ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ"

Transcript

1 ηµήτρης Παπανδρέου M.Sc. ιαιτολόγος- ιατροφολόγος, Υποψήφιος ιδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Θεσ/νικης ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα λίπη, αποθηκευµένα µε µορφή τριγλυκεριδίων αντιπροσωπεύουν το µεγαλύτερο απόθεµα καύσιµης ύλης στο σώµα. Τα περισσότερα τριγλυκερίδια βρίσκονται στο λιπώδη ιστό (~ mmol σε έναν αδύνατο ενήλικα άντρα), στους σκελετικούς µυς ως ενδοµυϊκά τριγλυκερίδια (~300 mmol) και στο πλάσµα του αίµατος (~0,5 mmol). Η συνολική ενέργεια που αποθηκεύεται ως τριγλυκερίδια (~560 MJ) είναι 60 φορές µεγαλύτερη από το ποσό που αποθηκεύεται ως γλυκογόνο (~9 MJ), ενώ το λίπος παρέχει περισσότερη ενέργεια ανά µονάδα βάρους από τις άλλες πηγές ενέργειας. Επιπλέον, τα λίπη είναι υδρόφοβα και έτσι τα τριγλυκερίδια ενώνονται µέσα στα σταγονίδια λίπους και εκλύουν νερό κάνοντας το λίπος την ιδανική πηγή ενέργειας κατά τη διάρκεια παρατεταµένης άσκησης. Είναι φανερή η σπουδαιότητα των λιπιδίων ως πηγή ενέργειας έναντι του γλυκογόνου τόσο κατά την ηρεµία, όσο και κατά τη διάρκεια της άσκησης. H οξείδωση λιπαρών οξέων κατά τη διάρκεια της άσκησης αντοχής καθυστερεί την αρχή της εξάντλησης του γλυκογόνου και την υπογλυκαιµία. Τα λιπαρά οξέα µπορούν γρήγορα να κινητοποιηθούν από τα αποθηκευµένα τριγλυκερίδια, µέσω υδρόλυσης και να απελευθερωθούν στο αίµα ως ελεύθερα λιπαρά οξέα (ΕΛΟ). Από το αίµα κατόπιν τα ΕΛΟ µπορούν να µεταφερθούν στα

2 µιτοχόνδρια των σκελετικών µυών όπου θα οξειδωθούν για παραγωγή ενέργειας. Η οξείδωση των ΕΛΟ παρέχει ένα µεγάλο µέρος της ενέργειας που απαιτείται για τους ξεκούραστους µυς στο στάδιο µετά την απορρόφηση. Επιπλέον, σε κατάσταση ηρεµίας, η λιπόλυση παρέχει σε περίσσεια την ενέργεια που απαιτείται για να καλυφθούν οι ενεργειακές ανάγκες. Έτσι, κατά την έναρξη της άσκησης, µια σηµαντική αύξηση του µεταβολισµού των λιπών µπορεί να λάβει χώρα, ακόµη και αν δεν υπάρχει καµιά αύξηση στη λιπόλυση. Παρόλα αυτά, η λιπόλυση διεγείρεται κατά την άσκηση. Κατά τη διάρκεια άσκησης υψηλής έντασης, η ανάλογη συνεισφορά της οξείδωσης των λιπών στο µεταβολισµό της ενέργειας µειώνεται σταδιακά, µέχρι το σηµείο όπου κατά τη διάρκεια µέγιστης προσπάθειας η οξείδωση των λιπών µπορεί να είναι αµελητέα. Αυτή η υπόθεση είναι αντίθετη µε ότι ήταν πιθανόν αναµενόµενο, καθώς θα ήταν λογικό να υποθέσουµε ότι κατά τη διάρκεια µιας χρονικής στιγµής µέγιστης ενεργειακής δαπάνης, το κύριο καύσιµο που αποθηκεύεται στο σώµα θα ενεργούσε ως κύρια πηγή ενέργειας. ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΛΙΠΟΛΥΣΗ Αποδείξεις ότι το λίπος είναι µια σηµαντική καύσιµη ύλη για µυϊκή εργασία αποκτήθηκαν πριν από 50 χρόνια από µετρήσεις της αναπνευστικής αναλογίας ανταλλαγής αερίων (RER). Από τις δεκαετίες του 50 και του 60 ακόµη έγινε ξεκάθαρο ότι τα ΕΛΟ του πλάσµατος συνεισέφεραν ένα αισθητό ποσό ενέργειας και σε κατάσταση ηρεµίας και κατά τη διάρκεια ήπιας έως µέτριας έντασης άσκησης. Οι Havel et al., έδειξαν ότι τα ΕΛΟ του πλάσµατος είναι η σπουδαιότερη πηγή ενέργειας που χρησιµοποιείται κατά τη διάρκεια άσκησης ή στο µεταπορροφητικό στάδιο. Επιπλέον, οι µυς υδρολύουν ενδογενή αποθηκευµένα τριγλυκερίδια (TG) και οξειδώνουν τα ΕΛΟ που παράγονται κατά την άσκηση. Κατά την χαλάρωση, αυτοί οι µυς χρησιµοποιούν εξωγενή TG και ΕΛΟ της κυκλοφορίας για να εφοδιάσουν τις αποθήκες λίπους τους. Υπό συνθήκες ηρεµίας ο ρυθµός αναπλήρωσης των ΕΛΟ του πλάσµατος ολόκληρου του σώµατος εξαρτάται από τη θρεπτική κατάσταση και την πρόσφατη διατροφική λήψη. Μετά από µια ολονύκτια νηστεία, το λίπος προµηθεύει τις περισσότερες από τις ενεργειακές ανάγκες σε κατάσταση ηρεµίας σε υγιή άτοµα και ένας ρυθµός αναπλήρωσης των ΕΛΟ του πλάσµατος των 4 5 µmol/kg/min είναι αρκετός για να αντιµετωπίσει αυτή την υποστρωµατική απαίτηση. Κατά την άσκηση όπου χρησιµοποιούνται µεγάλες

3 µυϊκές οµάδες, όπως το περπάτηµα ή το τρέξιµο, η πρόσληψη των ΕΛΟ αυξάνεται µε µεγαλύτερο ρυθµό απ ότι η απελευθέρωση αυτών από τη λιπόλυση. Έτσι, για να ικανοποιηθούν οι ενεργειακές ανάγκες της άσκησης χρησιµοποιούνται υδατάνθρακες αλλά κατά τη διάρκεια της ξεκούρασης η λιπόλυση µπορεί να εξηγήσει το µεγαλύτερο µέρος της ενέργειας που µεταβολίζεται. Αυτή η λιπόλυση χαλάρωσης συµβαίνει ως αποτέλεσµα των αυξηµένων επιπέδων κατεχολαµινών στο αίµα που ενεργούν στις λιπo-αποθήκες που βρίσκονται σε αποµακρυσµένες ανατοµικά περιοχές. Επιπλέον, η δυναµική άσκηση προκαλεί αύξηση στην πρόσληψη ΕΛΟ από το σκελετικό µυ, καθώς και αυξηµένο ρυθµό αναπλήρωσης αυτών κατά τα πρώτα λεπτά της άσκησης µε αποτέλεσµα το επίπεδο των ΕΛΟ πλάσµατος να µειώνεται. Η άσκηση που συνεχίζεται πέρα από 15 λεπτά προάγει έναν αυξηµένο ρυθµό λιπόλυσης TG στο λιπώδη ιστό, που συνεπάγεται µια µεγαλύτερη εισροή ΕΛΟ στο πλάσµα. Ωστόσο, εξαιτίας διαφόρων εµποδίων στη διάχυση µεµβράνης, αυτή η εισροή ΕΛΟ είναι µεγαλύτερη από την αποβολή ή πρόσληψη ΕΛΟ. Το επίπεδο των ΕΛΟ πλάσµατος τότε αυξάνεται σταθερά για την υπόλοιπη διάρκεια της άσκησης. Κατά τη διάρκεια άσκησης χαµηλής έντασης σε εργοµετρικό ποδήλατο (25 40% της VO 2max ), η αναπλήρωση των ΕΛΟ του πλάσµατος µετά από λεπτά άσκησης είναι περίπου 3 4 φορές εκείνης σε κατάσταση ηρεµίας και αυξάνεται προοδευτικά σε περίπου 6 φορές µετά από 4 ώρες. Επίσης, για χαµηλές εντάσεις άσκησης, ο ρυθµός αναπλήρωσης των ΕΛΟ του πλάσµατος είναι αρκετά ορµητικός ώστε οι υποστρωµατικές απαιτήσεις των σκελετικών µυών µπορούν να ικανοποιηθούν αποκλειστικά από αυτή την πηγή. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια πιο επίπονης άσκησης (στο ~65% VO 2max ), το λίπος παρέχει ακόµη 40 60% των συνολικών υποστρωµατικών απαιτήσεων και ο απόλυτος ρυθµός της οξείδωσης λίπους είναι ~40% υψηλότερος απ ότι στο 25% της VO 2max. Η συνέπεια αυτού είναι ότι σε άσκηση µεγαλύτερης έντασης υπάρχει µεγαλύτερη συνεισφορά µυϊκών TG στην ολική οξείδωση λίπους. Υπό αυτές τις συνθήκες, αποδεικνύεται από τους Romijn et al., ότι ο ρυθµός αναπλήρωσης των ΕΛΟ είναι ίδιος µε εκείνον στο 25% (VO 2max ) και αρκετά χαµηλότερος του συνολικού ρυθµού οξείδωσης λίπους. Έτσι, η προµήθεια των ΕΛΟ είναι αρκετή για να εξηγηθεί µόνο το 50 60% των συνολικών ΛΟ που µεταβολίζονται στα πρώτα 60 λεπτά της άσκησης στο 65% της µέγιστης κατανάλωσης οξυγόνου (VO 2max ). Από την άλλη πλευρά, κατά τη διάρκεια πολύ παρατεταµένης άσκησης που διαρκεί για περισσότερο από 1 2 ώρες, ο συνεχώς αυξανόµενος ρυθµός λιπόλυσης, αυξάνει τη διαθεσιµότητα των ΕΛΟ τόσο που το δεύτερο υπόστρωµα (ΕΛΟ) ίσως κυριαρχήσει, ιδιαίτερα στην κατάσταση νηστείας. Σε ακόµη υψηλότερες εντάσεις άσκησης (π.χ. 85% της VO 2max ) που συνήθως δεν µπορούν να διατηρηθούν για 60 λεπτά, το µεγαλύτερο µέρος των

4 υποστρωµατικών αναγκών των σκελετικών µυών καλύπτεται από υδατανθρακικές πηγές καύσιµης ύλης. Αυτό είναι αποτέλεσµα της µετατόπισης απασχόλησης από τις τύπου Ι και τύπου ΙΙα στις τύπου ΙΙβ µυϊκές ίνες γι αυτή την ένταση άσκησης. Παρόλα αυτά, ένα σηµαντικό ποσό ενέργειας, συνήθως ανάµεσα στο 25 30%, αντλείται ακόµη από την οξείδωση λίπους. Επειδή ο ρυθµός αναπλήρωσης των ΕΛΟ του πλάσµατος είναι ~25% χαµηλότερος στο 85% παρά στο 65% της VO 2max, µια σηµαντική αναλογία (>40%) των ΛΟ που οξειδώθηκαν κατά τη διάρκεια υψηλής έντασης άσκησης προέρχεται από µια µη πλασµατική πηγή ΛΟ. Από τους Martin et al., έγιναν µελέτες για να γίνει καταµερισµός της επίδρασης της εκπαίδευσης στους ρυθµούς αναπλήρωσης και οξείδωσης των ΕΛΟ του πλάσµατος και η χρήση της πιο πιθανής εναλλακτικής πηγής ΛΟ, των ενδοµυϊκών TG, σε νεαρά υγιή άτοµα κατά τη διάρκεια παρατεταµένης άσκησης. Αυτές οι έρευνες εκτελέστηκαν πριν και µετά από επίπονο πρόγραµµα αντοχής 12 εβδοµάδων. Η VO 2max αυξήθηκε κατά ~25% µετά τη συµπλήρωση του προγράµµατος εκγύµνασης. Η αναπνευστική αναλογία ανταλλαγής (RER) κατά τη διάρκεια των τελευταίων λεπτών µιας περιόδου λεπτών άσκησης σε εργοµετρικό ποδήλατο, που έγινε µε τον ίδιο απόλυτο ρυθµό (64% peak VO 2max πριν την εκγύµναση) µειώθηκε από 0,88±0,01 πριν την εκγύµναση σε 0,82±0,01 µετά την εκγύµναση, ενδεικτικό της µείωσης της οξείδωσης των υδατανθράκων και µιας αντίστοιχης αύξησης της οξείδωσης των λιπών. Βασισµένη σε αυτά τα στοιχεία, η αναλογία της ενέργειας που προήλθε από την οξείδωση λίπους κατά τη διάρκεια αυτού του χρονικού διαστήµατος αυξήθηκε από 41%, αρχικά, σε 62% µετά την εκγύµναση. Το παλµιτικό του πλάσµατος και η κινητική των ΕΛΟ υπολογίστηκαν για το ίδιο χρονικό διάστηµα. Τα στοιχεία της κινητικής του παλµιτικού του πλάσµατος και της συγκέντρωσης υποστρώµατος στα άτοµα µελετήθηκαν για τα τελευταία λεπτά άσκησης σε εργοµετρικό ποδήλατο. Παρά τη µεγάλη, παρακινούµενη από την εκγύµναση αύξηση στην ολική οξείδωση λίπους σ' αυτά τα άτοµα, οι ρυθµοί εισροής και εκροής παλµιτικού από και προς το πλάσµα, αντιστοίχως, µειώθηκαν κατά περίπου ένα τρίτο µετά την εκγύµναση. Αυτή η επιρροή συνοδεύτηκε από µια µείωση κατά 20 32% στις συγκεντρώσεις του παλµιτικού στο πλάσµα, των συνολικών ΕΛΟ και της γλυκερόλης, δίνοντας περαιτέρω αποδείξεις για µια ουσιώδη µείωση στο ρυθµό της λιπόλυσης στο λιπώδη ιστό στην προπονηµένη κατάσταση. Επειδή η αναλογία του παλµιτικού στα ολικά ΕΛΟ του πλάσµατος δεν άλλαξε, η υπολογιζόµενη µείωση στην αναπλήρωση των ΕΛΟ του πλάσµατος µετά τη σωµατική εκπαίδευση ήταν σχεδόν ίδια σε σπουδαιότητα µε τη µείωση στην αναπλήρωση του παλµιτικού. Ο ρυθµός οξείδωσης του παλµιτικού του πλάσµατος, όπως εκτιµήθηκε, ήταν 24% χαµηλότερος κατά τη διάρκεια άσκησης σε εργοµετρικό ποδήλατο µετά τη

5 συµπλήρωση του προγράµµατος αντοχής. Υπήρχε πολύ υψηλός συσχετισµός ανάµεσα στην συγκέντρωση του παλµιτικού στο πλάσµα και στο ρυθµό οξείδωσής του πριν και µετά την εκγύµναση, δείχνοντας ότι ο ρυθµός οξείδωσης των ΕΛΟ εξαρτάται από τη συγκέντρωσή τους στο πλάσµα υπό συνθήκες σταθερής κατάστασης. Τα στοιχεία της κινητικής των ΕΛΟ δίνουν επίσης αποδείξεις ότι η σωµατική άσκηση δεν αυξάνει την πρόσληψη ΕΛΟ από τους µυς κατά τη διάρκεια υποµέγιστης άσκησης που εµπλέκει µεγάλες µυϊκές οµάδες. Στις παραπάνω έρευνες των Martin et al., η οξείδωση των ΕΛΟ του πλάσµατος εξήγησε το ~44% της ενέργειας που προήλθε από το µεταβολισµό λίπους πριν την εκγύµναση και το ~23% µετά την εκγύµναση. Έτσι, σε πολύ εκπαιδευµένα άτοµα, περισσότερα από 3/4 των ΛΟ που οξειδώθηκαν κατά τη διάρκεια µέτριας έντασης άσκησης ίσως προέρχονται από µια πηγή εκτός των ΕΛΟ του πλάσµατος. ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΜΥΪΚΩΝ ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙ ΙΩΝ Εκτός από τα πλασµατικά ΕΛΟ η πιο σηµαντική πηγή λιπαρών οξέων για την οξείδωση κατά τη διάρκεια µέτρια επίπονης άσκησης που εµπλέκει µεγάλες µυϊκές οµάδες, είναι τα τριγλυκερίδια (TG) που είναι αποθηκευµένα µέσα στις σκελετικές µυϊκές ίνες. Ευρήµατα σε ανθρώπους που βασίζονται σε ακριβείς µετρήσεις των ενδοµυϊκών TG από µυϊκές βιοψίες, δείχνουν µια µείωση στην περιεκτικότητα TG στο µυ σε καλογυµνασµένους εθελοντές µετά από υποµέγιστη άσκηση για αρκετές ώρες17 και σε αγύµναστα άτοµα, που γυµνάζονται στο 60 70% της VO 2max για λεπτά. Επίσης σε γυµνασµένα άτοµα από 1 έως 12 εβδοµάδες, παρουσιάστηκε µια µείωση στα µυϊκά TG όταν τα άτοµα εξασκήθηκαν στο 59 64% της ανώτερης πρόσληψης Ο2 (peak VO 2 ) προ της προπόνησης για λεπτά. Άλλες µελέτες στους ανθρώπους έχουν δείξει ότι τα TG εξαντλήθηκαν κατά 25 50% στον πλευρικό µηριαίο µυ, µετά από 90 λεπτά έντονης κυκλικής εργοµέτρησης και αρκετές ώρες σκι ανωµάλου δρόµου, αντίστοιχα. Επίσης, έχει αναφερθεί ότι τα µυϊκά TG συνεισφέρουν τα 2/3 και τα πλασµατικά ΕΛΟ το 1/2 του υπολογισµένου ποσού ΛΟ που οξειδώνονται κατά τη διάρκεια µέτριας άσκησης σε εργοµετρικό ποδήλατο. Ωστόσο, και εδώ δεν είναι ξεκάθαρο εάν τα µυϊκά TG που χρησιµοποιήθηκαν είχαν αποκτηθεί από τις αποθήκες TG που βρίσκονται µέσα στις σκελετικές µυϊκές ίνες ή από τις λιπo-αποθήκες που είναι διασκορπισµένες ανάµεσα στις µυϊκές ίνες. Παρόλα αυτά, τα ΕΛΟ που αποκτήθηκαν από τα TG που βρίσκονται µέσα στις σκελετικές µυϊκές ίνες, κατά τη διάρκεια άσκησης µέτριας έντασης και παρατεταµένης διάρκειας, µπορούν να λειτουργήσουν ως απόθεµα όταν η παροχή πλασµατικών ΕΛΟ είναι χαµηλότερη

6 από το ρυθµό πρόσληψης και χρησιµοποίησης. Τα ΕΛΟ που αποκτώνται από τα ενδοµυϊκά TG παρέχουν έτσι το υπόστρωµα που χρειάζεται για να εκτελεστεί η άσκηση όταν η ενεργειακή ανάγκη δεν µπορεί να ικανοποιηθεί από τα ΕΛΟ της κυκλοφορίας, γεγονός που ισχύει µόνο για ασκήσεις µέτριας έντασης. Μεγαλύτερες εντάσεις συνεπάγονται µεγαλύτερη χρησιµοποίηση υδατανθράκων και µικρότερη χρησιµοποίηση µυϊκών TG. Ξεκάθαρα, ο ρόλος των µυϊκών TG είναι υψηλά εξαρτώµενος από τη διάρκεια, την ένταση και τον τρόπο άσκησης. Πιο πρόσφατα, οι Romijn et al., παρατήρησαν ότι σε χαµηλές εντάσεις άσκησης (25% της VO 2max ), τα µυϊκά TG συνεισέφεραν <10% στο συνολικό λίπος που οξειδώθηκε. Σε αυξανόµενες εντάσεις άσκησης (65% της VO2max) τα µυϊκά TG παρείχαν περίπου το 50% του συνολικού λίπους που µεταβολίσθηκε κατά τα πρώτα 60 λεπτά της κυκλικής εργοµέτρησης. Ωστόσο, µε µια αύξηση στη διάρκεια της άσκησης έντασης 65% της VO 2max, τα µυϊκά TG θα µπορούσαν να παρέχουν µόνο περίπου το 30% του συνολικού λίπους που µεταβολίζεται µετά τα 120 λεπτά της άσκησης. Σε ακόµη υψηλότερη ένταση (85% VO 2max ), τα µυϊκά TG εξήγησαν περίπου το 40 50% όλων των ΛΟ που οξειδώνονται αλλά µόνο το 10 15% των συνολικών υποστρωµάτων που µεταβολίζονται. Ωστόσο, σε αυτή την έρευνα δεν εκτελέστηκαν µυϊκές βιοψίες και η χρήση των µυϊκών TG υπολογίστηκε ως η διαφορά ανάµεσα στην ολική οξείδωση λίπους, που καθορίστηκε από έµµεση θερµιδοµέτρηση και στο ρυθµό της πρόσληψης πλασµατικών ΕΛΟ, που εκτιµήθηκε µε τεχνικές σταθερών ισοτόπων. Γι' αυτό, τα αποτελέσµατα είναι κάπως περιορισµένα στη χρησιµότητά τους. Αντίθετα, οι Turcotte et al., ανέφεραν ότι όλα τα ΛΟ που οξειδώθηκαν κατά τη διάρκεια άσκησης επέκτασης ενός γονάτου στο 25% της VO 2max θα µπορούσαν να καλυφθούν από τα ΕΛΟ της κυκλοφορίας. Αυτό δεν αντικρούει απαραίτητα τα ευρήµατα των Romijn et al., γιατί για παράδειγµα οι δύο µελέτες χρησιµοποίησαν διαφορετικά πρωτόκολλα άσκησης. Οι συµµετέχοντες στη µελέτη των Romijn et al., χρησιµοποίησαν κυκλικό εργοµετρητή. Οι συµµετέχοντες ασκούµενοι πάνω σε κυκλικό εργοµετρητή έχουν δείξει αυξηµένα επίπεδα πλασµατικών κατεχολαµινών, οι οποίες µε τη σειρά τους αυξάνουν το ποσό των ΕΛΟ που απελευθερώνονται από τη λιπώδη περιοχή. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη στη µελέτη των Romijn et al., και έτσι άλλοι παράγοντες συνέβαλαν στον έλεγχο του µεταβολισµού του µυϊκού TG. Οι Turcotte et al., παρατήρησαν µια πολύ µικρότερη αύξηση στο επίπεδο των κατεχολαµινών του πλάσµατος µετά από 3 ώρες άσκησης, περίπου το 1/3 από αυτό που βρέθηκε σε µελέτες όπου χρησιµοποιήθηκαν κυκλικοί εργοµετρητές. Χαµηλότερα επίπεδα κατεχολαµινών στο αίµα θα µπορούσαν να επηρεάσουν τη χρήση TG στο σκελετικό µυ. Έχει αποδειχτεί ότι ο ανταγωνισµός µη-επιλεκτικών β- αδρενοϋποδοχέων εµποδίζει τη µυϊκή λιπόλυση. Έτσι, κάποιος µπορεί να υποθέσει

7 ότι η άσκηση που παράγει χαµηλά επίπεδα κατεχολαµινών στο αίµα, συνδέεται µε ελάχιστη απελευθέρωση ΕΛΟ από ενδοµυϊκές πηγές. Σύµφωνα µε αυτά µπορούµε να εξηγήσουµε τα διαφορετικά αποτελέσµατα των δυο παραπάνω µελετών. Το χαµηλότερο επίπεδο πλασµατικών κατεχολαµινών που παρατηρήθηκε στη µελέτη των Turcotte et al., συντέλεσε σε µια σχεδόν ολοκληρωµένη χρησιµοποίηση των ΕΛΟ της κυκλοφορίας για να εξηγηθεί η ολική οξείδωση λίπους, ενώ η µελέτη των Romijn et al ανέφερε ότι ένα µεγαλύτερο επίπεδο κατεχολαµινών είχε ως αποτέλεσµα µια µειωµένη συνεισφορά των πλασµατικών ΕΛΟ στην ολική οξείδωση λίπους. Άλλες µελέτες όµως δεν µπόρεσαν να παρουσιάσουν µια µείωση στην περιεκτικότητα TG στο µυϊκό ιστό κατά τη διάρκεια υποµέγιστης άσκησης αντοχής σε αγύµναστα και γυµνασµένα άτοµα και σε άτοµα µε ενδιάµεση κατάσταση εκγύµνασης. Επίσης σε µια πρόσφατη µελέτη, όπου γυµνασµένοι εθελοντές επιτέλεσαν άσκηση σε ένα εργοµετρικό ποδήλατο Krogh µε ποικίλες εντάσεις (50 90% της VO 2max ) µέχρι εξουθένωσης (περίπου 110 min), δεν παρουσιάστηκε καµιά µείωση στην περιεκτικότητα των ενδοµυϊκών TG κατά τη διάρκεια της άσκησης, παρόλο που είχαν εξασφαλιστεί υψηλές ανταποκρίσεις κατεχολαµινών. Ένα µέρος της αβεβαιότητας, όσον αφορά τη χρησιµοποίηση των µυϊκών TG κατά τη διάρκεια της άσκησης, προέρχεται από τη δυσκολία µέτρησης της περιεκτικότητας των TG στο µυϊκό ιστό. Από αυτή την άποψη, όµως, είναι ενδιαφέρον να σηµειωθεί ότι αν και η προκαλούµενη από την άσκηση διάσπαση των ενδοµυϊκών TG είναι πολύ δύσκολο να φανεί από βιοψίες µυών που έχουν ληφθεί πριν και µετά την άσκηση, πρόσφατα ανιχνεύθηκε µια σηµαντική µείωση των µυϊκών TG στην περίοδο ανάκαµψης µετά την άσκηση. Αυτά τα διαφορετικά αποτελέσµατα δείχνουν ότι διάφοροι µηχανισµοί ρυθµίζουν τη χρησιµοποίηση των µυϊκών TG και ότι φαίνεται να εξαρτώνται σηµαντικά από τον τρόπο της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και την κατάσταση εκγύµνασης. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΛΙΠΙ ΙΩΝ ΩΣ ΠΗΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Ένας αριθµός παραγόντων είναι γνωστό πως επηρεάζουν την επιλογή της καύσιµης ύλης για την άσκηση και εδώ µπορούν να υπάρχουν σηµαντικές αλληλεπιδράσεις ανάµεσα σε αρκετούς απ αυτούς. Αυτοί οι παράγοντες περιλαµβάνουν: την ένταση της άσκησης, τη διάρκεια της άσκησης, το είδος της άσκησης (πρόγραµµα) και τις προπονητικές προσαρµογές, την προγενέστερη άσκηση, τη σύνθεση τύπων µυϊκών ινών, τη διατροφή πριν και κατά τη διάρκεια της άσκησης, την επίδραση φαρµάκων και ορµονών και περιβαλλοντικούς παράγοντες (όπως η θερµοκρασία και το υψόµετρο). Το θέµα της επιλογής πηγών

8 ενέργειας έχει όχι µόνο θεωρητικό, αλλά και πρακτικό ενδιαφέρον, αφού η γνώση του κυρίαρχου ενεργειακού συστήµατος σε ένα άθληµα καθορίζει το είδος της προπόνησης, στο οποίο πρέπει να δοθεί το µεγαλύτερο βάρος. Επιπλέον, ο επηρεασµός της αναλογίας πηγών ενέργειας από τη διατροφή και την προπονητική κατάσταση του ασκούµενου επιτρέπει τη συνειδητή παρέµβαση για την τροποποίηση της αναλογίας αυτής προς µια επιθυµητή κατεύθυνση. ΕΝΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Ο σηµαντικότερος παράγοντας που επηρεάζει την επιλογή του καυσίµου για τη µυϊκή λειτουργία, είναι η ένταση της άσκησης. Σε κατάσταση ηρεµίας και σε ελαφριά άσκηση, το κύριο καύσιµο των µυών είναι ΛΟ που προέρχονται από την υδρόλυση των TG του λιπώδους ιστού, και σε µικρότερο βαθµό των µυϊκών TG. Οι ρυθµοί αναγέννησης του ΑΤΡ από τις δύο αυτές πηγές καλύπτουν τους χαµηλούς ρυθµούς διάσπασής του σε τέτοιου είδους δραστηριότητες. Μετά από νηστεία µιας ηµέρας, οι περισσότερες ενεργειακές ανάγκες κατά την ανάπαυση προµηθεύονται από την οξείδωση των ΛΟ που προέρχονται από τα TG του λιπώδους ιστού. Κατά την ανάπαυση, το ποσό των ΛΟ που απελευθερώθηκαν από το λιπώδη ιστό, τυπικά υπερτερεί του ποσού που οξειδώθηκε. Ο ρυθµός εµφάνισης των ΛΟ στο πλάσµα (Ra) είναι περίπου διπλάσιος του ρυθµού της οξείδωσης των ΛΟ. Για αυτό ένα µεγάλο µέρος των ΛΟ που απελευθερώνονται από τη λιπόλυση των TG του λιπώδους ιστού επανεστεροποιούνται ξανά σε TG, κυρίως από το ήπαρ. Όσο όµως η ένταση µεγαλώνει, τόσο αυξάνεται αναλογικά η συµµετοχή των υδατανθράκων για να αντιµετωπιστούν οι αυξηµένοι ρυθµοί κατανάλωσης ΑΤΡ. Οι υδατάνθρακες διασπώνται κατά προτίµηση αερόβια, αλλά όσο η ένταση πλησιάζει να γίνει µέγιστη, τόσο αυξάνεται το ποσοστό που διασπάται αναερόβια για να υποστηρίξει την εξαιρετικά υψηλή απαιτούµενη ισχύ. Η ήπια ή µέτριας έντασης άσκηση (25 65% της VO 2max ) συνδέεται µε µια πενταπλάσια-δεκαπλάσια αύξηση στην οξείδωση λίπους πάνω από τα επίπεδα ηρεµίας εξαιτίας των αυξηµένων ενεργειακών απαιτήσεων των µυών και της αυξηµένης διαθεσιµότητας ΛΟ. Ένα µεγάλο µέρος της αυξηµένης ποσότητας των ΛΟ παρέχεται από τη λιπόλυση των TG του λιπώδους ιστού, το οποίο διπλασιάζεται ή τριπλασιάζεται28 και µεσολαβεί αυξηµένη β-αδρενεργική διέγερση. Με µέθοδο ανιχνευτών έχει βρεθεί ότι ο µεταβολισµός των λιπών φτάνει στο µέγιστο σε µια µέγιστη ισχύ περίπου στο 65% της VO 2max. Σε αυτή την έρευνα αποδείχτηκε επίσης ότι η περιφερειακή λιπόλυση διεγέρθηκε µέγιστα στο 25% της VO 2max. Οι σχετικές συνεισφορές των ΛΟ του πλάσµατος, των TG του λιπώδους ιστού και

9 των ενδοµυϊκών TG (IMTGs) στην ολική οξείδωση λίπους κατά τη διάρκεια άσκησης σε διαφορετικές εντάσεις, έχουν µελετηθεί από πολλούς ερευνητές τα τελευταία χρόνια. ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η αναλογία των πηγών ενέργειας δεν µένει σταθερή στη διάρκεια της άσκησης, ακόµα και αν η ένταση είναι σταθερή. Αυτό οφείλεται στο περιορισµένο µέγεθος των περισσότερων πηγών, αλλά και σε άλλους ιδιαίτερους παράγοντες. Γενικά, η διάρκεια ευνοεί τις µεγαλύτερες πηγές ενέργειας. Έτσι, σε πολύ έντονη άσκηση υπάρχει µια εντυπωσιακή µετάπτωση από την αναερόβια στην αερόβια λειτουργία µέσα στο σύντοµο διάστηµα που διαρκεί η άσκηση. Για παράδειγµα, σε εξαντλητική άσκηση διάρκειας 3 περίπου min, η ενέργεια κατά το πρώτο µισό min προερχόταν κατά 80% από αναερόβιες πηγές, ενώ κατά το τελευταίο min το ποσοστό αυτό έπεσε στο 30%. Όταν η ένταση της άσκησης είναι τέτοια που να µπορεί να διατηρηθεί για αρκετό χρόνο, η αναλογία των λιποειδών-υδατανθράκων που καταβολίζονται για την παραγωγή ΑΤΡ δεν παραµένει σταθερή, αλλά µετατοπίζεται σταδιακά υπέρ των λιποειδών. Γενικά µπορούµε να πούµε ότι ο καταβολισµός των λιποειδών παρεµποδίζει τον καταβολισµό των υδατανθράκων. Η επίδραση αυτή αποτελεί µέρος του λεγόµενου κύκλου γλυκόζης-λιπαρών οξέων. Η παρεµπόδιση του καταβολισµού των υδατανθράκων από τον καταβολισµό των λιποειδών έχει µια ενδιαφέρουσα συνέπεια: την εξοικονόµηση µυϊκού γλυκογόνου από την κινητοποίηση των τριγλυκεριδίων σε παρατεταµένες προσπάθειες, κάτι που ενδιαφέρει αθλητές αγωνισµάτων, όπως ο µαραθώνιος και η ποδηλασία ή η κολύµβηση µεγάλων αποστάσεων. Η παρουσία γλυκογόνου µέχρι το τέλος διατηρεί την απόδοση σε υψηλά επίπεδα, γι' αυτό οι αθλητές πρέπει να επιδιώκουν την όσο το δυνατό οικονοµικότερη χρήση του. Η οικονοµία σε γλυκογόνο θα είναι τόσο µεγαλύτερη, όσο εντονότερη είναι η οξείδωση λιπαρών οξέων, κάτι που εξαρτάται από τη συγκέντρωσή τους και εποµένως από το ρυθµό λιπόλυσης. Επειδή η λιπόλυση εµποδίζεται από την ινσουλίνη, θα πρέπει ο αθλητής να ξεκινά τον αγώνα µε χαµηλά επίπεδα της ορµόνης στο αίµα. Γι' αυτό δεν πρέπει να γευµατίζει λιγότερο από µια ώρα πριν την έναρξη, ώστε να έχει περάσει το «κύµα» της ινσουλίνης που συνοδεύει την πέψη των υδατανθράκων. Οι αναλογίες της απαίτησης για ενέργεια για ένα δεδοµένο επίπεδο άσκησης µέγιστης κόπωσης σε διαφορετικές χρονικές διάρκειες άσκησης, που προέρχεται από αναερόβιες ή αερόβιες πηγές µπορούν να διαφέρουν.. Για παράδειγµα, σε ένα sprint 100 m το τρέξιµο είναι περί τα 10 δευτερόλεπτα, ενώ περίπου το 90% της ενέργειας προέρχεται από αναερόβιες πηγές. Για το µαραθώνιο, η κάλυψη µιας απόστασης

10 42,2 km γίνεται σε σχεδόν 127 min, όπου το 99% της ενέργειας που καταναλώνεται προέρχεται από αερόβιες πηγές. Ο ρυθµός κατανάλωσης ΑΤΡ, στο µαραθώνιο, είναι υψηλότερος από το ρυθµό παραγωγής του µέσω της αερόβιας διάσπασης του µυϊκού γλυκογόνου, αλλά και η συνολική ενεργειακή απαίτηση του αγώνα είναι µεγαλύτερη από την ενέργεια που προσφέρει η αερόβια διάσπαση του µυϊκού γλυκογόνου. Έτσι, ο οργανισµός καταφεύγει στα λιποειδή (τόσο των µυών όσο και του λιπώδους ιστού) για να συµπληρώσει τον απαιτούµενο ρυθµό παραγωγής ενέργειας και τη συνολική ενέργεια. Ένας µαραθωνοδρόµος θα πρέπει να διαχειριστεί µε τέτοιο τρόπο τις ενεργειακές του πηγές, ώστε το γλυκογόνο, που έχει υψηλότερο ρυθµό παραγωγής ΑΤΡ απ ότι τα λιποειδή, να του αρκέσει µέχρι το τελικό «φορτσάρισµα» στο στάδιο. Εποµένως, η παροχή οξυγόνου στους µυς, η οποία εξαρτάται από την ένταση της άσκησης και τη διάρκεια που ακολουθεί την έναρξη της άσκησης, είναι ένας καθοριστικός παράγοντας της χρήσης του υποστρώµατος. Όπως είναι αναµενόµενο, η ταχύτητα, άρα και η ένταση, µειώνονται σταδιακά καθώς η απόσταση µεγαλώνει. Η συνολική κατανάλωση ΑΤΡ είναι περίπου ανάλογη της απόστασης, ενώ ο ρυθµός κατανάλωσης ΑΤΡ ακολουθεί την πορεία της ταχύτητας. Τα δύο αυτά µεγέθη καθορίζουν το µείγµα των πηγών ενέργειας που θα τροφοδοτήσουν τους µυς κατά τον αγώνα. ΕΙ ΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ (ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ) & ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ Πολλές αθλητικές δραστηριότητες, όπως τα οµαδικά αθλήµατα, χαρακτηρίζονται από διαστήµατα έντονης ή ακόµη και εκρηκτικής δραστηριότητας ακολουθούµενα από διαστήµατα ηρεµίας ή µέτριας δραστηριότητας. Το ίδιο συµβαίνει και κατά την προπόνηση, ιδιαίτερα τη διαλειµµατική. Σε τέτοιες περιστάσεις η αναλογία των πηγών ενέργειας παρουσιάζει τεράστιες διακυµάνσεις µέσα σε πολύ µικρό χρόνο. Η συστηµατική άσκηση επιφέρει πλήθος χρόνιων µεταβολών στη µορφολογία και λειτουργία του µυϊκού συστήµατος. Προσαρµογές από την προπόνηση στο µυ επίσης επιδρούν στη χρησιµοποίηση του υποστρώµατος. Οι θεαµατικότερες απ αυτές τις προσαρµογές συνοδεύουν την προπόνηση αντοχής και συνοψίζονται στην αύξηση της αναλογίας λιποειδών-υδατανθράκων που διασπώνται και στη µείωση του κλάσµατος των υδατανθράκων που διασπώνται αναερόβια σε συγκεκριµένη σχετική επιβάρυνση (ποσοστό της VO 2max ). Οι προπονηµένοι αθλητές εκδηλώνουν µια αυξηµένη εξάρτηση σε ενδοµυϊκά λιπίδια, ως ενεργειακή πηγή κατά τη διάρκεια της άσκησης. Είναι χαρακτηριστικό ότι κορυφαίοι δροµείς αποστάσεων µπορούν να αντλούν από τα λιποειδή µέχρι και 75% της ενέργειας

11 για άσκηση στο 70% της VO 2max, ενώ, όπως φαίνεται από κάποιες έρευνες, ποδηλάτες αντλούσαν από τα λιπίδια µόλις 50% της ενέργειας στο 65% της µέγιστης πρόσληψης οξυγόνου. Συγκεκριµένα, η προπόνηση αντοχής αυξάνει τη δραστικότητα των ενζύµων της β- οξείδωσης, του κύκλου του κιτρικού οξέος και της αναπνευστικής αλυσίδας. Η αύξηση µπορεί να ξεπεράσει το διπλάσιο και οφείλεται, µε τη σειρά της, στην αύξηση του όγκου και του αριθµού των µιτοχονδρίων των µυών, εξαιτίας της προπόνησης αντοχής. Παράλληλα αυξάνεται ο αριθµός των τριχοειδών αγγείων που τους αιµατώνουν (άρα και η πρόσληψη οξυγόνου) και η περιεκτικότητά τους σε µυοσφαιρίνη (άρα και η ικανότητα αποθήκευσης οξυγόνου). Ακόµη, η προπόνηση αντοχής αυξάνει την περιεκτικότητα των µυών σε τριγλυκερίδια, γεγονός που ευνοεί τη µεγαλύτερη χρήση τους και τέλος αυξάνει το σχετικό εµβαδόν της εγκάρσιας τοµής της µυϊκής ίνας τύπου Ι. Το όφελος από τις παραπάνω προσαρµογές είναι διπλό: εξοικονοµεί µυϊκό γλυκογόνο για το τέλος µιας παρατεταµένης προσπάθειας, όπως ο µαραθώνιος, ενώ παράλληλα παράγεται λιγότερο γαλακτικό οξύ, οπότε περιορίζεται µία από τις αιτίες εµφάνισης µυϊκού κάµατου. Μάλιστα, η µικρότερη παραγωγή γαλακτικού οξέος σε µια συγκεκριµένη προσπάθεια µετά από ένα πρόγραµµα αερόβιας προπόνησης χρησιµοποιείται για την αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας του προγράµµατος. Αυτές οι προσαρµογές συνεισφέρουν στην αξιοσηµείωτη βελτίωση της ικανότητας αντοχής, που συνεπάγεται από την προπόνηση. Η προπόνηση δύναµης, µειώνει την οξειδωτική ικανότητα των µυών, επειδή η προκαλούµενη υπερτροφία των µυοϊνιδίων δεν συνοδεύεται από αύξηση των µιτοχονδρίων. Έτσι παρατηρείται µια «αραίωση» του αερόβιου συστήµατος µε αποτέλεσµα τη µικρότερη συµµετοχή του στην παραγωγή ΑΤΡ. Σε µια έρευνα που δηµοσιεύτηκε το 2000 από τους Coggan et al., η οποία είχε ως βασικό σκοπό να ερευνήσει την υπόθεση ότι τα προπονηµένα άτοµα, σε σύγκριση µε τα απροπόνητα βασίζονται περισσότερο στο λίπος για ενέργεια κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης ακόµη και όταν ασκούνται στην ίδια σχετική ένταση, όπως στο επίπεδο των απροπόνητων, µελετήθηκαν 6 προπονηµένοι στην αντοχή άντρες και 6 απροπόνητοι άντρες κατά την διάρκεια άσκησης 30 λεπτών στο 75 80% της µέγιστης πρόσληψης οξυγόνου (VO 2max ). Παρά το γεγονός ότι υπήρχε σηµαντικός έµµεσος υποστηρικτής για αυτή την υπόθεση, δεν υπήρχαν άµεσα στοιχεία ότι τα προπονηµένα άτοµα χρησιµοποιούν περισσότερα ΕΛΟ ή ενδοµυϊκά TG υπό αυτές τις συνθήκες. Ωστόσο, βρέθηκε ότι η Ra και Rd των ΕΛΟ ήταν 60 80% υψηλότερες στους προπονηµένους αθλητές, σε σύγκριση µε τους απροπόνητους, κατά τη διάρκεια άσκησης στο 75 80% της VO 2max. Αυτή η αυξηµένη ροή ΕΛΟ συνοδευόταν από ένα αυξηµένο συνολικό ρυθµό οξείδωσης λιπών, όπως

12 υπολογίστηκε από έµµεση θερµιδοµέτρηση. Μελέτες που µέτρησαν το ποσοστό της Rd των ΕΛΟ που οξειδώθηκε, όπως αυτές των Martin et al., και Turcotte et al., προτείνουν ότι µόνο ένα ποσοστό από τα ΕΛΟ που αποµακρύνθηκαν οξειδώθηκαν (~50% και ~74%, αντίστοιχα). Στη µελέτη των Friendlander et al., βρέθηκε ότι το 50 60% της Rd ήταν οξείδωση, ευρήµατα που συµφωνούν µε αυτά των Martin et al & Turcotte et al. Έτσι, ένα δεύτερο σηµαντικό συµπέρασµα της έρευνας αυτής ήταν ότι τα προπονηµένα άτοµα βασίζονται επίσης περισσότερο στα ΛΟ που προέρχονται από τον άλιπο ιστό κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης. Φαίνεται πιθανό, ότι η πηγή αυτών των επιπλέον ΛΟ ήταν τα ενδοµυϊκά TG (IMTGs). Επίσης, είναι πιθανό ότι τα προπονηµένα άτοµα εξασφαλίζουν περισσότερα ΛΟ από τα TG που συντίθενται στο πλάσµα, κατά τη διάρκεια της άσκησης. Ωστόσο, σε γενικές γραµµές, η συνεισφορά των TG του πλάσµατος στο µεταβολισµό της ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης θεωρείται µικρή. Τόσο η RER όσο και η συγκέντρωση του γαλακτικού ήταν σηµαντικά χαµηλότερες στα προπονηµένα έναντι των απροπόνητων ατόµων. Ως αποτέλεσµα της υψηλότερης VO2 και της χαµηλότερης RER, ο υπολογισµένος ρυθµός οξείδωσης των λιπών ήταν περισσότερο από δύο φορές υψηλότερος στα προπονηµένα άτοµα (20,8±3,3 έναντι 7,9±1,6 µmol/ kg/min). Στη συγκεκριµένη έρευνα,31 η ολική οξείδωση ΛΟ κατά τη διάρκεια 30 min άσκησης, ανέρχεται σε 42,6±6,9 και 17,7±3,9 mmol στην προπονηµένη και απροπόνητη οµάδα, αντίστοιχα. Η µεγαλύτερη εξάρτηση από το λίπος για ενέργεια που εµφανίζεται στους προπονηµένους άντρες ίσως οφείλεται κατά ένα µέρος στον υψηλότερο ρυθµό λιπόλυσης που εµφανίζουν κατά τη διάρκεια της άσκησης, όπως συνεπάγεται από τον υψηλότερο Ra γλυκερόλης σε αυτή την οµάδα. Κατά τη διάρκεια της άσκησης, ο ρυθµός λιπόλυσης ολόκληρου του σώµατος στην οµάδα των προπονηµένων ατόµων ήταν 7,1±1,2 έναντι 4,5±0,7 µmol/kg/min, όπως υψηλότερος ήταν και ο ρυθµός εµφάνισης (Ra) των ΕΛΟ (9,0±0,9 έναντι 5,0±1,0 µmol/kg/ min). Μία ακόµα έρευνα, αυτή των Friendlander et al., έδειξε ότι, µετά από 10 εβδοµάδες προπόνησης αντοχής σε εργοµετρικό ποδήλατο [5 ηµέρες την εβδοµάδα, από 1 ώρα στο 75% της VO 2peak ], σε 10 υγιείς άντρες ηλικίας 25,6±1 ετών, αυξήθηκαν οι Ra και Rd των ΕΛΟ είτε αυτές µετρήθηκαν στις ίδιες απόλυτες ή σχετικές εντάσεις άσκησης. Στην έρευνα αυτή, η προπόνηση αντοχής έτεινε να αυξήσει την ολική οξείδωση λιπιδίων σε δοσµένο απόλυτο όγκο εργασίας. Αυτά τα ευρήµατα είναι σύµφωνα µε εκείνα από άλλες µελέτες που αναφέραµε παραπάνω, οι οποίες παρατήρησαν αυξήσεις στην οξείδωση λιπιδίων ολόκληρου του σώµατος όταν µετρήθηκαν σε άντρες σε ένα δοσµένο απόλυτο όγκο εργασίας. Ωστόσο, η

13 ολική οξείδωση των λιπών και η λιπόλυση ολόκληρου του σώµατος δεν επηρεάστηκαν σηµαντικά από την προπόνηση αντοχής και οι υδατάνθρακες παρέµειναν κυρίαρχοι στην παραγωγή ενέργειας κατά τη διάρκεια ασκήσεων υψηλότερων εντάσεων. Τα ευρήµατα αυτά ωστόσο, επιβεβαιώνουν και εκτείνουν τα αποτελέσµατα των Klein et al, οι οποίοι βρήκαν ότι ο Ra γλυκερόλης ήταν υψηλότερος σε προπονηµένους έναντι απροπόνητους άνδρες κατά τη διάρκεια άσκησης στο 70% της VO 2max. εν είναι γνωστός ο µηχανισµός που είναι υπεύθυνος γι αυτή την αυξηµένη Ra γλυκερόλης σε προπονηµένα έναντι απροπόνητα άτοµα κατά τη διάρκεια άσκησης στην ίδια σχετική ένταση. Ωστόσο, ίσως οφείλεται σε µια υψηλότερη ανταπόκριση από το συµπαθητικό νευρικό σύστηµα (SNS) στα προπονηµένα άτοµα υπό αυτές τις συνθήκες. Άλλες µελέτες έγιναν µε σκοπό να κατανεµηθούν οι αλλαγές στην αναλογία και πηγή των υποστρωµάτων που οξειδώθηκαν κατά τη διάρκεια µιας περιόδου 120 λεπτών άσκησης σε εργοµετρικό ποδήλατο, που εκτελέστηκαν µε την ίδια απόλυτη ένταση (64% της VO 2peak πριν την εκγύµναση) πριν και µετά από 3 µήνες προπόνησης.2,7 Το πρόγραµµα εκγύµνασης αποτελείτε από περίπου 45 min τρεξίµατος ή ποδηλασίας σε εναλλασσόµενες ηµέρες, 6 ηµέρες την εβδοµάδα. Σε αυτό το πρόγραµµα συµπεριλαµβάνονταν έξι πεντάλεπτες διαλειµµατικές προσπάθειες εκγύµνασης σε εργοµετρικό ποδήλατο στο ανώτερο VO 2 (VO 2peak ), 1 3 ηµέρες την εβδοµάδα. Βιοψίες µυϊκών δειγµάτων από τον έξω πλατύ µηριαίο µυ αυτών των ατόµων, έδειξαν ότι η δράση της β-υδροξυ-coa δεϋδρογονάσης των σκελετικών µυών, ένας δείκτης της ικανότητας οξείδωσης ΛΟ, αυξήθηκε κατά ~90% µετά την ολοκλήρωση του προγράµµατος εκγύµνασης. Η σπουδαιότητα αυτής της επίδρασης είναι όµοια µε την ικανότητα οξείδωσης ΛΟ που παρατηρήθηκε στους σκελετικούς µυς των ποντικιών µετά από αντίστοιχης διάρκειας εκγύµναση. Στους ανθρώπους η συνολική αναλογία της ενέργειας που προήλθε από την οξείδωση λίπους κατά τη διάρκεια µιας περιόδου ποδηλασίας 120 min στο 64% της VO 2max αυξήθηκε από ~40% πριν την εκγύµναση σε ~60% µετά απ αυτήν. Υπήρχε µια αντίστοιχη µείωση στην οξείδωση CHO που εν µέρει εξηγήθηκε από µια µείωση κατά 40% στην εξάντληση του γλυκογόνου από τον έξω πλατύ µηριαίο µυ. Συµπερασµατικά θα λέγαµε ότι ο µεταβολισµός των λιπιδίων κατά την διάρκεια της άσκησης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Οι σηµαντικότεροι από αυτούς είναι η ένταση και η διάρκεια της άσκησης καθώς και οι προπονητικές προσαρµογές. Μελλοντικές µελέτες θα πρέπει να εστιαστούν στην ορµονική

14 ρύθµιση του µεταβολισµού καθώς και των µηχανισµών δράσης που αναστέλλουν και διεγείρουν την λιπόλυση. BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Κλεισούρας Β. Φυσιολογία της άσκησης, 2η έκδοση, Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδη, Θεσσαλονίκη, Martin WH. Effects of acute and chronic exercise on fat metabolism. Exerc Sport Sci Rev 1996, 24: Terjung R, Mackie BG, Dudley GA, Kaciuba-Uscilko Η. Influence of exercise on chylomicron triacylglycerol metabolism: plasma turnover and muscle uptake. Med Sci Sports Exerc 1983, 15: Μούγιος ΒΚ. Βιοχηµεία της άσκησης. 2η έκδοση. Θεσσαλονίκη, Havel RJ, Naimark A, Borchgrevink CF. Turnover rate and oxidation of free fatty acids of blood plasma in man during exercise: studies during continuous infusion of palmitate-1-c14. J Clin Invest 1963, 42: Ranallo RF, Rhodes EC. Lipid metabolism during exercise. Sports Med 1998, 26: Hurley BF, Nemerh PM, Martin WH, Hagberg JM, Dalsky GP, Holloszy JO. Muscle triglyceride utilization during exercise: effect of training. J Appl Physiol : Romijn JA, Coyle EF, Sidossis LS et al. Regulation of endogenous fat and carbohydrate metabolism in relation to exercise intensity and duration. Am J Physiol 1993, 265:E380 E Wolfe RR. Fat metabolism in exercise. Adv Exp Med Biol 1998, 441: Winder WW, Hickson RC, Hagberg JM et al. Training indused changes in hormonal and metabolic responses to submaximal exercise. J Appl Physiol 1979, 46: Hartley LH, Mason JW, Hogan RP et al. Multiple hormone responses to prolonged exercise in relation to physical training. J Appl Physiol 1972, 33: Issekutz Jr B, Shaw BAS, Issekutz TB. Effect of lactate on FFA and glycerol turnover in resting and exercising dogs. J Appl Physiol 1975, 39: Jeukendrup AE, Saris WHM. Fat as a fuel during exercise, στο Nutrition for Sport and exercise. 2nd ed. Berning JR, Steen SN (eds) Gaithersburg, Maryland 1998: Kanaley JA, Mottram CD, Scanlon PD, Jensen MD. Fatty acid kinetic response to running above and below the lactate threshold. J Appl Physiol 1995, 79:439

15 Martin WH. Effect of endurance training on fatty acid metabolism during whole body exercise. Med Sci Sports Exerc 1997, 29: Reitman J, Baldwin KM, Holloszy JO. Intramuscular triglyceride utilization by red,white, and intermediate skeletal muscle and heart during exhausting exercise. Proc Soc Exp Biol Med 1973, 142: Kiens B. Training and fatty acid metabolism. Adv Exp Med Biol 1998, 441: Turcotte EP, Richer EA, Kiens B. Increased plasma FFA uptake and oxidation during exercise in trained vs untrained humans. Am J Physiol 1992, 262:E791 E Cleroux JP, van Nguyen, Taylor AW, Leenen FHH. Effects of β1 vs β1+β2 blockade on exercise endurance and muscle metabolism in humans. J Appl Physiol 1989, 66: Kiens B, Essen-Gustavsson B, Christensen NJ, Saltin B. Skeletal muscle substrate utilization during submaximal exercise in man: Effect of endurance training. J Physiol Lond 1993, 469: Williams RS, Caron MG, Daniel K. Skeletal muscle β-adrenergic receptors: variations due to fiber type and training. Am J Physiol 1984, 246:E160 E Brouns F, van der Vusse GJ. Utilization of lipids during exercise in human subjects: metabolic and dietary constrains. Br J Nutr 1998, 79: Winder WW. Malonyl-CoA-Regulator of fatty acid oxidation in muscle during exercise. Exercise and Sports Science Reviews 1998, 26: Mulla NA, Simonsen L, Bulow J. Post-exercise adipose tissue and skeletal muscle lipid metabolism in humans: the effects of exercise intensity. J Physiol 2000, 524: Kiens B. Effect of endurance training on fatty acid metabolism: local adaptations. Med Sci Sports Exerc 1997, 29: Maughan R, Gleeson M, Greenhaff PL. Biochemistry of exercise and training, Oxford University Press, Great Clarendon Str, Oxford, Mackie BG, Dudley GA, Kaciuba-Uscilko H, Terjung RL. Uptake of chylomicron triflycerides by contracting skeletal muscle in rats. J Appl Physiol 1980, 49: Horowitz JF, Klein S. Lipid metabolism during endurance exercise. Am J Clin Nutr 2000, 72(Suppl 2):558S 563S 29. Olsson AG, Eklund B, Kaijser L, Carlson LA. Extraction of endogenous plasma triglycerides by the working human forearm muscle in the fasting state. Scand J Clin Lab Invest 1975, 35:

16 30. Romijn JA, Coyle EF, Zhang X-J, Sidossis LS, Wolfe RR. Fat oxidation is impaired somewhat during high-intensity exercise by limited plasma FFA mobilization. J Appl Physiol 1995, 79: Coggan AR, Raguso CA, Gastaldelli A, Sidossis LS, Yeckel CW. Fat metabolism during high-intensity exercise in endurance trained and untrained men. Metabolism 2000, 49: Friendlander AL, Casazza GA, Horning MA, Usaj A, Brooks GA. Endurance training increases fatty acid turnover, but not fat oxidation, in young men. J Appl Physiol 1999, 86: Klein S, Weber J-M, Coyle EF et al. Effect of endurance training on glycerol kinetics during strenuous exercise in humans. Metabolism 1996, 45:

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης 1 ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1 Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης Η µεταφορά ενέργειας στο σώµα διαφέρει ανάλογα µε το είδος της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Μέθοδοι Προπόνησης Ι: Προπόνηση Αντοχής

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία

Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Ανάπτυξη της αντοχής στη χιονοδρομία Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr Η ικανότητα αντοχής χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής

Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Χρήση συμπληρωμάτων κρεατίνης. Ανάγκη ή μύθος; Λαπαρίδης Κώστας,MSc, PhD, Exercise Specialist Αν. Καθηγητής, ΤΕΦΑΑ Κομοτηνής Εισαγωγή Βασιζόμενοι στην διαθέσιμη έρευνα, η κρεατίνη έχει αποδειχθεί ότι είναι

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης

Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης Φυσιολογικές Μεταβολικές επιδράσεις της σωµατικής άσκησης ρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας Συστήµατα ενέργειας για την άσκηση Το ανθρώπινο σώµα έχει δοµηθεί ώστε

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ SPECIFICITY OF TRAINING (ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ) OVERLOAD

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗ Ονοματεπώνυμο : Hμερ. Γέννησης: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση & Μεταβολισμός

Άσκηση & Μεταβολισμός Άσκηση & Μεταβολισμός Φατούρος Γ. Ιωάννης, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Άσκηση & Εγκυμοσύνη; Αυξάνει το βάρος του μωρού κατά τη γέννηση

Διαβάστε περισσότερα

Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... την επιτυχία!

Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... την επιτυχία! Βρες τα δικά σου όρια... Ξεπέρασε τα... Απόλαυσε την επιτυχία! H ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΣ Η εταιρεία Life-Ergo δημιουργήθηκε με σκοπό να προσφέρει πλήρεις και ολοκληρωμένες λύσεις στο χώρο του αθλητισμού. Αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική δραστηριότητα και διατροφή Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 22 εκεµβρίου 2004 Γράφει: Χατζηµηνάς Iωάννης, Καθηγητής Φυσιολογίας Στη σύγχρονη κοινωνία

Αθλητική δραστηριότητα και διατροφή Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 22 εκεµβρίου 2004 Γράφει: Χατζηµηνάς Iωάννης, Καθηγητής Φυσιολογίας Στη σύγχρονη κοινωνία Αθλητική δραστηριότητα και διατροφή Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 22 εκεµβρίου 2004 Γράφει: Χατζηµηνάς Iωάννης, Καθηγητής Φυσιολογίας Στη σύγχρονη κοινωνία µας, τόσο οι ενήλικοι όσο και τα νεαρά άτοµα δεν έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ ΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΛΑΘΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ/-ΡΙΩΝ Η επαρκής πρόσληψη όλων των θρεπτικών συστατικών αποτελεί τη βάση της προσφοράς της διατροφής στην επιτυχία του αθλητή. Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης http://users.auth.gr/mougios

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

σ α τ τι τ κή ή φόρτι τ ση σ δυναµική ή φόρτι τ ση σ Μετ ε α τ βο β λισµ σ ός

σ α τ τι τ κή ή φόρτι τ ση σ δυναµική ή φόρτι τ ση σ Μετ ε α τ βο β λισµ σ ός ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4.ΙΙ.-ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Σύγχρονη Εργονοµία 1 ΚΛΑ ΟΙ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ I. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ II. ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ III. ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ IV. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΕΦ.4- ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΘΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4.ΙΙ ΙΙ.-ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Σύγχρονη Εργονοµία 1 1 I. II. III. IV. ΚΛΑ ΟΙ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ I. ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΑ II. ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ III. ΕΜΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ IV.

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν;

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Γρηγόρης Μπογδάνης, PhD Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Γιώργος Νάσσης, MSc,PhD Εργοφυσιολόγος- ιατροφολόγος Email: gnassis@phed.uoa.gr Οι αθλητές καταναλώνουν συµπληρώµατα διατροφής 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κινητικής μονάδας

Η έννοια της κινητικής μονάδας Η έννοια της κινητικής μονάδας Ταξινόμηση των μυϊκών ινών με βάση τις συσταλτές τους ιδιότητες και την αντίσταση στην κόπωση Χαρακτηριστικά Ταξινόμηση των μυϊκών ινών με βάση τα συνολικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Menu Αθλητών Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Η φυσική δραστηριότητα, η αθλητική απόδοση επίδοση, καθώς και η ανάνηψη μετά από την άσκηση βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΑΙ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥΣ ΔΡΟΜΕΙΣ ΗΜΙΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ-ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΥ Του Σπύρου Κέλλη, Καθηγητή προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ, επιστημονικού υπεύθυνου του εργομετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες

Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση. Υπερπροπόνηση - Τί είναι. Υπερπροπόνηση - Αιτίες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Υπερπροπόνηση ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Υπερπροπόνηση Τι είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της Μέγιστης Δύναμης στην Σωστή Εκγύμναση του Συγχρόνου Ποδοσφαιριστή

Η σημασία της Μέγιστης Δύναμης στην Σωστή Εκγύμναση του Συγχρόνου Ποδοσφαιριστή 21.02.2011 Η σημασία της Μέγιστης Δύναμης στην Σωστή Εκγύμναση του Συγχρόνου Ποδοσφαιριστή Σε συνέχεια από το προηγούμενο μας άρθρο, ερχόμαστε να αναλύσουμε την σημασία της σωστής εκγύμνασης ως αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 9η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 14-16 ΕΤΩΝ (1 η διάλεξη) Φαμίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Άσκηση, Οξειδωτικό στρες και ανοσιακό σύστημα Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Θέματα παρουσίασης Λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος (URTI) και άσκηση (γιατί;)

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών

Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πατρών (Μέλος Δικτύου ESCAPE) Πρόγραμμα ΚΕΣΥΠ : ESCAPE «Μια εκπαιδευτική αθλητική πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών» Εργασία μαθητών Θέμα : «Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας

Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Φυσική Αγωγή Προσδιοριστικοί Παράγοντες Υγείας Καλογήρου ηµ. καθηγητής Φ.Α. Fitness ή Καλή Φυσική κατάσταση Σύντοµη περιγραφή-ορισµός Fitness είναι µια συνειδητά επιδιωκόµενη κατάσταση ψυχοσωµατικής απόδοσης,

Διαβάστε περισσότερα

Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ;

Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ; Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ VO 2 ΓΙΑ ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η VO 2 ; Η VO 2 µετρά την κατανάλωση οξυγόνου και συνήθως αναφέρεται στον όγκο οξυγόνου που καταναλώνεται σε 1 λεπτό. Τα παρακάτω γραφόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Παχυσαρκία

Άσκηση και Παχυσαρκία Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Παχυσαρκία Συγγραφική ομάδα: Πασχάλης Βασίλης, PhD, ΕΕΔΙΠ, ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Νικολαΐδης Μιχάλης, Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ- ΑΠΘ Σέρρες Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ- ΑΠΘ Σέρρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Γεώργιος Βαλσαμάκης MD, PhD(UΚ) Ενδοκρινολόγος Visiting Associate clinical Professor Diabetes and Endocrinology, Warwick Medical School, UK Iατρείο Διαβήτη κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΥΠ- ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ Συγγραφή Επιµέλεια: ρ Παναγιώτης Β. Τσακλής Αν. Καθηγητής Συµµετοχή: ρ Σάββας Τοκµακίδης, Καθηγητής (ΤΕΦΑΑ- ΠΘ) ρ Ελένη ούδα, Αν. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι:

Ένας από τους δομικούς λίθους της ποιοτικής προπόνησης είναι η καλή διατροφή. Κάθε κολυμβητής και κάθε γονέας κολυμβητή πρέπει να γνωρίζει ότι: ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Στο τμήμα αυτό θα παρατεθεί σειρά άρθρων που αφορούν τη διατροφή των κολυμβητών. Τα άρθρα αυτά προέρχονται από έγκυρες πηγές, οι οποίες και αναφέρονται. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΚΟΛΥΜΒΗΤΕΣ Από την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ Γ εξάµηνο σπουδών Υπό ρ Παναγιώτη Β. Τσακλή Αναπληρωτή Καθηγητή Εµβιοµηχανικής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΑΕΡΟΒΙΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ 3 Χρησιµότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικό προπονητικό πρόγραμμα για τον Μαραθώνιο δρόμο. Δρ. Γιώργος Λουκαΐδης, PhD Εργοφυσιολόγος Δρό.Με.Α. Racing

Ενδεικτικό προπονητικό πρόγραμμα για τον Μαραθώνιο δρόμο. Δρ. Γιώργος Λουκαΐδης, PhD Εργοφυσιολόγος Δρό.Με.Α. Racing Ενδεικτικό προπονητικό πρόγραμμα για τον Μαραθώνιο δρόμο Δρ. Γιώργος Λουκαΐδης, PhD Εργοφυσιολόγος Δρό.Με.Α. Racing Ο Μαραθώνιος δρόμος αποτελεί ίσως το μαζικότερο και πιο ιστορικό αγώνισμα στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ

TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ TAEKWONDO & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Εργασία της Ειρήνης Καλλιντεράκη Μαθήτρια Τ.Α.Δ. - 2 ο Γυμνάσιο Αργυρούπολης Αθλήτρια Α.Σ. ΑΙΑΝΤΑ Αγ. Δημητρίου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΟΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ Το Taekwondo είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ: ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ & ΠΑΓΙ ΕΣ. Βασίλης Μούγιος, PhD Αναπληρωτής Kαθηγητής Bιοχηµείας της Άσκησης ΤΕΦΑΑ Α.Π.Θ.

ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ: ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ & ΠΑΓΙ ΕΣ. Βασίλης Μούγιος, PhD Αναπληρωτής Kαθηγητής Bιοχηµείας της Άσκησης ΤΕΦΑΑ Α.Π.Θ. ΝΕΟΤΕΡΑ Ε ΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ: ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ & ΠΑΓΙ ΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ EΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΘΛΗΤΩΝ, Αθήνα, 29-30 Ιανουαρίου 2005 Βασίλης Μούγιος, PhD Αναπληρωτής Kαθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ II ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ!!! 1

BIOXHMEIA, TOMOΣ II ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ!!! 1 BIOXHMEIA, TOMOΣ II ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ!!! 1 Kwashiorkor 2 Ο μεταβολισμός αποτελείται από εξαιρετικά διασυνδεόμενες πορείες λίπη πολυσακχαρίτες πρωτείνες λιπαρά οξέα γλυκερόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Η μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς και απομάκρυνση των υποπροϊόντων του μεταβολισμού τους. Μεταφορά θρεπτικών συστατικών. Ρύθμιση της θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ESCAPE ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ Βασικές απαιτήσεις για τη διατροφή των αθλητών Τα τελευταία χρόνια οι αθλητικές επιδόσεις αυξάνονται αδιάκοπα. Η συνηθισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε.

Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε. Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε. θεματολογία Ορισμός της Σωστής Διατροφής Ενεργειακό ισοζύγιο Βασικός Μεταβολισμός Ανάλυση Σύστασης

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση

Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση Μυϊκή Βλάβη, Οξειδωτικό στρες, αντιοξειδωτικά και άσκηση Μυϊκή συστολή Αδυναμία δεσμίνης να δεχτεί την πίεση στην οποία υποβάλλεται ο μυς Χρονική σειρά γεγονότων στη μυϊκή βλάβη Proposed mechanism of

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προπονητικός προγραµµατισµός. Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό της Προπόνησης. Συστατικά προπονητικού προγραµµατισµού

Προπονητικός προγραµµατισµός. Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό της Προπόνησης. Συστατικά προπονητικού προγραµµατισµού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗΣ Η ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ & ΕΙ ΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ Θεωρητικό Υπόβαθρο για τον Προγραµµατισµό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Αριστείδης Σ. Βεσκούκης, PhD Βιοχημικός - Βιοτεχνολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. ΠΡΟΣΟΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΓΩΝΑ XANIA ΙΟΥΝΙΟΣ 2015 ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ., PhD.,Κ.Φ.Α., ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι)

10η ιάλεξη: Υπερπροπόνηση (Ι) Overtraining (Ι) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο υπερπροπόνησης στους αθλητές. Επιμέλεια football-academies Σάββατο, 04 Αύγουστος 2012

Σύνδρομο υπερπροπόνησης στους αθλητές. Επιμέλεια football-academies Σάββατο, 04 Αύγουστος 2012 Εάν ανατρέξουμε στη βιβλιογραφία θα βρούμε εκατοντάδες μαρτυρίες που συνδέουν την υπερβολική προπονητική επιβάρυνση με μειωμένη αγωνιστική απόδοση, γεγονός όμως που μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε αθλητή

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος Φροντιστήριο 2: Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους 3 ο Συνέδριο Βιοχημείας και Φυσιολογίας της Άσκησης Φροντιστήριο 2 Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους

Διαβάστε περισσότερα

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Της Σχολής Επιστημών Υγείας Του Α.Π.Θ. Οδηγός Κατατακτηρίων Εξετάσεων Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Ακαδημαϊκού έτους 2015-2016 1 Γενικές Οδηγίες Σύμφωνα με το Νόμο 4218/2013 και την Υπουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΈλεγχοςΣωµατικούΒάρους Αρχές Νηστείες ίαιτες

ΈλεγχοςΣωµατικούΒάρους Αρχές Νηστείες ίαιτες ΈλεγχοςΣωµατικούΒάρους Αρχές Νηστείες ίαιτες χαµηλές σε CHO ίαιτες χαµηλές σε θερµίδες ίαιτες µόδας Στρατηγικές για την απώλεια λίπους ... Γιατις τιςαµερικανικές business, αυτά (δίαιτες & απώλειαβάρους

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΜΥΩΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙ ΤΗΝ ΠΟΔΗΛΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΜΥΩΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙ ΤΗΝ ΠΟΔΗΛΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΜΕ ΠΟΙΟΝ ΤΡΟΠΟ Η ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΠΝΕΥΣΤΙΚΩΝ ΜΥΩΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙ ΤΗΝ ΠΟΔΗΛΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Miguel Indurain ήταν το μέγεθος των πνευμόνων του. Ο χρησιμοποιούμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE"

ΑΣΚΗΣΗ. Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας REE Το άρθρο του µήνα ΑΣΚΗΣΗ Ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας "REE" By Denise Schwartz, MS, RD, FADA, CNSD Τι είναι η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας; Η ενεργειακή δαπάνη ηρεµίας αναφέρεται στο ποσό των θερµίδων που χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή 1. 1.1 ιαβήτης και Ινσουλίνη 2. 1.2 ιάγνωση ιαβήτη 4. 1.3 Επιπτώσεις 4. 1.3.1 ιαβήτης τύπου 1 4. 1.3.2 ιαβήτης τύπου 2 5

Περιεχόμενα. Εισαγωγή 1. 1.1 ιαβήτης και Ινσουλίνη 2. 1.2 ιάγνωση ιαβήτη 4. 1.3 Επιπτώσεις 4. 1.3.1 ιαβήτης τύπου 1 4. 1.3.2 ιαβήτης τύπου 2 5 Περιεχόμενα Εισαγωγή 1 1.1 ιαβήτης και Ινσουλίνη 2 1.2 ιάγνωση ιαβήτη 4 1.3 Επιπτώσεις 4 1.3.1 ιαβήτης τύπου 1 4 1.3.2 ιαβήτης τύπου 2 5 1.4 ιαβήτης και Άσκηση 6 1.5 Μεταβολισμός κατά τη διάρκεια της άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση

Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Η εφαρμογή της Καρδιοαναπνευστικής δοκιμασίας κόπωσης σε ασθενείς με Πνευμονική Αρτηριακή υπέρταση Κωνσταντίνος Κώντσας, Παρασκευή Τριβήλου, Αναστασία Καραγκιούλη, Ελένη Τριανταφυλλίδη Εργαστήριο Καρδιοαναπνευστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Ευάγγελος Ζήκος -Γεωπόνος M. Sc ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ Οι κύριες αλλοιώσεις του ελαιολάδου είναι : Η υδρόλυση Η οξείδωση Η υδρόλυση συμβαίνει κυρίως στο χρόνο πριν από την παραλαβή του ελαιολάδου

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα