανικός Κήπος Κεφαλονιάς Ίδρυµα Φωκά Κοσµετάτου Π. Βαλλιάνου 1, Αργοστόλι Τηλ , Fax: Ηλεκτρονική διεύθυνση ( ): ικτυακός τόπος: 5

8 3. ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟΤΑΙΝΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥΣ ΑΠΑ Ο ΗΜΟΥ, Ν. (1993). Περιγραφικό Λεξικό των Πουλιών της Ελλάδος. Αθήνα: ΜΓΦΙ BAILEY, J. (1993). Πουλιά (µτφρ. Π. Παπακωνσταντίνου) Αθήνα: Ερευνητές ΒΑΛΑΣΑΚΗΣ, Π. (1989) Ο γύρος του Κουτάβου και άλλα διηγήµατα για παιδιά. Αθήνα: Εστία ΒΑΣΑΛΑ, Π. (Επιµ.) (1987) Κούταβος, Η Λιµνοθάλασσα της Κεφαλονιάς, Πρόγραµµα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αργοστόλι BONETTI, A. (1999). Μια µέρα στη λιµνοθάλασσα. Αθήνα: Σύνολο COLDREY, J. (1993). Όστρακα (µτφρ. Π. Παπακωνσταντίνου) Αθήνα: Ερευνητές ΓΕΡΑΚΗ, Π.Α. & ΚΟΥΤΡΑΚΗ, Ε.Τ. (1996). Ελληνικοί Υγρότοποι. Αθήνα: ΜΓΦΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (χ.χ.) Το πρώτο µου βιβλίο για τα πουλιά. Αθήνα: ICBP & Ε.Ο.Ε. ΕΜΠΟΝΟΣ, Α.-. (1999). Κούταβος. Το χρονικό ενός βάλτου. Αργοστόλι: ήµος Αργοστολίου ΚΑΛΑΪΤΖΙ ΗΣ,. & ΨΑΛΛΙ ΑΣ, Β. (1999). Το ποτάµι, Εγχειρίδιο Παιδαγωγικών ραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για τη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση. Αθήνα: Κριτική. ΚΑΤΣΑ ΩΡΑΚΗΣ, Γ. (1996). Πρέσπα. Μια ιστορία για τη φύση και τον άνθρωπο. Άγιος Γερµανός: Εταιρία Προστασίας Πρεσπών ΚΟΛΩΝΑΣ, Λ. (1994). Πόρος Κεφαλονιάς. Πάτρα: Κοινότητα Πόρου-Πολιτιστικό Τµήµα ΜΠΑΛΑΡΝΤ, Κ. (1997). Τα φτερουγίσµατα (Fly Away Home). Βιντεοταινία και DVD ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Κ. (1996). Τα πουλιά του Αιγαίου. Αθήνα: Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. ΠΕΡΕΝ, Ζ., ΚΛΙΖΟ, Ζ. & ΝΤΕΜΠΕΡ, Μ. (2001). Ταξιδιάρικα πουλιά (Le people migrateur). Βιντεοταινία και DVD ΤΣΙΟΥΡΗΣ, Σ. Ε. & ΓΕΡΑΚΗΣ, Π.Α. (1991). Υγρότοποι της Ελλάδος. Θεσσαλονίκη: Α.Π.Θ./Τµήµα Γεωπονίας, Εργαστήριο Οικολογίας και Προστασίας του Περιβάλλοντος, WWF, IUCN ΥΠΕΧΩ Ε (1997). Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. άσος Στροφυλιάς. Λιµνοθάλασσα Κοτύχι. 6 Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1997). Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. έλτα Ποταµού Νέστου. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1997). Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. Εκβολές ποταµών Αξιού,- Λουδία- Αλιάκµονα, Αλυκή Κίτρους. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1997). Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. Υγρότοποι ευρύτερης περιοχής Εύηνου-Μεσολογγίου-Αιτωλικού-Αχελώου. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1997). Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. έλτα Ποταµού Έβρου. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1998). Αµβρακικός. Οικοτουριστικός οδηγός. Πρέβεζα. CORNELL, J. (1994). Ας µοιραστούµε τη φύση µε τα παιδιά (µτφρ. Στ. ηµητριάδου, Χρ. Αθανασίου, Α. Παπαγιάννη, & Α. Κωτίτσας). Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής WILKES, A. (1991). Το πρώτο βιβλίο οικολογίας. Αθήνα: Μαργαρίτα ΕΠΕ. ΠΕΤΡΟΣ, N. (1995) Καθρεφτίσµατα στην Κερκίνη. Αθήνα: Κοάν ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ (2000). CD-ROM: Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας (Κέντρο ΓΑΙΑ) & ΕΚΒΥ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΣΤΡΥΜΟΝΙΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ (Βιντεοταινία) (2000): Νοµαρχιακή Αυτοδιοίκηση Θεσσαλονίκης και Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγρότοπων (ΕΚΒΥ)

9 4. ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΡΑΜΣΑΡ έλτα του Έβρου (Νοµός Έβρου) Ο υγρότοπος βρίσκεται στην ανατολικότερη γωνιά της Ελλάδας, στις εκβολές του ποταµού Εβρου. Περιλαµβάνει ένα ευρύ έλτα µε λιµνοθάλασσες, αλµυρά έλη, µικρές νησίδες, αµµόλοφους καθώς και υπολείµµατα παραποτάµιων δασών. Κατά τη Ρωµαϊκή εποχή στην ευρύτερη περιοχή ήταν χτισµένη η Τραϊανούπολη, που πήρε το όνοµά της από τον ιδρυτή της Τραϊανό. Ο σηµερινός αρχαιολογικός χώρος διαθέτει και τις οµώνυµες ιαµατικές πηγές, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στον επισκέπτη να συνδυάσει την οµορφιά του τοπίου µε τον ιαµατικό τουρισµό. Η ιδανική θέση του έλτα µεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, έχει ως αποτελέσµατα την εµφάνιση διαφόρων ειδών πουλιών τα οποία είτε δεν απαντώνται καθόλου, είτε απαντώνται πολύ σπάνια στον υπόλοιπο Ευρωπαϊκό χώρο. Τουλάχιστον 304 είδη πουλιών έχουν καταµετρηθεί µέχρι σήµερα σε σύνολο 421 ειδών που έχουν παρατηρηθεί σε όλη την Ελλάδα. Εκτός από τα πουλιά, το έλτα φηµίζεται για την πλούσια ιχθυοπανίδα που περιλαµβάνει 45 είδη ψαριών γλυκού και αλµυρού νερού καθώς και για το σηµαντικό αριθµό αµφιβίων (7 είδη), ερπετών (21 είδη) και θηλαστικών (περισσότερα από 40 είδη). Η χλωρίδα του υγρότοπου περιλαµβάνει περισσότερα από 350 φυτικά είδη, κυρίως αλόφυτα. Η πολιτική διαχείρισης του υγρότοπου του έλτα εστιάζεται κυρίως στον έλεγχο της αλιείας και της βόσκησης καθώς και στον αυστηρό έλεγχο του κυνηγιού στην περιοχή, ένα µέρος της οποίας έχει κηρυχθεί καταφύγιο άγριας ζωής. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης του έλτα Έβρου. Λίµνη Ισµαρίδα (Μητρικού) και Λιµνοθάλασσες Ροδόπης (Νοµός Ροδόπης) Η περιοχή αποτελείται από µια σειρά παράκτιων λιµνών οι οποίες σε συνδυασµό µε τις εκβολές των ποταµών σχηµατίζουν ένα ενιαίο υγροτοπικό σύστηµα. Η λίµνη Ισµαρίδα (ή αλλιώς Μητρικού) είναι η µοναδική σε ολόκληρη τη Θράκη µε γλυκό νερό. Είναι µια ρηχή λίµνη (µέσο βάθος ένα µέτρο) µε έκταση στρέµµατα ενώ ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της είναι οι πυκνοί καλαµώνες. Στα δυτικά της Ισµαρίδας κατά µήκος της ακτής βρίσκονται οι λιµνοθάλασσες της Ροδόπης, οι οποίες από τα ανατολικά προς τα δυτικά είναι: Έλος, Πτελέα, Αλυκή (Μέση), Αρωγή (Καρατζά) και Ξηρολίµνη (Φανάρι). Όλες έχουν αλµυρό νερό και συνολικά η έκτασή τους είναι 14 τετραγωνικά χιλιόµετρα. Οι λιµνοθάλασσες αποτελούν καταφύγια και βασικούς τόπους διαχείµασης σπανίων πουλιών όπως ο αργυροπελεκάνος. Επίσης αποτελούν και το βασικό σηµείο συγκέντρωσης των φοινικόπτερων στην Ελλάδα, ενώ ο συνολικός αριθµός πουλιών όλων των ειδών που έχει κατα- µετρηθεί φτάνει τα Μόνο στην Ισµαρίδα έχουν καταγραφεί περίπου 200 διαφορετικά είδη πουλιών πολλά από τα οποία δεν απαντώνται ούτε σε γειτονικά οικοσυστήµατα, διότι ότι µόνο η Ισµαρίδα διαθέτει τους απαραίτητους για την αναπαραγωγή πυκνούς καλαµώνες. Οι κίνδυνοι που έχουν επισηµανθεί είναι η ανεξέλεγκτη άντληση νερού για άρδευση και η ρύπανση από γεωργικά απόβλητα που µεταφέρουν οι ποταµοί. Λίµνη Βιστονίδα και Λιµνοθάλασσα Πόρτο Λάγος (Νοµοί Ροδόπης & Ξάνθης) Η λίµνη Βιστονίδα βρίσκεται στα νότια σύνορα των νοµών Ξάνθης και Ροδόπης και είναι προέκταση του όρµου του Πόρτο Λάγος. Έχει έκταση 45 τετραγωνικά χιλιόµετρα. Είναι µια αβαθής λίµνη (µέσο βάθος 2-2,5 µ.), το βόρειο τµήµα της οποίας έχει γλυκό νερό, από τα νερά των ποταµών Κόσυνθου (Ξανθιώτη), Κοµψάτου (Πολύανθου) και Τραύου (Ασπροπόταµου), ενώ το νότιο που δέχεται την επίδραση της θάλασσας έχει νερό υφάλµυρο. Η λίµνη περιβάλλεται από θαµνώνες αλµυρικιών και έλη αλµυρού και γλυκού νερού. Νότια της λίµνης εκτείνεται η λιµνοθάλασσα του Πόρτο Λάγος (η ονο- µασία προέρχεται από την ενετική ονοµασία Porto Lago, που σηµαίνει «το λιµάνι της λίµνης»), που συνδέεται µέσω φυσικού διαύλου µε τη θάλασσα και µέσω τριών στοµίων µε τη λίµνη Βιστονίδα. Η περιοχή αναφέρεται στις µυθολογικές περιπέτειες του Ηρακλή ως ο τόπος της θρακικής φυλής των Βιστόνων απ' όπου πήρε η λίµνη το όνοµά της. Βασιλιάς ήταν ο ιοµήδης, τα ανθρωποφάγα άλογα του οποίου πήρε ο Ηρακλής για να τα πάει στο βασιλιά των Μυκηνών Ευρυσθέα. Στις νεότερες εποχές το Πόρτο Λάγος ήταν λιµάνι µε αξιόλογη κίνηση µέχρι και τον 18ο αιώνα. Ως πόλη ήταν µεγαλύτερη από την Καβάλα και υπήρχαν πρακτορεία όλων των Ελληνικών και Ευρωπαϊκών ναυτιλιακών εταιρειών καθώς και προξενεία της Γαλλίας και Αυστροουγγαρίας. Η βλάστηση του υγροτό- 7

10 που διαφέρει ανάλογα µε την περιοχή. Στα παράλια του Πόρτο Λάγος υπάρχουν διάφορα αµµόφιλα είδη ενώ στις εκβολές των ποταµών φυτρώνουν λεύκες, ιτιές, φτελιές, φράξοι και πλατάνια. Η πανίδα είναι γενικά πλούσια µε κυρίαρχη την ιχθυοπανίδα και την ορνιθοπανίδα. Έχουν καταγραφεί περίπου 61 διαφορετικά είδη ψαριών. Εµπορικά, τα σηµαντικότερα είδη είναι οι κέφαλοι και τα χέλια, ενώ η περιοχή κατατάσσεται µεταξύ των πρώτων λιµνών και λιµνοθαλασσών της χώρας σε ιχθυοπαραγωγή. Όσον αφορά τα πουλιά έχουν καταγραφεί 264 διαφορετικά είδη. Σηµαντικοί είναι οι πληθυσµοί ερωδιών και αργυροπελεκάνων ενώ ο υγρότοπος αποτελεί σταθερό σηµείο στάσης για ανάπαυση και τροφή µεγάλων µεταναστευτικών σµηνών. έλτα Νέστου (Νοµοί Καβάλας και Ξάνθης) Ο ποταµός Νέστος, πηγάζει από την οροσειρά Ρίλα της Βουλγαρίας και διανύοντας µια απόσταση 130 χ.λµ. καταλήγει στο Θρακικό πέλαγος. Το εκτεταµένο έλτα του εκτείνεται από τη γέφυρα των Τοξοτών µέχρι το σηµείο εκβολής του και καταλαµβάνει έκταση στρεµµάτων. ίπλα από την ακτή βρίσκονται οι λιµνοθάλασσες του Νέστου, οι οποίες µε τη σειρά είναι η Βάσσοβα, το Ερατεινό, το Αγίασµα, η Κεραµωτή, η Κοκάλα, το Χαϊδευτό, το Μοναστηράκι και τα Μάγγανα, µε συνολική έκταση περίπου στρέµµατα. Το βόρειο τµήµα του υγρότοπου διασχίζεται από τη σιδηροδροµική γραµµή Θεσσαλονίκη - Αλεξανδρούπολη και ο ταξιδιώτης µπορεί να θαυµάσει εξαιρετικές εικόνες όλες τις εποχές του έτους. Η σηµαντικότερη ενιαία περιοχή του υγρότοπου είναι το πυκνό δάσος µε υδρόφιλη βλάστηση το οποίο είναι γνωστό ως Κοτζά Ορµάν (Μεγάλο άσος). Μέχρι το 1930 το δάσος αυτό είχε έκταση µεγαλύτερη από στρέµµατα και σχεδόν ήταν αδιάβατο και παρθένο. Από το 1930 µέχρι το 1950 έγιναν εργασίες διευθέτησης του ποταµού κατά τη διάρκεια των οποίων εκχερσώθηκε το µεγαλύτερο τµήµα του δάσους µε συνέπεια να χαθεί ένα από τα εναποµείναντα παραποτάµια δάση της Ευρώπης. Σήµερα το Μεγάλο άσος καλύπτει έκταση στρέµµατα και είναι το µεγαλύτερο παραποτάµιο δάσος της Ελλάδας. Στο έλτα του Νέστου έχουν καταγραφεί 41 είδη ψαριών, 20 είδη ερπετών, 11 είδη αµφιβίων και 14 είδη θηλαστικών ενώ από πλευράς ορνιθοπανίδας έχουν καταγραφεί συνολικά 261 είδη πουλιών. Η διατήρηση του υγρότοπου είναι σηµαντικός στόχος για όλους τους κατοίκους της περιοχής. Στη Χρυσούπολη ιδρύθηκε από την τοπική περιβαλλοντική οργάνωση, το πρώτο µικρό µουσείο υγροτόπου στην Ελλάδα. Η ασική Υπηρεσία κάνοντας αποφασιστικά βήµατα προς αυτή την κατεύθυνση από τα µέσα της δεκαετίας του '90 και µετά, περιέφραξε ολόκληρες περιοχές απαγορεύοντας κάθε χρήση. Αυτό το µέτρο άρχισε σιγά-σιγά άρχισε να επαναφέρει το παραποτάµιο δάσος και κάποια είδη θηλαστικών τα οποία είχαν εξαφανιστεί από την περιοχή. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης έλτα Νέστου-Βιστονίδας-Ισµαρίδας. Λίµνη Κερκίνη (Νοµός Σερρών) Η Λίµνη Κερκίνη βρίσκεται στο βορειοδυτικό τµήµα του νοµού Σερρών, στο λεκανοπέδιο που σχη- µατίζεται µεταξύ των βουνών Μπέλες, Κρούσια και Μαυροβούνι. Είναι τεχνητή λίµνη και σχηµατίστηκε µε την κατασκευή ενός φράγµατος για τη διευθέτηση των νερών του ποταµού Στρυµώνα και την ύδρευση του κάµπου των Σερρών. Ανάλογα µε τη ρύθµιση του φράγµατος, η έκταση της λίµνης περιορίζεται στα στρέµµατα το φθινόπωρο και το χειµώνα από περίπου που είναι την άνοιξη. Γύρω από τη λίµνη βρίσκονται τα χωριά Λιθότοπος, Χρυσοχώραφα, Λιµνοχώρι, Μεγαλοχώρι, Μανδράκι, Νεοχώρι, Λιβάδια και Κερκίνη. Στην Κερκίνη έχουν καταγραφεί 244 είδη πουλιών, εκ των οποίων τα 70 θεωρούνται προστατευόµενα είδη σύµφωνα µε οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η λίµνη αποτελεί σηµαντική πηγή διατροφής για τα σπάνια είδη αρπακτικών τα οποία φωλιάζουν στα κοντινά δάση, ενώ στα τρεχούµενα νερά υπάρχει πληθυσµός άγριας πέστροφας. Ιδανικό καταφύγιο για τα ψάρια της περιοχής αποτελεί ο σπάνιος για την Ευρώπη τάπητας από νούφαρα ο οποίος καλύπτει έκταση περίπου 5 τετραγωνικών χιλιοµέτρων. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης της Λίµνης Κερκίνης. 8

11 Λίµνες Κορώνεια (Λαγκαδά) και Βόλβη (Νοµός Θεσσαλονίκης) Οι λίµνες Βόλβη και Κορώνεια συγκαταλέγονται µεταξύ των πέντε µεγαλυτέρων λιµνών της Ελλάδας (2η η Βόλβη και 4η η Κορώνεια) και βρίσκονται ανατολικά της Θεσσαλονίκης. Η Κορώνεια είναι γνωστή και ως λίµνη του Λαγκαδά ή του Αγίου Βασιλείου. Στην περιοχή των λιµνών βρίσκονται τα χωριά Ρεντίνα, Μικρή και Μεγάλη Βόλβη, Σχολάρι, Νυµφόπετρα, Άγιος Βασίλειος και Λαγκαδάς. Η Κορώνεια, επικοινωνεί µε τη Βόλβη µε κανάλια, ενώ η Βόλβη συνδέεται µε το Στρυµωνικό Κόλπο µέσω του µικρού ποταµού Ρήχειου. Η περιοχή είναι κυρίως αγροτική, ενώ η αλιεία ασκείται σχεδόν ολόκληρο το χρόνο εκτός από µια µικρή περίοδο την άνοιξη. Ενδιαφέρον είναι επίσης το γεγονός ότι η περιοχή της Βόλβης είναι µια από τις λίγες περιοχές που εκτρέφονται ακόµη βουβάλια. ύο αξιόλογα δάση υπάρχουν στην περιοχή: το δάσος της Ρεντίνας, µε υπέροχα πλατάνια δεξιά και αριστερά από τον ποταµό Ρήχειο και το δάσος της Απολλωνίας δίπλα από τη λίµνη Βόλβη. Συνολικά στην ευρύτερη περιοχή έχουν καταγραφεί 336 είδη φυτών, 13 από τα οποία θεωρούνται εξαιρετικά σπάνια. Μεταξύ των δύο λιµνών βρίσκονται δύο εντυπωσιακοί υπεραιωνόβιοι πλάτανοι, γεµάτοι από φωλιές σταχτοτσικνιάδων και άλλων πουλιών, οι οποίοι ανακηρύχθηκαν σε φυσικά µνηµεία. Στις δύο λίµνες ζουν 24 είδη ψαριών, ενώ έχουν καταγραφεί 19 είδη αµφιβίων και ερπετών και 34 είδη θηλαστικών. Από πλευράς ορνιθοπανίδας, έχουν καταγραφεί πάνω από 200 είδη πουλιών. Ιδιαίτερα τα στενά της Ρεντίνας είναι σηµαντικό πέρασµα για αρπακτικά όπως ο φιδαετός, ο χρυσαετός και ο σταυραετός. Η µεγαλύτερη απειλή για το σηµαντικό αυτό υγρότοπο των δύο µεγάλων λιµνών είναι η συνεχής µείωση της στάθµης τους, η οποία οφείλεται είτε στην παρατεταµένη ανοµβρία, είτε στην ανεξέλεγκτη άντληση νερών από τις λίµνες για άρδευση της γύρω περιοχής. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης των Λιµνών Κορώνειας-Βόλβης. έλτα Ποταµών Αξιού-Λουδία-Αλιάκµονα και Αλυκή Κίτρους (Νοµοί Θεσσαλονίκης, Ηµαθίας και Πιερίας) Κατά µήκος του δυτικού τµήµατος του κόλπου της Θεσσαλονίκης και του Θερµαϊκού κόλπου αναπτύσσεται ένα δίκτυο υγρότοπων που περιλαµβάνει τις εκβολές των ποταµών Γαλλικού και Λουδία, τα έλτα των ποταµών Αξιού και Αλιάκµονα, εκτεταµένους ορυζώνες και αλοέλη, υπολείµµατα παραποτάµιου δάσους κατά µήκος των ποταµών, νησίδες και αµµονησίδες, λιµνοθάλασσες και την Αλυκή του Κίτρους (η δεύτερη σε παραγωγή αλυκή της Ελλάδας) που λειτουργεί σε τµήµα της λιµνοθάλασσας του Κίτρους. Ο Λουδίας, ο Αξιός και ο Γαλλικός αναφέρονται σε κείµενα της αρχαιότητας από τον Όµηρο, τον Ευριπίδη και τον Ηρόδοτο. Ο Ηρόδοτος µάλιστα αναφέρει ότι περίπου ένα εκατοµµύριο Πέρσες στρατιώτες του Ξέρξη στρατοπέδευσαν εκεί το 480 π.χ. κάνοντας τον ποταµό Γαλλικό να στερέψει καθώς δεν ήταν σε θέση να τους ξεδιψάσει. Στους "βάλτους" της ίδιας περιοχής, διαδραµατίζονται οι περιπέτειες του Μακεδονικού Αγώνα, στα "Μυστικά του Βάλτου" της Πηνελόπης έλτα. Στα έλτα των ποταµών Αλιάκµονα και Αξιού συναντώνται κέφαλοι και λαβράκια και συνολικά στους ποταµούς Αλιάκµονα και Αξιό ζουν 33 και 36 είδη ψαριών αντίστοιχα. Στις αβαθείς θαλάσσιες εκτάσεις που δηµιουργούνται βρίσκει χώρο αναπαραγωγής ο γόνος πολλών ψαριών του Αιγαίου ενώ στην περιοχή παράγεται περίπου το 90% της συνολικής παραγωγής µυδιών στην Ελλάδα. Η Αλυκή Κίτρους είναι µια έκταση στρεµµάτων από την οποία παράγονται ετησίως τόνοι αλάτι. Στην περιοχή έχουν παρατηρηθεί 215 είδη πουλιών, µε πιο χαρακτηριστικούς τους ερωδιούς, οι οποίοι σχηµατίζουν εκεί µια από τις σηµαντικότερες αποικίες τους στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Επίσης υπάρχουν αργυροπελεκάνοι και λεπτοµύτες, είδη που απειλούνται παγκοσµίως µε εξαφάνιση. Η γειτνίαση του υγρότοπου µε το µεγάλο αστικό κέντρο της Θεσσαλονίκης αλλά και η υπεράντληση νερών για την άρδευση της περιοχής (οι πεδιάδες της Θεσσαλονίκης, της Βέροιας και του Αξιού αρδεύονται µε νερά της περιοχής) είναι οι βασικές απειλές για τον υγρότοπο αυτό. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης του έλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκµονα. Λίµνη Μικρή Πρέσπα (Νοµός Φλώρινας) Ο υγρότοπος των Πρεσπών βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της Ελλάδας στα σύνορα µε την Αλβανία ανάµεσα σε ψηλά βουνά και σε υψόµετρο 853 µέτρων. Οι λίµνες είναι δύο, η Μικρή και η Μεγάλη Πρέσπα µε έκταση 48 και 288 τετραγωνικά χιλιόµετρα αντίστοιχα. Όµως από τις δύο λίµνες, στην Ελλάδα ανήκουν τα 44 τετραγωνικά χιλιόµετρα της Μικρής και µόνο τα 37 τετραγω- 9

12 νικά χιλιόµετρα της Μεγάλης Πρέσπας. Οι δύο λίµνες παλαιότερα ήταν ενωµένες αλλά τώρα χωρίζονται από µια αµµώδη νησίδα και επικοινωνούν µόνο µε ένα στενό δίαυλο, ενώ το νερό κυλά από τη Μικρή προς τη Μεγάλη Πρέσπα. Η όλη περιοχή αποτελεί τον Εθνικό ρυµό των Πρεσπών και περιλαµβάνει 12 χωριά µε περίπου 1200 κατοίκους. Από πλευράς χλωρίδας η περιοχή συντηρεί τον εντυπωσιακό αριθµό των 1500 ειδών φυτών. Η ιχθυοπανίδα περιλαµβάνει 17 είδη ψαριών µεταξύ των οποίων το ενδηµικό είδος ψαριού µπράνα και ένα είδος άγριας πέστροφας. Από άποψη πανίδας επίσης περιλαµβάνονται 11 είδη αµφιβίων, 22 είδη ερπετών, 45 είδη θηλαστικών και πάνω από 260 είδη πουλιών. Ο υγρότοπος των Πρεσπών είναι παγκοσµίως γνωστός για τις αποικίες των αργυροπελεκάνων και των ροδοπελεκάνων, τα οποία είναι δύο από τα σπανιότερα πλέον πουλιά στη γη. Ένα από τα σηµαντικότερα στοιχεία των Πρεσπών είναι τα ιστορικά και πολιτιστικά µνηµεία που υπάρχουν διάσπαρτα στην περιοχή. Τα περισσότερα παραδοσιακά οικήµατα αλλά και οι ναοί βρίσκονται στα χωριά Ψαράδες (που βρίσκεται κοντύτερα προς τη Μεγάλη Πρέσπα), Άγιος Γερµανός (που βρίσκεται βορειοανατολικά της Μικρής Πρέσπας) και στο νησί του Αγίου Αχίλλειου στη Μικρή Πρέσπα, στο οποίο βρίσκονται 5 ναοί άλλοι σε καλή κατάσταση και άλλοι ερειπωµένοι. Επίσης διατηρούνται ακόµα µερικά στοιχεία παραδοσιακών δραστηριοτήτων όπως παλιές ψαράδικες βάρκες, τεχνικές παρασκευής κάρβουνου καθώς και αεροξήρανσης ψαριών και λαχανικών. Το 1991 ιδρύθηκε η Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών µε πρωτοβουλία των Φίλων των Πρεσπών και του WWF International. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης Πρεσπών. Αµβρακικός Κόλπος (Νοµοί Άρτας, Πρέβεζας και Αιτωλοακαρνανίας) Στο βόρειο τµήµα του Αµβρακικού κόλπου και ανάµεσα στα έλτα των ποταµών Λούρου και Αράχθου αναπτύσσεται ένα εκτεταµένο σύστηµα υγρότοπων. Περιλαµβάνει αρκετές λιµνοθάλασσες, από τις οποίες µεγαλύτερες είναι η Ροδιά (µε έκταση στρέµµατα, ένας από τους πιο παραγωγικούς χελότοπους της Ελλάδας), το Τσουκαλιό (µε έκταση στρέµµατα νότια της Ροδιάς, στο δυτικό άκρο της οποίας εκβάλλει ο ποταµός Λούρος) και η Λογαρού (µε έκταση στρέµµατα στα ανατολικά του Τσουκαλιού, περιοχή πλούσια σε αλιεύµατα). Επίσης ο υγρότοπος περιλαµβάνει λουρονησίδες µήκους πολλών χιλιοµέτρων, στα όρια των λιµνοθαλασσών µε τη θάλασσα, εκτεταµένα αλοέλη και έλη γλυκού νερού, τον µεγαλύτερο ενιαίο καλαµώνα της Ελλάδας καθώς και νησίδες και υπολείµµατα παραποτάµιων δασών κατά µήκος των ποταµών. Στην περιοχή υπάρχουν ασβεστολιθικοί λόφοι καλυµµένοι από σκληρόφυλλους αειθαλείς θάµνους, που αποτελούν καταφύγιο διαφόρων αρπακτικών πτηνών. Πάνω από 250 είδη πουλιών διαχειµάζουν ή σταθµεύουν, ενώ τουλάχιστον 75 από αυτά είναι σπάνια ή απειλούµενα. Η ιχθυοπαραγωγική ικανότητα του Αµβρακικού αν και µειωµένη σε σχέση µε το παρελθόν, είναι ακόµη υψηλή. Κέφαλοι, λαβράκια, τσιπούρες, µεγάλου µεγέθους γαρίδες (γάµπαρες), γλώσσες, σουπιές και φυσικά χέλια, είναι τα βασικά είδη ιχθυοπαραγωγής του Κόλπου, ενώ σηµαντικές είναι και οι µυδοκαλλιέργειες της περιοχής. Από τον Αµβρακικό περνούν συχνά δελφίνια και µεγάλες θαλάσσιες χελώνες Carreta Carreta. Ο Αµβρακικός είναι ένας υγρότοπος ιδιαίτερης αξίας όχι µόνο για τα Ελληνικά αλλά και για τα διεθνή δεδοµένα. Ο µεγαλύτερος κίνδυνος για την περιοχή προέρχεται από τα ρυπογόνα συστατικά που µεταφέρουν οι ποταµοί που εκβάλουν στην περιοχή καθώς και από τα κατάλοιπα από την επεξεργασία των γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων από τις µονάδες της ευρύτερης περιοχής. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης Υγρότοπων Αµβρακικού Κόλπου. Λιµνοθάλασσες Μεσολογγίου - Αιτωλικού (Νοµός Αιτωλοακαρνανίας) Στην περιοχή του Μεσολογγίου, ανάµεσα στις εκβολές των ποταµών Αχελώου και Εύηνου βρίσκεται µια από τις µεγαλύτερες υγροτοπικές εκτάσεις της Ελλάδας. Το βασικό τµήµα περιλαµβάνει τρεις µεγάλες λιµνοθάλασσες: α) το νοτιότερο ρηχό, κεντρικό τµήµα που φθάνει µέχρι τη νησίδα πάνω στην οποία είναι χτισµένη η πόλη Αιτωλικό και είναι γνωστή ως λιµνοθάλασσα του Μεσολογγίου, β) το βόρειο, βαθύτερο τµήµα που βρίσκεται στο επάνω τµήµα της νησίδας του Αιτωλικού και ονοµάζεται λιµνοθάλασσα του Αιτωλικού και, γ) το ανατολικό τµήµα, η λιµνοθάλασσα της Κλείσοβα. Η περιοχή οφείλει τη σηµερινή της διαµόρφωση στην εκβολή των δύο µεγάλων ποταµών του Αχελώου και του Εύηνου. Παλαιότερα υπήρχαν µεγάλες εκτάσεις παραποτάµιων δασών, αποµεινάρι των οποίων είναι το 600 στρεµµάτων άσος του Φράξου στην περιοχή του Λεσινιού. Οι υγρότοποι του Μεσολογγίου αποτελούν µια από τις σηµαντικότερες περιοχές διαχείµασης πουλιών και µια από τις σηµαντικότερες στά- 10

13 σεις ανάπαυσης και τροφής των µεταναστευτικών πουλιών. Κάθε χρόνο καταµετράται πληθυσµός πουλιών. Η περιοχή είναι εξαιρετικά γνωστή για την πλούσια ιχθυοπανίδα της, η οποία συνίσταται κυρίως σε πέντε είδη κεφάλων, λαβράκια, τσιπούρες, χέλια και γοβιούς της λιµνοθάλασσας. Ο τρόπος αλιείας κυρίως γίνεται µε ιχθυοσυλληπτικές εγκαταστάσεις οι οποίες τοποθετούνται στην έξοδο της λιµνοθάλασσας προς τη θάλασσα. Τα αλιεύµατα της περιοχής φθάνουν τους τόνους ετησίως και αποτελούν µια σηµαντική πλουτοπαραγωγική πηγή για τους κατοίκους της περιοχής. Μια επίσης πολύ µεγάλη πηγή εσόδων για την περιοχή αποτελεί και η Αλυκή του Μεσολογγίου, η παραγωγή της οποίας συνιστά περίπου το 65% της Ελληνικής αλατοπαραγωγής και καλύπτει το 50% των αναγκών της χώρας σε αλάτι. Οι τεράστιοι λευκοί λόφοι του αλατιού αποτελούν καταφύγιο για πολλά µεταναστευτικά κυρίως είδη πουλιών, τα οποία τρέφονται µε το µικροσκοπικό καρκινοειδές που ονο- µάζεται αρτέµια και βρίσκεται µέσα στα πληµµυρισµένα αλατοπήγια ("τηγάνια" των αλυκών). Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης Λιµνοθάλασσας Μεσολογγίου. Λιµνοθάλασσα Κοτύχι - άσος Στροφυλιάς (Νοµοί Αχαΐας και Ηλείας) Η λιµνοθάλασσα Κοτύχι βρίσκεται στο νοµό Ηλείας, ενώ το παραθαλάσσιο δάσος της Στροφυλιάς, είναι βορειότερα στο νοµό Αχαΐας. Πρόκειται για ένα δίκτυο λιµνοθαλασσών (Άραξος, Κοτύχι, Πρόκοπος), λιµνών, ελών (Λάµια, έλος γλυκού νερού) και δασών (δάσος της Στροφυλιάς) κατά µήκος των βόρειοδυτικών ακτών της Πελοποννήσου. Σηµαντική είναι η ιχθυοπανίδα της περιοχής. Η Λιµνοθάλασσα του Άραξου είναι γνωστή για τις ποσότητες τσιπούρας που παράγει. Ο Πρόκοπος αποτελεί χώρο αλίευσης άφθονων ποσοτήτων κεφάλων και χελιών. Η Λάµια είναι επίσης σηµαντικός χελότοπος, τα οποία όµως αλιεύονται µόνο στα περάσµατά τους προς τη θάλασσα. Τέλος, η λιµνοθάλασσα Κοτύχι µε τους επτά χείµαρρους που εκβάλουν σε αυτή αποτελεί ένα σηµαντικό φυσικό ιχθυοτροφείο. Η ορνιθοπανίδα της περιοχής είναι εξαιρετικά µεγάλη σε ποικιλία. Στη λιµνοθάλασσα Κοτύχι, διαχειµάζουν διάφορα είδη πάπιας τα οποία ξεπερνούν τα άτοµα σε πληθυσµό, ενώ µπορεί κανείς να βρει ερωδιούς και άλλα παρυδάτια πουλιά. Η λίµνη Πρόκοπου και το έλος της Λάµιας χρησιµεύουν κυρίως ως στάση τροφής και ανάπαυσης για τα µεταναστευτικά πουλιά. Το άσος της Στροφυλιάς, είναι το µεγαλύτερο παράκτιο δάσος της Ελλάδας και ένα από τα µεγαλύτερα της Μεσογείου. Σε αρκετές θέσεις αναµιγνύεται µε τους υγρότοπους δηµιουργώντας εικόνες σπάνιας οµορφιάς. Αποτελείται από τεράστιες κουκουναριές, πεύκα και θαµνοκυπάρισσα και καταλήγει σε µια εκτενή αµµώδη παραλία µε χαρακτηριστικά αµµόφιλα φυτά και µοναδικούς αµµοθινικούς σχηµατισµούς. Το 2002, µε το Νόµο 3044 ιδρύθηκε ο Φορέας ιαχείρισης Κοτυχίου-Στροφυλιάς. Σηµείωση: Το κείµενο «Ελληνικοί Υγρότοποι Ραµσάρ» στηρίχτηκε σε σχετικά στοιχεία και πληροφορίες από τους δικτυακούς τόπους: του ΥΠΕΧΩ Ε (http://www.minenv.gr), της WWF (http://www.wwf.gr) και στη µελέτη «Ελληνικοί Υγρότοποι» του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας - Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων - Υγροτόπων, Εκδόσεων της Εµπορικής Τράπεζας της Ελλάδας. Βασική Νοµοθεσία για τους υγρότοπους και γενικότερα για την προστασία του περιβάλλοντος και τις προστατευόµενες περιοχές Οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συµβουλίου της 2ας Απριλίου 1979 «Για τη διατήρηση των άγριων πτηνών» (Επίσηµη Εφηµερίδα L 103, ) Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συµβουλίου της 21ης Μαίου 1992, «Για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας» (Επίσηµη Εφηµερίδα L 206, ) Ν. 191/1974. Κύρωση της Σύµβασης Ραµσάρ από την Ελλάδα (ΦΕΚ 350/Α/20 Νοεµβρίου 1974). Ν. 2742/99 «Χωροταξικός Σχεδιασµός και Αειφόρος Ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ 207/Α/7 Οκτωβρίου 1999) Ν. 3044/2002 «Μεταφορά συντελεστή δόµησης και ρυθµίσεις άλλων θεµάτων αρµοδιότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και ηµοσίων Έργων, άρθρο 13: Ίδρυση 25φορέων διαχείρισης» (ΦΕΚ 197/Α/27 Αυγούστου 2002) Ν. 2742/1999: «Χωροταξικός σχεδιασµός και αειφόρος ανάπτυξη και άλλες διατάξεις. Κεφάλαιο Ε : ιοίκηση και διαχείριση προστατευόµενων περιοχών» (ΦΕΚ 207/Α/7 Οκτωβρίου 1999) Ν. 1650/1986 «Για την προστασία του περιβάλλοντος» (ΦΕΚ160/Α/18 Οκτωβρίου 1986) ΦΕΚ 1289/Β/28 εκεµβρίου «Καθορισµός µέτρων και διαδικασιών για τη διατήρηση των φυσικών οικότοπων (ενδιαιτηµάτων) καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας». 11

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ANDERSON, S. & MOSS, B. (1993). How wetland habitats are perceived by children: consequences for children's education and wetland conservation. International Journal of Science Education, vol.15, no. 5, pp ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2005). Κεφαλονιά-Σπήλαια. Προγράµµατα και δραστηριότητες περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αργοστόλι: ΤΕ Κ-ΚΙ ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2005). Μαθαίνοντας για τους σεισµούς. ιαθεµατική προσέγγιση Αθήνα: Τυπωθήτω ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡ ΑΝΟΣ. ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2005). Πατριδογνωσία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Στο: CD-ROM 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο «Έµπνευση, Στοχασµός και Φαντασία στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση». (Πειραιάς, 1-3 Απριλίου 2005). Ελληνική Εταιρεία και Πανεπιστήµιο Πειραιά (αρ. δηµ. 108). ΒΑΣΑΛΑ, Π. & ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. (2004). Ο κόσµος της Θάλασσας, ιαθεµατική προσέγγιση, εναλλακτικές διδακτικές τεχνικές και σχέδια εργασίας. Αθήνα: Μεταίχµιο. ΒΑΣΑΛΑ, Π. & ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. (2002). Ο καταιγισµός ιδεών ως διδακτική τεχνική για την προσέγγιση των περιβαλλοντικών προβληµάτων. Πρακτικά 1ου Περιβαλλοντικού Συνεδρίου Μακεδονίας. (Θεσσαλονίκη, 1-4 Μαρτίου 2002) (σσ ). ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2002). Εκπαίδευση-Σχολείο-Μουσείο στο Ίδρυµα Φωκά-Κοσµετάτου Στο: Πρακτικά: Μουσείο-Σχολείο 6ο Περιφερειακό Σεµινάριο (Καβάλα Σεπτεµβρίου 2002) (σσ ). ΒΑΣΑΛΑ, Π. (Συγγραφή κειµένων) (1999). Η Παράκτια Ζώνη. Εκπαιδευτικό CD-Rom. ΙΜΛ, ΕΚΒΥ & ΑΠΘ-Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης. ΒΑΣΑΛΑ, Π. (Επιµ.) (1999). Τουρισµός και αειφορία. Εκπαιδευτικό υλικό περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για Σχολεία ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης. Αργοστόλι ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2000). Τουρισµός και αειφόρος ανάπτυξη: εκπαιδευτικό υλικό περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για το γυµνάσιο και το λύκειο. (Το τελικό προϊόν ενός εκπαιδευτικού προαιρετικού προγράµµατος). Στο: Γ. Μπαγάκης (Επιµ.) Προαιρετικά Εκπαιδευτικά Προγράµµατα στη Σχολική Εκπαίδευση. Αθήνα: Μεταίχµιο (σσ ). ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2003). Κεφαλονιά: Ένα µουσείο της Φύσης. Στο: Ιόνια Νησιά. Αθήνα: Καθηµερινή- Επτά Ηµέρες. (σσ ). ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2000). Οδηγός για τον εκπαιδευτικό: οµή και στόχοι του υλικού, διδακτικές προσεγγίσεις, τρόποι χρήσης του υλικού, αξιολόγηση, οδηγίες υλοποίησης των φύλλων εργασίας Στο: Π. Βασάλα & Ν. Αντωνιάδου (Επιµ.) Η Παράκτια Ζώνη. Σχεδιασµός και Ανάπτυξη Εκπαιδευτικού υλικού για το Γυµνάσιο: Οδηγός για τον εκπαιδευτικό. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ, ΑΠΘ, ΙΜΛ & ΕΚΒΥ. ΒΑΣΑΛΑ, Π. (1994). Μέθοδοι διδασκαλίας θεµάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στo πεδίο. Εκπαιδευτική Κοινότητα 27, ΒΑΣΑΛΑ, Π. (1994). Η Αξιολόγηση των προγραµµάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Μια πρόταση) (1994), ιαβάζω 333, ΒΑΣΑΛΑ, Π. (1993). Η Μέθοδος Project στη διδασκαλία θεµάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στο: Πρακτικά ιεθνούς Συνεδρίου για το περιβάλλον ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ: Περιβάλλον - Αγροτική Ανάπτυξη - Ποιότητα Ζωής. (Αθήνα, Μαρτίου 1993, Γεωτεχνικό Επιµελητήριο της Ελλάδας). (σσ 94-95). BAILEY, J. (1993). Πουλιά (µτφρ. Π. Παπακωνσταντίνου) Αθήνα: Ερευνητές BISSON, C. (1996). The Outdoor Education Umbrella: a metaphoric model to conceptualise outdoor experiential learning methods. Ιn Association of Experiential Education Conference Proceedings. Washington: Spokane. BOERS, H. & BOSCH, M. (1994). The earth as a holiday resort. Utrecht: SME/Institute for Environmental Communication and Netherlands Institute of Tourism and Transport Studies. BRITISH MUSEUM (NATIONAL HISTORY). (1986). Nature at work. UK: The National History Museum 12

15 ΓΑΒΡΙΕΛΑΤΟΣ, Γ. (2000) Μνήµες. Το προσεισµικό Μοναστηράκι και οι σεισµοί του '53 στην Κεφαλονιά. Πόρος Κεφαλληνίας ΓΕΡΑΚΗΣ, Π. Α. (2002) Η πολιτιστική αξία των υγρότοπων. Αµφίβιον, τ. 42 COLDREY, J. (1993). Όστρακα (µτφρ. Π. Παπακωνσταντίνου) Αθήνα: Ερευνητές CORNELL, J. (1994). Ας µοιραστούµε τη φύση µε τα παιδιά. (µτφρ. Στ. ηµητριάδου, Χρ. Αθανασίου, Α. Παπαγιάννη, & Α. Κωτίτσας). Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής DAY, M., DAY, S. & MEYER, I. (1987). Looking at landforms. UK: Nelson ΕΜΠΟΝΟΣ, Α.-. (1999) Κούταβος. Το χρονικό ενός βάλτου. Αργοστόλι: ήµος Αργοστολίου EDWARDS, P., WATTS M. & WEST A. (1990). Making the difference: environmental problem-solving approach to environmental concerns. UK: WWF ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (χ.χ.) Το πρώτο µου βιβλίο για τα πουλιά. Αθήνα: ICBP & Ε.Ο.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ (χ.χ.) Ενηµερωτικά κέντρα για τους Ελληνικούς Υγρότοπους " ιεθνούς Σηµασίας" (Υγρότοποι Ramsar). ιαθέσιµο στον δικτυακό τόπο: (28/12/2005) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ-ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ (ΕΚΒΥ). (χ.χ.). Ελληνικοί υγρότοποι. ιαθέσιµο στον δικτυακό τόπο: (29/11/2005) ELLIOT, J. (1993): An Introduction to Sustainable Development. Routledge, London ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ αριθ. C 138/37-44: "Στόχος η αειφορία: Πρόγραµµα της Ευρωπαικής Κοινότητας σχετικά µε την πολιτική και τη ράση για την αειφόρο ανάπτυξη" EUROPA (n.d.) Φυσικά Ενδιαιτήµατα (Natura 2000). ιαθέσιµο στον δικτυακό τόπο: (28/12/2005) FALK, J. & BALLING, J. (1980). The school field trip: Where you go makes a difference. Science and Children, 6-8. FIEN, J. (1993): Environmental Education: A Pathway to Sustainability? Geelong: Deakin University Press FREY, K. (1986): H "Μέθοδος Project" (µτφρ. Κλ. Μάλλιου). Θεσσαλονίκη: Κυριακίδη. GAYFORD, C & MCLEISH, M. (1992). Environmental Education for Science. UK: Council For Environmental Education HAMMERMAN, D., HAMMERMAN, E., & HAMMERMAN, W. (2000). Teaching in the outdoors (4th ed.). Danville, IL: Interstate Publishers. ΚΑΤΣΑ ΩΡΑΚΗΣ, Μ. ΜΑΛΑΚΟΥ, Μ. & CRIVELLI, A.J. (1996). Η µπράνα των Πρεσπών. Αγιος Γερµανός Πρέσπα: Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών ΚΑΛΑΪΤΖΙ ΗΣ,. & ΨΑΛΛΙ ΑΣ, Β. (1999): Το ποτάµι. Εγχειρίδιο Παιδαγωγικών ραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για τη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση. Αθήνα: Κριτική. KEARSEY, J. (Ed) Environmental pathways through science series. UK: Longman KERN, E. & CARPENTER, J. (1984). Enhancement of student values, interests, and attitudes in earth science through a field-oriented approach. Journal of Geological Education, 32, KERN, E. & CARPENTER, J. (1986) Effects of Field Activities on Student Learning. Journal of Geological Education, ΚΟΛΩΝΑΣ, Λ. (1994) Πόρος Κεφαλονιάς. Πάτρα: Κοινότητα Πόρου-Πολιτιστικό Τµήµα ΚΟΣΣΥΒΑΚΗ, Φ. (2003): Εναλλακτική ιδακτική. Αθήνα: Gutenberg ΛΑΖΑΡΕΤΟΥ Θ. (1995). Η νοµική προστασία των υγροβιοτόπων στην Ελλάδα. Αθήνα: Σάκκουλα. ΛΙΒΑ ΑΣ-ΤΟΥΜΑΣΑΤΟΣ, Ν. (1998) Κεφαλληνία. Η Αποκάλυψη της Οµηρικής Ιθάκης. Αθήνα: Ιδίου LINDEN, C. (Ed) (1996). Help to Save the World. UK: WWF 13

16 MASON, P. (1990). Tourism. UK: WWF ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ, Η. (2002): Στρατηγικές ιδασκαλίας. Αθήνα: Gutenberg ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ, Η. (2003): Η διαθεµατικότητα στη σχολική γνώση. Αθήνα: Gutenberg ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ, Η. & Σ. ΧΕΛΜΗΣ. (2003): Παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού στην εκπαίδευση: Θεωρητικές παραδοχές και τεχνικές προδιαγραφές. Πανελλήνιο Συµπόσιο της Ελληνικής Εταιρείας για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονοµιάς για το Σχεδιασµό και Παραγωγή Παιδαγωγικού Υλικού για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. (Πειραιάς, Φεβρουαρίου 2003). Αθήνα: Λιβάνη (σσ ) McRAE, K. (1990). Introduction to the Purposes and Practices of Outdoor Education. in K. McRae (Ed), Outdoor and environmental education. South Melbourne, Australia: Macmillan Co. ΜΟ ΙΝΟΣ, Μ. (1990). Τοπογραφίες. Οικολογική θεώρηση του ελληνικού περιφερειακού χώρου. Αθήνα: Στοχαστής. MOLES, J. A. (1988): The Classroom and the Field: A Necessary Unity, Journal of Experiential Education, vol 11, 2, ΝΤΑΦΗΣ, ΣΠ.(1999). Τουριστική Ανάπτυξη και Περιβάλλον, Αµφίβιον, 24, σ O' CONNELL, C. (Ed) (1992). Science Module. Dublin: Irish Peatland Conservation Council ORION, N. & HOFSTEIN, A. (1994). Factors that influence learning during a scientific field in a natural environment. Journal of Research in Science Teaching, 31(10) ΠΑΠΑΓΡΗΓΟΡΙΟΥ Β. (2000). Οι υγρότοποι διεθνούς ενδιαφέροντος. Αθήνα: Σάκκουλα. ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ Β. (2002). Η χρήση του περιβάλλοντος στην εκπαιδευτική διαδικασία και οι «πρακτικές θεωρίες» των εκπαιδευτικών Στο: Γ. Μπαγάκης (Επ.). Ο εκπαιδευτικός ως ερευνητής Αθήνα: Μεταίχµιο. (σσ ). ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Κ. (1996). Τα πουλιά του Αιγαίου. Αθήνα: Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. ΠΑΡΤΣ, Ι.(1892). Κεφαλληνία και Ιθάκη, Γεωγραφική Μονογραφία. Αθήνα: PEARCE, F. & CRIVELLI, A. J. (1996). Wetlands and Water Resources. Conservation of Mediterranean Wetlands. France: Tour du Valat. PUTMAN-CRAMER H. & ΜΕΤΑΞΑΣ, Γ. (2000). Οµηρική Ιθάκη. Αθήνα: Κάκτος REDCLIFT, M. (Ed). (2000). Sustainability. London: Routlege SAUVE, L. (1994). Pour une education relative a' l' environnement. Montreal: Guerin, Paris: ESKA SIMONNET, D. (1985). Τι είναι Οικολογία; (µτφρ. Φ. Πιοµπίνος). Αθήνα: Νέα Σύνορα. ΕΤΑΙΡΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Ε.Μ.Ε.ΙΣ.) & ΤΕΕ (2003). Βράχος, τόνων ταξιδεύει 20 χλµ. Μαρίνος Χαρµπούρης Ένας µεγάλος Έλληνας Μηχανικός Ρωσία Αθήνα ΤΖΑΚΜΑΝ, Λ. (χ.χ.) Η ζωή στις Λίµνες και τα Ποτάµια Θεσσαλονίκη: Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις ΤΡΟΥΜΠΗΣ, Γ. (Επιµ.) (1989) Έβρος. Φάκελος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αθήνα: Ελληνική Εταιρεία Περιβαλλοντικής Ενηµέρωσης και Εκπαίδευσης ΤΡΟΥΜΠΗΣ, Γ. (Επ.) (1990) Ν. Ροδόπης. Φάκελος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αθήνα: Ελληνική Εταιρεία Περιβαλλοντικής Ενηµέρωσης και Εκπαίδευσης ΤΣΙΤΣΕΛΗΣ, Η. (1904). Κεφαλληνιακά Σύµµικτα, τόµ. Α, ΑΘΗΝΑ: Τύποις Παρασκευά Λεωνή. ΤΣΑΡΤΑΣ, Π. (1996). Τουρίστες, Ταξίδια, Τόποι: Κοινωνιολογικές Προσεγγίσεις στον Τουρισµό. Αθήνα: Εξάντας ΤΣΙΟΥΡΗΣ, Σ. Ε. & ΓΕΡΑΚΗΣ, Π.Α. (1991). Υγρότοποι της Ελλάδος. Θεσσαλονίκη: Α.Π.Θ./Τµήµα Γεωπονίας, Εργαστήριο Οικολογίας και Προστασίας του Περιβάλλοντος, WWF, IUCN ΥΠΕΠΘ 2001: Οδηγός για την Εφαρµογή της Ευέλικτης Ζώνης Καινοτόµων ράσεων, (Βιβλίο για τον Καθηγητή). Αθήνα: ΥΠΕΠΘ ΥΠΕΧΩ Ε (1997) Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. άσος Στροφυλιάς. Λιµνοθάλασσα Κοτύχι. Αθήνα. 14

17 ΥΠΕΧΩ Ε (1997) Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. έλτα Ποταµού Νέστου. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1997) Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. Εκβολές ποταµών Αξιού,- Λουδία- Αλιάκµονα, Αλυκή Κίτρους. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1997) Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. Υγρότοποι ευρύτερης περιοχής Εύηνου-Μεσολογγίου-Αιτωλικού-Αχελώου. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1997). Γνωρίζοντας του Υγρότοπους. έλτα Ποταµού Έβρου. Αθήνα. ΥΠΕΧΩ Ε (1998) Αµβρακικός. Οικοτουριστικός οδηγός. Πρέβεζα. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ (χ.χ.) Ελληνικοί υγρότοποι. ιαθέσιµο στον δικτυακό τόπο: (28/12/2005) VASSALA, P. (1997). Efforts of co-operation between the school and the local government aiming at sustainability in tourism: The example of Secondary Education Schools in the Prefecture of Cephalonia (1997): In M. Scoullοs (Ed.) Environment and Society: Education and Public Awareness for Sustainability. Proceedings of the Thessaloniki International Conference 8-12 December 1997, UNESCO and the Government of Greece. (pp ). WILKES, A. (1991). Το πρώτο βιβλίο οικολογίας. Ένας οδηγός για την προστασία του περιβάλλοντος. Αθήνα: Μαργαρίτα ΕΠΕ. WWF- Ελλάς & WWW-UK. (2000). Εξερευνώντας το Περιβάλλον της Ευρώπης. WWF-Ελλάς (χ.χ.). Υγρότοποι. ιαθέσιµο στον δικτυακό τόπο: (27/12/2005) ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. & ΒΑΣΑΛΑ, Π. (2003). Το πακέτο εκπαιδευτικού υλικού Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Ο κόσµος της θάλασσας» Στο: Πρακτικά Πανελληνίου Συµποσίου Σχεδιασµός και Παραγωγή Παιδαγωγικού Υλικού για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Ελληνική Εταιρεία και Πανεπιστήµιο Πειραιά (Πειραιάς, Φεβρουαρίου 2003) Αθήνα: Λιβάνη (σσ ). ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. & ΒΑΣΑΛΑ, Π. (1999). Το Ενεργειακό Ζήτηµα, Φύλλα Εργασίας. Φάκελοι πληροφόρησης και ενηµέρωσης. Στο: Ε. Φλογαίτη & Π. Βασάλα (Επιµ.) Το Ενεργειακό Ζήτηµα. Εκπαιδευτικό υλικό για το Γυµνάσιο και το Λύκειο. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. (1993) Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Ελληνικές Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις: Αθήνα ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. (Επιµ.) (1995). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο ηµοτικό Σχολείο. Αθήνα: WWF- Ελλάς ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. (2003): Το παιδαγωγικό υλικό στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Πανελλήνιο Συµπόσιο της Ελληνικής Εταιρείας για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονο- µιάς για το Σχεδιασµό και Παραγωγή Παιδαγωγικού Υλικού για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. (21-23) Φεβρουαρίου 2003). Αθήνα: Λιβάνη (σσ ) ΦΛΟΓΑΪΤΗ, Ε. (2006) Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα ΧΑΤΖΗΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ, E. & ΓΕΡΑΚΗΣ, Π. Α. (συντονιστές έκδοσης). (2004). Εκπαιδευτικό πακέτο για τη διαχείριση προστατευόµενων περιοχών. Οπτικός δίσκος: Υποστηρικτικό Υλικό. Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Αθήνα και Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγρότοπων (ΕΚΒΥ). Θέρµη. ΧΡΥΣΑΦΙ ΗΣ, Κ. (1994): Βιωµατική- Επικοινωνιακή ιδασκαλία. Η εισαγωγή της µεθόδου Project στο σχολείο. Αθήνα: Gutenberg 15

18

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Η περιοχή εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Περιεχόµενα Γενικά στοιχεία...- 3 Τι είναι υγρότοπος και ποιοι τύποι υπάρχουν...- 3 Ποια η κατάσταση των υγροτόπων στην Ελλάδα...- 5 Τι µας προσφέρουν οι υγρότοποι...-

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

Νερό και φύση ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Η χηµική σύσταση του νερού. Οι ιδιότητες του νερού. Στόχοι. Πληροφορίες

Νερό και φύση ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Η χηµική σύσταση του νερού. Οι ιδιότητες του νερού. Στόχοι. Πληροφορίες 03 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Στόχοι Πληροφορίες Η χηµική σύσταση του νερού Να κατανοήσουν και να συνειδητοποιήσουν οι µαθητές: Tη σύσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

Η συνολική κατανοµή των συστηµάτων θέρµανσης, σύµφωνα µε µελέτη που εκπονήθηκε από το ΥΠΕΧΩ Ε για το Νοµό Καβάλας διαµορφώνεται ως εξής:

Η συνολική κατανοµή των συστηµάτων θέρµανσης, σύµφωνα µε µελέτη που εκπονήθηκε από το ΥΠΕΧΩ Ε για το Νοµό Καβάλας διαµορφώνεται ως εξής: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 : ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 139 10. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 10.1 ΡΥΠΑΝΣΗ 10.1.1 Ατµοσφαιρική ρύπανση Κύριες πηγές της ατµοσφαιρικής ρύπανσης στην πόλη της Καβάλας είναι η οδική κυκλοφορία, οι εγκαταστάσεις βιοµηχανίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη

Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη Οι προστατευόμενες περιοχές στον χάρτη Εθνικός Δρυμός Αίνου Κεφαλληνίας Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Οίτης Εθνικός Δρυμός Παρνασσού Εθνικός Δρυμός Πάρνηθας Εθνικός Δρυμός Σουνίου Εθνικός Δρυμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός Λίμνη Ζηρού ΙΟΝΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Να γνωρίσουν καλύτερα τα τρία αυτά διαφορετικά οικοσυστήματα(τις δυνατότητές τους, τα προβλήματά

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS)

Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS) ΔΒΔ του οδικού άξονα Πάτρας- Πύργου, χλμ. 18-50 Έκταση ΠΠ (Ζώνες Α & Β): 160.000 στρμ. Κατά 50%, περίπου, σε Π.Ε. Αχαΐας και Ηλείας Δήμοι Δυτικής Αχαΐας και Ανδραβίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ 11:00-14:00 ΑΤΤΙΚΗ Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Α. ΤΡΙΤΣΗΣ», Ίλιον Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου τηλ. 210 2316977, 210 8228704 e-mail: park@ornithologiki.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Παρατήρηση πουλιών. Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Διαγωνισμοί. Παρατήρηση πουλιών ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ 11:00-14:00 ΑΤΤΙΚΗ Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Α. ΤΡΙΤΣΗΣ», Ίλιον Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου τηλ. 210 2316977, 210 8228704 e-mail: park@ornithologiki.gr

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία

Ελληνικοί Βιότοποι. Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Τάξη Οδηγίες Μάθημα Ε Δημοτικού Πώς συμπληρώνουμε τα φύλλα εργασίας Γεωγραφία Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε τους ελληνικούς βιότοπους και να εντοπίσουμε τα ζώα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 28 ΦΟΡΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (Φ ) (Οκτώβριος 2009)

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 28 ΦΟΡΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (Φ ) (Οκτώβριος 2009) ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ 28 ΦΟΡΕΙΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (Φ ) (Οκτώβριος 2009) Α/Α Εθνικό Πάρκο έλτα Έβρου 2 Εθνικό Πάρκο άσους αδιάς Λευκίμης Σουφλίου 3 Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (. Νέστου.Βιστωνίδας.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Επιμέλεια παρουσίασης: Ιωάννα Υφαντίδου Υπεύθυνη Τμήματος Ενημέρωσης και Γραφείου Τύπου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο υγροβιότοπος των λιμνών Κορώνειας Βόλβης, είναι ένας από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

SD-ECO ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΕΚΠΟΝΗΘΕΙ ΑΥΤΟΝΟΜΑ Ή ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΛΛΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΡΕΙΣ

SD-ECO ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΕΚΠΟΝΗΘΕΙ ΑΥΤΟΝΟΜΑ Ή ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΛΛΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΡΕΙΣ 2003-2012 ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΕΚΠΟΝΗΘΕΙ ΑΥΤΟΝΟΜΑ Ή ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΑΛΛΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΡΕΙΣ Οριστική Μελέτη Αποχετευτικού ικτύου & Προκαταρκτική Μελέτη Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων.. Ροδολίβους.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ LIFE ENVIRONMENT «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ: ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» LIFE00ENV/GR/000685 ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι µια γης

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

Αλιευτική Διαχείριση Λιμνοθαλασσών στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας &Θράκης

Αλιευτική Διαχείριση Λιμνοθαλασσών στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας &Θράκης Αλιευτική Διαχείριση Λιμνοθαλασσών στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας &Θράκης Δρ. Μάνος Κουτράκης Πρόεδρος Δ.Σ. Φορέα Διαχείρισης Εθνικού Πάρκου Αν. Μακεδονίας & Θράκης Τακτικός Ερευνητής -ΕΘΙΑΓΕ Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

«Das neue Gesicht des Tourismus - Griechenland ist anders» «Το νέο πρόσωπο του Τουρισµού - H άλλη Ελλάδα»

«Das neue Gesicht des Tourismus - Griechenland ist anders» «Το νέο πρόσωπο του Τουρισµού - H άλλη Ελλάδα» «Das neue Gesicht des Tourismus - Griechenland ist anders» «Το νέο πρόσωπο του Τουρισµού - H άλλη Ελλάδα» 29 30 Mai 2012 29. 30. ΜΑΪΟΥ 2012 Gabriela Scheiner Mitglied des Tourismusausschusses der Gemeinde

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα 10005334, Λέξεις:958 Συντάκτης:Γιούλτση Π. Επείγον:5 Κατηγορία:Εσωτερικό Είδος:Ειδικό θέμα-ανάλυση Θέματα:Περιβάλλον, Ταξίδια και διαδρομές Θεσσαλονίκη (Ελλάδα), 31/05/2011 10:12 (ΑΠΕ-ΜΠΕ) ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής

Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Φυσικές Προστατευόµενες Περιοχές - Χώροι Αναψυχής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου [ΕΓΝΑΤΙΑ - κείμενο εντύπου.doc] ΑΝΚΟ σελ 1/5 ΕΓΝΑΤΙΑ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Εγνατία οδός είναι ένα έργο εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του τόπου. Ένας αυτοκινητόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο»

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» 10 Οκτωβρίου 2015 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης «Τα πουλιά: οι πρωταγωνιστές του Εθνικού Πάρκου» Εύα Κατράνα Βιολόγος Msc Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ Μ.Π.Ε. ΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΡΕΜΑΣΤΩΝ ΚΑΣΤΡΑΚΙΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ. ΑΓΡΙΝΙΟ ΜΑΡΤΙΟΣ 2006 Οι προτεινόµενοι περιβαλλοντικοί όροι του Τεχνικού Επιµελητηρίου Νοµού Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ & ΙΘΑΚΗΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ & ΙΘΑΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ & ΙΘΑΚΗΣ Οι µαθητές της Ελλάδας στην Κεφαλονιά Επιστηµονικός Υπεύθυνος: Π. ΒΑΣΑΛΑ Αρίθµηση βιβλίου στη σειρά: 2 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΒΑΣΑΛΑ Κεφαλονιά-Υγρότοποι Προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού

Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Τουρισμός για παρατήρηση πουλιών στην Κεφαλονιά: Ένας δυναμικός τομέας εναλλακτικών μορφών τουρισμού Δρ. Μιχαήλ Ξανθάκης Συντονιστής Φορέα Διαχείρισης Ε.Δ. Αίνου Αργοστόλι, 15 Νοεμβρίου 2014 Οικοτουρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ γενικά στοιχεία Το χωριό µας, η Ειδοµένη, είναι στενά συνδεδεµένο µε τον Αξιό ποταµό, ο οποίος εισέρχεται στην Ελλάδα σε απόσταση 1.500 µέτρων από τον οικισµό και δηµιουργεί µια εύφορη κοιλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΊΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΊΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΊΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ I. ιεθνείς Συµβάσεις και Κοινοτικές Κανονιστικές Πράξεις Σύµβαση Ραµσάρ: Στρατηγικό Σχέδιο 1997-2002. Σύµβαση για τη βιολογική ποικιλότητα. Σύµβαση

Διαβάστε περισσότερα

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης Κατευθυντήριοι άξονες του έργου «Ανάπτυξη του τουρισμού και διαχείριση επισκεπτών στην προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης» Για την ομάδα έργου: Παλάσκας Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς

Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου. Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μία ιστορία για το νησί μου Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Υγρότοποι: μια ιστορία για το νησί μου 1 Τι είναι υγρότοποι; Καλουστ Παραγκαμιάν / WWF Ελλάς Καλούστ Παραγκαμιάν/ WWF Ελλάς Υγρότοποι:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ ΑΤΤΙΚΗ ΙΛΙΟΝ. Κυριακή 4 Οκτωβρίου 11:00-14:00 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Παρατήρηση πουλιών

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ ΑΤΤΙΚΗ ΙΛΙΟΝ. Κυριακή 4 Οκτωβρίου 11:00-14:00 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Παρατήρηση πουλιών ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ ΑΤΤΙΚΗ ΙΛΙΟΝ Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Α. ΤΡΙΤΣΗΣ» 11:00-14:00 Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Παιδικά εργαστήρια Κουκλοθέατρο Διαγωνισμοί τηλ. 210

Διαβάστε περισσότερα

υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές

υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές υνατότητες οικοτουριστικής ανάπτυξης στους υγροτόπους των ήµων του προγράµµατος LIFE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Μεσογειακοί υγρότοποι και λιµνοδεξαµενές ήµος Ιεράπετρας, ήµος Αρκαλοχωρίου, ήµος Ρούβα, ήµος Θραψανού, ήµος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς

Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς Τεύχος 1 Σεπτέμβριος 2014 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των οικοτόπων προτεραιότητας *1520 και *5220 στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ριζοελιάς LIFE12NAT/CY/000758 Περιεχόµενα Περισσότερες πληροφορίες www.life-rizoelia.eu

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 10 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ρ. ρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ

ρ. ρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Το Εθνικό Πάρκο Σχοινιά Μαραθώνα βρίσκεται στην Αττική και στην πεδιάδα του Μαραθώνα, στην ομώνυμη περιοχή. Το δάσος του Σχοινιά Μαραθώνα βρίσκεται στο Β.Α. τμήμα της Αττικής, σε απόσταση 45χλμ. από την

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή στο δίκτυο NATURA 2000 2. Βασικά υδρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ.

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΣΟΥΝΙΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΧΛΩΡΙΔΑ- ΠΑΝΙΔΑ. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ; Είναι μία γεωγραφική περιοχή με εξαιρετική φυσική ομορφιά, που συγκεντρώνει σπάνια και υπό εξαφάνιση είδη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ

ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΖΩΪΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΙ ΜΥ ΟΚΑΛΛΙΕΡΓΙΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΠΙΕΡΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙ ΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ-ΜΑΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΥΡΙΤΣΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. Κράτος μέλος: Ελλάδα. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX [ ](2012) XXX σχέδιο ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κράτος μέλος: Ελλάδα που συνοδεύει το έγγραφο ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Τυπολογία ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μήπως η Γη αποτελεί ενιαίο υδατικό οικοσύστηµα ; Η απάντηση εξαρτάται από το πώς

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Κυριακή 5 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Παρατήρηση πουλιών

ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ. Κυριακή 5 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ. Παρατήρηση πουλιών ΤΟΠΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΦΟΡΕΑΣ 11:00-14:00 ΑΤΤΙΚΗ Πάρκο Ευαισθητοποίησης «Α. ΤΡΙΤΣΗΣ», Ίλιον Περιήγηση στις λίμνες του Πάρκου Διαγωνισμοί τηλ. 210 2316977, 210 8228704 e-mail: park@ornithologiki.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο

Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ας προσπαθήσουμε όλοι να μη χαθεί κανένα είδος ζώου από την Κύπρο Ξέρεις ότι: Πανίδα ονομάζουμε όλα τα ζώα μιας περιοχής. Αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου H Γ τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου Στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης μελέτησε το θέμα: «Χλωρίδα και πανίδα της Ζακύνθου» Εκπαιδευτικοί: Γιώργος Μάρλης, Γεωργία Κοντονή, Κωνσταντίνα Παλαιοθοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ENV08: ΕΓΓΥΤΗΤΑ ΣΕ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ENV08: ΕΓΓΥΤΗΤΑ ΣΕ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει το πλήθος και το ποσοστό των προστατευόμενων περιοχών (Φύση 2000, Ramsar, τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους) των οποίων το κέντρο βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΟΣ ΡΥΜΟΣ ΑΙΝΟΥ

ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΟΣ ΡΥΜΟΣ ΑΙΝΟΥ εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία ÌappleÏËÚˆÌ ÙÈÎfi ÏÈÎfi ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΟΣ ΡΥΜΟΣ ΑΙΝΟΥ προγράµµατα και δραστηριότητες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΒΑΣΑΛΑ ΤΟΠΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο;

Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Φορέας ιαχείρισης Σαµαριάς (Λευκών Ορέων): Ένα καινούργιο πρόβληµα ή ένα καινούργιο εργαλείο; Παρουσίαση: Παναγιώτης Νύκτας Περιβαλλοντολόγος Ειδικός Επιστήµονας.Σ. Φορέα ιαχείρισης Ε.. Σαµαριάς Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Περιφερειακό Τμήμα Θράκης Πρόταση για τον προσδιορισμό των όρων και των ορίων των περιοχών προστασίας στους υγροβιοτόπους Ανατ. Μακεδονίας και Θράκης Γ. Ανδρέου, Ι. Δάφνης,

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου!

Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Οι Εθνικοί ρυµοί της Ελλάδας...υπό την προστασία µου! Aλεξανδροπούλου Παυλίνα Graphic designer - «Pi Beliefs, οπτική επικοινωνία περιβάλλοντος & πολιτισµού» email: pavlinac@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Μεσογειακούς Υγρoτόπους

Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Μεσογειακούς Υγρoτόπους Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Ελένη Φυτώκα Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) Περίπου 400 υγρότοποι Απογραφή 1996, ΕΚΒΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ υναµικά

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΙΚΟ ΠΑΚΕΤΟ. CEST2011 12 th International Conference on Environmental Science and Technology. 8-10 September 2011, Rhodes island, Greece

ΧΟΡΗΓΙΚΟ ΠΑΚΕΤΟ. CEST2011 12 th International Conference on Environmental Science and Technology. 8-10 September 2011, Rhodes island, Greece CEST2011 12 th International Conference on Environmental Science and Technology 8-10 September 2011, Rhodes island, Greece Οργάνωση: ιεθνές ίκτυο Περιβαλλοντικής Επιστήµης και Τεχνολογίας (Global NEST)

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία επικοινωνίας: Βιβλιογραφική αναφορά:

Στοιχεία επικοινωνίας: Βιβλιογραφική αναφορά: Για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης συνεργάστηκαν: (με αλφαβητική σειρά) Στέλλα Βαρελτζίδου (Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρία), Ναταλία Καλεύρα (WWF Ελλάς), Μαριάννα Καρίβαλη (WWF Ελλας), Νίκη Καρδακάρη (Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μαρία Δημοπούλου Υπεύθυνη Π.Ε. Α Δ/νσης Π.Ε. Αθηνών Έφη Φουσέκη Υπεύθυνη Π.Ε. Δ/νσης Β/θμιας Α Αθηνών Ενέργεια- Περιβάλλον- Ανάπτυξη ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΦΑΛΜΥΡΩΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΓΑΛΑΖΟΥΛΑΣ: ΓΕΩΛΟΓΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Γεωλογία - Γεωγραφία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 ΜΑΘΗΜΑ 1, Οι έννοιες «γεωγραφική» και «σχετική» θέση 1. Με τη βοήθεια του χάρτη στη σελ.12, σημειώστε τις παρακάτω πόλεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15

Πρόλογος...11. 1. Οργανισμοί...15 Περιεχόμενα Πρόλογος...11 1. Οργανισμοί...15 1.1 Οργανισμοί και είδη...15 1.1.1 Ιδιότητες των οργανισμών...15 1.1.2 Φαινότυπος, γονότυπος, οικότυπος...17 1.1.3 Η έννοια του είδους και ο αριθμός των ειδών...19

Διαβάστε περισσότερα

Τα αγροπεριβαλλοντικά µέτρα και η διαχείριση του νερού

Τα αγροπεριβαλλοντικά µέτρα και η διαχείριση του νερού Τα αγροπεριβαλλοντικά µέτρα και η διαχείριση του νερού Γιώργος Βλάχος Εργαστήριο Γεωργικών Εφαρµογών Αγροτικών Συστηµάτων Αγροτικής Κοινωνιολογίας Τµήµα Αγροτικής Οικονοµίας και Ανάπτυξης Γεωπονικό Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς

Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές φυσικής κληρονομιάς Habitat: κυρίαρχη μορφή, γύρω από την οποία αναπτύσσεται ένας οικότοπος Χλωρίδα (π.χ. φυτό-φύκος) Πανίδα (π.χ. ύφαλος διθύρων) Γεωλογική μορφή (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) Αρχή διαδρομής ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με μήκος 24.340 μέτρα, επομένως το σύνολο της

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Αλιευτική Διαχείριση Λιμνοθαλασσών στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας &Θράκης

Αλιευτική Διαχείριση Λιμνοθαλασσών στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας &Θράκης Αλιευτική Διαχείριση Λιμνοθαλασσών στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας &Θράκης Δρ. Μάνος Κουτράκης & Δρ. Αργύρης Καλλιανιώτης Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας (ΙΝΑΛΕ) Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Υποέργο 4 ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. Υποέργο 5 ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 39.270,00 Υποέργο 6 ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 42.

Υποέργο 4 ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ. Υποέργο 5 ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 39.270,00 Υποέργο 6 ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 42. 2006-2009 1.386.831,82 Ε.Π. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ (ΕΠΕΑΕΚ) ΥΠΟΕΡΓΟ Προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σε προστατευόμενες περιοχές 19.238,74 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης 1: Δούναβης και Κεντρική Ευρώπη

Χάρτης 1: Δούναβης και Κεντρική Ευρώπη στον κόσμο Δούναβης Ο υδάτινος δρόμος που ενώνει B Δ A N Χάρτης 1: Δούναβης και Κεντρική Ευρώπη O Δούναβης (μήκος 2.780 χιλιόμετρα περίπου) είναι ο δεύτερος μακρύτερος ποταμός στην ευρωπαϊκή ήπειρο (ο

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος Διατήρησης: Βαθμός Ασφαλείας:

Χρόνος Διατήρησης: Βαθμός Ασφαλείας: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΔΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» Η διαχείριση της προστατευόμενης περιοχής του Δέλτα Αξιού

«Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» Η διαχείριση της προστατευόμενης περιοχής του Δέλτα Αξιού «Εθνικό Πάρκο Δέλτα Αξιού: 12 χρόνια δράσεις για τη φύση και τον άνθρωπο» 10 Οκτωβρίου 2015 Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης Η διαχείριση της προστατευόμενης περιοχής του Δέλτα Αξιού Στέλλα Βαρελτζίδου, Βιολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο 4 Σχεδιασμός εναλλακτικών διαδρομών

Παραδοτέο 4 Σχεδιασμός εναλλακτικών διαδρομών Έργο: «Ανάπτυξη του τουρισμού και διαχείριση επισκεπτών στην προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης» Ανάδοχος έργου Σύμπραξη: «Δ. Τσιάρας Δ. Παλάσκας» Παραδοτέο 4 Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους

µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Ενηµέρωση για τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει

Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει Η ιστορική πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάσες και ψίθυροι που χάνονται: Μια σιωπή που φωνάζει SOS» Ζώα της Ελλάδας που απειλούνται Φύλλα εργασίας Παιδιά, οι πορτοκαλί ερωτήσεις είναι από το εγχειρίδιο των υποψήφιων εθελοντών. Το υπόλοιπο υλικό

Διαβάστε περισσότερα