ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ"

Transcript

1 EΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Ινστιτούτο Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών Εργας. Ελαιοκοµίας και Μετασυλλεκτικής Φυσιολογίας ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΝ 2080/05 ( ΡΑΣΗ Βii) ρ. Ι. Μετζιδάκης Χανιά εκέµβριος 2006

2 Πρόλογος Το βοήθηµα υπό µορφή εγχειριδίου περιλαµβάνει σε σύντοµη µορφή τα κύρια σηµεία που παρουσιάσθηκαν από τους οµιλητές στην διηµερίδα στο Ηράκλειο ( ) και σκοπό έχει να βοηθήσει τους αγροτικούς συµβούλους που ασχολούνται µε την εφαρµογή των Κ.Ο.ΓΕ.Π. στην ελαιοκαλλιέργεια σύµφωνα µε τα πρότυπα Agro 2.1 & 2.2. Καλύπτει έτσι τις βασικές αρχές και τεχνικά στοιχεία για την ενηµέρωση-κατάρτιση των γεωτεχνικών-αγροτικών συµβούλων µε απαραίτητες γνώσεις (βασικές γνώσεις των αρχών της ολοκληρωµένης παραγωγής, την εγκατάσταση ενός νέου ελαιώνα Ο Π, την προσαρµογή ενός συµβατικού ελαιώνα στο σύστηµα της Ο Π, και τις καλλιεργητικές φροντίδες), που πρέπει να εφαρµόζονται µέσα στο πλαίσιο των Κ.Ο.ΓΕ.Π. Η σύνταξη του βοηθήµατος αυτού στηρίχθηκε κυρίως στα θέµατα που αναπτύχθηκαν στην διηµερίδα και συµπληρώθηκε µε στοιχεία ελαιοκοµίας από διάφορες πηγές. Για περισσότερες πληροφορίες ο αναγνώστης µπορεί να χρησιµοποιήσει βιβλιογραφικές πηγές που αναφέρονται στο τέλος κάθε κεφαλαίου. Επιστηµονικός υπεύθυνος ρ. Ι. Μετζιδάκης Χανιά εκέµβριος 2006

3 Το βοήθηµα αυτό µπορεί να αναπαραχθεί σε περιορισµένο αριθµό αντιτύπων για χρήση µόνο του Προγράµµατος E.O.Π. της Ελαιουργικής Kαν. 2080/05 ράση Βii. Κανένα τµήµα ή µέρος του περιεχοµένου δεν επιτρέπεται να αναδηµοσιευθεί ή να αναπαραχθεί, µε οποιαδήποτε τρόπο -µηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό ή άλλο- χωρίς προηγούµενη, γραπτή άδεια του επιστηµονικού υπεύθυνου.

4 Περιεχόµενα Α Μέρους 1 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ 1 ΣΤΗΝ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 1.1 Η ελαιοκαλλιέργεια στην Ελλάδα Η ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήµατα ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα Ολοκληρωµένη ιαχείριση Πιστοποίηση Γεωργικής Εκµετάλλευσης σύµφωνα µε πρότυπα Agro και Agro Προοπτικές Κανόνες Πολλαπλής Συµµόρφωσης 10 2 ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΛΑΙΩΝΑ Επιλογή θέσης για την εγκατάσταση του ελαιώνα Γονιµότητα και διατήρηση του εδάφους Σηµασία των µετεωρολογικών δεδοµένων και του µικροκλίµατος Κοινωνικοί και οικονοµικοί παράγοντες της περιοχής Επιλογή πολλαπλασιαστικού υλικού Σχεδίαση ελαιώνα Εγκατάσταση ελαιώνα 17 3 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Ε ΑΦΟΥΣ Σχέδιο διαχείρισης του εδάφους Συγκέντρωση Πληροφοριών Χειρισµοί εδάφους Ακαλλιέργεια µε ζιζανοκτονία Χλωρή λίπανση χορτοδοτικά φυτά Συνεχής καλλιέργεια Μικτό σύστηµα Συµπίεση εδάφους ιάβρωση Εδάφους Λοιποί Χειρισµοί του Εδάφους ιατήρηση και Αύξηση της Οργανικής Ουσίας Χηµική Απολύµανση Εξειδίκευση προβλέψεων του σχεδίου διαχείρισης κρίσης Εξειδίκευση διορθωτικών και προληπτικών ενεργειών για το χειρισµό µη 27 συµµορφώσεων 3.8 ιαδικασία για την εξοικονόµηση ενέργειας Το Πρόβληµα της διάβρωσης του εδάφους 27 4 ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΘΡΕΨΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Ανάγκες σε θρεπτικά στοιχεία Άζωτο Φώσφορος Κάλιο Ασβέστιο Μαγνήσιο Βόριο 36

5 4.1.7 Άλλα ιχνοστοιχεία Τοξικότητες Καθορισµός του προγράµµατος λίπανσης των ελαιώνων Πληροφοριακό ελτίο Αναλύσεις εδάφους Αναλύσεις φύλλων Επανάληψη αναλύσεων Εφαρµογή λίπανσης Χρόνος εφαρµογής Τύπος λιπασµάτων Ποσότητα λιπασµάτων ιορθωτικές ενέργειες για βελτίωση της γονιµότητας του εδάφους Τρόπος εφαρµογής των λιπασµάτων Αποθήκευση και µεταφορά των λιπασµάτων 46 5 ΚΛΑ ΕΜΑ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ-ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ 47 ΕΛΑΙΟ ΕΝΤΡΩΝ 5.1 Εισαγωγικά στοιχεία Σκοπός του κλαδέµατος Είδη κλαδέµατος Κλάδεµα διαµόρφωσης Χειρισµοί, σχήµα φυτού Κλάδεµα καρποφορίας Ορθολογικό κλάδεµα και λαίµαργοι βλαστοί Ανανέωση ελαιοδένδρων Κλάδεµα για µηχανική συγκοµιδή Συχνότητα και εποχή κλαδέµατος Κλάδεµα παγετόπληκτων ελαιοδέντρων Περιποίηση τοµών 55 6 ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΚΟΜΙ ΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΣΥΛΛΕΚΤΙΚΩΝ 56 ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ EΛΑΙΟΚΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 6.1 Εισαγωγικά στοιχεία Αλλοιώσεις ελαιόλαδου Συλλογή Μέθοδοι συλλογής ελαιόκαρπου Μεταφορά Αποθήκευση 60

6 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ρ. Ι. Μετζιδάκης 1.1 Η ελαιοκαλλιέργεια στην Ελλάδα H ελιά είναι µία από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες στην Ελλάδα, καλύπτει πάνω από 7.5 εκατοµµύρια στρέµµατα όπως και το 23.5% του συνόλου των καλλιεργούµενων εκτάσεων της Ελλάδας µε τον κύριο όγκο της παραγωγής να εντοπίζεται κυρίως στην Πελοπόννησο, την Κρήτη και τη Στερεά Ελλάδα ενώ τα τελευταία χρόνια παρατηρείται µια δυναµική επέκταση σε πολλές άλλες περιοχές. Η Ελλάδα µε παραγωγή που διπλασιάστηκε τα τελευταία 40 χρόνια είναι η τρίτη µεγαλύτερη ελαιοπαραγωγός χώρα στον κόσµο µε πλέον του 80% να προορίζεται για παραγωγή ελαιολάδου. Η µέση ετήσια παραγωγή λαδιού φτάνει τους τόνους και καταλαµβάνει το 14% της παγκόσµιας παραγωγής και το 19% της ευρωπαϊκής παραγωγής αντίστοιχα. Η ποιότητα του παραγόµενου ελαιολάδου έχει βελτιωθεί σηµαντικά µέσω: της κατάλληλης µεθόδου συγκοµιδής της µετασυλλεκτικής µεταχείρισης και της εφαρµογή σύγχρονης τεχνικής εξαγωγής λαδιού Το παραπάνω έχει ως αποτέλεσµα πάνω από το 80% να έχει οξύτητα χαµηλότερη του ενός βαθµού. Βασικά χαρακτηριστικά των ελληνικών ελαιώνων είναι η µικρή έκταση (<10 στρέµµατα) και το γεγονός ότι πάνω από το 70% βρίσκεται σε επικλινείς ή ορεινές περιοχές. Τα καλλιεργητικά συστήµατα στα οποία διακρίνεται η ελαιοκαλλιέργεια είναι τα 1) συµβατικά 2) ηµι-εντατικά 3) εντατικά και 4) οργανικά. Οι κυριότερες ποικιλίες είναι: Για λάδι: ΚορωνέΙκη Μαστοειδής Μεγαρίτικη Αδραµυτινή Για επιτραπέζιες ελιές: Αµφίσσης Καλαµών Χαλκιδικής Παρακάτω στον Πίνακα 1 φαίνεται η Περιφερειακή κατανοµή των ποικιλιών ελιάς και στο Σχεδιάγραµµα 2 η Ελαιοπαραγωγή στην Ελλάδα κατά την τελευταία δεκαετία. 1

7 Πίν. 1: Περιφερειακή κατανοµή ποικιλιών ελιάς Περιοχή Πελοπόννησος Κρήτη Στερεά Ελλάδα Ιόνια νησιά Ελαιόλαδο Κορωνέϊκη, Κοθρέϊκη, Μαστοειδής Κορωνέϊκη, Mαστοειδής, Θρουµπολιά Μεγαρίτικη, Μαστοειδής, Κολυµπάδα Λιανολιά, Κερκύρας, Ασπρολιά Σκοπός Επιτραπέζιες ελιές Καλαµών Θρουµπολιά, Καλαµών Αµφίσσης Νησιά Αιγαίου Βαλανολιά Αδραµυτινή, Θρουµπολιά Θρουµπολιά, Βαλανολιά Θεσσαλία Αµφίσσης Αµφίσσης Μακεδονία Χαλκιδικής, Θρούµπα, Θάσου Χαλκιδικής Ήπειρος Λιανολιά Αµφίσσης Σχέδιο 1:Ελαιοπαραγωγή στην Ελλάδα κατά την τελευταία δεκαετία

8 1.2 Η ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Η ελαιοκοµία είναι διαχρονικά δεµένη µε το παρελθόν της Κρήτης και φαίνεται να υπάρχει σαν απασχόληση σ αυτή πάνω από 8000 χρόνια. Συνδέεται στενά µε την ιστορία, την παράδοση, τη θρησκεία, την τέχνη αλλά και την κοινωνική και οικονοµική ζωή των κατοίκων του νησιού από τότε που ο πολιτισµός τους αφήνει τα ίχνη του στο νησί. Σήµερα οι ελαιώνες αποτελούν το στοιχείο που κυριαρχεί στο φυσικό περιβάλλον του νησιού καλύπτοντας το 65% της γεωργικής γης και απασχολούν το σύνολο σχεδόν των αγροτικών οικογενειών του. Η ελαιοκοµία µαζί µε τον τουρισµό αποτελούν στην Κρήτη τους δύο βασικότερους πλουτοπαραγωγικούς πόρους. Η ελαιοκοµία προσφέρει ένα εισόδηµα που πλησιάζει τα 200 δις ετησίως στο νησί και αποτελεί ενδιαφέρουσα και αγαπητή απασχόληση για το σύνολο σχεδόν των κατοίκων του. Η ελαιοκοµία της Κρήτης διαθέτει σηµαντικά συγκριτικά πλεονεκτήµατα που δηµιουργούν µια αξιόλογη δυναµική για καλύτερες προοπτικές στο µέλλον που θα επιτρέψουν τη χάραξη µιας στρατηγικής που θα µπορεί να αναβαθµίσει τους όρους και στην παραγωγή και στη διάθεση. Το ελαιόλαδο που παράγεται στην Κρήτη κατά ποσοστό 90% και πλέον εξάγεται από το νησί και λόγω της εγνωσµένης ποιοτικής, πολιτιστικής και υγιεινής αξίας εκτιµάται ιδιαίτερα από το διεθνές εµπόριο. Ωστόσο ο εξαγωγικός αυτός κατά βάση προσανατολισµός του συναρτά αναγκαστικά τη διάθεση και την εµπορία του από τις συνθήκες της διεθνούς παραγωγής και κατανάλωσης αλλά και από το όλο θεσµικό πλαίσιο της ισχύουσας διεθνούς αλλά και κυρίως της Κοινοτικής ελαϊκής πολιτικής. Έτσι η αντιµετώπιση των προβληµάτων και η αξιοποίηση των πλεονεκτηµάτων της ελαιοκοµίας της Κρήτης αναγκαστικά θα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσµα των δυνατοτήτων που παρέχουν και των περιορισµών που επιβάλλουν οι διεθνείς και φυσικά οι εθνικές και οι τοπικές συνθήκες. Αντικειµενικές αδυναµίες από πλευράς εδαφοκλιµατικών και καλλιεργητικών συνθηκ ών σε αρκετές περιοχές δεν επιτρέπουν θεαµατικές αυξήσεις στην παραγωγικότητα, σηµαντικές µειώσεις το κόστος παραγωγής και ικανοποιητική βελτίωση της ποιότητας των παραγόµενων προϊόντων. Ο ανταγωνισµός του ελαιολάδου από άλλα φυτικά και ζωικά έλαια που είναι αρκετά φθηνότερα και διαφηµίζονται καλύτερα συνεπάγει σοβαρό πρόβληµα. Λόγω της εγκατάστασης ελαιώνων σε µειονεκτικές επικλινείς περιοχές και της εφαρµογής ενός εντατικού συστήµατος διαχείρισης έχουν παρατηρηθεί συµπτώµατα υποβάθµισης του εδάφους µε σηµαντικές επιπτώσεις στην παραγωγικότητα της εκµετάλλευσης και στην διατήρηση των φυσικών πόρων. Οι θετικές επιπτώσεις της ελαιοκοµίας είναι πολλές. Το γεγονός και µόνο ότι πρόκειται για µια δενδρώδη αειθαλή καλλιέργεια υπογραµµίζει την αξία της ελιάς ως πηγή οξυγόνου και φυσικού κάλλους. Με το πλούσιο και ισχυρό επιφανειακό ριζικό της σύστηµα η ελιά προστατεύει αποτελεσµατικά το έδαφος από τις διαβρώσεις, διακόπτει την ροή του νερού προς τις κοιλάδες και βοηθά τη διείσδυσή του στο έδαφος. Επίσης εµποδίζει τη δηµιουργία χειµάρρων και πληµµύρων και µειώνει την εξάτµιση της υγρασίας του εδάφους. Χαρακτηριστικό παράδειγµα των θετικών επιπτώσεων της ελαιοκοµίας αποτελούν τα ελαιοδάση στην Κρήτη. Τα 40 περίπου εκατοµµύρια ελαιόδεντρα είναι η ασφαλέστερη θωράκισή στην απειλούµενη ερηµοποίηση της. Ένα άλλο στοιχείο είναι όχι µόνο η διατήρηση του περιβάλλοντος και του φυσικού κάλους αλλά και η σηµαντική βελτίωσή τους. Το θετικότερο όµως στοιχείο είναι, ότι πολλές περιοχές της Κρήτης είναι οριακές γιατί είναι ξηρικές και µε µεγάλες κλίσεις, έτσι ώστε αν δεν είχαν καλυφθεί µε ελιές θα είχαν διαβρωθεί. Η ελαιοκοµία τέλος συµβάλει και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. 3

9 Όταν όµως η εξάπλωση της ελαιοκοµίας δεν συµβαδίζει µε την λήψη των κατάλληλων µέτρων και την εφαρµογή σωστών καλλιεργητικών τεχνικών προκύπτουν και αρνητικές για το περιβάλλον επιπτώσεις. Έτσι στη ζώνη µεγάλων κλίσεων εντείνεται ο κίνδυνος διάβρωσης του εδάφους από την έλλειψη εδαφοκάλυψης (καλλιέργεια του εδάφους, ζιζανιοκτονία) κυρίως σε αργιλώδη και αµµώδη εδάφη. Η αλόγιστη και υπερβολική χρήση φυτοφαρµάκων, ζιζανιοκτόνων και ανόργανων λιπασµάτων από πολλούς ελαιοπαραγωγούς θέτει σε κίνδυνο τα υπόγεια νερά και τη βιοποικιλότητα του ελαιώνα. Τέλος σοβαρή επιβάρυνση για το περιβάλλον αποτελούν και τα υποπροϊόντα από την επεξεργασία του ελαιοκάρπου στο ελαιουργεία και κυρίως τα απόνερα. Ένα πρόβληµα που πρέπει να µελετηθεί σχετίζεται µε την καλλιέργεια της θρουµπολιάς που εντοπίζεται κυρίως στους Νοµούς Ηρακλείου και Ρεθύµνου και λόγω του όγκου της συµµετέχει ενεργά στη διαµόρφωση της εικόνας της ελαιοκοµίας τους. Οι ελαιώνες της θρουµπολιάς κατά το πλείστον είναι ξηρικοί και καταλαµβάνουν κυρίως ηµιορεινές και ορεινές περιοχές. Είναι ελαιώνες µικρής και ακανόνιστης παραγωγικότητας και το εισόδηµα που αποδίδουν είναι χαµηλό εξαιτίας της χαµηλής τιµής των µειονεκτικών λαδιών και του αυξηµένου καλλιεργητικού κόστους λόγω του δύσβατου των περιοχών καλλιέργειας. Αξιολογώντας αυτά που αναφέρθηκαν πιο πάνω φαίνεται ότι απαιτούνται συντονισµένες προσπάθειες και δράσεις για να αντιµετωπιστούν τα προβλήµατα και να βελτιωθεί η ελαιοκοµία στην Κρήτη. Στόχος της προσπάθειας είναι η διατήρηση των ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους ελαιώνων, η προστασία του περιβάλλοντος, των φυσικών πόρων και του αγροοικοσυστήµατος, η αποκατάσταση της βιολογικής ισορροπίας, η παραγωγή ποιοτικών προϊόντων και η εκπαίδευση όλων των εµπλεκοµένων στη διαχείριση και εφαρµογή των ορθών γεωργικών πρακτικών στην ελαιοκαλλιέργεια. 1.3 Προβλήµατα ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα Τα βασικότερα προβλήµατα της ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα είναι: Η διάβρωση µετά από ακατάλληλη διαχείριση του εδάφους στις ορεινές περιοχές και σε ορισµένες περιοχές ερηµοποίηση Οι αυξηµένες εισροές (ενέργεια, λιπάσµατα, νερό, φυτοφάρµακα) Η ρύπανση του περιβάλλοντος και η µόλυνση των επιφανειακών υδάτων Το υψηλότερο κόστος παραγωγής και εργασίας σε σχέση µε τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες 4

10 Η αστάθεια όταν η µηχανοποίηση δεν είναι εφαρµόσιµη και η εργασία είναι ανεπαρκής Η έντονη ανταγωνιστικότητα (ελαιοπαραγωγικές χώρες, νέες χώρες) Ανάπτυξη νοοτροπίας Ελλήνων παραγωγών (µεγάλες εισροές για µεγάλες αποδόσεις και εισοδηµατικές ενισχύσεις) Οι µειωµένες και ακανόνιστες αποδόσεις της ελαιοκαλλιέργειας (παρενιαυτοφορία, µειωµένη εδαφική υγρασία, έλλειψη αζώτου) σε ορεινές και προβληµατικές περιοχές. Οι υψηλές απαιτήσεις σε εργασία Ο ανταγωνισµός στη χρήση νερού µε τον τουρισµό και τη βιοµηχανία Για τους παραπάνω λόγους είναι απαραίτητο η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια να στραφεί προς τις εναλλακτικές µορφές καλλιέργειας. Η προσαρµογή αυτή απαιτεί την θεµελίωση νέων θεσµικών µέτρων από την πολιτεία, την τεχνική και οικονοµική υποστήριξη των φορέων καθώς και την ευαισθητοποίηση των παραγωγών, των εµπόρων, των εξαγωγέων και των καταναλωτών. Tο σύστηµα το οποίο θα αντικαταστήσει τη συµβατική ελαιοκαλλιέργεια θα πρέπει να είναι φιλικό προς το περιβάλλον και αειφορικό για τη διατήρηση των φυσικών πόρων, να εξασφαλίζει ικανοποιητικό εισόδηµα στον παραγωγό και να παρέχει ασφάλεια στον καταναλωτή. Σύµφωνα µε τα παραπάνω, η εφαρµογή της ολοκληρωµένης παραγωγής στις αγροτικές εκµεταλλεύσεις, είναι µία πολύ καλή επιλογή. Η εφαρµογή της είναι φιλική προς το περιβάλλον και υπάρχει η δυνατότητα επιδότησης από τις αρµόδιες αρχές. Επίσης, οδηγεί σε µία υψηλής ποιότητας παραγωγή, εποµένως και προϊόντων, τα οποία µε την κατάλληλη προώθηση µπορούν να εξασφαλίσουν καλύτερες τιµές στην διεθνή και εγχώρια αγορά. Στην Ελλάδα, η Ολοκληρωµένη ιαχείριση της αγροτικής παραγωγής βρίσκεται σε εµβρυακό στάδιο. Το 1998 θεσµοθετήθηκε ειδικός οργανισµός υπό την εποπτεία του Υπουργείου Γεωργίας µε την επωνυµία "Οργανισµός Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων " (Ο.Π.Ε.Γ.Ε.Π.). Βασικός σκοπός του Οργανισµού είναι η πιστοποίηση και η χορήγηση του σήµατος και προώθηση φιλοπεριβαλλοντικών συστηµάτων ολοκληρωµένης διαχείρισης. 1.4 Ολοκληρωµένη ιαχείριση Σύµφωνα µε το ιεθνή Οργανισµό για το Βιολογικό Έλεγχο των βλαβερών ζώων και φυτών (International Organization for Biological Control of Noxious animals and Plants- I.O.B.C.) Ολοκληρωµένη Παραγωγή προϊόντων εννοούµε την παραγωγή υψηλής ποιότητας προϊόντων, δίνοντας προτεραιότητα σε ασφαλείς οικολογικές µεθόδους, περιορίζοντας στο ελάχιστο τις ανεπιθύµητες ενέργειες από τη χρήση φυτοφαρµάκων, προάγοντας έτσι την ασφάλεια του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας 5

11 Η Ολοκληρωµένη ιαχείριση συνδυάζει κατά τον καλύτερο τρόπο καλλιεργητικές, βιολογικές και χηµικές µεθόδους και στοχεύει σε: Υψηλής ποιότητας προϊόντα, τα οποία είναι ανταγωνιστικά Ελαχιστοποίηση των ανεπιθύµητων γεωργικών επιδράσεων στα καλλιεργούµενα φυτά, τον άνθρωπο και το περιβάλλον Οικονοµικό όφελος του παραγωγού µε ικανοποιητική απόδοση Μείωση της ρύπανσης του περιβάλλοντος χωρίς µείωση της παραγωγής Ορθολογική χρησιµοποίηση των φυσικών πόρων Αποτελεσµατικότερη αντιµετώπιση των προβληµάτων της ελαιοπαραγωγής Η µετατροπή ενός ελαιώνα από συµβατική σε ολοκληρωµένη παραγωγή προϋποθέτει: να έχει αποκτήσει ο παραγωγός οικολογική συνείδηση και να ενστερνίζεται τους κανόνες της αειφορικής γεωργίας να προσφέρεται η περιοχή για ολοκληρωµένη παραγωγή να παρέχεται η τεχνική στήριξη να υπάρχει η υποδοµή για µεταποίηση και διακίνηση του ελαιοκοµικών προϊόντων Τα Συστήµατα Ολοκληρωµένης ιαχείρισης αφορούν συγκεκριµένη καλλιέργεια, τροποποιούνται για την ίδια καλλιέργεια ανάλογα µε τις εδαφοκλιµατικές συνθήκες της κάθε περιοχής, αξιολογούνται συνεχώς ως προς την αποτελεσµατικότητά τους και βελτιώνονται. Σχεδιάζονται από επιστήµονες που είναι γνώστες της γεωργικής πρακτικής για να είναι εφαρµόσιµα. Μπορούν να εφαρµοσθούν από γεωργικές εκµεταλλεύσεις κάθε δυναµικότητας και από µεµονωµένους παραγωγούς. Τα οφέλη από την εφαρµογή της Ολοκληρωµένης ιαχείρισης είναι τα παρακάτω: Η διασφάλιση των αποδόσεων και του εισοδήµατος του παραγωγού (βελτιστοποίηση της παραγωγής και µείωση του κόστους παραγωγής) Η αριστοποίηση της χρήσης εισροών (µείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των γεωργικών δραστηριοτήτων) Ποιοτικό προϊόν (ελαιόλαδο, βρώσιµη ελιά) Η ανταπόκριση στις απαιτήσεις της κοινωνίας και της αγοράς για προστασία του περιβάλλοντος και για γεωργικά προϊόντα λιγότερο επιβαρυµένα από τα υπολείµµατα των φυτοφαρµάκων Ασφαλές προϊόν Ιχνηλασιµότητα αναγνωρίσιµο προϊόν από τον ελαιοκαλλιεργητή µέχρι τη συσκευασία και επισήµανση Ανταγωνιστικό προϊόν Η σήµανση προϊόντων και η πιστοποίηση των παραγωγών Η εδράιωση υπάρχοντων αγορών Η εισχώρηση σε δύσκολες αγορές Η προβολή και η διαφήµιση Η δυνατότητα επιδότησης 6

12 1.5 Πιστοποίηση Γεωργικής Εκµετάλλευσης σύµφωνα µε πρότυπα Agro 2.1 και Agro 2.2 Βασική προϋπόθεση κατά τη σύνταξη των Ολοκληρωµένων Συστηµάτων ιαχείρισης είναι η συµµόρφωση ως προς την ισχύουσα νοµοθεσία σε θέµατα περιβάλλοντος (προστασία και διαχείριση φυσικών πόρων) και χρήσης εισροών, αλλά και ως προς τους κώδικες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής. Η πιστοποίηση των παραγόµενων προϊόντων προϋποθέτει εναρµόνιση µε την σχετική νοµοθεσία (Agro ) που έχει συντάξει ο Οργανισµός Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων (Ο.Π.Ε.ΓΕ.Π). Ο παραγωγός είναι απαραίτητο να καταγράφει κάθε τι που εφαρµόζει και παρατηρεί στην εκµετάλλευση του. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται να εκπαιδευτεί κατάλληλα και κυρίως να αντιληφθεί και να εκτιµήσει την αναγκαιότητα αυτής της λεπτοµερούς καταγραφής. Σύστηµα Ποιότητας AGRO 2 Η εφαρµογή ενός συστήµατος AGRO 2 περιλαµβάνει τα παρακάτω στάδια: καταγραφή της υφιστάµενης κατάστασης ορισµός επιβλέποντα-έκδοση πολιτικής και θέσπιση σκοπών και στόχων σύσταση οµάδας παραγωγών-ορισµός επικεφαλή-έκδοση πολιτικής οργανόγραµµα-οµάδα παραγωγών σύνταξη διαδικασιών του AGRO 2-1 εκπαίδευση παραγωγών-εµπλεκοµένων έλεγχος καταγραφών και τεκµηρίωσης σύνταξη σχεδίων διαχείρισης του AGRO 2-2 έλεγχος της ορθότητας των καταγραφών διενέργεια εσωτερικών επιθεωρήσεων διόρθωση αποκλίσεων AGRO 2-1 Προδιαγραφή Περιλαµβάνει γενικές απαιτήσεις στο σύνολο της γεωργίας που µπορούν να επιθεωρηθούν αντικειµενικά. Αποτελεί το σύνολο των αρχών για την πιστοποίηση του Συστήµατος Ολοκληρωµένης ιαχείρισης που είναι εφαρµόσιµο σε κάθε γεωργική εκµετάλλευση ανεξάρτητα από κάθε είδος της παραγωγικής κατεύθυνσης. AGRO 2-2 Απαιτήσεις για την εφαρµογή Περιγράφει τις τεχνικές και νοµικές απαιτήσεις του συστήµατος στη φυτική παραγωγή που συνοδεύουν το πρότυπο AGRO 2-1. Περιλαµβάνει τους γενικούς Κανόνες Ορθής Γεωργικής Πρακτικής και τα συνοδευτικά µέτρα φιλοπεριβαλλοντικής άσκησης της γεωργίας (φυτικής παραγωγής) ώστε να παράγονται ασφαλή και ποιοτικά προϊόντα και να επιτυγχάνεται η άριστη διαχείριση του περιβάλλοντος. 7

13 Πλεονεκτήµατα Μειονεκτήµατα Agro 2.1-Agro 2.2 Πλεονεκτήµατα Χαµηλό κόστος σε οµαδικές πιστοποιήσεις Εµφανές σήµα στο τελικό προϊόν Επιδοτείται Μειονεκτήµατα υσκίνητο σε επίπεδο ατοµικής πιστοποίησης Ο ρόλος του πιστοποιητικού φορέα: Έχει διαπιστευθεί να πιστοποιεί παραγωγικές µονάδες σύµφωνα µε ένα πρότυπο. Η πιστοποίηση-γίνεται µετά από επιθεώρηση ενός συστήµατος και έλεγχο εφαρµογής του ή µετά από έλεγχο της παραγωγικής διαδικασίας. Ο πιστοποιητικός φορέας δεν πρέπει να έχει σχέση µε τον επιθεωρούµενο ούτε µε το σύµβουλο-επιβλέποντα. O ρόλος του επιβλέποντα-(συµβούλου) είναι: Αποτελεί τον σύµβουλο διοίκησης διαχειριστής οµάδων παραγωγών Αποτελεί τον τεχνικό σύµβουλο (µεταφορά τεχνογνωσίας σε τοπικό επίπεδο) στα θέµατα πρωτογενούς παραγωγής Αναλαµβάνει την κατάρτιση των παραγωγών σε θέµατα βελτίωσης της ποιότητας Η πιστοποίηση στη χώρα µας γίνεται από τον Οργανισµό Πιστοποίησης και Επίβλεψης Γεωργικών Προϊόντων (Ο.Π.Ε.ΓΕ.Π) και άλλους πιστοποιητικούς οργανισµούς. Η εγκατάσταση ενός συστήµατος Ολοκληρωµένης ιαχείρισης, είναι µία αρκετά δύσκολη διαδικασία η οποία πρέπει να πληρεί βασικές προδιαγραφές: Το σύστηµα που θα ακολουθηθεί πρέπει να είναι τεκµηριωµένο και γι αυτό πρέπει να τηρούνται αρχεία σε έντυπη ή ηλεκτρονική µορφή που να περιγράφουν τα σηµαντικότερα στοιχεία και να καθοδηγούν στην παρακολούθηση (µέσω εγγράφων) της λειτουργίας της γεωργικής εκµετάλλευσης. Να υπάρχει σύστηµα ιχνηλασιµότητας και το γεωργικό προϊόν, µε την καθιέρωση και διατήρηση τεκµηριωµένων διαδικασιών για τον εντοπισµό της προέλευσής του από τη µονάδα της αρχικής του παραγωγής µέχρι την παράδοση στον πελάτη. Η γεωργική εκµετάλλευση πρέπει να έχει σχέδιο για τη διαχείριση απρόβλεπτων καταστάσεων, είτε αυτές είναι ατυχήµατα είτε οφείλονται στην επίδραση βιοτικών (π.χ. επιδηµίες) και αβιοτικών παραγόντων (π.χ. χαµηλές θερµοκρασίες, πυρκαγιά). Καθιέρωση και διατήρηση συνεχώς τεκµηριωµένης διαδικασίας για την περιοδική αξιολόγηση του συστήµατος και τη διαπίστωση της αποτελεσµατικότητας του Η πιστοποίηση της Ολοκληρωµένης ιαχείρισης είναι η επίσηµη αναγνώριση ότι ένας παραγωγός εφάρµοσε το συγκεκριµένο σύστηµα διαχείρισης στην καλλιέργειά του. Πρέπει να σηµειωθεί ότι πιστοποιείται η διαδικασία παραγωγής και όχι το προϊόν. Με την πιστοποίηση το προϊόν γίνεται επώνυµο, διαφοροποιείται από τα ίδια µη πιστοποιηµένα 8

14 προϊόντα της συµβατικής γεωργίας και αποκτά στην αγορά προστιθέµενη αξία. Χωρίς πιστοποίηση ο παραγωγός έχει µεν τα οφέλη της Ολοκληρωµένης ιαχείρισης στην εκµετάλλευσή του αλλά δεν εκµεταλλεύεται την προστιθέµενη αξία που αποκτά το προϊόν µε την πιστοποίηση. Τα προγράµµατα Ολοκληρωµένης ιαχείρισης επιδοτούνται από το Γ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Το κόστος για την εφαρµογή των Συστηµάτων Ολοκληρωµένης ιαχείρισης εκτιµάται ότι είναι πολύ µικρότερο σε σχέση µε το όφελος που προκύπτει από την εφαρµογή του συστήµατος. Αυτό βασίζεται στο ότι αποφεύγονται οι περιττές δαπάνες και οι απώλειες από την παραγωγή. Πρέπει να γίνει κατανοητό από τους παραγωγούς ότι θα επιβιώσουν εκείνοι που θα παράγουν ανταγωνιστικά, ποιοτικά, πιστοποιηµένα προϊόντα χωρίς επιπτώσεις στο περιβάλλον. Το όφελος για τον αγρότη µεταφράζεται αν όχι σε καλύτερη τιµή, τουλάχιστον σε εξασφάλιση της διάθεσης προϊόντων του στις αγορές του εξωτερικού και στην εσωτερική αγορά. 1.6 Προοπτικές Η εφαρµογή των πιστοποιηµένων Συστηµάτων Ολοκληρωµένης ιαχείρισης επικροτείται σήµερα από σχεδόν όλους τους εµπλεκόµενους φορείς στο χώρο της ελληνικής γεωργίας. εν είναι τυχαίο, ότι η Ολοκληρωµένη ιαχείριση Καλλιεργειών αποτελεί σήµερα πρωταρχικό θέµα συζήτησης σε ολόκληρο τον χώρο της ελληνικής γεωργίας, όντας πρωτεύοντας στόχος αναπτυξιακών πολιτικών τόσο της Ελλάδας όσο και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θετική µπορεί να κριθεί και η αντιµετώπιση από το χώρο και τους φορείς εµπορίας, η οποία όµως µέχρι σήµερα δεν έχει συνδεθεί στις περισσότερες περιπτώσεις µε την παροχή υψηλότερων τιµών. Σύµφωνα µε τα µέχρι στιγµής δεδοµένα, η ανάπτυξη και η εν συνεχεία πιστοποίηση των εν λόγω συστηµάτων φαίνεται να καταλήγει περισσότερο σε έµµεσα οικονοµικά κέρδη µέσω της αυξηµένης ζήτησης των παραγόµενων προϊόντων και της εισόδου σε ποιοτικότερες αγορές παρά στην άµεση απόδοση υψηλότερων τιµών συγκριτικά µε τα συµβατικά προϊόντα. Παρά ταύτα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, όπου οι παραγωγοί απήλαυσαν υψηλότερες τιµές για την παραγωγή που είχαν ενταγµένη στο σύστηµα. Επιπλέον, αναµένεται σαφής διαφοροποίηση της τακτικής του εµπορίου ύστερα από τη µαζική κυκλοφορία παλέτας προϊόντων προερχόµενων από πιστοποιηµένα συστήµατα Ολοκληρωµένης ιαχείρισης. Ήδη έχει παρουσιαστεί έντονο ενδιαφέρον από µεγάλες αλυσίδες Supermarkets του εσωτερικού και εξωτερικού, οι οποίες από τώρα σχεδιάζουν την τροφοδοσία τους µε τα εν λόγω πιστοποιηµένα προϊόντα. Τέλος δε θα πρέπει να παραγνωρίζεται το γεγονός, ότι η προστιθέµενη αξία οποιουδήποτε προϊόντος ή συστήµατος εξαρτάται άµεσα και από τις επιχειρηµατικές ικανότητες και γνώσεις marketing κατόχου. Η Ολοκληρωµένη ιαχείριση καλλιεργειών ως σύστηµα και η πιστοποίησή του ως αντικειµενική απόδειξη αυτού δεν αποτελεί από µόνη της πανάκεια. Θα πρέπει να αντιµετωπιστεί ως ένα δυνατό εργαλείο και ως ένα συγκριτικό πλεονέκτηµα απέναντι στη συµβατική γεωργία και µόνο τότε θα µπορέσει να αποδώσει τα άµεσα κέρδη. εν θα πρέπει να παραληφθεί η ανάγκη στήριξης/διαφήµισης των συγκεκριµένων συστηµάτων και η γνωστοποίησή τους στο ευρύ καταναλωτικό κοινό, το οποίο δεν έχει ακόµα την ενηµέρωση που απαιτείται, διότι για να προτιµήσει και να εµπιστευτεί ο καταναλωτής ένα προϊόν, θα πρέπει πρώτα να γνωρίζει το τι του προσφέρει αλλά και που µπορεί να το βρει. 9

15 1.7 Κανόνες Πολλαπλής Συµµόρφωσης Οι σηµαντικότεροι κανόνες Πολλαπλής Συµµόρφωσης που ισχύουν για τους γεωργούς της Ελλάδας είναι οι παρακάτω: Για τα αγροτεµάχια που βρίσκονται σε εδάφη µε κλίση πάνω από 10% πρέπει να διατηρείται φυτική κάλυψη στο έδαφος τουλάχιστον κατά την περίοδο των βροχοπτώσεων. Σε περιοχές µε κλίση πάνω από 10% η άροση πρέπει να γίνεται κάθετα στην κλίση του εδάφους (κατά ισοϋψείς) ή διαγώνια. Ο παραγωγός οφείλει να προστατεύει και να µην καταστρέφει τις αναβαθµίδες, τις ξερολιθιές, τα αναχώµατα και τα φυσικά πράνη, στα όρια των αγροτεµαχίων. Συµπληρωµατικά προς την κύρια καλλιέργεια, θα πρέπει να καλλιεργούνται και να ενσωµατώνονται στο έδαφος ψυχανθή, τουλάχιστον στο 20% της καλλιεργούµενης έκτασης (εκτός βοσκοτόπων). Τα υπολείµµατα των κλαδεµάτων των δένδρων µπορούν να συλλέγονται σε σωρούς και να καίγονται λαµβάνοντας τις απαραίτητες προφυλάξεις. εν θα πρέπει να γίνεται µηχανική κατεργασία του εδάφους όταν υπάρχει πάγος ή / και πλήρης κάλυψη του αγροτεµαχίου µε νερό. Στους βοσκοτόπους που ανήκουν στην εκµετάλλευσή του, ο γεωργός πρέπει να φροντίζει ώστε να βόσκουν κατ ελάχιστο 0,2 ΜΜΖ (Μονάδες Μεγάλων Ζώων) ανά εκτάριο και κατά µέγιστο 3 ΜΜΖ ανά εκτάριο. Οι µόνιµοι βοσκότοποι δεν πρέπει να οργώνονται, εκτός από τις περιπτώσεις από τις οποίες προκύπτει περιβαλλοντική ή αρχαιολογική αναγκαιότητα που αποδεικνύεται µε έγγραφα των αρµόδιων αρχών. Σε κάθε αγροτεµάχιο που παραµένει ακαλλιέργητο, θα πρέπει να πραγµατοποιούνται οι ελάχιστες καλλιεργητικές παρεµβάσεις. Εφόσον χρησιµοποιείται λάσπη από επεξεργασµένα απόβλητα είτε ως βελτιωτικό εδάφους είτε ως λίπασµα, θα πρέπει αυτό να γίνεται µε ειδική άδεια από τη Νοµαρχία. Οι χρήστες φυτοπροστατευτικών σκευασµάτων και λιπασµάτων πρέπει να τηρούν τους όρους εφαρµογής τους. Το πλύσιµο των ψεκαστικών µηχανηµάτων πρέπει να γίνεται σε απόσταση µεγαλύτερη των 30 µέτρων από γεώτρηση, τάφρο, ποτάµι, ρυάκι κλπ. Ο καθαρισµός των αρδευτικών και στραγγιστικών καναλιών από τη βλάστηση που αναπτύσσεται στο εσωτερικό τους δεν πρέπει να γίνεται µε χηµικά µέσα (ζιζανιοκτονία). Τα κοκκώδη αγροχηµικά πρέπει να παραχώνονται στο έδαφος. Πρέπει να καθορίζεται στην εκµετάλλευση συγκεκριµένος χώρος συγκέντρωσης και αποκοµιδής απορριµµάτων, σε σηµείο στο οποίο θα υπάρχει σχετική σήµανση µε ταµπέλα. Εφόσον οι γεωργικές εκτάσεις συνορεύουν µε δρόµους και φυσικούς υδάτινους αποδέκτες (ρυάκια, λίµνες, ποτάµια, τάφροι κλπ) στους οποίους υπάρχει φυσική βλάστηση (φυτοφράκτες, δέντρα,συνδεδρίες) ο γεωργός πρέπει να φροντίζει ώστε η βλάστηση αυτή να µην καταστρέφεται. Όλες οι αγροτικές εγκαταστάσεις (αποθήκες, στέγαστρα, κλπ) διατηρούνται σε καλή κατάσταση ώστε να µη διαφεύγουν ουσίες που ρυπαίνουν το περιβάλλον. 10

16 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ρ. Ι. Μετζιδάκης ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΛΑΙΩΝΑ 2.1 Επιλογή θέσης για την εγκατάσταση του ελαιώνα Η επιλογή κατάλληλης θέσης για την εγκατάσταση ελαιοφυτείας είναι καθοριστικής σηµασίας για την καλή ανάπτυξη και καρποφορία των δέντρων, την αποφυγή ζηµιών από ακραία καιρικά φαινόµενα, την παραγωγή ποιοτικών προϊόντων και την εξασφάλιση της οικονοµικής βιωσιµότητας της καλλιέργειας. Οι παράγοντες που εξετάζουµε για την αξιολόγηση µιας θέσης είναι τα χαρακτηριστικά του εδάφους, το µικροκλίµα και οι κοινωνικο-οικονοµικές ιδιαιτερότητες της περιοχής (Σφακιωτάκης, 1993) Γονιµότητα και διατήρηση του εδάφους Τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά του εδάφους που ενδιαφέρουν για την εγκατάσταση ενός ελαιώνα είναι η διατήρηση ή βελτίωση της γονιµότητας και η αποφυγή της διάβρωσης και της υποβάθµισης των φυσικών, χηµικών και βιολογικών ιδιοτήτων. Παρά το γεγονός ότι η ελιά αναπτύσσεται και καρποφορεί ακόµη και σε άγονα και ξηρικά εδάφη, για να επιτευχθεί γρήγορη είσοδος στην παραγωγή, εύρωστη βλάστηση και ικανοποιητική καρποφορία υψηλής ποιότητας πρέπει να εξασφαλίζεται γόνιµο, βαθύ και καλά αποστραγγιζόµενο έδαφος. Η ελιά αναπτύσσεται και καρποφορεί καλά σε βαθιά αµµοπηλώδη εδάφη µε καλή υγρασία και στράγγιση (Σφακιωτάκης, 1993). Καλό είναι το ph του εδάφους να είναι µεταξύ 6-8 και σε περιπτώσεις απόκλισης να διορθώνεται είτε µε κατάλληλα εδαφοβελτιωτικά (π.χ. ασβέστωση) είτε µε αντίστοιχα λιπάσµατα. Έτσι, σε ελαφρώς όξινα εδάφη προτιµώνται αλκαλικά λιπάσµατα (π.χ. ασβεστούχος νιτρική αµµωνία) ενώ σε ελαφρώς αλκαλικά εδάφη εφαρµόζονται όξινα λιπάσµατα (π.χ. θειϊκή αµµωνία). Σε ακραίες τιµές ph, µειώνεται η διαθεσιµότητα κάποιων θρεπτικών στοιχείων και παρατηρούνται συµπτώµατα τοξικότητας από κάποια άλλα. Ελαιόδεντρα που αναπτύσσονται σε εδάφη µε κακή στράγγιση εκτός από τον αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης ασθενειών παρουσιάζουν και κακή ανάπτυξη που πολλές φορές συγχέεται µε φυτοπαθολογικά ή θρεπτικά αίτια. Σε υπερβολικά γόνιµα εδάφη µπορεί να παρατηρηθεί το φαινόµενο της βλαστοµανίας κατά το οποίο τα φυτά παρουσιάζουν έντονη βλαστική ανάπτυξη και ελάχιστη έως µηδαµινή καρποφορία. ιαβρωµένα ή υποβαθµισµένα εδάφη πρέπει να αποφεύγονται καθώς χαρακτηρίζονται από µειωµένη γονιµότητα και προϋποθέτουν µεγάλο κόστος εισροών για τη διόρθωσή τους Σηµασία των µετεωρολογικών δεδοµένων και του µικροκλίµατος Η καλλιέργεια της ελιάς οριοθετείται σε γεωγραφικό πλάτος µεταξύ 30 ο και 45 ο καθώς σε αυτή τη ζώνη το φυτό αναπτύσσεται και καρποφορεί καλά. Πάνω από το 45 ο παρατηρούνται ζηµιές από χαµηλές θερµοκρασίες ενώ κάτω από το 30 ο τα δέντρα παράγουν καλή βλάστηση αλλά δεν καρποφορούν ικανοποιητικά. Στις περιοχές όπου πραγµατοποιείται η ελαιοκαλλιέργεια το κλίµα είναι µεσογειακό µε ξηρό και θερµό καλοκαίρι και ήπιο και βροχερό χειµώνα. 11

17 Οι ελαιοκαλλιεργητές πρέπει να ενηµερωθούν για το κλιµατολογικό ιστορικό της περιοχής από τον πλησιέστερο µετεωρολογικό σταθµό πριν αποφασίσουν για τη θέση αλλά και την ποικιλία του ελαιώνα. Στην περιοχή που θα εγκαταστήσουµε έναν ελαιώνα η θερµοκρασία δεν πρεπει να πέφτει συχνά κάτω από -5 ο C καθώς σε τέτοια περίπτωση ζηµιώνονται τα βλαστικά και τα αναπαραγωγικά όργανα του φυτού. Θερµοκρασίες κοντά στους -10 ο C προκαλούν σοβαρές ζηµιές σε κλαδιά, βραχίονες ή και ολόκληρο το δέντρο (Σφακιωτάκης, 1993). Όµως ακόµη και λιγότερο χαµηλές θερµοκρασίες το φθινόπωρο ζηµιώνουν τους καρπούς και υποβαθµίζουν την ποιότητά τους. Η χιονόπτωση µπορεί εκτός από το πάγωµα φυτικών ιστών να προκαλέσει και µηχανικές ζηµιές στα δέντρα καθώς το χιόνι συσσωρεύεται στην κόµη αυξάνοντας το βάρος και σπάζοντας κλαδιά. Η σοβαρότητα της ζηµιάς από παγετό εξαρτάται από: Τη διάρκεια των χαµηλών θερµοκρασιών Τη Σχετική Υγρασία της ατµόσφαιρας Την αντοχή της καλλιεργούµενης ποικιλίας Τις καλλιεργητικές φροντίδες που προηγήθηκαν Όταν η πτώση της θερµοκρασίας είναι σταδιακή το χειµώνα, τα δέντρα µπορεί να αντέξουν έως και -12 ο C χωρίς σοβαρές. Περιοχές µε µεγάλο υψόµετρο καλό είναι να αποφεύγονται διότι συνδυάζουν αυξηµένο κίνδυνο παγετών και βραχύτερη βλαστική περίοδο. Οι ανοιξιάτικοι παγετοί συνήθως δεν αποτελούν περιοριστικό παράγοντα καθώς η άνθηση της ελιάς είναι όψιµη. Η ελιά ανήκει στα φυτά που έχουν ανάγκη χαµηλών θερµοκρασιών στο επίπεδο των 7 ο C το χειµώνα για να διαφοροποιήσουν ανθοφόρους οφθαλµούς. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σε τροπικές περιοχές η ελιά συνήθως δεν καρποφορεί ικανοποιητικά. Το φαινόµενο είναι γνωστό ως εαρινοποίηση και η έντασή του διαφέρει µεταξύ ποικιλιών. Έτσι σε αντίθεση µε άλλες ποικιλίες που χρειάζονται έως και 2000 ώρες χαµηλών θερµοκρασιών ανά έτος, οι ανάγκες της Κορωνέκης είναι µικρές και καλύπτονται εύκολα ακόµα και στον ήπιο χειµώνα της Κρήτης Εικ 1. Ώρες χαµηλών θερµοκρασιών σε ελαιοκοµικές ζώνες 12

18 Η ελιά ως θερµοπεριοδικό είδος απαιτεί τουλάχιστον 10 εβδοµάδες κάτω από 12,2 o C για πλήρη διαφοροποίηση ανθέων. Θερµοκρασίες σταθερά κάτω από 7 o C ή πάνω από 15 o C µπορούν να αναστείλουν την καταβολή των ανθέων ενώ θερµοκρασίες χειµώνα υψηλότερες από 20 o C για 2-3 εβδοµάδες µπορεί να εµποδίσουν την έξοδο των ανθοφόρων οφθαλµών από το λήθαργο. Σε χρονιές µε µεγάλη καρποφορία και όψιµη συγκοµιδή αυξάνονται οι απαιτήσεις των δέντρων σε χαµηλές θερµοκρασίες για διαφοροποίηση ανθέων. Ζηµιές στην καλλιέργεια µπορεί να προκληθούν και από υπερβολικά υψηλές θερµοκρασίες. Την άνοιξη µπορεί να εµποδίσουν την ανάπτυξη των ανθέων ενώ και η αυτογονιµοποίηση µπορεί να περιοριστεί από υψηλές θερµοκρασίες κατά την άνθηση λόγω αναστολής της αύξησης του γυρεοσωλήνα. Τέλος, πολύ υψηλές θερµοκρασίες κατά τους καλοκαιρινούς µήνες µπορεί να προκαλέσουν έντονη καρπόπτωση. Ένα επίσης σηµαντικό κλιµατικό στοιχείο αποτελεί και το ύψος των βροχοπτώσεων της περιοχής. Ιδιαίτερα σε ξηρικές καλλιέργειες το ύψος αλλά και η κατανοµή των βροχών καθορίζουν τη διαθεσιµότητα εδαφικής υγρασίας για τα φυτά κατά τα πιο κρίσιµα στάδια που είναι η διαφοροποίηση των οφθαλµών, η άνθηση και η σκλήρυνση του πυρήνα και η ταχεία αύξηση των καρπών. Στην περίπτωση βρώσιµων ποικιλιών όπως η Καλαµών που καλλιεργείται σε κάποιες περιοχές της Κρήτης, το ύψος των βροχοπτώσεων µπορεί να αποτελέσει περιοριστικό παράγοντα για την παραγωγή ποιοτικών καρπών γι αυτό άλλωστε κατά κανόνα εφαρµόζεται άρδευση. Σε διάφορες περιοχές της Κρήτης καταγράφεται ετήσια βροχόπτωση από 200 έως και πάνω από 1000 mm ανάλογα µε τη χρονιά, την περιοχή και το υψόµετρο. Για καλή βλαστική ανάπτυξη και καρποφορία χρειάζονται τουλάχιστον mm ανά έτος ενώ έλλειψη εδαφικής υγρασίας προκαλεί µεταξύ των άλλων µειωµένη τελειότητα ανθέων. Εικ. 2. Πιθανά αίτια της σχινοκαρπίας είναι οι µη ευνοϊκές κλιµατικές συνθήκες κατά την περίοδο της άνθησης Από την άλλη πλευρά, βροχή και οι µη ευνοϊκές κλιµατικές συνθήκες κατά την περίοδο της άνθησης µπορεί να προκαλέσει κακή επικονίαση και καρπόδεση και προβλήµατα όπως σχινοκαρπία που είναι ακόµα πιο έντονη σε ζωηρά δέντρα. Στην περίπτωση που εξετάζεται η εγκατάσταση ξηρικού ελαιώνα πρέπει να µελετηθεί το ιστορικό της περιοχής από τον πλησιέστερο µετεωρολογικό σταθµό ενώ ο παραγωγός µπορεί εύκολα να έχει µια εικόνα για τις βροχοπτώσεις στο χωράφι του µε ένα βροχόµετρο. Στην περίπτωση που υπάρχει διαθέσιµο νερό και πρόθεση από τον παραγωγό για εγκατάσταση αρδευόµενου ελαιώνα, το ύψος και η κατανοµή των βροχοπτώσεων δεν αποτελούν περιοριστικούς παράγοντες για την καλλιέργεια. Είναι σηµαντικό όµως να γνωρίζουµε τα συγκεκριµένα δεδοµένα για τον ορθότερο προσδιορισµό των αρδευτικών αναγκών των φυτών, τον κατάλληλο προγραµµατισµό των αρδεύσεων και για την εκτίµηση της οικονοµικότητας της καλλιέργειας, καθώς λιγότερες βροχές συνεπάγονται περισσότερες αρδεύσεις και υψηλότερο κόστος παραγωγής. 13

19 Καλό είναι να αποφεύγονται περιοχές µε υγρό κλίµα καθώς υψηλή Σ.Υ. δηµιουργεί µυκητολογικά προβλήµατα όπως: Κυκλοκόνιο Γλοιοσπόριο Καπνιά Βερτιτσιλίωση Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σηµασία στην περίπτωση που σκοπεύουµε να εφαρµόσουµε ένα σύστηµα ολοκληρωµένης διαχείρισης που όπως είναι γνωστό στοχεύει στον περιορισµό των εισροών σε φυτοφάρµακα. Καλλιεργητικές φροντίδες που προκαλούν τραυµατισµούς φυτικών ιστών όπως κλάδεµα, συγκοµιδή, όργωµα πρέπει να αποφεύγονται σε µέρες µε υγρασία ή βροχή λόγω του κινδύνου εξάπλωσης του βακτηριακού καρκίνου, ειδικά για ευαίσθητες ποικιλίες όπως η Κορωνέικη. Πριν από την εγκατάσταση ενός ελαιώνα πρέπει να εξετάζονται οι παράγοντες που επηρεάζουν την ηλιακή ακτινοβολία που δέχεται η κόµη των φυτών καθώς δέντρα µε επαρκή ηλιακό φως παρουσιάζουν καλύτερη βλάστηση και καρποφορία σε αντίθεση µε δέντρα ή βλαστούς που σκιάζονται στους οποίους παρατηρούνται προβλήµατα στην καρποφορία και ξηράνσεις βλαστών. Συγκεκριµένα η σκίαση: Μειώνει τη διαφοροποίηση των ανθέων Μπορεί να προκαλέσει µορφολογική στειρότητα Μπορεί να αναστείλει την άνθηση Μπορεί να µειώσει τη φωτοσυνθετική ικανότητα των φύλλων Ιδιαίτερα σηµαντικό ρόλο παίζει η έκθεση του χωραφιού µε τα νότιας νοτιοανατολικής έκθεσης αγροτεµάχια να δέχονται περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία από τα βόρειας ή βορειοδυτικής έκθεσης. Άλλοι παράγοντες είναι η κλίση του χωραφιού, η πυκνότητα φύτευσης και η διάταξη των δέντρων, ο τρόπος ανάπτυξης της ποικιλίας και ιδιαίτερα το κλάδεµα διαµόρφωσης και καρποφορίας. Παρά το γεγονός ότι η ελιά είναι ανθεκτικό είδος στους ανέµους καλό είναι να αποφεύγονται οι παγετόπληκτες περιοχές. Ισχυροί άνεµοι το φθινόπωρο ή το χειµώνα προκαλούν θραύση κλαδιών και βραχιόνων καθώς και καρπόπτωση η οποία συµβαίνει και το καλοκαίρι λόγω θερµών ανέµων. Μικρής εντάσεως άνεµοι βοηθούν στην επικονίαση ενώ υπερβολικά θερµοί, ξηροί ή υγροί άνεµοι εµποδίζουν τη γονιµοποίηση των ανθέων και την ανάπτυξη των καρπών Κοινωνικοί και οικονοµικοί παράγοντες της περιοχής Εκτός από τα αγρονοµικά στοιχεία που πρέπει να µελετήσουµε πριν από την εγκατάσταση ενός ελαιώνα πρέπει να συνεκτιµηθούν και εξωτερικοί παράγοντες που αφορούν τη γενικότερη κοινωνικο-οικονοµική κατάσταση της περιοχής. Με δεδοµένες τις υψηλές απαιτήσεις της ελαιοκαλλιέργειας σε εργατικά είναι σηµαντικό να αξιολογηθεί η διαθεσιµότητά τους τόσο συνολικά όσο και κατά εποχή ειδικά σε τουριστικές περιοχές όπου η απασχόληση στην αγροτική παραγωγή δεν αποτελεί προτεραιότητα. Η υποδοµές της περιοχής όπως πχ. οι δρόµοι και η απόσταση από κάποιο ελαιουργείο είναι σηµαντικοί παράγοντες τόσο για την ποιότητα των προϊόντων όσο και για τη διαµόρφωση του κόστους παραγωγής. Στην περίπτωση των βρώσιµων ποικιλιών πρέπει να εξασφαλίζεται από πριν η διάθεση των καρπών δεδοµένης της αυξηµένης φθαρτότητας τους και του λιγότερο πυκνού δικτύου µονάδων επεξεργασίας συγκριτικά µε τα ελαιουργεία. 14

20 Μια γενικότερη ανάλυση της αγοράς θα βοηθούσε στην αναγνώριση των προτιµήσεων των καταναλωτών και την κατεύθυνση του σχεδιασµού του ελαιώνα προς σύγχρονα συστήµατα διαχείρισης που προµηνύουν καλύτερη βιωσιµότητα της εκµετάλλευσης. 2.2 Επιλογή πολλαπλασιαστικού υλικού Καθοριστικής σηµασίας για την επιτυχή εφαρµογή του συστήµατος ολοκληρωµένης διαχείρισης είναι η επιλογή της κατάλληλης ποικιλίας για τη συγκεκριµένη περιοχή και η χρησιµοποίηση φυτωριακού υλικού υψηλής ποιότητας. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά που αξιολογούµε στην πρώτη περίπτωση είναι η ταχύτητα ανάπτυξης και η πρωιµότητα εισόδου στην καρποφορία, η αντοχή σε κλιµατικά φαινόµενα της περιοχής (παγετοί, υψηλές θερµοκρασίες, υγρασία) και σε παθογόνα (δάκος, κυκλοκόνιο, κλπ), η ανάγκη σταυρεπικονιάσεως, η παραγωγικότητα, η δυνατότητα µηχανοποίησης της συγκοµιδής και η ποιότητα των καρπών και του λαδιού. Όσον αφορά στο φυτωριακό υλικό, ιδιαίτερη επίδραση στα χαρακτηριστικά του ασκεί η µέθοδος που χρησιµοποιήθηκε για την παραγωγή του. Ο πολλαπλασιασµός µε µοσχεύµατα ή ιστοκαλλιέργεια εξασφαλίζει την διατήρηση των ιδιοτήτων της ποικιλίας, δεν απαιτεί εµβολιασµό, δίνει τη δυνατότητα µαζικής παραγωγής φυτών µε καλή ανάπτυξη και πρωιµότερη είσοδο στην καρποφορία. Ο εµβολιασµός σε σπορόφυτα απαιτεί µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα όµως τα συγκεκριµένα φυτά λόγω της ανάπτυξης του ριζικού τους συστήµατος εγκαθίστανται καλύτερα στον ελαιώνα. Εικ. 3. Σκληραγώγηση φυτωριακού υλικού ελιάς 2.3 Σχεδίαση ελαιώνα Κατά τη σχεδίαση του ελαιώνα καθορίζουµε την πυκνότητα φύτευσης και τη διάταξη των δέντρων. Στη συγκεκριµένη χρονική στιγµή βασικό γνώµονα αποτελεί ο τύπος της εκµετάλλευσης που οραµατιζόµαστε. Έτσι, πρέπει να διευκρινίσουµε τα παρακάτω: Βαθµός εντατικοποίησης Προϊόν (ελιές, λάδι) Σύστηµα διαχείρισης Τρόπος συγκοµιδής υνατότητα µηχανοποίησης Ανάγλυφο Ποικιλία Επένδυση ιαθεσιµότητα εργατικών υνατότητα τροποποίησης της φυτείας στο µέλλον Συνοπτικά, τα κυριότερα συστήµατα ελαιοκαλλιέργειας που έχουν εντοπιστεί στην Κρήτη ή που θα µπορούσαν να εφαρµοστούν είναι το παραδοσιακό µε αραιές αποστάσεις γηρασµένων δέντρων, µικρές εισροές και χαµηλό κέρδος, το ηµιεντατικό µε κανονικές αποστάσεις και αυξηµένες εισροές και βιωσιµότητα, το εντατικό µε πυκνές φυτεύσεις και 15

Οι καλλιεργητικές εργασίες του εδάφους που πρέπει να προηγούνται της εγκατάστασης των δενδρυλλίων είναι οι εξής:

Οι καλλιεργητικές εργασίες του εδάφους που πρέπει να προηγούνται της εγκατάστασης των δενδρυλλίων είναι οι εξής: Διαχείριση εδάφους Επιλογή κατάλληλης θέσης για την εγκατάσταση νέων ελαιώνων Για την εγκατάσταση νέων ελαιώνων πρέπει να επιλέγεται η κατάλληλη θέση για την καλή ανάπτυξη και καρποφορία των δέντρων, την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗ ΘΗΒΑ Βιολογική γεωργία είναι ένα σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες δηλαδή στη µη χρησιµοποίηση µη χηµικών µεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση).

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση). Λίπανση της Ελιάς Η ελιά γενικά δεν θεωρείται απαιτητικό είδος και μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφικών τύπων. Η λίπανση αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του ελαιώνα και στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 15 (ΟΕ-15) ΑΡΔΕΥΣΗ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 15 (ΟΕ-15) ΑΡΔΕΥΣΗ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 15 (ΟΕ-15) H άρδευση έχει ευνοϊκή επίδραση στη βλάστηση, ανθοφορία και καρποφορία των ελαιόδεντρων. Η ελιά διαθέτει πολύ καλό μηχανισμό άμυνας στην ξηρασία και για αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΗΛΕΙΑΣ

Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΗΛΕΙΑΣ Η ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΜΑΤΑΣ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΗΛΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ(192/03) ΓΙΑΡΜΕΝΙΤΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Θεσσαλονίκη 2012 Ο ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος Σεπτεμβρίου Subtitle. Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ

Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος Σεπτεμβρίου Subtitle. Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ Πανελλήνιο συνέδριο νέων αγροτών Ρόδος 23 25 Σεπτεμβρίου 2016 Subtitle Συντάκης Μιλτιάδης ΜΙΝΕΡΒΑ ΑΕ Γεωργικές πρακτικές και αειφορία Ορθές γεωργικές πρακτικές Η ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Για Ροδάκινα- Δαμάσκηνα - Βερίκοκα

Για Ροδάκινα- Δαμάσκηνα - Βερίκοκα Οι γενικές αρχές λίπανσης...... αξιοποιούνται μαζί με τις Εδαφολογικές και Φυλλοδιαγνωστικές Αναλύσεις και τα στοιχεία από τα Ερωτηματολόγια Λίπανσης για την έκδοση των Οδηγιών Λίπανσης στο κάθε αγροτεμάχιο.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 (ΟΕ-01) ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΕΣ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ

ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 (ΟΕ-01) ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΦΡΟΝΤΙΔΕΣ Κωδικός Έκδοση Έγκριση ΣΟΔ-Λ-ΕΓΧ 1 η /2016 ΟΕΦ-ΕΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΑΕ ΑΕΣ -ΕΟΠ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΟΔΗΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 (ΟΕ-01) 1.1. Λίπανση Την περίοδο που ξεκινάει η λίπανση ο Επιβλέπων Γεωπόνος κοινοποιεί στον κάθε παραγωγό συμπληρωμένο το Έντυπο Ε-02: «Εντολή Λίπανσης», όπου καταγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ. ηµήτριος Μπίζας Γεωπόνος

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ. ηµήτριος Μπίζας Γεωπόνος ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΙΑ ηµήτριος Μπίζας Γεωπόνος ΑΠΑΙΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ: Τρόφιµα ασφαλή, υψηλής ποιότητας και µε παραγωγικές διαδικασίες φιλικές προς το περιβάλλον Ποια είναι η απάντηση; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα ρ. E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (.Ε) Τηλ. 281 0 245851, Fax. 281 0 245873, ekab@nagref-her.gr Τι είναι η εδαφοκάλυψη Εδαφοκαλυψη είναι η µέθοδος κάλυψης

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ»

1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» 1. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» ΒΙΒΛΙΟ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ» (ΚΑΛ ΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, ΝΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΣΠΑΘΗΣ ΠΑΥΛΟΣ, ΤΑΧΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΚΛ., ΤΣΙΜΠΟΥΚΑΣ ΚΩΝ., έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ

ΑΡΧΕΣ ΛΙΠΑΝΣΗΣ ΑΜΠΕΛΩΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: T.Θ: 2222 Τηλέφωνο: 2810.331290 Καστοριάς και Θερµοπυλών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

Αμειψισπορά Αλληλουχία

Αμειψισπορά Αλληλουχία Βιολογική Γεωργία Αμειψισπορά Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. 12 / 10 / 2015 ** Σημειώσεις από το Βιβλίο του Ιωάννη Πολυμεράκη Αμειψισπορά Καλείται η συστηματική και προγραμματισμένη κυκλική

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακές καλλιέργειες και προστασία εδάφους από διάβρωση.

Ενεργειακές καλλιέργειες και προστασία εδάφους από διάβρωση. «ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, ΓΕΩΤΕΕ, 4.02.14 Ενεργειακές καλλιέργειες και προστασία εδάφους από διάβρωση. Π. Βύρλας Γενικότητες Με τον όρο ενεργειακή καλλιέργεια εννοούμε καλλιέργειες που η παραγωγή τους χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Η ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ Οι ελιές και το ελαιόλαδο αποτελούν βασικό στοιχείο της διατροφής των Ελλήνων από την αρχαιότητα ακόμη. Επίσης αποτελούν ουσιαστικό μέρος της Μεσογειακής δίαιτας για την οποία τόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ IRIS ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 52, 71305, ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ: 2810 360715 7 FAX: 2810 360718 info@irisbio.gr / www.irisbio.gr ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΚΔΟΣΗ: ΤΜΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία

ΚΕΡΑΣΙΑ ΚΕΡΑΣΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη. Καταγωγή: Κασπία Καταγωγή: Κασπία ΚΕΡΑΣΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus avium Prunus mahaleb(µαχαλέπιος κερασιά) Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μεγάλου µεγέθους, βλάστηση ορθόκλαδη Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή,

Διαβάστε περισσότερα

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008

2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 2o ΔΙΕΘΝΈΣ ΣΥΝΈΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΌΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΊΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Χερσόνησος Ηρακλείου, 25-27 Σεπτεμβρίου 2008 Ολοκληρωμένη Διαχείρηση & Ελαιόλαδο ΠΟΠ/ΠΓΕ Κρήτης Σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΑΜΕΝΩΝ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥ ΚΑΜΕΝΩΝ ΕΛΑΙΟΔΕΝΤΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΙΑΝΝΟΣ - ΠΥΡΚΑΓΙΑ 30/7/2012 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η πυρκαγιά της 30/7/2012 στην περιοχή Βιάννου καθώς και αυτή που την ακολούθησε σχεδόν αμέσως στην περιοχή της Ιεράπετρας είχαν σαν αποτέλεσμα τεράστιες καταστροφές

Διαβάστε περισσότερα

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής

Τα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα της παραδοσιακής Νεότερα συστήματα καλλιέργειας της ελιάς Σταύρος Βέμμος Αναπλ. Καθηγητής, Δ/ντής Εργαστηρίου Δενδροκομίας, Γεωπονικό Πανεπ. Αθηνών Για αύξηση της απόδοσης και μείωση του κόστους παραγωγής ελαιολάδου γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΟΕΦ. ΑΣ Κριτσάς. Σύμβουλος Διαχείρισης του Προγράμματος Εργασίας

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΟΕΦ. ΑΣ Κριτσάς. Σύμβουλος Διαχείρισης του Προγράμματος Εργασίας 2015-2016 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΟΕΦ ΑΣ Κριτσάς Σύμβουλος Διαχείρισης του Προγράμματος Εργασίας 2 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 2015-2016 // ΑΣ ΚΡΙΤΣΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ΑΣ ΚΡΙΤΣΑΣ με βάση την απόφαση 993/12-02-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ φυτική παραγωγή ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ φυτική παραγωγή ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ φυτική παραγωγή ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Στην ενότητα αυτή αναλυθούν τα πρότυπα ΑGRO του AGROCERT καθώς και οι κανονισμοί πιστοποίησης του EUREP GAP. Οι συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε;

Πόσο λίπασμα θα ρίξουμε; Θρέψη φυτού Θρέψη αζώτου: τον Χειμώνα όχι πρόσληψη Ν, Άνοιξη έως και άνθιση έδαφος ψυχρό και απαιτήσεις μηδαμινές άρα ελάχιστη πρόσληψη Ν, με εκβλάστηση μεγάλες απαιτήσεις από αποθηκευμένο Ν και από το

Διαβάστε περισσότερα

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος

Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Αυτορρύθμιση στις αγροτικές περιοχές/ύπαιθρος Πώς μπορεί να καλυφθεί η απουσία του κράτους; Κρίνα Μπελεάν Δικηγόρος ΔΣ Χανίων Περιβαλλοντολόγος, MSc Στην Ελλάδα, οι κατ εξοχήν αγροτικές περιοχές καταλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων

ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ βιολογικά τρόφιμα Ως προς τη θρεπτική αξία των τροφίμων ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Ως βιολογικά τρόφιμα χαρακτηρίζονται τα τρόφιμα που προκύπτουν από ένα ειδικό είδος παραγωγής, τη βιολογική παραγωγή. Η βιολογική παραγωγή αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΡΕΨΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΡΕΨΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΡΕΨΗ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗΣ, Ινστιτούτο Εγγείων Βελτιώσεων ΑΝ ΡΕΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ, Ινστιτούτο Εγγείων Βελτιώσεων ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΠΑΝΩΡΑΣ, Ινστιτούτο Εγγείων Βελτιώσεων ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

«ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, Π. ΒΥΡΛΑΣ. Π. Βύρλας

«ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, Π. ΒΥΡΛΑΣ. Π. Βύρλας «ΘΑΛΗΣ» Λάρισα, TEI/Θ, 17.03.15 Π. ΒΥΡΛΑΣ Π. Βύρλας Αντικείμενο έργου Η διερεύνηση της δυνατότητας παραγωγής βιομάζας στη Ελλάδα για παραγωγή ενέργειας με μεθόδους φιλικές προς το περιβάλλον. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 1. Ενίσχυση της ελκυστικότητας του αγροτικού χώρου μέσω βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης

Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ. Γεώργιος Κουμπούρης ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑ Ινστιτούτο Ελιάς, Υποτροπικών Φυτών & Αμπέλου Προσαρμογή καλλιεργητικών πρακτικών για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα στην ελαιοκαλλιέργεια Δρ. Γεώργιος Ψαρράς, Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης

ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης ασογεωργικά συστήµατα: Παράδοση και νέες προοπτικές ανάπτυξης και διαχείρισης της γεωργικής γης Κ. Μαντζανάς Εργαστήριο Λιβαδικής Οικολογίας Σχολή ασολογίας και Φ. Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΤΟΜΑΤΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΞΕΡΟΥ ΚΡΕΜΜΥΔΙΟΥ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΞΕΡΟΥ ΚΡΕΜΜΥΔΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΞΕΡΟΥ ΚΡΕΜΜΥΔΙΟΥ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΟΛΒΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία

ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος. Καταγωγή: Ασία Καταγωγή: Ασία ΑΜΥΓ ΑΛΙΑ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus amygdalus (Prunus communis, Amygdalus communis). Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μικρό έως µεγάλο µέγεθος Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή, οδοντωτά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ Είναι απ τις σημαντικότερες καλλιεργητικές επεμβάσεις. Πρέπει να γίνονται με ιδιαίτερη προσοχή, όταν το χώμα είναι στο ρώγο του. Είναι καλύτερα, πολλές φορές, να αποφύγουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας Θ.Α. ΓΕΜΤΟΣ ΕΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Όπως είναι γνωστό η χώρα μας πρέπει να συμμορφωθεί με διεθνείς συμβάσεις που την υποχρεώνουν να επιτύχει μέχρι το 2020

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ

Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής. Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Διαχείριση των εδαφικών πόρων στις ορεινές περιοχές υπό το πρίσμα της κλιματικής μεταβολής Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής, ΑΠΘ Τα paleosols θεωρούνται και ως λείψανα εδαφών των οποίων η μελέτη αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Δρ Ηλίας Ελευθεροχωρινός, Καθηγητής, Εργαστήριο Γεωργίας, Γεωπονική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αειφορία και Αγροτική ανάπτυξη Αειφόρος αγροτική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση και διαχείριση των Φυτειών Δασικών Ειδών Μικρού Περίτροπου Χρόνου

Εγκατάσταση και διαχείριση των Φυτειών Δασικών Ειδών Μικρού Περίτροπου Χρόνου Εγκατάσταση και διαχείριση των Φυτειών Δασικών Ειδών Μικρού Περίτροπου Χρόνου Ιωάννης Ελευθεριάδης Τμήμα βιομάζας ΚΑΠΕ Τοπικές, φυσικές και γεωγραφικές συνθήκες μικροκλίμα έδαφος Επιλογή του τόπου ευαισθησία

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗ / ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΕ ΩΡΕΣ ΘΕΩΡΙΑ ΠΡΑΚ. ΣΥΝΟΛΟ 1 2 3 4 5 6 7 8 01/07/2014 15:00-21:00 Γενική Γεωργία Τα επιμέρους θεματικά αντικείμενα κατάρτισης της

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα

Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα Εθνική Στρατηγική για τον Ελαιοκομικό τομέα Σύνοψη Λαμβάνοντας υπόψη: αφενός την διαχρονική, οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία που έχει ο τομέας της ελαιοκαλλιέργειας για την Ελλάδα γενικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ.

Κερασιά. Τζουραµάνη Ε., Λιοντάκης Αγ., Σιντόρη Αλ., Ναβρούζογλου Π., Παπαευθυµίου Μ., Καρανικόλας Π. και Αλεξόπουλος Γ. Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596 Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική Γεωργία. Χλωρά Λίπανση Φυτά. Θεωρία Βιολογική Γεωργία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου 12 / 10 / 2015

Βιολογική Γεωργία. Χλωρά Λίπανση Φυτά. Θεωρία Βιολογική Γεωργία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου 12 / 10 / 2015 Βιολογική Γεωργία Χλωρά Λίπανση Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. 12 / 10 / 2015 ** Σημειώσεις από το Βιβλίο του Ιωάννη Πολυμεράκη Χλωρή λίπανση Η καλλιέργεια οποιουδήποτε φυτικού είδους

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 10-05-03-00 10 Φυτοτεχνικά Εργα 05 Εγκατάσταση Πρασίνου 03 Εγκατάσταση µεσηµβριάνθεµου (µπουζίου) 00 - Έκδοση 1.0 - Μάιος 2006

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΩΡΩΝΑ. Ύψος υδατικού ορίζοντα Ετήσια βροχόπτωση και αποθέματα νερού

ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΩΡΩΝΑ. Ύψος υδατικού ορίζοντα Ετήσια βροχόπτωση και αποθέματα νερού ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΠΩΡΩΝΑ Επιλογή τοποθεσίας Εποχικές Θερμοκρασίες Θερμοκρασία σε σχέση με την κάλυψη των αναγκών για διακοπή λήθαργου Ελάχιστες θερμοκρασίες Ημέρες απαλλαγμένες παγετού Επίδραση υδάτινων όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές

Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Δ/νση Αγροτικής Οικονομίας Η Ελαιοκαλλιέργεια στην Κρήτη Προβλήματα και Προοπτικές Εισηγητής: Νικόλαος Μαυράκης (Δ/ντης Αγροτικής Οικονομίας) Γενικές Πληροφορίες Η συνολική έκταση της Κρήτης είναι 8.336

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία ερωτηματολογίων συμπληρωμένα από ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης

Επεξεργασία ερωτηματολογίων συμπληρωμένα από ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης μέσω του Παραδείγματος του Ελαιολάδου LIFE08 INF/GR/000581 Επεξεργασία ερωτηματολογίων συμπληρωμένα από ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης Χανιά, 2010, 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως Ολοκληρωµένη ιαχείριση Καλλιεργειών µπορεί να θεωρηθεί ο καθορισµός ιδεών και στόχων, οι οποίοι «µεταφρασµένοι» σε µεθοδολογία µπορούν να εφαρµοσθούν από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α ΣΙΤΗΡΑ (Χειμερινά, Εαρινά)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α ΣΙΤΗΡΑ (Χειμερινά, Εαρινά) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΣΙΤΗΡΑ (Χειμερινά, Εαρινά) 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 23 1.1. ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ... 23 1.1.1. Γενικά - Εξάπλωση... 23 1.1.2. Πλεονεκτήματα των σιτηρών... 25 1.2. ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της ποιότητας στη γεωργική επιχείρηση. Από τους φοιτητές Μελιτζανά Ελευθέριο και Μυργιώτη Βασίλειο Επιβλέπων καθηγητής Παλάτος Γεώργιος

Η σημασία της ποιότητας στη γεωργική επιχείρηση. Από τους φοιτητές Μελιτζανά Ελευθέριο και Μυργιώτη Βασίλειο Επιβλέπων καθηγητής Παλάτος Γεώργιος Η σημασία της ποιότητας στη γεωργική επιχείρηση Από τους φοιτητές Μελιτζανά Ελευθέριο και Μυργιώτη Βασίλειο Επιβλέπων καθηγητής Παλάτος Γεώργιος Τι είναι ποιότητα για τη γεωργική επιχείρηση; ΟΤΙ ΘΕΛΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΡΙΚΟΚΙΑ ΒΕΡΙΚΟΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μετρίου έως µεγάλου µεγέθους, βλάστηση πλαγιόκλαδη

ΒΕΡΙΚΟΚΙΑ ΒΕΡΙΚΟΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μετρίου έως µεγάλου µεγέθους, βλάστηση πλαγιόκλαδη ΒΕΡΙΚΟΚΙΑ Καταγωγή: Κεντρική Ασία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Rosaceae Prunus armeniaca Βοτανικοί Χαρακτήρες Φυλλοβόλο Μετρίου έως µεγάλου µεγέθους, βλάστηση πλαγιόκλαδη Φύλλα Απλά, κατ εναλλαγή, καρδιόσχηµα,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες του προγράμματος INFOIL σχετικά με τα Αειφόρα Πρότυπα Παράγωγης και Κατανάλωσης Ελαιολάδου

Οδηγίες του προγράμματος INFOIL σχετικά με τα Αειφόρα Πρότυπα Παράγωγης και Κατανάλωσης Ελαιολάδου LIFE08 INF/GR/000581 Προώθηση Αειφόρων Προτύπων Παραγωγής και Κατανάλωσης με Παράδειγμα το Ελαιόλαδο Οδηγίες του προγράμματος INFOIL σχετικά με τα Αειφόρα Πρότυπα Παράγωγης και Κατανάλωσης Ελαιολάδου (Φωτογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Προστατευτική Διευθέτηση

Ειδική Προστατευτική Διευθέτηση Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων Εργαστήριο Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων και Διαχείρισης Κινδύνου Προπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ειδική Προστατευτική Διευθέτηση Αποτροπή της διάβρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>>

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ << ΠΕΛΕΚΑΝΟΣ>> ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΝ. ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΕΘΝΙΚΟΥ ΔΡΥΜΟΥ ΠΡΕΣΠΩΝ > ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑΣ Ηεξημέρωσητουφασολιούξεκινάπριναπό7000 χρόνια στην Κεντρική Αμερική. Το γένος Phaseolus

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη.

Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Οι δραστηριότητες του Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» στον τοµέα της κατάρτισης των αγροτών σχετικά µε την παραγωγή βιολογικών προϊόντων Πηνελόπη. Ράλλη ιευθύνουσα Σύµβουλος Ο.Γ.Ε.Ε.Κ.Α «ΗΜΗΤΡΑ» 1 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΑΓΚΙΝΑΡΑ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΛΥΕΤΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα & Προοπτικές της καλλιέργειας των ΟΣΠΡΙΩΝ ρ. ηµήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΟΣΠΡΙΑ Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Οικολογία Ζιζανίων

Βιολογία Οικολογία Ζιζανίων Βιολογία Οικολογία Ζιζανίων Μάθημα 9 και Νέο Ευρωοαϊκό Γεωργικό Περιβάλλον Η ζιζανιολογία στο νέο ευρωπαϊκό γεωργικό περιβάλλον Ποιο είναι το νέο ευρωπαϊκό γεωργικό περιβάλλον ; ΚΑΠ (ή ΚΓΠ) Οδηγίες Κανονισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση, διαχείριση και συγκομιδή Φυτειών Ειδών Μικρού Περίτροπου Χρόνου

Εγκατάσταση, διαχείριση και συγκομιδή Φυτειών Ειδών Μικρού Περίτροπου Χρόνου Γενικά στοιχεία Εγκατάσταση, διαχείριση και συγκομιδή Φυτειών Ειδών Μικρού Περίτροπου Χρόνου Ιωάννης Ελευθεριάδης Τμήμα βιομάζας ΚΑΠΕ Τίτλος: Φυτείες Ξυλωδών Ειδών Μικρού Περίτροπου Χρόνου (SRC) για τοπικές

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης

Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης. Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων και ολοκληρωμένης διαχείρισης Γιώργος Κράββας Δ/ντης Agrisystems Γραφείο Θεσσαλονίκης Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων Αρχή Εποπτείας: Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτες ύλες. Πιθανοί κίνδυνοι σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Καθορισµός πιθανότητας επιβίωσης µικροοργανισµών. Εκτίµηση επικινδυνότητας

Πρώτες ύλες. Πιθανοί κίνδυνοι σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Καθορισµός πιθανότητας επιβίωσης µικροοργανισµών. Εκτίµηση επικινδυνότητας 1 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ HACCP Αρχή 1η: Προσδιορισµός των πιθανών κινδύνων που σχετίζονται µε την παραγωγή τροφίµων σε όλα τα στάδια, από την ανάπτυξη και τη συγκοµιδή των πρώτων υλών, την παραγωγική διαδικασία, την

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας ΘΑΛΗΣ «Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας» Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας Γιουβανίδης Ευστράτιος Γεωπόνος Ερευνητής Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας ΠΘ Σκοπός Στην παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΜΠΕΛΩΝΑ Σύνταξη και επιµέλεια: Χαράλαµπος Συµινής

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΜΠΕΛΩΝΑ Σύνταξη και επιµέλεια: Χαράλαµπος Συµινής ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΡΗΤΗΣ Ταχ. /νση: Καστοριάς και Θερµοπυλών Μέσα

Διαβάστε περισσότερα

LIFE09 ENV/GR/000302 SAGE10 «Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΑΒΙΟΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΣΤΗ

LIFE09 ENV/GR/000302 SAGE10 «Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΑΒΙΟΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΣΤΗ LIFE09 ENV/GR/000302 SAGE10 «Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΟ ΑΒΙΟΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 103 στ) ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1, ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΚ) 1234/2007 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 103 στ) ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1, ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΚ) 1234/2007 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ /ΝΣΗ ΠΑΠ- ΕΝ ΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΗ ΤΜΗΜΑ Β Πληροφορίες: Ε. Μπουσίου /νση: Αχαρνών 2 Τηλέφωνο: 210-2124208 Fax: 210-5246258 E

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Βλοντάκης. Γεωπόνος-Περιβ/λόγος-Βιοκαλλιεργητής

Γ. Βλοντάκης. Γεωπόνος-Περιβ/λόγος-Βιοκαλλιεργητής Περιοχές NATURA: Προστασία και αναβάθμιση των τοπικών φυσικών πόρων - βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία Γ. Βλοντάκης Γεωπόνος-Περιβ/λόγος-Βιοκαλλιεργητής Περιοχές δικτύου NATURA 2000 Φυσικοί πόροι Έδαφος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ ΘΡΈΨΗ - ΛΊΠΑΝΣΗ ΤΗΣ ΠΑΤΑΤΑΣ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ Η πατάτα είναι καλλιέργεια πολύ απαιτητική ως προς τις εδαφικές συνθήκες ανάπτυξης. Ευδοκιμεί σε εδάφη βαθιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΡΟΔΙΑΣ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΡΟΔΙΑΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΡΟΔΙΑΣ ΜΠΙΜΠΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ-ΚΟΣΤΟΣ-ΠΡΟΪΟΝΤΑ Πίνακας Περιεχομένων 1. Γνωριμία με το φυτό 2. Κλίμα και έδαφος 2.1. Κλίμα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος

Δασική Εδαφολογία. Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Δασική Εδαφολογία Γεωχημικός, Βιοχημικός, Υδρολογικός κύκλος Μέρος 1 ο ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η μεταφορά του νερού από την ατμόσφαιρα στην επιφάνεια της γης, η κίνησή του σ αυτή και η επιστροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020)

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΔΑΣΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΟΜΕΝΑ ΧΡΟΝΙΑ (2014-2020) ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΔΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ) Το 2015 θεωρείται μια πολύ σημαντική χρονιά για τα δάση σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς τουλάχιστον τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες

Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες Προσεγγίσεις για Πράσινη ανάπτυξη στη Γεωργία της Κρήτης Έµφαση στις Βιο-καλλιέργειες από τον ρα Ευάγγελο Καπετανάκη, Καθηγητή Σχολής Τ. Γεωπονίας και Πρόεδρο του Τ.Ε.Ι. Κρήτης Περιεχόµενο της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς

Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Το κλάδεμα καρποφορίας στα Μονόκλωνα δένδρα κερασιάς Κωνσταντίνος Καζαντζής 1 και Πασχάλης Αποστόλου 2 1 ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε., Ινστιτούτο Φυλλοβόλων Δένδρων, Τ.Θ. 122, 592 00 Νάουσα 2 «Φυτώρια Αποστόλου», 592 00

Διαβάστε περισσότερα

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1

econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση econtentplus programme ΜΕΛΙΤΖΑΝΑΣ 1 econteplusproject Organic.Edunet ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΟΛΑΝΩΔΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ Χαράλαμπος

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα