ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ: ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ: ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ"

Transcript

1 2 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡ ΕΛΙΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ: ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΜΕ ΤΟ ΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ PROJECT ΜΑΘΗΤΕΣ ΑΓΚΑΛΛΙΟΥ ΑΝΑΙΝΤΑ, ΑΡΑΜΠΑΤΖΗ ΕΙΡΗΝΗ, ΓΙΩΤΑ ΜΑΡΙΑ, ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙ ΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ, ΚΡΟΜΜΥ ΑΣ ΖΑΦΕΙΡΗΣ, Ι ΑΣΚΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, ΑΘΑΝΑΗΛΙ ΗΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ,ΛΙΑΜΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, ΖΑΡΟΜΥΤΗ ΑΝΝΑ,ΖΟΥΜΠΟΥΛΗΣ ΑΒΡΑΑΜ, ΒΕΡΒΕΡΗΣ ΛΕΩΝΙ ΑΣ,ΚΟΧΛΙΑΡΙ ΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, ΒΩ ΕΝ ΕΥΑΝΘΙΑ, ΟΣΤΟΓΛΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΣ, ΗΜΗΤΡΙΑ ΟΥ ΑΛΕΞΑΝ ΡΑ, ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΟΥ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑ, ΑΠΑΤΣΙ ΗΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΣ, ΜΑΡΙΟΥΛΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ, ΓΡΗΓΟΡΙΑ ΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, ΑΣΗΜΑΚΙ ΗΣ ΗΜΗΤΡΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Π. ΜΙΧΟΥ Γ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟ-ΚΟΡ ΕΛΙΟ, σχολικό έτος: Α Τετράµηνο: Ο Χρόνος ως έννοια στις θετικές και θεωρητικές επιστήµες

2 Κεφάλαιο 1ο : Μετρώντας το Χρόνο Κεφάλαιο 2ο : Ταξιδεύοντας στο Χρόνο µε ένα νόµισµα Β Τετράµηνο: Ο Χρόνος ως έννοια σε θέµατα πρακτικού βίου των ανθρώπων Κεφάλαιο 1ο : Ο χρόνος ζωής των τροφίµων Κεφάλαιο 2ο : Η ποιότητα του τηλεοπτικού χρόνου στην καθηµερινότητά µας ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1ο Κεφάλαιο Μετρώντας το Χρόνο Περίληψη Ηλιακά ρολόγια Παρουσίαση του προβλήµατος Υπόθεση έρευνας Σκοπός της έρευνας Τι είναι το Ηλιακό Ρολόι και οι υποκατηγορίες του Μεθοδολογία Συµπεράσµατα KΛΕΨΥ ΡΕΣ i) Παρουσίαση του προβλήµατος ii) Υπόθεση της έρευνας iii) Σκοπός της έρευνας iv) Τι είναι κλεψύδρα v) Oι χρήσεις της κλεψύδρας vi) H ιστορική της εξέλιξη vii) H κοινωνική της συµβολή viii) Mεθοδολογία ix) Συµπεράσµατα Μηχανικά-Εκκρεµές ι) Παρουσίαση προβλήµατος ιι)υπόθεση της έρευνας

3 ιιι)σκοπός της έρευνας ιv)τι είναι µηχανικά-εκρεµµές v) Οι χρήσεις της κλεψύδρας vi) Η ιστορική της εξέλιξη vii)η κοινωνική της συµβολή viii)μεθοδολογία ix) Συµπεράσµατα Ρολόι χαλαζία και ρολόι κερίου 1 Παρουσίαση προβλήµατος 2 Υπόθεση της έρευνας 3 Σκοπός της έρευνας 4 Ρολόι κεριού 5 Το ορυκτό χαλαζία 6 Το ρολόι χαλαζία 7 Μεθοδολογία 8 Συµπεράσµατα Ατοµικά ρολόγια Ιστορική εξέλιξη Η απίστευτη ακρίβεια του Ο χρόνος είναι χρήµα Ο παγκόσµιος χρονοµέτρης GPS Ορισµός Ιστορία και ανάπτυξη Πως λειτουργεί το GPS Τα αποτελούµενα κοµµάτια του GPS Οι δυνατότητες του GPS Το µέλλον του GPS Α Τετράµηνο: Ο Χρόνος ως έννοια στις θετικές και θεωρητικές επιστήµες 1ο Κεφάλαιο: Μετρώντας το ΧΡΟΝΟ

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι µαθητές χωρισµένοι σε πέντε οµάδες των τεσσάρων ατόµων ανέλαβαν να µελετήσουν τους τρόπους µέτρησης του χρόνου από την αρχή του ανθρώπινου πολιτισµού έως σήµερα. Ο χωρισµός των οµάδων έγινε µε κριτήριο την τεχνολογία που χρησιµοποιεί το κάθε όργανο µέτρησης του χρόνου. Η ανάρτηση του υλικού (µε εξαίρεση το ρολόι κεριού) έγινε µε αυστηρή χρονολογική σειρά, ώστε να µη διασπάται η έννοια της ιστορικής συνέχειας. Οι µαθητές πραγµατοποίησαν στοχευµένη διαδικτυακή έρευνα, προσπαθώντας να συγκεντρώσουν το υλικό τους για τη µέθοδο κατασκευής, τον τρόπο λειτουργίας και την κοινωνική χρησιµότητα κάθε οργάνου µέτρησης του χρόνου. Χρησιµοποιώντας cloud εφαρµογή επεξεργασίας κειµένου κατέγραψαν τα ευρήµατα τους σε συνεργατική διαδικτυακή πλατφόρµα. Παράλληλα, αξιοποίησαν τις γνώσεις που απέκτησαν και καλλιέργησαν τις δεξιότητες τους, κατασκευάζοντας, µε απλά καθηµερινά υλικά, τα δικά τους όργανα µέτρησης του χρόνου. ΗΛΙΑΚΑ ΡΟΛΟΓΙΑ Βώδεν Ευανθία, Βασιλειάδου Τριανταφυλλιά, ηµητριάδου Αλεξάνδρα, όστογλου Στέφανος Παρουσίαση του προβλήµατος Η έρευνα πραγµατεύεται την έννοια της µέτρησης του Χρόνου. Αναζητήσαµε και ψάξαµε πληροφορίες για τα είδη των ηλιακών ρολογιών στη διάρκεια του χρόνου και στη συνέχεια αφού εξετάσαµε τα δεδοµένα που συγκεντρώσαµε καταφέραµε να δηµιουργήσουµε ένα ηλιακό ρολόι. Υπόθεση της έρευνας Το αναµενόµενο συµπέρασµα -αποτέλεσµα είναι η ικανότητα του ανθρώπινου νου `να αντιλαµβάνεται το χρόνο χρησιµοποιώντας στοιχεία από το ηλιακό σύστηµα. Συγκεκριµένα ο άνθρωπος κατάφερε µε τη βοήθεια του ήλιου και τις µαθηµατικές του γνώσεις να δηµιουργήσει ένα ηλιακό ρολόι. Επίσης σηµαντικό είναι να αφοµοιώσουν την έννοια του χρόνου ως ωρολόγια. Σκοπός της έρευνας Τα ηλιακά ρολόγια είναι ο αρχαιότερος τύπος ρολογιών που δηµιουργήθηκαν το 2000 π.χ. και η ιστορική τους εξέλιξη συνεχίστηκε για µεγάλο χρονικό διάστηµα. Έχουν κατασκευαστεί διάφορα είδη ηλιακών ρολογιών όπως είναι το οριζόντιο, το κατακόρυφο, το ισηµερινό, το πολικό και το αναλληµµατικό. Το κάθε ένα από τα παραπάνω έχει την δική του ιδιαιτερότητα στον τρόπο κατασκευής του, όµως όλα δηµιουργούνται µε βάση τον ήλιο και τη γεωγραφική θέση του τόπου. Με τη βοήθεια τέτοιων ρολογιών γίνεται κατανοητή η έννοια/αξία της µέτρησης του χρόνου. Πιο συγκεκριµένα η δική µας εργασία έχει ως κύριο θέµα το οριζόντιο ηλιακό ρολόι κατασκευασµένο από ξύλο.

5 Ηλιακό ρολόι Το Ηλιακό ρολόι είναι µία συσκευή που µετρά το χρόνο από την σκιά που ρίχνει ο ήλιος πάνω σε ένα αντικείµενο. Τα ηλιακά ρολόγια είναι ο αρχαιότερος τύπος ρολογιών. Επινοήθηκαν από τους Χαλδαίους περί το 2000 π. Χ. και από αυτούς διαδόθηκαν σε όλους τους λαούς του αρχαίου κόσµου. Υπάρχουν πολλά είδη ηλιακών ρολογιών, όπως τα οριζόντια, τα κατακόρυφα, τα ισηµερινά, τα αναληµµατικά, τα πολικά, κοίλες σφαίρες κ. α. Στους πιο συνηθισµένους τύπους ηλιακών ρολογιών, όπως το οριζόντιο και το κατακόρυφο, ο ήλιος ρίχνει τη σκιά του σε ένα στύλο, ο οποίος ονοµάζεται γνώµονας σε ένα επίπεδο όπου είναι χαραγµένο το διάγραµµα των ωρών. Το Ισηµερινό ηλιακό ρολόι Στο ισηµερινό ηλιακό ρολόι ο γνώµονας είναι σταθερός, παράλληλος µε τον άξονα περιστροφής της γης. Είναι δηλαδή προσανατολισµένος προς τον Πολικό Αστέρα και σχηµατίζει γωνία µε το οριζόντιο επίπεδο ίση µε το [γεωγραφικό πλάτος] του τόπου. Η επιφάνεια του ρολογιού, όπου είναι χαραγµένες οι γραµµές των ωρών, είναι παράλληλη µε το ισηµερινό επίπεδο της γης. ηλαδή η ωρολογόπλακα είναι κάθετη στον γνώµονα και σχηµατίζει γωνία µε τον ορίζοντα του τόπου ίση µε τη συµπληρωµατική του γεωγραφικού πλάτους. Το επίπεδο της ωρολογόπλακας συµπίπτει µε το επίπεδο της τροχιάς του Ήλιου κατά τις Ισηµερίες, δηλαδή µε το επίπεδο του «Ουράνιου Ισηµερινού». Σε 24 ώρες η σκιά του ήλιου διαγέφει ένα κύκλο, 360ο, οπότε σε µια ώρα η σκιά του ήλιου θα διαγράφει γωνία 360ο:24=15ο. Πραγµατικά οι γραµµές που ορίζουν τις ώρες στο ισηµερινό ηλιακό ρολόι σχηµατίζουν γωνία µε την επόµενη ή προηγούµενη ώρα 15ο. Έτσι το ισηµερινό ρολόι έχει δύο όψεις:η βόρεια όψη µας δίνει ενδείξεις όταν ο Ήλιος έχει βόρεια απόκλιση, δηλαδή όταν ο κύκλος της ηµερήσιας τροχιάς του είναι βόρεια του Ουράνιου Ισηµερινού. Αυτό συµβαίνει στο διάστηµα από 21 Μαρτίου (Εαρινή Ισηµερία) έως 23 Σεπτεµβρίου (Φθινοπωρινή Ισηµερία). Η νότια όψη µας δίνει ενδείξεις όταν ο Ήλιος έχει νότια απόκλιση, δηλαδή όταν ο κύκλος της ηµερήσιας τροχιάς του είναι νότια του Ουράνιου Ισηµερινού. Αυτό συµβαίνει στο διάστηµα από 23 Σεπτεµβρίου έως 21 Μαρτίου.

6 Το Οριζόντιο ηλιακό ρολόι Στο οριζόντιο ηλιακό ρολόι η επιφάνεια όπου χαράσσεται το διάγραµµα των ωρών είναι οριζόντια. Η γραµµή που αντιστοιχεί στην ώρα 12:00 είναι προσανατολισµένη στη διεύθυνση βορρά - νότου µε κατεύθυνση προς το βορρά. Η γραµµή που αντιστοιχεί στην ώρα 6:00 κατευθύνεται προς τη δύση και η γραµµή που αντιστοιχεί στην ώρα 18:00 κατευθύνεται προς την ανατολή. Η ωρολογόπλακα είναι παράλληλη µε τον ορίζοντα του τόπου, εποµένως ο γνώµονας σχηµατίζει το επίπεδο της ωρολογόπλακας γωνία ίση µε το γεωγραφικό πλάτος του τόπου. Ο γνώµονας του οριζόντιου ηλιακού ρολογιού είναι σταθερός, είναι παράλληλος προς τον άξονα της γης και κατευθύνεται προς τον Πολικό Αστέρα. Σχηµατίζει δε µε το οριζόντιο επίπεδο γωνία ίση µε το γεωγραφικό πλάτος του τόπου. Οι ωρικές γωνίες ω της ωρολογόπλακας βρίσκονται από τη σχέση: ω=τοξεφ(ηµφ εφ((τ-12) 15 )) όπου φ είναι το γεωγραφικό πλάτος του τόπου και Τ η αληθής ηλιακή ώρα. Το Κατακόρυφο ηλιακό ρολόι Το κατακόρυφο ηλιακό ρολόι έχει, συνήθως, νότιο προσανατολισµό. Η επιφάνεια όπου χαράσσεται το διάγραµµα των ωρών είναι κατακόρυφη. Ογνώµονας είναι σταθερός, παράλληλος µε τον άξονα της γη, δηλαδή σχηµατίζει γωνία µε το κατακόρυφο επίπεδο ίση µε τη συµπληρωµατική γωνία του γεωγραφικού πλάτους (90-φ) του τόπου. Το "Ωρολόγιον του Ανδρόνικού του Κυρρήστου" ή "Πύργος των Ανέµων" ή και "Αέρηδες", που βρίσκεται στην Αθήνα, έχει οκτώ κατακόρυφα

7 ηλιακά ρολόγια ένα σε κάθε πλευρά του οκταγωνικού κτίσµατος. η ωρολογόπλακα είναι κάθετη στον ορίζοντα του τόπου. Ένα κατακόρυφο ηλιακό ρολόι είναι συνήθως Νότιο, δηλαδή η ωρολογόπλακα είναι κάθετη στο µεσηµβρινό επίπεδο. Μπορεί όµως να έχει και διαφορετικό προσανατολισµό. Στο κατακόρυφο Νότιο ηλιακό ρολόι ο γνώµονας σχηµατίζει µε το επίπεδο της ωρολογόπλακας γωνία θ ίση µε την συµπληρωµατική του γεωγραφικό πλάτος του τόπου. θ=90 -φ. Στο κατακόρυφο Νότιο ρολόι οι ωρικές γωνίες(ω)της ωρολογόπλακας βρίσκονται από τη σχέση: ω=τοξεφ(συνφ εφ((τ-12) 15 )) όπου φ είναι το γεωγραφικό πλάτος του τόπου και Τ η αληθής ηλιακή ώρα. Το Πολικό ηλιακό ρολόι Στα πολικά ηλιακά ρολόγια ο γνώµονας είναι σταθερός, παράλληλος µε τον άξονα της γης. Η επιφάνεια πάνω στην οποία χαράσσεται το διάγραµµα των ωρών είναι κάθετη στο µεσηµβρινό επίπεδο του τόπου και παράλληλη µε τον γνώµονα. Η ωρολογόπλακα είναι παράλληλη µε τον γνώµονα και κάθετη στο µεσηµβρινό επίπεδο, εποµένως σχηµατίζει µε το οριζόντιο επίπεδο γωνία ίση µε το γεωγραφικό πλάτος. Οι ωρικές γραµµές της ω βρίσκονται από τη σχέση: λ=h εφ(τ-12) 15 όπου λ είναι η απόσταση της ωρικής γραµµής από την µεσηµβρινή γραµµή (Τ=12)h είναι το ύψος του γνώµονα και Τ η αληθής ηλιακή ώρα ρολογόπλακας. Το Αναληµµατικό ηλιακό ρολόι Το αναληµµατικό ηλιακό ρολόι είναι ένας τύπος ηλιακού ρολογιού όπου ο γνώµονας είναι κατακόρυφος, µετακινούµενος και το επίπεδο όπου χαράσσονται οι ώρες του ρολογιού είναι οριζόντιο, δεν έχουν σταθερό γνώµονα. Το ρόλο του γνώµονα έχει ο παρατηρητής όταν σταθεί στο µέσο του ρολογιού,πάνω σε ένα διάδροµο-ηµερολόγιο,στο σηµείο που ορίζεται από τη

8 τρέχουσα ηµεροµηνία. Οι ώρες τοποθετούνται στην περιφέρεια µια έλλειψης. Ο µεγάλος άξονας της έλλειψης προσανατολίζεται στη διεύθυνση Ανατολής- ύσης, ενώ ο µικρός άξονας στη διεύθυνση Βορρά - Νότου. Στην κατεύθυνση του βορρά αντιστοιχεί η ώρα 12:00, στην κατεύθυνση της δύσης αντιστοιχεί η ώρα 6:00 και στην κατεύθυνση της ανατολής η ώρα 18:00. Ο τύπος αυτός του ηλιακού ρολογιού είναι ο κατάλληλος για την υλοποίηση στην αυλή ενός σχολείου µιας και το ρόλο του γνώµονα µπορεί να πάρει ένας µαθητής και οι γραµµές των ωρών µπορούν να σχεδιαστούν στο δάπεδο της αυλής. Η διεύθυνση της σκιάς του παρατηρητή τέµνει την έλλειψη σε ένα σηµείο και δείχνει τον αληθή ηλιακό χρόνο. Μεθοδολογία Η έρευνα µας για το θεωρητικό µέρος βασίστηκε στην δυνατότητα πρόσβασης µας στο διαδίκτυο. Ιδιαίτερα οι ιστοσελίδες που χρειαστήκαµε είναι : CF%8C%CE%B9, Ακόµα για το ερευνητικό µέρος δηλαδή τη κατασκευή χρειαστήκαµε για τη βάση ένα κοµµάτι ξύλο και για το γνώµονα ένα µικρότερο, αυτοσχέδιο διαβήτη, χάρακα, ανεξίτηλο µαρκαδόρο και µολύβι. Τέλος ο έλεγχος της ορθότητας της υπόθεσης γινόταν συστηµατικά και τα νέα δεδοµένα προστήθονταν στην αρχική εργασία. Συµπεράσµατα Στην δική µας εποχή η χρησιµότητα ενός ηλιακού ρολογιού έχει διαβρωθεί εξαιτίας της ραγδαίας εξέλιξης της τεχνολογίας. Με τα ως τώρα δεδοµένα που έχουµε εντάξει στην εργασία µας ένα τέτοιου είδους ρολόι εάν κατασκευαστεί σωστά και µε την συµπλήρωση του πίνακα διορθώσεων έχει τη δυνατότητα να γίνει ακριβές. Για τη κατασκευή του απαιτείται µεγάλο χρονικό διάστηµα αλλά µε εντατική προσπάθεια µπορεί να γίνει εφικτό από οποιονδήποτε άνθρωπο που διαθέτει ένα επίπεδο γνώσεων και κυρίως διάθεση. Ένα σηµαντικό πρόβληµα που θα αντιµετωπίσει ο κατασκευαστής αυτού του ρολογιού είναι η έλλειψη ήλιου στο µεγαλύτερο µέρος του χρόνου. Εµείς µε τη συνεργασία µας καταφέραµε να δηµιουργήσουµε οριζόντιο ηλιακό ρολόι παρά την χρονοβόρα του διαδικασία και των άσχηµων καιρικών φαινοµένων.

9 ΚΛΕΨΥ ΡΕΣ AΘΑΝΑΗΛΙ ΗΣ TΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΣ, ΚΡΟΜΜY ΑΣ ΖΑΦΕΙΡΗΣ, Ι ΑΣΚΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, ΛΙΑΜΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ. Παρουσίαση του προβλήµατος Η έρευνα µας πραγµατεύεται την έννοια της µέτρησης του χρόνου. Αρχικά πληροφορηθήκαµε και συλλέξαµε τις κατάλληλες πληροφορίες για τα είδη της κλεψύδρας στο πέρασµα του χρόνου καθώς και για την ιστορική της εξέλιξη. Στην συνέχεια αφού ελέγξαµε την εγκυρότητα του υλικού µας προχωρήσαµε στην δηµιουργία της δικής µας κατασκευής της κλεψύδρας. Υπόθεση της έρευνας Ο ερευνητής αναµένει πριν την ολοκλήρωση της έρευνας του το αποτέλεσµα συµπέρασµα της να είναι η χρήσιµη µάθηση του αντικειµένου το οποίο ερεύνησε, καθώς και την αξία της έρευνας,της πληροφόρησης και της συνεργασίας µε τους άλλους ερευνητές που αποτελούν την οµάδα του. Στην συνέχεια µετά το τέλος της έρευνας του να µπορεί να έχει δηµιουργήσει την δική του προσωπική γνώµη για το αντικείµενο της ερευνάς του. Σκοπός της έρευνας Η οµάδα µας θέλησε να ερευνήσει στην διάρκεια της εργασίας της όλες τις πτυχές για το θέµα της, την κλεψύδρα. Αρχικά θελήσαµε να πληροφορηθούµε για τον τρόπο µε τον οποίο λειτουργεί µια κλεψύδρα καθώς και για τον τρόπο της κατασκευής αυτού του εργαλείου µέτρησης του χρόνου. Στην συνέχεια επόµενος στόχος µας ήταν να γνωρίσουµε την ιστορική εξέλιξη της στο πέρασµα των αιώνων και την κοινωνική συµβολή της σε εκείνη την εποχή. Θα αξιοποιήσουµε όλες τις πληροφορίες οι όποιες προέκυψαν από την έρευνα µας για να καταφέρουµε να δηµιουργήσουµε την δική µας κατασκευή της κλεψύδρας. Η εργασία µας πιστεύουµε πως µπορεί να προσφέρει πολλές πληροφορίες για το αντικείµενο της έρευνας µας στους συµµαθητές µας και ότι θα µπορέσει να τους κινήσει το ενδιαφέρον σε έναν ικανοποιητικό βαθµό. ΚΛΕΨΥ ΡΑ Η κλεψύδρα,το υδραυλικό όργανο µέτρησης του χρόνου, δηλ. όργανο εξοµοίωσης της δυναµικής συµπεριφοράς του φαινοµένου της ροής,

10 το λεγόµενο ρολόι νερού, σε µεταγενέστερους χρόνους, η άµµος, το οποίο αποτελείται από δύο, συνήθως γυάλινους σωλήνες, ένα από τα οποία βρίσκεται ακριβώς πάνω από το άλλο, συνδέονται µε σωλήνα µεταδόσεως µε µια ορισµένη ποσότητα νερού και άµµου να χύνεται στον καθορισµένο χρόνο. Ο σχεδιασµός ήταν ήδη γνωστή για 1500 χρόνια π.χ..υπάρχουν κλεψύδρα µετριέται από δέκατα του δευτερολέπτου σε ηµέρες. Η κλεψύδρα που σηµαίνει "κλέφτης του ύδατος", ήταν όργανο µέτρησης του χρόνου γνωστό στους Αιγύπτιους από την εποχή των βασιλέων των Θηβών της 18ης δυναστείας. Ήταν ένα είδος αγγείου, πήλινου ή µεταλικού, µε κυλινδρικό ή ωοειδές σχήµα. Το δοχείο αυτό είχε µία οπή µέσα απο την οποία έπεφτε το νερό, το οποίο αντιστοιχούσε σε ένα χρονικό διάστηµα. Η πρώτη κλεψύδρα για την οποία έχουµε γραπτά στοιχεία χρονολογείται γύρω στο 1800 π.χ.. Κατασκευάστηκε από τον Αιγύπτιο Φαραώ Αµενεµχέτ Γ', ο οποίος άφησε την αυτοβιογραφία του χαραγµένη στους τοίχους του νεκρικού του θαλάµου, στο Λούξορ. Όπως αναφέρει, η χειµωνιάτικη νύχτα διαρκούσε 14 ώρες, ενώ η καλοκαιρινή ήταν ίση µε 12 ώρες. Γρήγορα η κλεψύδρα έγινε το βασικό όργανο µέτρησης του χρόνου. Αρχικά για οικιακή χρήση και στη συνέχεια, για δηµόσια, στα δικαστήρια ή την εκκλησία του δήµου, για τη µέτρηση του χρόνου των αγορεύσεων. "Έτσι δε κλεψύδραι ουλώδεις έχουσαι εκκρούς, εις ας το ύδωρ εγχέουσι, προς ο δει λέγειν κατά τας δίκας", δηλαδή, "Οι κλεψύδρες είναι δοχεία που διαθέτουν λεπτές σωληνωτές εκροές. Στα δοχεία αυτά ρίχνουν νερό, µε το οποίο µετρούν το χρόνο οµιλίας στις δηµόσιες δίκες" (Αριστοτέλης, Αθηναίων Πολιτεία 67,2). Άλλη χρήση της κλεψύδρας ήταν η αγροτική, για τον έλεγχο του χρόνου ποτίσµατος των αγροτικών εκτάσεων, και η στρατιωτική, για τη µέτρηση του χρόνου που φύλαγαν τη νύχτα οι φύλακες. "Η νύχτα χωριζόταν σε τέσσερις ίσης διάρκειας σκοπιές, ανά τρεις νυχτερινές ώρες. Αντίστοιχα χωριζόταν και η µέρα σε δώδεκα ίσες ηµερήσιες ώρες. Η διαφορετική διάρκεια των ηµερών και των νυχτών κατά τις διάφορες εποχές του έτους είχε συνέπεια τη διαφορετική διάρκεια ηµερήσιων και νυχτερινών ωρών και απαιτούσε σχετική προσαρµογή των ωρολογίων. Έτσι η στρατιωτική νυχτερινή κλεψύδρα κατασκευαζόταν στη µέγιστη δυνατή της διάσταση, που αντιστοιχούσε στη µέγιστη νύχτα. Η πρoσαρµογή γινόταν µε προσθήκη ή αφαίρεση στρώµατος κεριού στο εσωτερικό της κλεψύδρας, ανά 10 ηµέρες, ανάλογα από το αν έπρεπε να µειωθεί ή να αυξηθεί ο χρόνος λειτουργίας της" (Αινίας Τακτικός, 22, 24)

11 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ Το πχ κάνουν στην Αίγυπτο την πρώτη εµφάνισή τους εξελιγµένες κλεψύδρες µε νερό. Η πρώτη ουσιαστική βελτίωση της κλεψύδρας έγινε το 14ο µ.χ. Καθότι τα ηλιακά ρολόγια είχαν το µεγάλο µειονέκτηµα να εξαρτώνται από την ηλιοφάνεια και η χρήση τους δε µπορούσε να γίνει αφότου ο ήλιος έδυε, κατασκευάζονται και χρησιµοποιούνται οι πρώτες κλεψύδρες, δηλ. ένα κάθετο σύστηµα µε δύο χώρους που συγκοινωνούσαν µεταξύ τους µέσω στενού ισθµού. Ο ένας από τους δύο χώρους περιείχε ποσότητα νερού (εδώ µάλλον ανάγεται και η έκφραση «ο χρόνος κυλάει») ή και άµµου, που έπεφτε στο χώρο που βρισκόταν κάτω από τον πρώτο µέσα σε ένα σταθερό χρονικό διάστηµα. Χρήση κλεψύδρων κάνουν πέρα των Αιγυπτίων, οι Βαβυλώνιοι και φυσικά οι Αρχαίοι Έλληνες. Κατά τον 5ο αι. π.χ. διαδόθηκε ευρύτατα η χρήση της κλεψύδρας ως ειδικού δικαστικού ρολογιού και ως µέσου χρονοµέτρησης των αγορεύσεων των ρ ητοτων π.χ Επί βασιλείας του Αµενόφη Γ στην Αίγυπτο γίνεται χρήση κλεψύδρας νερού που σήµερα µπορεί να τη θαυµάσει κανείς στο Μουσείου του Κα ιρου. Αν και βελτιωµένες οι νέες κλεψύδρες, δεν ήταν όµως πιο εύχρηστες από τις παλιές. Απλώς επιδέχονταν τοποθέτηση σε δηµόσιους χώρους, σε πύργους ναών κτλ. και ο κόσµος έβλεπε την ώρα.το1090 ο Su Sung κατασκευάζει για τη Khai-Sung, πρωτεύουσα του Βασιλείου Sung µια αστρονοµική κλεψύδρα µε γρανάζια.το 1168 τοποθετείται στη αµασκό η περίφηµη κλεψύδρα στην ανατολική Πύλη της πόλης.

12 Το 1852, ο Άγγλος πλοίαρχος σκάκι Howard Staunton πρότεινε κλεψύδρα χρήση για τη µέτρηση του χρόνου, ενώ παίζει πολύ. Για το σκοπό αυτό, κλεψύδρα επίσηµα χρησιµοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1861 σε έναν αγώνα µεταξύ της Adolf Anderssen και Ignace von olischem, και κατά τα επόµενα έτη έχει χρησιµοποιηθεί όλο και περισσότερο στο τουρνουά στο Λονδίνο το 1883,. Μεθοδολογία Καταβάλαµε µεγάλη προσπάθεια στο να ολοκληρώσουµε το µεγαλύτερο µέρος της εργασίας µας στον χώρο του σχολείου αλλά και να την τελειοποιήσουµε σε οικιακούς χώρους. Η έρευνα µας πραγµατοποιήθηκε µε την αξιόπιστη βοήθεια του διαδυκτίου και συγκεκριµένα η κύρια πηγή της ήταν η βικιπαίδεια καθώς και άλλες όµως σελίδες. Βέβαια πάντα αφιερώναµε όσο χρόνο χρειαζόταν για να ελέγξουµε την ορθότητα του υλικού µας. Όσο αναφορά για την κατασκευή της κλεψύδρας χρησιµοποιήσαµε δύο οµοιόµορφα πλαστικά µπουκάλια και στο ένα τοποθετήσαµε χονδρό αλάτι το οποίο µε το ξεκίνηµα της µέτρησης θα κατέληγε σιγά - σιγά στο άλλο µπουκάλι. Για την σύνδεση των δύο µπουκαλιών χρησιµοποιήσαµε έναν σωλήνα για να ελαττώσουµε το εύρος της οπής στο στόµιο των µπουκαλιών και µετά τοποθετήσαµε τα δύο µπουκάλια το ένα πάνω στο άλλο, για την στερέωση τους χρησιµοποιήσαµε κόλλα καθώς και κολλητική ταινία. Συµπεράσµατα Μετά την ολοκλήρωση της εργασίας µας καταλήξαµε στο συµπέρασµα πως η κλεψύδρα ήταν ένα αρκετά εύχρηστο ρολόι στην εποχή του, αλλά στην σηµερινή εποχή λόγω της ραγδαίας εξέλιξης της τεχνολογίας έχουν δηµιουργηθεί διάφορα ρολόγια που αναµενόµενα είναι πιο ακριβείς από την κλεψύδρα. Η κατασκευή της κλεψύδρας δεν ήταν ιδιαίτερα πολύ δύσκολη και συγκεκριµένα έκανε την εµφάνιση της το 1530 π.χ στην Αίγυπτο όπου χρησιµοποιήθηκαν για πρώτη φορά κλεψύδρες νερού. Κατά τον 5ο αι. π.χ. διαδόθηκε ευρύτατα η χρήση της κλεψύδρας ως ειδικού δικαστικού ρολογιού και ως µέσου χρονοµέτρησης των αγορεύσεων των ρητόρων, στην συνέχεια όµως χρησιµοποιήθηκε και για άλλους σκοπούς. Λαµβάνοντας ως βάση όλες τις πληροφορίες που συλλέξαµε καθώς και τα είδη της κλεψύδρας που ερευνήσαµε πιστεύουµε πως θα µπορέσουµε να φτιάξουµε το δικό µας όργανο µέτρησης του χρόνου. ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΚΚΡΕΜΕΣ Παρουσίαση του προβλήµατος

13 Το θέµα µε το όποιο πραγµατεύεται η οµάδα µας είναι τα µηχανικά-εκκρεµές. Στην αρχή της έρευνας συλλέξαµε πληροφορίες και µάθαµε την έννοια των µηχανικών ρολογιών καθώς και την έννοια της µηχανικής, στην συνέχεια ασχοληθήκαµε ιδιαίτερα µε το ρολόι εκκρεµές. Υπόθεση της έρευνας Περιµένουµε µέσα από την έρευνα µας την ουσιαστική µάθηση του αντικείµενου µε το οποίο θα ασχοληθούµε καθώς και την αξία της έρευνας και της µεθοδικότητας.έπειτα στο τέλος της έρευνας θα µπορούµε να εκφέρουµε µια έγκυρη άποψη για το θέµα το οποίο ερευνήσαµε Σκοπός της έρευνας Θέλαµε να ερευνήσουµε την ιστορική εξέλιξή των µηχανικών ρολογιών και τον τρόπο δηµιουργίας των εκκρεµών.στην συνέχεια θέλαµε να µάθουµε πληροφορίες για το ποιοι και για πιο σκοπό τα χρησιµοποιούσαν.εµείς θα χρησιµοποιήσουµε της πληροφορίες που αποκοµίσαµε από την έρευνα για να κατασκευάσουµε ένα εκκρεµές. Η έρευνα µας προσέφερε στους συµµαθητές µας αληθινά στοιχεία και πληροφορίες για τα µηχανικά ρολόγια και ιδιαίτερα τα εκκρεµή µε τρόπο απλό για να µπορέσουν εύκολα να τα κατανοήσουν. Μηχανικά ρολόγια- εκκρεµές Το µηχανικό ρολόι Από τις αρχές του 13ου αιώνα υπάρχουν πληροφορίες και περιπτωσιακά ευρήµατα για κατασκευές µηχανικών ρολογιών, δεν έχουν διασωθεί όµως ονόµατα και σχέδια, ώστε να είναι δυνατή µια ταυτοποίηση και εκτίµηση των τεχνολογικών δυνατοτήτων. Ως πρώτος σχεδιαστής µηχανικού ρολογιού αναφέρεται ο αστρονόµος και γιατρός Giacomo Dondi (Ντόντι, ) από την Πάδοβα της βόρειας Ιταλίας, ο οποίος έγινε µ' αυτό τον τρόπο ηγέτης µιας οικογένειας ορολογοποιών που απέκτησε πανευρωπαϊκή φήµη. Αντίγραφα του πρώτου ρολογιού που σχεδίασε ο Ντόντι υπάρχουν σε διάφορα µουσεία. Τα µηχανικά ρολόγια κατασκευάζονταν αρχικά από σιδηρουργούς, οι οποίοι είχαν εµπειρία από τις κατασκευές µηχανισµού µύλων. Σταδιακά αυτές οι κατασκευές εξειδικεύτηκαν και από το σιδηρουργό γενικών καθηκόντων ξεπήδησε ο ωρολογοποιός, ο οποίος ασχολείται πλέον µε λεπτοµηχανικές κατασκευές. Το 1481 παράγγειλε ο Λουδοβίκος XI ένα ρολόι τσέπης. Την παραγγελία εκτέλεσε ο ορολογοποιός Julien Coudrey και το ρολόι αυτό που έχει διασωθεί, φαίνεται να είναι ακόµα αρκετά ογκώδες. Τα φορητά, ατοµικά ρολόγια διαδόθηκαν στην Ευρώπη ήδη πριν από το 1500 και συνδέονται µε την πόλη της Νυρεµβέργης. Σ' αυτά τα ρολόγια πηγή ενέργειας ήταν ένα

14 σπειροειδές ελατήριο, το οποίο αποταµιεύει δυναµική ενέργεια και την αποδίδει σταδιακά. Το ελατήριο, αν και ήταν ήδη γνωστό, χρησιµοποιήθηκε στην ορολογοποιία από τον Γερµανό Peter Henlein (Χενλάιν, ), µε αποτέλεσµα αυτό το ρολόι να γίνει πια ένας ανεξάρτητος, ολοκληρωµένος και αυτοδύναµος µηχανισµός - µόνο κούρδισµα χρειαζόταν! Το ελατήριο απέκτησε επίσης τεράστια τεχνική σηµασία και στη συνέχεια χρησιµοποιήθηκε σε πολλές άλλες συσκευές που απαιτούσαν σταθερή παροχή µηχανικής ενέργειας. Η κατασκευή µηχανικών ρολογιών αποτελεί ένα από τα σηµαντικά άλµατα στην πορεία της Τεχνικής. Μέχρι τότε µέτραγαν οι ερευνητές µε αρκετή ακρίβεια τις γεωµετρικές διαστάσεις και το βάρος των σωµάτων, ο χρόνος δεν ήταν όµως δυνατόν ακόµα να µετρηθεί µε ακρίβεια - µέχρι που κατασκευάστηκαν τα µηχανικά ρολόγια. Με τη χρήση των ρολογιών επήλθε και µια µεταβολή αντιλήψεων: ενώ µέχρι τότε έπρεπε να ανταποκρίνονται οι ανθρώπινες κατασκευές στη φύση (π.χ. χάρτης), στο εξής γινόταν αξιολόγηση της φύσης σύµφωνα µε τις ενδείξεις οργάνων µέτρησης (µήκους, µάζας, χρόνου). Σταδιακά, µε τη διάδοση των οργάνων, εισάγεται πλέον µια αντικειµενικότητα, γιατί το όργανο επιβάλλει το µέτρο σύγκρισης που γίνεται απ' όλους αποδεκτό. Αν και από τα µέσα του 14ου αιώνα κατασκευάζονταν ανελλιπώς νεότερα και βελτιωµένα µοντέλα ρολογιών, τα φορητά ρολόγια µεγάλης ακρίβειας παρουσιάστηκαν τέσσερις αιώνες αργότερα, κατά το 18ο αιώνα (ναυτικό χρονόµετρο Harrison), µε στόχο τον ακριβή προσδιορισµό του γεωγραφικού πλάτους των ποντοπόρων πλοίων. Πέρα από τη µεγάλη τεχνική και πολιτισµική σηµασία των ρολογιών ακριβείας, η ενασχόληση των τεχνιτών µε αυτά τα αντικείµενα οδήγησε στην ανάπτυξη της λεπτοµηχανικής, µε αποτέλεσµα να προκύψουν βελτιώσεις και σε άλλους σηµαντικούς τεχνολογικούς τοµείς, ανάµεσά τους στις κατασκευές µουσικών οργάνων. ακόµα ένας πρόδροµος των µηχανικών ρολογιών, χωρίς τεχνολογικό ή ιστορικό συσχετισµό µε αυτά, είναι ο λεγόµενος «Μηχανισµός των Αντικυθήρων», ο οποίος ονοµάζεται µερικές φορές (µηχανικός) υπολογιστής, και είχα κατασκευαστεί κατά την ελληνιστική εποχή στη Ρόδο. Οι επιστηµονικές απαιτήσεις και οι τεχνολογικές συνθήκες εκείνης της εποχής δεν φαίνεται να διευκόλυναν τη διάδοση της χρήσης και τη βελτίωση αυτού του µηχανισµού. ιαφορετικά θα είχε προκύψει πιθανόν ήδη χρόνια νωρίτερα η κατασκευή του µηχανικού ρολογιού, µε όλες τις εικαζόµενες επιπτώσεις στις τεχνολογικές και κοινωνικές εξελίξεις. Αυτή η προοπτική δεν σχετίζεται µε το ποιος και πούεπινοήθηκε ένας νεωτερισµός, όπως προσπαθούν συχνά να αποπροσανατολίσουν τον προβληµατισµό διάφοροι κύκλοι, αλλά έχει άµεση σχέση µε την πρόοδο και τη διάδοση των επιστηµών και της τεχνολογίας και µε τη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων. Ο µηχανισµός του συγχρόνου µηχανικού ωρολογιού. Ο µηχανισµός ενός ωρολογίου είναι η αλληλουχία κινουµένων εξαρτηµάτων (οδοντωτών τροχών) που µεταδίδει την κίνηση από ένα αντίβαρο ή ελατήριο στους ωροδείκτες και στους λεπτοδείκτης.οι οδοντωτοί τροχοί και τα πηνία πρέπει να κατασκευάζονται µε µεγάλη ακρίβεια και η µορφή των οδοντώσεων να σχεδιάζετε έτσι,ώστε να εξασφαλίζετε η οµαλότερη δυνατή µεταφορά της ισχύος

15 Εκκρεµές ονοµάζεται ένα στερεό σώµα µέσα σε βαρυτικό πεδίο, το οποίο µπορεί να περιστρέφεται γύρω από οριζόντιο άξοναπου δεν περνάει από το κέντρο βάρους του[1]. Αν το εκκρεµές εκτραπεί από τη θέση ισορροπίας του, που είναι η κατακόρυφη ευθεία που διέρχεται από το σταθερό σηµείο και το κέντρο βάρους του, τότε, λόγω βαρύτητας, το εκκρεµές τίθεται σε κίνηση. Επειδή το σκοινί δεν αλλάζει µήκος, τουλάχιστον θεωρητικά, το εκκρεµές εκτελεί µέρος κυκλικής κίνησης σε κύκλο που οριοθετείται από το σταθερό σηµείο και το µήκους του σχοινιού. Αν δεν υπάρχουν απώλειες ενέργειας, κυρίως λόγω τριβών, το εκκρεµές εκτελεί ταλάντωση. Αν η γωνία εκτροπής είναι πολύ µικρή, τότε η ταλάντωση του εκκρεµούς µπορεί να θεωρηθεί απλή αρµονική ταλάντωση. Η περίοδος αυτής της ταλάντωσης είναι σταθερή, για αυτό χρησιµοποιήθηκε και χρησιµοποιείται σε µεγάλα ρολόγια και καµπαναριά. Το εκκρεµές βρίσκει εφαρµογή στην κατασκευή ρολογιών, στην κατασκευή επιστηµονικών οργάνων, όπως επιταχυντόµετρα και σεισµόµετρα. Στο παρελθόν χρησιµοποιούταν επίσης για την µέτρηση τηςεπιτάχυνσης της βαρύτητας. Από την ανακάλυψή του γύρω 1602 από τον Galileo Galilei η τακτική κίνηση των εκκρεµών χρησιµοποιήθηκε για χρονοµέτρηση, και ήταν η πιο ακριβή τεχνολογία χρονοµέτρησης του κόσµου µέχρι το Τα εκκρεµεί χρησιµοποιούνται για τη ρύθµιση ρολόγιων εκκρεµους, και επίσης χρησιµοποιούνται σε επιστηµονικά όργανα, όπως το επιταχυνσιόµετρο και το σεισµόµετρο. Ιστορικά χρησιµοποιήθηκαν ως

16 βαρυτόµετρα για τη µέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε γεωφυσικές έρευνες, ακόµη και ως ένα πρότυπο µήκος.εκκρεµές Η λέξη είναι λατινική από το λατινικό pendulus, που σηµαίνει «κρέµασµα». Το εκκρεµές του Φουκώ είναι ένα εκκρεµές µε δυνατότητα ελεύθερης εκτέλεσης ταλαντώσεων. Η ελεύθερη µεταβολή του επιπέδου κίνησης του εκκρεµούς αποδεικνύει την κίνηση της γης. Την ονοµασία του την πήρε από τον Γάλλο φυσικό Ζαν Μπερνάρ Λεόν Φουκώ που το πρωτοπαρουσίασε στο Παρίσι. Μεθοδολογία Προσπαθούσαµε να ολοκληρώνουµε το µεγαλύτερο µέρος της έρευνας στο σχολειό, υπό την καθοδήγηση των καθηγητών µας.κύριο µέληµα µας ήταν πάντα να επαληθεύουµε της πηγές µας και να επεξεργαζόµασταν το τελικό κείµενο πριν το ανεβάσουµε. Ο έλεγχος της ορθότητας της υπόθεσης γινόταν συστηµατικά. Η προέλευση τον πηγών µας ήταν από αξιόπιστες ιστοσελίδες του διαδικτύου. Συµπεράσµατα Πιστεύουµε πως µετά την ερευνά µας µπορούµε να πούµε πως το εκκρεµές ήταν ένα από τα ποιο εύχρηστα ωρολόγια παλαιότερα, πλέον όµως στην σύγχρονη εποχή υπάρχουν άλλα ψηφιακά ρολόγια τα οποία είναι και πιο ακριβή, θεωρούµε όµως πως για να µετράµε χρονικές περιόδους είναι ένα πολύ χρήσιµο εργαλείο Σε σχέση µε άλλα ρολόγια το εκκρεµές δεν είναι πολύ ακριβές εκτός αυτού, το εκκρεµές άµα δεν εµπεριέχει κάποιο µηχανισµό κάποια στιγµή θα σταµατήσει. Στα θετικά του εκκρεµούς είναι η κατασκευή του,υπάρχουν σύνθετα εκκρεµές ( όπως το εκκρεµές του Φουκώ) αλλά και απλά που µπορούν να κατασκευαστούν ακόµα και από µαθητές. Τα εκκρεµή ήταν η πιο ακριβή τεχνολογία χρονοµέτρησης του κόσµου από το 1600 µέχρι το Κατόπιν µελέτης και εύρεσης των σωστών υλικών θα µπορούσαµε να φτιάξουµε ένα εκκρεµές.

17 ΡΟΛΟΓΙΑ ΧΑΛΑΖΙΑ Παρουσίαση του προβλήµατος Το µέρος της εργασίας µε το οποίο ασχολείται η οµάδα µας είναι το ρολόι χαλαζία και το ρολόι κεριού. Το ρολόι χαλαζία είναι το πιο διαδεδοµένο ρολόι στις µέρες µας. Το ρολόι κεριού στις µέρες δεν χρησιµοποιείται πλέον αλλά ήταν πολύ εύχρηστο τον 10αιώνα στην Ιαπωνία. Υπόθεση της έρευνας Ο ερευνητής αναµένει µε αυτήν την εργασία να κατανόηση την χρήση του ρολογιού στην καθηµερινότητα του και το πόσο σηµαντικό είναι αυτό στο να µπορέσει να χωρίσει την ηµέρα του σε ώρες έτσι ώστε να διαχειρίζεται τον χρόνο του σωστά. Σκοπός της έρευνας Το ρολόι χαλαζία κατασκευάστηκε για πρώτη φορά το 1969 και από τότε αποτελεί το κύριο είδος ρολογιού που χρησιµοποιείται από το µεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων στον κόσµο γι αυτό πιστεύουµε ότι η κατανόηση του τρόπου λειτουργίας τους θα µας βοηθήσει αν όχι στην καλύτερη διαχείριση του χρόνου µας τουλάχιστον στην καλύτερη αντίληψη του χρόνου. Το ρολόι αυτό έχει µέσα του ένα ηλεκτρικό κύκλωµα µε µπαταρία και ο χαλαζίας που υπάρχει δονείται και έτσι είναι πολύ δύσκολο να κατασκευαστεί σε ένα απλό σπίτι. Το ρολόι κεριού κατασκευάστηκε πρώτη φορά γύρω στο 500 π.χ. και υπήρχε µέχρι τον 10 αιώνα. Το ρολόι αυτό δεν είναι πολύ δύσκολο στην κατασκευή του γιατί το µόνο ουσιαστικά που χρειάζεσαι είναι ένα κερί και µία βάση. Ρολόι Κεριού Το ρολόι κεριού ήταν ένας απο τους τρόπους που οι αρχαίοι προσπαθούσαν να χρησιµοποιήσουν τα φυσικά φαινόµενα για να κρατήσουν ακριβή καταγραφή του χρόµου κατα την διάρκεια της ηµέρας.αποτελούνταν απο ένα λεπτό κερί το οποίο χαρακτηρίζεται σε ίσα διαστήµατα. Όταν το κερί είναι αναµµένο καίει κάτω απο ένα σχετικά σταθερό ρυθµό, και µε την παρακολούθηση των οποίων το σήµα είναι η φλόγα, µπορούσαν να πάρουν µια πρόχειρη εκτίµηση του πόσος χρόνος έχει περάσει από τότε που άναψε. Είναι σχεδόν αδύνατο να γνωρίζουµε αν το πρώτο ρολόι κερί χρησιµοποιήθηκε, ως πρακτική σήµανσης κεριά µπορεί να είχαν χρησιµοποιηθει σε όλο τον κόσµο για αιώνες πριν από την επίσηµη καταγραφη. Πρώτη γραπτή αναφορά για τη χρήση ενός τέτοιου είδους ρολογίου απο κερί προέρχεται από ένα ποίηµα γραµµένο από τους Κινέζους στοχαστής You Jiangu, γύρω στο έτος 520 µ.χ.. Στο έργο, το ρολόι κερί αναφέρεται ως ένας τρόπο για να πει τι ώρα κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν ο ήλιος δεν θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί. Έχουµε επίσης στοιχεία από αυτά τα κεριά που χρησιµοποιούνται στην Ιαπωνία µέχρι περίπου τον 10ο µ.χ. αιώνα.

18 Το πιο διάσηµο ρολόι κερίου χρησιµοποιήθηκε από τον βασιλιά Alfred the Great της Αγγλίας. Αυτό το ρολόι αποτελείτο από έξι κεριά, το καθένα κατασκευασµένο για να είναι ακριβώς δώδεκα ίντσες σε ύψος, και ακριβώς οµοιόµορφο πλάτος. Αυτά τα κεριά το καθένα είχε 12 βαθµούς, µε κάθε σήµα που εκπροσωπεί είκοσι λεπτά, και ολόκληρο το κερί που να καεί κάθε τέσσερις ώρες. Στις τέσσερις ώρες καθε ένα απο τα 6 κεριά ήταν σε θέση να διατηρήσουν µια σταθερή ανάγνωση του χρόνου, για µια πλήρη περίοδο 24 ωρών, χωρίς να αναπληρώνονται. Τα κεριά τα ίδια προστατεύονται από ξύλινα κουφώµατα µε επένδυση από γυαλί που επέτρεπε να ειναι ορατός ο χρόνος Το 1206 ο Al-Jazari διαµόρφωσε αυτο που θεωρείται το πιο σύνθετο απο τα ρολόγια κερίου που έγινε ποτέ. Αυτά τα ρολόγια που χρησιµοποιούσαν βάρος και αντίβαρο, για να προχωρήσουν σε µια σειρά από αυτόµατα η οποία εµφανίζει µια ανάγνωση του χρόνο. Καθώς καίγεται το κερί, γινεται ελαφρύτερο, και τα αντίβαρακινειται, επιτρέποντας στη συσκευή να λειτουργήσει. Αυτά τα ρολόγια ήταν τα πρώτα που χρησιµοποιούν ένα µπαγιονέτ εξάρτηµα, το οποίο είναι ένας µηχανισµός πρόσδεσης που εξακολουθεί να χρησιµοποιείται µεχρι και σήµερα Ενώ τα ρολόγια κερίου ήταν σχετικά ακριβή, ήταν ακόµη αδύνατον να ελέγθει πλήρως η ταχύτητα µε την οποία η φλόγα θα κάψει και το κερι που θα λιώσει. Το γεγονός ότι το κερι που θα λιώσει άνισα θα µπορούσε να προκαλέσει επίσης προβλήµατα µε την ακρίβεια αυτών των ρολογιών. Είχαν γενικά εγκαταλείφθει απο την στιγµή που τα µηχανικά ρολόγια εγιναν ευρέως διαθέσιµα

19 Χαλαζίας Ο χαλαζίας είναι ορυκτό του πυριτίου,συγκεκριµένα πολύ καθαρό οξείδιο πυριτίου το δεύτερο πιο διαδεδοµένο ορυκτό στη φύση. Είναι σηµαντικό ορυκτό της λιθόσφαιρας και συµµετέχει στα συστατικά της σε ποσοστό περίπου 12%. Επίσης είναι το µοναδικό ορυκτό που αποτελείται αποκλειστικά από πυρίτιο και οξυγόνο. Τα ιόντα του χαλαζία είναι πολύ ισχυρά συνδεδεµένα και για αυτό έχει µεγάλη σκληρότητα. Απαντάται σε πολλές και ποικίλες µορφές, έχοντας χρώµα από σκούρο καφέ-µαύρο (καπνιάς) έως τελείως διαφανές. Στα πετρώµατα συναντάται σε κοκκώδη ή κρυσταλλική µορφή. Αποτελεί ορυκτολογικό συστατικό των όξινων εκρηξιγενών πετρωµάτων, όπως και µεταµορφωσιγενών και ιζηµατογενών πετρωµάτων. Είναι γνωστός διεθνώς µε το όνοµα "Quartz", όρος που προέρχεται από την παλαιά γερµανική λέξη "Quarz" αγνώστου ετυµολογίας. Εµφανίζει πιεζοηλεκτρικές ιδιότητες. Ρολόι χαλαζία Το ρολόι χαλαζία είναι ένα ρολόι που χρησιµοποιεί ηλεκτρονικό ταλαντωτή ο όποιος αποτελείται από έναν κρύσταλλο χαλαζία για να κρατήσει τον ακριβή χρόνο. Αυτό αποκαλείται ταλαντωτής κρυστάλλου και δηµιουργεί ένα σήµα µε µια πολύ ακριβή συχνότητα. Συνήθως κάποια µορφή ψηφιακής λογικής µετρά τους κύκλους αυτού του σήµατος και παρέχει έναν αριθµητικό χρόνο επίδειξης, συνήθως στις µονάδες των ωρών, πρακτικά, και δευτερόλεπτα, ότι ένας άνθρωπος µπορεί να διαβάσει. Χηµικά, ο χαλαζίας είναι µια ένωση που αποκαλείται διοξείδιο πυριτίου. Όταν ένα κρύσταλλο του χαλαζία κόβεται κατάλληλα και τοποθετείται, µπορεί να κάµψει ένα ηλεκτρικό πεδίο. Όταν ο τοµέας αφαιρείται, ο χαλαζίας θα παραγάγει ένα ηλεκτρικό πεδίο όπως επιστρέφει στην προηγούµενη µορφή του. Αυτή η ιδιοκτησία είναι γνωστή σαν πιεζοηλεκτρισµός.

20 Πολλά υλικά µπορούν να διαµορφωθούν στα πιάτα που θα αντηχήσουν. Εντούτοις, δεδοµένου ότι ο χαλαζίας µπορεί να οδηγηθεί άµεσα από ένα ηλεκτρικό σήµα, κανένας πρόσθετο οµιλητής ή µικρόφωνο δεν απαιτείται. Ο χαλαζίας έχει το περαιτέρω πλεονέκτηµα ότι δεν αλλάζει το µέγεθος οταν η θερµοκρασία αλλάζει. Ο λιωµένος χαλαζίας χρησιµοποιείται συχνά για τον εργαστηριακό εξοπλισµό που δεν πρέπει να µεταµορφωθεί απο τις αλλαγές θερµοκρασίας. Αυτό σηµαίνει ότι το µέγεθος ενός χαλαζία πιάτου δεν θα αλλάξει πολύ µε τη θερµοκρασία. Εποµένως, η ηχηρή συχνότητα του πιάτου, η οποία εξαρτάται από το µέγεθος του πιάτου, δεν θα αλλάξει πολύ. Αυτό σηµαίνει ότι ένα ρολόι χαλαζία θα είναι σχετικά ακριβές καθώς η θερµοκρασία αλλάζει. Στα σύγχρονα ρολόγια χαλαζία, το αντηχείο είναι ενα συντονίζοµενό δίκρανο διαµορφωµένο, µε λέιζερ- τακτοποιηµένο ή µε ακρίβεια περιτυλιγµένος για να δονηθεί σε Θ*Χζ. Στα περισσότερα ρολόγια, το αντηχείο είναι ένα µικρό ή µια επίπεδη συσκευασία, περίπου 4 χιλ. µακρύ.. Τα τυποποιηµένα ποιοτικά αντηχεία αυτού του τύπου επιτρέπονται για να έχουν µια µακροπρόθεσµη ακρίβεια περίπου 6 µερών ανά εκατοµµύριο σε 31 C, δηλαδή ένας χαρακτηριστικός χαλαζίας wristwatch θα κερδίσει ή θα χάσει ένα λιγότερο από µισό δεύτερος ανά ηµέρα στη θερµοκρασία σωµάτων. Ένα ενδιαφέρον πρακτικό ζήτηµα για τη µαζική παραγωγή των ταλαντωτών χαλαζία ήταν πώς να ρυθµίσει τη συχνότητά τους χωρίς απαίτηση ενός ανθρώπινου χειριστή για να καθοριστούν µε ακρίβεια. ιάφορες αυτοµατοποιηµένες µέθοδοι αναπτύχθηκαν µε το πιό κοινό, το συντονίζοµενι δίκρανο που έχει ένα µικρό ποσό µετάλλου στις άκρες του, και τρεξίµατα ελαφρώς πιό αργά από την εκτιµηµένη συχνότητα. Μια αυτόµατη µηχανή µετρά έπειτα τη συχνότητά της χρησιµοποιώντας ένα λέιζερ για να ατµοποιήσει το µέταλλο στις άκρες της, αργά αυξάνοντας τη συχνότητά του, έως ότου φθάνει στη διευκρινισµένη συχνότητα κατόπιν σφραγίζεται και αναµένει για τη χρήση. Η σχετική σταθερότητα του αντηχείου και του οδηγώντας κυκλώµατός της είναι πολύ καλύτερη από την απόλυτη ακρίβειά της. Εάν ένας χαλαζίας wristwatch "εκτιµάται" µε τη µέτρηση του κατά ατοµικό ρολόι"χρονική ραδιοφωνική µετάδοση του s, και φορηµένος στο σώµα κάποιου για να κρατήσει τη σταθερά θερµοκρασίας του, ο διορθωµένος χρόνος µπορεί εύκολα να είναι τόσο ακριβής όπως 2 δευτερόλεπτα το µήνα, περισσότερο από αρκετά καλός να εκτελέσει ουράνιο ναυσιπλοϊ'α. Το υπόλοιπο του ρολογιού είναι συνήθως ένας µικρός, ειδικής χρήσης υπολογιστής µε ένα πρόγραµµα που µετρά τους κύκλους, και τους µεταφράζει σε µια ηλεκτρική µορφή για να οδηγήσει στην ορατή επίδειξη. Η χρήση των υπολογιστών στα ηλεκτρονικά ρολόγια έχει επιτρέψει έναν πλούτο των χαρακτηριστικών γνωρισµάτων, όπως τα ρολόγια στάσεων, διαρκή ηµερολόγια, πολλαπλάσιοι διαρκείς συναγερµοί που παίζουν τους τόνους, και άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα που θα ήταν µη πρακτικά µε τους απλούς ηλεκτρονικούς µετρητές. Κάποιο µόνος-ποσοστό σχεδίων ρολογιών ασφαλίστρου. ηλαδή αντι να µετρήσει τις δονήσεις, το πρόγραµµα υπολογιστών τους παίρνει την απλή αρίθµηση, και κλίµακες αυτό που χρησιµοποιεί µια αναλογία που υπολογίζεται µεταξύ µιας εποχής που τίθεται στο εργοστάσιο, και ο πιό πρόσφατος χρόνος που το ρολόι τέθηκε. Αυτά τα ρολόγια έχουν συνήθως τις ειδικές οδηγίες για την αλλαγή της µπαταρίας (ο µετρητής δεν πρέπει να επιτραπεί για να σταµατήσει), και γίνετε ακριβέστερος καθώς γίνονται παλαιότερος. Είναι δυνατό για ένα αυτοµατοποιηµένο ρολόι να µετρηθεί η θερµοκρασία του, και ρυθµίζετε για αυτόνεπίσης. Και η αναλογική και ψηφιακή αποζηµίωση θερµοκρασίας έχει χρησιµοποιηθεί high-end στα ρολόγια χαλαζία. Τα χρονόµετρα χαλαζία που σχεδιάζονται ως χρονικά πρότυπα περιλαµβάνουν συχνά έναν φούρνο κρυστάλλου, για να κρατήσει το κρύσταλλο σε µια σταθερή θερµοκρασία. Κάποιο µόνο-ποσοστό και περιλαµβάνει τα "αγροκτήµατα κρυστάλλου,"έτσι ώστε το ρολόι µπορεί να πάρει centroid ενός συνόλου χρονικών µετρήσεων. Η έµφυτη ακρίβεια και το χαµηλότερο κόστος της παραγωγής έχουν οδηγήσει στον πολλαπλασιασµό των ρολογιών και των ρολογιών χαλαζία από τη δεκαετία του '70. Η παραγωγή ρολογιών χαλαζία έχει προκύψει από την Ασία, ειδικότερα το Χογκ Κογκ και την Ιαπωνία. Πολλοί παραδοσιακοί ευρωπαϊκοί ρολογάδες έχουν συνεχίσει να παράγουν τα λιγότερο ακριβή αλλά δηµοφιλή συνδεµένα ρολόγια. Μεθοδολογία Με ποιο τρόπο κάνατε την έρευνα σας; Τι χρησιµοποιήσατε (υλικά, βιβλιογραφία) και πως. Καταρχάς βρήκαµε πληροφορίες στο διαδίκτυο και για τα δύο ρολόγια. Ψάξαµε σε σε µερικές ιστοσελίδες οι οποίες είναι:

21 %82. Αυτές είναι για το ρολόι χαλαζία. Για το ρολόι κεριού η ιστοσελίδα είναι µία και είναι και στα αγγλικά γιατί δεν βρήκαµε µια αξιόπιστη στα ελληνικά: Για την κατασκευή αγοράσαµε κάποια υλικά. Αυτά είναι δύο κοµµάτια από µακετόχαρτο το οποίο είναι ένα σκληρό χαρτόνι και ένα κοµµάτι γυαλί. Επίσης αγοράσαµε και τέσσερα κεριά. Στην αρχή πήραµε το µακετόχαρτο και µετρήσαµε πόσα εκατοστά θα τ κάνουµε. Μετά το κόψαµε και του δώσαµε ένα παραλληλόγραµµο σχήµα. Αφού µετρήσαµε και το γυαλί πήραµε ξανά το µακετόχαρτο και το κόψαµε ανάλογα µε τα µέτρα του γυαλιού. Μετά κάναµε και µια τρύπα στο πίσω µέρος του µακετόχαρτου πίσω από το γυαλί για να φαίνεται καλύτερα η ώρα. Σε ένα πρόχειρο χαρτόνι κάναµε πρόχειρες µετρήσεις για την ώρα που πρέπει να δείχνει το κερί. Τέλος όταν τα κάναµε όλα αυτά πήραµε το πρόχειρο χαρτόνι και το βάλαµε δίπλα στο γυαλί και τραβήξαµε τις γραµµές σύµφωνα µε τ χαρτόνι. Το χωρίσαµε σε τέσσερα ίσα µέρη και βάλαµε τις ώρες πάνω από τις γραµµές. Συµπεράσµατα Είναι εύχρηστο το ρολόι που µελετήσαµε;πόσο ακριβές είναι; Κατασκευάζεται εύκολα; Από ποιους; Πόσο κοινωνικά χρήσιµο ήταν το ρολόι που µελετήσαµε και για ποιο χρονικό διάστηµα; Θα µπορέσετε να φτιάξετε το δικό σας ρολόι; Το ρολόι κεριού που µελετήσαµε είναι εύχρηστο και ακριβές γιατί τo κάναµε σύµφωνα µε την κανονική ώρα. Η κατασκευή του ρολογιού αυτού είναι σχετικά εύκολη αλλά χρειάζεται αρκετό χρόνο και αρκετή υποµονή. Με την οµαδικότητα µας καταφέραµε να κατασκευάσουµε ένα πολύ όµορφο ρολόι κεριού. Όµως το ρολόι χαλαζία είναι πολύ δύσκολο να κατασκευαστεί και γι αυτό τον λόγο κατασκευάζεται από ειδικούς ανθρώπους ή σε πολλές βιοµηχανίες. ΑΤΟΜΙΚΑ ΡΟΛΟΓΙΑ

22 Παρουσίαση του προβλήµατος Η έρευνα µας έχει σχέση µε τη λειτουργία των ατοµικών ρολογιών. Επίσης µε τη χρησιµότητά τους στα GPS δηλαδή πως τα GPS µετράνε τον χρόνο από τα ατοµικά ρολόγια. Ακόµα το µέλλον των ατοµικών ρολογιών στην µέτρηση του χρόνου. Υπόθεση της έρευνας Από την αρχή της έρευνας είχαµε την εντύπωση πως τα ατοµικά ρολόγια θα λειτουργούν σε σχέση µε κάποια στοιχεία των ατόµων.ξέραµε όµως πως οι πληροφορίες και οι γνώσεις που θα αποκοµίζαµε από το αποτέλεσµα της εργασίας µας θα ήταν πολύ χρήσιµες και ενδιαφέρουσες Σκοπός της έρευνας Τι θέλατε να ερευνήσετε; (πως δουλεύει, πως κατασκευάζεται, ιστορία, κοινωνική χρησιµότητα) Πως θα χρησιµοποιήσετε εσείς την έρευνα σας; (για να φτιάξουµε...) Τι προσφέρει η δική σας έρευνα στους συµµαθητές σας; Κάνοντας αυτήν την έρευνα είχαµε σκοπό να µάθουµε πως λειτουργούσαν τα ατοµικά ρολόγια δηλαδή πως µετράνε την ώρα. Η θεωρία της Γενικής Σχετικότητας και τα ατοµικά ρολόγια υψηλής ακρίβειας σύντοµα θα επιτρέπουν στους γεωλόγους να χαρτογραφούν το υπέδαφος σε µεγάλα βάθη, εκτιµούν ερευνητές στην Ελβετία. Υπάρχουν αµέτρητες χρήσης των ατοµικών ρολογιών όπως το ατοµικό αυτό ρολόι έχει ακρίβεια 0, δευτερολέπτων! Αυτό σηµαίνει ότι θα µπορούσε θεωρητικά να λειτουργήσει επί 20 εκατοµµύρια χρόνια χωρίς να χάσει (ή να κερδίσει) ούτε ένα δευτερόλεπτο! Η έρευνά µας θα ενηµερώσει τους συµµαθητές µου την ακρίβεια των ατοµικών ρολογιών και το µέλλον µέτρησης της ώρας. ΑΤΟΜΙΚΟ ΡΟΛΟΙ Για αιώνες η Γη ήταν ο χρονοµέτρης µας. Η ηµέρα χωριζόταν σε ώρες, λεπτά και δευτερόλεπτα µε βάση την περιστροφή της Γης και γι' αυτό είχε ανατεθεί από τα κράτη η ευθύνη της µέτρησης του χρόνου στα αστεροσκοπεία, όπως αυτό του Γκρίνουιτς στην Αγγλία. Μέχρι περίπου τα µέσα του 20ού αιώνα, τα εκκρεµή ρολόγια ρυθµίζονταν µε βάση τον αστρονοµικό χρόνο. Καθώς, όµως, τα ρολόγια γίνονταν όλο και πιο ακριβή, άρχισαν να φανερώνουν τις «παραξενιές» του πλανήτη µας. Η συνισταµένη κίνηση της Γης είναι το αποτέλεσµα πολλών επιµέρους κινήσεων που επηρεάζουν και την περιστροφή γύρω από τον εαυτό της. Ετσι στις δεκαετίες του 1940 και του 1950 η Γη παρέδωσε το ρόλο του χρονοµέτρη αρχικά στα εκκρεµή, µετά στα ρολόγια µε κρύσταλλο χαλαζία και τέλος στα ατοµικά ρολόγια. Το άτοµο έγινε το µέτρο του χρόνου. Αντί σαν υποδιαίρεση του χρόνου περιστροφής της Γης, το δευτερόλεπτο ορίστηκε πια σαν συγκεκριµένος αριθµός περιόδων της ακτινοβολίας που εκπέµπει το άτοµο του στοιχείου κέσιο κατά την ενεργειακή του µετάπτωση. Σε αντίθεση µε τη συχνότητα ταλάντωσης του εκκρεµούς, η ταλάντωση της ακτινοβολίας που προέρχεται από τη µετάπτωση των ενεργειακών καταστάσεων των ηλεκτρονίων των ατόµων (ατοµική συχνότητα) είναι

23 σταθερή παντού και πάντοτε. Το 1967 το ιεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθµών, που εδρεύει στο Παρίσι, όρισε το δευτερόλεπτο σαν ταλαντώσεις της ακτινοβολίας από την ενεργειακή µετάπτωση του ατόµου του κεσίου 133. Απίστευτη ακρίβεια Στο Μπόλντερ του Κολοράντο, στα εργαστήρια του Εθνικού Ινστιτούτου Προτύπων και Τεχνολογίας των ΗΠΑ (NIST), βρίσκεται το ακριβέστερο ρολόι κεσίου (βλ. φωτογραφία), διάκριση που µοιράζεται µε µια αντίστοιχη συσκευή στο ιεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθµών. Αν και η χειροποίητη όψη του δεν το κολακεύει, το ρολόι αυτό έχει ακρίβεια 0, δευτερολέπτων! Αυτό σηµαίνει ότι θα µπορούσε θεωρητικά να λειτουργήσει επί 20 εκατοµµύρια χρόνια χωρίς να χάσει (ή να κερδίσει) ούτε ένα δευτερόλεπτο! Η κατά ένα δευτερόλεπτο λάθος ώρα δε φαίνεται να έχει µεγάλη σηµασία στην καθηµερινή µας ζωή. Τα πράγµατα όµως δεν είναι καθόλου έτσι σε επίπεδο κοινωνίας. Η σύγχρονη βιοµηχανία και κατ' επέκταση η οικονοµία στηρίζεται στην ικανότητά µας να µετράµε µε µεγάλη ακρίβεια το χρόνο. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι το Παγκόσµιο Σύστηµα Εντοπισµού (GPS), που για να υπολογίσει την ακριβή θέση, απαιτεί ακριβή γνώση του χρόνου που χρειάζεται για να φτάσουν στο συγκεκριµένο σηµείο τα σήµατα των ειδικών δορυφόρων GPS. Ο χρόνος είναι χρήµα... Κι αν κάποιος µπορεί να ζήσει χωρίς το GPS, σίγουρα τον ενδιαφέρουν περισσότερο τα δίκτυα µηχανών και συστηµάτων (δορυφόρων, κόµβων Internet, δικτύων διανοµής ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεπικοινωνιών κτλ.), που ανέπτυξε η ανθρωπότητα κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Για να πραγµατοποιήσουν τα δίκτυα αυτά τις συντονισµένες ενέργειες που απαιτούνται, πρέπει να συµφωνούν µε ακρίβεια στην ώρα. Ακόµα κι ένας προσωρινός αποσυγχρονισµός των ρολογιών στον 21ο αιώνα θα έκανε αισθητή την εµφάνισή του. Ξαφνικά, µέσα σε µια στιγµή θα νιώθαµε πόσο οι ζωές µας επηρεάζονται από τη συµφωνία µας για το µικρότερο µέρος ενός δευτερολέπτου. Ο χρόνος δεν είναι πια απλά η τέταρτη διάσταση του σύµπαντος. Παίζει καθοριστικό ρόλο στη σύγχρονη οικονοµία (καπιταλιστική ή σοσιαλιστική). Γι' αυτό, η ακριβής µέτρηση και διανοµή του (παγκόσµιος συγχρονισµός των ρολογιών) είναι αντικείµενο λεπτοµερών διεθνών συµφωνιών και της Συνθήκης για το Μέτρο, που ισχύει από το Ο παγκόσµιος χρονοµέτρης Εκείνο που έχει σηµασία στη διεθνή χρονοµέτρηση δεν είναι ένα και µοναδικό εξαιρετικά ακριβές ρολόι, αλλά ένα παγκόσµιο δίκτυο ρολογιών. Ο ονοµαζόµενος Παγκόσµιος Συντονισµένος Χρόνος, βάσει του οποίου ρυθµίζονται όλα τα ρολόγια των κρατών στον κόσµο, εξαρτάται όχι µόνο από την ακρίβεια της µέτρησης του χρόνου, αλλά εξίσου και από την ακρίβεια σύγκρισης των χρόνων που δίνουν τα κέντρα µέτρησης του χρόνου σε όλο τον κόσµο. «Αν κοιτάξεις ένα ρολόι», λέει ο Ντον Σάλιβαν του Τµήµατος Χρόνου και Συχνοτήτων του NIST, «δεν ξέρεις αν πηγαίνει καλά ή όχι. Αν έχεις δύο ρολόγια και δε συµφωνούν και πάλι δεν ξέρεις ποιο είναι σωστό». Με τρία ρολόγια µπορείς να απορρίψεις το ένα που απέχει περισσότερο από τα άλλα δύο και να υπολογίσεις το χρόνο µε βάση κάποιον αλγόριθµο που θα λαµβάνει υπόψη την ακρίβεια και τη σταθερότητα - βραχυπρόθεσµη και µακροπρόθεσµη - των δύο «σωστών» ρολογιών. Ετσι, στο Μπόλντερ, το ρολόι πίδακα κεσίου χρησιµοποιείται σαν µέτρο σύγκρισης για τη «ρύθµιση» άλλων ρολογιών µικρότερης ακρίβειας, αλλά πιο σταθερών σε µακρές περιόδους λειτουργίας, όπως είναι τα µέιζερ (µετρούν συχνότητες του υδρογόνου). Από την ώρα που δείχνουν τα µέιζερ, την ώρα που δείχνει µια οµάδα ρολογιών κεσίου µικρότερης ακρίβειας,

24 την ώρα του ρολογιού πίδακα κεσίου και την ώρα του προκατόχου του, προκύπτει η ώρα που δίνει το Μπόλντερ στην έδρα του παγκόσµιου συστήµατος στο Παρίσι. Σε συνδυασµό µε την ώρα που δίνουν άλλα 220 ρολόγια, διάσπαρτα σε ολόκληρη την υδρόγειο, προκύπτει ο Παγκόσµιος Συντονισµένος Χρόνος. Ο συνδυασµός των χρόνων αυτών γίνεται µέσω του αµερικανικού συστήµατος GPS και του αντίστοιχου ρωσικού συστήµατος παγκόσµιου εντοπισµού. Την άλλη φορά που θα κοιτάξουµε το ρολόι µας, ίσως να δώσουµε µεγαλύτερη προσοχή στα δευτερόλεπτα. Κάποιοι τα µετράνε καθηµερινά εκατοµµυριοστό το εκατοµµυριοστό, για να µπορούν να λειτουργούν σωστά πολλά από τα τεχνολογικά επιτεύγµατα που χρησιµοποιούµε. GPS Το GPS (Global Positioning System) ή Παγκόσµιο σύστηµα εντοπισµού θέσης είναι ένα σύστηµα ράδιο-πλοήγησης βασισµένο στο διάστηµα, σε 24 δορυφόρους και σε υποστήριξη εδάφους. Το GPS παρέχει στους χρήστες πληροφορίες ακριβείας για τη θέση τους, την ταχύτητα, την ώρα όπου και εάν βρίσκονται και τις καιρικές συνθήκες. Οι δορυφόροι του GPS εκπέµπουν συνέχεια δεδοµένα για την θέση του δορυφόρου και για την ώρα. Έτσι οι δέκτες GPS συλλέγοντας αυτές τις πληροφορίες από διάφορους δορυφόρους υπολογίζουν τη θέση τους. ΙΙ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Το GPS αρχικά γνωστό και ως Navstar Global Positioning System (Σύστηµα παγκόσµιας τοποθέτησης Νάβσταρ), άρχισε να λειτουργεί το 1973 για να µειώσει τον πολλαπλασιασµό των βοηθηµάτων πλοήγησης. Με τη δηµιουργία ενός συστήµατος που θα ξεπερνούσε τους περιορισµούς πολλών υπαρχόντων συστηµάτων πλοήγησης το GPS, έγινε ελκυστικό σε ένα αρκετά µεγάλο φάσµα χρηστών. Το GPS έχει επιτύχει στις εφαρµογές της κλασικής πλοήγησης και λόγω του ότι η χρήση του απαιτεί µικρές και µε χαµηλό κόστος συσκευές χρησιµοποιείται και για άλλες, νέες εφαρµογές. Το GPS λειτουργεί και διατηρείται από το Υπουργείο Αµύνης των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής ΙΙΙ ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΤΟ GPS Το Navstar Global Positioning System (Σύστηµα παγκόσµιας τοποθέτησης Νάβσταρ) είναι ένα δίκτυο από 24 δορυφόρους που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη γη και παρέχουν πληροφορίες στους χρήστες για τη θέση και την κίνησή τους. Ένας δέκτης GPS χρησιµοποιείται για να υπολογίσει τις πληροφορίες τοποθέτησης συγκρίνοντας το χρόνο που χρειάστηκε για σήµατα από τρείς ή τέσσερις δορυφόρους να φτάσουν σε αυτό. Το GPS καθορίζει τη θέση υπολογίζοντας τη διαφορά του χρόνου από την εκποµπή ενός σήµατος µέχρι τη λήψη του. Οι δορυφόροι GPS διαθέτουν ατοµικά ρολόγια που παρέχουν µεγάλη χρονική ακρίβεια. Οι πληροφορίες του χρόνου τοποθετούνται στους κωδικούς εκποµπής του δορυφόρου έτσι ώστε ο δέκτης να µπορεί να καθορίζει συνέχεια το χρόνο που εκπέµφθηκε το σήµα. Το σήµα περιέχει δεδοµένα που ο δέκτης χρησιµοποιεί για να υπολογίσει τις θέσεις των δορυφόρων αλλα και κάποιες άλλες ρυθµίσεις απαραίτητες για τον υπολογισµό ακριβής τοποθέτησης. Ο δέκτης χρησιµοποιεί τη διαφορά χρόνου της εκποµπής από το δορυφόρο µε τη λήψη για να καθορίσει την απόσταση ή την ακτίνα από το δέκτη εώς το δορυφόρο. Ο δέκτης θα πρέπει επίσης να υπολογίζει και τις καθυστερήσεις ή µειώσεις της ταχύτητας του σήµατος που προκαλούνται λόγω της ιονόσφαιρας και της τροπόσφαιρας. Με πληροφορίες σχετικά µε τις αποστάσεις των τριών δορυφόρων και τη θέση του δορυφόρου τη στιγµή που στάλθηκε το σήµα ο δέκτης µπορεί να υπολογίσει τρισδιάστατα τη θέση του. Οι δορυφόροι GPS βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη γη πάνω από την ιονόσφαιρα σε ακριβείς θέσεις. Επιτρέπουν στον χρήστη ενός δέκτη να βλέπει το γεωγραφικό µήκος, πλάτος και το υψόµετρο. Ο δέκτης µετράει το χρόνο που χρειάστηκε για σήµατα που εκπέµφθηκαν από διαφορετικούς δορυφόρους να φτάσουν στο δέκτη. Από αυτά τα δεδοµένα ο δέκτης

25 εντοπίζει µέσω τριγωνιοµέτρησης την ακριβή θέση του. Ανά πάσα στιγµή υπάρχουν πολλοί δορυφόροι µέσα στην ακτίνα κάθε θέσης στη γη. Τρείς δορυφόροι είναι αρκετοί για να καθορίσουν το γεωγραφικό µήκος και πλάτος ενώ ένας τέταρτος χρειάζεται για τον καθορισµό του ύψους. Ένα ατοµικό ρολόι συγχρονισµένο στο GPS είναι απαραίτητο για τον καθορισµό των ακτινών των τριών σηµάτων. Παρ όλ αυτά εάν συλλεχθούν στοιχεία και από τέταρτο δορυφόρο, ο δέκτης δεν θα χρειάζεται ατοµικό ρολόι αφού µε βάσει τους τέσσερις θα έχει ούτος η άλλος το γεωγραφικό µήκος, πλάτος, το υψόµετρο αλλα και το χρόνο. ΙV ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΟΥΜΕΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΟΥ GPS 24 δορυφόροι GPS βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη γη παρέχοντας στοιχεία ακριβής θέσης και πληροφορίες πλοήγησης για στρατιωτική και πολιτική χρήση. Ηλιακές κυψέλες δίνουν ενέργεια στους δορυφόρους αλλα και στα ατοµικά ρολόγια τους. Κεραίες πάνω στους δορυφόρους εκπέµπουν συνεχόµενα σήµατα που περιέχουν χρονικές πληροφορίες µε βάση τα ατοµικά ρολόγια. Τα σήµατα αυτά λαµβάνονται και επεξεργάζονται από ένα δέκτη GPS για να καθοριστεί η ακριβή θέση αλλά και το υψόµετρο. Το GPS εµπεριέχει τρία τµήµατα: το τµήµα διαστήµατος, το τµήµα ελέγχου και το τµήµα χρήστη. Το τµήµα του διαστήµατος περιλαµβάνει τους δορυφόρους και τους πυραύλους έλτα που εκτοξεύουν τους δορυφόρους από το ακρωτήριο Κανάβεραλ (CAPE CANAVERAL) της Φλόριντα (FLORIDA) των Η.Π.Α. Οι δορυφόροι GPS πετούν σε κυκλική τροχιά σε υψόµετρο 20,100 χιλ. και σε περίοδο 12 ωρών. Οι τροχιές έχουν κλίση προς τον ισηµερινό 55 µοίρες για να διασφαλίσουν κάλυψη και στις περιοχές των πόλων της γης. Οι δορυφόροι παίρνοντας ενέργεια από ηλιακές κυψέλες προσανατολίζονται συνεχώς έτσι ώστε οι κυψέλες να βλέπουν τον ήλιο και οι κεραίες τη γη. Κάθε δορυφόρος περιέχει τέσσερα ατοµικά ρολόγια. Το τµήµα ελέγχου περιλαµβάνει τον κεντρικό σταθµό ελέγχου στην Αεροπορική βάση Φάλκον (Falkon Air Force Bace) στο Κολοράντο Σπρίνγκς (Kolorado Springs) στο Κολοράντο των Η.Π.Α. όπως καθώς και τους σταθµούς παρακολούθησης στην Αεροπορική βάση Φάλκον (Falkon Air Force Bace) και στη Χαβάϊ (Hawaii), στο ασκένσιον άϊλανντ (Ascension Island) στον Ατλαντικό Ωκεανό, στο Ντιέγκο Γκαρσία Ατόλ (Diego Garcia Atoll) στον Ινδικό Ωκεανό και στο Κβάτζαλέην άϊλανντ (Kwajalein Island) στο Νότιο Ειρηνικό Ωκεανό. Αυτοί οι σταθµοί παρακολουθούν τους δορυφόρους GPS.Το τµήµα ελέγχου χρησιµοποιεί µετρήσεις συλλεγµένες από τους σταθµούς παρακολούθησης για να προβλέψει τη συµπεριφορά κάθε τροχιάς των δορυφόρων αλλά και του ρολογιού. Τα δεδοµένα πρόβλεψης φορτώνονται ή εκπέµπονται στους δορυφόρους για να εκπεµφθούν στους χρήστες GPS. Το τµήµα ελέγχου επίσης διασφαλίζει ότι οι τροχιές των δορυφόρων αλλά και ότι τα ατοµικά ρολόγια θα παραµείνουν σε επιτρεπτά όρια. Το τµήµα χρήστη περιλαµβάνει τα εργαλεία του στρατιωτικού προσωπικού αλλά και των πολιτών που λαµβάνουν σήµατα από τους δορυφόρους. Τα εργαλεία χρήσης του στρατού έχουν ολοκληρωθεί σε µαχητικά, βοµβαρδιστικά, δεξαµενόπλοια, ελικόπτερα, πλοία, υποβρύχια, άρµατα µάχης, µικρά αυτοκίνητα (Jeep), και στρατιωτικά µηχανήµατα. Επιπλέον, εκτός από τις βασικές λειτουργίες πλοήγησης οι στρατιωτικές εφαρµογές του GPS περιλαµβάνουν και τον προσδιορισµό στόχων, την υποστήριξη αέρος, τα έξυπνα όπλα και την πλοήγηση σε καθορισµένα σηµεία. Η κοινότητα των χρηστών GPS αφού χρησιµοποιεί πάνω από 500,000 δέκτες GPS έχει το δικό της µεγάλο και ποικίλο τµήµα χρήστη. Οι γεωµετρητές χρησιµοποιούν το GPS για την µείωση χρόνου που σίγουρα θα χανόταν µε τις παραδοσιακές µεθόδους µέτρησης. Το GPS χρησιµοποιείται επίσης σε αεροπλάνα και πλοία στις εν πορεία πλοηγήσεις τους αλλα και στις προσεγγίσεις στους στα αεροδρόµια και στα λιµάνια. Τα ανιχνευτικά GPS χρησιµοποιούνται για να καθοδηγήσουν αλλα και να παρακολουθούν οχήµατα µεταφοράς και βοήθειας. Μια µέθοδος που λέγεται καλλιέργεια ακριβείας χρησιµοποιεί το GPS για την παρακολούθηση και τον έλεγχο εφαρµογών όπως ο ψεκασµός µε εντοµοκτόνα. Το GPS είναι επίσης διαθέσιµο για οδική βοήθεια αλλα χρησιµοποιείται και από ορειβάτες και κυνηγούς. Το GPS επίσης

26 χρησιµοποιείται και σε ατράκτους διαστήµατος (Space shuttles). Επειδή ο χρήστης του GPS δεν χρειάζεται να επικοινωνεί µε τους δορυφόρους, το έξυπνο αυτό σύστηµα έχει αποκτήσει ένα µεγάλο κοινό. V ΟΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ GPS Το GPS είναι διαθέσιµο σε δύο βασικές µορφές: στη υπηρεσία βασικής θέσης (Standard Positioning Service SPS) και στην υπηρεσία ακριβής θέσης (Precise Positioning Service PPS). Η πρώτη παρέχει την οριζόντια θέση η οποία έχει απόκλιση µέχρι 100 µέτρα ενώ η δεύτερη µέχρι τα 20 µέτρα. Για εξουσιοδοτηµένους χρήστες ( ηλαδή για το στρατό και τους συµµάχους των Η.Π.Α.) η υπηρεσία ακριβής θέσης παρέχει µεγαλύτερη αντίσταση στις παρεµβολές αλλα και ανοσία σε παραπλανητικά σήµατα. Ανεπτυγµένες τεχνικές όπως το Differential GPS (DGPS) και η χρήση µεταφορέα επεξεργασίας συχνότητας έχουν αναπτυχθεί για το GPS. Το DGPS χρησιµοποιεί επίγειους σταθµούς σε συνεργασία µε δορυφόρους και παρέχει οριζόντια θέση µε απόκλιση 3 µέτρων. Οι γεωµετρητές πρωτοπόρησαν στη χρησιµοποίηση µεταφορέα επεξεργασίας συχνότητας για να υπολογίσουν θέσεις µε απόκλιση µόλις 1 εκατοστό. Οι ανεπτυγµένες τεχνικές που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι διαθέσιµες σε όλους τους χρήστες. Η διαθεσιµότητα του GPS σήµερα είναι περιορισµένη και εξαρτάται από τον αριθµό και την ακεραιότητα των δορυφόρων που βρίσκονται σε τροχιά. Απώλειες λόγω προβληµάτων των δορυφόρων ακόµα συµβαίνουν και επηρεάζουν πολλούς χρήστες συγχρόνως. Αποτυχίες µπορούν να εντοπιστούν αµέσως και οι χρήστες να ειδοποιηθούν µέσα σε δευτερόλεπτα ή λεπτά ανάλογα µε την κατάσταση του κάθε χρήστη. Οι περισσότερες βλάβες διορθώνονται µέσα σε διάστηµα µίας ώρας. Όσο το GPS αναβαθµίζεται και χρησιµοποιείται σε πιο σοβαρές εφαρµογές όπως ο έλεγχος κυκλοφορίας σε εθνικά αεροδιαστηµικά συστήµατα, τόσο τεχνικές για την παρακολούθηση και ακεραιότητα των µηχανηµάτων GPS µέσα σε οχήµατα αλλα και πιο γρήγορες ειδοποιήσεις αποτυχιών θα αναπτύσσονται και θα παρέχονται. VI ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ GPS Από το Μάρτιο του 1994, 24 δορυφόροι τέθηκαν σε λειτουργία. ορυφόροι αντικαταστάτες αυτών που τέθηκαν σε λειτουργία είναι έτοιµοι για εκτόξευση και συµβόλαια έχουν υπογραφθεί που θα παρέχουν καινούριους δορυφόρους τον 21ο αιώνα. Εν τω µεταξύ οι εφαρµογές πλοήγησης του GPS στην ξηρά, στον αέρα, στην θάλασσα και στο διάστηµα συνεχίζουν να αναπτύσσονται. Η ικανότητα της αύξησης της ασφάλειας και της µείωσης της κατανάλωσης καυσίµων θα κάνει το GPS ένα σηµαντικό εξάρτηµα στα αεροπορικά ταξίδια αλλα και στα διεθνή αεροδιαστηµικά συστήµατα. Τα αεροπλάνα θα χρησιµοποιούν το GPS για προσγειώσεις σε αεροδρόµια µε οµίχλη και τα αυτοκίνητα ως εξαρτήµατα των έξυπνων συστηµάτων µεταφοράς. Τέλος, αναπτυσσόµενες τεχνολογίες θα δώσουν στο GPS την δυνατότητα να παρέχει εκτός από τη θέση ενός οχήµατος και το ακριβές ύψος του. Πώς λειτουργεί το ατοµικό ρολόι πίδακα καισίου

27 ΦΑΣΗ 1: Ποσότητα ατόµων αεριοποιηµένου καισίου µπαίνει στο θάλαµο κενού του ρολογιού. Εξι λέιζερ επιβραδύνουν την κίνηση των ατόµων, ψύχοντάς τα µέχρι σχεδόν το απόλυτο µηδέν και δίνοντάς τους το σχήµα ενός σφαιρικού νέφους γύρω από το σηµείο τοµής των ακτίνων λέιζερ. ΦΑΣΗ 2: Η σφαίρα ατόµων ωθείται προς τα πάνω από δύο λέιζερ, που την εξαναγκάζουν έτσι να περάσει µέσα από ένα δακτύλιο εκποµπής µικροκυµάτων κατάλληλης συχνότητας. Εκείνη τη στιγµή όλα τα λέιζερ σβήνουν

28 ΦΑΣΗ 3: Η βαρύτητα κάνει τη σφαίρα ατόµων κεσίου να πέσει περνώντας και πάλι µέσα από το δακτύλιο µικροκυµάτων. Τα µικροκύµατα αλλάζουν εν µέρει την κατάσταση ηλεκτρονικής διέγερσης των ατόµων κεσίου. ΦΑΣΗ 4: Τα άτοµα κεσίου που διεγέρθηκαν στο δακτύλιο µικροκυµάτων εκπέµπουν φως όταν τα χτυπήσει µια κατάλληλη ακτίνα λέιζερ. Αυτός ο φθορισµός µετριέται από έναν ανιχνευτή. Η όλη διεργασία επαναλαµβάνεται µέχρι να προσδιοριστεί ο µέγιστος φθορισµός των ατόµων κεσίου. Αυτό το σηµείο προσδιορίζει τη συχνότητα φυσικού συντονισµού του κεσίου, που χρησιµοποιείται για τον ορισµό του δευτερολέπτου. O Άινσταϊν και τα ατοµικά ρολόγια στη µελέτη του εσωτερικού της Γης

29 O χρόνος τρέχει πιο αργά όταν η δύναµη της βαρύτητας αυξάνεται ΤΑ ΟΡΟΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΡΟΛΟΓΙΑΩΝ Η θεωρία της Γενικής Σχετικότητας και τα ατοµικά ρολόγια υψηλής ακρίβειας σύντοµα θα επιτρέπουν στους γεωλόγους να χαρτογραφούν το υπέδαφος σε µεγάλα βάθη, εκτιµούν ερευνητές στην Ελβετία. Η νέα προσέγγιση βασίζεται στο γεγονός ότι ο χρόνος τρέχει πιο αργά όταν η δύναµη της βαρύτητας αυξάνεται -ένα φαινόµενο που ονοµάζεται «βαρυτική διαστολή του χωροχρόνου» και αποτελεί βασικό συµπέρασµα της Γενικής Σχετικότητας του Αϊνστάιν, η οποία περιγράφει τη δοµή του χωροχρόνου. Αυτό σηµαίνει ότι, αν κανείς συγχρονίσει δύο ρολόγια µεγάλης ακρίβειας, και στη συνέχεια κατεβάσει το ένα από αυτά στο φρεάτιο µιας γεώτρησης, το ρολόι στην επιφάνειας θα πηγαίνει µπροστά σε σχέση µε το ρολόι στο υπέδαφος, το οποίο βρίσκεται πιο κοντά στο κέντρο της Γης και εποµένως δέχεται ισχυρότερη βαρυτική έλξη. Αυτός, εξάλλου, είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι δορυφόροι του GPS είναι εξοπλισµένοι µε ατοµικά ρολόγια και συνυπολογίζουν τα σχετικιστικά φαινόµενα ώστε να δίνουν ακριβές στίγµα. Πλέον, η ακρίβεια των ατοµικών ρολογιών έχει φτάσει τα επίπεδα που απαιτούνται για να παρατηρηθεί το φαινόµενο στη Γη: «Το 2010, ατοµικά ρολόγια υπερυψηλής ακρίβειας µέτρησαν τη διαφορά του χρόνου ανάµεσά τους, µε το ένα ρολόι να βρίσκεται τοποθετηµένο 33 εκατοστά πάνω από το άλλο» αναφέρει η Ρουξάντρα Μπονταρέσκου, επικεφαλής των ερευνητών στη Ζυρίχη. Εκτιµά µάλιστα ότι η µέτρηση της χρονικής διαφοράς ανάµεσα σε δύο ρολόγια µε υψοµετρική διαφορά µόλις ενός εκατοστού «βρίσκεται εντός των ορίων της τεχνολογίας των ατοµικών ρολογιών». Η ιδέα είναι ότι οι γεωλόγοι θα συγχρονίζουν δύο ρολόγια στο επίπεδο της επιφάνειας της θάλασσας και στη συνέχεια θα µεταφέρουν το ένα από αυτά στο έδαφος της περιοχής που θέλουν να µελετήσουν. Οι τυχόν διαφορές στο ρυθµό του χρόνου θα αποκάλυπταν τι κρύβεται στο υπέδαφος αυτής της περιοχής. Αν για παράδειγµα το υπέδαφος κρύβει τον άδειο χώρο µιας µεγάλης σπηλιάς, το βαρυτικό πεδίο θα είναι τοπικά πιο ασθενές, οπότε το ρολόι πάνω από τη σπηλιά θα τρέχει πιο γρήγορα. Αν αντίθετα κρύβεται στο υπέδαφος ένα µεγάλο κοίτασµα σιδήρου, ο οποίος έχει µεγάλη ειδική µάζα και αυξάνει τοπικά τη βαρύτητα, ο χρόνος θα τρέχει ελαφρώς πιο αργά.

30 Σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις των ερευνητών, οι οποίες δηµοσιεύτηκαν στο Geophysical Journal International, ατοµικά ρολόγια υψηλής ακρίβειας, τα οποία µπορούν να δείξουν τη χρονική διαφορά ανάµεσα σε δύο σηµεία µε υψοµετρική διαφορά ενός εκατοστού, θα µπορούσαν να εντοπίσουν µια σφαιρική δοµή µε διάµετρο 1,5 χιλιοµέτρου θαµµένη σε βάθος δύο χιλιοµέτρων. Για να γίνει αυτό, όµως, η διαφορά στην πυκνότητα της σφαίρας και των γύρω υλικών θα πρέπει να υπερβαίνει το 20%. Τα υπερ-ακριβή ατοµικά ρολόγια στα οποία αναφέρεται η µελέτη είναι αρκετά ογκώδη, στο µέλλον όµως θα µπορούσαν να µικρύνουν αρκετά ώστε να χρησιµοποιηθούν σε έρευνες πεδίου. Μεθοδολογία Η έρευνά µας έγινε από πηγές του διαδικτύου Αν και σαν εργασία ήταν αρκετά δύσκολη καταβάλαµε µεγάλη προσπάθεια να µοιράσουµε τα υποθέµατα της εργασίας µας έτσι ώστε όλοι µας να δουλέψουµε. Βέβαια κάναµε και κάποια επιµέρους θέµατα στη σχολική ώρα άλλα η κυρίως δουλεία έγινε από την οµάδα στο σπίτι. Συµπεράσµατα Στο Μπόλντερ του Κολοράντο, στα εργαστήρια του Εθνικού Ινστιτούτου Προτύπων και Τεχνολογίας των ΗΠΑ (NIST), βρίσκεται το ακριβέστερο ρολόι κεσίου διάκριση που µοιράζεται µε µια αντίστοιχη συσκευή στο ιεθνές Γραφείο Μέτρων και Σταθµών. Αν και η χειροποίητη όψη του δεν το κολακεύει, το ρολόι αυτό έχει ακρίβεια 0, δευτερολέπτων! Αυτό σηµαίνει ότι θα µπορούσε θεωρητικά να λειτουργήσει επί 20 εκατοµµύρια χρόνια χωρίς να χάσει (ή να κερδίσει) ούτε ένα δευτερόλεπτο! Η κατά ένα δευτερόλεπτο λάθος ώρα δε φαίνεται να έχει µεγάλη σηµασία στην καθηµερινή µας ζωή. Τα πράγµατα όµως δεν είναι καθόλου έτσι σε επίπεδο κοινωνίας. Η σύγχρονη βιοµηχανία και κατ' επέκταση η οικονοµία στηρίζεται στην ικανότητά µας να µετράµε µε µεγάλη ακρίβεια το χρόνο. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι το Παγκόσµιο Σύστηµα Εντοπισµού (GPS), που για να υπολογίσει την ακριβή θέση, απαιτεί ακριβή γνώση του χρόνου που χρειάζεται για να φτάσουν στο συγκεκριµένο σηµείο τα σήµατα των ειδικών δορυφόρων GPS. Τα ατοµικά ρολόγια είναι τα πιο χρήσιµα γιατί µελετούν µε ακρίβεια την ώρα και χρησιµοποιούνται για την µέτρηση της ώρας στο διαδίκτυο αλλά και στα GPS µέσω δορυφόρων. Ετσι, στο Μπόλντερ, το ρολόι πίδακα κεσίου χρησιµοποιείται σαν µέτρο σύγκρισης για τη «ρύθµιση» άλλων ρολογιών µικρότερης ακρίβειας, αλλά πιο σταθερών σε µακρές περιόδους λειτουργίας, όπως είναι τα µέιζερ (µετρούν συχνότητες του υδρογόνου). Από την ώρα που δείχνουν τα µέιζερ, την ώρα που δείχνει µια οµάδα ρολογιών κεσίου µικρότερης ακρίβειας, την ώρα του ρολογιού πίδακα κεσίου και την ώρα του προκατόχου του, προκύπτει η ώρα που δίνει το Μπόλντερ στην έδρα του παγκόσµιου συστήµατος στο Παρίσι. Σε συνδυασµό µε την ώρα που δίνουν άλλα 220 ρολόγια, διάσπαρτα σε ολόκληρη την υδρόγειο, προκύπτει ο Παγκόσµιος Συντονισµένος Χρόνος.

31 2ο Κεφάλαιο: Ταξιδεύοντας στο ΧΡΟΝΟ µε ένα νόµισµα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη Υπόθεση εργασίας Στόχοι έρευνας Οµάδες: 1η ΟΜΑ Α : ΚΛΕΨΥ ΡΕΣ Ιστορική περίοδος: : -Χρονογραµµή Νοµισµάτων -Ιστορικές πληροφορίες για τις απεικονίσεις των νοµισµάτων: Καποδίστριας, Φοίνικας, 3η Εθνική Συνέλευση, Όθωνας, ραχµή, Βασιλικός Θηρεός, Ελληνική Πολιτεία, Γεώργιος Α, 1912 Θεσσαλονίκη, Βασιλικό Στέµµα, Αναδυόµενη Σελήνη, Νικέλινο Εικοσάλεπτο. -Ηµερολόγια 2η ΟΜΑ Α : ΡΟΛΟΙ ΧΑΛΑΖΙΑ Ιστορική περίοδος: : -Χρονογραµµή Νοµισµάτων -Ιστορικές πληροφορίες για τις απεικονίσεις των νοµισµάτων: Γεώργιος Σταύρου, Παρθενώνας, Λατινική Νοµισµατική Ένωση, Εθνική Τράπεζα, Αναγκαστικό Εσωτερικό άνειο, Θεά ήµητρα, Ναός Επικουρείου Απόλλωνα στη Φιγάλεια, ηµοκρατία 1924, Αγιά- Σοφιά στη Κωνσταντινούπολη -Ηµερολόγια 3η ΟΜΑ Α: ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΚΚΡΕΜΕΣ Ιστορική περίοδος: Χρονογραµµή Νοµισµάτων -Ιστορικές πληροφορίες για τις απεικονίσεις των νοµισµάτων: Κατοχικό πληθωριστικό χρήµα, Τράπεζα Ελλάδος, βασιλεύς Παύλος, βασιλεύς Κωνσταντίνος, 21η Απρίλη 1967, θυρεός πριν την µεταπολίτευση, φοίνικας -Ηµερολόγια 4η ΟΜΑ Α: ΗΛΙΑΚΑ ΡΟΛΟΓΙΑ

32 Ιστορική περίοδος: ραχµή πριν από το ευρώ -Χρονογραµµή Νοµισµάτων -Ιστορικές πληροφορίες για τις απεικονίσεις των νοµισµάτων: Κεφαλή του προµάχου Αθηνάς, Κτήριο Πανεπιστηµίου, Αδαµάντιος Κοραής, Ιερά Μονή Αρκαδίου, Ιωάννης Καποδίστριας, Φρούριο της Κέρκυρας, Κεφαλή του Απόλλωνα, ισκοβόλος του Μύρωνα, Ναός της Ήρας στην Ολυµπία, ίας, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Άγιοι Απόστολοι Καλαµάτας, Γεώργιος Παπανικολάου, Θεός Ασκληπιός. -Ηµερολόγια 5η ΟΜΑ Α: GPS Ιστορική περίοδος: Ευρώ µετά το Χρονογραµµή Νοµισµάτων -Ιστορικές πληροφορίες για τις απεικονίσεις των νοµισµάτων: Μονόευρο: Ευρώπη - Ιστορία - Πολιτισµός - Μορφολογία, Γλαύκα, ίευρο: Μύθος της Ευρώπης- Προέλευση των αστεριών του Ευρώ, Χαρτονόµισµα των 200 ευρώ: Εποχή του σιδήρου- Εποχή του γυαλιού, Χαρτονόµισµα των 500 ευρώ: Μοντέρνα αρχιτεκτονική. -Ηµερολόγια Συµπερασµατικά: 1) Παράγοντες που δεν επηρεάζουν τα αποτελέσµατα της έρευνας 2) Όρια της έρευνας 3) Μεθοδολογία της έρευνας 4) Ορισµοί νέων µεταβλητών 5) Καταγραφή αποτελεσµάτων ερευνητικού µέρους 6) Αποδοχή ή απόρριψη της αρχικής υπόθεσης 7) Προτάσεις για νέα συµπληρωµατική έρευνα 8)Βιβλιογραφία ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι µαθητές χωρισµένοι σε πέντε οµάδες των τεσσάρων ατόµων ανέλαβαν να µελετήσουν την έννοια του Χρόνου αρχικά από την οπτική της Αρχαιολογίας και Ιστορίας, µε «όχηµα» για τη µελέτη τους τέσσερα νοµίσµατα πέντε ιστορικών περιόδων, ξεκινώντας από τον Καποδίστρια και την ίδρυση του ελληνικού κράτους, έως σήµερα. Ο χωρισµός των ιστορικών περιόδων έγινε µε κριτήριο σπουδαία ιστορικά γεγονότα, ενώ τα νοµίσµατα, µόλις τέσσερα για κάθε οµάδα, επιλέχτηκαν µέσα από µία πληθώρα νοµισµάτων, κυρίως µε βάση το πλούσιο και ενδιαφέρον ιστορικό υλικό που απεικόνιζαν. Η ανάρτηση του υλικού τους έγινε µε αυστηρή χρονολογική σειρά, ώστε να µη διασπάται η έννοια της ιστορικής συνέχειας. Σ αυτό, άλλωστε, συνέβαλε και η αξιοποίηση ειδικού προγράµµατος λογισµικού για τη δηµιουργία Χρονογραµµών σε κάθε οµάδα.

33 Η υπόθεση εργασίας, οι στόχοι, η µέθοδος, ήταν κοινή για όλους, γιατί η ιδέα ήταν να καταλήξουν οι µαθητές αβίαστα στο συµπέρασµα ότι παρά την πληθώρα των νοµισµάτων ανά περίοδο ή και στην ίδια περίοδο, υπάρχουν απολύτως κοινές πρακτικές και µέσα αντιµετώπισής τους από τα εκάστοτε πολιτικά σχήµατα, όπως η ιδεολογική προπαγάνδα µέσα από τις απεικονίσεις τους, και συνεπώς, η ιστορία επαναλαµβάνεται. Συνεπώς, παρά τον «καταµερισµό» του υλικού, στο τέλος η ολοµέλεια θα διαπίστωνε την ταυτότητα των συµπερασµάτων της µέσα από ιστορικά παράλληλα, κι αυτό θα προσέδιδε στις οµάδες τη χαρά της «ταύτισης» µε την ολοµέλεια των είκοσι µαθητών. Έτσι, λοιπόν οι µαθητές πραγµατοποίησαν στοχευµένη διαδικτυακή έρευνα, προσπαθώντας να συγκεντρώσουν το υλικό τους. Παράλληλα, µέσα από συνεχείς προβολές, και διδακτικές επισκέψεις εξοικειώθηκαν µε τους στόχους της εργασίας γενικά, αλλά και µε το είδος του κειµένου ειδικότερα, που έπρεπε να δηµιουργήσουν στο τέλος της έρευνάς τους. Χρησιµοποιώντας, λοιπόν, το πρόγραµµα επεξεργασίας κειµένου, κατέγραψαν τις ατοµικές τους εργασίες, εξασκούµενοι στο Ηµερολόγιο, ως αφηγηµατικό είδος της έννοιας του Χρόνου. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Παρουσίαση του προβλήµατος Η έρευνα πραγµατεύεται την έννοια του Χρόνου, από την άποψη της Αρχαιολογίας και Ιστορίας, και συνεπώς εξετάζει το Χρόνο ως αντικειµενικό µέγεθος, αλλά και της Έκθεσης- Εκφρασης, ως αφηγηµατικού είδους, και συνεπώς εξετάζει το Χρόνο ως υποκειµενικό βίωµα σε Ηµερολόγια 2. Υπόθεση της έρευνας: Το αναµενόµενο συµπέρασµα-αποτέλεσµα είναι η εµβάθυνση στην αξία που προσδίδει ο Χρόνος στα υλικά κατάλοιπα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, και συγκεκριµένα στα νοµίσµατα, (ως παράδειγµα), από την άποψη της παλαιότητας, αλλά και από την άποψη της καταγραφής στις παραστάσεις τους σπουδαίων ιστορικών γεγονότων, αλλά και ιδεολογικής προπαγάνδας, η οποία, ανάλογα µε την εποχή, µπορεί να χρησιµοποιεί µύθους ή έργα τέχνης, που επιλέχτηκαν, σκόπιµα, για να εικονίζονται στα νοµίσµατα. Ανάλογα, λοιπόν, µε τις παραστάσεις τους τα νοµίσµατα χρονολογούνται και προκύπτουν χρήσιµα ιδεολογικά συµπεράσµατα για την κάθε εποχή. Ωστόσο, παρά τις διαφορετικές εποχές, και παρά τη διαφορετικότητα των νοµισµάτων σε ύλη, περιεκτικότητα µετάλλου ή παραστάσεις, ήταν ενδιαφέρον να ερευνηθεί αν κάποια στοιχεία στο νόµισµα διαχρονικά παραµένουν ίδια, όπως για παράδειγµα ο ρόλος του ως φορέας ιδεολογίας ή προβολής. Επίσης, σηµαντικό ήταν να αφοµοιώσουν την έννοια του Χρόνου ως υποκειµενικό βίωµα στο αφηγηµατικό είδος του Ηµερολογίου, µε θέµα την τυχαία ανακάλυψη ενός νοµίσµατος. Θα µπορούσαν να πειραµατιστούν στο αν η προσωπική πρόσληψη της ιστορικής πληροφορίας θα µπορούσε να µετασχηµατιστεί σε προσωπική έκφραση

34 3. Μεθοδολογία της έρευνας: Ο έλεγχος της ορθότητας της υπόθεσης έγινε µέσα από την ταύτιση των παραστάσεων των νοµισµάτων µε συγκεκριµένα ιστορικά γεγονότα ή σπουδαία έργα τέχνης, που σηµάδεψαν την ελληνική πολιτισµική και εθνική ταυτότητα, αλλά και λειτουργούν διαχρονικά ως στοιχεία παγκόσµιας προβολής Ακόµη, µέσα από τη δηµιουργία προσωπικών εργασιών-ηµερολογίων, αφοµοίωσαν οι µαθητές στο απαιτούµενο για το συγκεκριµένο είδος, οικείο και συναισθηµατικό ύφος, την ιστορική πληροφορία 4. Σκοπός της έρευνας Α) Κατανόηση της αξίας των αρχαιολογικών ευρηµάτων, όχι µόνο λόγω παλαιότητας, αλλά κυρίως λόγω της συµβολής τους στην ιδιαιτερότητα κάθε λαού µέσα σε ένα σύγχρονο παγκοσµιοποιηµένο περιβάλλον Β) Κατανόηση της έννοιας του ιστορικού γεγονότος, προσδιορισµένου από τις έννοιες του χώρου και του χρόνου, που λειτουργεί για έναν λαό(ή παγκοσµίως) ως terminus post/ante quem, και πώς αυτό καταγράφεται στα µνηµεία πολιτισµού, όπως είναι τα νοµίσµατα (Χρήση ειδικού λογισµικού χρονογραµµής) Γ)Από τον προηγούµενο στόχο προκύπτει αβίαστα ότι οι µαθητές µαθαίνουν να χρονολογούν ένα νόµισµα ανάλογα µε τις παραστάσεις του, και συνεπώς µυούνται στο ρόλο του Αρχαιολόγου- Ιστορικού. )Να διαπιστώνουν, επίσης, ότι µπορεί οι εποχές να αλλάζουν, ωστόσο, πολλές φορές οι πολιτικές διαθέσεις και πρακτικές της προπαγάνδας δε µεταβάλλονται (έστω και µε µία έρευνα που θα περιοριζόταν σε νοµίσµατα-άλλωστε, σε παλαιότερες και παλαιότατες εποχές, δεν υπήρχαν τα σηµερινά Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης) Ε) Κατανόηση της έννοιας του αφηγηματικού είδους του Ημερολογίου, ως μέσου προσωπικής πρόσληψης και καταγραφής του κοινωνικοπολιτικού «γίγνεσθαι» Επιπλέον: ΣΤ) Χρήση λογισµικού Χρονογραµµής ως τέχνηµα 1η ΟΜΑ Α : ΚΛΕΨΥ ΡΕΣ Κροµµύδας Ζαφείρης, ιδασκάλου Κωνσταντίνος, Λιάµος Κωνσταντίνος, Αθαναηλίδης Τριαντάφυλλος 1η ενέργεια: ΧΡΟΝΟΛΟΓΟΥΜΕ ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΜΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΟΠΟΘΕΤΟΥΜΕ ΣΕ ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ: ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ ΟΜΑ ΑΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

35 %BC%CE%BC%CE%B7-1%CE%B7-%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B4%CE%B1- %CE%BA%CE%BB%CE%B5%CF%88%CF%85%CE%B4%CF%81%CE%B5%CF% /edit 2η ενέργεια: ΤΑΥΤΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: 1ο νόµισµα Ελληνική Πολιτεία Ι. Καποδίστριας Φοίνικας Γ Εθνοσυνέλευση Τροιζήνας Ιστορικές Πληροφορίες: Με αποφάσεις της Γ Εθνικής Συνέλευσης και του Κυβερνήτη Ιω. Καποδίστρια εισάγεται ο φοίνικας ως νοµισµατική µονάδα, καταργείται η κυκλοφορία των οθωµανικών και άλλων νοµισµάτων που κυκλοφορούσαν έως τότε και το 1828 κόβονται τα πρώτα νοµίσµατα του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Στην εικόνα εµφανίζονται οι δύο όψεις των χάλκινων νοµισµάτων του ενός, των πέντε, δέκα και είκοσι λεπτών, καθώς και του ενός αργυρού φοίνικα, τα οποία κυκλοφόρησαν µέχρι το 1832

36 Ιωάννης Καποδίστριας Ο Κόµης Ιωάννης Καποδίστριας (Ρωσικά: граф Иоанн Каподистрия, Ιταλικά: Giovanni Capo d'istria, Κέρκυρα, 10 Φεβρουαρίου Ναύπλιο 9 Οκτωβρίου 1831) ήταν Έλληνας διπλωµάτης και πολιτικός. ιετέλεσε πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας κατά τη µεταβατική περίοδο και ενώ τελούσε υπό την προστασία των Μεγάλων υνάµεων και νωρίτερα υπουργός εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια µε πολιτική παράδοση γι' αυτό και αναµείχθηκε µε την πολιτική ήδη από το 1803, οπότε και διορίστηκε γραµµατέας της επικράτειας της Ιονίου Πολιτείας Γεννήθηκε στην Κέρκυρα στις 10 Φεβρουαρίου του 1776 και ήταν το έκτο παιδί του Αντωνίου - Μαρία Καποδίστρια, δικηγόρου στο επάγγελµα, και της ιαµαντίνας Γονέµη, κόρη αριστοκρατικής οικογένειας µε καταγωγή από την Κύπρο.Καταγόταν από παλιά κερκυραϊκή οικογένεια και συγκεκριµένα από τους Καποδίστρια της συνοικίας των τειχών (de la contrada delle mura). Η καταγωγή των Καποδίστρια ήταν από το ακρωτήριο Ίστρια της Αδριατικής (Capo d'istria), ενώ κατ' άλλους από τη Βενετία Φοίτησε στο µοναστήρι της Αγίας Ιουστίνης, όπου έµαθε Λατινικά, Ιταλικά και Γαλλικά και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στη Βενετία. Την περίοδο σπούδασε Ιατρική στο πανεπιστήµιο της Πάντοβα.Μετά το πέρας των σπουδών του επέστρεψε αµέσως στην Κέρκυρα όπου άσκησε το ιατρικό επάγγελµα αφιλοκερδώς. Στις 12 Απριλίου 1799 διορίστηκε από τον ναύαρχο Καντίρ διευθυντής του οθωµανικού νοσοκοµείου To έτος 1830 είχε ξεσπάσει ανταρσία στη Μάνη υπό την ηγεσία του Τζανή Μαυροµιχάλη, αδελφού του Πετρόµπεη. Ο τελευταίος ετέθη σε περιορισµό στο Ναύπλιο, ζήτησε να πάει στη Μάνη για να την ησυχάσει, το αίτηµά του δεν έγινε δεκτό, αποπειράθηκε να διαφύγει µε αγγλικό πλοίο, συνελήφθη και φυλακίστηκε.βαρέως φέροντες τη µεταχείριση αυτή του αρχηγού της οικογενείας τους και µέσα στο τεταµένο και από τα γεγονότα του Πόρου κλίµα, οι Κωνσταντίνος και Γεώργιος Μαυροµιχάλης, αδερφός και γιος του Πετρόµπεη αντίστοιχα εφάρµοσαν το µανιάτικο έθιµο της βεντέτας. Το πρωί της 27ης Σεπτεµβρίου 1831 µε το Ιουλιανό ηµερολόγιο (δηλαδή στις 9 Οκτωβρίου 1831) έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος πυροβόλησαν και µαχαίρωσαν θανάσιµα τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, καθώς πήγαινε να παρακολουθήσει την κυριακάτικη θεία λειτουργία. Τον Καποδίστρια συνόδευε ο Κρητικός µονόχειρας σωµατοφύλακάς του, Γεώργιος Κοκκώνης, ο οποίος πυροβόλησε τον Κωνσταντίνο Μαυροµιχάλη. Τον τελευταίο τον αποτελείωσε ο όχλος, το δε πτώµα του πετάχθηκε στο λιµάνι. Ο Γεώργιος Μαυροµιχάλης κατέφυγε στη γαλλική πρεσβεία, από όπου και παραδόθηκε στις αρχές για να δικαστεί ύστερα από την επιµονή του πλήθους που είχε συγκεντρωθεί και απειλούσε να κάψει την πρεσβεία.τελικώς καταδικάστηκε σε θάνατο και τουφεκίστηκε λίγες µέρες αργότερα. Ο τραγικός θάνατος του Καποδίστρια βύθισε σε θλίψη τον γεωργικό πληθυσµό, ενώ αντίθετα στην Ύδρα δέχτηκαν την είδηση µε πανηγυρισµούς. Υποστηρίζεται ότι καταλυτικό ρόλο στην δολοφονία του διαδραµάτισαν οι ξένες δυνάµεις.είναι δε χαρακτηριστικό, ότι παρά την παρέλευση τόσο µεγάλου χρονικού διαστήµατος, ο φάκελος για τη δολοφονία του Καποδίστρια στα βρετανικά αρχεία παραµένει ακόµη απόρρητος. Στο σχεδιασµό της συνοµωσίας φαίνεται πως πρωτοστάτησε ο Γάλλος στρατηγός Gerard, διοικητής τότε του τακτικού στρατού που επιχείρησε να οργανώσει ο ίδιος ο Καποδίστριας. ύο ολόκληρους µήνες πριν από τη δολοφονία, οι αξιωµατικοί του γαλλικού εκστρατευτικού σώµατος στην Πελοπόννησο στις µεταξύ τους συζητήσεις δεν αµφέβαλλαν καθόλου, ότι πλησίαζε η ηµέρα της δολοφονίας ή απλώς της ανατρόπής του Κυβερνήτη. Από τους δολοφόνους αδελφούς, ο Κωνσταντίνος Μαυροµιχάλης λίγο πριν πεθάνει από τη πιστολιά του φρουρού του Καποδίστρια, ζητώντας έλεος είπε στους αστυνοµικούς : '' εν φταίω εγώ στρατιώται, άλλοι µε έβαλαν".προς τη κατεύθυνση της εµπλοκής της Γαλλίας συναινεί και η µαρτυρία που µεταφέρει ο ιστορικός και αγωνιστής Νικόλαος Κασοµούλης, ότι ο έτερος εκτελεστής του Κυβερνήτη Γεώργιος Μαυροµιχάλης κατέφυγε στο σπίτι του πρέσβυ της Γαλλίας βαρώνου Ρουάν,δηλώνοντάς του : "Σκοτώσαµε τον τύραννο. Μπιστευόµαστε την τιµή της Γαλλίας. Να τα άρµατά µας Φοίνιξ (νόµισµα) Ο Φοίνιξ ήταν το πρώτο και ασηµένιο νόµισµα που κυκλοφόρησε στο κράτος της σύγχρονης Ελλάδας. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1828 υποδιαιρούµενο σε λεπτά, όπου και αποτέλεσε τη βασική νοµισµατική µονάδα. Καθορίσθηκε από την ' Εθνοσυνέλευση (στο Άργος). Το όνοµα του προέρχεται από το µυθικό πουλί Φοίνικα και συµβολίζει την αναγέννηση της Ελλάδας, το σύµβολο που αποτελεί και τον θυρεό της Φιλικής Εταιρείας. Ήταν βάρους κατά τα σταθµά της εποχής ενός δραµίου και 3/8 αυτού, ενώ αποτελούνταν από εννέα µέρη καθαρού αργύρου και ένα µέρος χαλκού. Κυκλοφόρησε σε υποδιαιρέσεις του ενός, πέντε, δέκα, και είκοσι λεπτών, ενώ πέντε Φοίνικες

37 αντιστοιχούσαν σε µία Αιγίδα. Ο Φοίνιξ αντικατέστησε το Οθωµανικό kuruş µε την ισοτιµία 6:1 (έξι Φοίνικες προς ένα kuruş). Μόνο ένας µικρός αριθµός νοµισµάτων κατασκευάστηκε ενώ οι περισσότερες συναλλαγές στην Ελλάδα εξακολουθούσαν να πραγµατοποιούνται µε ξένα νοµίσµατα. Λόγω της έλλειψης πολύτιµων µετάλλων για την κοπή νοµισµάτων, η κυβέρνηση δηµιούργησε το 1831 τραπεζογραµµάτια αξίας 5, 10, 50 και φοινίκων χωρίς να έχει τα αντίστοιχα κεφάλαια. Το αποτέλεσµα ήταν να απορριφθεί καθολικά από το κοινό. Το 1832, το νοµισµατικό σύστηµα αναµορφώθηκε και δηµιουργήθηκε η δραχµή η οποία και αντικατέστησε το Φοίνικα. Γ' Εθνοσυνέλευση Τροιζήνας Η Γ' Εθνοσυνέλευση Τροιζήνας ή Συνέλευση της Τροιζήνας ή Γ' Εθνική Συνέλευση της Τροιζήνας, έγινε από τις 19 Μαρτίου µέχρι τις 5 Μαΐου 1827 Η προηγούµενη Εθνοσυνέλευση του Άστρους είχε ορίσει ότι η Γ' Εθνοσυνέλευση θα γινόταν το Όµως λόγω των πολεµικών επιχειρήσεων η σύγκληση της Γ' Εθνοσυνέλευσης αναβλήθηκε και έγινε στην Επίδαυρο στις 6 Απριλίου του 1826 αλλά διαλύθηκε λόγω της πτώσης του Μεσολογγίου στις 16 Απριλίου και επαναλήφθηκε αρχικά στην Ερµιόνη (χωρίς όλους τους πληρεξουσίους και ενώ η επιτροπή της Εθνοσυνέλευσης καλούσε τους πληρεξουσίους στην Αίγινα) και συνέχισε τις εργασίες της µε πλήρη σύνθεση στην Τροιζήνα. Για το λόγο αυτό το πρώτο της µέρος αναφέρεται ως Γ' Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου, ενώ το τµήµα της συνέλευσης που έγινε στην Ερµιόνη αναφέρεται ως Γ' Εθνοσυνέλευση Ερµιόνης. Οι δυο πλευρές συµβιβάστηκαν και επέλεξαν τρίτο µέρος, την Τροιζήνα για τον τόπο της συνέλευσης. Η επόµενη εθνοσυνέλευση, η ' Εθνοσυνέλευση Άργους, έγινε δυο χρόνια µετά στο Άργος, το 1829 όσο κυβερνήτης ήταν ο Ιωάννης Καποδίστριας. Kατά το πρώτο µέρος της Εθνοσυνέλευσης, τον Απρίλιο του 1826 και πριν διαλυθεί λόγω του µεγάλου κινδύνου για το Μεσολόγγι, διόρισε ιοικητική επιτροπή της Ελλάδος στην οποία εµπιστεύθηκε προσωρινά την ολική κυβέρνηση των ελληνικών πραγµάτων. Από τον Αύγουστο µέχρι το εκέµβριο του 1826 έγιναν προσκλήσεις των πληρεξουσίων για συνέχιση της Συνέλευσης αρχικά στον Πόρο και µετά στην Αίγινα. Τον Ιανουάριο 1827, καλούν δε τους «ευρισκόµενους εν Ερµιόνει» στην Αίγινα για την εθνοσυνέλευση. Εκδόθηκαν αποφάσεις στην Ερµιόνη, αρχεία των οποίων καταγράφηκαν. Στην Ερµιόνη υπογράφει ως πρόεδρος ο Γεώργιος Σισίνης. Αντίθετα, από τις όποιες συνεδριάσεις έγιναν στην Αίγινα, δεν καταγράφηκαν έγγραφες αποφάσεις. Τελικά η Εθνοσυνέλευση συνήλθε ως συµβιβαστική λύση στην Τροιζήνα. Όταν η Εθνοσυνέλευση ξανάρχισε τις εργασίες της στην Τροιζήνα εξέλεξε τον Ιωάννη Καποδίστρια στις 14 Απριλίου 1827 Κυβερνήτη της Ελλάδος, για επτά χρόνια. Στις σχετικές συζητήσεις παρατηρήθηκε διχογνωµία και η τελική επιλογή προκάλεσε δυσάρεστα αισθήµατα σε ορισµένους προύχοντες. Εκδόθηκαν συνολικά 24 ψηφίσµατα στα οποία, µεταξύ άλλων, διορίστηκε επιτροπή για τον έλεγχο των δανείων, αποκαταστάθηκε ο ηµήτριος Υψηλάντης στα πολιτικά του δικαιώµατα, ενώ ψηφίσθηκαν οµόφωνα αρχηγοί των δυνάµεων ξηράς και θάλασσας οι Ριχάρδος Τσωρτς (Richard Church) και ο λόρδος Thomas Cochrane αντίστοιχα. Κατά την εθνοσυνέλευση, στις 26 Μαρτίου 1827, η ιοικητική επιτροπή της Ελλάδος παρουσιάζει από τον Πόρο την παραίτησή της στην Γ' Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, επιστολή που πέρασε στην απόφασή της η Εθνοσυνέλευση στην ΚΒ' Συνεδρίαση στις 2 Απριλίου 1827, µε ταυτόχρονη απόφαση εκλογής της Αντικυβερνητικής επιτροπής, µέχρι να έλθει ο Ιωάννης Καποδίστριας. Στην Τροιζήνα, η συνέλευση αναθεώρησε τον Νόµο της Επιδαύρου, το σύνταγµα που είχε ψηφίσει η Β' Εθνοσυνέλευση στο Άστρος το Η Συνέλευση της Τροιζήνας ψήφισε την 1η Μαΐου 1827 το «Πολιτικόν Σύνταγµα της Ελλάδος», το τρίτο κατά σειρά της ελληνικής επανάστασης και περισσότερο δηµοκρατικό και φιλελεύθερο από τα προηγούµενα. Για την απονοµή της δικαιοσύνης θεσµοθετήθηκαν τα ειρηνοδικεία, τα επαρχιακά και ανέκκλητα, ενώ ορίστηκε επιπλέον «ανώτατο» ή «ακυρωτικό δικαστήριο» στην έδρα της κυβέρνησης. Για πρώτη φορά χρησιµοποιήθηκε για το νοµοθετικό σώµα ο όρος «βουλή», αντικαθιστώντας το «βουλευτικόν». Ελληνική Πολιτεία Περίοδος: Ελληνική Πολιτεία ονοµαζόταν το ελληνικό κράτος κατά την περίοδο µετά την περίοδο της διακυβέρνησης από τον Ιωάννη Καποδίστρια και µέχρι την έλευση του Όθωνα. Η προηγούµενη ονοµασία ήταν Προσωρινή ιοίκησις της Ελλάδος, δεδοµένου ότι µέχρι τότε δεν είχε ακόµη αναγνωριστεί η ελληνική διοίκηση ως ανεξάρτητο κράτος από τη διεθνή κοινότητα. Το όνοµα αυτό χρησιµοποιούσαν οι κυβερνήσεις:

38 Κυβέρνηση Καποδίστρια ιοικητική επιτροπή 1831 ιοικητική Επιτροπή της Ελλάδος 1832 Μόλις ήλθε ο Όθων και ανέλαβε τη διοίκηση του κράτους η Αντιβασιλεία, το κράτος ονοµάστηκε Βασίλειο της Ελλάδος Κυβέρνηση Καποδίστρια Η Κυβέρνηση Καποδίστρια µε Κυβερνήτη τον Ιωάννη Καποδίστρια διοίκησε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, την Ελληνική Πολιτεία, από τις 18 Ιανουαρίου 1828 µέχρι τη δολοφονία του στις 27 Σεπτεµβρίου Τα καθήκοντα του Γενικού Φροντιστηρίου Η Γ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας αποφάσισε να δώσει την εξουσία στον Καποδίστρια, ο οποίος όµως δεν βρισκόταν στην Ελλάδα και έτσι ανέθεσε προσωρινά τη διοίκηση στις 30 Μαρτίου 1827 στην Αντικυβερνητική επιτροπή για να διοικήσει µέχρι να έλθει ο Κυβερνήτης στην Ελλάδα. Ο Καποδίστριας ανέλαβε την εξουσία και τη διοίκηση του κράτους όταν έφτασε στην Ελλάδα στις 18 Ιανουαρίου Τα όργανα που χρησιµοποίησε ήταν αφενός εκτελεστικά όργανα: η «Γενική Γραµµατεία» που την αποτελούσαν : το «Γενικό Φροντιστήριο» µε ευθύνη για τον στρατό και το ναυτικό, και η «Οικονοµική Επιτροπή» Γραµµατέας της Επικράτειας ορίστηκε από τον Καποδίστρια ο Σπυρίδων Τρικούπης, αλλά µετά από διαφωνία τους, ο Τρικούπης παραιτήθηκε από τη θέση. ιοικητική Επιτροπή 1831 Η ιοικητική Επιτροπή του 1831 ήταν η προσωρινή επιτροπή που ανέλαβε την προσωρινή διοίκηση στην θέση του Κυβερνήτη και της Κυβέρνησής του, µετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια. Η επιτροπή ανέλαβε το εκέµβριο 1831 και διαλύθηκε µετά από 2-3 µήνες, το Φεβρουάριο ή το Μάρτιο του Την επιτροπή αποτελούσαν οι Αυγουστίνος Καποδίστριας από τη θέση του προέδρου της επιτροπής, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Ιωάννης Κωλέττης. Αυτή η τριανδρία σχηµατίστηκε στα τέλη του 1831 από τη Γερουσία και

39 διαλύθηκε µετά τους πρώτους µήνες του επόµενου χρόνου. Το Μάρτιο του 1832 ο Αυγουστίνος Καποδίστριας εγκατέλειψε την πολιτική και έφυγε για την Κέρκυρα. Μετά τη διάλυση της επιτροπής αυτής, κατά τη διάρκεια του 1832, δηµιουργήθηκαν διάφορες αλληλοσυγκρουόµενες διοικήσεις µε το όνοµα ιοικητική Επιτροπή µε περιορισµένη γεωγραφική επιρροή: ιοικητική Επιτροπή ιοικητική Επιτροπή 1832 Το όνοµα ιοικητική Επιτροπή χρησιµοποίησαν αλληλοσυγκρουόµενες διοικήσεις κατά το 1832, που είχαν την προσωρινή διοίκηση µέρους της Ελλάδας κατά τους τελευταίους µήνες της εξουσίας, αλλά και µετά την διάλυση της ιοικητικής επιτροπής 1831 των Αυγουστίνου Καποδίστρια, Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και Ιωάννη Κωλέττη. Ο Κωλέττης, ονοµάζοντας το κόµµα του Συνταγµατικό διοργάνωσε στρατόπεδο στην Περαχώρα πάνω από το Λουτράκι και σχηµάτισε προσωρινή κυβέρνηση, µε νοµιµοποίηση από την ' κατ' επανάληψη Εθνική των Ελλήνων συνέλευση, την οποία αποτελούσαν οι: Ιωάννης Κωλέττης Ανδρέας Ζαΐµης Γεώργιος Κουντουριώτης (αλλού αναφέρεται και ο Μαυροκορδάτος[2]) µε κέντρο τα Μέγαρα, όπου σχηµατίστηκε δεύτερη εθνοσυνέλευση (η ' κατ' επανάληψιν) που δεν αναγνώριζε αυτήν που είχε γίνει στο Άργος (Ε' Εθνοσυνέλευση)[2]. Η κυβέρνηση αυτή είχε δυο γραµµατείς (υπουργούς) µε τίτλους και καθήκοντα ως εξής: Γραµµατέας της Επικράτειας, µε καθήκοντα Γραµµατέα της Επικράτειας, των Εξωτερικών, των Εσωτερικών, της Αστυνοµίας, της Οικονοµίας, των Εκκλησιαστικών και της ηµοσίου Εκπαιδεύσεως (τη θέση κατείχε ο ηµήτριος Χρηστίδης) Γραµµατέας των Στρατιωτικών, µε καθήκοντα τα των Στρατιωτικών και των Ναυτικών Περίοδος : Ελληνική Πολιτεία κατά την περίοδο ήταν το όνοµα µε το οποίο αυτο-αποκαλείτο το Ελληνικό Κράτος που τότε βρισκόταν κάτω από Κατοχή των Γερµανικών, Ιταλικών και Βουλγαρικών δυνάµεων. Το 1941 η νόµιµη κυβέρνηση της χώρας, η κυβέρνηση Τσουδερού και ο Βασιλιάς Γεώργιος αρχικά κατέφυγαν στην Κρήτη στις 23 Απριλίου, µια εβδοµάδα σχεδόν πριν την πτώση της Αθήνας στους Γερµανούς και ένα µήνα αργότερα, στις 24 Μαΐου, µε την απώλεια της Κρήτης (Μάχη της Κρήτης), πέρασαν στην Αίγυπτο, δηµιουργώντας την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση ή Κυβέρνηση του Καΐρου. Κατά την περίοδο αυτή τα ελληνικά εδάφη διοικήθηκαν από τις κυβερνήσεις που διορίστηκαν από τις γερµανικές δυνάµεις κατοχής της Ελλάδας: Κυβέρνηση Γεωργίου Τσολάκογλου 1941 Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Λογοθετόπουλου 1942 Κυβέρνηση Ιωάννη Ράλλη 1943 Φύλλο της Εφηµερίδας της Κυβέρνησης µε τίτλο: Ελληνική Πολιτεία ( ) Κατά την περίοδο αυτή η Εφηµερίδα της Κυβέρνησης έφερε τον υπέρτιτλο: «Ελληνική Πολιτεία». Η περίοδος αυτή έληξε µε την αποχώρηση των γερµανικών δυνάµεων τον Οκτώβριο-Νοέµβριο του 1944 και από την 1η Ιανουαρίου 1945 η εφηµερίδα είχε ξανά τον τίτλο: «Εφηµερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος».

40 Σύµφωνα µε την 6η Συντακτική Πράξη του Ιανουαρίου 1945 (δες εθνική αναξιότης), όλα τα µέλη των κυβερνήσεων της περιόδου αυτής διώκονταν και τιµωρούνταν για συνεργασία µε τον εχθρό 2ο Νόµισµα Με διάταγµα της αντιβασιλείας του Όθωνα ορίζεται ως νοµισµατική µονάδα η δραχµή. Τα πρώτα νοµίσµατα του Όθωνα κόπηκαν στο Μόναχο και τα έφερε ερχόµενος στην Ελλάδα. Στην εικόνα εµφανίζονται οι δύο όψεις της ασηµένιας δραχµής και των πέντε δραχµών σε κοπές του 1833 και 1851 καθώς και του χρυσού εικοσάδραχµου του Ιστορικές πληροφορίες: Βασιλικός Θυρεός Όθων ραχµή ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΘΥΡΕΟΣ Το ελληνικό «εθνικό σηµείο» προβλέφθηκε από το Προσωρινό Πολίτευµα της Ελλάδος (Σύνταγµα της Επιδαύρου της 1ης Ιανουαρίου 1822) και καθορίστηκε µε διάταγµα στις 15 Μαρτίου του ίδιου έτους. Τα γνωρίσµατά του ήταν το κυανό και λευκό χρώµα και το κυκλικό σχήµα. Το ελληνικό εθνόσηµο υπέστη πολλές, µέχρι σήµερα, µεταβολές στο σχήµα και στις παραστάσεις µετά την πρώτη καθιέρωσή του, κυρίως εξαιτίας των πολιτειακών µεταβολών. Το πρώτο ελληνικό εθνόσηµο έφερε έµβληµα την Αθηνά και την κουκουβάγια και µετά την άφιξη του Καποδίστρια προσετέθη και ο φοίνικας σαν σύµβολο αναγέννησης. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Όθωνα, το βασιλικό έµβληµα, µε τα δυο στεφανωµένα λιοντάρια που κρατούσαν το θυρεό µε το βασιλικό στέµµα, έγινε το εθνόσηµο του κράτους. Τα βαυαρικό έµβληµα αντικαταστάθηκε από µια απλή µορφή λευκού σταυρού πάνω σε γαλάζιο πλαίσιο, µε στέµµα µετά την άφιξη του Γεωργίου του Α. Μετά την ανακήρυξη της δηµοκρατίας το 1924 το εθνόσηµο είχε απλή µορφή λευκού σταυρού πάνω σε γαλάζιο πλαίσιο. Το δανικό έµβληµα επανήλθε µε την επαναφορά της βασιλείας µέχρι το Ελληνικός Βασιλικός Θυρεός

41 Το πρώτο εθνόσηµο ( ) Το εθνόσηµο της 1ης Ελληνικής ηµοκρατίας ( ) Το εθνόσηµο και βασιλικός θυρεός της Ελλάδας ( ) Ο βασιλικός θυρεός της Ελλάδας ( ) Ο βασιλικός θυρεός της Ελλάδας ( )

42 ΟΘΩΝΑΣ Βασιλιάς της Ελλάδας, δευτερότοκος γιος του βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου Α' και της Θηρεσίας, κόρης του δούκα του Σάζεν Άλτενµπουργκ. Ανέβηκε στο θρόνο στις 25 Ιανουαρίου 1833 και εκθρονίστηκε στις 11 Οκτωβρίου 1862.Μετά τη δολοφονία του κυβερνήτη Ιω-άννη Καποδίστρια οι Προστάτιδες υνάµεις Αγ-γλία, Γαλλία και Ρωσία τον εκλέξανε βασιλιά της Ελ-λάδας, σε ηλικία 17 µόνο χρονών (Πρωτόκολλο Λον-δίνου, Μάιος 1832). Στο υπ' αριθµ. 4 άρθρο της Συνθήκης οριζόταν: "Η Ελλάς, κάτω από την κυριαρχία του Όθωνα και την εγγύηση των τριών Αυλών, θα είναι κράτος µοναρχικό και ανεξάρτητο". Ελληνική αντιπροσωπεία από τους Α. Μιαούλη, Κ. Μπότσαρη και. Πλαπούτα πήγε στο Μόναχο και πρόσφερε στον Όθωνα το ελληνικό στέµµα. Στις 6 Φεβρουαρίου 1833 ο Όθωνα µόλις 18 χρόνων νέος, έφτασε στην Ελλάδα µε τη βρετανική φρεγάτα "Μαδαγασκάρη" και αποβιβάστηκε στο Ναύπλιο. Ο ελληνικός λαός τον υποδέχτηκε µε ενθουσιασµό, γιατί πίστευε ότι η άφιξή του θα τερµάτιζε τις εµφύλιες έριδες και µία νέα περίοδος ειρηνική θα άρχιζε. Τον Όθωνα συνόδευε η αντιπροσωπεία των Ελλήνων, ένα πολυάριθµο πολιτικό και στρατιωτικό επιτελείο και Βαυαροί στρατιώτες. Τα χρόνια της βασιλείας του συνοδεύονται από σηµαντικές ανακατατάξεις στην εθνική, την κοινωνική, την πολιτική και την οικονοµική ζωή του τόπου. Υποδιαιρούνται σε τρεις περιόδους: την περίοδο της Αντιβασιλείας ( ), την περίοδο της Απόλυτης Μοναρχίας ( ) και την περίοδο της Συνταγµατικής Μοναρχίας ( ). Την ο Ό. ενηλικιώθηκε και ανέλαβε τη βασιλεία. Ο λαός πίστεψε σε µία καλυτέρευση της κατάστασης. ιαψεύστηκε όµως, γιατί πρωθυπουργός διορίστηκε ο Άρµανσµπεργκ και εξακολούθησε την παλιά του τακτική. Τον Απρίλιο του 1836 ο Ό. ταξίδεψε στη Γερµανία, όπου, χωρίς να ενηµερωθεί η κυβέρνηση, παντρεύτηκε την Αµαλία, δούκισσα του Ολδεµβούργου. Η αντίδραση και πάλι άρχισε να φουντώνει, ώσπου στις τρεις πολιτικοί, ο Α. Μεταξάς, Α. Λόντος, και Κ. Ζωγράφος, και δύο στρατιωτικοί, ο στρατηγός Ι. Μακρυγιάννης και ο συνταγµατάρχης. Καλλέργης, οδήγησαν το στρατό σε επανάσταση, µε αίτηµα την παραχώρηση συντάγµατος και τη σύγκληση συντακτικής εθνοσυνέλευσης. Κάτω από την πίεση των πραγµάτων τα αιτήµατα έγιναν δεκτά από τον Όθωνα και την δηµοσιεύτηκε το νέο σύνταγµα, που ίσχυσε µέχρι το Τότε ξέσπασε το κίνηµα του Ναυπλίου και οι εξεγέρσεις στη Βόνιτσα, στο Μεσολόγγι, στην Πάτρα και στην Αθήνα, που οδήγησαν τον Ό. στην εκθρόνιση ( ). Ο Όθωνας έφυγε τότε µε το αγγλικό ατµόπλοιο "Σκύλλα" για το Μόναχο και αργότερα εγκαταστάθηκε στη Βαµβέργη, όπου και πέθανε ( ), χωρίς να ξανάαναµιχθεί στα ελληνικά πράγµατα. Παρακολουθούσε όµως µε αγάπη και ενδιαφέρον τις εξελίξεις στην Ελλάδα, την οποία αγάπησε ως πραγµατική πατρίδα του. Αυτό αποδεικνύει και το γεγονός ότι θάφτηκε µε φουστανέλα στο Μόναχο, σύµφωνα µε την τελευταία επιθυµία του. Αντιβασιλεία Επειδή ο Όθωνας ήταν ανήλικος, σχηµατίστηκε επιτροπή αντιβασιλείας από τους Βαυαρούς Άρµανσµπεργκ (πρόεδρο), Μάουρερ, Έιντεκ, Γκρένερ και Άµπελ. Η περίοδος της Αντιβασιλείας κράτησε από το 1832 µέχρι το Οι αντιβασιλείς διαπνέονταν από δεσποτικές αρχές, που προκάλεσαν αντίδραση, µε αποτέλεσµα να φυλακιστούν ως συνωµότες οι αγωνιστές Θ. Κολοκοτρώνης,. Πλαπούτας, Θ. Γρίβας,. Καρατάσος κ.ά. (1833). Αυτό προκάλεσε εξέγερση, την οποία δεν µπόρεσαν να καταστείλουν οι Βαυαροί, πράγµα που τελικά κατόρθωσε ο Θ. Γρίβας, αφού αποφυλακίστηκε. Στις δόθηκε γενική αµνηστία, που κατεύνασε τα πνεύµατα. Την ο ΌΘΩΝΑΣ εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, που µε διάταγµα της είχε οριστεί πρωτεύουσα της Ελλάδας. Βασιλεία Την ο Όθωνας ενηλικιώθηκε και ανέλαβε τη βασιλεία. Ο λαός πίστεψε σε µία καλυτέρευση της κατάστασης. ιαψεύστηκε όµως, γιατί πρωθυπουργός διορίστηκε ο Άρµανσµπεργκ και εξακολούθησε την παλιά του τακτική. Τον Απρίλιο του 1836 ο Ό. ταξίδεψε στη Γερµανία, όπου, χωρίς να ενηµερωθεί η κυβέρνηση, παντρεύτηκε την Αµαλία, δούκισσα του Ολδεµβούργου. Η αντίδραση και πάλι άρχισε να φουντώνει, ώσπου στις τρεις πολιτικοί, ο Α. Μεταξάς, Α. Λόντος, και Κ. Ζωγράφος, και δύο στρατιωτικοί, ο στρατηγός Ι. Μακρυγιάννης και ο συνταγµατάρχης. Καλλέργης, οδήγησαν το στρατό σε επανάσταση, µε αίτηµα την παραχώρηση συντάγµατος και τη σύγκληση συντακτικής εθνοσυνέλευσης. Κάτω από την

43 πίεση των πραγµάτων τα αιτήµατα έγιναν δεκτά από τον Ό. και την δηµοσιεύτηκε το νέο σύνταγµα, που ίσχυσε µέχρι το Τότε ξέσπασε το κίνηµα του Ναυπλίου και οι εξεγέρσεις στη Βόνιτσα, στο Μεσολόγγι, στην Πάτρα και στην Αθήνα, που οδήγησαν τον Ό. στην εκθρόνιση ( ). Ο Ό. έφυγε τότε µε το αγγλικό ατµόπλοιο "Σκύλλα" για το Μόναχο και αργότερα εγκαταστάθηκε στη Βαµβέργη, όπου και πέθανε ( ), χωρίς να ξανάαναµιχθεί στα ελληνικά πράγµατα. Παρακολουθούσε όµως µε αγάπη και ενδιαφέρον τις εξελίξεις στην Ελλάδα, την οποία αγάπησε ως πραγµατική πατρίδα του. Αυτό αποδεικνύει και το γεγονός ότι θάφτηκε µε φουστανέλα στο Μόναχο, σύµφωνα µε την τελευταία επιθυµία του. Aπόλυτη Μοναρχία Η Απόλυτη Μοναρχία. Στις 20 Μαΐου 1835, µε την ενηλικίωση του Όθωνα, έληξε το καθεστώς της Αντιβασιλείας. Ο Όθωνας διέπραξε το σφάλµα να διατηρήσει στην πρωθυπουργία τον Άρµανσµπεργκ ο οποίος µε την αγγλόφιλη πολιτική του έπαιξε αρνητικό ρόλο την περίοδο αυτή. Η διαίρεση επίσης του νεαρού πολιτικού κόσµου σε τρία πολιτικά κόµµατα, που εκπροσωπούσαν τα συµφέροντα των τριών Μεγάλων υνάµεων (Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας), και η ψήφιση νέων ανελεύθερων νόµων δεν αποτελούσαν εγγύηση για την οµαλή εξέλιξη της πολιτικής ζωής του τόπου. Το Μάιο του 1835 ο βασιλιάς πήρε ορισµένα µέτρα για την αποκατάσταση των αγωνιστών. Έτσι δηµοσιεύτηκε ο νόµος περί προικοδοτήσεως των ελληνικών οικογενειών, µε τον οποίο οριζόταν ότι όλοι οι αρχηγοί οικογενειών που είχαν πάρει µέρος στην Επανάσταση του 1821, έπαιρναν γραµµάτια δρχ., µε τα οποία θα αγόραζαν κτήµατα. Στα τέλη του 1835, ο πατέρας του Όθωνα, Λουδοβίκος της Βαυαρίας, επισκέφτηκε την Ελλάδα για να γνωρίσει από κοντά τη χώρα. Στη διάρκεια της παραµονής του θεµελιώθηκαν τα Παλιά Ανάκτορα. Στις 10 Νοεµβρίου 1836 νυµφεύτηκε τη γερµανίδα πριγκίπισσα Αµαλία. Το βασιλικό ζεύγος έφτασε στην Ελλάδα στις 2 Φεβρουαρίου του 1837 και έγινε δεκτό µε ενθουσιασµό. Στις αρχές του 1837 Άρµανσπεργκ αντικαταστάθηκε από το γαλλόφιλο Ρούντχαρτ, που συνέχισε την αντιλαϊκή πολιτική του προκατόχου του. Μετά από παρασκηνιακές δραστηριότητες της αγγλικής πολιτικής, που εκµεταλλεύτηκε επιτήδεια τη λαϊκή δυσαρέσκεια, ο Όθωνας αναγκάστηκε να αποπέµψει το Ρούντχαρτ ( εκέµβριος 1837). Στη διάρκεια της πρωθυπουργίας του ιδρύθηκε το Πανεπιστήµιο Αθηνών. Από τότε τα υπουργεία του κράτους καταλάµβαναν Έλληνες πολιτικοί. Πρώτος πρόεδρος της Κυβέρνησης ορίστηκε ο πρόεδρος του Συµβουλίου Επικρατείας Γ. Κουντουριώτης και αντιπρόεδρος ο Α. Ζαΐµης, ενώ ο µέχρι τότε πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη Κ. Ζωγράφος διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών. Τα χρόνια που ακολούθησαν συνοδεύονται µε έξαρση της κοινωνικής αθλιότητας και της οικονοµικής κρίσης. Μέσα στα λαϊκά στρώµατα, στους κύκλους των διανοούµενων, στο στρατό αλλά και στα ευνοούµενα στρώµατα της ελληνικής κοινωνίας, άρχισαν να διατυπώνονται επικρίσεις για την αλλοπρόσαλλη πολιτική του βασιλιά, που σταδιακά εξελίχτηκαν σε κίνηµα γενικής δυσαρέσκειας. Το 1839, η Ελλάδα προχώρησε σε συµφωνίες µε την Υψηλή Πύλη ("Συνθήκη Ζωγράφου"), που ερµηνεύτηκαν ως προδοσία και άφησαν έκθετο το βασιλιά στα µάτια του έθνους. Στην περίοδο εκδηλώθηκαν αλλεπάλληλες πολιτικές κρίσεις που υπονόµευσαν την κρατική ισχύ. Στην αρχή του 1841 ανέλαβε την πρωθυπουργία ο Μαυροκορδάτος, αρχηγός του αγγλικού κόµµατος, ο οποίος προσπάθησε να επιβάλει ορισµένες συνταγµατικές µεταρρυθµίσεις, αλλά χωρίς επιτυχία. Μετά την παραίτησή του, τον διαδέχτηκε ο Χρηστίδης. Σηµαντικό έργο αυτής της περιόδου είναι η ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδας, µε ελληνικά κεφάλαια. Η πρώτη περίοδος της βασιλείας του Όθωνα τερµατίστηκε µε την επανάσταση της 3ης Σεπτεµβρίου 1843, που υποχρέωσε το µονάρχη να παραχωρήσει Σύνταγµα και να αποδεχτεί τη θεσµοθέτηση κοινοβουλευτικών θεσµών. Το πρώτο ελληνικό Σύνταγµα, παρ' όλες τις αδυναµίες του, αποτέλεσε µεγάλη εθνική και λαϊκή κατάκτηση. Η Συνταγµατική Μοναρχία Η νέα περίοδος συνοδεύτηκε από αρκετές πολιτικές αλλαγές, µε σηµαντικότερη ίσως την απαλλαγή της χώρας από τους Βαυαρούς. Ο Όθωνας εξακολούθησε να συµπεριφέρεται ως απόλυτος µονάρχης, περιφρονώντας τις συνταγµατικές αρχές και παραβιάζοντας τις υποσχέσεις του της 3ης Σεπτεµβρίου. Στην ίδια περίοδο η πολιτική ζωή της χώρας κλυδωνιζόταν από συνεχείς κρίσεις µε πρωταγωνιστές τους αγγλόφιλους του Μαυροκορδάτου και τους γαλλόφιλους του Κωλέττη, ο οποίος ανέλαβε την πρωθυπουργία το διάστηµα Η στάση του βασιλιά σ' αυτή την κατάσταση χαρακτηρίζεται από παλινωδίες, προχειρότητα και καιροσκοπισµό, που, αντί να περιορίσουν, άνοιξαν την όρεξη στις ανταγωνιζόµενες για τον

44 έλεγχο της Ελλάδας Μεγάλες υνάµεις. Η πολιτική του αυτή ήταν φυσικό να οδηγήσει στην αντίδραση του λαού και των προοδευτικών του δυνάµεων, αλλά και στην αντίθεση των ίδιων των Μεγάλων υνάµεων, που τον αντιµετώπιζαν πάντοτε µε δυσπιστία και περιφρόνηση. εν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι ξένοι (και ιδιαίτερα οι Άγγλοι) βρέθηκαν σε άµεση αντίθεση µε τον Όθωνα (αναφέρουµε, για παράδειγµα, το ναυτικό αποκλεισµό του Πειραιά από τους Άγγλους το 1850 και τις αξιώσεις τους για υπέρογκη αποζηµίωση του αγγλοεβραίου Πατσίφικου, το σπίτι του οποίου είχε λεηλατηθεί πριν λίγα χρόνια από οµάδες Αθηναίων ο εκβιασµός τους τελικά οδήγησε σε υποχώρηση του Όθωνα και σε διεθνή ταπείνωση της χώρας). Υπήρχαν οπωσδήποτε και στιγµές εξάρσεων του βασιλιά. Χαρακτηριστικότερο παράδειγµα τέτοιων εξάρσεων ήταν η στάση του στη διάρκεια του Κριµαϊκού πολέµου, οπότε και στράφηκε επίσηµα κατά της Αγγλίας και της Γαλλίας, οι οποίες κρατούσαν εχθρική στάση απέναντι στην ενίσχυση που παρείχε το ελληνικό κράτος στους επαναστατηµένους Έλληνες της τουρκοκρατούµενης Θεσσαλίας (η Τουρκία ήταν εχθρός της Ρωσίας και εποµένως σύµµαχος των Αγγλογάλλων). Η στάση του Όθωνα, ο οποίος ήθελε να αναλάβει εκστρατεία στη Θεσσαλία, οδήγησε στην ταπεινωτική αγγλογαλλική Κατοχή ( ) που επισώρευσε πολλά δεινά στον τόπο, ανάµεσα στα οποία περιλαµβάνεται και η τροµερή επιδηµία της χολέρας ( ). Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του Όθωνα συνοδεύονται από ένταση της πολιτικής κρίσης. Η λαϊκή δυσαρέσκεια ογκώθηκε σταδιακά και ο Όθωνας αποτελούσε το στόχο όλων σχεδόν των πολιτικών µερίδων του τόπου. Ιδιαίτερο µίσος συγκέντρωνε η βασίλισσα Αµαλία, που µε τις επεµβάσεις στην πολιτική ζωή είχε αναδειχτεί σε ουσιαστικό ρυθµιστή των καταστάσεων. Στις 6 Σεπτεµβρίου 1861 έγινε αποτυχηµένη απόπειρα δολοφονίας κατά της Αµαλίας από κάποιο νεαρό διανοούµενο, ενώ στις αρχές Φεβρουαρίου 1862 ξέσπασε η εξέγερση του Ναυπλίου, που καταπνίχτηκε από τις πιστές στο θρόνο δυνάµεις. Μπροστά στη δυσαρέσκεια του λαού το βασιλικό ζεύγος αποφάσισε να κάνει περιοδείες στη χώρα για να ανακτήσει τη λαϊκή συµπάθεια. Οι περιοδείες αυτές απέδωσαν κάποια θετικά για το θρόνο αποτελέσµατα, διευκόλυναν όµως τις µυστικές δραστηριότητες των αντιπάλων του Όθωνα, που σχεδίαζαν πια την επαναστατική ανατροπή του. Στις 11 Οκτωβρίου 1862 εκδηλώθηκε αντιοθωνική επανάσταση στην Αθήνα, που βρήκε ένθερµη υποστήριξη από τα λαϊκά στρώµατα και το στρατό. Η τριµελής επαναστατική επιτροπή (Βούλγαρης - Κανάρης - Ρούφος) κήρυξε έκπτωτο τον Όθωνα και τη δυναστεία του και απαγόρευσε την αποβίβασή του στον Πειραιά (το βασιλικό ζεύγος επέστρεφε µε πλοίο από την περιοδεία του στη χώρα). Μετά από συµβουλές του περιβάλλοντός του, ο Όθωνας προτίµησε να µην πολώσει την κατάσταση (υπήρξε η σκέψη να καταφύγει στην Πελοπόννησο και να οργανώσει αντεπίθεση κατά των επαναστατών) και προτίµησε να αναχωρήσει από την Ελλάδα. Κατέφυγε στο Μόναχο και από κει στο Μπάµπεργκ της Βαυαρίας, όπου και πέθανε, 5 χρόνια µετά την εκθρόνισή του (η Αµαλία τον ακολούθησε στον τάφο το 1875) ραχµή Η δραχµή (πληθυντικός: δραχµές) είναι νοµισµατική µονάδα, η οποία χρησιµοποιήθηκε από τον αρχαίο ελληνικό κόσµο αλλά και από το σύγχρονο ελληνικό κράτος. Όπως και πολλά νοµίσµατα της αρχαιότητας, έτσι και η δραχµή εκτός από νοµισµατική µονάδα αρχικά αποτέλεσε µονάδα µέτρησης βάρους. Ένα αργυρό τετράδραχµο, για παράδειγµα, ήταν νόµισµα αργυρό µε βάρος τεσσάρων δραχµώνη λέξη δραχµή προέρχεται από το ρήµα δράττω, που σηµαίνει αρπάζω (> δράττοµαι = πιάνω σφικτά). Στην αρχαιότητα, µία δραχµή ήταν ίση προς έξι οβολούς, νόµισµα το οποίο στην παλαιότερη µορφή του είχε σχήµα σιδερένιας ράβδου. Το πάχος του ήταν τόσο, ώστε η χούφτα ενός ανδρικού χεριού να µπορεί να πιάσει έξι από αυτούς. Έτσι εκ του δράττω (όσους οβολούς µπορούσε να αδράξει η παλάµη) προκύπτει η λέξη δραχµή. 3ο και 4ο νόµισµα Οι δύο όψεις των χρυσών νοµισµάτων του Γεωργίου Α των πέντε δέκα,είκοσι,πενήντα και εκατό δραχµών.

45 Οι δύο όψεις των αργυρών νοµισµάτων του Γεωργίου Α των πέντε, δύο και µιας δραχµής και των είκοσι λεπτών καθώς και το νικέλινο εικοσάλεπτο.. Ιστορικές πληροφορίες: Νικέλινο εικοσάλεπτο Γεώργιος Α Αναδυόµενη Σελήνη Στέµµα 1912 Νικέλινο Εικοσάλεπτο Κέρµα που βάσει του νόµου ΓΧΜΑ παραγγέλθηκε στον Παρισινό οίκο Compagnie Francaise de Metaux και κόπηκε από το 1912 έως το 1920 στο Νοµισµατοκοπείο του Παρισιού µαζί µε το δεκάλεπτο και το εικοσάλεπτο. Είναι νικέλινο (περιεκτικότητα 98% σε νικέλιο), φέρει στο κέντρο του οπή, έχει βάρος 3 γραµµάρια και διάµετρο 19 χιλιοστά. Η συγκεκριµένη έκδοση κόπηκε σε τεµάχια, συνολικά δε κόπηκαν τεµάχια αντί των προβλεποµένων

46 Εµπροσθότυπος: εξιά της οπής ο ελληνικός θυρεός, προς τα πάνω και αριστερά η επιγραφή «ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ» και κάτω το έτος κοπής. Οπισθότυπος: Πάνω από την οπή ο αριθµός 5, δεξιά της οπής η λέξη «ΛΕΠΤΑ» και κάτω της κλάδος ελιάς, αριστερά η αθηναϊκή γλαύκα επάνω σε κεκλιµένο αµφορέα Γεώργιος Α της Ελλάδας. Ο Χριστιανός - Γουλιέλµος - Φερδινάνδος - Αδόλφος - Γεώργιος, ευρύτερα γνωστός ως Γεώργιος Α, υπήρξε ο µακροβιότερος βασιλιάς της Ελλάδας, από το 1863 µέχρι το Ήταν ο δεύτερος κατά σειρά Βασιλιάς της νεότερης Ελλάδας µετά τον Όθωνα και αρχηγός νέου Βασιλικού Οίκου. Γεννήθηκε στην Κοπεγχάγη στις 24 εκεµβρίου 1845 και ήταν ο δευτερότοκος γιος του πρίγκιπα και µετέπειτα Βασιλιά της ανίας Χριστιανού Θ, που ανήλθε στο θρόνο τον Νοέµβριο του ολοφονήθηκε στις 18 Μαρτίου 1913 (5 Μαρτίου µε το τότε ισχύον Ιουλιανό ηµερολόγιο) στη Θεσσαλονίκη.Μετά την "υποχρεωτική" (ιδίως των Βρετανών) εκδίωξη του Όθωνα από τον θρόνο της Ελλάδας, έπρεπε να βρεθεί νέος ηγεµόνας για τη χώρα. Αρχικά οι Έλληνες, υπό τις βρετανικές διπλωµατικές ίντριγκες, ήταν υπέρ του δευτερότοκου γιου της Βασίλισσας Βικτωρίας, Πρίγκιπα Αλφρέδου, αλλά οι Μεγάλες υνάµεις είχαν ήδη δεσµευτεί µε το Πρωτόκολλο του Λονδίνου του 1832 να µην ανέλθει στο θρόνο της Ελλάδας γόνος καµιάς δικής τους βασιλικής οικογένειας. Έτσι, υπό την πίεση των άλλων υνάµεων αποφασίστηκε να δοθεί ο θρόνος στον Γεώργιο, δευτερότοκο γιο του µετέπειτα (1863) Βασιλιά της ανίας Χριστιανού Θ, εκ του Οίκου των Σλέσβιχ - Χόλσταιν - Ζόντερµπουργκ Γκλύξµπουργκ (Schleswig-Holstein-Sonderburg- Glücksburg), συνολικού κλάδου του Οίκου του Ολδεµβούργου (Oldenburg). Ο νέος βασιλικός οίκος του Γεωργίου Α ήταν ο Βασιλικός Οίκος των Βασιλέων της Ελλάδας για τα επόµενα 111 χρόνια, από το 1863 έως την αλλαγή του πολιτεύµατος σε Προεδρευόµενη Κοινοβουλευτική ηµοκρατία µε το δηµοψήφισµα του 1974.Κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στη Ρωσία, για να συναντήσει την αδελφή του Αυτοκράτειρα Μαρία Φεοντόροβνα, σύζυγο του Αυτοκράτορα Αλέξανδρου Γ της Ρωσίας, γνώρισε και παντρεύτηκε στις 27 Οκτωβρίου 1867 (Γρηγοριανό Ηµερολόγιο), στην Αγία Πετρούπολη, την δεκαεξάχρονη τότε Μεγάλη ούκισσα Όλγα Κωνσταντίνοβνα της Ρωσίας, κατευθείαν απόγονο της Βυζαντινής Αυτοκράτειρας Ευφροσύνης ούκισσας Καµατερίνας (σύζυγο του Αλέξιου Γ των Αγγέλων). Oικογένεια Απέκτησαν τα εξής οκτώ παιδιά: Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α των Ελλήνων ( ) Πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδας ( )

47 Πριγκίπισσα Αλεξάνδρα της Ελλάδας ( ). Πρίγκιπας Νικόλαος της Ελλάδας ( ), πατέρας της Πριγκίπισσας Μαρίνας του Κέντ Πριγκίπισσα Μαρία της Ελλάδας ( ), ο σύζυγός της Μεγάλος ούκας Γεώργιος Μιχαήλοβιτς της Ρωσίας δολοφονήθηκε από τους Μπολσεβίκους το 1919, παντρεύτηκε ξανά το 1922, τον Ναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη Πριγκίπισσα Όλγα (1880). Πέθανε έξι µηνών Πρίγκιπας Ανδρέας της Ελλάδας ( ), πατέρας του Πρίγκιπα Φιλίππου, ούκα του Εδιµβούργου Πρίγκιπας Χριστόφορος της Ελλάδας ( ) Επίσης, αδελφή του Γεωργίου ήταν η Βασίλισσα Αλεξάνδρα σύζυγος του Βασιλιά Εδουάρδου Ζ του Ηνωµένου Βασιλείου. Αρχή της εδηλωµένης Τον Ιούλιο του 1874, ο Χαρίλαος Τρικούπης αρθρογραφούσε βίαια κατά του Γεωργίου, υποστηρίζοντας ότι ο Γεώργιος κυβερνούσε προσωπικά µε διάφορες κυβερνήσεις µειοψηφίας της αρεσκείας του και η βασιλική εύνοια ήταν το απαραίτητο προσόν για την εξασφάλιση της εξουσίας. Ο Τρικούπης πρότεινε την καθιέρωση της Αρχής της εδηλωµένης, δηλαδή της αρχής εκείνης όπου ο Βασιλιάς διορίζει πρωθυπουργούς µόνον όσους διέθεταν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία δηλ. είχαν λάβει ψήφο εµπιστοσύνης από τη Βουλή. Η µεγάλη ευελιξία του Γεωργίου φάνηκε από τον τρόπο που αντέδρασε στην επίθεση. Μετά από µια παρατεταµένη κρίση λόγω αποκαλύψεων για δωροδοκίες υπουργών, κάλεσε τον Τρικούπη και έδωσε εντολή σχηµατισµού κυβέρνησης και διακήρυξε την πρόθεσή του να εφαρµόζει την Αρχή της εδηλωµένης. ολοφονία Γεωργίου Α Στις 5 Μαρτίου 1913 ο Γεώργιος Α θέλοντας να επισκεφτεί για εθιµοτυπικούς λόγους τον Γερµανό ναύαρχο Γκόπφεν, κατέβηκε στην αποβάθρα του Λευκού Πύργου. Μαζί του ήταν και ο υπασπιστής του ταγµατάρχης Φραγκούδης. Στην συµβολή της οδού Β. Όλγας, ο Αλέξανδρος Σχινάς πλησίασε και από µικρή απόσταση πυροβόλησε καίρια τον Γεώργιο Α. Έπειτα προσπάθησε να πυροβολήσει και τον υπασπιστή του αλλά εκείνος πρόλαβε και τον αφόπλισε. Ο Σχινάς συνελήφθη από δυο χωροφύλακες που βρίσκονταν σ εκείνο το σηµείο. Ο τραυµατισµένος Γεώργιος µεταφέρθηκε εσπευσµένα στο «Παπάφειο Ίδρυµα», αλλά οι γιατροί δεν µπόρεσαν να του προσφέρουν καµία βοήθεια αφού ο Γεώργιος ήταν ήδη νεκρός. Αµέσως η πόλη τέθηκε σε κατάσταση επιφυλακής, τα καταστήµατα έκλεισαν κι άρχισαν οι καµπάνες των εκκλησιών να χτυπούν πένθιµα. Η σορός του Γεωργίου ταριχεύθηκε και για πολλές µέρες εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνηµα. Μεταφέρθηκε στον Πειραιά και στις 20 Μαρτίου κηδεύτηκε στο βασιλικό ανάκτορο στο Τατόι

48 1912 Απελευθέρωση Θεσσαλονίκης Η 26η Οκτωβρίου αποτελεί την πλέον σηµαντική ηµέρα για τη Θεσσαλονίκη, καθώς είναι η γιορτή του πολιούχου της Αγίου ηµητρίου και συνδυάζεται µε την επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης, το 1912.Συνοπτικά θα παραθέσουµε τα παρακάτω ιστορικά γεγονότα: Η Θεσσαλονίκη που αλώθηκε από τους Οθωµανούς το 1430 µετά την κήρυξη του Α' Βαλκανικού είχε την ευκαιρία για να απελευθερωθεί.τον Οκτώβριου του 1912, µετά την κήρυξη του Α' Βαλκανικού πολέµου µε συµµάχους της Ελλάδας την Σερβία και την Βουλγαρία, εναντίον της καταρρέουσας Οθωµανικής αυτοκρατορίας, ο Ελληνικός στρατός εφορµώντας από τη Λάρισα Βόρεια, απελευθέρωσε την Ελασσόνα, την Κατερίνη, την Βέροια. Αρχηγός του Ελληνικού στρατού ο διάδοχος Κωνσταντίνος και Πρωθυπουργός ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, γνωρίζοντας ότι οι Βούλγαροι ήδη κατέλαβαν την Καβάλα και τις Σέρρες, θέλησε να προχωρήσει ο στρατός προς ανατολάς, προκειµένου να προλάβει την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, ενώ η βασιλική οικογένεια επιθυµούσε να προχωρήσει ο στρατός βόρεια, προς απελευθέρωση του Μοναστηριού για να προλάβει τους Σέρβους που κατέβαιναν νότια. Ο Βενιζέλος, µε την διπλή ιδιότητα του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Εθνικής Αµύνης, ήρθε σε ρήξη µε το παλάτι και επέµεινε στην άποψή του, στέλνοντας τηλεγράφηµα στον αρχηγό του Στρατού Κωνσταντίνο να στραφεί ανατολικά προς Θεσσαλονίκη χωρίς να χάνει χρόνο. Πραγµατικά, ο Ελληνικός Στρατός, µετά την απελευθέρωση της Βέροιας, στις 20 Οκτωβρίου πολιορκεί την πόλη των Γιαννιτσών και κατορθώνει και διασπά το Τουρκικό µέτωπο και εισέρχεται στα Γιαννιτσά. Οι Τούρκοι, οπισθοχωρούν προς την Θεσσαλονίκη. Προκειµένου να καθυστερήσουν τον Ελληνικό στρατό, καταστρέφουν τις γέφυρες του Λουδία, του Αξιού και του Γαλλικού. Αγγελιοφόροι αναφέρουν ότι η ΙΙ Βουλγαρική µεραρχία βρίσκεται στην πεδιάδα του Λαγκαδά. Ο Αξιός τεράστιος και αδιάβατος. Τη νύχτα της 23ης προς 24η Οκτωβρίου οι Ελληνικές εµπροσθοφυλακές απελπίζονται καθ όσον η κατασκευή γέφυρας απαιτεί τουλάχιστον τρείς µέρες και υλικά δεν υπάρχουν. Η Θεσσαλονίκη κινδυνεύει να χαθεί διαπαντός. Σε µια κίνηση απόγνωσης, στρατιώτες απευθύνονται στα γύρω χωριά, τα Μάλγαρα, τα Κύµινα, τη Χαλάστρα και τη Σίνδο. Η ανταπόκριση των κατοίκων είναι άµεση. Χιλιάδες άνθρωποι προσφέρουν ότι ξύλινο υπάρχει στο σπίτι τους και στο βιός τους, τις βάρκες τους, τα ξύλινα βαρέλια, τις πόρτες από τα σπίτια τους, ακόµα και τις κάσες. ουλεύουν ασταµάτητα χιλιάδες κόσµου και στρατιωτών, άυπνοι και το πρωί της 24ης Οκτωβρίου η γέφυρα είναι έτοιµη. Η διάβαση των ποταµών κρατάει µέχρι το πρωί της 26ης Οκτωβρίου, και από το µεσηµέρι της ίδιας µέρας, οι προφυλακές της VII είναι ορατές πλέον από τους πανικόβλητους επιζήσαντες Τούρκους που βρισκόταν σε ακόµη αθλιότερη κατάσταση. Το απόγευµα της 26ης διάσπαρτες οµάδες της VII µπαίνουν στο Χαρµάνκιοϊ (Κορδελιό) και στα υψώµατα του Ευόσµου. Αντίθετα, η Ελληνική χωροφυλακή προωθείται και εισέρχεται από τη υτική πύλη στη Θεσσαλονίκη.

49 Η Βουλγαρική ΙΙ Μεραρχία βρίσκεται 4,5 χιλ. µακριά από το κέντρο της πόλης και στρατοπεδεύει τη νύχτα στην περιοχή του σηµερινού Τιτάν. Εν τω µεταξύ ο διοικητής της Θεσσαλονίκης, Ταξίµ Πασάς, διαπραγµατεύεται την παράδοση της πόλης στους Έλληνες, λέγοντας "από τους Έλληνες την πήραµε, στους Έλληνες θα την παραδώσουµε". Ο Κωνσταντίνος όµως απέρριψε δύο φορές τους όρους του Τούρκου αρχιστράτηγου Χασάν Ταξίν πασά µε αποτέλεσµα να χαθεί πολύτιµος χρόνος και να επίκειται η κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τον βουλγαρικό στρατό. Τότε ο Βενιζέλος διέταξε τον Κωνσταντίνο να καταλάβει τη Θεσσαλονίκη χωρίς καθυστέρηση, καθιστώντας τον µάλιστα προσωπικά υπεύθυνο για ενδεχόµενη απώλειά της. ιαπραγµατεύεται τους όρους παράδοσης και τελικά την νύχτα της 26ης προς 27η Οκτωβρίου υπογράφεται το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης. Την εποµένη, ο Ελληνικός στρατός εισέρχεται πανηγυρικά στην πόλη. Τελείται πανηγυρική δοξολογία στον ιερό ναό του Αγίου Μηνά. Είναι συγκλονιστικές οι µαρτυρίες ανθρώπων από την υποδοχή του στρατού. Η πόλη ανοίγει τις πύλες της στους απελευθερωτές. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης είναι η αρχή του οράµατος της µεγάλης Ελλάδας, όραµα που κατέληξε στην µεγαλύτερη τραγωδία του Ελληνισµού, στην Μικρασιατική καταστροφή. Το βράδυ λοιπόν της 26ης Οκτωβρίου απελευθερώθηκε η Πόλη µας, ηµέρα της γιορτής του πολιούχου και προστάτη της, Άγιου ηµητρίου. Ο Αγ. ηµήτριος έχει συνδέσει το όνοµά του µε την πόλη αυτή και τιµάται ως πολιούχος, καθ' όσον υπάρχουν µαρτυρίες από θαύµατα του Αγίου κατά την περίοδο της πολιορκίας της πόλης.πολύς κόσµος έβλεπε τον Άγιο ηµήτριο στα τείχη της. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΒΑΣΙΛΙΚΟ ΣΤΕΜΜΑ Με τη λέξη στέµµα (corona) στην Αστρονοµία είναι γνωστό το ανώτερο στρώµα της ατµόσφαιρας του Ηλίου ή άλλων άστρων. Τα στέµµατα αποτελούνται από πλάσµα και εκτείνονται εκατοµµύρια χιλιόµετρα στο διάστηµα. Το ηλιακό στέµµα φαίνεται ευκολότερα από την επιφάνεια της Γης κατά τη διάρκεια µιας ολικής εκλείψεως Ηλίου, καθώς και µε ένα ειδικό όργανο που ονοµάζεται στεµµατογράφος. Το στέµµα πήρε το όνοµά του από το βασιλικό στέµµα (κορώνα), καθώς φαίνεται να περιβάλλει τον «βασιλιά» του Ηλιακού Συστήµατος, τον `Ηλιο, σε µια ολική έκλειψη όπως το στέµµα το κεφάλι των βασιλέων.

50 Σε µία ολική έκλειψη ηλίου το ηλιακό στέµµα φαίνεται εύκολα µε γυµνό µάτι. Η πολύ µεγάλη θερµοκρασία του στέµµατος του προσδίνει ασυνήθιστα φασµατικά χαρακτηριστικά: τον 19ο αιώνα θεωρήθηκε ότι περιέχει ένα άγνωστο ως τότε στοιχείο της ύλης που πήρε το όνοµά του: «κορώνιο». Σήµερα γνωρίζουµε ότι οι φασµατικές γραµµές οφείλονται σε άτοµα σιδήρου µε υψηλό βαθµό ιονισµού (Fe-XIV, 13 φορές ιονισµένο σίδηρο), κάτι που υποδηλώνει θερµοκρασία µεγαλύτερη από 1 εκατοµµύριο βαθµούς[1]. Το φως του στέµµατος προέρχεται από τρεις κύριες πηγές. Αυτές αντιστοιχούν στις εξής οπτικές συνιστώσες του: 1 Το K-στέµµα (το K από τη γερµανική λέξη kontinuierlich = συνεχής/-ές) δηµιουργείται από ηλιακό φως που σκεδάζεται από ελεύθερα ηλεκτρόνια. Η Πλάτυνση Doppler των ανακλώµενων φασµατικών γραµµών απορροφήσεως τις καθιστά αδιόρατες, δίνοντας ένα συνεχές φάσµα χωρίς γραµµές απορροφήσεως. 2 Το F-στέµµα (το F για τον Φραουνχόφερ) δηµιουργείται από ηλιακό φως που ανακλάται από σωµατίδια σκόνης και περιέχει τις γραµµές απορροφήσεως του Φραουνχόφερ που υπάρχουν και στο απλό ηλιακό φως. Το F-στέµµα εκτείνεται µε συνεχή τρόπο µέχρι τον διαπλανητικό χώρο, όπου αποκαλείται ζωδιακό φως. 3 Το E-στέµµα (το E από τη λέξη emission = εκποµπή) οφείλεται σε φασµατικές γραµµές εκποµπής, παραγόµενες από ιόντα που είναι παρόντα στο στεµµατικό πλάσµα. Μπορεί να παρατηρείται σε ευρείες ή απαγορευµένες φασµατικές γραµµές εκποµπής και παρέχει τις περισσότερες πληροφορίες σχετικά µε τη χηµική σύσταση του στέµµατος[2]. Αναδυόµενη Σελήνη

51 Ένα σπάνιο αρχαίο ελληνικό νόµισµα αποκαλύπτει µια (σπανιότατη) έκλειψη που έγινε πριν από χρόνια και ήταν ορατή στην τότε συριακή Αντιόχεια. Ήταν 17 Ιανουαρίου 121 π.χ. Ακριβώς πριν από χρόνια συµβαίνει ένα σπάνιο αστρονοµικό φαινόµενο: Έκλειψη του ία από τη Σελήνη. Λίγο αργότερα -περίπου το 120 π.χ.- κυκλοφορεί ένα αργυρό τετράδραχµο που εµφανίζεται για µία φορά µόνο στην Ιστορία της αρχαίας Συρίας και εξαφανίζεται. Στη µία πλευρά του νοµίσµατος απεικονίζεται ο Μακεδόνας βασιλιάς της περιοχής Αντίοχος Η Γρυπός (αυτός που έχει γαµψή µύτη), που ανήκε στη δυναστεία των Σελευκιδών, επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στην άλλη πλευρά ο ίας ηµίγυµνος κρατά σκήπτρο στο δεξί του χέρι και στο αριστερό ένα αστέρι (συνήθως κρατά µία νίκη), ενώ πάνω από το κεφάλι του εµφανίζεται η ηµισέληνος. Ποια σχέση µπορεί να έχουν τα δύο γεγονότα; Την απάντηση δίνει ο καθηγητής στο Πανεπιστήµιο του Oυίνσδορ στον Καναδά Ρόµπερτ Γουάιρ. «Έκανα ορισµένους υπολογισµούς για να διαπιστώσω τι µπορεί να ήταν ορατό στον ουρανό της Αντιόχειας, της πρωτεύουσας των Σελευκιδών (σ.σ.: και λίκνο του ελληνικού πολιτισµού στην περιοχή της Μέσης Ανατολής) εκείνη την εποχή και βρήκα κάποια πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία», εξηγεί ο επιστήµονας κλασικών σπουδών που ενδιαφέρεται για τα αστρονοµικά φαινόµενα και παρουσίασε τα αποτελέσµατα των ερευνών του στην ετήσια εκδήλωση του Αµερικανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου. «Στις 17 Ιανουαρίου το 121 π.χ. οι κάτοικοι της πόλης είδαν την έκλειψη, από τον δίσκο της Σελήνης, του ία, ενός από τους πλέον λαµπρούς πλανήτες και ορατού δια γυµνού οφθαλµού από την αρχαιότητα. Την ίδια εποχή ο ίας βρισκόταν στον αστερισµό του Καρκίνου, ο οποίος είναι πολύ σηµαντικός αστερισµός. Αυτό σήµαινε πως ένας σπουδαίος βασιλιάς θα αναλάµβανε την εξουσία ή θα γεννιόταν στη Συρία, καθώς οι αρχαίοι αστρολόγοι πίστευαν πως ο Καρκίνος κυβερνά το συγκεκριµένο κοµµάτι του κόσµου». Την εποχή που ο Αντίοχος Η σκότωσε τη δεσποτική µητέρα του Κλεοπάτρα Θεά, η οποία στο µεταξύ είχε συµβάλει στον θάνατο του άλλου της γιου, Σελεύκου Ε Φιλοµήτορος, ο οποίος µε τη σειρά του είχε επιχειρήσει να αναλάβει µόνος του τη διακυβέρνηση του κράτους συνέβαιναν κι άλλα στον νυχτερινό ουρανό της αρχαίας Συρίας. «Παρατήρησα ότι συνέβησαν κι άλλες εκλείψεις την ίδια εποχή», λέει ο καθηγητής - ερευνητής Ρόµπερτ Γουάιρ. «Μέσα στην ίδια χρονιά έγινε και δεύτερη έκλειψη του ία ενώ µια εβδοµάδα µετά την πρώτη έγινε και έκλειψη της Αφροδίτης που επίσης θεωρείται πολύ καλός οιωνός. Ίσως ο Αντίοχος Η αισθάνθηκε πως οι θεοί είναι επιτέλους µε το µέρος του, καθώς η έκλειψη ειδικά του ία θεωρείται πολύ θετικό σηµάδι για τους βασιλείς. Το εντυπωσιακό είναι πως ουδείς ξαναχρησιµοποίησε τη συγκεκριµένη εικονογραφία. Το εν λόγω νόµισµα κυκλοφόρησε σε µία κοπή και δεν επανήλθε στην κυκλοφορία», καταλήγει. Η Σελάνα ή Σελήνη ήταν ελληνική θεά, κυρία της σεληνιακής ψυχής Το όνοµά της ετυµολογείται από το σέλας (φως). Στην Ελληνική µυθολογία και Ελληνική Εθνική Θρησκεία η Σελήνη, ή Μην (από τη σεληνιακή µηνολόγηση) ή Πασιφάη (στη Λακωνία), είναι τιτανική οντότητα, Κατά την Θεογονία του Ησιόδου η Σελήνη είναι κόρη του Υπερίωνα και της Θείας και αδελφή της Hούς (Αυγής), και του Ηλίου, ο οποίος τη φωτίζει αιώνια λόγω της αδελφότητάς τους. Απεικονίζεται συνήθως ως θηλυκή µορφή µε µία ηµισέληνο ως στέµµα και έφιππη ή οδηγώντας άρµα µε φτερωτούς ίππους. Άλλοτε οι περιγραφές την θέλουν να οδηγεί µια αγέλη βοών και το ηµισεληνιακό της στέµµα συσχετισµένο µε τα κέρατα του ταύρου. ιασχίζει κυκλοτερώς τον ουρανό όµοια µε τον αδελφό της, πάνω σε άρµα που σέρνουν δύο ηµίονοι, ίπποι ή ταύροι, κατά το ένα µέρος τους λευκοί και κατά το άλλο µαύροι, αλληγορία του ότι µόνο η µία πλευρά της σεληνιακής επιφάνειας φωτίζεται από το ηλιακό φως. Σύµφωνα µε διάφορες τοπικές παραδόσεις, έσµιξε µε τον Αέρα µε τον οποίο και γέννησε µία µόνο θυγατέρα, τη ρόσο, µε τον Θεό ία (σύµφωνα µε την αττική παράδοση) από τον οποίο γέννησε την Πανδία (εκ του πανδίος, δηλ. πανθειοτάτη), µε τον Θεό Πάνα (σύµφωνα µε την αρκαδική λατρεία της επί του Λυκαίου όρους), µε τον θνητό Ενδυµίωνα µε τον οποίο γέννησε 50 κόρες, όσοι και οι σεληνιακοί µήνες της κάθε Ολυµπιάδας και, τέλος, µε τον αδελφό της Ήλιο (µια παράδοση της ύστερης αρχαιότητας που διασώζει ο Κόιντος ο Σµυρναίος). Συµβολισµοί Στο θεολογικό και συµβολικό επίπεδο, η Θεά Σελήνη αποτελεί τη θηλυκή αρχή της δηµιουργίας του Κόσµου, καθώς και την πόρτα προς την απόκρυφη φύση της ανθρωπότητος και του Σύµπαντος, προς εκείνο δηλαδή που µένει άφατο στην συνηθισµένη θέαση της Φύσεως. Υπό αυτή την έννοια θεωρείται ότι στοιχειώνει άµεσα το φαντασιακό και το υποσυνείδητο. Αποτελεί επίσης η Σελήνη τη σελασφόρο εικόνα του κυκλικού χρόνου, είναι δηλαδή µία µικρογραφία της ροής του παντός. Οι άπειρες νέες σελήνες συµβολίζουν τα άπειρα χρονικά σηµεία του κάθε πέρατος που αυτοµάτως σηµατοδοτεί µία νέα αρχή. Η σκοτεινή σελήνη επιτρέπει σε όλες τις ενέργειες να κατακαθίσουν και να ηρεµήσουν. Το Σύµπαν απεκδύεται το πολλοστό νεκρό παλαιό και ξεκινάει ξανά, φορώντας επάνω του το επίσης πολλοστό επόµενο νέο. Ο ίδιος κύκλος µε τα ανθρώπινα γυναικεία έµµηνα και ο ίδιος συµβολισµός.

52 Οι άπειρες πανσέληνοι από την άλλη, συµβολίζουν τα άπειρα χρονικά σηµεία της κορύφωσης των ενεργειών στο συµπαντικό µάξιµουµ. Στην αθηναϊκή της λατρεία τής προσέφεραν σπονδές καθαρού ύδατος και µικρούς άρτους σε σχήµα ηµισελήνου (σελήνιοι πλακούντες). Ιερό χρώµα της το ασηµένιο και το λευκό, και ιερό της µέταλλο ο άργυρος. Είναι η πρώτη και η µόνη σεληνιακή Θεά στην αρχαιότερη ποίηση. Τα επίθετα που της αποδίδονται είναι Αίγλη, Πασιφάη, Μήνη και Φοίβη. Με την εξέλιξη της µυθολογίας και άλλες Θεές συσχετίσθηκαν µε τη Σελήνη, όπως η Εκάτη, η Άρτεµις, και η Ήρα. Σύµβολα Τα σύµβολα της Σελήνης ήταν ο χρυσός, κυρίως όµως ο άργυρος, τα κέρατα ος, ο σεληνιακός µηνίσκος, ο τροχός, ο δίσκος κ.ά. Ιερά ζώα της Σελήνης θεωρούνταν ο σκύλος, ο λέων (παράδοση του µύθου του λέοντος της Νεµέας), το βόδι και ο πετεινός, που φέρονταν να εµφανίζονται ως ακόλουθοι της Σελήνης στο πέρασµά της κατά τη νύχτα και το λυκαυγές. Σηµειώνεται ότι ο Σεληνιακός µηνίσκος αποτέλεσε ιδιαίτερο σύµβολο της πόλης του Βυζαντίου στη Κωνσταντινούπολη το οποίο και υιοθετήθηκε στη συνέχεια από την Οθωµανική Αυτοκρατορία και δι αυτής µεταδόθηκε σε όλους τους µουσουλµάνους όπου και φέρεται σήµερα σε πολλές εθνικές σηµαίες, εθνόσηµα και αραβικά βασιλικά σύµβολα. Επίσης τα σύµβολα της Σελήνης έχουν υιοθετηθεί στην χριστιανική αγιογραφία είτε ως διακοσµητικά στοιχεία χώρου, είτε και ως σύµβολα Αγίων όπως π.χ. στην αγιογραφία της Αγίας Αικατερίνης, των Ευαγγελιστών κ.λπ. 3η ενέργεια: ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΕΝΑ ΝΟΜΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΜΑΣ ΚΑΙ : ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΒΙΩΜΑ ΣΤΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΩ ΙΚΟΠΟΙΟΥΜΕ ΤΟ Ι ΕΟΛΟΓΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ: Αγαπητό µου ηµερολόγιο, 7 Μαρτίου 1838 Χθες το µεσηµέρι καθώς γυρνούσα στο σπίτι έχοντας σχολάσει από το σχολείο,είδα στο πεζοδρόµιο κάτι να γυαλίζει. Από περιέργεια έσκυψα και το µάζεψα. Ήταν ένα ασηµένιο νόµισµα. Αφού το περιεργάστηκα για αρκετή ώρα,κατάλαβα µετά βίας,λόγω της σκουριάς η οποία είχε καλύψει ένα µεγάλο µέρος του,ότι πρόκειται για ένα φοινικικό νόµισµα,λόγω της επιγραφής "φοίνιξ" πάνω σε αυτό. Το νόµισµα αυτό µου προκάλεσε ταυτόχρονα εντύπωση και προβληµατισµό,έτσι παρακινούµενος από την δίψα µου για πληροφορίες,έτρεξα γρήγορα σπίτι. Όταν οι γονείς µου το είδαν,έµειναν έκπληκτοι και µε παρότρυναν να µπω στο διαδίκτυο για περαιτέρω πληροφορίες.εκεί πληροφορήθηκα ότι ο φοίνικας αποτελείται από εννέα µέρη καθαρού αργύρου και ένα µέρος χαλκού,µε το όνοµα του να προέρχεται από το πουλί φοίνικας. Στη µία όψη του νοµίσµατος εµφανίζεται ο µυθολογικός φοίνικας µε το σήµα του σταυρού πάνω από το κεφάλι του, δεξιά του ηλιακές ακτίνες και η κυκλική επιγραφή «Ελληνική Πολιτεία» και από την άλλη φέρει, µεταξύ κλαδιών ελιάς και δάφνης, την κυκλική επιγραφή «Κυβερνήτης Ι. Α. Καποδίστριας» την χρονολογία και την κουκουβάγια σαν παράσταση. Κυκλοφόρησε σε υποδιαιρέσεις του ενός, πέντε, δέκα, και είκοσι λεπτών, ενώ πέντε Φοίνικες αντιστοιχούσαν σε µία Αιγίδα. Τα πρώτα νοµίσµατα ήταν χάλκινα και έγιναν από τον χαλκό που επέδωσε το λιώσιµο των παλιών κανονιών. Όταν τα πήραν στα χέρια τους οι πληρεξούσιοι στη συνέλευση του Άργους συγκινήθηκαν, δάκρυσαν και αγκαλιάστηκαν. Αυτό δείχνει την ανάγκη κοπής νοµίσµατος που είχαν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής,µε τον φοίνικα να αποτελεί διευκόλυνση των οικονοµικών τους σχέσεων.είχε πλέον νυχτώσει,η αυριανή µέρα,µιας και δεν είχαµε σχολείο,θα ήταν µια ευκαιρία να διευρύνω τις γνώσεις µου πάνω σ' αυτό το θέµα. Την επόµενη µέρα µε το που ξύπνησα,πήγα στην τοπική βιβλιοθήκη όπου βρήκα ένα βιβλίο το οποίο περιείχε πολύτιµες πληροφορίες για τα νοµίσµατα. Μέσα από την ανάγνωσή του έµαθα συνταρακτικές πληροφορίες για το φοινικικό νόµισµα. Το πολύτιµο αυτό νόµισµα συµβολίζει την αναγέννηση του ελληνικού κράτους από την τέφρα του.η έλλειψη σε ασήµι όµως είχε ως αποτέλεσµα ο φοίνικας να κοπεί σε περιορισµένο αριθµό ( νοµίσµατα).το νόµισµα αυτό έχει µέχρι και σήµερα αντικειµενική αξία.θα µπορούσα να διαβάζω για πολλές ώρες ακόµα,µα µε το διάβασµα ξεχάστηκα και έπρεπε να φύγω καθώς έκλεινε και η βιβλιοθήκη.η αναζήτηση µου ήταν µια άκρως ενδιαφέρουσα εµπειρία η οποία αναζωπύρωσε το εθνικό µου αίσθηµα και µε έκανε να ταξιδέψω σε µια εποχή της οποίας οι δυσκολίες δεν διαφέρουν και τόσο

53 από αυτές που αντιµετωπίζουµε την σηµερινή εποχή. Με έκανε επίσης να νιώθω ότι αυτό που είχα στα χέρια µου ήταν κάτι τόσο µικρό µα και ταυτόχρονα τόσο πολύτιµο,µια ακατέργαστη πολιτιστική κληρονοµιά. Κωνσταντίνος ιδασκάλου Αγαπητό µου ηµερολόγιο, 6 Ιανουαρίου 1832 Σήµερα κατά την συνηθισµένη επιστροφή µου στο σπίτι µετά την ολοκλήρωση του σχολείου κάτι γυαλιστερό µου τράβηξε την προσοχή στο πεζοδρόµιο και αµέσως έσπευσα να δω τι είναι! Ήταν ένα συλλεκτικό φοινικικό νόµισµα όχι ιδιαίτερης αξίας µόλις πέντε λεπτών. Καθώς λοιπόν το κοιτούσα, προσπαθούσα να καταλάβω την απεικόνιση στην µία όψη του µιας και ήταν τόσο σκουριασµένο που µόλις και µετα βίας µπορούσες να ξεχωρίσεις το παραµικρό. Το πήγα σπίτι και µαζί µε όλη την οικογένεια αρχίζαµε να το εξετάζουµε για να <<αποκρυπτογραφησουµε>> αυτήν την απεικόνιση. Μετά από µερικά λεπτά ο πατέρας µου ως πιο σπουδαγµένος έδωσε την λύση! Το νόµισµα αυτό αποτελούνταν από εννέα µέρη καθαρού αργύρου και ένα µέρος χαλκού και απεικόνιζε έναν φοίνικα ένα πουλί το οποίο έχει την ιδιότητα να αναγεννιέται από τις τέφρες του. Αυτό το σύµβολο είχε ένα βαθύ νόηµα, ότι όπως ο φοίνικας αναγεννιέται από τις τέφρες του έτσι και η Ελλάδα θα καταφέρει να ξεπεράσει τις δυσκολίες της και ναι αναγεννηθεί. Το σύµβολο αυτό λειτουργούσε σαν ένα <<σπρώξιµο>> στους πολίτες να συνεχίσουν να προσπαθούν και να αγωνίζονται για την πατρίδα τους. Μιας και αυτό το νόµισµα απασχόλησε ιδιαίτερα εµένα και την οικογένεια µου σκέφτηκα να κάνω µερικές αναδροµές σε βιβλία του παρελθόντος και να µάθω περισσότερα γι αυτό. Κατά την περιήγηση µου σε βιβλία της εποχής ανακάλυψα ότι ο φοίνικας αφορούσε κυρίως εγχώριες συναλλαγές και χωρίς να έχει τα αντίστοιχα κεφάλαια. Αυτός ήταν ο λόγος της σύντοµης <<θητείας>> του και της αντικατάστασης του από την δραχµή. Πραγµατικά αυτό το τυχαίο γεγονός µου έδωσε την ευκαιρία να ταξιδέψω σε µια δύσκολη για την Ελλάδα εποχή και να καταλάβω ότι υπάρχει πάντα µια ελπίδα για ενα λαό αρκεί να προσπαθεί µε συλλογικότητα να ξεπεράσει τις δυσκολίες του! Επιπλέον µου έδωσε την ελπίδα ότιη Ελλάδα µπορει να περάσει όλες τις δυσκολιές που θα εµφανιστούν αρκεί να καταφέρει να έχει το ίδιο πνεύµα και ενότητα ώστε να ανακάµψει και να επικρατήσει ξανά η ηρεµία στις καρδιές όλων των πολιτών και η χώρα να επανέλθει στο µεγαλείο το οποίο βρισκόταν τα προγενέστερα χρόνια! Αγαπητό µου ηµερολόγιο, 28 εκεµβρίου 1988 Τριαντάφυλλος Αθαναηλίδης Χθες µου συνέβη ένα περιστατικό το οποίο θα µου µείνει βαθιά χαραγµένο µέσα µου,διότι µου προκάλεσε πρωτόγνωρα συναισθήµατα Καθώς γυρνούσα στο σπίτι αργά το απόγευµα, κάτι ξαφνικά έλαµψε λίγα µέτρα µπροστά µου, γεµάτος από περιέργεια το σήκωσα και το κράτησα στα χέρια µου για να το παρατηρήσω. Ήταν ένα παλιοκαιρισµένο νόµισµα το οποίο ήταν σκουριασµένο από την µια του όψη, αλλά όχι σε τόσο µεγάλο βαθµό ώστε να µην µπορέσεις να αναγνωρίσεις τι απεικονίζει και ήταν φτιαγµένο από νικέλιο. Στο κέντρο του είχε µια κυκλική οπή, στην µπροστινή του όψη έγραφε την ένδειξη των πέντε λεπτών καθώς και ένα κλαδί ελιάς και µια αθηναϊκή γλαύκα. Όταν συνέχισα να το παρατηρώ για λίγο ακόµα κατάλαβα πως επρόκειτο για ένα νικέλινο εικοσάλεπτο, που το είχε δηµιουργήσει ο Γεώργιος Α βασιλιάς της Ελλάδας όταν ήρθε στην χώρα µας µε σκοπό να κυβερνήσει, και για το οποίο πολλές φορές έχουν κάνει αναφορά οι καθηγητές µας στο σχολείο. Έπειτα το γύρισα και παρατήρησα την άλλη του όψη, όπου έγραφε µε µεγάλα γράµµατα < Βασίλειο της Ελλάδας> καθώς και το έτος κοπής Μόλις είδα αυτήν την ηµεροµηνία, κατευθείαν ήρθε στο µυαλό µου ένα ιστορικό γεγονός που συνέβη και δεν είναι άλλο από την απελευθέρωση της πόλης µου, της Θεσσαλονίκης και ένα ρίγος διαπέρασε το σώµα µου. Στην συνέχεια ένιωσα µια τεράστια ευγνωµοσύνη για όλους τους προγόνους µας, οι οποίοι θυσίασαν και την ζωή τους για να αποκτήσουµε εµείς µελλοντικά την ελευθερία µας. Συγκλονισµένος και τροµερά κουρασµένος από όσα συνέβησαν αυτήν την απροσδόκητη µέρα, λαχταρώντας έτρεξα να ξεκουραστώ στο κρεβάτι µου. υστυχώς όµως δεν µπορούσα να κοιµηθώ, το µυαλό µου ταξίδευε σε άλλες εποχές µε αφορµή φυσικά το νόµισµα που τυχαία απέκτησα. Αφού βασανιστικά πέρασε η νύχτα, την άλλη µέρα το πρωί αφού δεν είχαµε σχολείο, πάσχισα να βρω και άλλες πληροφορίες για αυτό το ιστορικό γεγονός της απελευθέρωσης της πόλης µου. Είχα τόσο πολύ παρασυρθεί από τον καταιγισµό των πληροφοριών που ανακάλυψα που δεν αντιλήφθηκα πότε έφτασε η ώρα για φαγητό. Πραγµατικά, εντυπωσιάστηκα από τον τρόπο µε τον οποίο ένα µικρό νόµισµα µε έκανε να νιώσω µια πληθώρα τέτοιων όµορφων συναισθηµάτων και πάνω από όλα µου υπενθύµισε σηµαντικές και ένδοξες ιστορικές στιγµές που συνέβησαν, στο όχι και τόσο µακρινό παρελθόν της χώρας µας. Κροµµύδας Ζαφείρης

54 Αγαπητό µου ηµερολόγιο, 7 Φεβρουαρίου 1830 Προχθές το βράδυ,όταν είχα πάει µαζί µε τους γονείς µου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης για κάτι αγορές,καθώς περνούσαµε από το ιστορικό µνηµείο της Καµάρας διέκρινα ένα γυαλιστερό αντικείµενο. Αµέσως µόλις το είδα,µου κίνησε τη περιέργεια να δω τι λογής πράγµα είναι.έτσι και έγινε,το σήκωσα από το έδαφος και αντιλήφθηκα ότι ήταν ένα νόµισµα. ιαισθάνθηκα ένα ρίγος να περνάει από µέσα µου και δεν ήξερα το λόγο που γινόταν αυτό.οι γονείς µου αποσβολωµένοι από την ανακάλυψη µου ήταν περίεργοι να µάθουν από ποια εποχή ήταν αυτό το νόµισµα.καθ' όλη τη διαδροµή λοιπόν,όλοι ήµασταν σκεπτόµενοι για το τι επρόκειτο να ήταν αυτό.μόλις φθάσαµε στην οικία µας,έτρεξα κατευθείαν στο δωµάτιό µου και άνοιξα τις εγκυκλοπαίδειες και το διαδίκτυο για να βρω από ποια εποχή προερχόταν αυτό το νόµισµα.αυτό το νόµισµα ήταν περίεργο γιατί από τη µία όψη,στο κέντρο του είχε ένα πουλί µε ανοιχτά τα φτερά του και να κάθεται σε ένα πράγµα που περισσότερο έµοιαζε µε φωλιά.πάνω ακριβώς από το ράµφος του υπήρχε ένας σταυρός και λίγο δεξιά του µία µπάλα.προφανώς θα ήταν ο ήλιος και περιτυλιγόταν από µία ονοµασία : <<ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ>>.Από την άλλη µεριά πάλι,υπήρχαν δάφνες ελιάς και ο αριθµός είκοσι.μου πήρε ατελείωτες ώρες ώστε να βρω και να βγάλω ένα συµπέρασµα:ότι αυτό ήταν ένα νικέλινο νόµισµα το οποίο είχε κόψει ο Γεώργιος Α ο οποίος ήταν βασιλιάς της Ελλάδας όταν είχε έρθει για να διοικήσει την Ελλάδα εξού και το πουλί στο νόµισµα,το οποίο µαρτυρά την Αναγέννηση αυτής.η µία ανακάλυψη ερχόταν µετά από την άλλη και διαπίστωσα πως οι κάτοικοι της Ελλάδας χρησιµοποιούνταν ως µέσο συναλλαγής για τις εγχώριες αγοραπωλησίες.ευχαριστώ την ανακάλυψή µου γιατί χάρη σ' αυτό έκανα ιστορικές αναδροµές στο παρελθόν και µε έκανε να νιώσω περήφανος που η καταγωγή µου είναι από την Ελλάδα,γιατί η ιστορία της χώρας αυτής είναι πραγµατικά ότι καλύτερο υπάρχει!αν δεν είχα µαθήµατα να κάνω για το σχολείο µου,πραγµατικά θα καθόµουν ολόκληρες νύχτες ώστε να διαβάζω αυτά τα ενδιαφέρον γεγονότα.η Ελλάδα ως χώρα έχει απίστευτη κληρονοµία και οι καθηγητές µας,µάς κάνουν συχ να περιγραφή στα ιστορικά δρώµενα της πατρίδας µας. 2η ΟΜΑ Α: ΡΟΛΟΪ ΧΑΛΑΖΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ: : Αγκαλλίου, Αραµπατζή, Γιώτα, Εµµανουηλίδου (Χαλαζίας και ρολόι κεριού) 1η ενέργεια: ΧΡΟΝΟΛΟΓΟΥΜΕ ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΜΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΟΠΟΘΕΤΟΥΜΕ ΣΕ ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ: ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ ΟΜΑ ΑΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ %B1%CE%BC%CE%BC%CE%B7-2%CE%B7-%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B4%CE%B1- %CF%81%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B9- %CF%87%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B6%CE%B9%CE%B1/edit

55 2η ενέργεια: ΤΑΥΤΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: ΠΡΩΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ: Oι δύo όψεις τραπεζoγραµµατίoυ των 100 δραχµών, διαστάσεων 9,5x18,5 εκ., πoυ κυκλoφόρησε τo 1921, της 10ης έκδoσης της Εθνικής. Στη µία πλευρά φέρει τoν τίτλo της Τράπεζας, την κεφαλή τoυ Γεωργίoυ Σταύρoυ και τo θυρεό, στην άλλη τoν Παρθενώνα και τον τίτλο στα γαλλικά Ιστορικές πληροφορίες: Γεώργιος Σταύρος Παρθενώνας Λατινική νοµισµατική Ένωση Εθνική Τράπεζα

56 Γεώργιος Σταύρου Ο Γεώργιος Σταύρου ( ), υπήρξε ευεργέτης, µέλος της Φιλικής Εταιρείας και τραπεζίτης, µε πεδίο σταδιοδροµίας εντός και εκτός του ελληνικού χώρου. Βιογραφία Ήταν ο γιος του Ιωάννη Σταύρου, έµπορου από τα Ιωάννινα, ο οποίος ήταν και υπεύθυνος επί των οικονοµικών του Αλή Πασά. Τη σταδιοδροµία του την ξεκίνησε στη Βιέννη την πρώτη δεκαετία του 19ου αιώνα, συνεχίζοντας την εµπορική δραστηριότητα του πατέρα του. Σε ηλικία 27 ετών έγινε µέλος της «φιλόµουσου εταιρείας» Βιέννης. Μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία και ενίσχυσε την Επανάσταση µε αποστολές πολεµοφοδίων, προώθηση του φιλελληνισµού και µε επαφές µε άλλους παράγοντες της Επανάστασης µεταξύ των οποίων και µε τον Καποδίστρια. Το 1824 άφησε τις επιχειρήσεις του και από την Πίζα ήλθε στην Ελλάδα για να συµµετάσχει στον αγώνα. Αρχικά πήγε στην υπό βρετανική διοίκηση Ζάκυνθο εφοδιασµένος µε συστατική επιστολή του µητροπολίτη Ουγγροβλαχίας Ιγνατίου. Από εκεί πέρασε στην Πελοπόννησο και στο Ναύπλιο όπου συνεργάστηκε µε τον Γεώργιο Κουντουριώτη µέχρι το τέλος της Επανάστασης αναλαµβάνοντας διάφορες διπλωµατικές και πολιτικοστρατιωτικές αποστολές. Έλαβε µέρος ως πληρεξούσιος στην Γ' Εθνοσυνέλευση Ερµιόνης (Ιανουάριος - Μάρτιος 1827), στην Γ' Εθνοσυνέλευση Τροιζήνας (Μάιος 1827) και στην Ε' Εθνοσυνέλευση 1832 (αναφέρεται ως Πληρεξούσιος Ηπείρου). Στα πρακτικά αναγράφεται ως Γ. Σταύρου ή Γ. Σταύρος. Φηµιζόταν για την εντιµότητά του και το σεβασµό του προς τη δηµόσια περιουσία και γι' αυτό ο Καποδίστριας του ανέθεσε υψηλά αξιώµατα στο νέο κράτος. Με τη σύσταση του ελληνικού κράτους συνέβαλε στην κατά το δυνατόν αυτοδύναµη και σύµφωνα µε τις ευρωπαϊκές αντιλήψεις της εποχής οικονοµικής συγκρότησης της χώρας. Υπήρξε ιδρυτής και πρώτος διευθυντής, επί διακυβέρνησης Καποδίστρια, της Εθνικής Χρηµατιστικής Τράπεζας, του πρώτου χρηµατοπιστωτικού ιδρύµατος του Κράτους. Στα ευεργετήµατα του Γεωργίου Σταύρου περιλαµβάνεται η ίδρυση και χρηµατοδότηση νοσοκοµείων, γηροκοµείων, οικοτροφείων, βιβλιοθηκών, µοναστηρίων κλπ πριν και µετά την απελευθέρωση. Σε µεγάλο βαθµό συνέβαλε στην ίδρυση του Ορφανοτροφείου Χατζηκώνστα στην Αθήνα, αξιοποιώντας κληροδότηµα του Ηπειρώτη ευεργέτη Γεωργίου Χατζηκώνστα (Ιωάννινα 1753-Μόσχα 1845). Βοήθησε επίσης µεµονωµένα άτοµα, φτωχούς, χήρες και ορφανά αγωνιστών των Αθηνών και της Ηπείρου. Ιδιαίτερα ευεργετήθηκε η ιδιαίτερη πατρίδα του, τα Ιωάννινα ενώ εξακολουθούσε να είναι υπό τουρκοκρατία. Παρθενώνας Ο Παρθενώνας, ναός χτισµένος προς τιµήν της Αθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας, υπήρξε το αποτέλεσµα της συνεργασίας σηµαντικών αρχιτεκτόνων και γλυπτών στα µέσα του 5ου π.χ. αιώνα. Η εποχή της κατασκευής του συνταυτίζεται µε τα φιλόδοξα επεκτατικά σχέδια της Αθήνας και της πολιτικής κύρους που ακολούθησε έναντι των συµµάχων της κατά την περίοδο της αθηναϊκής ηγεµονίας.

57 Το µνηµείο Κάτοψη του Παρθενώνα Ο Παρθενώνας αποτελεί το λαµπρότερο µνηµείο της Αθηναϊκής πολιτείας και τον κολοφώνα του δωρικού ρυθµού. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 448/7 π.χ. και τα εγκαίνια έγιναν το 438 π.χ. στα Μεγάλα Παναθήναια, ενώ ο γλυπτός διάκοσµος περατώθηκε το 433/2 π.χ. Σύµφωνα µε τις πηγές, οι αρχιτέκτονες που εργάστηκαν ήταν ο Ικτίνος, ο Καλλικράτης και πιθανόν ο Φειδίας, που είχε και την ευθύνη του γλυπτού διάκοσµου. Είναι ένας από τους λίγους ολοµάρµαρους ελληνικούς ναούς και ο µόνος δωρικός µε ανάγλυφες όλες του τις µετόπες. Πολλά τµήµατα του γλυπτού διακόσµου, του επιστυλίου και των φατνωµάτων της οροφής έφεραν γραπτό διάκοσµο µε κόκκινο, µπλε και χρυσό χρώµα. Χρησιµοποιήθηκε πεντελικό µάρµαρο, εκτός από το στυλοβάτη που κατασκευάστηκε από ασβεστόλιθο... Το πτερό είχε 8 κίονες κατά πλάτος και 17 κατά µήκος. Η τοποθέτηση των κιόνων είναι ασυνήθιστα πυκνή µε αναλογία διαµέτρου κίονα και µετακιόνιου διαστήµατος 1:2,25 (πρβλ. την αναλογία 1: 2,32 στο ναό του ία στην Ολυµπία και 1:2,65 στο ναό της Αφαίας στην Αίγινα). Στις στενές πλευρές υπήρχε και δεύτερη σειρά 6 κιόνων που δηµιουργούσε την ψευδαίσθηση δίπτερου ναού. Μια άλλη ιδιοµορφία ήταν η ύπαρξη ζωφόρου που περιέτρεχε το σηκό σε όλο του το µήκος και αποτελεί ίσως την πιο φανερή από τις ιωνικές επιδράσεις. Οι µετόπες της ανατολικής πλευράς απεικονίζουν τη Γιγαντοµαχία. Στην δυτική παριστάνεται Αµαζονοµαχία, στη νότια Κενταυροµαχία και στη βόρεια σκηνές από τον Τρωικό πόλεµο. Η ζωφόρος απεικονίζει την ποµπή των Παναθηναίων, την πιο µεγάλη θρησκευτική γιορτή των Αθηνών. Είχε 160 µέτρα µήκος και σχεδόν ένα µέτρο πλάτος. Υπάρχουν ενδείξεις πως η ζωφόρος ολοκληρώθηκε αφού οι λίθοι που την αποτελούσαν είχαν υψωθεί στο κτίριο. Αν και η ζωφόρος λαξεύθηκε από ένα µεγάλο αριθµό τεχνιτών, το συνολικό σχέδιο είχε εκπονηθεί από ένα µόνο καλλιτέχνη. Το όνοµα αυτό δεν είναι γνωστό αλλά υποθέτουµε πως είναι ο Φειδίας ή ένας από τους µαθητές του. Το θέµα της ζωφόρου είναι πρωτοποριακό, γιατί δεν διηγείται ένα µυθολογικό αλλά ένα πραγµατικό γεγονός. Είναι η στιγµή της ποµπής και της παράδοσης του πέπλου από τον λαό της Αθήνας στη προστάτιδα θεά Αθηνά. Στη δυτική πλευρά της ζωφόρου φαίνεται η ετοιµασία στον Κεραµεικό. Στην ανατολική πλευρά, όπου ήταν και η είσοδος του ναού παριστάνονταν η Αθηνά, ο Ζευς, η Ήρα και άλλοι θεοί, που ήρθαν να πάρουν µέρος στην ποµπή και ανάµεσά τους εµφανίζεται παιδί που παραδίνει στον ιερέα τον πέπλο. Την σύνταξη, την πορεία και το τέρµα εκπροσωπούν 400 µορφές ανθρώπων και θεών, 200 µορφές ζώων, όπως πρόβατα, βόδια και άλογα. Η µεγάλη ποικιλία των παρισταµένων, η θελκτική σεµνότητα των παρθένων, η ελεύθερη και αβίαστη στάση των συνδιαλεγοµένων ανδρών, η ζωηρότητα των αλόγων, η δύναµη των δυστροπούντων βοδιών και τέλος η χάρη όλων των µορφών και των κινήσεων καθιστούν τη ζωφόρο, όχι µόνο αυθεντική ταινία της θρησκευτικής ποµπής των Παναθηναίων και διαρκές µνηµείο της δόξας των Αθηνών αλλά και αριστουργηµατικό έργο του µεγάλου καλλιτέχνη του Παρθενώνα. Στη δυτική πλευρά της ζωφόρου, που απεικονίζονται οι σκηνές προετοιµασίας, υπάρχει µία πλάκα, στην οποία υπάρχει µόνο ένας άνθρωπος και ένα άλογο. Τα χαρακτηριστικά τους είναι εξαιρετικά λεπτοµερή και πιστεύεται ότι η πλάκα αυτή είναι έργο του ίδιου του Φειδία. Στη βόρεια πλευρά παρουσιάζονται µορφές όπως οι αποβάτες, οι µουσικοί, οι σκαφηφόροι, οι θαλλοφόροι, οι κανηφόροι και οι υδριαφόροι. Στο ανατολικό αέτωµα, πάνω από την είσοδο, παρουσιάζονταν η γέννηση της Αθηνάς. Στο δυτικό αέτωµα, αυτό που ήταν ορατό από τα Προπύλαια, βρισκόταν η διαµάχη Αθηνάς και Ποσειδώνα για την κατοχή της αττικής γης. Η Αθηνά πρόσφερε το δέντρο της ελιάς και ο Ποσειδώνας έκανε να αναβλύσει θαλασσινό νερό από τον βράχο. Άνθρωποι και θεοί αποφάσισαν πως η Αθηνά είχε κάνει το καλύτερο δώρο και έτσι έγινε αυτή η προστάτιδα θεά της πόλης. Στο εσωτερικό υπήρχε δίτονη (διώροφη) δωρική κιονοστοιχία σχήµατος «Π», που δηµιουργούσε ένα υπερώο, από το οποίο οι επισκέπτες µπορούσαν να θαυµάσουν από διάφορα σηµεία το χρυσελεφάντινο άγαλµα της Αθηνάς. Στον οπισθόδοµο φυλασσόταν ο θησαυρός, δηλαδή τα πολύτιµα αφιερώµατα της Αθηνάς. Η οροφή του στηριζόταν σε τέσσερις ιωνικούς κίονες. Η στέγη ολόκληρου του ναού, µαζί µε τους στρωτήρες, τους καλυπτήρες και τα ακροκέραµα, ήταν µαρµάρινη, αλλά στηριζόταν σε µεγάλες ξύλινες δοκούς.

58 Παρθενώνας, δυτική πλευρά Ο Παρθενώνας παρουσιάζει τέλεια αρµονικές αναλογίες µέχρι την παραµικρή του λεπτοµέρεια µολονότι ο ναός αυτός ήταν µεγαλύτερος από τους άλλους δωρικούς ναούς της εποχής του (µε 8x17 κίονες, αντί για 6x13 που συνηθίζονταν τον 5ο αι. π.χ.), οι αναλογίες του ήταν τόσο αρµονικές, ώστε να του προσδίδουν εκπληκτική οµοιογένεια µορφής, µνηµειώδη µεγαλοπρέπεια και πρωτοφανή χάρη σε σύγκριση µε τους πιο βαρείς δωρικούς προκατόχους του. Στη φήµη του ναού συνέτειναν και οι ασύλληπτες εκλεπτύνσεις, οι αδιόρατες αποκλίσεις από την κατακόρυφο και την οριζόντια κατεύθυνση και οι αρµονικές αναλογίες. Ο στυλοβάτης παρουσίαζε ελαφρά τυµπανοειδή καµπύλωση, οι ραδινοί κίονες απέκλιναν από την κατακόρυφο προς το κέντρο του ναού και η συνολική σχεδίαση ήταν πυραµιδοειδής. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχανόταν µία κίνηση προς τα µέσα και προς τα πάνω που µετέτρεπε τον Παρθενώνα σε ένα παλλόµενο οργανικό σύνολο. Η ένταση των κιόνων (ένα ανεπαίσθητο «φούσκωµα» στο µεσαίο τµήµα τους) απέδιδε οπτικά το γεγονός ότι οι κίονες σήκωναν µεγάλο βάρος. Οι αναρίθµητες αυτές λεπτότητες σχεδιάστηκαν µε µεγαλοφυή τρόπο και εκτελέστηκαν µε απαράµιλλη µαθηµατική ακρίβεια. Ο Παρθενώνας στην ιστορία Λίγο-πολύ η ιστορική πορεία του Παρθενώνα ακολουθεί εκείνη της Ακρόπολης ως σύνολο, αν και οι περισσότερες µαρτυρίες επικεντρώνεται στο επιβλητικό κεντρικό µνηµείο. Ναός της Αθηνάς πάνω στην Ακρόπολη αναφέρεται ήδη από τον Όµηρο τον 8ο αι. π.χ. Ο παλιότερος αρχαιολογικά βεβαιωµένος ναός είναι ένας πώρινος ναός της Αθηνάς Πολιάδος, του οποίου τα θεµέλια βρέθηκαν ανάµεσα στο Ερέχθειο και το µεταγενέστερο Παρθενώνα και είναι σήµερα σκεπασµένα. Αυτός ο ναός χρονολογείται το αργότερο γύρω στο 525 π.χ. Υπάρχει όµως και η άποψη ότι τότε επισκευάστηκε µόνο η ανωδοµή του και ότι τα ίδια τα θεµέλια ανήκουν σε πρωιµότερη φάση, γύρω στο 570 π.χ. Αυτός ο ναός καταστράφηκε το 480 π.χ. από τους Πέρσες. Το 454 π.χ. µας πληροφορούν όµως οι πηγές ότι µεταφέρθηκε στο σηκό αυτού του ναού το ταµείο της Αθηναϊκής Συµµαχίας από τη ήλο, άρα θα πρέπει να ήταν επισκευασµένος και να λειτουργούσε. Το οριστικό τέλος αυτού του ναού δεν είναι γνωστό. Αναφορές στις πηγές ερµηνεύονται ως ενδείξεις ότι ήταν ακόµα σε χρήση το 406/5 π.χ. Ο Παυσανίας πάντως δεν τον αναφέρει στην περιγραφή του της Ακρόπολης το 2ο αι. µ.χ. Ο Παρθενώνας διατηρήθηκε άθικτος έως και τους Μακεδονικούς χρόνους. Αντίθετα, µάλιστα, µετά τον Γρανικό, στον Παρθενώνα αναρτήθηκαν ως τρόπαια χρυσές ασπίδες, λάφυρα της νίκης του Αλέξανδρου. Οι πρώτες καταστροφές έγιναν επί Λάχαρη, τον οποίο όρισε τύραννο των Αθηνών ο Κάσσανδρος, σύµφωνα µε την αφήγηση του Παυσανία. Αυτός απέσπασε τις ασπίδες από τον Παρθενώνα, το χρυσάφι και τα κοσµήµατα από το χρυσελεφάντινο άγαλµα της Αθηνάς. Καταστροφές υπέστη και ο οπισθόδοµος του ναού, όταν τον χρησιµοποίησε ως προσωπικό του κατάλυµµα ο ηµήτριος ο Πολιορκητής. Στους Ρωµαϊκούς χρόνους δεν καταγράφονται αλλαγές στον Παρθενώνα, που συνεχίζει να διατηρεί αναλλοίωτη τη φυσιογνωµία και την αίγλη του ακόµη και στους µεταχριστιανικούς αιώνες, παρόλο που επί εποχής Ιουστινιανού η ποµπή των Παναθηναίων δεν ανέβαινε πια στον Παρθενώνα και είχε χαθεί πλέον κάθε λατρεία δηµόσια ή ιδιωτική σύµφωνα µε το Λατίνο ρήτορα Κλαύδιο Μαµερτίνο του 4ου αιώνα. Στους Βυζαντινούς χρόνους -αν και γλύτωσε ο Παρθενώνας την καταστροφή από τα διατάγµατα του Θεοδόσιου Β'- έγινε η πρώτη µετατροπή του ναού σε χριστιανική εκκλησία της Αγίας Σοφίας, τα εγκαίνια της οποίας έγιναν επί αυτοκρατορίας Ιουστινιανού. Στον πρόναο προστέθηκε η αψίδα του ιερού. Από αυτές τις µετατροπές αυτές το σύµφωνα µε τον Burnouf- δεν είχαν µείνει παρά λείψανα τοιχογραφιών και λιγοστά επιγραφικά χαράγµατα στους τοίχους και τους κίονες. Επί Φραγκοκρατίας ο περί τον Παρθενώνα χώρος γίνεται τόπος ενδιαίτησης του πρώτου Φράγκου άρχοντα των Αθηνών, Όθωνα Ντελαρός, ενώ η Ακρόπολη γίνεται η έδρα της φραγκικής βαρωνίας και το κέντρο του ιστορικού βίου της πόλης, σε σηµείο που η Αθήνα είναι γνωστή πλέον ως Castellum Athenarum. Ο Παρθενώνας

59 αποδίδεται στη Ρωµαϊκή εκκλησία και γίνεται ναός Λατινικός, τιµώµενος στο όνοµα της Θεοτόκου. Στη Νοτιοδυτική γωνία προστέθηκε ένα κωδωνοστάσιο, που επί Τουρκοκρατίας έγινε µιναρές. Επί Ενετοκρατίας δεν παρατηρήθηκαν και δεν καταγράφτηκαν αλλαγές στο µνηµείο. Από τις αφηγήσεις µεταγενέστερων περιηγητών, όπως ο Ιταλός νοτάριος Νικόλαος Μαρτόνης που επισκέφθηκε την Ακρόπολη το 1395 ή ο Κυριακός ο Αγκωνίτης που ταξίδεψε το 1436 στην Αθήνα, έχουµε δύο περιγραφές του χριστιανικού Παρθενώνα. Ο πρώτος εκφραστής της µεσαιωνικής ιδεολογίας απορεί πως είναι δυνατόν να έχει χτιστεί ένα τόσο µεγάλο κτήριο ενώ ο δεύτερος, εκπρόσωπος της Ιταλικής Αναγέννησης, επικεντρώνεται στην οµορφιά των αρχαίων µνηµείων. Επί Τουρκοκρατίας η Ακρόπολη έπεσε στα χέρια των Τούρκων το 1458, οπότε και την επισκέφθηκε ο Μωάµεθ Β ο Πορθητής. Ο ιερός βράχος έµεινε πλέον γνωστός µε το όνοµα Ατίνα Καλεσί, δηλαδή φρούριο των Αθηνών. Κατά τον 17ο αιώνα ο Παρθενώνας είναι πλέον τζαµί και έχει µιναρέ, που καταστράφηκε το Τζαµί, ωστόσο που δεν πληρούσε τις προδιαγραφές της ισλαµικής θρησκείας και για αυτό δεν έγινε ποτέ λατρευτικό τέµενος των Μωαµεθανών. Κατά την εκστρατεία του Φραγκίσκου Μοροζίνη κατά των Αθηνών το 1687, ο Παρθενώνας υπέστη και το µεγαλύτερο πλήγµα το βράδυ της 16ης Σεπτεµβρίου, όταν οβίδα τίναξε την πυριτιδαποθήκη που είχε εγκαταστήσει ο Αλή αγάς, διοικητής του φρουρίου στον ναό. Το µεγαλύτερο τµήµα του ναού προς την ανατολική του πλευρά κατέρρευσε. Έκτοτε και µέχρι να παραδοθεί το µνηµείο στην αρχαιολογία λεηλατήθηκε συστηµατικά κυρίως από τον Λόρδο Έλγιν, ενώ υπέστη σηµαντικές καταστροφές κατά την περίοδο της ελληνικής επανάστασης του 1821 και την πολιορκία του βράχου από τον Κιουταχή Μπέη. Η παγκοσµιότητα του µνηµείου Ο Παρθενώνας πόλος έλξης χιλιάδων επισκεπτών κάθε χρόνο. Σύµφωνα µε το Κέντρο για την παγκόσµια Κληρονοµιά της UNESCO, ο Παρθενώνας ως τµήµα του ευρύτερου µνηµειακού συµπλέγµατος έχει συµπεριληφθεί στον κατάλογο των µνηµείων της παγκόσµιας πολιτισµικής κληρονοµιάς από τις 11 Σεπτεµβρίου Ωστόσο, δεν είναι η τυπική πρόσθεση σε έναν κατάλογο εκείνη που κάνει τον Παρθενώνα τµήµα της πολιτισµικής κληρονοµιάς. Ως υλικό εγχείρηµα είναι η πλέον αξιόπιστη µαρτυρία ενός προηγµένου τεχνολογικά και αισθητικά πολιτισµού, που λίγο-πολύ έχει επηρεάσει σηµαντικά την ανάπτυξη του σύγχρονου -"δυτικού", όπως αποκαλείται κόσµου. Λατινική Νοµισµατική Ένωση Λατινική Νοµισµατική Ένωση Η Λατινική Νοµισµατική Ένωση (ΛΝΕ) ιδρύθηκε τον 19ο αιώνα, σε µια προσπάθεια για ενοποίηση πολλών ευρωπαϊκών νοµισµάτων σε ένα ενιαίο νόµισµα που θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί σε όλα τα κράτη µέλη σε µια εποχή που τα περισσότερα εθνικά νοµίσµατα εξακολουθούσαν να είναι άµεσα συνδεδεµένα µε τον χρυσό και τον άργυρο. Ιδρύθηκε το 1865 και διαλύθηκε το Ιστορικό Το 1865, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία και η Ελβετία ιδρύουν την Ένωση και συµφωνούν να αλλάξουν τα εθνικά τους νοµίσµατα σε ένα πρότυπο σύµφωνα µε το οποίο κάθε νοµισµατική µονάδα του κάθε κράτους θα ισούται µε 4,5 γραµµάρια αργύρου ή 0, γραµµάρια χρυσού και θα είναι ελεύθερα ανταλλάξιµα. Ουσιαστικά δηλαδή οριζόταν µία σταθερή σχέση µεταξύ χρυσού και αργύρου µε αναλογία 15,5 προς 1 µέσα στους κόλπους της ένωσης. Οι ισοτιµίες µεταξύ των νοµισµάτων της κάθε χώρας ήταν 1:1. Αργότερα προσχωρήσαν στην ένωση η Ισπανία και η Ελλάδα το 1868, και η Ρουµανία, η Αυστρία, η Βουλγαρία, η Βενεζουέλα, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, το Σαν Μαρίνο και το Παπικό κράτος το Το 1904 οι ανικές υτικές Ινδίες επίσης υιοθέτησαν αυτό το πρότυπο, παρόλο πού δεν είχαν επίσηµα ενσωµατωθεί στη ΛΝΕ.

60 Ένα σηµαντικό πρόβληµα της ΛΝΕ ήταν ότι παρέλειψε να θέσει εκτός νόµου την εκτύπωση χαρτονοµισµάτων µε βάση το διµεταλλικό νόµισµα. Μια αδυναµία που εκµεταλλεύθηκε η Γαλλία και η Ιταλία, που µε τυπωµένα χαρτονοµίσµατα χρηµατοδοτούσαν δικές τους δαπάνες, "αναγκάζοντας τα άλλα µέλη της Ένωσης να φέρουν µέρος του κόστους της δηµοσιονοµικής σπατάλης, εκδίδοντας χαρτονοµίσµατα µε βάση το νόµισµά τους" [1]. Η Ελλάδα προκάλεσε επίσης προβλήµατα. Οι διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις, ανταποκρίθηκαν στην χρονίως αδύναµης οικονοµία της χώρας, µειώνοντας την ποσότητα του χρυσού στα ελληνικά νοµίσµατα της, υποτιµώντας έτσι το εθνικό νόµισµα σε σχέση µε εκείνο των άλλων κρατών µελών στην Ένωση και κατά παράβαση της αρχικής συµφωνίας. Η Ελλάδα αποβλήθηκε επισήµως από τη Λατινική Νοµισµατική Ένωση το 1908 και επανεντάχθηκε το [2] Λόγω των διακυµάνσεων της ισοτιµίας του χρυσού και του αργύρου σε παγκόσµιο επίπεδο, την έναρξη του πρώτου παγκοσµίου πολέµου και την πολιτική αναταραχή στις αρχές του εικοστού αιώνα, η Λατινική Νοµισµατική Ένωση εκ των πραγµάτων αδρανοποιήθηκε την δεκαετία του '20, έως ότου διαλύθηκε και επίσηµα το 1927 Εθνική Τράπεζα Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (ETE) είναι η µεγαλύτερη τράπεζα της Ελλάδας. Ιδρύθηκε το 1841 από τον Γεώργιο Σταύρου, από τα Ιωάννινα, ο οποίος υπήρξε και ο πρώτος διευθυντής της. Είναι µέλος της Αγοράς Παραγώγων του Χρηµατιστηρίου Αθηνών από ιδρύσεώς της και έχει άδεια ειδικού διαπραγµατευτή τύπου Α. Είναι διαφορετική από την Τράπεζα της Ελλάδος, ενώ είχε το εκδοτικό προνόµιο χαρτονοµισµάτων στην Ελλάδα ως το Η µετοχή της διαπραγµατεύεται στο Χρηµατιστήριο Αθηνών και στο Χρηµατιστήριο της Νέας Υόρκης. Το ίκτυό της στην Ελλάδα αριθµεί περισσότερα από 528 Καταστήµατα και πάνω από 1383 ΑΤΜ. Ιστορία Βασιλικό ιάταγµα -Ίδρυση Εθνικής Τράπεζας 1841 ΕΥΤΕΡΟ ΝΟΜΙΣΜΑ: Oι δύo όψεις τραπεζoγραµµατίoυ των 1000 δραχµών, διαστάσεων 11x21 εκ., πoυ κυκλoφόρησε τo 1922 για να αντικαταστήσει τα κoµµένα στα δύo τραπεζoγραµµάτια τoυ αναγκαστικoύ δανείoυ. Για τo λόγo αυτό φέρει πάνω στo θυρεό την επισήµανση «ΝΕOΝ». Στη µία όψη έχει παράσταση της θεάς ήµητρας πoυ στηρίζεται σε άρoτρo και κρατά δέσµη στάχεων, στη δε άλλη τo Ναό τoυ Επικoυρείoυ Απόλλωνoς στη Φιγάλεια (Βάσσες). O τίτλoς στην όψη αυτή δεν είναι γαλλικός, αφoύ έχει διαλυθεί η Λατινική Νoµισµατική Ένωση.

61 Ιστορικές πληροφορίες: Αναγκαστικό εσωτερικό δάνειο Θεά ήµητρα Ναός Επικουρείου Απόλλωνα στη Φιγάλεια

62 Αναγκαστικό εσωτερικό δάνειο Στις αρχές του 1922 οι οικονοµικοί πόροι της Ελλάδας είχαν εξαντληθεί από το πόλεµο. Η χρηµατοδότηση της Μικρασιατικής Εκστρατείας βρισκόταν σε κίνδυνο. Ήταν η περίοδος που οι Τούρκοι υπό τον Κεµάλ Ατατούρκ άρχισαν να έχουν το πάνω χέρι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η περιοδεία του πρωθυπουργού ηµητρίου Γούναρη ( ) και του Υπουργού Εξωτερικών Γεωργίου Μπαλτατζή ( ) στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τη σύναψη δανείου δεν καρποφόρησε. Σε µία ύστατη προσπάθεια, στις 11 Φεβρουαρίου 1922 ο Γούναρης συµφώνησε µε οµάδα άγγλων κεφαλαιούχων για δάνειο ύψους δραχµών, που όµως δεν εκταµιεύτηκε ποτέ. Μετά την επιστροφή του στην Αθήνα, στις 21 Φεβρουαρίου, ο Γούναρης έσπευσε να ενηµερώσει τους στενούς συνεργάτες του σχετικά µε την αποτυχία του ταξιδιού του στην Ευρώπη. Τους τόνισε ότι η χώρα χρειαζόταν επειγόντως πόρους, που δεν µπορούσαν να προέλθουν από τη χρονοβόρο διαδικασία της αύξησης της φορολογίας ή των δασµών. Μόλις ολοκληρώθηκε η ενηµέρωση, έµεινε µόνος στο πρωθυπουργικό γραφείο µε τον Υπουργό Οικονοµικών και Επισιτισµού Πέτρο Πρωτοπαπαδάκη ( ). Σύµφωνα µε τον βιογράφο του, Αλέξανδρο Οικονόµου, ο Πρωτοπαπαδάκης σηκώθηκε από τη θέση του και απευθυνόµενος στον Γούναρη του είπε: «ηµητράκη, τα ηύρα τα λεπτά». Ο Γούναρης έµεινεν εµβρόντητος και τον εκοίταζε µε ολάνοιχτα µάτια, χωρίς να αρθρώνη λέξιν. Ο Πρωτοπαπαδάκης, αντί άλλης εξηγήσεως, έβγαλε από το πορτοφόλι του εν εκατοντάδραχµον χαρτονόµισµα, το έκοψε εις δύο και επέδειξε τα τεµάχια κρατών αυτά προ των εκστατικών οφθαλµών του φίλου του. Ο Γούναρης δεν εκαταλάβαινε τι συµβαίνει. Ενόµισα πως τρελλάθηκε, έλεγε κατόπιν. Αφού, λοιπόν, ο Πρωτοπαπαδάκης απήλαυσε το θέαµα, το οποίο παρείχε ο φίλος του, αποφάσισε να του εξηγήση το σχέδιόν του. Πλήρης θαυµασµού ο Γούναρης δια την ευφυά και απλουστάτην επινόησιν προσεπάθησεν εν τούτοις να εύρη κάθε πιθανήν αντίρρησιν διά την ορθότητα της εφαρµογής της. Και ηύρε, ως έλεγε, πολλάς, αλλ ουδεµία ηδύνατο να σταθή προ των επιχειρηµάτων του Πρωτοπαπαδάκη. Απεδέχθη λοιπόν πλήρως το σχέδιόν του. Αµφότεροι ετήρησαν απόλυτον εχεµύθεια». Επρόκειτο για ένα είδος εσωτερικού αναγκαστικού δανεισµού, µε το πρωτότυπο µέτρο της διχοτόµησης του νοµίσµατος, της δραχµής εν προκειµένω. Ένα µήνα αργότερα, στις 21 Μαρτίου 1922, ο Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, µιλώντας από το βήµα της Βουλής για τον προϋπολογισµό του , αποκάλυψε το σχέδιό του για τη σύναψη αναγκαστικού εσωτερικού δανείου, επαναλαµβάνοντας την παράσταση που είχε δώσει ένα µήνα νωρίτερα ενώπιον του πρωθυπουργού ηµητρίου Γούναρη. Έβγαλε από την τσέπη του ένα χαρτονόµισµα και το επέδειξε στη Βουλή λέγοντας: «Ιδού κύριοι, έν εκατοντάδραχµον. Προς τα δεξιά είναι η εικών του Γεωργίου Σταύρου, προς τα αριστερά το Βασιλικόν Στέµµα. Ευθύς ως το νοµοσχέδιον ψηφισθή θα διχοτοµήσω το εκατοντάδραχµον (ο κύριος υπουργός βγάζει από το χαρτοφυλάκιόν του µίαν ψαλλίδα γραφείου και προ της εκθάµβου Βουλής κόπτει εις δύο το εις χείρας του χαρτονόµισµα). Και το τεµάχιον το φέρον την εικόνα του Γ. Σταύρου θα εξακολουθήση κυκλοφορούν ως νόµισµα 50 δραχµών, το δε έτερο ήµισυ-αφού το στέµµα-θα αποτελή οµολογίαν 50 δραχµών». ΗΜΗΤΡΑ

63 ήµητρα ( ηµήτηρ στην αρχ. ελλ.), στην ελληνική µυθολογία, ήταν η ιδεατή ανθρωπόµορφη θεότητα της καλλιέργειας δηλαδή της γεωργίας, αλλά και της ελεύθερης βλάστησης, του εδάφους και της γονιµότητας αυτού συνέπεια των οποίων ήταν να θεωρείται και προστάτιδα του γάµου και της µητρότητας των ανθρώπων. Ήταν Ολύµπια (κύρια) θεότητα. Η Γέννηση της ήµητρας Η ήµητρα ήταν κόρη του Κρόνου και της Ρέας. Αδερφή της Ήρας, της Εστίας, του ία και του Ποσειδώνα. Η γέννηση της ακολούθησε την ίδια µοίρα µε των αδερφών της. Ο Κρόνος κατάπινε τα παιδιά τους µόλις γεννιόντουσαν από φόβο µην του πάρουν το θρόνο. Η Ρέα µην αντέχοντας άλλο να χάνει τα παιδιά της, βοήθησε τον µικρότερο, τον ία, να εκθρονίσει τον Κρόνο µε ένα τέχνασµα και να ελευθερώσει τα αδέρφια του από την κοιλιά του πατέρα τους. Οι έρωτες της ήµητρας Η ήµητρα ήταν θεά που δεν ήταν γνωστή για τους έρωτες της. Ήταν απόµακρη και ακατάδεκτη, γι αυτό και οι εραστές της ήταν ολιγάριθµοι. Πρώτοι διεκδικητές της υπήρξαν τα αδέρφια της. Πρώτος ο ίας, µεταµορφώθηκε σε ταύρο για να ζευγαρώσει µαζί της. Μετανιωµένος για την πράξη του ευνούχισε ένα κριάρι και άφησε τα όργανά του στην αγκαλιά της ήµητρας ως ένδειξη µεταµέλειας. Εκείνη δέχτηκε τη συγγνώµη του και µερικούς µήνες µετά γέννησε τη µονάκριβη κόρη τηςπερσεφόνη. Ακολούθησε ο έρωτας του Ποσειδώνα για τη θεά. Η ήµητρα για να γλυτώσει από την πολιορκία του µεταµορφώθηκε σε φοράδα και κρύφτηκε ανάµεσα στα βασιλικά κοπάδια του Όκνιου, γιου του Απόλλωνα. Μόλις ο Ποσειδώνας το αντιλήφθηκε µεταµορφώθηκε σε άλογο και κατάφερε τελικά να ζευγαρώσει µαζί της. Καρποί αυτής της συνεύρεσης ήταν µία κόρη, η έσποινα, το όνοµα της οποίας δεν έπρεπε ποτέ να προφέρεται, και ένα άλογο µε φτερά και µαύρη χαίτη, ο Αρίων. Η οργή της ήµητρας για τον βιασµό της από τον Ποσειδώνα, της έδωσε το προσωνύµιο Ερινύα. Ο ίας για να την κατευνάσει έστειλε τις Νύµφες να την λούσουν στον ποταµό Λάδωνα, παίρνοντας έτσι το όνοµα Λουσία. Σύµβολα της ήµητρας Σύµβολα της ήµητρας ήταν οι γερανοί, το στάχυ, ο νάρκισσος, η µυρτιά και ο κρόκος. Οι µέλισσες θεωρούντο ιέρειες της και στις θυσίες προς τιµήν της προσέφεραν ταύρους, µοσχάρια και µέλι Ναός Επικουρείου Απόλλωνα στη Φιγάλεια Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες της Φιγαλείας είναι ένας από τους σπουδαιότερους και επιβλητικότερους της αρχαιότητας. Αφιερώθηκε από τους Φιγαλείς στον Απόλλωνα διότι τους βοήθησε να ξεπεράσουν µια επιδηµία πανώλης. Ο ναός υψώνεται επιβλητικά στα µέτρα, στο κέντρο της Πελοποννήσου, πάνω στα βουνά µεταξύ Ηλείας, Αρκαδίας και Μεσσηνίας και βρίσκεται 14 χλµ. νότια της Ανδρίτσαινας και 11 χλµ. βορειοανατολικά των Περιβολίων. Ο ναός ανεγέρθηκε το δεύτερο µισό του 5ου αιώνα π.χ. ( π.χ;) και αποδίδεται στον Ικτίνο, τον αρχιτέκτονα του Παρθενώνα. Το µνηµείο αυτό µε την πανανθρώπινη σηµασία και συνάµα ένα από τα καλύτερα σωζόµενα της κλασικής αρχαιότητας ήταν το πρώτο στην Ελλάδα που περιλήφθηκε στα Μνηµεία Παγκόσµιας Κληρονοµιάς της Ουνέσκο το Τµήµα της ζωφόρου του ναού αποσπάστηκε το 1814 και εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο.

64 Ο αρχαίος περιηγητής Παυσανίας που τον επισκέφθηκε, θαµπώθηκε από την οµορφιά του και τον κατέταξε δεύτερο µετά της Τεγέας σε κάλλος και αρµονία. Ο ναός ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους κλασικούς ναούς της αρχαιότητας γιατί δεν εµφανίζει ανατολικοµεσηµβρινό προσανατολισµό αλλά είναι κατασκευασµένος µε διεύθυνση από βορά προς νότο λόγω οικονοµίας του χώρου ή για λατρευτικούς λόγους που συνδέονται µε τις παραδόσεις των Αρκάδων µιας και άλλοι ναοί της περιοχής φέρουν ίδιο προσανατολισµόο ναός συνδυάζει αρχαϊκά, κλασικά και παραδοσιακά αρκαδικά χαρακτηριστικά. Έτσι προσφέρει ένα ελκυστικό µείγµα του παλιού και του νέου, του αγροτικού και του εκλεπτυσµένου. Η επιµήκης περίπτερη δοµή (39,87x16,13 µέτρα) είναι κατασκευασµένη κυρίως από γκρίζο ασβεστόλιθο τοπικής προέλευσης. Η εξωτερική κιονοστοιχία του εξάστηλου ναού ακολουθεί έναν εξαιρετικά αυστηρό δωρικό ρυθµό (οι µετόπες δεν είναι λαξευµένες). Όµως στο εσωτερικό, έξοχης ποιότητας γλυπτική συνταιριάζεται µε έναν πιο περίτεχνο αρχιτεκτονικό ρυθµό. Το εµπρόσθιο τµήµα του πρόναου και του οπισθόδοµου µε δύο κίονες εν παραστάσει (in antis) αναδιατυπώνουν το δωρικό ρυθµό. Χαρακτηρίζεται λοιπόν ως ναός δωρικός, δίστυλος εν παραστάσει περίπτερος. Αντιθέτως στον σηκό µια σειρά εντοιχισµένων ιωνικών κιόνων στέκονται απέναντι σε χαµηλούς τοίχους στήριξης. Στο νότιο τµήµα όπου βρίσκεται το άδυτο, οι δύο τελευταίοι ιωνικοί κίονες του σηκού στέκονται στο µακρινό άκρο λοξών τοίχων, ενώ ανάµεσά τους βρίσκεται ένας κορινθιακός κίονας, µόνος στο κέντρο του ναού. Το κιονόκρανο του κίονα αυτού αποτελεί «το αρχαιότερο σωζόµενο δείγµα και θεωρείται πρότυπο για όλα τα "Κορινθιακά" µνηµεία του ελληνικού, ρωµαϊκού και µεταγενέστερων πολιτισµών» [2]. Η διακόσµηση είναι αξιοσηµείωτη ειδικά λόγω των διαφορετικών υλικών που χρησιµοποιούνται: οι τοίχοι, οι βάσεις και οι κίονες είναι από ασβεστόλιθο, τα ιωνικά κιονόκρανα και το κορινθιακό κιονόκρανο είναι από µάρµαρο ολιανών όπως και οι λαξευτές µετόπες της εξωτερικής ζωφόρου του κυρίως ναού, οι βάσεις της ιωνικής ζωφόρου στο εσωτερικό του τεµένους, τα ερείσµατα και τα κεραµίδια της οροφής Ανασκαφές Ο ναός παρέµεινε σε χρήση κατά τα ελληνιστικά και ρωµαϊκά χρόνια όπως φαίνεται από τις επιδιορθώσεις που δεχόταν η κεραµοσκεπή. Με την κατάρρευση της στέγης λόγω της φθοράς των ξύλινων δοκαριών της επήλθε η πρώτη σηµαντική καταστροφή. Η ανθρώπινη επέµβαση ήταν ένας άλλος φθοροποιός παράγοντας. Το 1765 ο ναός ταυτίσθηκε επιτυχώς το 1765 από το Γάλλο αρχιτέκτονα J. Bocher. Το 1812 διενεργήθηκαν οι πρώτες συστηµατικές ανασκαφές από τους: J. Foster, C. R. Cockerell, K. H. von Hallerstein, G. Gropius, J. Linckh, O. M. Stackerlberg, και P. O. Brondsted και έφεραν στο φως τις πλάκες της ζωφόρου και το κορινθιακό κιονόκρανο[1]. Τα ευρήµατα µεταφέρθηκαν στη Ζάκυνθο, µε τη συγκατάθεση του Βελή πασά, που είχε δωροδοκηθεί για το σκοπό αυτό. Το 1814 η ζωφόρος αγοράστηκε µε εντολή του Αγγλου αντιβασιλιά πρίγκηπα Γεωργίου και το 1815 κατέληξε στο Βρετανικό Μουσείο. Ο Άγγλος διανοούµενος Christian Muller χαρακτήρισε την υφαρπαγή των µνηµείων πράξη βανδαλισµού, αντίστοιχη µε αυτή του λόρδου Έλγιν [4]. Το 1902 έγινε συστηµατική ανασκαφή της περιοχής από την πρώτη Αρχαιολογική Εταιρία Αθηνών υπό τους αρχαιολόγους Κ. Κουρουνιώτη Κ. Ρωµαίο και Π. Καββαδία. Περαιτέρω ανασκαφές έλαβαν χώρα το 1959, 1970 και υπό την διεύθυνση του Ν. Γιαλούρη. Το 1975 δηµιουργήθηκε η Επιτροπή Συντηρήσεως του Ναού του Επικουρίου Απόλλωνος µε καθήκοντα τον προγραµµατισµό και τη σύνταξη µελετών συντήρησης και αναστήλωσης. Το 1982 η Επιτροπή ανασυστάθηκε και το Υπουργείο Πολιτισµού ανέλαβε την αποκατάσταση του µνηµείου. Το σαθρό έδαφος στο οποίο είναι χτισµένος, οι ψυχρές κλιµατολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή και το ασβεστολιθικό υλικό από το οποίο είναι φτιαγµένος, επέβαλαν τη µόνιµη κάλυψη του µε στέγαστρο από το Σύµφωνα µε τον προγραµµατισµό του

65 υπουργείου το στέγαστρο, το αντισεισµικό ικρίωµα και οι άλλες εγκαταστάσεις θα αποµακρυνθούν µετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων επεµβάσεων ΤΡΙΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ: ύo όψεις τραπεζoγραµµατίoυ των 500 δραχµών, διαστάσεων 8,5x18,2 εκ., πoυ κυκλoφόρησε τo 1925, της ένατης έκδοσης. Στη µία όψη φέρει τoν τίτλo της Τράπεζας, την αξία και την κεφαλή τoυ Γεωργίoυ Σταύρoυ. εν υπάρχει πλέoν θυρεός, εφόσoν από τo 1924 έχει εγκαθιδρυθεί η ηµoκρατία. Στην άλλη όψη φέρει παράσταση της Αγίας Σoφίας στην Kωνσταντινούπολη.

66 ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 1924 ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ηµοκρατία 1924 Η Αβασίλευτη ηµοκρατία του 1924 Η 25η Μαρτίου, εκτός από την θρησκευτική και εθνική της διάσταση µε την εορτή του Ευαγγελισµού και την επέτειο της Εθνεγερσίας του 1821, στην σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, έχει περίοπτη θέση, καθώς είναι η ηµέρα, που το 1924, ανακηρύχθηκε η πρώτη Ελληνική ηµοκρατία. Το αποτυχηµένο κίνηµα του 1923, αλλά και οι συσσωρευµένες συνέπειες του ιχασµού, οδήγησαν σε ατελεύτητη σειρά παλλαϊκών αιτηµάτων για την ανακήρυξη της Αβασίλευτης ηµοκρατίας. Οι εκλογές που διεξήχθησαν µε την αποχή πολλών κοµµάτων, ανέδειξαν νικητές τους Φιλελεύθερους του Βενιζέλου µε 250 έδρες, έναντι 120 εδρών της ηµοκρατικής Ένωσης του Παπαναστασίου. Στις 2 Ιανουαρίου 1924 η Επανάσταση των Πλαστήρα- Γονατά παρέδωσε την εξουσία και στις 11 του ίδιου µήνα ορκίσθηκε η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου, ο οποίος τελικά για λόγους υγείας, αλλά και για άλλες αιτίες που ανάγονται στην πόλωση του ιχασµού, παρέδωσε την πρωθυπουργία στο Γεώργιο Καφαντάρη. Η κυβέρνηση του ορκίσθηκε στις 6 Φεβρουαρίου Στο κόµµα όµως των Φιλελευθέρων επήλθε διάσπαση λόγω διαφωνιών, που επέτρεψε τελικά στον Αλέξανδρο Παπαναστασίου να σχηµατίσει κυβέρνηση, αφού πολλά στελέχη των Φιλελευθέρων δήλωσαν, ότι τον υποστηρίζουν. Η νέα κυβέρνηση παρουσιάσθηκε στη Βουλή για την ανάγνωση των προγραµµατικών της δηλώσεων στις 24 Μαρτίου Ήταν 5.20 το απόγευµα, όταν ο πρόεδρος Κωνσταντίνος Ρακτιβάν κήρυξε την έναρξη της συνεδρίασης, διαβάζοντας µεταξύ άλλων ψηφίσµατα µε το αίτηµα της ανακήρυξης της ηµοκρατίας. Κοµοτηνή, Χίος, Αλεξανδρούπολη, Κοζάνη, Βόλος, Άρτα, Ρέθυµνο, Πύργος, Ξάνθη, Σέρβια κ.λπ. ζητούσαν έξωση της υναστείας και ανακήρυξη της ηµοκρατίας. Ο λόγος δόθηκε µετά στον πρωθυπουργό Αλέξανδρο Παπαναστασίου, ο οποίος διαβάζοντας από χειρόγραφο, ανέλυσε την κατάσταση και έθεσε υπόψη της Εθνικής Συνέλευσης ψήφισµα µε το οποίο κηρύσσεται έκπτωτη η βασιλική δυναστεία και εγκαθιδρύεται στη χώρα καθεστώς ηµοκρατίας, κοινοβουλευτικής µορφής. Στις προγραµµατικές δηλώσεις του ο Παπαναστασίου είχε αναφέρει µεταξύ άλλων την απόφασή του για δηµιουργία Πανεπιστηµίου στη Θεσσαλονίκη. Η κυβέρνηση έλαβε 259 θετικές ψήφους έναντι 3 αρνητικών, ενώ 13 βουλευτές αρνήθηκαν ψήφο. Την εποµένη, ηµέρα εορτασµού της 25ης Μαρτίου, τελέσθηκε δοξολογία στη Μητρόπολη, στους δρόµους γύρω από την οποία είχε συγκεντρωθεί µεγάλο πλήθος κόσµου. Ακολούθησε παρέλαση στη λεωφόρο Αµαλίας, σε κλίµα ενθουσιασµού.

67 Λίγο πριν από τις 12, συνήλθε η Βουλή και µετά από µικρή συζήτηση τέθηκε σε ψηφοφορία το ψήφισµα έκπτωσης της υναστείας και ανακήρυξης της ηµοκρατίας. Παρόντες 283 βουλευτές, ψήφισαν άπαντες υπέρ της ηµοκρατίας. Μαζί µε το ψήφισµα ανακοινώθηκε αµνηστία σε πολιτικούς υπόδικους και χάρη σε στρατιωτικούς, που ήταν φυλακισµένοι γιατί πήραν µέρος στο κίνηµα του Ο πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης Κωνσταντίνος Ρακτιβάν χαιρέτισε την εγκαθίδρυση της ηµοκρατίας και αµέσως µετά, περί τη 1 και 20 βγήκε έξω και ανήγγειλε το αποτέλεσµα της ψηφοφορίας στα πλήθη που είχαν κατακλύσει την οδό Σταδίου και ζητωκραύγαζαν για την ανακήρυξη της ηµοκρατίας. Ταυτόχρονα από το πυροβολείο του Λυκαβηττού, έπεφταν χαιρετιστήριες βολές. Λίγες µέρες αργότερα, ο Κωστής Παλαµάς δηµοσίευσε το ποίηµα του µε τίτλο «ηµοκρατίες». Το καθεστώς της Αβασίλευτης ηµοκρατίας, κράτησε έως τις 3 Νοεµβρίου 1935, οπότε µε το ηµοψήφισµα που είχε οργανώσει ο Γεώργιος Κονδύλης, επανήλθε η υναστεία στο θρόνο της Ελλάδας. Αγία Σοφία, Κωνσταντινούπολη Ο Βυζαντινός Ναός της Ύπατης Σοφίας του Ένσαρκου Λόγου του Θεού, περισσότερο γνωστή ως Αγία Σοφία ή Αγιά- Σοφιά, (τουρκικά Ayasofya, λατινικά Sancta Sophia ή Sancta Sapientia), γνωστός και ως Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας ή απλά Η Μεγάλη Εκκλησία[1], ήταν από το 360 µέχρι το 1453 ορθόδοξος καθεδρικός ναός της Κωνσταντινούπολης, µε εξαίρεση την περίοδο κατά την οποία ήταν ρωµαιοκαθολικός ναός, ενώ µετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης µετατράπηκε σε τέµενος, µέχρι το 1934 και αποτελεί σήµερα µουσειακό χώρο (τουρκικάayasofya Müzesi).Ανήκει στις κορυφαίες δηµιουργίες της βυζαντινής ναοδοµίας, πρωτοποριακού σχεδιασµού, και υπήρξε σύµβολο της πόλης, τόσο κατά τη βυζαντινή όσο και κατά την οθωµανική περίοδο. Το παρόν κτίσµα ανεγέρθηκε τον 6ο αιώνα, επί βασιλείας του Ιουστινιανού Α', από τους µηχανικούς Ανθέµιο από τις Τράλλεις (σηµ. Αϊδίνιο) και Ισίδωρο από τη Μίλητο. Στο ίδιο σηµείο, επί του πρώτου λόφου της Κωνσταντινούπολης και σε κοντινή απόσταση από το Μέγα Παλάτιον και τον Ιππόδροµο της πόλης, είχαν χτιστεί παλαιότερα δύο ακόµα ναοί που καταστράφηκαν από πυρκαγιά. Το οικοδόµηµα ακολουθεί τον αρχιτεκτονικό ρυθµό της τρουλαίας βασιλικής και συνδυάζει στοιχεία της πρώιµης βυζαντινής ναοδοµίας, σε πολύ µεγάλη κλίµακα. Αρχιτεκτονικές επιρροές της Αγίας Σοφίας εντοπίζονται σε αρκετούς µεταγενέστερους ορθόδοξους ναούς αλλά και σε οθωµανικά τζαµιά, όπως στο τέµενος του Σουλεϊµάν και στο Σουλταναχµέτ τζαµί[2]. Εκτός από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασµό της, η Αγία Σοφία ξεχωρίζει επίσης για τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσµό της, που ωστόσο υπέστη σοβαρές καταστροφές κυρίως από τις βαρβαρότητες των Τούρκων κατά τη διάρκεια της Οθωµανικής κυριαρχίας.μετά τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης το 330, η ανέγερση ενός ναού της Αγίας Σοφίας υπήρξε τµήµα ενός ευρύτερου προγράµµατος οικοδόµησης γύρω από το Μέγα Παλάτι. Η πρώτη Αγία Σοφία εγκαινιάστηκε το 360 επί της αυτοκρατορίας του Κωνσταντίου Β' και µαζί µε το ναό της Αγίας Ειρήνης αποτελούσε τον κύριο καθεδρικό ναό της πρωτεύουσας και έδρα του Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης. Εικάζεται ότι επρόκειτο για ξυλόστεγη βασιλική, τρίκλιτη ή πεντάκλιτη[2]. Καταστράφηκε από πυρκαγιά το 404 και χτίστηκε εξαρχής τα επόµενα χρόνια. Ο νέος ναός εγκαινιάστηκε το 415 επί βασιλείας του Θεοδοσίου Β'. Αν και λίγα συµπεράσµατα µπορούν να εξαχθούν ως προς την αρχιτεκτονική αξία του οικοδοµήµατος, οι ιστορικές πηγές µαρτυρούν πως στο εσωτερικό του φυλάσσονταν ιερά κειµήλια µεγάλης αξίας, από χρυσό ή ασήµι. Σύµφωνα µε τις πλέον πρόσφατες προσπάθειες αναπαράστασης του ναού, υποθέτουµε πως είχε εύρος 52 µ. αποτελούµενη από ένα κεντρικό κλίτος και τέσσερεις

68 διακριτούς διαδρόµους[3]. Κατά τη Στάση του Νίκα το 532, υπέστη µεγάλη φθορά και το κτίσιµο του ναού που διατηρείται ως σήµερα δροµολογήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α'. Αρχιτέκτονες του ναού ήταν οι γεωµέτρες Ανθέµιος από τις Τράλλεις και ο Ισίδωρος από τη Μίλητο. Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε σε µικρό χρονικό διάστηµα και τα εγκαίνιά του τελέστηκαν στις 27 εκεµβρίου του 537. Τότε, σύµφωνα µε το θρύλο, ο Ιουστινιανός αναφώνησε «όξα τω Θεώ τω καταξιώσαντί µε τοιούτον έργον επιτελέσαι. Νενίκηκά σε, Σολοµών!»[4], θέλοντας έτσι να εκφράσει το θαυµασµό του για το µνηµείο το οποίο ήταν πιο θαυµαστό από τον Ναό του Σολοµώντα σταιεροσόλυµα. Τριακόσια και πλέον εκατοµµύρια χρυσών δραχµών, κατ αντιστοιχία, είχαν δαπανηθεί για την ανέγερση αυτού του Ναού. Τα "θυρανοίξια" της Αγιάς Σοφιάς ακολούθησαν θυσίες χιλιάδων ελαφιών, βοών, προβάτων και ορνίθων και διανοµή χιλιάδων µοδίων σίτου στους φτωχούς καθώς και πολυήµερη πανήγυρη. Στο προαύλιο του ναού λέγεται πως υπήρχε κρήνη, στην οποία ανεγράφετο η καρκινική φράση "ΝΙΨΟΝΑΝΟΜΗΜΑΤΑΜΗΜΟΝΑΝΟΨΙΝ", (νίψον ανοµήµατα µη µόναν όψιν = ξέπλυνε δηλαδή τις αµαρτίες σου και όχι µόνο το πρόσωπό σου). Η φράση αυτή, αν αναγνωσθεί ανάποδα (από δεξιά προς τα αριστερά) αποδίδει τις ίδιες λέξεις και εποµένως και το αυτό νόηµα. Την εποχή του Ιουστινιανού, η Αγία Σοφία είχε χίλιους κληρικούς.[5] Η νεαρά του Ηρακλείου, που βασίλεψε τον έβδοµο αιώνα µας αναφέρει:[5] Πρεσβυτέρους ιακόνους ιακόνισσες Υποδιάκονους Αναγνώστες Ψάλτες Θυρωρούς Σύνολο: 600 Αρχιτεκτονική Ο ναός είναι κτισµένος σε αρχιτεκτονικό ρυθµό βασιλικής µε τρούλο. Ο κυρίως χώρος του κτίσµατος έχει σχήµα περίπου κύβου. Τέσσερις τεράστιοι πεσσοί, (κτιστοί τετράγωνοι στύλοι), που απέχουν µεταξύ τους ο ένας από τον άλλο 30 µ., στηρίζουν τα τέσσερα µεγάλα τόξα πάνω στα οποία εδράζεται ο τρούλος, µε διάµετρο 31 µέτρων. Ο τρούλος δίνει την

69 εντύπωση ότι αιωρείται εξαιτίας των παραθύρων που βρίσκονται γύρω στη βάση του (ο σύγχρονος ιστορικός Προκόπιος λέει:...δίνει την εντύπωση ότι είναι ένα κοµµάτι ουρανού που κρέµεται στη γη...). Γενικά ο ναός είναι ορθογώνιο οικοδόµηµα µήκους 78,16 µ. και πλάτους 71,82 µ. κτισµένο στη Ν. πλευρά του πρώτου λόφου της Πόλης µε κατεύθυνση ΝΑ. Περιβάλλεται από δύο αυλές την βόρεια και την δυτική καλούµενη και αίθριο. Συνορεύει Ν µε τα Πατριαρχικά κτίρια τα οποία συνδέονταν µε το Αυγουσταίο, τη µεγάλη δηλαδή πλατεία που βρίσκοταν το λαµπρό από πορφυρό µάρµαρο άγαλµα της Αυγούστας Ελένης 3η ενέργεια: ΕΠΙΛΕΓΟΥΜΕ ΕΝΑ ΝΟΜΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΜΑΣ ΚΑΙ : ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΜΕ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΒΙΩΜΑ ΣΤΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΩ ΙΚΟΠΟΙΟΥΜΕ ΤΟ Ι ΕΟΛΟΓΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ: 25 εκεµβρίου 2012 Αγαπητό µου ηµερολόγιο, Σήµερα ο πατέρας µου µού έκανε ένα παράξενο δώρο. Ένα πολύ παλιό άλµπουµ, που του είχε κάνει δώρο ο παππούς του, όταν έκλεισε τα δεκαπέντε. Ήταν µια συλλογή ελληνικών και ξένων χαρτονοµισµάτων. Αυτό που µου έκανε τη µεγαλύτερη εντύπωση ήταν ένα ελληνικό χαρτονόµισµα των εκατό δραχµών, το οποίο κυκλοφόρησε το 1921 από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος. Αυτό που δεν ήξερα όµως, είναι ότι µέσα σ αυτό το χαρτονόµισµα κρυβόταν ένα τεράστιο κοµµάτι από τη σύγχρονη και την αρχαία ιστορία της χώρας µας. Εδώ πρέπει να σας πω ότι ο πατέρας µου έχει την ιστορία για χόµπι. Ξέρει τα πάντα! Ό, τι και να τον ρωτήσεις. Μα δεν είναι και ο τύπος που θα σου κάνει διάλεξη και θα βαριαναστενάξεις και θα εύχεσαι να είχες κρατήσει το στόµα σου κλειστό! Μπα, είναι πολύ πονηρός. Κατά πρώτον σου εξάπτει την περιέργεια. «Τι βλέπεις στο χαρτονόµισµα;» µε ρωτά δείχνοντάς µου την µια πλευρά. «Ε, καλά!» λέω. «Τον Παρθενώνα! Καθόλου παράξενο, αφού πρόκειται για Ελληνικό νόµισµα,» συνεχίζω, θέλοντας να το παίξω έξυπνη. Ο πατέρας µου µε πολύ σοβαρό ύφος, µα και το µάτι να λάµπει σκανταλιάρικα, µου δείχνει την επιγραφή και µου ζητά να διαβάσω «Banque Nationale de Gréce.» Έλα Παναγία µου! «Ήταν τα Γαλλικά τότε η επίσηµη γλώσσα του κράτους µας:» ρωτάω αφελέστατα. Κι εκείνος γελάει και µου εξηγεί. Οι χώρες της Ευρώπης προσπαθούν εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα να έχουν ένα κοινό νόµισµα, όπως έχουµε τώρα το Ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό το κάνουν για να απλουστεύσουν τις εµπορικές τους συναλλαγές. Το 1865 η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία και η Ελβετία συµφώνησαν να υιοθετήσουν την εξής συνταγή στα εθνικά τους νοµίσµατα : η νοµισµατική µονάδα θα έπρεπε να έχει 4,5 γραµµάρια ασήµι, ή 0, γραµµάρια χρυσάφι. Έτσι θα είχαν την ίδια αξία. Η συµφωνία αυτή ονοµάστηκε Λατινική Νοµισµατική Ένωση. Το 1968 µπήκαν σ αυτήν την Ένωση η Ισπανία και η Ελλάδα και αργότερα ακολούθησαν και άλλες χώρες. Τα Γαλλικά ήταν η κυρίαρχη γλώσσα σ αυτήν την ένωση. Να, λοιπόν, γιατί το ελληνικό νόµισµα έχει γαλλικές επιγραφές! Όµως αυτή η πρώτη Νοµισµατική Ένωση δεν κράτησε για πολύ. Υπήρχαν νοµικά κενά στη συµφωνία, που τα εκµεταλλεύτηκαν κάποιες χώρες. Η Γαλλία και η Ιταλία τύπωσαν χαρτονοµίσµατα (που βέβαια δεν έχουν ούτε ασήµι, ούτε χρυσάφι) και αυτό ήταν σε βάρος των άλλων χωρών. Η Ελλάδα έκανε άλλη πονηριά. Έβαζε λιγότερο ασήµι και χρυσάφι στα νοµίσµατα της, οπότε δεν είχαν τν ίδια αξία µε τα υπόλοιπα! Γι αυτόν το λόγο την έδιωξαν το Η Ένωση αυτή πέρασε διάφορες κρίσεις και τελικά ο Πρώτος Παγκόσµιος Πόλεµος τη διέλυσε εντελώς. Αυτό µου είπε ο πατέρας µου. Κι εγώ άρχισα να αναρωτιέµαι: Και στη σηµερινή εποχή περνάµε κρίση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε οικονοµικές δυσκολίες. Θα διαλυθεί, λοιπόν, κάποτε κι αυτή όπως η Λατινική Νοµισµατική Ένωση; Έτσι είναι ο µπαµπάς. Πάντα σε βάζει σε σκέψεις. Μαρία Γιώτα 01 Ιανουαρίου 2013 Αγαπητό µου ηµερολόγιο,

70 Φέτος ο Αι Βασίλης έφερε δώρο, µα είχε όριο στην αξία των δέκα Ευρώ. εν πειράζει. Σηµασία έχει ότι ήµασταν όλη η οικογένεια µαζί και περάσαµε φανταστικά. Ξανάνοιξα το πιο ενδιαφέρον δώρο των Χριστουγέννων, το άλµπουµ µε τα χαρτονοµίσµατα. Να υπάρχουν άραγε κι άλλα τέτοια σπουδαία ιστορικά γεγονότα δεµένα µε τις εικόνες στο χαρτονόµισµα; Ποιος άραγε να είναι ο άνθρωπος που εικονίζεται πάνω σ αυτό; Κανένας Έλληνας πρόεδρος της ηµοκρατίας, όπως οι Αµερικάνοι πρόεδροι που υπάρχουν στα δολάρια; Ρώτησα τον πατέρα µου σχετικά, µα αυτός µου είπε ορθά-κοφτά να κόψω τις αµερικανιές και ν ανοίξω κανένα βιβλίο ιστορία, το αγαπηµένο του θέµα, γλύκανε πάλι κι άρχισε να µου εξηγεί τα σύµβολα του χαρτονοµίσµατος. Εκείνη την εποχή, το 1921, η Ελλάδα δεν είχε ακριβώς ηµοκρατία. Είχε ένα µικτό είδος διακυβέρνησης που ονοµάζονταν Βασιλευόµενη ηµοκρατία. Είχαµε, δηλαδή, έναν βασιλιά και µια Βουλή µε Κυβέρνηση, αντιπολίτευση, υπουργούς και βουλευτές. Τότε ήταν βασιλιάς ο Αλέξανδρος Α και αυτό το σήµα µε την κορώνα ήταν ο θυρεός του, δηλαδή το σύµβολο του βασιλιά. «ηλαδή αυτός είναι ο βασιλιάς Αλέξανδρος Α ;» ρώτησα δείχνοντας τη φιγούρα στο εκατόδραχµο. Ο µπαµπάς αναστέναξε όπως κάνει κάθε φορά που πετάω βλακεία! «Όχι, αυτός είναι ο Γεώργιος Σταύρου,» είπε. Και εξήγησε πως αυτός ο άνθρωπος ζούσε τότε που οι Έλληνες είχαν επαναστατήσει ενάντια στους Τούρκους. Έγινε µέλος της Φιλικής Εταιρίας και πρόσφερε µεγάλη βοήθεια στον Αγώνα στέλνοντας πολεµοφόδια και ξυπνώντας το φιλελληνισµό στις άλλες χώρες τις Ευρώπης. Το 1824 ήρθε στη χώρα και δούλεψε για να σταθεί το νέο κράτος στα πόδια του. Έκοβε το µυαλό του στα οικονοµικά και ταυτόχρονα ήταν τίµιος άνθρωπος και δεν έβαζε χέρι στην δηµόσια περιουσία, Γι αυτό και ο Καποδίστριας τον έκανε διοικητή της πρώτης ελληνικής τράπεζας που ονοµάζονταν «Εθνική Χρηµατιστική Τράπεζα». Εκτός απ αυτό διαχειρίστηκε και χρήµατα που κληροδότησε ο ηπειρώτης ευεργέτης Γεώργιος Χατζηκώνστας. Με αυτά συνέβαλε στην ίδρυση του Ορφανοτροφείου Χατζηκώνστα στην Αθήνα, ενώ βοήθησε και πολλούς ανθρώπους που είχαν ανάγκη και στην Αθήνα και στα Ιωάννινα. Επειδή, λοιπόν, ήταν τόσο σπουδαίος άνθρωπος γι αυτό η εικόνα του υπήρχε σε πολλά χαρτονοµίσµατα. Μάλιστα! Ένας σπουδαίος, έξυπνος και προπαντός τίµιος άνθρωπος. Μερικούς τέτοιους χρειαζόµαστε και σήµερα, νοµίζω. Μαρία Γιώτα 04 Ιανουαρίου 2013 Αγαπητό µου ηµερολόγιο, Εδώ και µερικές µέρες έχω φάει κόλληµα µε τα χαρτονοµίσµατα και τις ιστορίες που κρύβουν. Προχτές έβλεπα πάλι το χαρτονόµισµα του 1921 και εκεί που πίστευα ότι δεν είχε τίποτα πια να µου πει, άρχισα ν αναρωτιέµαι πόσα ξέρω για τον Παρθενώνα. Βρίσκεται στο Βράχο της Ακρόπολης, στην Αθήνα και ήταν ένας υπέρλαµπρος ναός αφιερωµένος στη θεά Αθηνά, που ήταν η προστάτιδα της πόλης. Χτίστηκε τον 5ο π.χ αιώνα, τον Χρυσό Αιώνα του Περικλή. Λοιπόν, αυτά ήξερα όλα κι όλα. Μάλλον υπερβολικά λίγα για ένα τόσο σπουδαίο µνηµείο, γνωστό σε όλον τον κόσµο. Έτσι αποφάσισα να το «γκουγκλάρω», δηλαδή να ψάξω για πληροφορίες στο διαδίκτυο. Την προσοχή µου τράβηξε ένα βίντεο στο YouTube, «Το µεγάλο µυστικό του Παρθενώνα. Τι κρύβεται κάτω από το ναό της Αθηνάς;» Η φαντασία µου απογειώθηκε. Περίµενα να είναι τουλάχιστον η πύλη του Κάτω Κόσµου. Ή η είσοδος σε µια µυστική πολιτεία γεµάτη µυστήριο και θησαυρούς. Μα το βίντεο δεν έλεγε τίποτα τέτοιο. Είπε ότι κάτω από τον Παρθενώνα υπήρχε ένας παλιότερος ναός, που καταστράφηκε από τους Πέρσες. Έδειξα το βίντεο στον πατέρα µου κι εκείνος γέλασε µε την επιβλητική µουσική και τα βαρύγδουπα λόγια του. Μου εξήγησε ότι αυτό δεν ήταν και τόσο µεγάλο µυστικό. Είναι συνήθεια των ανθρώπων να χτίζουν καινούριους ναούς πάνω στα θεµέλια των παλιών. Το ίδιο συνέβη και µε τον Παρθενώνα. Αυτό που κάνει τον Παρθενώνα ένα από τα λαµπρότερα µνηµεία στον κόσµο είναι η εξαιρετική του αρχιτεκτονική και η έξοχη διακόσµηση του. Οι αρχιτέκτονες Ικτίνος και Καλλικράτης τον σχεδίασαν µε µαθηµατική και γεωµετρική τελειότητα. Ο Φειδίας και οι µαθητές του έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό στα γλυπτά που στολίζουν τις µετόπες, τα αετώµατα και τη ζωοφόρο του Παρθενώνα. Περιηγηθήκαµε µε τις ώρες στο διαδίκτυο βλέποντας όλα αυτά τα θαυµάσια γλυπτά. Όµως σήµερα, ο Παρθενώνας έχει απογυµνωθεί από όλους τους θησαυρούς του. υόµισι χιλιάδες χρόνια ιστορίας, πολέµων,

71 θρησκευτικών αντιπαραθέσεων και λεηλασιών άφησαν τα σηµάδια τους στο µνηµείο. Τα πολύτιµα χρυσά αντικείµενα εξαφανίστηκαν πρώτα. Πολλές από τις γλυπτές πλάκες κλάπηκαν από ξένους, όπως ο λόρδος Έλγιν. Σήµερα τα µάρµαρα αυτά κοσµούν ξένα µουσεία, όπως το Βρετανικό και το Μουσείο του Λούβρου. Τα υπόλοιπα µαρµάρινα γλυπτά τα έβαλαν οι Έλληνες αρχαιολόγοι στο Μουσείο Ακροπόλεως για να τα προστατεύσουν από τη φθορά που προκαλεί η ατµοσφαιρική ρύπανση. Κι εκεί που δεν το περίµενα ο πατέρας µού έκανε µία πρόταση. «Αύριο θα κατέβω στην Αθήνα. Έρχεσαι µαζί µου; Θα µπορέσουµε να επισκεφτούµε την Ακρόπολη το πρωί.» Πέταξα από τη χαρά µου κι έφυγα τρέχοντας για να ετοιµαστώ. Θα έβλεπα από κοντά το µνηµείο, για το οποίο όλοι οι Έλληνες είναι περήφανοι, µα πολύ λίγοι κάνουν τελικά τον κόπο να το επισκεφτούν. Την άλλη µέρα βρέθηκα µπροστά στο τεράστιο κτήριο. Παρ όλες τις µισο-ερειπωµένες, γυµνές µαρµάρινες κολόνες, δε µπόρεσα παρά να αισθανθώ δέος και θαυµασµό για εκείνους τους αρχαίους καλλιτέχνες. Αισθάνθηκα όµως και αγανάκτηση για εκείνους που έκλεψαν τους θησαυρούς του. Νοµίζω ότι εκείνη τη στιγµή κατάλαβα τον αγώνα της Μελίνας Μερκούρη για να επιστραφούν τα µάρµαρα του Παρθενώνα εκεί όπου ανήκουν: στην Ελλάδα. Όταν επέστρεψα στο σπίτι κοίταξα πάλι το χαρτονόµισµα που µε είχε ταξιδέψει τόσο πολύ µακριά. Μαρία Γιώτα Αγαπητό µου ηµερολόγιο, Σήµερα πήγα στην αποθήκη του σπιτιού µας για να ψάξω κάτι παλιές κούκλες της µαµάς µου, αλλά αντί να βρω τις κούκλες βρήκα µια συλλογή µε παλιά χαρτονοµίσµατα. Ένα από αυτά τα χαρτονοµίσµατα είχε πάνω του τον Παρθενώνα. Όταν το είδα µε εντυπωσίασε που στη παλαιότερη εποχή έβαλαν την εικόνα του Παρθενώνα στο χαρτονόµισµα. Γιατί ο Παρθενώνας είναι πολύ εντυπωσιακός και έχει πολλά ενδιαφέρουσα πράγµατα. Έτσι µπήκα στο διαδίκτυο και άρχισα να ψάχνω πληροφορίες για τον Παρθενώνα. Στο διαδίκτυο βρήκα πολύ ενδιαφέροντα πράγµατα. Η κατασκευή του Παρθενώνα ξεκίνησε τα 448/7π.Χ. Το πτερό έχει 8 κίονες κατά πλάτος και 17 κατά µήκος. Επίσης χτίστηκε συγκεκριµένα στην Ακρόπολη και υπάρχει µέχρι και σήµερα. Επίσης ο Παρθενώνας αποτελεί το λαµπρότερο µνηµείο της Αθηναϊκής πολιτείας. Τα αισθήµατα µου για αυτό που είδα είναι πάρα πολλά. Αισθάνθηκα χαρά, ενθουσιασµό αλλά ποιο πολύ περηφάνια γιατί κάτι που ανήκει µόνο σε µας είναι ταυτόχρονα και τόσο διάσιµο. Αραµπατζή Ειρήνη 23 Νοεµβρίου 2012 Αγαπητό µου ηµερολόγιο, Σήµερα ενώ έψαχνα στα συρτάρια της γιαγίας µου για να βρώ τις παλίες οικογενειακές φωτογραφίες που µου είχε ζητηθεί ως εργασία στο σχολείο,βρήκα ένα παλίο χαρτονόµισµα.στην µπροστινή του όψη είχε έναν αρχαίο ναό και στην πίσω είχε µια γυναίκα που ήταν καθισµένη σε εναν θρόνο και στο χέρι της κρατάει µια θέσµη άπο στάχεια. Αφού βρήκα τις φωτογραφίες που µου χρειάζονταν πήρα µαζι µου και το χαρτονόµισµα που µου είχε κινήσει το ενδιαφέρον έτσι ώστε αργότερα να ερευνήσω απο πια εποχή προέρχεται και τι συµβολίζουν οι εικόνες που φέρει πάνω του. Μόλις έφτασα σπίτι άρχισα να ψάχνω στο διαδίκτυο σχετικό µε το συγκεκριµένο χαρτονόµισµα αλλα η έρευνα που έκανα δεν µου έδωσε τις απαντήσεις που ήθελα.εκείνη τη στιγµή µου πέρασε απο το µυαλό να ρωτήσω την γιαγια µου σχετικά µε το αν ήξερε κάτι που να αφορούσε το συγκεκριµένο χαρτονόµισµα. Την επόµενη µέρα µετά το σχολείο πήγα κατευθείαν στη γιαγιά µου για να την ρωτήσω όσα ήξερα σχετικά µε το χαρτονόµισµα.μου είπε οτι πρόκυτε για ένα χαρτονοµισµα του 1922 το οποίο εκδώθηκε µετά απο ένα εσωτερικό δάνειο που αναγκάστηκε να πάρει το κράτος απο τους πολίτες του.το κρατος δεν ειχε αρκετά χρήµατα λογο της εισροής που υπέστει απο τους Έλληνες τις Μικρας Ασίας µετά τον εκδιωχµό τους απο τους Τούρκους.Στην µια πλευρά του εχει τον ναό του Απόλωννα

72 που ειχε χτιστεί ως δώρο προς τον θεό αφου τους προστάτεψε απο την επιδηµία πανώλης αλλα είναι και ένας απο τους ναούς που δεν έχουν ανατολίκη επιρροή και αυτο ξεκαθαρίζει την θέση των Ελλήνων εκείνη την εποχή οτι δηλαδή θα καταφέρουν να ξεπεράσουν αυτη την «επιδηµία» χωρίς καµία επιρροή απο τους ανατολικούς λαους και συγκεκπιµένα τους Τούρκους.Στην πίσω πλευρά βλέπουµε την ήµητρα που µετά τον δύσκολο χειµώνα που επικρατεί την άνοιξη θα βοηθήσει παλι την φύση και τους Έλληνες να το ξεπεράσουν και επίσης συµβολιζει και το όπωως ο Άσης πηρε την Περσεφόνη χωρίς την θελησή της έτσι και οι Τουρκοι πηραν την Μικρασία µε τη βία απο τη «µητέρα» της την Ελλάδα. Είναι συγκλονιστικό το πόσα µπορεί κανείς να µάθει απο ένα χαρτονόµισµα και το πώς τα σύµβολα του µπορούν να δώσουν ένα µάθηµα σε εµάς τους µεταγενέστερους για την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή. Αγκαλλίου Ανάιντα Αγαπητό µου ηµερολόγιο, Σήµερα 19 ιουνίου 2011 οι γονείς µου επέστρεψαν από το ταξίδι τους στην Τουρκία. Πηγαίνοντας στην Κωνσταντινούπολη επισκέφτηκαν τον ναό της Αγίας Σοφίας. Ετσι πήραµε και εµείς πολλές πληροφορίες. Ο Βυζαντινός Ναός της Ύπατης Σοφίας του Ένσαρκου Λόγου του Θεού, περισσότερο γνωστή ως Αγία Σοφία ήταν από το 360 µέχρι το 1453 ορθόδοξος καθεδρικός ναός της Κωνσταντινούπολης, µε εξαίρεση την περίοδο κατά την οποία ήταν ρωµαιοκαθολικός ναός, ενώ µετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης µετατράπηκε σε τέµενος, µέχρι το 1934 και αποτελεί σήµερα µουσειακό χώρο. Ανήκει στις κορυφαίες δηµιουργίες της βυζαντινής ναοδοµίας, πρωτοποριακού σχεδιασµού, και υπήρξε σύµβολο της πόλης, τόσο κατά τη βυζαντινή όσο και κατά την οθωµανική περίοδο. Το παρόν κτίσµα ανεγέρθηκε τον 6ο αιώνα, επί βασιλείας του Ιουστινιανού Ά. Αρχιτεκτονικές επιρροές της Αγίας Σοφίας εντοπίζονται σε αρκετούς µεταγενέστερους ορθόδοξους ναούς αλλά και σε οθωµανικά τζαµιά, όπως στο τέµενος του Σουλεϊµάν και στο Σουλταναχµέτ τζαµί. Εκτός από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασµό της, η Αγία Σοφία ξεχωρίζει επίσης για τον πλούσιο εσωτερικό διάκοσµό της, που ωστόσο υπέστη σοβαρές καταστροφές κυρίως από τις βαρβαρότητες των Τούρκων κατά τη διάρκεια της Οθωµανικής κυριαρχίας.καταστράφηκε από πυρκαγιά το 404 και χτίστηκε εξαρχής τα επόµενα χρόνια. Ο νέος ναός εγκαινιάστηκε το 415 επί βασιλείας του Θεοδοσίου Β'.Κατά τη Στάση του Νίκα το 532, υπέστη µεγάλη φθορά και το κτίσιµο του ναού που διατηρείται ως σήµερα δροµολογήθηκε από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Α'. Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε σε µικρό χρονικό διάστηµα και τα εγκαίνιά του τελέστηκαν στις 27 εκεµβρίου του 537. Τριακόσια και πλέον εκατοµµύρια χρυσών δραχµών, κατ αντιστοιχία, είχαν δαπανηθεί για την ανέγερση αυτού του Ναού. Τέλος ήθελα να µάθω για την αρχιτεκτονική του! Ετσι αποφάσισα να τους ρωτήσω πως είναι ο ναός εξωτερικά και εσωτερικά.είναι κτισµένος σε αρχιτεκτονικό ρυθµό βασιλικής µε τρούλο. Ο κυρίως χώρος του κτίσµατος έχει σχήµα περίπου κύβου. Τέσσερις τεράστιοι πεσσοί, που απέχουν µεταξύ τους ο ένας από τον άλλο 30 µ., στηρίζουν τα τέσσερα µεγάλα τόξα πάνω στα οποία εδράζεται ο τρούλος, µε διάµετρο 31 µέτρων. Ο τρούλος δίνει την εντύπωση ότι αιωρείται εξαιτίας των παραθύρων που βρίσκονται γύρω στη βάση του. Ποπο! Πόσες πληροφορίες! Κανένας µας δεν φανταζόταν τι ιστορία µπορεί να κρύβει ένας τέτοιος ναός! Είναι σίγουρο πως την επόµενη φορα που θα πάνε θα παω και εγώ! Μου εχει αυξηθεί η περιέργεια να ζήσω από κοντά την εµπειρία της ξενάγησης στον ναό της Αγίας Σοφίας.!

73 Αναστασία Εµµανουηλίδου 3η ΟΜΑ Α: ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΕΚΚΡΕΜΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ: : Βερβέρης, Κοχλιαρίδης, Ζουµπούλης, Ζαροµύτη 1η ενέργεια: ΧΡΟΝΟΛΟΓΟΥΜΕ ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΜΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΟΠΟΘΕΤΟΥΜΕ ΣΕ ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ: ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ ΟΜΑ ΑΣ ΣΕ ΕΙ ΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ %BC%CE%BC%CE%B7-3%CE%B7-%CE%BF%CE%BC%CE%B1%CE%B4%CE%B1- %CE%BC%CE%B7%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B5%CE%BA%CE%BA%CF%81%CE%B5%CE%BC%CE%B5%CF%83 2η ενέργεια: ΤΑΥΤΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΒΡΙΣΚΟΥΜΕ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: ΠΡΩΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ: 100 δισεκατοµµύρια Ιστορικές Πληροφορίες: Τράπεζα Ελλάδος Πληθωριστικό κατοχικό χρήµα Τράπεζα Ελλάδος Η Εθνική Χρηµατιστική Τράπεζα ( ) ιδρύθηκε µε απόφαση του Ιωάννη Καποδίστρια και ήταν το πρώτο χρηµατοπιστωτικό ίδρυµα του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους[1], της Ελληνικής Πολιτείας.

74 Η Εθνική Χρηµατιστική Τράπεζα ήταν ένας από τους µηχανισµούς που έστησε ο Καποδίστριας για τα οικονοµικά της Ελλάδας, µαζί µε το Εθνικό Νοµισµατοκοπείο και την καθιέρωση του φοίνικα ως εθνικού νοµίσµατος για την αντικατάσταση των Τουρκικών γροσίων. Η ίδρυση της Τράπεζας έγινε µε διάταγµα του Καποδίστρια στην Αίγινα στις 2 Φεβρουαρίου 1828, από τον πρώτο διοικητή της Γεώργιο Σταύρου, έµπειρου στα οικονοµικά[2], Φιλικού, γνωστού του Καποδίστρια από την περίοδο της προπαρασκευής της επανάστασης και πληρεξουσίου σε εθνοσυνελεύσεις µε τη συνδροµή του Εϋνάρδου Ελβετού τραπεζίτη και σηµαντικού φιλέλληνα. Τα κεφάλαια στην τράπεζας συνεισέφεραν ο Εϋνάρδος, ο Λουδοβίκος της Βαυαρίας, ακόµη και ο ίδιος ο Καποδίστριας. Ως επιτόκιο ορίστηκε 8% µε σκοπό την προσέλκυση κεφαλαίων για καταθέσεις[1]. Λόγω των σηµαντικότατων χρηµατικών αναγκών της Ελλάδας, τα κεφάλαια της Τράπεζας καταναλώθηκαν από το κράτος µε αποτέλεσµα να χάσουν οι µέτοχοί της, όταν η τράπεζα έκλεισε το 1834 µε απόφαση της Αντιβασιλείας. Η Εθνική Χρηµατιστική Τράπεζα ήταν ο πρόδροµος της Εθνικής Τράπεζας το 1841 που ιδρύθηκε και πάλι από τον Γεώργιο Σταύρου µε τη συνδροµή του Εϋνάρδου, επτά χρόνια αργότερα από τη διάλυση της πρώτης 1][2]. Λίγα χρόνια µετά την Μικρασιατική Καταστροφή και το τέλος του Πρώτου Παγκόσµιου πολέµου η Ελλάδα περνούσε από βαθιά κοινωνική, οικονοµική, και πολιτική κρίση. Η Κοινωνία των Εθνών, µέλος της οποίας ήταν και η Ελλάδα, θεωρούσε ασύµβατο η τράπεζα µίας χώρας η οποία έχει το εκδοτικό προνόµιο (να τυπώνει δηλαδή χρήµα), να ασκεί ταυτόχρονα και εµπορική δραστηριότητα. Ζητήθηκε λοιπόν από την ελληνική κυβέρνηση να πάψει η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία εκτύπωνε µέχρι τότε τα χαρτονοµίσµατα στην Ελλάδα, να είναι ταυτόχρονα και εµπορική. Η Ελληνική κυβέρνηση τελικά αποφάσισε ακριβώς το αντίστροφο. ηλαδή να ιδρυθεί µια νέα τράπεζα, στην οποία θα µεταφέρονταν τόσο το εκδοτικό προνόµιο όσο και όλες οι υπηρεσίες και τα λογιστικά µεγέθη που απέρρεαν από την δραστηριότητα αυτή. Βάσει ενός Παραρτήµατος του Πρωτοκόλλου της Γενεύης της 15ης Σεπτεµβρίου 1927, ιδρύεται η "Τράπεζα της Ελλάδος". Οι εργασίες της ξεκίνησαν στις 14 Μαΐου 1928, µε πρώτο ιοικητή τον Αλέξανδρο ιοµήδη. Από τότε έως και την αντικατάσταση του εθνικού νοµίσµατος από το ευρώ το 2002 η τράπεζα της Ελλάδος είχε το αποκλειστικό προνόµιο της έκδοσης χαρτονοµισµάτων. Στα καθήκοντά της είχε όµως µικρή ανεξαρτησία έως τη δεκαετία του 1990, γι' αυτό και η αποτελεσµατικότητά της στην επίτευξη στόχων όπως χαµηλός πληθωρισµός και σταθερό νόµισµα ήταν χαµηλότερη του επιθυµητού. Αρχικά η Τράπεζα της Ελλάδος φιλοξενήθηκε στο κτήριο της Κτηµατικής Τράπεζας στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου (Πανεπιστηµίου). Το 1929 προκήρυξε διαγωνισµό για την κατασκευή του κτηρίου των κεντρικών της γραφείων όµως τελικά καµία από της υποψηφιότητες δεν επιλέχθηκε. Έτσι παρότι υπήρχαν πολλοί που υποστήριζαν την αναγκαιότητα της επανένωσης της Τράπεζας της Ελλάδος µε την Εθνική Τράπεζα, µία δεκαετία αργότερα στις 4 Απριλίου 1938 εγκαινιάζει το κεντρικό της κτήριο πάλι επί της οδού Ελευθερίου Βενιζέλου το οποίο και διατηρεί µέχρι σήµερα. Το κτήριο αυτό επεκτάθηκε όσο οι ανάγκες της τράπεζας µεγάλωναν. Έτσι έγιναν επεκτάσεις λίγο µετά τον δεύτερο παγκόσµιο πόλεµο, την δεκαετία το 1970 και τέλος το Το 1989 χαρακτηρίστηκε ιστορικό διατηρητέο µνηµείο από το Υπουργείο Πολιτισµού. Κατοχικό πληθωριστικό χρήµα Κατά την περίοδο του Β Παγκοσµίου Πολέµου η δραχµή γνωρίζει την µεγαλύτερη απαξίωση στην ιστορία της κάτω από την πίεση της οικονοµικής κατάρρευσης της Ελλάδας και του υπερπληθωρισµού που δηµιουργήθηκε λόγω των συνθηκών της εποχής. Τυπώθηκαν χαρτονοµίσµατα µε ονοµαστική αξία ακόµα και δισεκατοµµυρίων δραχµών, των οποίων η ανταλλακτική αξία ήταν µηδαµινή. Το 1944 εκδόθηκε το µεγαλύτερο σε ονοµαστική αξία χαρτονόµισµα που κυκλοφόρησε ποτέ στην Ελλάδα. Είχε ονοµαστική αξία 100 δισεκατοµµυρίων δραχµών, όµως ήταν παντελώς ανυπόληπτο και η ουσιαστική του αξία σχεδόν µηδαµινή. Επρόκειτο για την τελική φάση της κατοχικής οικονοµικής κατάρρευσης. Σε σηµερινές τιµές και µε βάση τη χρυσή λίρα Αγγλίας, η πραγµατική αξία του δεν θα πρέπει να ξεπερνούσε τα σηµερινά 10 λεπτά του ευρώ. Αποτέλεσµα ήταν να αποσυρθεί λίγες µέρες µετά την κυκλοφορία του. Την εποχή του Β παγκοσµίου πολέµου το χρήµα αρχίζει να χάνει την αξία του και ο πληθωρισµός ανεβαίνει συνέχεια. Κατά την περίοδο του για την κατεχόµενη Ελλάδα είναι τραγική. Οι ανάγκες σε χρήµα δεν µπορούν να ικανοποιηθούν για να καλύψουν τις ηµερήσιες ανάγκες σε χρήµα τόσο γιο τις καταβολές ανάγκες σε χρήµα που ζητούσαν οι αρχές κατοχής. Το απόσπασµα µια επιστολής του τότε διευθυντή της Τράπεζας της Ελλάδος Στυλιανού Γρηγορίου,προς

75 τον ιοικητή της, λέγοντας ότι αναγκάστηκε να τυπώνει χρήµατα µεγάλης αξίας. Τα χαρτονοµίσµατα ονοµάστηκαν «κατοχικό χρήµα» και είχαν µεγάλες ονοµαστικές αξίες : 20 εκεµβρίου1942 χαρτονοµίσµατα των δρχ 12 Αυγούστου1943 χαρτονόµισµα των δρχ 14 Ιανουαρίου1944 χαρτονόµισµα των δρχ Αργότερα εκδίδονται χαρτονόµισµα των και δρχ Η κορύφωση του «κατοχικού χρήµατος» υπήρξε µε τις αξίες των και δρχ Επίσης κυκλοφόρησαν και οι εκδόσεις «Μέσης Ανατολής» νόµισµα που τύπωσε η εξόριστη κυβέρνηση και κυκλοφόρησαν µετά την µετά την απελευθέρωση. Η ιδιαιτερότητά τους ήταν ότι δεν είχαν ηµεροµηνία έκδοσης όταν τυπώνονταν στην Αγγλία. Ήταν άγνωστο αν και πότε θα άγνωστο αν και πότε θα κυκλοφορήσουν στην Ελλάδα. Τον Νοέµβριο του 1944 η κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου κυκλοφορεί το µεγαλύτερο «κατοχικό χαρτονόµισµα» των δρχ ενώ δηµιουργείται η «νέα δραχµή» που αντιστοιχεί σε δρχ. Το 1947 η Τράπεζα της Ελλάδος εκτυπώνει τα νοµίσµατα στην Ελλάδα µέσω του νέου «Ιδρύµατος της Τραπέζης της Ελλάδος». Από το 1947 η δραχµή θα υποτιµηθεί µε διάφορους τρόπους 5 φορές έναντι των ξένων νοµισµάτων. ΕΥΤΕΡΟ ΝΟΜΙΣΜΑ: Κέρµ&alpha