Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας"

Transcript

1 Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας Ενότητα 10: Υποκλέπτοντα πρωτόκολλα. 2-state,3-state,4-state (MESI, dragon) cache coherent protocols. Συμφωνία μνημών L1-L2. Δρ. Μηνάς Δασυγένης Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3

4 Σκοπός της Ενότητας Η παρουσίαση βασικών πρωτοκόλλων επίτευξης συμφωνίας μνημών cache. Η ανάλυση του πρωτοκόλλου MESI. 4

5 Ποιο μοντέλο συνέπειας ακολουθούμε; Στους παράλληλους επεξεργαστές μας ενδιαφέρει κυρίως η συνέπεια της μνήμης του επεξεργαστή. Μια ανάγνωση που έπεται μιας εγγραφής από τον ίδιο επεξεργαστή, θα πρέπει να επιστρέψει τα αποτελέσματα της τελευταίας εγγραφής από αυτόν τον επεξεργαστή (ή κάποιας άλλης εγγραφής από παράλληλο πυρήνα). Μια εγγραφή που έπεται μια ανάγνωση από τον ίδιο επεξεργαστή, θα πρέπει να μην επηρεάζει το αποτέλεσμα της ανάγνωσης (να μην εκτελεστεί πρώτα η ανάγνωση δηλαδή). 5

6 Συνέπεια μνήμης & Αμοιβαίος αποκλεισμός Στα παράλληλα συστήματα υπάρχουν 2 ανεξάρτητες απαιτήσεις για τη μνήμη: Συνέπεια μνήμης, δηλαδή ο κάθε επεξεργαστής βλέπει τα ίδια δεδομένα σε κάθε θέση της μνήμης (υλοποιείται με hardware {π.χ. writethrough}). Κλείδωμα θέσης μνήμης, ώστε στα κρίσιμα τμήματα μόνο μια διεργασία να ενημερώνει την κοινή περιοχή μνήμης (υλοποιείται με software {π.χ. mutex} με υποστήριξη από hardware {π.χ. ατομικές λειτουργίες}). Αν δεν υπάρχει σωστή αντιμετώπιση και των 2, τότε θα ανακύψουν προβλήματα και ασυνεπή αποτελέσματα. 6

7 Υποκλέπτοντα Πρωτόκολλα (snooping protocols) 7

8 Υποκλέπτοντα πρωτόκολλα συνοχής κρυφής μνήμης Τα πολυ-πύρηνα συστήματα που έχουν κρυφές μνήμες συνδεδεμένες στον ίδιο φυσικό δίαυλο χρησιμοποιούν τα υποκλέπτοντα πρωτόκολλα συνοχής. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλή, γιατί δεν έχουν τα μειονεκτήματα του ευρετηρίου, όπως μοναδικό σημείο συμφόρησης, αυξημένη κυκλοφορία στο δίαυλο και προβλήματα κλιμάκωσης. Coherence is maintained by having all cache controllers snoop on the bus and monitor the transactions. 8

9 Συνέπεια και γραμμή cache Επειδή οι κρυφές μνήμες χρησιμοποιούν γραμμές cache, η συνέπεια στα snooping protocols, διατηρείται σε επίπεδο cache block. 9

10 Βασικές ιδιότητες υποκλεπτόντων πρωτοκόλλων Όλες οι συναλλαγές στο δίαυλο είναι εμφανείς στις άλλες cache. Είναι εμφανείς με την ίδια σειρά (που εμφανίστηκαν στο δίαυλο). Πρέπει να εμφανίζονται όλες οι απαραίτητες συναλλαγές στο δίαυλο. Όλοι οι ελεγκτές cache πρέπει να ενεργούν κατάλληλα όταν βλέπουν τις συναλλαγές. 10

11 Παράδειγμα snooping protocol L1 write through (1980 SMP implementation) Writeinvalidate or write-update. 11

12 Πως λειτουργεί το bus-transaction; Υπάρχουν 3 φάσεις: Arbitration (καθορισμός/κρίση). command/address (εντολή διεύθυνση). Data (δεδομένα). Αρχικά η μια συσκευή ζητά τον έλεγχο του διαύλου. Ο διαιτητής (arbiter) το δίνει. Η συναλλαγή συνεχίζει. Όλες οι άλλες συσκευές πρέπει να παρακολουθούν το δίαυλο. 12

13 Τι γνωρίζετε για τις καταστάσεις στα πρωτόκολλα συνέπειας; Κάθε γραμμή cache σε ένα πρωτόκολλο συνέπειας έχει μια κατάσταση συνδεδεμένη με αυτό. Οι πιο κοινές καταστάσεις είναι: Invalid/valid (άκυρο ή όχι) clean/dirty (τροποποιημένο ή όχι) Μια αλλαγή στη γραμμή cache μπορεί να συμβεί είτε αν γίνει πρόσβαση σε αυτό άμεσα, ή αν μεταδοθεί στο δίαυλο κάποια πληροφορία σχετική με αυτό. Όλα τα δεδομένα έχουν μια κατάσταση. Ακόμη και αυτά που δε βρίσκονται στη cache θεωρούνται ότι είναι invalid. 13

14 Η πιο απλή cache Η πιο απλή cache για συστήματα με ένα επεξεργαστή είναι η write-through, write-no-allocate η οποία έχει ανάγκη μόνο για 1 bit (valid/invalid). Όταν έρθουν τα δεδομένα σε μια αστοχία ανάγνωσης τότε σημειώνονται ως valid. Σε εγγραφή ενημερώνεται αμέσως και η κρυφή μνήμη και η μνήμη RAM. Μια πιο σύνθετη cache είναι η write-back cache η οποία έχει ακόμη ένα bit το dirty/clean που υποδηλώνει ότι τα δεδομένα στην cache δεν έχουν μεταφερθεί στη μνήμη. 14

15 Πιο σύνθετες cache Οι πιο σύνθετες cache έχουν πολλαπλές καταστάσεις. Σε κάθε cache η ίδια διεύθυνση μπορεί να είναι σε διαφορετικές καταστάσεις. Οπότε μιλάμε για ένα διάνυσμα p διαστάσεων, όπου p είναι ο αριθμός των κρυφών μνημών. Σε ένα πρωτόκολλο snooping η κατάσταση μιας γραμμής αλλάζει είτε από τον επεξεργαστή είτε από το δίαυλο. 15

16 Αποτελείται: Ποια είναι τα τμήματα ενός πρωτοκόλλου snooping Από τις προκαθορισμένες καταστάσεις. Από το διάγραμμα μετάβασης καταστάσεων οι οποίες οφείλονται είτε σε αιτήματα του επεξεργαστή είτε σε μηνύματα από τον κοινό δίαυλο με τις άλλες κρυφές μνήμες. Τις ενέργειες που συνδέονται με κάθε αλλαγή κατάστασης, σύμφωνα με το διάγραμμα καταστάσεων. 16

17 Τι σημαίνει atomic bus; Atomic bus, σημαίνει ότι όλες οι φάσεις αποστολής μιας συναλλαγής στο δίαυλο (διαιτησία, διεύθυνση, δεδομένα) μπορούν να συμβούν χωρίς να διακοπούν από μια άλλη συσκευή που θέλει να αποκτήσει και αυτή έλεγχο του διαύλου. Όλες οι επικοινωνίες του διαύλου μπαίνουν σε μια σειρά, η οποία ονομάζεται bus order. 17

18 Πότε μια κρυφή μνήμη είναι owner μιας γραμμής; Μια κρυφή μνήμη write-back, θεωρείται ότι είναι owner αν έχει μια τροποποιημένη γραμμή (dirty bit) στην cache την οποία θα πρέπει να τοποθετήσει στο δίαυλο σε περίπτωση που ζητηθεί από κάποια άλλη κρυφή μνήμη. H cache θα πρέπει να έχει αποκλειστικότητα της γραμμής (exclusivity). Aν δεν έχει exclusivity τότε θα πρέπει να ζητήσει αυτήν την κατάσταση από τις άλλες κρυφές μνήμες. Ακόμη και να έχει σε έγκυρη κατάσταση τη γραμμή απαιτείται μια συναλλαγή με το δίαυλο για αυτό και ονομάζεται write-miss. Αν είναι σε modified κατάσταση τότε δεν απαιτείται write-miss. 18

19 Ένα snoopy protocol write-through 2 καταστάσεις 19

20 Ποια είναι τα πιο σημαντικά υποκλέπτοντα πρωτόκολλα; Πρωτόκολλο ακύρωσης εγγραφής. Ακυρώνει άλλα αντίγραφα σε άλλες cache με την εγγραφή. Πρωτόκολλο ενημέρωσης εγγραφής Όλες οι κρυφές μνήμες παρακολουθούν το δίαυλο για εγγραφές. Έχει επικρατήσει το πρωτόκολλο ακύρωσης εγγραφής. 20

21 Γιατί έχει επικρατήσει το πρωτόκολλο ακύρωσης; Πολλαπλές εγγραφές στην ίδια λέξη χωρίς αναγνώσεις απαιτούν πολλαπλές κοινοποιήσεις ενημέρωσης, αλλά μόνο μια ακύρωση σε ένα πρωτόκολλο ακύρωσης. Το πρωτόκολλο ακύρωσης ενεργεί σε μπλοκ κρυφής μνήμης, ενώ της ενημέρωσης σε λέξεις ή bytes. Αν τροποποιούνται πολλαπλές λέξεις στην ίδια γραμμή cache απαιτούνται πολλαπλές ενημερώσεις αλλά μόνο μια ακύρωση. Στο πρωτόκολλο ακύρωσης υπάρχει μια καθυστέρηση σε αστοχία ανάγνωσης επειδή πρέπει να μεταφερθεί η γραμμή, ενώ στο πρωτόκολλο ενημέρωσης η αλλαγή έχει ήδη μεταφερθεί. Η ακύρωσης απαιτεί λιγότερο εύρος ζώνης. 21

22 Υλοποίηση snooping write-invalidate (1/2) Η κάθε cache υποκλέπτει τα δεδομένα που στέλνονται από τις υπόλοιπες cache. Αν ένας άλλος επεξεργαστής ζητήσει δεδομένα για εγγραφή, τότε όσοι έχουν τη συγκεκριμένη διεύθυνση την ακυρώνουν. Απαιτείται σειριοποίηση των εγγραφών, ιδιαίτερα αν υπάρχει ανταγωνισμός για εγγραφή στην ίδια περιοχή μνήμης. Ο πρώτος επεξεργαστής που θα αποκτήσει πρόσβαση στο δίαυλο αναγκάζει τον άλλο επεξεργαστή να ακυρώσει το αντίγραφό του. 22

23 Υλοποίηση snooping write-invalidate (2/2) Αν έχουμε εγγραφή στο δίαυλο, τότε αν μια cache έχει τροποποιήσει τα δεδομένα, τα γράφει στη μνήμη. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και το bit εγκυρότητας για να ακυρωθεί μια γραμμή. Μπορεί να προστεθεί και άλλο bit για να έχουμε και καταστάσεις, όπως αποκλειστική πρόσβασης (ιδιοκτήτης). Χρησιμοποιείται ένας ελεγκτής πεπερασμένων καταστάσεων για τις πιθανές μεταβάσεις. 23

24 Το πρωτόκολλο MSI 24

25 Ένα πρωτόκολλο 3 καταστάσεων MSI (silicon graphics 4d) Χρησιμοποιεί write-back cache. States: Modified, Shared, Invalid: Modified: exclusive, only this cache is valid. Shared: memory in sycn, may or may not be shared. Read-exclusive απαιτείται αν θέλουμε να τροποποιήσουμε μια γραμμή cache. BusRd: Bus Read. BusRdX: Bus Read Exclusive. BusWB: Bus Write back. Οι μεταβάσεις με οφείλονται στο δίαυλο. Η διαφορά με το write-update είναι ότι δε δημιουργείται επικοινωνία για κάθε εγγραφή. Μόνο όταν υπάρχει λόγος. Αρχικά ήταν η μετάβαση από M->I (BusRd). 25

26 Σχεδιαστικές αποφάσεις που επηρεάζουν τις επιδόσεις Στο προηγούμενο πρωτόκολλο, αρχικά είχαμε (δε φαίνεται στο γράφο) μετάβαση από το Μ->Ι για BusRd με συνέπεια να δοθεί πλήρης (exclusive) πρόσβαση στον επεξεργαστή που το ζητούσε. Αυτό συνέβαινε γιατί συνήθως ένας επεξεργαστής διαβάζει κάτι για να το τροποποιήσει. Στα σύγχρονα συστήματα επιλέχθηκε M->S, επειδή τις περισσότερες φορές βασιζόμαστε στην κοινή χρήση. Όμως, σε περίπτωση εγγραφής τότε απαιτείται ένα read exclusive που σημαίνει επιπρόσθετη καθυστέρηση. 26

27 Η προσθήκη μιας κατάστασης Στο πρωτόκολλο 3 καταστάσεων αν θέλουμε να τροποποιήσουμε μια γραμμή απαιτείται: Busrd για να έρθει η γραμμή σε κατάσταση S. BusRdX για να γίνει αποκλειστικής πρόσβασης σε M. Μπορεί να βελτιωθεί με την προσθήκη μιας νέας κατάστασης που ονομάζεται exclusive ή αποκλειστικής πρόσβασης (Ε). Είναι ανάμεσα στο shared και modified. Δεν απαιτούνται 2 transactions για να γίνει η εγγραφή. 27

28 Το πρωτόκολλο MESI 28

29 Συνέπεια Κρυφής Μνήμης με 4 καταστάσεις Για να υπάρχει συμφωνία μνημών cache σε ένα SMP σύστημα, χρησιμοποιείται ένα άλλο πρωτόκολλο συνήθως το MESI. Το πρωτόκολλο αυτό χρησιμοποιείται ευρέως από κάθε σύγχρονο SMP σύστημα. Στο MESI κάθε γραμμή CACHE προστίθενται δυο bit κατάστασης ανά ετικέτα. => Κωδικοποιούνται 4 καταστάσεις 29

30 Ποιες είναι οι καταστάσεις του MESI; Modified (τροποποιημένη): Η γραμμή στη μνήμη cache έχει τροποποιηθεί (είναι διαφορετική από την κύρια μνήμη) και είναι διαθέσιμη μόνο σ' αυτή την μνήμη cache. Exclusive (αποκλειστική): Η γραμμή στη μνήμη cache είναι ίδια με τη γραμμή στην κύρια μνήμη και δεν υπάρχει σε καμία άλλη μνήμη cache. Shared (διαμοιραζόμενη): Η γραμμή στη μνήμη cache είναι ίδια με τη γραμμή στην κύρια μνήμη και μπορεί να υπάρχει και σε άλλη μνήμη cache. Invalid (άκυρη): Η γραμμή στη μνήμη cache δεν περιέχει έγκυρα δεδομένα. 30

31 Καταστάσεις γραμμών μνήμης cache MESI Κάθε γραμμή cache έχει τα δικά της bit κατάστασης. Κάθε γραμμή cache βρίσκεται σε μια κατάσταση. 31

32 Διάγραμμα Μεταβάσεων MESI (1/2) 32

33 Διάγραμμα Μεταβάσεων MESI (2/2) 33

34 Περιγράψτε τι γίνεται στο MESI κατά την αστοχία ανάγνωσης Όταν η local cache αστοχήσει, τότε εισάγεται η διεύθυνση της κύριας μνήμης στο κοινό δίαυλο. Αν μια άλλη cache έχει καθαρό αντίγραφο σε EXCLUSIVE κατάσταση τότε εκείνος ο επεξεργαστής αλλάζει τη γραμμή σε SHARED, και ο local τη διαβάζει από τη μνήμη και ορίζεται σε SHARED. Ομοίως αν παραπάνω από 1 caches έχουν τη γραμμή τότε παραμένει η SHARED κατάσταση, και η local τη διαβάζει από τη μνήμη και ορίζεται σε SHARED. Αν κάποια άλλη cache έχει MODIFIED, τότε διαθέτει αυτή τη γραμμή στην αιτούσα και αλλάζει από MODIFIED σε SHARED, όπως και η local. Αν κανείς δεν έχει αντίγραφο, τότε διαβάζεται από τη RAM και αλλάζει από INVALID σε EXCLUSIVE. 34

35 Περιγράψτε τι γίνεται στο MESI κατά την επιτυχία ανάγνωσης Αν υπάρχει στη cache η συγκεκριμένη διεύθυνση τότε η cache δίνει στον επεξεργαστή τα στοιχεία που χρειάζεται και δεν υπάρχει αλλαγή κατάστασης. Αν είναι EXCLUSIVE παραμένει EXCLUSIVE. Αν είναι MODIFIED παραμένει MODIFIED. Αν είναι SHARED παραμένει SHARED. Τι γίνεται με την κατάσταση INVALID; 35

36 Περιγράψτε τι συμβαίνει στο MESI κατά την αστοχία εγγραφής (1/2) Ο επεξεργαστής που κάνει write miss, εκδίδει σήμα ανάγνωση με σκοπό την τροποποίηση (read-with-intentto-modify, RWITM). 1ο σενάριο: Καμία μνήμη cache δεν έχει τροποποιημένο αντίγραφο. Δεν απαντάει κάνεις άλλος επεξεργαστής. Ο επεξεργαστής προχωράει σε ανάγνωση της γραμμής από RAM και τροποποίηση. Αλλάζει από INVALID σε MODIFIED. Αν υπάρχει αντίγραφο σε περισσότερες cache τότε αλλάζουν την κατάσταση από SHARED/EXCLUSIVE σε INVALID. 36

37 Περιγράψτε τι συμβαίνει στο MESI κατά την αστοχία εγγραφής (2/2) 2o σενάριο: Κάποια cache έχει τροποποιημένο αντίγραφο. Απαντάει η cache που έχει MODIFIED και κάνει εγγραφή στη RAM. Αλλάζει η κατάσταση από MODIFIED σε INVALID. O αρχικός επεξεργαστής επαναλαμβάνει RWITM, και αν δεν απαντήσει κανείς, διαβάζει τη λέξη από τη RAM. Αλλάζει η κατάσταση από INVALID σε MODIFIED. 37

38 Περιγράψτε τι γίνεται στο MESI κατά το write hit Write hit συμβαίνει σε γραμμή που είναι στη cache και είναι modified, exclusive, shared. Διακρίνονται λοιπόν οι παρακάτω περιπτώσεις: Exclusive, η γραμμή είναι αποκλειστική οπότε γίνεται η τροποποίηση και αλλάζει η κατάσταση σε MODIFIED. Modified, η γραμμή είναι αποκλειστική οπότε γίνεται η τροποποίηση και παραμένει η κατάσταση σε MODIFIED. Shared, ο επεξεργαστής στέλνει ειδικό σήμα για τις άλλες cache. Αλλάζουν από Shared σε Invalid στις άλλες κρυφές μνήμες. Η αρχική cache αλλάζει σε MODIFIED. 38

39 Γιατί υπάρχουν οι καταστάσεις shared/exclusive; Όπως είδαμε υπάρχει η κατάσταση SHARED και η EXCLUSIVE. Αυτό είναι βελτιστοποίηση και βοηθάει στην κατάργηση της ανάγκης μιας συναλλαγής διαύλου κατά την εγγραφή σε ένα τέτοιο μπλοκ. 39

40 Το πρωτόκολλο dragon 40

41 Το πρωτόκολλο 4 καταστάσεων συνέπειας κρυφής μνήμης dragon (1/3) Χρησιμοποιείται σε Sun Sparcserver. 4 καταστάσεις: Exclusive-clean (E): Μόνο μια cache έχει αντίγραφο και δεν έχει τροποποιηθεί. Shared-clean (Sc): Πολλαπλές cache έχουν αντίγραφα. Η μνήμη ίσως είναι ή δεν είναι συνεπής. Shared-modified (Sm): Δυο ή παραπάνω κρυφές μνήμες έχουν αυτή τη γραμμή και είναι τροποποιημένη. Η κυρίως μνήμη δεν είναι συνεπής για αυτή τη γραμμή. Μόνο μια cache θα είναι σε Sm. Οι άλλες θα είναι Sc Modified (M): Αποκλειστική πρόσβαση και τροποποιημένο. 41

42 Το πρωτόκολλο 4 καταστάσεων συνέπειας κρυφής μνήμης dragon (2/3) Δεν υπάρχει κατάσταση Ι (κατάσταση invalid). Είναι update-based πρωτόκολλο. Είναι πάντα up-to-date οι γραμμές που είναι στη cache. Υπάρχει όμως και ένα valid bit που χρησιμοποιείται μόνο για την αρχή. 42

43 Το πρωτόκολλο 4 καταστάσεων συνέπειας κρυφής μνήμης dragon (3/3) 43

44 Σχεδιαστικές αποφάσεις για το dragon Μπορεί να παραληφθεί η Sm κατάσταση. Υπάρχει γιατί βασίζεται στο γεγονός ότι η SRAM είναι πιο γρήγορη από τη DRAM, οπότε δεν είναι σωστό να περιμένει μέχρι η DRAM να ενημερώσει την τιμή σε μια κατάσταση BusUpd. Άλλη απόφαση... αν είμαστε σε Sc τότε σε περίπτωση που γίνει replace να ενημερωθούν οι άλλες κρυφές μνήμες ώστε αν είναι μια τελευταία να μπει σε exclusive; Απαιτείται: Write serialization, write completition detection, write atomicity, atomic bus. 44

45 Κόστος συνέπειας μνήμης.. (1/2) Υπάρχουν περιπτώσεις που θέλουμε να αποφύγουμε το αυξημένο κόστος της διατήρησης της συνέπειας. Για παράδειγμα, όταν δημιουργούνται δεδομένα τα οποία δε θέλουμε να τα αποθηκεύσουμε στην κρυφή μνήμη, γιατί γνωρίζουμε ότι δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σύντομα. Σύμφωνα με το μοντέλο συνέπειας, όταν δημιουργούμε δεδομένα και θέλουμε να τα αποθηκεύσουμε στην κρυφή μνήμη, επιλέγεται μια κρυφή γραμμή, αποβάλλονται τα δεδομένα της γραμμής, και τοποθετούνται τα δεδομένα (allocate on write). 45

46 Κόστος συνέπειας μνήμης.. (2/2) Όμως μπορεί να εκ διώχνονται δεδομένα τα οποία έχουν μεγάλο βαθμό επαναχρησιμοποίησης, από δεδομένα που γνωρίζουμε ότι δε θα επαναχρησιμοποιηθούν. Για παράδειγμα: παραγωγή αποτελεσμάτων για μεγάλους πίνακες (array initialization) στην αρχή της εφαρμογής, όπου καθώς γεμίζει ο πίνακας, απομακρύνονται οι πρώτες γραμμές. Επίσης, συνήθως εμφανίζεται το φαινόμενο να απομακρύνονται οι γραμμές της κρυφής μνήμης, χωρίς να έχουν επαναχρησιμοποιηθεί ως αυτό το σημείο. Για αυτές τις περιπτώσεις, οι σύγχρονοι επεξεργαστές υποστηρίζουν τις εντολές Non temporal, δηλαδή εντολές που δεν έχουν τοπικότητα και δεν πρέπει να επηρεάζουν την κρυφή μνήμη. 46

47 Εντολές non-temporal (1/2) Οι εντολές assembly που έχουν non temporal write (NT) έχουν αυτά τα 2 γράμματα μέσα στο μνημονικό: Παράδειγμα: MOVDQA xmmi, m128. MOVNTDQA xmmi, m128. Η (ΝΤ) εντολή παραπάνω, θα αποθηκεύσουν άμεσα στην εξωτερική (off-chip) μνήμη τα αποτελέσματα, χωρίς να τροποποιήσουν τα περιεχόμενα της κρυφής μνήμης. 47

48 Εντολές non-temporal (2/2) Για μια ενδελεχή ανάπτυξη των εντολών nontemporal, υπάρχει ο δεσμός: Memory part 5: Ulrich Drepper's "What every programmer should know about memory" /stackoverflow.com/questions/37070/what-isthe-meaning-of-non-temporal-memory-accesses-inx86 48

49 Σχεδιαστικές αποφάσεις 49

50 Η υλοποίηση είναι πιο σύνθετη Το παραπάνω πρωτόκολλα θεωρούν ότι οι πράξεις είναι αδιάσπαστες, δηλαδή μια πράξη μπορεί να εκτελεσθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μη μπορεί να υπάρχει κάποια άλλη πράξη ενδιάμεσα. Οι μη αδιάσπαστες ενέργειες εισάγουν την πιθανότητα αδιεξόδου στο πρωτόκολλο. 50

51 Τι ονομάζουμε αστοχία κτήσης ή αναβάθμισης Αστοχία κτήσης ή αναβάθμισης συμβαίνει όταν μια cache έχει σε SHARED κάποια δεδομένα, αλλά θέλει να γράψει σε αυτά, οπότε στέλνεται ένα σήμα εγγραφής στο δίαυλο, χωρίς όμως να μεταφερθούν δεδομένα. Αυτό έχει ως συνέπεια οι άλλες κρυφές μνήμες να αλλάξουν από SHARED σε INVALID για αυτή τη γραμμή, και για την ίδια cache από SHARED σε MODIFIED. Είναι διαφορετικό η αστοχία εγγραφής και η ευστοχία εγγραφής. 51

52 Που αλλού εμφανίζεται η συνέπεια κρυφών μνημών; Προβλήματα συνέπειας κρυφών μνημών εμφανίζονται και σε συστήματα ενός επεξεργαστή εξαιτίας των DMA και I/O. Το DMA μεταφέρει δεδομένα από τα περιφερειακά προς τη μνήμη και αντίστροφα. Θα πρέπει ο επεξεργαστής να ενημερώνεται για την αλλαγή αν το DMA έχει γράψει κάτι στη μνήμη. Θα πρέπει το DMA να μη χρησιμοποιεί άκυρα δεδομένα αν η cache είναι write-back. Επειδή το I/O δεν είναι τόσο συχνό είναι πιο εύκολο να αντιμετωπιστεί. Η πιο κοινή λύση για memory mapped I/O είναι να μαρκαριστούν οι συγκεκριμένες διευθύνσεις μνήμες ως uncacheable. 52

53 Τι γνωρίζετε για την τεχνική uncachable memory; Είναι μια διαδεδομένη τεχνική για να μη προκαλείται πρόβλημα συνέπειας, ιδιαίτερα σε I/O. Δε χρησιμοποιείται σε πολυπύρηνα συστήματα γιατί θα μειώνονταν η απόδοση, δεδομένου ότι υπάρχει έντονη πρόσβαση σε κοινά δεδομένα στις παράλληλες εφαρμογές. 53

54 Ποιες ιδιότητες έχει το μοντέλο συνέπειας που ακολουθούμε; Write-propagation: Όλες οι εγγραφές γίνονται εμφανείς σε όλους τους επεξεργαστές. Write serialization: Όλες οι εγγραφές σε μια διεύθυνση κοινής μνήμης εμφανίζονται με την ίδια σειρά σε όλες τις άλλες διεργασίες. Παράδειγμα: Αν μια διεργασία βλέπει ότι πρώτα γράφτηκε w1 σε μια διεύθυνση μνήμης και μετά η w2, θα πρέπει όλες οι διεργασίες να βλέπουν αυτή τη σειρά. Δηλαδή, η τιμή που θα έχει η διεύθυνση μνήμης θα είναι w2. 54

55 Σχεδιαστικές Αποφάσεις! Σε περίπτωση BusRd ποιος θα δώσει τα δεδομένα; Μια άλλη γραμμή cache (αν τα έχει) ή η μνήμη. Αρχικά ήταν η cache (cache-to-cache sharing) με επιχείρημα ότι επειδή ήταν τεχνολογίας SRAM θα ήταν πιο γρήγορη από τη DRAM. Σε πολυεπεξεργαστές όμως με κατανεμημένες μνήμες και φυσικές απομακρυσμένες μνήμες είναι αποδοτικό. Όμως, Ήταν πιο σύνθετη υλοποίηση. Είναι ακριβή υλοποίηση. Η κυρίως μνήμη θα πρέπει να περιμένει μήπως μια άλλη κρυφή μνήμη δώσει τα δεδομένα. 55

56 Συμφωνία κρυφών μνημών L1-L2 56

57 Συμφωνία μνημών L1-L2 Το MESI λειτουργεί αποδοτικά όταν υπάρχει κοινή αρτηρία όπου συνδέονται όλες οι κρυφές μνήμες και έτσι μεταδίδονται μηνύματα άμεσα από μια cache στην άλλη ή μπορούν να εποπτεύουν την κοινή αρτηρία. Συνήθως αυτές οι μνήμες είναι L2 (ή L3 αν είναι ιδιωτικές). Οι L1 δε συνδέονται απευθείας με την αρτηρία και δε μπορεί να εμπλακεί σε κρυφό πρωτόκολλο. Όμως, χρειάζεται να διατηρηθεί η ακεραιτότητα των δεδομένων σε όλες τις μνήμες cache. 57

58 Πως επιτυγχάνεται συμφωνία L1-L2 (1/2) Επεκτείνεται το MESI στις μνήμες L1. Κάθε γραμμή της κρυφής μνήμης L1 έχει τα bit ένδειξης κατάστασης. Η κατάσταση της γραμμής της L1, θα πρέπει να παρακολουθεί τη L2 (και αντίστροφά). Χρησιμοποιείται write-through L1 προς L2, ώστε οι τροποποιήσεις να πηγαίνουν άμεσα στην L2 και στις υπόλοιπες κρυφές μνήμες. Τα περιεχόμενα της L1 πρέπει πάντα να είναι υποσύνολο της L2 (η προσεταιριστικότητα της L2 να είναι ίση ή μεγαλύτερη της L1). 58

59 Πως επιτυγχάνεται συμφωνία L1-L2 (2/2) Μπορεί να χρησιμοποιηθεί και write-back L1, αλλά απαιτείται μια πολυπλοκότερη υλοποίηση. Οι αλλαγές στην L2 (bit κατάστασης) μεταφέρονται άμεσα στην L1. Υπάρχουν και άλλες προσεγγίσεις για διατήρηση της συμφωνίας. 59

60 Ταξινόμηση των αστοχιών σε πολυπύρηνα συστήματα 60

61 Στοιχεία Παράλληλου Υπολογισμού 61

62 Μοντέλα Παράλληλου Προγραμματισμού Η συγγραφή ενός παράλληλου προγράμματος μπορεί να γίνει με τα παρακάτω μοντέλα: Κοινή μνήμη (χωρίς νήματα). Νήματα. Κατανεμημένη Μνήμη ή Μεταβίβαση Μηνύματος. Παράλληλη Πρόσβαση Δεδομένων. SPMD. MPMD. 62

63 Μοντέλα και Αρχιτεκτονική Μνήμης Τα μοντέλα παράλληλου προγραμματισμού είναι ανεξάρτητα από την αρχιτεκτονική μνήμης. Παράδειγμα: Χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο κοινής μνήμης σε ένα παράλληλο σύστημα κατανεμημένης μνήμης (Kendal Square Research). Η κατανεμημένη μνήμη εμφανίζονταν ως μια ενιαία μνήμη. Χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο κατανεμημένης μνήμης σε ένα παράλληλο σύστημα κοινής μνήμης (SGI Origin 2000). Η απόδοση ήταν καλύτερη με τη μετάδοση πληροφοριών με MPI παρά με τη CC-Numa. 63

64 Μοντέλο: Κοινή μνήμη (χωρίς νήματα) Κοινή ενιαία μνήμη. Ασύγχρονες εγγραφές και αναγνώσεις. Υποστηρίζονται σημαφόροι, κλειδώματα, κ.α. Δυσκολία στη διαχείριση της τοπικότητας, δηλαδή η διατήρηση των δεδομένων κοντά στη μνήμη που βρίσκεται στον επεξεργαστή που τα χρησιμοποιεί. Ευκολία υλοποίησης στα SMP συστήματα. Υλοποίηση με ειδικό hardware/software στα κατανεμημένα συστήματα. 64

65 Μοντέλο: Νήματα Κοινή μνήμη. Πολλαπλά νήματα ανά διεργασία. Συγχρονισμός με σημαφόρους, κλειδώματα, όριο. Δυο δημοφιλείς υλοποιήσεις: Openmp Posix Threads 65

66 Μοντέλο: Μεταβίβαση Μηνύματος Κάθε διεργασία έχει ιδιωτική μνήμη. Οι διεργασίες επικοινωνούν μεταξύ τους με μεταβίβαση μηνύματος. Η επικοινωνία απαιτεί ενέργειες και από το πομπό και το δέκτη. H επικοινωνία γίνεται με τη κλήση κατάλληλων συναρτήσεων μιας βιβλιοθήκης. Ο προγραμματιστής ανακαλύπτει όλη την παραλληλία. Η δημοφιλής υλοποίηση είναι το MPI. 66

67 Μοντέλο: Παράλληλη Πρόσβαση Δεδομένων Υπάρχει ένα μεγάλο σετ δεδομένων εισόδου. Μια ομάδα από διεργασίες εκτελούν ενέργειες ανεξάρτητα πάνω σε αυτή την είσοδο. Όλες οι διεργασίες εκτελούν την ίδια συνάρτηση πάνω στα δεδομένα που επεξεργάζονται. Τα δεδομένα μπορεί να βρίσκονται είτε σε μια κοινή μνήμη είτε να βρίσκονται στην ιδιωτική τους μνήμη. Υλοποιούνται σε compilers οι οποίοι διαβάζουν το πως θα σταλούν τα δεδομένα και τοποθετούν τις κατάλληλες κλήσεις (π.χ. MPI) για να εξασφαλίσουν ότι ο κάθε επεξεργαστής έχει τα δεδομένα του προς επεξεργασία. 67

68 Μοντέλο: SPMD / MPMD High-End μοντέλα, τα οποία κατασκευάζονται από ένα ή περισσότερα μοντέλα από τα προηγούμενα. SPMD: Single Program Multiple Data: Όλες οι διεργασίες εκτελούν το ίδιο πρόγραμμα σε πολλαπλά δεδομένα. Υπάρχουν δομές if για να ρυθμίζουν τη ροή του προγράμματος, ώστε ο κάθε κόμβος να εκτελεί τις λειτουργίες του. MPMD: Multiple Programs Multiple Data: Πολλαπλά προγράμματα για πολλαπλά δεδομένα. Δε χρησιμοποιείται συχνά. 68

69 Ο στόχος είναι η παραλληλοποίηση εφαρμογών Πως επιτυγχάνεται η παραλληλοποίηση: Αρχές σχεδιασμού Παράλληλων εφαρμογών. Διαδικασία Παραλληλοποίησης προγραμμάτων. Με ποιο τρόπο γίνεται η παραλληλοποίηση; Αυτόματα. Χειρωνακτικά. 69

70 Αυτόματη παραλληλοποίηση κώδικα Χρήση ενός ειδικού συμβολομεταφραστή για παραλληλοποίηση. Αναλύεται ο κώδικας για να βρεθούν κομμάτια για παραλληλοποίηση. Χρησιμοποιούνται κάποια μετρικά κόστους για τις αποφάσεις. Συνήθως τα for-loops παραλληλοποιούνται. Μπορεί να δεχθεί hints από τον προγραμματιστή. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ: Λανθασμένα αποτελέσματα. Μείωση της απόδοσης. Μειωμένη χρήση (κυρίως σε βρόχους). Δεν παραλληλοποιείται πολύπλοκος κώδικας. 70

71 Για τους παραπάνω λόγους δε προτείνεται η χρήση του αυτοματισμού, αλλά η χρήση της χειρωνακτικής παραλληλοποίησης. 71

72 Ανάπτυξη Παράλληλων Εφαρμογών Η ανάπτυξη αλγορίθμων είναι μια κρίσιμη διαδικασία στην επίλυση προβλημάτων με χρήση υπολογιστών. Σειριακός Αλγόριθμός: Είναι μια αλληλουχία στοιχειωδών βημάτων που περιγράφουν τη λύση σε ένα συγκεκριμένο πρόβλημα χρησιμοποιώντας σειριακό υπολογιστή. Παράλληλος Αλγόριθμος: Είναι μια αλληλουχία στοιχειωδών βημάτων που περιγράφουν την λύση ένα συγκεκριμένο πρόβλημα χρησιμοποιώντας πολλούς επεξεργαστές. 72

73 Πως γίνεται η παραλληλοποίηση εφαρμογών; Η ανάπτυξη Παράλληλων Αλγορίθμων γίνεται συνήθως με την επεξεργασία ενός υπάρχοντος σειριακού αλγόριθμου. Η ανάπτυξη Παράλληλων Αλγορίθμων μπορεί να περιλαμβάνει κάποιο ή όλα από τα εξής σημεία: Εντοπισμός των τμημάτων του κώδικα που μπορούν να εκτελεστούν. Εντοπισμός των τμημάτων του κώδικα που μπορούν να εκτελεστούν παράλληλα. Αντιστοίχιση των τμημάτων αυτών σε πολλαπλούς επεξεργαστές που εργάζονται παράλληλα. Διανομή των δεδομένων εισόδου, εξόδου και ενδιάμεσων δεδομένων που σχετίζονται με το πρόγραμμα. Συγχρονισμός των επεξεργαστών κατά τα διάφορα στάδια της παράλληλης εκτέλεσης. Πρόσβαση στα δεδομένα από πολλαπλούς επεξεργαστές. 73

74 Κρίσιμα Τμήμα Τμήματα κώδικα που εκτελούνται παράλληλα ενδέχεται να χρησιμοποιούν κρίσιμα τμήματα. Το κρίσιμο τμήμα ενός προγράμματος, ονομάζεται η περιοχή του προγράμματος στην οποία γίνεται η ενημέρωση μιας κοινής περιοχής μνήμης από πολλαπλά νήματα. Ξεκινάει από την εντολή που διαβάζει την τρέχουσα τιμή της προς ενημέρωση περιοχή και τελειώνει αμέσως μετά την ενημέρωση αυτής της περιοχής. Απαιτείται αποκλειστική πρόσβαση σε αυτήν την περιοχή, με αμοιβαίο αποκλεισμό. 74

75 Κρίσιμα Τμήμα: Παράδειγμα Έστω υπάρχει το παρακάτω τμήμα κώδικα που εκτελείται ταυτόχρονα από πολλαπλές διεργασίες: tempx=y; tempx++; y=tempx; Αν εκτελείται ταυτόχρονα από πολλαπλά νήματα, χωρίς αμοιβαίο αποκλεισμό, θα δημιουργηθούν προβλήματα. Πρέπει να υπάρχει αμοιβαίος αποκλεισμός, ώστε μόνο μια διεργασία να εισέρχεται μέσα στο τμήμα ως εξής: mutex_lock(key) tempx=y; tempx++; y=tempx; mutex_unlock(key) 75

76 Τέλος Ενότητας 76

Πολυπύρηνοι επεξεργαστές Multicore processors

Πολυπύρηνοι επεξεργαστές Multicore processors Πολυπύρηνοι επεξεργαστές Multicore processors 1 Μετάβαση στους πολυπύρηνους(1) Απόδοση των µονοεπεξεργαστών 25% ετήσια βελτίωση της απόδοσης από το 1978 έως το 1986 Κυρίως από την εξέλιξη της τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Β ) Λειτουργικό Σύστημα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 11: Κρυφή Μνήμη Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών http://arch.icte.uowm.gr/mdasyg

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 13: (Μέρος Α ) Ενσωματωμένα Συστήματα Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Υ- 01 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Πολυεπεξεργαστές

Υ- 01 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Πολυεπεξεργαστές Υ- 01 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Πολυεπεξεργαστές Αρης Ευθυμίου Το σημερινό μάθημα! Εισαγωγή σε παράλληλα συστήματα Ταξινόμιση κατά Flynn Μέθοδοι επικοινωνίας: shared memory, message passing Δίκτυα διασύνδεσης!

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 Ιεραρχία Μνήμης (Memory Hierarchy)

Κεφάλαιο 7 Ιεραρχία Μνήμης (Memory Hierarchy) Κεφάλαιο 7 Ιεραρχία Μνήμης (Memory Hierarchy) 1 Συστήματα Μνήμης Η οργάνωση του συστήματος μνήμης επηρεάζει τη λειτουργία και απόδοση ενός μικροεπεξεργαστή: Διαχείριση μνήμης και περιφερειακών (Ι/Ο) απότολειτουργικόσύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική-ΙI Ενότητα 4 :

Αρχιτεκτονική-ΙI Ενότητα 4 : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Αρχιτεκτονική-ΙI Ενότητα 4 : Μνήμες Ιωάννης Έλληνας Τμήμα Η/ΥΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας

Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας Συστήματα Παράλληλης και Κατανεμημένης Επεξεργασίας Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No:08 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά Ασκήσεων 13: Συνοχή (Coherence) Κρυφών Μνημών, Προχωρημένοι Επεξεργαστές (Out-of-Order, Superscalar, Multithreading, Multicores)

Σειρά Ασκήσεων 13: Συνοχή (Coherence) Κρυφών Μνημών, Προχωρημένοι Επεξεργαστές (Out-of-Order, Superscalar, Multithreading, Multicores) ΗΥ-225: Οργάνωση Υπολογιστών 1νοιξη 2013 Τμ. Επ. Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Σειρά Ασκήσεων 13: Συνοχή (Coherence) Κρυφών Μνημών, Προχωρημένοι Επεξεργαστές (Out-of-Order, Superscalar, Multithreading,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Εργαστήριο Ενότητα: ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΣΦΑΛΜΑΤΩΣΗΣ Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 9ο μάθημα: Αρχιτεκτονική συστήματος μνήμης: Κρυφές μνήμες εισαγωγή

ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 9ο μάθημα: Αρχιτεκτονική συστήματος μνήμης: Κρυφές μνήμες εισαγωγή ΠΛΕ- 027 Μικροεπεξεργαστές 9ο μάθημα: Αρχιτεκτονική συστήματος μνήμης: Κρυφές μνήμες εισαγωγή Αρης Ευθυμίου Σύστημα μνήμης Η μνήμη είναι σημαντικό κομμάτι ενός υπολογιστή Επηρεάζει κόστος, ταχύτητα, κατανάλωση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 02 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 13 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 04 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 07 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 06 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP

Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Δίκτυα Υπολογιστών Ενότητα 10: Ethernet και ARP Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 6: inc, dec, loop, jcxz, dup, displacement Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 2: Βασικές αρχές λειτουργίας και χρήσης του υπολογιστή Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία. Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Μηχανοργάνωση Νοσοκομείου Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

i Στα σύγχρονα συστήματα η κύρια μνήμη δεν συνδέεται απευθείας με τον επεξεργαστή

i Στα σύγχρονα συστήματα η κύρια μνήμη δεν συνδέεται απευθείας με τον επεξεργαστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2015-16 Τεχνολογίες Κύριας (και η ανάγκη για χρήση ιεραρχιών μνήμης) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης i Στα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Εικονική Μνήμη (virtual memory)

Εικονική Μνήμη (virtual memory) Εικονική Μνήμη (virtual memory) Πολλά προγράμματα εκτελούνται ταυτόχρονα σε ένα υπολογιστή Η συνολική μνήμη που απαιτείται είναι μεγαλύτερη από το μέγεθος της RAM Αρχή τοπικότητας (η μνήμη χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 12 : Δομή και Λειτουργία της CPU 2/2 Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 1 : Οργάνωση και Αρχιτεκτονική υπολογιστών Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No:01 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

5. Παράλληλα Συστήματα: Εισαγωγή

5. Παράλληλα Συστήματα: Εισαγωγή Κεφάλαιο 5: Παράλληλα Συστήματα: Εισαγωγή 116 5. Παράλληλα Συστήματα: Εισαγωγή Τα τελευταία χρόνια υπάρχει όλο και αυξανόμενη ζήτηση για αύξηση της απόδοσης των υπολογιστικών συστημάτων. Ταυτόχρονα υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο)

Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Προγραμματισμός Η/Υ 1 (Εργαστήριο) Ενότητα 1: Εισαγωγή στη C - Αλγόριθμοι Καθηγήτρια Εφαρμογών: Τσαγκαλίδου Ροδή Τμήμα: Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ No 05 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Κύρια μνήμη. Μοντέλο λειτουργίας μνήμης. Ένα τυπικό υπολογιστικό σύστημα σήμερα. Οργάνωση Υπολογιστών (ΙI)

Κύρια μνήμη. Μοντέλο λειτουργίας μνήμης. Ένα τυπικό υπολογιστικό σύστημα σήμερα. Οργάνωση Υπολογιστών (ΙI) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 015-16 Οργάνωση Υπολογιστών (ΙI) (κύρια και ) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Ένα τυπικό υπολογιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1 Εισαγωγή Υλισµικό Λογισµικό Αρχές σχεδίασης ιαφάνεια Κλιµάκωση Παρεχόµενες υπηρεσίες Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή τριών επιπέδων Κατανοµή επεξεργασίας Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕ- 074 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2

ΠΛΕ- 074 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2 ΠΛΕ- 074 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2 7ο μάθημα: Κρυφές μνήμες (cache) - εισαγωγή Αρης Ευθυμίου Πηγές διαφανειών: συνοδευτικές διαφάνειες αγγλικης εκδοσης του βιβλιου Σύστημα μνήμης! Η μνήμη είναι σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 9 : Ιδεατή Μνήμη 1/2 Δημήτριος Λιαροκάπης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

13.2 Παράλληλος Προγραµµατισµός Γλωσσάρι, Σελ. 1

13.2 Παράλληλος Προγραµµατισµός Γλωσσάρι, Σελ. 1 13.2 Παράλληλος Προγραµµατισµός Γλωσσάρι, Σελ. 1 ΓΛΩΣΣΑΡΙ Αµοιβαίος αποκλεισµός (mutual exclusion) Στο µοντέλο κοινού χώρου διευθύνσεων, ο αµοιβαίος αποκλεισµός είναι ο περιορισµός του αριθµού των διεργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ANDROID-DEVKIT No:01 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας

Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Συστήματα Παράλληλης & Κατανεμημένης Επεξεργασίας Ενότητα 2: Αρχιτεκτονικές Von Neuman, Harvard. Κατηγοριοποίηση κατά Flynn. Υπολογισμός απόδοσης Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο

Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο Εργαστηριακή Άσκηση 1: Εισαγωγή στη διαμόρφωση πλάτους (ΑΜ) Προσομοίωση σε Η/Υ Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ασκήσεις Εργαστηρίου Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 11 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 3: Άλγεβρα Βοole και Λογικές Πράξεις Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Ηλεκτρονικό Εμπόριο. Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Ηλεκτρονικό Εμπόριο Ενότητα 7: Διαχείριση Εφοδιαστικής Αλυσίδας Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ Νικ. ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΤΜΗΜΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Τ.Ε. 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 4: Ψηφιακή Λογική, Άλγεβρα Boole, Πίνακες Αλήθειας (Μέρος Α) Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB)

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB) ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΜΕ Η/Υ 1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (Προγραμματισμός & MATLAB) Ν.Δ. Λαγαρός Μ. Φραγκιαδάκης Α. Στάμος Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικά Συστήματα

Υπολογιστικά Συστήματα Υπολογιστικά Συστήματα Ενότητα 4: Visual Basic for Applications (VBA) Δομές Επανάληψης και Επιλογής Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Μνήµης

Αρχιτεκτονική Μνήµης ΕΣ 08 Επεξεργαστές Ψηφιακών Σηµάτων Αρχιτεκτονική Μνήµης Τµήµα Επιστήµη και Τεχνολογίας Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Βιβλιογραφία Ενότητας Kuo [2005]: Chapters 3 & 4 Lapsley [2002]: Chapter

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ Η Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (Central Processing Unit -CPU) ή απλούστερα επεξεργαστής αποτελεί το μέρος του υλικού που εκτελεί τις εντολές ενός προγράμματος υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα

Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα Μικροεπεξεργαστές - Μικροελεγκτές Ψηφιακά Συστήματα 1. Ποια είναι η σχέση της έννοιας του μικροεπεξεργαστή με αυτή του μικροελεγκτή; Α. Ο μικροεπεξεργαστής εμπεριέχει τουλάχιστο έναν μικροελεγκτή. Β. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, μνήμης και Ε/Ε)

Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, μνήμης και Ε/Ε) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2015-16 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματική Ανάλυση Ι

Μαθηματική Ανάλυση Ι Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μαθηματική Ανάλυση Ι Ενότητα 5: Όρια και Συνέχεια Επίκ. Καθηγητής Θ. Ζυγκιρίδης e-mail: tzygiridis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή

Τι είναι ένα λειτουργικό σύστημα (ΛΣ); Μια άλλη απεικόνιση. Το Λειτουργικό Σύστημα ως μέρος του υπολογιστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Λειτουργικά Συστήματα (διαχείριση επεξεργαστή, και Ε/Ε) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικά Επιτεύγµατα. Πλεονεκτήµατα. Ορισµός Κατανεµηµένου Συστήµατος. Μειονεκτήµατα. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06

Τεχνολογικά Επιτεύγµατα. Πλεονεκτήµατα. Ορισµός Κατανεµηµένου Συστήµατος. Μειονεκτήµατα. E-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ 6. Εαρινό Εξάµηνο 2005-06 Τεχνολογικά Επιτεύγµατα Ε-03: Λειτουργικά Συστήµατα ΙΙ Εαρινό Εξάµηνο 2005-06 Ανάπτυξη ισχυρών µικροεπεξεργαστών ηµιουργία τοπικών δικτύων υψηλών ταχυτήτων «Εισαγωγή στα Κατανεµηµένα Λειτουργικά Συστήµατα»

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία

Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Νέες Τεχνολογίες και Καλλιτεχνική Δημιουργία Ενότητα # 9: Ψηφιακός Ήχος - Audacity Θαρρενός Μπράτιτσης Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Νο 6 Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική υπολογιστών

Αρχιτεκτονική υπολογιστών 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Αρχιτεκτονική υπολογιστών Ενότητα 5 : Η Εσωτερική Μνήμη Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Διαχείριση χρόνιων πασχόντων με συστήματα τηλεματικής Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Το υλικό του υπολογιστή

Το υλικό του υπολογιστή Το υλικό του υπολογιστή Ερωτήσεις 1. Τι αντιλαμβάνεστε με τον όρο υλικό; Το υλικό(hardware) αποτελείται από το σύνολο των ηλεκτρονικών τμημάτων που συνθέτουν το υπολογιστικό σύστημα, δηλαδή από τα ηλεκτρονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα # 3: Αριθμητικά Περιγραφικά Μέτρα Εβελίνα Κοσσιέρη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής ΑΔΕΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα

Λειτουργικά Συστήματα 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 6 : Αδιέξοδο 1/2 Δημήτριος Λιαροκάπης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 14 Εισαγωγή στην Ιεραρχία Μνήμης

Διάλεξη 14 Εισαγωγή στην Ιεραρχία Μνήμης ΗΥ 232 Οργάνωση και Σχεδίαση Υπολογιστών Διάλεξη 14 Εισαγωγή στην Ιεραρχία Μνήμης Νίκος Μπέλλας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων 1 H Μικρο-αρχιτεκτονική μας 4 1 0 PCSrc IF/ID Control ID/EX

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 6: Η Τεχνολογία Λογισμικού στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου-Υπολογιστή Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Αναπαράσταση δεδοµένων. Αναπαράσταση πληροφορίας. υαδικοί αριθµοί. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07

Ενότητα 4. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Αναπαράσταση δεδοµένων. Αναπαράσταση πληροφορίας. υαδικοί αριθµοί. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Ενότητα 4 Εισαγωγή στην Πληροφορική Κεφάλαιο 4Α: Αναπαράσταση πληροφορίας Κεφάλαιο 4Β: Επεξεργαστές που χρησιµοποιούνται σε PCs Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Δεδομένων. Ενότητα 7: Άλλες παραλλαγές Συνδεδεμένων Λιστών-Παράσταση Αραιού Πολυωνύμου με Συνδεδεμένη Λίστα. Καθηγήτρια Μαρία Σατρατζέμη

Δομές Δεδομένων. Ενότητα 7: Άλλες παραλλαγές Συνδεδεμένων Λιστών-Παράσταση Αραιού Πολυωνύμου με Συνδεδεμένη Λίστα. Καθηγήτρια Μαρία Σατρατζέμη Ενότητα 7: Άλλες παραλλαγές Συνδεδεμένων Λιστών-Παράσταση Αραιού Πολυωνύμου με Συνδεδεμένη Λίστα Καθηγήτρια Μαρία Σατρατζέμη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: 1 Εισαγωγή, Χρήσιμες Εφαρμογές Σκοπός του εργαστηρίου αυτού είναι η εξοικείωση με κάποιες εφαρμογές που θα μας φανούν πολύ χρήσιμες κατά τη διάρκεια του μαθήματος της Εισαγωγής στον Προγραμματισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα: Συσκευές Τηλεμετρίας Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ Μπέλλου Σοφία e-mail: sbellou@uowm.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ(Θ) Ενότητα 9: ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΕΙΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένα Συστήματα

Ενσωματωμένα Συστήματα Ενσωματωμένα Συστήματα Ενότητα: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ARDUINO Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών

Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών Δυναμική Ηλεκτρικών Μηχανών Ενότητα 1: Εισαγωγή Βασικές Αρχές Επ. Καθηγήτρια Τζόγια Χ. Καππάτου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων 2. Φροντιστήριο Δοσοληψίες Τεχνικές ελέγχου συνδρομικότητας. Ημερ: 05/5/2009 Ακ.Έτος 2008-09

Βάσεις Δεδομένων 2. Φροντιστήριο Δοσοληψίες Τεχνικές ελέγχου συνδρομικότητας. Ημερ: 05/5/2009 Ακ.Έτος 2008-09 Βάσεις Δεδομένων 2 Φροντιστήριο Δοσοληψίες Τεχνικές ελέγχου συνδρομικότητας Ημερ: 05/5/2009 Ακ.Έτος 2008-09 Θεωρία-Επανάληψη Δοσοληψία-ορισμός Το πρόβλημα της απώλειας των ενημερώσεων Το πρόβλημα της προσωρινής

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 2: Προγραμματισμός Ανθρώπινου Δυναμικού Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές και Δορυφορικές Επικοινωνίες

Κινητές και Δορυφορικές Επικοινωνίες Πανεπιστήμιο Αιγαίου Κινητές και Δορυφορικές Επικοινωνίες Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: «Τεχνολογίες Δικτύων Επικοινωνιών & Υπολογιστών» Βασικές Αρχές Κυψελωτών Συστημάτων Δημοσθένης Βουγιούκας

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 8: Διανομή. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 8: Διανομή. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αρχές Μάρκετινγκ Ενότητα 8: Διανομή Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Διακριτά Μαθηματικά. Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Διακριτά Μαθηματικά Ενότητα 4: Εισαγωγή / Σύνολα Αν. Καθηγητής Κ. Στεργίου e-mail: kstergiou@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία

Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Αλληλεπίδραση Ανθρώπου- Υπολογιστή & Ευχρηστία Ενότητα 3: Ο Υπολογιστής Σαπρίκης Ευάγγελος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο

Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο Εργαστηριακή Άσκηση 3: Εισαγωγή στη διαμόρφωση συχνότητας (FΜ) Προσομοίωση σε Η/Υ Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Διασυνδετικοί Δίαυλοι. Τι διασυνδέει ένας δίαυλος; Μεταφορά δεδομένων. Διασύνδεση Εισόδου-Εξόδου. Μ.Στεφανιδάκης

Διασυνδετικοί Δίαυλοι. Τι διασυνδέει ένας δίαυλος; Μεταφορά δεδομένων. Διασύνδεση Εισόδου-Εξόδου. Μ.Στεφανιδάκης Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2014-15 Διασύνδεση Εισόδου-Εξόδου (συσκευές και ) http://www.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης Διασυνδετικοί : Αναλαμβάνουν την

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων

Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων Εισαγωγή στην Διοίκηση Επιχειρήσεων Ενότητα 7: ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Μαυρίδης Δημήτριος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα. Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί

Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα. Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα Ενότητα 9: Πληροφοριακά Συστήματα Ορισμοί Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Τμήμα Οργάνωσης & Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κωνσταντίνος Ταραμπάνης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών

Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Αρχιτεκτονική Υπολογιστών Ενότητα 10: Πέρασμα Παραμέτρων σε Διαδικασίες. Δρ. Μηνάς Δασυγένης mdasyg@ieee.org Εργαστήριο Ψηφιακών Συστημάτων και Αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου

Σύστημα διασύνδεσης και. διαδικασία εισόδου-εξόδου ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Κεφάλαιο 6 Σύστημα διασύνδεσης και διαδικασία εισόδου-εξόδου Τι είναι αρτηρία (Bus) ; Ένα σύνολο γραμμών διασύνδεσης Πρωτόκολλο (protocol) Περιγραφή Πρωτοκόλλου χρονικό διάγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή στην Δομή, Οργάνωση, Λειτουργία και Αξιολόγηση Υπολογιστών 1.1. Υλικό και Λογισμικό.. 1 1.2 Αρχιτεκτονική Υπολογιστών.. 3 1.3 Δομή, Οργάνωση και Λειτουργία Υπολογιστών 6 1.3.1 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Λειτουργικά

Εισαγωγή στα Λειτουργικά Εισαγωγή στα Λειτουργικά Συστήματα Ενότητα 6: Διαχείριση Μνήμης Ι Γεώργιος Φ. Φραγκούλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σεάδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών

Τμήμα Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας. Οργάνωση Υπολογιστών Οργάνωση Υπολογιστών Υπολογιστικό Σύστημα Λειτουργικό Σύστημα Αποτελεί τη διασύνδεση μεταξύ του υλικού ενός υπολογιστή και του χρήστη (προγραμμάτων ή ανθρώπων). Είναι ένα πρόγραμμα (ή ένα σύνολο προγραμμάτων)

Διαβάστε περισσότερα

11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα 11 ο ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΗΜΑΤΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ενότητα: Μ/Σ FOURIER Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου Ενότητα : Ψηφιακός Έλεγχος Συστημάτων Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός H/Y Ενότητα 6: Δομές (structures) Επικ. Καθηγητής Συνδουκάς Δημήτριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά)

Προγραμματισμός H/Y Ενότητα 6: Δομές (structures) Επικ. Καθηγητής Συνδουκάς Δημήτριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Προγραμματισμός H/Y Ενότητα 6: Δομές (structures) Επικ. Καθηγητής Συνδουκάς Δημήτριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής

Τεχνολογία Πολυμέσων. Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Τεχνολογία Πολυμέσων Ενότητα # 4: Ήχος Διδάσκων: Γεώργιος Ξυλωμένος Τμήμα: Πληροφορικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ταυτοχρονισμού

Έλεγχος Ταυτοχρονισμού Έλεγχος Ταυτοχρονισμού Κεφάλαιο 17 Database Management Systems 3ed, R. Ramakrishnan and J. Gehrke Ελληνική Μετάφραση: Γεώργιος Ευαγγελίδης 1 Συγκρουσιακώς Σειριοποιήσιμα Χρονοπρογράμματα Δυο χρονοπρογράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων 8o εξάμηνο, Ροή Υ, ΗΜΜΥ

Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων 8o εξάμηνο, Ροή Υ, ΗΜΜΥ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εργαστήριο Λειτουργικών Συστημάτων 8o εξάμηνο, Ροή Υ, ΗΜΜΥ Σχεδιασμός και υλοποίηση υποδομής σημείωσης διεργασιών στον

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2006 ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΡΟΚΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΣΩΤΗΡΑΚΟΥ ΣΤΑΜΑΤΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΕΣ Μονάδες εκτέλεσης Αρχεία εγγραφών Έλεγχο λογικής ΜΝΗΜΗ ROM RAM ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΟΔΟΥ-ΕΞΟΔΟΥ(I/O) ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΣΤΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων

Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων 1 Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Προχωρημένα Θέματα Προγραμματισμού Δικτύων Ενότητα 1: Εισαγωγή στον Προγραμματισμό Πόρων Δικτύων(ΠΠΔ) Φώτης Βαρζιώτης 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1η. Θεωρήστε ένα σύστημα μνήμης με μία cache: 4 way set associative μεγέθους 256ΚΒ,

Άσκηση 1η. Θεωρήστε ένα σύστημα μνήμης με μία cache: 4 way set associative μεγέθους 256ΚΒ, Ασκήσεις Caches Άσκηση 1η Θεωρήστε ένα σύστημα μνήμης με μία cache: 4 way set associative μεγέθους 256ΚΒ, με cache line 8 λέξεων. Χαρακτηριστικά συστήματος μνήμης: μέγεθος της λέξης είναι 32 bits. 1 byte

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Εισαγωγή στην Πληροφορική Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή στην Πληροφορική 1 Γενικές πληροφορίες Εισαγωγή στην Πληροφορική ιδασκαλία: Παναγιώτης Χατζηδούκας Email:

Διαβάστε περισσότερα

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος.

10. Με πόσους και ποιους τρόπους μπορεί να αναπαρασταθεί ένα πρόβλημα; 11. Περιγράψτε τα τρία στάδια αντιμετώπισης ενός προβλήματος. 1. Δώστε τον ορισμό του προβλήματος. 2. Σι εννοούμε με τον όρο επίλυση ενός προβλήματος; 3. Σο πρόβλημα του 2000. 4. Σι εννοούμε με τον όρο κατανόηση προβλήματος; 5. Σι ονομάζουμε χώρο προβλήματος; 6.

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 3: Ανάλυση και περιγραφή θέσης εργασίας Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 3: Ανάλυση και περιγραφή θέσης εργασίας Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 3: Ανάλυση και περιγραφή θέσης εργασίας Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα