Είναι, βέβαια, μία ιδιότυπη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Είναι, βέβαια, μία ιδιότυπη"

Transcript

1 Μεταθανάτιες τύχες του ανδρέα Κάλβου Ένας διανοούμενος ποιητής στα όρια γλωσσών και πατρίδων από τoν ΔΗΜΗτρΗ αρβανιτακη Μιχαήλ Πασχάλης, Ξαναδιαβάζοντας τον Κάλβο. Ο Ανδρέας Κάλβος, η Ιταλία και η αρχαιότητα, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2013, 320 σελ. Η κυρίαρχη προσέγγιση εκτιμά ότι ο Ανδρέας Κάλβος και γνωρίζει και αξιοποιεί στην ποιητική του την αρχαιοελληνική γραμματεία, μάλιστα το κάνει με την οξυδέρκεια έμπειρου μελετητή. Πολλοί, επίσης, ισχυρίζονται ότι είναι εκδήλωση ποιητικής τόλμης η συχνή απόκλιση του γλωσσικού ιδιώματος του ποιητή από την ελληνική, και ως προς τους γραμματικούς και συντακτικούς κανόνες, αλλά και ως προς την έννοια των λέξεων που χρησιμοποιεί. Ένα νέο βιβλίο για τον Κάλβο αμφισβητεί αυτές τις παραδοχές. [TBJ] Είναι, βέβαια, μία ιδιότυπη περίπτωση στα γράμματά μας ο Ανδρέας Κάλβος. Αν ακόμα και σήμερα αγνοούμε το πρόσωπό του, το έργο του, ποιητικό και άλλο, εξαιρώντας τις δύο ελληνικές του συλλογές (Λύρα, 1824 & Λυρικά,1826), το γνωρίσαμε σταδιακά μέσα σε ένα μεγάλο άνυσμα χρόνου, που αγγίζει στα ακραία του όρια τρεις αιώνες: από το 1884, που ο ιταλός φοσκολιστής Camillo antona-traversi έφερε στο φως, κολοβωμένη έστω, την αδημοσίευτη στα χρόνια της «Ode agli Jonii» («ωδή στους ιονίους»), μέχρι το 2003, που ο Λεύκιος Ζαφειρίου ανακάλυψε την ωδή Ελπίς πατρίδος, το πρώτο δημοσιευμένο και σαφώς χρονολογημένο ελληνικό ποίημά του (1819). Στη διάρκεια του εικοστού αιώνα, με μεγαλύτερη πύκνωση σε ορισμένες στιγμές (π.χ. δεκαετία του 1960), οι έρευνες κυρίως του Mario Vitti και του Γεωργίου Ζώρα, για να αναφέρω μόνο τις εξέχουσες συμβολές, μας γνώρισαν έναν μεγάλο όγκο της συγγραφικής του παραγωγής, κυρίως ιταλικής και κατά βάση ανέκδοτης. Την ίδια πορεία, αποσπασματική και ασύμμετρη, ακολούθησε και η συγκρότηση του σώματος της αλληλογραφίας του. 1 Αλλά δεν είναι μόνο αυτό το στοιχείο που συνιστά την ιδιοτυπία του. Υπάρχει και ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό: σπουδαίο και σημαίνον δηλαδή. Εννοώ τον τρόπο (αλλά και τον βαθμό) με τον οποίον όλος αυτός ο σταδιακά αναδυόμενος κειμενικός πλούτος εντάχθηκε στην έρευνα των μελετητών του. Γιατί η περίπτωση του Κάλβου, ως προς αυτό, δεν μοιάζει με εκείνη του Σολωμού. Για τον δεύτερο, αναζητήθηκαν συστηματικά οι πηγές και τα ερεθίσματα που έλαβε από τον ιταλικό κόσμο, μελετήθηκε το πέρασμα (κυρίως κατά την πρώτη περίοδο) από την ιταλική στην ελληνική γλώσσα, το ιταλόγλωσσο έργο του (ποίηση, στοχασμοί, σημειώσεις, αλληλογραφία) μεταφράστηκε, εντάχθηκε στο corpus της παραγωγής του και συνεξετάστηκε με το ελληνόγλωσσο. Αλλά, όσον αφορά τον Κάλβο, είναι υπερβολή αν πούμε ότι το πέραν των είκοσι ωδών έργο του, σε μεγάλο βαθμό ακόμα και σήμερα αγνοείται; Δεν εκσυγχρονίστηκαν οι πρώτες εκδόσεις, δεν επιχειρήθηκαν έγκυρες μεταφράσεις, δεν συνεξετάστηκε ως όλον (ως έργο «ενός ανθρώπου» δηλαδή) το πολύγλωσσο έργο του, δεν μελετήθηκε ο βαθμός και ο τρόπος επικοινωνίας της «ιταλικής» με την «ελληνική» παραγωγή του, δεν συνεξετάστηκαν οι γλώσσες του, δεν μελετήθηκαν συστηματικά τα πνευματικά-ιδεολογικά περιβάλλοντα εντός των οποίων γεννήθηκαν τα έργα του, δεν ιστορικοποιήθηκαν οι ιδέες του, δεν εκδόθηκαν ποτέ άπαντα τα «Άπαντά» του. Σχηματοποιώ, και ίσως αυτή μοιάζει μια υπερβολική εκτίμηση. Η απελπιστική αυτή ακολουθία των αρνήσεων υπονομεύεται, πάντως, παρήγορα από το γεγονός ότι η οπτική και η ερευνητική μας διάθεση διαφοροποιείται στα πρόσφατα χρόνια. Παρά τις νέες συμβολές, ωστόσο, η εικόνα του Κάλβου, η εικόνα του αποκλειστικά ελληνόγλωσσου «εθνικού ποιητή», διαμορφώθηκε για πολλά χρόνια με βάση αυτές τις αρνήσεις. οι λόγοι της στρέβλωσης υπήρξαν πολλοί, θα αναφέρω μόνο δύο, οι οποίοι εντέλει συναιρούνται: την εσωστρέφεια των μελετών και την κατίσχυση της εθνικής ιδεολογίας. 2 Αλλά δεν ίσχυσαν αυτοί και για την περίπτωση του Σολωμού; Προφανώς ναι, και γνωρίζουμε τις καθυστερήσεις και τις αλλοιώσεις, αλλά στην περίπτωση του Κάλβου η εθνική ιδεολογία βρήκε ένα προνομιακό πεδίο: έναν ποιητή που μοιάζει να έχει δύο απολύτως διακριτές φάσεις στο έργο του (ιταλόγλωσσος μέχρι το 1824 ή κατά κάποιον τρόπο μέχρι το 1819), που μοιάζει ο παραγκωνισμός της μίας φάσης να μην επηρεάζει την κατανόηση της άλλης, που μοιάζει να μιλάει «ελληνικά» μόνο κατά την κορυφαία στιγμή του εθνικού αγώνα και κατόπιν να σιωπά. Αλλά πιστεύω ότι υπάρχει κι ένας ακόμα λόγος: η περίπτωση του Κάλβου θέτει επιπλέον ερωτήματα, μάλιστα άλλης τάξεως, από εκείνη του Σολωμού. Αν ο Σολωμός υπήρξε μία κορυφαία στιγμή της ποίησης, ο Κάλβος, μέσα στο μεγάλο ποτάμι του καιρού του, εκτός από ποιητής (καλύτερα: μαζί με ποιητής) υπήρξε και διανοούμενος. Ας μη μας παραξενέψει ο όρος και ας μη βιαστούμε να υπονομεύσουμε τη διαπίστωση διερωτώμενοι για το βάθος του. ο Κάλβος, συγχρονιζόμενος με την αναδυόμενη τάση της νεοτερικής λογιοσύνης, με την τάση υπέρβασης του παραδοσιακού ρόλου του λογίου, αποτελεί για μας ένα εξαιρετικό πεδίο έρευνας για τη μελέτη της λογιοσύνης στο μεταίχμιο δύο κόσμων. 3 Αυτά και άλλα, πολλά και αλληλεξαρτώμενα, ερωτήματα δεν τέθηκαν σε παλαιότερες φάσεις των καλβικών μελετών. Όμως, μπορούν να τεθούν τώρα, τώρα που νέες συμβολές έρχονται να ανατρέψουν την εμπεδωμένη εικόνα και να απελευθερώσουν δημιουργικά τα ερωτήματά μας. ΚΑΛΒΟΣ ΠΑΡΑΧΑΡΑΓΜΕνΟΣ Στο πλαίσιο των παραπάνω διαπιστώσεων και στην κατεύθυνση του ερευνητικού αναπροσανατολισμού, το βιβλίο του Μιχαήλ Πασχάλη, Ξαναδιαβάζοντας τον Κάλβο. Ο Ανδρέας Κάλβος, η Ιταλία και η αρχαιότητα (ΠΕΚ, Ηράκλειο 2013) αποτελεί μία σημαντική συνεισφορά. 4 ο Μιχαήλ Πασχάλης, κλασικός φιλόλογος, έχει προσφέρει εδώ και πολλά χρόνια σοβαρές και πρωτότυπες εργασίες στο πεδίο της νεότερης ελληνικής φιλολογίας και, βεβαίως, στο χώρο των καλβικών σπουδών. Στον τόμο που εδώ παρουσιάζουμε συγκεντρώνονται έντεκα μελέτες (οχτώ από τις οποίες δημοσιεύτηκαν στα χρόνια και τρεις εμφανίζονται εδώ για πρώτη φορά) με επίκεντρο το έργο του Κάλβου. ο Πασχάλης στηρίζεται όχι μόνο στην εμβριθή μελέτη του συνολικού καλβικού έργου, αλλά και στο μεγάλο πλεονέκτημα που του προσφέρει η γνώση της κλασικής γραμματείας και της ιταλικής φιλολογίας. Βασικό χαρακτηριστικό της μελέτης του είναι εκείνο που ο Ευριπίδης Γαραντού- 68 the books journal #48 [Οκτώβριος 2014]

2 Ο Κάλβος όπως τον φαντάστηκε και τον απέδωσε ο Οδυσσέας ελύτης, σε σχέδιο του Ως γνωστόν, δεν έχει διασωθεί πορτρέτο με τη μορφή του. δης ονόμασε «φιλολογικό θετικισμό». 5 οι μελέτες του τόμου επιχειρούν με τρόπο συστηματικό και τεκμηριωμένο να απαντήσουν σε δύο πολύ συχνά αλληλεξαρτώμενα ερωτήματα: το πρώτο αφορά τη σχέση της ποίησής του (ιταλόγλωσσης και ελληνόγλωσσης) με την ιταλική ποίηση και γλώσσα, και το δεύτερο τη σχέση της ποίησής του με την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, κυρίως βέβαια με την αρχαία ελληνική γραμματεία. Αναμφίβολα, καθένα από τα δύο αυτά ερωτήματα συμπαρασύρει κι άλλα εξίσου σημαντικά: τους τρόπους επικοινωνίας του ιταλόγλωσσου με το ελληνόγλωσσο έργο του, τις διαδικασίες προσέγγισης και οικειοποίησης της ελληνικής γλώσσας κατά την ποιητική διαδικασία, τη φιλολογική του δεινότητα, τους εκδοτικούς του τρόπους κ.ά. Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που τίθενται τέτοια ερωτήματα, και ο Πασχάλης αναγνωρίζει τις οφειλές του σε παλαιότερες μελέτες, όπως του Εμμανουήλ Κριαρά, του Mario Vitti, του filippo Maria Pontani, του Γεωργίου Ζώρα, του Νάσου Βαγενά, του Ευριπίδη Γαραντούδη κ.ά. Όμως, όπως σωστά παρατηρεί σε πολλά σημεία του βιβλίου του (βλ. π.χ. σ. 10), η κυρίαρχη «ελληνοκεντρική κατεύθυνση» των μελετών εμπόδισε την περαιτέρω επεξεργασία των συμπερασμάτων τους και εγκλώβισε τον Κάλβο σε μία εικόνα παραχαραγμένη. Η λεπτομερής μελέτη των παραμέτρων του πρώτου ερωτήματος, η εξέταση πολλών συγκεκριμένων περιπτώσεων και η συγκριτική διερεύνηση των δεδομένων δίνουν στον Πασχάλη τη δυνατότητα να τεκμηριώσει πειστικά τη θέση ότι «η γλώσσα των ωδών εμφανίζει γενετική και, κατά συνέπεια, ουσιώδη εξάρτηση από τη γλώσσα της λόγιας ιταλικής ποίησης, που με τη σειρά της προσέλαβε και αφομοίωσε τη γλώσσα της κλασικής λατινικής λογοτεχνίας» (σ. 13). Ακόμα περισσότερο, ότι υπάρχει μία επικοινωνία ανάμεσα στο ιταλόγλωσσο και το ελληνόγλωσσο έργο του ποιητή (βλ. κυρίως την ενότητα «οι ιταλισμοί των ωδών») και ότι πάρα πολύ συχνά οι «γλωσσικές και γραμματικές αστοχίες» (βλ. σ. 54, όπου ο λόγος ειδικά για το «Απόσπασμα άτιτλου ποιήματος»), οι παρατονισμοί ή η διαφοροποίηση του εννοιολογικού περιεχομένου ελληνικών λέξεων μαρτυρούν εξάρτηση από την ιταλική γλώσσα. «οι παράδοξες ή τολμηρές εκφράσεις του Κάλβου, οι εκφράσεις που μας ξαφνιάζουν, συχνά προέκυψαν στην προσπάθεια του ποιητή να αποδώσει μια ιταλική έκφραση ή μια ιταλική πηγή» (σ. 102). Μελετώντας τους ιταλισμούς των ωδών ο Πασχάλης αποδεικνύει τα στάδια της διαμόρφωσης της ποιητικής γλώσσας του Κάλβου, κυρίως εντός του ιταλικού νεοκλασικισμού, αλλά ακόμα περισσότερο το «ενιαίο» αυτής της γλώσσας, πέρα και πάνω από τη μορφή της (την ιταλική ή την ελληνική δηλαδή). «Όταν ο Κάλβος έγραφε τα ιταλικά έργα του», λέει ορθά ο Πασχάλης, «προφανώς σκεφτόταν ιταλικά και όχι αρχαία ελληνικά» (σ. 25). Αλλά και όταν επιχείρησε να γράψει ποίηση στην ελληνική, αυτόν κυρίως τον κατακτημένο ιταλικό γλωσσικό (και άρα εννοιολογικό και ιδεολογικό) πλούτο θέλησε να μεταφέρει στην ελληνική γλώσσα. Πάντα μέσα στο πλαίσιο του πρώτου ερωτήματος, ο συγγραφέας επικεντρώνεται στο γνωστό αλλά όχι εξαντλητικά μελετημένο ζήτημα της σχέσης εξάρτησης της καλβικής ποίησης από (και του δημιουργικού της διαλόγου με) τη φοσκολική, μάλιστα με το ανολοκλήρωτο ποίημα του φόσκολο Le Grazie (Οι Χάριτες). Στο επίπεδο της γλώσσας, του μύθου αλλά και των ποιητικών εικόνων, οι ωδές εμφανίζονται σε «διακειμενικό διάλογο» (βλ. σ. 99 αλλά και passim) με το έργο του φόσκολο. Εξαιρετικά χρήσιμα είναι τα συμπεράσματα της έρευνας όσον αφορά την ειδικότερη σχέση των ωδών με το απόσπασμα των Χαρίτων που ο Κάλβος είχε κρατήσει στα χαρτιά του και δημοσίευσε το 1846 στην Κέρκυρα (βλ. κυρίως τις ενότητες 7 και 8). ως προς το δεύτερο ερώτημα, εκείνο της σχέσης της καλβικής ποίησης με την κλασική αρχαία ελληνική και λατινική γραμματεία, ο Πασχάλης είχε να αντιμετωπίσει Ελληνικό Λογοτεχνικό και ιστορικό Αρχείο την από δεκαετίες επαναλαμβανόμενη θέση για τη φιλολογική «επάρκεια» ή «εμβρίθεια» του Κάλβου, για τον «απευθείας διάλογό» του με την κλασική γραμματεία. Θυμίζει και σχολιάζει εν προκειμένω όχι μόνο τη θέση του οδυσσέα Ελύτη για τη σχέση του Κάλβου με τον Πίνδαρο (βλ. κυρίως την ενότητα 5), αλλά και τις απόψεις πολλών μελετητών σχετικά με τον «διάλογο» του Κάλβου με την αρχαιότητα. Σε αντίθεση με την παραδεδεγμένη άποψη, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι «η επανασύνδεση [του Κάλβου] με την πατρογονική παράδοση του ομήρου, του Ησιόδου, του Πινδάρου και του Αισχύλου, για την οποία κάνει λόγο ο Δάλλας, δεν συνέβη ποτέ με όρους διακειμενικότητας» (σ. 23). 6 Για να καταλήξει ότι «ο Κάλβος δούλευε περισσότερο με λεξικά και λιγότερο με αρχαία κείμενα. Αυτό προκύπτει εμμέσως από το γεγονός ότι δεν υπάρχει, στις δύο συλλογές των ωδών, ούτε μία στροφή που να αναπλάθει συνολικά ένα αρχαίο χωρίο οποιουδήποτε ποιητή, ενώ αντίθετα υπάρχουν στροφές που αναπαράγουν χωρία του φώσκολου. οι καλβικές στροφές θυμίζουν περισσότερο ψηφιδωτά που συγκροτούνται από γλωσσικό υλικό ποικίλης προέλευσης» (σ. 78). Υπάρχει, λοιπόν, σχέση του Κάλβου με την αρχαιότητα; Υπάρχει, απαντάει ο συγγραφέας, αλλά αυτή είναι «τεθλασμένη», είναι προϊόν «διαμεσολάβησης». Δεν είναι δηλαδή προϊόν άμεσης γνώσης του πρωτοτύπου, αλλά είναι αποτέλεσμα της επαφής του με τη σύγχρονη ιταλική γραμματεία, η οποία είχε με τη σειρά της αφομοιώσει τη λατινική και εκείνη την αρχαία ελληνική: «Η διακειμενική γραμμή που αφορά στη σχέση των ωδών με την ελληνική αρχαιότητα είναι τεθλασμένη: Αρχαία Ελλάδα ρώμη ιταλία Κάλβος» (σ. 64). Δεν γνωρίζω αν η θέση αυτή μπορεί να ισχύει στον απόλυτο βαθμό, όπως σαφώς υποστηρίζει ο Πασχάλης, αλλά δεν πρέπει να υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το βασικό της χαρακτηριστικό είναι αυτό. ο Κάλβος επικοινωνεί με τον αρχαίο κόσμο όχι αυτόνομα και απευθείας, αλλά μέσω της ιταλικής λογοτεχνίας της εποχής του νεοκλασικισμού. Δεν θα είχαμε έτσι, νομίζω, καμία δυσκολία να συμφωνήσουμε με το γενικό συμπέρασμα: «Ενώ ο διακειμενικός διάλογος των ωδών του Κάλβου με την ποίηση του φώ- [Οκτώβριος 2014] #48 the books jοurnal 69

3 σκολου είναι τεκμηριωμένος, αντίθετα η σχέση του με την αρχαιοελληνική ποίηση είναι ευκαιριακή και λεξιθηρική: συχνή χρήση λεξικών, ακούσματα από τον φώσκολο, μια ευκαιριακή ματιά στο αρχαίο ελληνικό κείμενο, σίγουρα μεταφράσεις» (σ. 99). Νομίζω ότι ο αναγνώστης πείθεται γι αυτό στο τέλος των αναζητήσεων του συγγραφέα που αφορούν την έννοια της λέξης «κυκλοδίωκτος» και τον τρόπο που την «ανέσυρε» ο Κάλβος (ενότητα 4: εδώ διατυπώνονται πολύ ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις), τη «θρέπτειρα γη» (30), τις «πύλες του ουρανού» (31) ή τις «εικόνες των μελισσών» στην ποίησή του (βλ. την ενότητα 3). Ο ΚΑΛΒΟΣ ωσ ΜΕΛΕΤΗΤΗΣ Με αυτή την προκείμενη ο Πασχάλης στρέφεται κατόπιν στο ερώτημα αν είχε ο Κάλβος τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει καίρια φιλολογικά προβλήματα. Αν διέθετε δηλαδή τα όπλα και την επάρκεια να ανταποκριθεί σε ζητήματα όπως εκείνα που έθετε η ερμηνεία Μαίρη Γιόση ΑΝ ΕΙΧΑ ΕΝΑΝ ΚΗΠΟ Στην Άννα Γρίβα Αν είχα έναν κήπο θα καθόμουν το απόβραδο. Κουρασμένη. Θα έρχονταν μυρουδιές απ τα φυτά που ολημερίς θα τα δασκάλευα: να εργάζονται παρά τις αντίξοες συνθήκες, να αντλούν απ τα αποθέματα αν δεν έχουν νερό, να καλοδέχονται τα πουλιά. Αν είχα έναν κήπο θα είχα ένα μεγάλο ψάθινο καπέλο, βρώμικα νύχια και λαστιχένια τσόκαρα. Θα αηδίαζα με τα σκουλήκια, θα τρόμαζα με τα έντομα κι όλοι θα έβλεπαν πως δεν μου άξιζε ο κήπος. Μα θα τον αγαπούσα. Θα σκάλιζα το χώμα, θα μιλούσα στις ρίζες και στα βλαστάρια, θ' αντάλλαζα μυστικά με τους σπόρους. Τέλος θα μάθαινα τη γλώσσα των πουλιών. Τις γλώσσες των πουλιών θα μάθαινα. Κάποια στιγμή, με τη ράχη στο χώμα, θα μάθαινα το βλέμμα του ουρανού. ορισμένων αμφισβητούμενων χωρίων του Βίου του Κωνσταντίνου του Ευσέβιου, κατά τη διαμάχη των frederick nolan και Thomas falconer στην οποίαν ενεπλάκη ο Κάλβος στα χρόνια του Λονδίνου (1819 βλ. την ενότητα 11). Η παρουσίαση του προβλήματος και η λεπτομερής μελέτη των κειμένων (σε αντίθεση με τις απόψεις άλλων μελετητών) 7 στηρίζει πράγματι την άποψη ότι ο Κάλβος στην προκειμένη περίπτωση λειτούργησε μάλλον εμπειρικά και οδηγήθηκε σε «παρερμηνεία» του Ευσέβιου, προσφέροντας κακές υπηρεσίες στον φίλο του, nolan. Έχω, όμως, τη γνώμη ότι η θεμελιωμένη θέση του Πασχάλη για την προβληματική γνώση του Κάλβου στον τομέα της κλασικής γραμματείας, τον οδηγεί κάποιες φορές σε υπερβολικά συμπεράσματα. Η θέση του, για παράδειγμα, ότι οι διορθώσεις του Κάλβου στον Αρχίδαμο του ισοκράτη, κατά τη διάλεξη του ιουνίου του 1819 στα argyll rooms, ήταν άνευ αξίας («πρέπει να συμπεράνω ότι οι εν λόγω διορθώσεις, είτε εμφανίστηκαν σε γραπτή μορφή είτε όχι, ήσαν άνευ σημασίας»: σ. 293), εφόσον δεν ελήφθησαν υπ όψη από τους επόμενους εκδότες του Αρχίδαμου, νομίζω είναι υπερβολική. Πρώτον, επειδή δεν ξέρουμε ποιες ήταν αυτές, ούτε βεβαίως αν ήταν δικές του ή μετέφερε στο κοινό του θέσεις άλλων (π.χ. του Κοραή) και δεύτερον, επειδή ούτως ή άλλως αυτές δεν δημοσιεύτηκαν ποτέ και άρα δεν θα ήταν δυνατόν να ενταχθούν στο corpus της φιλολογικής κριτικής. Μπορούμε δηλαδή να συμφωνήσουμε ενδεχομένως ότι «ήσαν άνευ σημασίας» (και δεν μοιάζει να είχε τα απαιτούμενα προσόντα ο Κάλβος), αλλά το επιχείρημα δεν μπορεί να είναι το γεγονός ότι αυτές «δεν ελήφθησαν υπ όψιν», αφού δεν καταγράφηκαν πουθενά. Το αντίστοιχο θα μπορούσα να σημειώσω και για την παρατήρησή του σχετικά με τη «μεγαλομανία» του Κάλβου, ο οποίος θέλησε να εμφανιστεί ως «ομηριστής» στις Σημειώσεις της «ωδής στους ιονίους» (1814). ο Πασχάλης, αναφερόμενος (βλ. την ενότητα 6) σε μία φράση του Κάλβου στη Σημείωση 4 της ωδής σχετικά με το νόημα του ρ. «ἕζομαι» σε έναν ομηρικό στίχο, επισημαίνει ορθά ότι ο Κάλβος σε μεγάλο βαθμό οικειοποιείται τις θέσεις του φόσκολο ως προς τα μεταφραστικά προβλήματα του ομηρικού έργου, ειδικότερα των στίχων της ραψωδίας Α της Ιλιάδας, και κυρίως του στίχου 47 («ed in questo luogo l ἕζεται dell originale significa piantarsi»). Στην εν λόγω Σημείωση, ο Κάλβος επικρίνει τις μεταφράσεις των anton Maria Salvini και Melchiorre Cesarotti, 8 επισημαίνει ότι ο Vincenzo Monti μετέφρασε με μεγαλύτερη επιτυχία («ha colto più nel segno»), αναδεικνύει την ορθότητα της μετάφρασης του ρ. «ἕζομαι» από τον Monti (άρα δεν εμφανίζεται να προτείνει την ορθή μετάφραση ο ίδιος) και καταλήγει παραθέτοντας τη μετάφραση του φόσκολο. Είναι αλήθεια ότι ως προς τη μετάφραση του ρ., ο Κάλβος δεν αναφέρει τον φόσκολο («χωρίς να κατονομάσει την πηγή του»: σ. 126), οι αναγνώστες όμως της εποχής εγνώριζαν σίγουρα ότι εκείνος που είχε προτείνει παλαιότερα την ορθή μετάφραση (την οποία είχε ήδη υιοθετήσει και ο Monti) ήταν ο φόσκολο. Μπορούμε, λοιπόν, να είμαστε σίγουροι ότι ο νεαρός Κάλβος του 1814 οικειοποιήθηκε τις ερμηνείες, τις κρίσεις και τις θέσεις του δασκάλου του. Αλλά, εφόσον έστειλε στον φόσκολο την «ωδή στους ιονίους» προτού να δημοσιευτεί ζητώντας του μάλιστα να μεσολαβήσει για τη δημοσίευσή της, μπορεί να ήθελε να τον κολακέψει, ναι, όμως δεν νομίζω πως θα τολμούσε να εμφανιστεί τόσο καθαρά μπροστά του ως λογοκλόπος. 9 Πέρα από τις δύο βασικές ερευνητικές γραμμές που διαμορφώνουν τα κείμενα που περιλαμβάνονται στον τόμο (σχέση της καλβικής ποίησης με τον ιταλικό και τον ελληνορωμαϊκό κόσμο), μία ιδιαίτερη αναφορά νομίζω πως χρειάζεται η μελέτη που σχετίζεται με το πρώτο δημοσιευμένο ποίημα του Κάλβου, την ωδή Ελπίς πατρίδος (πρόκειται για την ενότητα 10: «Κάλβος και Γκίλφορντ: Το θέμα, τα πρότυπα και το λανθάνον ποιητικό πρόγραμμα της ωδής Ελπίς πατρίδος»: σ ). Όσα αναφέρονται εκεί έχουν σημασία, τόσο επειδή πολλές πτυχές του ποιήματος δεν έχουν ακόμα μελετηθεί επαρκώς, όσο και επειδή ο Πασχάλης διατυπώνει ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Είναι, για παράδειγμα, ορθή η παρατήρησή του ότι το ποίημα θα πρέπει να συνεξετάζεται με τις επιστολές που ο Κάλβος αντάλλαξε με τον Γκίλφορντ στο δεύτερο εξάμηνο του 1819, όπως μοιάζουν επίσης λογικές οι θέσεις του ότι η Ελπίς πατρίδος συνδέεται με τα δύο σονέτα που δημοσιεύτηκαν στην Ape italiana a Londra τον Σεπτέμβριο του 1819, 10 και ότι η γλώσσα της ωδής συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με εκείνη των Ψαλμών, τους οποίους ο Κάλβος μετέφραζε εκείνη την εποχή και εξέδωσε την επόμενη χρονιά. 11 Εν συνεχεία, ο συγγραφέας διατυπώνει δύο ενδιαφέρουσες θέσεις (α) ως προς το πώς αντιμετωπίζει ο Κάλβος τον Γκίλφορντ (αλλά και τον εαυτό του σε σχέση με αυτόν) και (β) ως προς το ποιητικό πρόγραμμα που τότε μελετούσε ο Κάλβος. ως προς το πρώτο θέμα. Εκκινώντας από την αναμφισβήτητη σχέση της γλώσσας του Ελπίς πατρίδος με εκείνη των Ψαλμών, όπου «υπερασπιστής είναι ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης» (σ. 257), και θεωρώντας, με βάση την αφιέρωση του Κάλβου στον Γκίλφορντ, ότι ο Ζακυνθινός θεωρεί τον Άγγλο «υπερασπιστή της Ελλάδας», 12 σημειώνει πως «[τ]ο νόημα στους Ψαλμούς είναι ότι ο Θεός βοηθά, υπερασπίζεται και σώζει όσους ελ- 70 the books journal #48 [Οκτώβριος 2014]

4 πίζουν σε αυτόν. Στα συμφραζόμενα της καλβικής ωδής, οι λέξεις αποκτούν φυσικά νέα διάσταση και οι σχέσεις αναδιατάσσονται» (σ. 257). Έτσι, θα καταλήξει στη θέση ότι «[σ]το βάθος της εικόνας του Γκίλφορντ ως υπερασπιστή διαγράφεται ο Θεός των Ψαλμών. Στο βάθος της εικόνας του ποιητή διαγράφεται ο υμνωδός Δαβίδ που μεσολαβεί ανάμεσα στον λαό και στον Κύριο, που εναποθέτει τις ελπίδες του στον Κύριο» (σ. 259 πβ. σ. 261). ο Γκίλφορντ στον ρόλο του Θεού, με άλλα λόγια, και ο Κάλβος στον ρόλο του υμνωδού Δαβίδ. Έχω, όμως, τη γνώμη πως το σχήμα (Γκίλφορντ/Θεός: Υπερασπιστής/Λυτρωτής Κάλβος/Δαβίδ: Υμνωδός) δεν τεκμηριώνεται, εφόσον η αφιέρωση δεν δικαιολογεί το συμπέρασμα ότι ο Γκίλφορντ θεωρείται «υπερασπιστής της Ελλάδος». Στην αφιέρωση που ο Κάλβος προέταξε στην ωδή Ελπίς πατρίδος αναφέρεται ανάμεσα σε άλλα: «Δέξου, λοιπόν, τὸ ἐν τῇ νῦν διαλέκτῳ ποιημάτιον τοῦτο ὅπως τὰ μὲν τέκνα τῶν Ἰώνων βλέποντα ὅτι σὺ ἔγινας ὑπερασπιστής, αὐτὸ ἀγαπήσωσιν ἐγὼ δὲ τιμήσω σὲ τὸν ἄξιον Κυβερνίτην τῶν Μουσῶν τῆς Ἑλλάδος». ο Πασχάλης θεωρεί (σ. 252) πως ο Κάλβος «υπενθυμίζει στον Γκίλφορντ ότι διαθέτει και αυτός εξουσία, που συνίσταται στη δύναμη της ποίησής του να διαδώσει στα τέκνα των ιώνων ότι έγινε υπερασπιστής της Ελλάδας και έτσι να του εξασφαλίσει [= του Γκίλφορντ, δηλαδή] την αγάπη του λαού». Σε μένα φαίνεται λογικότερο, όπως νομίζω ότι και η σύνταξη επιτρέπει να καταλάβουμε, ότι ο Κάλβος με το «υπερασπιστής» εννοεί «υπερασπιστής του ποιήματος»: ότι ο Γκίλφορντ, δηλαδή, αποδεχόμενος την αφιέρωση, θα έπαιρνε υπό την προστασία του, τρόπον τινά, το ποίημα, θα του έδινε δηλαδή κύρος και κατά συνέπεια θα συνέβαλε στο να το αγαπήσουν (το ποίημα) «τα τέκνα των ιώνων». Από την άλλη, με την αποδοχή της αφιέρωσης εκ μέρους του Γκίλφορντ, ο Κάλβος θα «τιμούσε» τον «άξιον Κυβερνήτην των Μουσών», εκείνον που συνέβαλε στην επιστροφή των Μουσών στην «πατρίδα» τους. Συνοψίζοντας, ως προς το πρώτο θέμα, νομίζω πως μπορούμε να θεωρήσουμε δεδομένο ότι οι επιστολές συνεξεταζόμενες με την αφιέρωση και την ωδή επιτρέπουν να αντιληφθούμε καλύτερα το νόημά της, ότι ο Κάλβος επιζητεί την «αιγίδα» του Γκίλφορντ, καθώς και ότι η Ελπίς πατρίδος υποδεικνύει (πέρα από τις ατομικές βλέψεις του ποιητή) τις καλές ελπίδες όχι μόνο για την «επιστροφή των Μουσών» αλλά και για την απελευθέρωση της Ελλάδας. ως προς το δεύτερο θέμα, του «ποιητικού προγράμματος» δηλαδή του Κάλβου. ορθά επισημαίνει ο Πασχάλης (σ ) ότι η φράση του Κάλβου «Ὡς τόσον μελετῶν να γράψω τὶ ποίημα τὴν καλλιέργειαν τῆς γλώσσης καὶ τὴν ὑψηλοφροσύνην τοῦ ἔθνους μου διατεινόμενος, ἔδωξέ (sic) μοι εὔλογον να δοκιμάσω πρῶτον διὰ ὀλίγων στίχων τὸν νοῦν τοῦ λαοῦ μου» μαρτυρεί μία ιδιαίτερη στόχευση της στιγμής. 13 Παρατηρεί επιπλέον (σ. 260) ότι η σημαντική αυτή πληροφορία για το σχεδιαζόμενο μεγάλο ποίημα, που έδινε μία άλλη, μεγαλύτερη και μονιμότερη, διάσταση στη στροφή του στην ελληνική γλώσσα, «πέρασε απαρατήρητη από τους μελετητές». Όμως, την πληροφορία την είχε ήδη προσέξει και αναδείξει ο Γιάννης Δάλλας το 1997, πριν δηλαδή από την ανακάλυψη του Ελπίς πατρίδος, ο οποίος μάλιστα διατύπωσε και μία πολύ ενδιαφέρουσα υπόθεση (βλ. στη συνέχεια). 14 Το «ποιημάτιον», δίχως αμφιβολία, ήταν η Ελπίς πατρίδος, αλλά ποιο να ήταν το «ποίημα» στο οποίο θα αναδείκνυε την «καλλιέργεια της γλώσσης και την υψηλοφροσύνην του έθνους» του; Αυτό το τελευταίο πράγματι δεν το γνωρίζουμε και πιθανότατα δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Το επιχείρησε όμως ο Κάλβος; ο συγγραφέας καταλήγει (σ ): «Αν το 1819 ο Κάλβος είχε πράγματι τέτοιο ποίημα στο νου του και δεν επιδίωξε μόνο να εντυπωσιάσει τον Γκίλφορντ, πρέπει να υποθέσουμε ότι είτε δεν πραγματοποιήθηκε είτε ενσωματώθηκε αργότερα στη Λύρα και τα Λυρικά, με τις αυτονόητες προσαρμογές». Με την υπόθεση αυτή, οπωσδήποτε, δεν μπορεί να διαφωνήσει κανείς, ίσως όμως να είναι επίσης δυνατή και η διατύπωση μιας άλλης. Εννοώ δηλαδή ότι θα άξιζε να διερευνηθεί μήπως τα σπέρματα αυτού του μεγαλύτερου «ποιήματος» μπορούν να εντοπιστούν στα (ή να συσχετιστούν με τα) σπαράγματα εκείνα που γνωρίζουμε ως «Απόσπασμα άτιτλου ποιήματος». Το «Απόσπασμα», το οποίο μας γνώρισε ο Mario Vitti, το 1960, δεν έχει χρονολογηθεί με ασφάλεια, 15 αλλά δεν νομίζω πως θα ήταν αβάσιμη η τοποθέτησή του στα χρόνια που μας απασχολούν: όχι μόνο γιατί στην αρχή του Ελπίς πατρίδος διαβάζουμε «Εὐλαβῶς, τρέμων, ρίπτω / πρώτην βολὰν τὰ δάκτυλα / ἐπὶ τὴν ἀργυρόχορδον / πάτριον κιθάραν» (άρα, αν αυτό μπορεί να έχει για μας δεσμευτική σημασία, δεν είχε συνθέσει πιο πριν στα ελληνικά), αλλά και γιατί μάλλον δεν μπορεί να δικαιολογηθεί η υπόθεση ότι ο «ιταλός» Κάλβος της περιόδου πριν το 1816, την ώρα δηλαδή που συνέθετε τις ιταλικές τραγωδίες του, σχεδίαζε ένα ελληνικό ποίημα. Στην προοπτική, λοιπόν, μίας αναχρονολόγησης του «Αποσπάσματος», θα μπορούσε ενδεχομένως να εξεταστεί η υπόθεση του συσχετισμού του με το «ποίημα» που σχεδίαζε ο Κάλβος κατά την περίοδο του Λονδίνου. Όπως αναφέρθηκε, η υπόθεση έχει ήδη διατυπωθεί από τον Δάλλα, το 1997, πριν από την ανακάλυψη του Ελπίς πατρίδος, ο οποίος παρατηρούσε σχετικά με τη χρονολόγηση και τη γενικότερη θέση του μέσα στην καλβική παραγωγή: «[το Απόσπασμα ] πρέπει να χρονολογείται πριν από τα γεγονότα του 21, προς το τέλος πιθανότατα της αγγλικής του περιόδου ή προς την αρχή της δεύτερης φλωρεντινής του περιόδου ( ). Θα μπορούσε μάλιστα να ταυτιστεί με την ιδέα του ποιήματος που προανήγγειλε στον Γκίλφορντ [ ]». ο Δάλλας έκανε, λοιπόν, σαφή διάκριση ανάμεσα στο μεγάλο ποίημα (που ίσως θα μπορούσε να ταυτιστεί με το «Απόσπασμα») και στο «δι ολίγων στίχων που έγραψε και τύπωσε και του αφιέρωσε (Νοέμβριος 1819)», το οποίο όμως ακόμα τότε κανείς δεν εγνώριζε. 16 Στο φως των νέων δεδομένων, μιας και όλες οι υποθέσεις για τη χρονολόγηση του «Αποσπάσματος» διατυπώθηκαν πριν από το 2003, πριν δηλαδή από τον εντοπισμό του Ελπίς πατρίδος, νομίζω πως το θέμα θα έπρεπε να ξανασυζητηθεί. ορισμένα δεδομένα του «Αποσπάσματος» θα μας το επέτρεπαν ίσως. Η αναλυτική αναφορά στο αρχαίο παρελθόν (ένα αντίστοιχο σχήμα είχε υιοθετήσει και στην «ωδή στους ιονίους») είναι στοιχείο γνώριμο, 17 ενώ η αναφορά στα σύγχρονα πολεμικά κατορθώματα και η σύγκριση των νέων με τους αρχαίους έλληνες (επίσης γνωστά μοτίβα της ποίησής του) θα μπορούσε να αποδεσμευτούν από την επανάσταση και να συνδεθούν με τους αγώνες των Σουλιωτών ή με τα γεγονότα της Πάργας. 18 ΠΟΘΕν Η ΓΟΗΤΕΙΑ Η αλήθεια των υποθέσεων μένει να ελεγχθεί και οι νέες ερευνητικές κατευθύνσεις χρειάζεται να υπηρετηθούν ακόμα περισσότερο. Πέρα, όμως, από τα επιμέρους, επιστρέφοντας στη συνολική εικόνα, πιστεύω πως το Ξαναδιαβάζοντας τον Κάλβο θα αποτελέσει μία σημαντική στιγμή στην αναπροσανατολισμένη και χειραφετημένη, εντέλει, μελέτη του Κάλβου, καθώς προωθεί με τεκμηριωμένο τρόπο και με έμπεδη γνώση τη μελέτη κρίσιμων παραμέτρων της ποίησής του. Και δεν κινδυνεύει, θα αναρωτηθεί ίσως κάποιος, να απολεσθεί η «μαγεία» της ποίησης στο «τραπέζι του ανατόμου»; οπωσδήποτε, όχι. Η αναζήτηση των πηγών, η λεπτομερής εξέταση και η υπομονετική αναδίφηση στη διαδικασία οικειοποίησης των επιδράσεων δεν σχετίζονται με την αισθητική αξία της ίδιας της ποιητικής δημιουργίας. Ποιητής δεν γίνεται εκείνος που «συλλέγει» λέξεις, εικόνες και μοτίβα, εκείνος «που δέχεται επιδράσεις». ο συγγραφέας δεν επεκτείνεται σε αυτό το ζήτημα, είναι σίγουρο όμως ότι αυτή είναι η θέση του, όπως τη σημειώνει στην κατακλείδα της εισαγωγής: Η προσέγγιση της ποίησής του υπό το πρίσμα των όσων ανέφερα παραπάνω [ ] δεν μειώνει τη σημασία και την αισθητική αξία των ωδών, αλλά ανανεώνει τον προβληματισμό γύρω από τις αφετηρίες και τις προϋποθέσεις της δημιουργίας τους. Όσο περισσότερα γνωρίζουμε για την ποίηση αυτή, τόσο καλύτερα την κατανοούμε. (σ. 10) Είναι σίγουρο ότι η αναστροφή του οποιουδήποτε με τη λογοτεχνία (με όποιον τρόπο κι αν αυτή γίνεται) δεν μπορεί να παραγάγει λογοτεχνικό αποτέλεσμα αν λείπει η ποιητική ικανότητα, αν λείπει η ένταση του λόγου, αν λείπει το προσωπικό ύφος. ο Πασχάλης σημειώνει, μέσα σε άλλα συμφραζόμενα, την ωραία παρατήρηση του Ελύτη, ο οποίος μιλούσε για τις «φραστικές μονάδες αυτοδύναμης [Οκτώβριος 2014] #48 the books jοurnal 71

5 ακτινοβολίας, όπου ο συνδυασμός ο ηχολογικός συμπίπτει με τον νοητικό σε τέτοιο σημείο, που δεν ξέρεις τελικά εάν η γοητεία προέρχεται απ αυτό που λέει ο ποιητής ή από τον τρόπο που το λέει» (σ. 107). zx 1 Για μία αναλυτικότερη εικόνα βλ. Γιώργος Ανδρειωμένος, «Ο Κάλβος κι άλλη μια φορά». Συνοπτικό χρονολόγιο, αναλυτική εργογραφία και επιλεγμένη βιβλιογραφία Ανδρέα Κάλβου, εκδόσεις ergo, Αθήνα 2007, σ Βλ. ενδεικτικά την κριτική που άσκησε ο Νάσος Βαγενάς: «Σχόλια στον Κάλβο», Παρνασσός, τ. 14 (1972), σ και (κυρίως) «Η παραμόρφωση του Κάλβου», στο: ο ίδιος (επιμ.), Εισαγωγή στην ποίηση του Κάλβου. Επιλογή κριτικών κειμένων, ΠΕΚ, Ηράκλειο 1999 (α έκδοση 1992), σ Για ορισμένες πλευρές αυτής της συζήτησης, ας μου επιτραπεί να παραπέμψω στις εργασίες μου: «ο πληκτικός κατάλογος των προγόνων. Μεθοδολογικά ζητήματα για τη μελέτη της επτανησιακής ιστορίας», Δελτίο Αναγνωστικής Εταιρείας Κερκύρας, τχ. 17 (2011), σσ Στον δρόμο για τις πατρίδες: Η ape italiana ο Ανδρέας Κάλβος η ιστορία, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2010 (βλ. κυρίως το πέμπτο κεφάλαιο: «Κοιτάζοντας πίσω: οι άνθρωποι είναι η ιστορία τους ή η δική μας;»: σ ) «Ποιητής, μα όχι μόνο: ο Κάλβος στην ιστορική του στιγμή», Νέα Εστία, τ. 174, τχ (οκτώβριος 2013), σσ Βλ. σχετικά: Ευριπίδης Γαραντούδης, «Μια καίρια συμβολή για την κατανόηση του Κάλβου», The Athens Review of Books, έτ. 5, τχ. 50 (Απρίλιος 2014), σ Βαγενάς, «ο Κάλβος εκ νέου», εφ. Το Βήμα, 15 ιουνίου Γαραντούδης, «Μια καίρια συμβολή για την κατανόηση του Κάλβου», ό.π., σ. 52. Μαίρη Γιόση 6 Για τη θέση του Γιάννη Δάλλα, βλ. Ο κλασικισμός του Ανδρέα Κάλβου. Η αρχαία βάση και η υπέρβασή της, εκδ. Σοκόλη - Κουλεδάκη, Αθήνα 1999, σ Βλ. σ (και σημ. 11 και 12) όπου αναφέρονται οι απόψεις των Σ.Α. Σωφρονίου, Γεωργίου Ζώρα και Γιώργου Ανδρειωμένου. 8 ο Πασχάλης σημειώνει (σ. 127) ότι «αρχικά, ο Κάλβος προβάλλει τη δική του μετάφραση σε βάρος της μετάφρασης του Salvini», αλλά ο Κάλβος δεν μετέφρασε, όπως φαίνεται από την τρίτη στροφή της «ωδής στους ιονίους» και όπως σημειώνει και ο ίδιος Κάλβος («squarcio tolto di pianta da Omero»). Το σημειώνει σε άλλη στιγμή και ο συγγραφέας (σ. 130: «η μετάφραση του Κάλβου είναι μια σύντομη περίληψη της ομηρικής σκηνής»). 9 Στην ανάλυση της συζήτησης του Κάλβου με τον φόσκολο σχετικά με την «ωδή στους ιονίους», θα ήθελα να επισημάνω ακόμη δύο σημεία. Το ένα αφορά την παρατήρηση του συγγραφέα (σ ) ότι ο Κάλβος «δεν φαίνεται να επιδοκιμάζει την επιμονή του φώσκολου να ξαναδουλεύει αδιάκοπα τους στίχους του». Νομίζω ότι μάλλον πρόκειται για ένα αστείο μεταξύ φίλων, που δείχνει ίσως την αδημονία του νεότερου, παρά ότι μαρτυρεί μία κριτική στον τρόπο εργασίας του μεγαλύτερου. Εκτός του ότι αυτό θα έμοιαζε άτοπο (πώς να κατακρίνεις τον τρόπο εργασίας εκείνου που είναι το ίνδαλμά σου;), θα μπορούσαμε να θυμηθούμε ότι ο Codice ferrajoli 694 της Βατικανής, που περιέχει, μεταξύ άλλων, υλικό των Δαναΐδων και του Θηραμένη, μαρτυρεί αδιάκοπη και πολλαπλή επεξεργασία των δύο κειμένων (βλ. πρόχειρα: Αρβανιτάκης, «ο Θηραμένης του Ανδρέα Κάλβου: ένα αθέλητο work in progress», Τα Ιστορικά, τ. 29, τχ. 57 (Δεκέμβριος 2012), σσ : ). Το δεύτερο αφορά τη συμπερίληψη στη Σημείωση 2 της «ωδής στους ιονίους» στίχων των Χαρίτων του φόσκολο και [ΣΤΟΝ δυνατo ΑΕΡΑ...] Στον δυνατό αέρα ένα πουλί αμφιβάλλει Κι αν είναι το ακίνητο κέντρο του κόσμου; την παρατήρηση του Πασχάλη (σ. 139) ότι ο Κάλβος «προχώρησε στη δημοσίευση του συγκεκριμένου αποσπάσματος [των Χαρίτων] χωρίς την έγκριση του φώσκολου». Όμως, όπως κι αν ερμηνεύσουμε την πρωτοβουλία αυτή, γεγονός παραμένει ότι ο Κάλβος δεν δημοσίευσε την ωδή του (και μαζί τους στίχους των Χαρίτων), αλλά την έστειλε πρώτα στον φόσκολο, ζητώντας τη γνώμη του. Δεν γνωρίζουμε την εντύπωση που έκανε στον τελευταίο η προοπτική δημοσίευσης των στίχων του, όμως στην απαντητική του επιστολή (17 Δεκεμβρίου 1815), με την οποία έκρινε αυστηρά την αξία της ωδής, δεν αναφέρθηκε καθόλου στο θέμα. 10 ο Πασχάλης, αναλύοντας τα μοτίβα των ποιημάτων μιλάει περισσότερο για σχέση εξάρτησης του Κάλβου από αυτά, κυρίως από το πρώτο. Ίσως όμως, η ένταση του επιχειρήματος να έπρεπε να μειωθεί από το γεγονός ότι ορισμένα μοτίβα (βάρβαρα νέφη, νύχτα/αχτίδα ήλιου, επιστροφή των Μουσών κ.λπ.) είναι μάλλον κοινοί τόποι, ενώ άλλα δεν αντιστοιχίζονται (βλ. σ. 244). 11 Το τελευταίο ζήτημα έχει από παλιότερα αναδειχτεί: βλ. σ Δεν νομίζω όμως ότι είναι πειστικές όλες οι πτυχές της συζήτησης. Βλ. ενδεικτικά το θέμα των στίχων «τῶν ὕδατι διψούντων / ἐξ Ἱππουκρήνης» (σ. 254). 12 Βλ. σ : «Το πρώτο ερώτημα που προκύπτει είναι σε τι συνίσταται η ιδιότητα του Γκίλφορντ ως υπερασπιστής. Συνεκτιμώντας την αγάπη του Γκίλφορντ για την Ελλάδα, που ο Κάλβος την χαρακτηρίζει πατρίδα του δυνάμει αρετής, το μόνο λογικό συμπέρασμα είναι ότι ο Κάλβος εννοεί υπερασπιστής της Ελλάδος». 13 Η φράση προέρχεται από την επιστολή του προς τον Γκίλφορντ, στις 21 Νοεμβρίου 1819, εκείνη στην οποία ζητούσε να του επιτρέψει να του αφιερώσει την ωδή Ελπίς πατρίδος. 14 Βλ. Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί. Η Λύρα - Λυρικά - Απόσπασμα άτιτλου ποιήματος, φιλολογική επιμέλεια: Γιάννης Δάλλας, εκδόσεις ωκεανίδα, Αθήνα 1997, σ οι απόψεις των μελετητών ποικίλλουν. ο Βίττι αρχικά (1960, 1962) το τοποθέτησε στο 1811, θεωρώντας ότι πρόκειται για την canzone που έγραψε ο Κάλβος για τον Ναπολέοντα, ο Ζώρας (1969, 1970) το τοποθέτησε στον Απρίλιο του 1821, θεωρώντας ότι γράφτηκε αμέσως μόλις ο Κάλβος πληροφορήθηκε την έκρηξη της επανάστασης στην Ελλάδα, ενώ ο Bruno Lavagnini (1972) το αποσυνέδεσε από τον Ναπολέοντα, τοποθετώντας το στα /1815. ο Βίττι επανήλθε (1972) αντικρούοντας την υπόθεση του Ζώρα, σημειώνοντας ότι «και από υφολογική άποψη, [ ] το απόσπασμα είναι πολύ προγενέστερο από το 1821», αλλά μην προχωρώντας πλέον σε ακριβέστερες προτάσεις. ο Βαγενάς, τέλος, επιχείρησε (1993, 1994) να διορθώσει την υπόθεση του Ζώρα, τοποθετώντας το μεν στις αρχές Απριλίου του 1821, αλλά συνδέοντάς το όχι με την έκρηξη του Αγώνα στην Ελλάδα αλλά με την (προγενέστερη χρονικά) εξέγερση του Αλέξανδρου Υψηλάντη στις Ηγεμονίες. Για τις υποθέσεις βλ. Mario Vitti, A. Kalvos eisuoi scritti in italiano, istituto universitario Orientale, Νάπολη 1960, σ και Vitti, «Απόσπασμα από άτιτλο ποίημα (1811) του Ανδρέα Κάλβου», Νέα Εστία, τ. 72, τχ. 842 (1 Αυγούστου 1962), σ Ζώρας, «Ανδρέου Κάλβου, Απόσπασμα αγνώστου ποιήματος», Παρνασσός, περ. Β, τ. 11, τχ. 4 (οκτώβριος-δεκέμβριος 1969), σ : [ανατύπωση: Νέα Καλβικά, Αθήνα 1970, σ ] Vitti, «Το απόσπασμα από άτιτλο ελληνικό ποίημα του Κάλβου», Ελληνικά, τ. 25 (1972), σ Bruno Lavagnini, «La prima poesia in greco di andrea Calvo», Πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών, τ. 47, Αθήνα 1972, σ [& ] Βαγενάς, «Για μια νέα χρονολόγηση του Ιππία», Αντί, περ. Β, τχ. 510 ( ), σ ο ίδιος, «Για μια νέα χρονολόγηση του Αποσπάσματος», Πρακτικά Δωδεκάτου Συμποσίου Ποίησης, Αχαϊκές εκδόσεις, Πάτρα 1994, σ Βλ. και την επόμενη υποσημείωση. 16 Για την υπόθεση του Δάλλα: Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί, ό.π., σ : ο Δάλλας (Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί, ό.π., σ. 34) τονίζει ότι η αναφορά στο αρχαίο παρελθόν γίνεται «από την οπτική γωνία του παρόντος». Πβ. Αρβανιτάκης, Στον δρόμο για τις πατρίδες, ό.π., σ Ίσως να έχει κάποια σημασία η πληροφορία ότι ήδη το ο φόσκολο σκόπευε να γράψει ένα βιβλίο «για τον πόλεμο του Αλή πασά εναντίον των Σουλιωτών» και συγκέντρωνε σχετικά βιβλία: ένα απ αυτά ήταν και η Ελληνική Νομαρχία. Για τις λεπτομέρειες βλ. Αρβανιτάκης, Στον δρόμο για τις πατρίδες, ό.π., σ the books journal #48 [Οκτώβριος 2014]

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης

επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης επιστήμεσ ελισάβετ άρσενιου Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ Η αξία της ποίησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα 7 Πρόλογος 9 Ο Καβάφης, ο χρόνος και η Ιστορία 11 ΜΕΡΟΣ Α Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ: Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ 25 Η χρηστική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πρόγραµµα Πρόγραµµα Διά Βίου Μάθησης Μάθησης Ποίηση και Θέατρο στην Ποίηση και Θέατρο στην Αρχαία Ελλάδα Αρχαία Ελλάδα + Στόχος του προγράμματος Το πρόγραμμα επιμόρφωσης Ποίηση και Θέατρο

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων

Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Συγγραφή Τεχνικών Κειμένων Η Ανάπτυξη του κειμένου Από τις διαλέξεις του μαθήματος του Α εξαμήνου σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Τοπογραφίας & Γεωπληροφορικής Κ. Παπαθεοδώρου, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΩΔΩΝ

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΩΔΩΝ Αθανασόπουλος Βαγγέλης, Το ποιητικό τοπίο του ελληνικού 19ου και 20ου αιώνα, Α τόμος, Κάλβος Σολωμός Παλαμάς Αθήνα 1998, Τρίτη έκδοση, Καστανιώτης «Πρόθεση και νόημα στις ωδές του Κάλβου», σσ. 25-35 ΣΚΟΠΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Θέμα: Θρησκευτικές και επιστημονικές αντιλήψεις για την δημιουργία του σύμπαντος Ονοματεπώνυμα μαθητών: Αλέξανδρος Λάσκος, Γαρυφαλένια

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΜΑΡΜΑΡΑ Καθηγητή του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου ΟΜΙΛΙΑ Κυρίες και Κύριοι, Είναι μοιραίο, όταν ακολουθείς ως ομιλητής τους συγκεκριμένους σπουδαίους προλαλήσαντες να πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών

Στέλλα Πριόβολου. Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών 001-012:Layout 3 11/17/14 3:24 PM Page 1 Στέλλα Πριόβολου Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων µελετητών Οι ελληνορωµαϊκές ρίζες της Ευρώπης µέσα από τον στοχασµό Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ορισμός Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) είναι ένα σταδιακά αναπτυσσόμενο κείμενο στον οποίο καταγράφονται παρατηρήσεις και αντιδράσεις σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή ΘΟΥΚΥ Ι ΗΣ ΟΛΟΡΟΥ ΑΛΙΜΟΥΣΙΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Α. Ελεύθερης ανάπτυξης 1. Να γράψετε ένα κατατοπιστικό βιογραφικό σηµείωµα για το Θουκυδίδη, που θα µπορούσε να αποτελέσει

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ξαναδιαβάζοντας τον Κάλβο

Ξαναδιαβάζοντας τον Κάλβο Μιχαήλ Πασχάλης Ξαναδιαβάζοντας τον Κάλβο Ο Ανδρέας Κάλβος, η Ιταλία και η αρχαιότητα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Ιδρυτική δωρεά Παγκρητικής Ενώσεως Αμερικής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2013 ΠANEΠIΣTHMIAΚEΣ ΕΚΔOΣEIΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι συγγραφείς του τεύχους

Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους Οι συγγραφείς του τεύχους [ 109 ] Ο Θανάσης Αγάθος είναι λέκτορας Νεο ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Σεφέρης: Η Τέχνη και η εποχή (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ )

Γ. Σεφέρης: Η Τέχνη και η εποχή (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ ) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Comment: 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ Γ. Σεφέρης: Η Τέχνη και η εποχή (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 230-232) 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος 5. Πρόλογος

Πρόλογος 5. Πρόλογος Πρόλογος 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό, μαζί με το ϖρώτο βιβλίο με τίτλο «Ανθολόγιο αρχαϊκής λυρικής ϖοίησης», χαιρετίζει την εϖιστροφή της αρχαίας λυρικής ϖοίησης στη Μέση Εκϖαίδευση. Γνωρίζουμε ότι το είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014)- ΦΑΣΗ Γ Παρατήρηση Οπτικογραφημένης Διδασκαλίας Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Η διδασκαλία πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μιλώντας με τα αρχαία

Μιλώντας με τα αρχαία Επίσκεψη στο μαντείο της Δωδώνης Πώς έβλεπαν το μέλλον οι αρχαίοι; Πώς λειτουργούσε το πιο αρχαίο μαντείο της Ελλάδας; Τι μορφή, σύμβολα και ρόλο είχε ο κύριος θεός του, ο Δίας; Τι σημασία είχαν εκεί οι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. 5η Ενότητα: Συζητώντας για την εργασία και το επάγγελμα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εισαγωγικά κείμενα ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικά κείμενα 2. Βαθμοί επιθέτων και επιρρημάτων Η σύγκριση 3. Το β συνθετικό Λεξιλόγιο 4. Οργάνωση και συνοχή της περιγραφής και της αφήγησης 5. Δραστηριότητες παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 1 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) Ενότητα 2: Ιστορική-ερμηνευτική μέθοδος Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του.

Eισαγωγή. H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Eισαγωγή H μεγαλύτερη ανακάλυψη της γενιάς μου είναι το γεγονός ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αλλάξει τη ζωή του αλλάζοντας τη συμπεριφορά του. Oυίλιαμ Tζέϊμς Όποτε βρισκόμαστε αντιμέτωποι με άσχημα νέα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

- Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης. Ο πόλεμος. ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *"'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη ΗΡΟΡ*Η

- Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης. Ο πόλεμος. ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη <KAOS<\S Ι>ΗΡΟΡ*Η - Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης Ο πόλεμος ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *"'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη

Διαβάστε περισσότερα

Το περιοδικό «Εθνική Αγωγή» και η καλλιέργεια της εθνικής ιστορικής συνείδησης ( )

Το περιοδικό «Εθνική Αγωγή» και η καλλιέργεια της εθνικής ιστορικής συνείδησης ( ) Διεπιστημονικό Συνέδριο «Παιδί και Πληροφορία - Αναζητήσεις και Προσεγγίσεις Ιστορίας, Δικαίου - Δεοντολογίας και Πολιτισμού» Το περιοδικό «Εθνική Αγωγή» και η καλλιέργεια της εθνικής ιστορικής συνείδησης

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.

ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ. Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΣ Το κίνημα του ρομαντισμού κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία από τα τέλη του 18ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Ο ρομαντισμός προβάλλει το συναίσθημα και τη φαντασία. Στα ποιήματα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) ΚΑΣΤΡΙΟΥ Κέντρο Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) ΚΑΣΤΡΙΟΥ Κέντρο Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) ΚΑΣΤΡΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Γεωργία Μέγα (georgiamega@gmail.com)

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής:

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής: Τρόπος εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων Τα θέματα των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων λαμβάνονται από την ύλη που ορίζεται ως εξεταστέα για κάθε μάθημα κατά το έτος που γίνονται οι εξετάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ. Τι, πώς, γιατί;

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ. Τι, πώς, γιατί; ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Τι, πώς, γιατί; Κοινωνία Μάθηση Εκπαιδευτική Πολιτική Διδασκαλία Σχολικό Εγχειρίδιο Σκοπός Στόχοι Πρόγραμμα Σπουδών Κοινωνία Μάθηση Εκπαιδευτική Πολιτική Διδασκαλία Σκοπός Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ( Πώς να γράφουμε καλύτερα στις εξετάσεις ) Μέρος της προσπάθειας των υποψηφίων για ένα καλύτερο αποτέλεσμα στις πανελλαδικές εξετάσεις είναι και η αναζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) α) ΣΧΕΔΙΟ ΓΡΑΠΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Προτεινόμενη δομή της Γραπτής Αναφοράς 1. ΤΙΤΛΟΣ: Περιγράφει το περιεχόμενο. 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Περιληπτική

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΗΜΕΡΗΣΙΟ- ΕΣΠΕΡΙΝΟ) Τάξεις: Α, Β Ημερησίου και Α, Β, Γ Εσπερινού Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Φυσικές Επιστήμες Θεματικό εύρος το οποίο δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του σχολικού μαθήματος. Έμφαση στην ποιότητα, στη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ίδιος είχε μια έμφυτη ανάγκη ισορροπίας και θετικισμού μέσα στο όνειρο.

Ο ίδιος είχε μια έμφυτη ανάγκη ισορροπίας και θετικισμού μέσα στο όνειρο. Λίγα λόγια Γεννήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 1911 Αντιμετωπίζει διώξεις μαζί με την οικογένειά του ύστερα από την πτώση τού Βενιζέλου Το συγγραφικό του ξεκίνημα συμβαίνει στο περιοδικό «Τα νέα γράμματα» το 1935

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- ΣΧΕΔΙΟ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΤΕΩΝ (ΓΡΑΠΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ή ΑΝΑΡΤΩΜΕΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) α) ΣΧΕΔΙΟ ΓΡΑΠΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Προτεινόμενη δομή της Γραπτής Αναφοράς 1. ΤΙΤΛΟΣ: Περιγράφει το περιεχόμενο. 2. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Περιληπτική

Διαβάστε περισσότερα