Κοσμικά σωματίδια υψηλών ενεργειών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κοσμικά σωματίδια υψηλών ενεργειών"

Transcript

1 Κοσμικά σωματίδια υψηλών ενεργειών μια εισαγωγή στην Αστρο-Σωματιδιακή Φυσική Αναστάσιος Λιόλιος Αστεροσκοπείο, Α.Π.Θ. 20 Μαϊου 2008

2 ΙΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΑΠΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ ΑΠΛΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΣΚΟΠΙΟ: ο αέρας είναι πάντα ιονισμένος (τυπική τιμή ζεύγη ανά m 3 ) Η ύλη ιονίζεται από διερχόμενα ενεργειακά σωματίδια (ενίοτε υπάρχει και φθορισμός) γιατί συμβαίνει αυτό; Τα ενεργειακά σωματίδια χάνουν την ενέργειά τους μέσα στο υλικό, προκαλώντας ιονισμούς και διεγέρσεις στα άτομα του υλικού. π.χ. η ραδιενέργεια είναι αιτία ιονισμού του αέρα

3 ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΚΟΣΜΙΚΩΝ ΑΚΤΙΝΩΝ Hess (1912), αερόστατο, 5 km: μια διεισδυτική ακτινοβολία έρχεται από το διάστημα. Kohlorster (1912), αερόστατο, 9 km: επιβεβαίωση Wulf μετρήσεις στον πύργο Eifel (1910) Συμπέρασμα: υπάρχει μια ακόμη αιτία ιονισμού του αέρα (εκτός της φυσικής ραδιενέργειας του εδάφους). Millikan (1925): έδωσε το όνομα Cosmic Rays Anderson (1932): ανακάλυψη του ποζιτρονίου, του πρώτου σωματίου αντι-ύλης Compton (1933): φαινόμενο γεωγραφικού πλάτους. Anderson & Neddermeyer (1936): ανακάλυψη του μιονίου Auger (1938): εκτεταμένοι ατμοσφαιρικοί καταιγισμοί Powell (1947): ανακάλυψη του πιονίου Rochester & Butler (1947): ανακάλυψη του καονίου... Βραβείο Nobel (1936) στους Hess και Anderson

4 Τί είναι άμεσα αντιληπτό από τη βροχή των κοσμικών σωματιδίων; ΣΕΛΑΣ Φαινόμενο γνωστό και στους αρχαίους Έλληνες. Αριστοτέλης, Μετεωρολογικά: "Φαίνεται δε ποτέ συνιστάμενα - νύκτωρ αιθρίας ούσης - πολλά φάσματα εν τω ουρανώ...".

5 Σέλας Αιτία, ο βομβαρδισμός των υψηλών ατμοσφαιρικών στρωμάτων στην περιοχή των πόλων, από φορτισμένα σωματίδια (π.χ. ηλεκτρόνια), τα οποία διεγείρουν τα άτομα του Οξυγόνου και του Αζώτου του ατμοσφαιρικού αέρα.

6 Μαγνητική ακαμψία (magnetic rigidity) Μαγνητική ακαμψία ενός σωματιδίου είναι η ορμή του (η κάθετη προς το μαγνητικό πεδίο) διαιρεμένη με το φορτίο του: B r = p ze p = γ υ m0 όπου: Για Ε >> m 0 c 2 : B r = Για τα κοσμικά σωματιδία, η μαγνητική ακαμψία αποτελεί μέτρο της ικανότητάς τους να διαπερνούν το μαγνητικό πεδίο της γής. E cze Συνήθης μονάδα μέτρησης (για c= 1) το Giga-Volt: 1 GV = 1GeV/e. Για τον κάθε τόπο, συνήθως αναφέρεται το κατώφλι ακαμψίας (cutoff rigidity). Πειραματικά, προκύπτει ότι, το κατώφλι ακαμψίας στον ισημερινό είναι (για κατακόρυφη πρόσπτωση): 15 με 17 GV Στους πόλους είναι θεωρητικά μηδέν, πρακτικά ομως καθορίζεται από το πάχος του υλικού της ατμόσφαιρας, περίπου στα 0,4 GV

7 Σωματίδια από το διάστημα Προέλευση Ήλιος, από kev (ηλιακός άνεμος, CMEs) μέχρι GeV (εκλάμψεις) Γαλαξίας, μέχρι PeV (=10 15 ev) από SNR Εξωγαλαξιακές πηγές, άνω των ev (από AGN, GRB,??) Υπερσυμμετρικά σωματίδια, σενάρια top-down (αντί bottom-up) Ενέργεια φτάνει μέχρι ZeV = ev (για σύγκριση: σημερινοί επιταχυντές ~ 10 ΤeV = ev) Είδος Γυμνοί πυρήνες, κυρίως πρωτόνια (85 %) και He (12%), αλλά και Li, Be, B, C, N, O, Fe,. Επίσης ηλεκτρόνια, ποζιτρόνια, αντι-πρωτόνια, γάμμα, νετρίνα,

8 Φορτισμένα σωματίδια επιταχύνονται κατά μήκος των ανοικτών δυναμικών γραμμών του μαγνητικού πεδίου

9 Ο ήλιος και το μαγνητικό πεδίο της γής Ο ηλιακός άνεμος παραμορφώνει τη μαγνητόσφαιρα της γής. ημιουργεί ένα κρουστικό μέτωπο προς την κατεύθυνση του ήλιου και μια μεγάλη ουρά προς την αντίθετη κατεύθυνση.

10 Ο μεταβλητός Ήλιος

11 Επηρεασμός της κοσμικής ακτινοβολίας από την ηλιακή δραστηριότητα Η αυξημένη ηλιακή δραστηριότητα οδηγεί σε: συμπίεση της γήινης μαγνητόσφαιρας, επομένως αύξηση φαινομένων στη Γή όπως οι μαγνητικές καταιγίδες και το πολικό σέλας. αύξηση του διαπλανητικού μαγνητικού πεδίου, επομένως καθιστά δυσκολότερη την άφιξη των γαλαξιακών κοσμικών ακτίνων στη Γή. Έτσι, η ένταση της κοσμικής ακτινοβολίας που καταμετράται στη Γή είναι μειωμένη στο μέγιστο της ηλιακής δραστηριότητας (11-ετής αντισυσχετισμός).

12 Σωματίδια από το διάστημα Προέλευση Ήλιος, από kev (ηλιακός άνεμος, CMEs) μέχρι GeV (εκλάμψεις) Γαλαξίας, μέχρι PeV (=10 15 ev) από SNR Εξωγαλαξιακές πηγές, άνω των ev (από AGN, GRB,??) Υπερσυμμετρικά σωματίδια, σενάρια top-down (αντί bottom-up) Ενέργεια φτάνει μέχρι ZeV = ev (για σύγκριση: σημερινοί επιταχυντές ~ 10 ΤeV = ev) Είδος Γυμνοί πυρήνες, κυρίως πρωτόνια (85 %) και He (12%), αλλά και Li, Be, B, C, N, O, Fe,. Επίσης ηλεκτρόνια, ποζιτρόνια, αντι-πρωτόνια, γάμμα, νετρίνα,

13 Φάσμα των ηλιακών σωματιδίων

14 Φάσμα των κοσμικών ακτίνων Η ροή (αριθμός σωματιδίων ανά μονάδα επιφάνειας και μονάδα χρόνου) ακολουθεί εκθετικό νόμο: Φ(Ε) ~ Ε -3 (δηλαδή για δεκαπλασιασμό της ενέργειας, η ροή γίνεται 1000 φορές μικρότερη). Μικρή μεταβολή του εκθέτη στο γόνατο και στον αστράγαλο. Η περιοχή κάτω των 10 GeV διαμορφώνεται έντονα (ίσως και κατά μία τάξη μεγέθους) από την ηλιακή δραστηριότητα. Κύρια προέλευση, ο Γαλαξίας!

15 Ο Γαλαξίας, οι SN και τα SNR SN-1987A Από τον Γαλαξία προέρχεται η πλειονότητα των κοσμικών σωματιδίων (GCRs). Οι κοσμικοί επιταχυντές του Γαλαξία (για ενέργειες μέχρι ev) είναι: SuperNovae (SN) SuperNova Remnants (SNR). SNR-1054 (SuperNova Remnant)

16 Το υπόλειμμα του SN1054 Το Crab Nebula (νεφέλωμα Καρκίνος) είναι το πιο μελετημένο υπόλειμμα υπερκαινοφανούς. Πρόκειται για το διαστελλόμενο νέφος σκόρπιας ύλης, συνολικής μάζας όσο μερικές μάζες Ηλίου (m H kg protons), από την καταστροφική έκρηξη ενός μαζικού αστέρα που υπήρχε σε απόσταση 6,500 ετών φωτός, στον αστερισμό του Ταύρου. Το φώς της έκρηξης έφτασε στη Γή το έτος 1054 μ.χ. και η παρατήρησή του καταγράφηκε από τους Κινέζους αστρονόμους αφού είχε λαμπρότητα μεγαλύτερη από της Αφροδίτης. Ήταν ορατός στο πλήρες φώς της μέρας για ένα μήνα. Σήμερα το νέφος έχει έκταση περίπου 12 ly και παρατηρούμε ότι ακόμη διαστέλλεται (ταχύτητα 2000 km/s). Η συνολική ενέργεια που απελευθερώθηκε υπολογίζεται ότι είναι της τάξης των joule. Στο κέντρο του νέφους υπάρχει ένας pulsar περιόδου T = 33 ms. Ο pulsar είναι ένας ταχύτατα περιστρεφόμενος αστέρας νετρονίων ακτίνας 10 km και με μαγνητικά πεδία της τάξης των 10 8 Tesla. Η πάνω εικόνα ελήφθη στο ορατό από το ιαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble. Η κάτω εικόνα ελήφθη στις ακτίνες Χ από το Chandra X- ray Observatory. Στο ορατό φως Στις ακτίνες Χ

17 Επιτάχυνση των σωματιδίων Μηχανισμός Fermi (1949): τα γαλαξιακά κοσμικά σωματίδια επιταχύνονται στον μεσογαλαξιακό χώρο σαν αποτέλεσμα πολλαπλών συναντήσεών τους με μεγάλα κινούμενα μαγνητικά νέφη πλάσματος. Ο μηχανισμός παράγει με φυσικό τρόπο το ενεργειακό φάσμα κοσμικών σωματιδίων, με εκθετική μείωση της ροής τους με την ενέργεια. Μειονεκτήματα: ο εκθέτης εξαρτάται από τοπικά χαρακτηριστικά π.χ. ταχύτητα του νέφους, πιθανότητα συνάντησης των σωματιδίων με αυτό κ.λ.π. και έτσι δεν παράγεται ένας γενικός εκθετικός νόμος για όλα τα σωματίδια, όπου και αν επιταχύνονται. Ο μηχανισμός είναι, χρονικά, πολύ αργός στην επίτευξη μεγάλων ενεργειών. Ο μηχανισμός δεν μπορεί να ερμηνεύσει τις ενέργειες των παρατηρούμενων εξαιρετικά υψηλών ενεργειών κοσμικών σωματιδίων (UHE cosmic rays).

18 Μηχανισμός επιτάχυνσης 2 ης και 1 ης τάξης Πιο αποδοτικός αποδεικνύεται ο μηχανισμός επιτάχυνσης που θεωρεί κοσμικούς επιταχυντές τα ισχυρά κρουστικά μέτωπα που αναπτύσσονται π.χ. από τις εκρήξεις των SN (μηχανισμός 1 ης τάξης).

19 Διάδοση των GCRs στον Γαλαξία interstellar medium Moskalenko, Strong & Reimer (astro-ph/ ) Πού παράγονται επιταχύνονται οι μεγαλύτερης ενέργειας κοσμικές ακτίνες;

20 Σωματίδια από το διάστημα Προέλευση Ήλιος, από kev (ηλιακός άνεμος, CMEs) μέχρι GeV (εκλάμψεις) Γαλαξίας, μέχρι PeV (=10 15 ev) από SNR Εξωγαλαξιακές πηγές, άνω των ev (από AGN, GRB,??) Υπερσυμμετρικά σωματίδια, σενάρια top-down (αντί bottom-up) Ενέργεια φτάνει μέχρι ZeV = ev (για σύγκριση: σημερινοί επιταχυντές ~ 10 ΤeV = ev) Είδος Γυμνοί πυρήνες, κυρίως πρωτόνια (85 %) και He (12%), αλλά και Li, Be, B, C, N, O, Fe,. Επίσης ηλεκτρόνια, ποζιτρόνια, αντι-πρωτόνια, γάμμα, νετρίνα,

21 Ο γαλαξίας της Ανδρομέδας, η Τοπική Ομάδα γαλαξιών και το Τοπικό Υπερσμήνος Ο μεγάλος γείτονας (M31) Απόσταση: 2 Mly ιάμετρος: ly Είναι ο μεγαλύτερος της Τοπικής Ομάδας Γαλαξιών η οποία περιλαμβάνει μερικές δεκάδες γαλαξίες, μέχρι την απόσταση των ~10 Mly. Ο Γαλαξίας μας (Milky Way) είναι ο δεύτερος σε μέγεθος της Ομάδας, με τρίτο τον γαλαξία του Τριγώνου (Triangulum galaxy). Η πρώτη πεντάδα συμπληρώνεται με τα δύο Νέφη του Μαγγελάνου. Σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι γαλαξίες θεωρούνται νάνοι, αφού έχουν διάμετρο κάτω από ly. Η Τοπική Ομάδα ανήκει σε μια πολύ μεγαλύτερη συγκέντρωση γαλαξιών, το Υπερσμήνος της Παρθένου ή αλλιώς Τοπικό Υπερσμήνος, που περιλαμβάνει χιλιάδες γαλαξίες. ιάμετρος: 200 Mly, συνολική μάζα: M H.

22 Πυρήνες Ενεργών Γαλαξιών (Active Galactic Nuclei-AGN) Οι ενεργοί γαλαξίες έχουν μια συμπαγή περιοχή στο κέντρο τους, τον πυρήνα του ενεργού γαλαξία (AGN), που εκπέμπει έντονη ακτινοβολία και λαμπρότητα μεγαλύτερη από την λαμπρότητα όλου του υπόλοιπου γαλαξία και σε όλο το ΗΜ φάσμα (ραδιοκύματα, ορατό, υπεριώδες, ακτίνες Χ, ακτίνες γ μερικές φορές μέχρι ενέργειας TeV). Μπορεί να είναι εκατοντάδες ή χιλιάδες φορές πιο φωτεινοί από έναν συνηθισμένο γαλαξία. Το τέρας ή κεντρική μηχανή των AGN θεωρείται ότι είναι μια μαύρη τρύπας μάζας μεγαλύτερης κατά πολλά εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια φορές από τη μάζα του Ήλιου, που καταπίνει τη μάζα του γαλαξία καθώς αυτή έλκεται βαρυτικά, περιδυνούμενη προς έναν κεντρικό δίσκο συσσώρευσης. Στους ενεργούς γαλαξίες ανήκουν και τα quasars (quasi-stellar radio sources) που είναι έντονες πηγές ραδιοκυμάτων. Παρόλο που βρίσκονται στα όρια του ορατού σύμπαντος, οι πηγές αυτές λάμπουν σαν αστέρια του γαλαξία μας! Το quasar 3C 273, σε απόσταση 2x10 9 ly, έχει λαμπρότητα 100 φορές μεγαλύτερη από του Γαλαξία μας. Στην δεξιά εικόνα το φως του κέντρου έχει κοπεί για να φανεί το υπόλοιπο αντικείμενο.

23 Ο ενεργός γαλαξίας Centaurus A (NGC 5128) Η εικόνα αυτή στις ακτίνες Χ από το Chandra, αποκαλύπτει τη λαμπρή περιοχή του AGN και έναν πίδακα. Το κέντρο του γαλαξία Centaurus A είναι το πλησιέστερο σε μας AGN, σε απόσταση 11 εκατομμυρίων ετών φωτός. Το πείραμα Auger διαπίστωσε ότι, από τα πολύ υψηλής ενέργειας κοσμικά σωματίδια που μέτρησε, τα δύο προήλθαν από μια περιοχή εύρους 3 γύρω από αυτό το αντικείμενο. Η εικόνα στα ραδιοκύματα που προβάλλεται πάνω στην εικόνα στο ορατό (credit NASA), αποκαλύπτει δύο πίδακες.

24 Κοσμικοί επιταχυντές πέρα από τον Γαλαξία Από την κεντρική περιοχή των ενεργών γαλαξιών μπορεί να ξεπηδούν αξονικά προς το διάστημα τεράστιοι πίδακες σχετικιστικών σωματιδίων

25 Quasars, γαλαξίες Seyfert, Βlazars... Φαίνεται ότι πρόκειται για την ίδια κατηγορία αντικειμένων: ενεργοί γαλαξίες ιδωμένοι από διαφορετικές γωνίες. Τα Blazars, με μεγάλη λαμπρότητα σε ακτινοβολία Χ και γ (ενέργεια μέχρι TeV), έχουν στραμμένο προς εμάς τον έναν από τους πίδακές τους.

26 Το Jet ενός AGN είναι ένας τεράστιος πίδακας υπερ-σχετικιστικών σωματιδίων

27 Πόσο μακριά; Αλληλεπίδραση των πρωτονίων υπερ-υψηλών ενεργειών με την ακτινοβολία υποβάθρου Όριο GZK (Greisen Zatsepin, Kuzmin, 1966): Το σύμπαν δεν είναι διαφανές(!) σε πρωτόνια ενέργειας πάνω από ev Αιτία: Τα κοσμικά πρωτόνια υπερ-υψηλών ενεργειών αλληλεπιδρούν έντονα με την ακτινοβολία υποβάθρου και χάνουν ενέργεια κυρίως μέσω της παραγωγής πιονίων (και με παραγωγή ζεύγους e - -e + ). Συνέπεια: Οι εξω-γαλαξιακές πηγές κοσμικών σωματιδίων δεν μπορεί να είναι σε απόσταση πάνω από ly (δηλαδή εντός του γαλαξιακού σμήνους). Για τους βαρύτερους πυρήνες, οι αποστάσεις που μπορούν να ταξιδεύουν είναι ακόμη μικρότερες, επειδή φωτοδιασπώνται κατά την αλληλεπίδρασή τους με την ακτινοβολία υποβάθρου.

28 Η ενεργός διατομή της φωτο-πιονικής αντίδρασης Η ενεργός διατομή (σε μbarns) φωτο-παραγωγής πιονίων από πρωτόνια, σε συνάρτηση με την ενέργειας των φωτονίων: γ + p n+ π + γ + p p+ π 0 γ + p p(n) + πιόνια Το ενεργειακό κατώφλι που απαιτείται για την φωτοπαραγωγή πιονίων είναι όση περίπου η μάζα ηρεμίας του παραγομένου πιονίου: Ε th m π c MeV

29 Υπολογισμός του ορίου GZK Ενέργεια φωτονίου ακτινοβολίας CMB: hv ev Ενέργεια φωτονίου ακτινοβολίας CMB στο Σ.Α. του σωματιδίου: γ ( υ cosθ ) 3 hv = γ hv0 + γ hv0 = γ (10 ev ) c (γ ο παράγοντας Lorentz του σωματιδίου, υ η ταχύτητά του, θ η γωνία της υ ως προς την ταχύτητα του φωτονίου). Θέτοντας hv = E thr = 150 MeV (το ενεργειακό κατώφλι που απαιτείται για φωτοπαραγωγή πιονίων) βρίσκουμε ότι ο παράγων Lorentz του σωματιδίου πρέπει να είναι: 150 MeV γ = 3 10 ev Άρα, η παραγωγή πιονίων αρχίζει από την ενέργεια πρωτονίου: Ε pr γ m pr c 2 γ 10 9 ev ev 11 Ακριβέστερα: Ε pr = ev

30 Μέσο μήκος ελεύθερης διαδρομής πρωτονίων (ενέργειας άνω του ορίου GZK) Μέσο μήκος μέχρι να συμβεί μια σκέδαση: λ π = σ 1 π n CMB Το μέσο μήκος ελεύθερης διαδρομής λ εξαρτάται από την ενεργό διατομή της σκέδασης και από την πυκνότητα η bgr της ακτινοβολίας υποβάθρου. Θεωρώντας: σ π 200 μb = cm 2 και ότι η bgr 500 φωτόνια/cm 3, προκύπτει: λ π = 1/(σ π η bgr ) cm = 10 7 έτη φωτός.

31 Correlation of the Highest-Energy Cosmic Rays with Nearby Extragalactic Objects The Pierre Auger Collaboration Science 9 November 2007: p Using data collected at the Pierre Auger Observatory during the past 3.7 years, we demonstrated a correlation between the arrival directions of cosmic rays with energy above 6x10 19 electron volts and the positions of active galactic nuclei (AGN) lying within 75 megaparsecs. The correlation we observed is compatible with the hypothesis that the highest-energy particles originate from nearby extragalactic sources whose flux has not been substantially reduced by interaction with the cosmic background radiation. AGN are possible sources.

32 Σωματίδια από το διάστημα Προέλευση Ήλιος, από kev (ηλιακός άνεμος, CMEs) μέχρι GeV (εκλάμψεις) Γαλαξίας, μέχρι PeV (=10 15 ev) από SNR Εξωγαλαξιακές πηγές, άνω των ev (από AGN, GRB,??) Υπερσυμμετρικά σωματίδια, σενάρια top-down (αντί bottom-up) Σενάρια top-down : Τα κοσμικά σωματίδια (UHECRs) προέρχονται από την διάσπαση σωματιδίων πολύ μεγάλης μάζας (πάνω από ev) π.χ. κοσμολογικές ατέλειες (μαγνητικά μονόπολα, κοσμικές χορδές, τοιχώματα περιοχών)

33 ιασπάσεις υπερ-μαζικών σωματιδίων Εντελώς διαφορετικό σενάριο που παρακάμπτει το πρόβλημα της επιτάχυνσης. Αποδίδει την αρχή των κοσμικών ακτίνων πολύ υψηλών ενεργειών σε διασπάσεις σε υπερσυμμετρικών σωματιδίων και σωματιδίων με μάζα της κλίμακας της μεγάλης ενοποίησης (10 24 με ev). Τα σωματίδια αυτά τεράστιας μάζας μπορεί να δημιουργούνται από τις λεγόμενες τοπολογικές ατέλειες, π.χ. μαγνητικά μονόπολα. Τα υπερ-συμμετρικά σωματίδια, προβλέπονται από τις θεωρίες υπερσυμμετρίας (supersymmetry, SUSY). Βασική ιδέα των θεωριών υπερσυμμετρίας : για κάθε σύνηθες σωματίδιο υπάρχει ένα υπερσυμμετρικό σωματίδιο με παρόμοιες ιδιότητες αλλά με spin διαφορετικό κατά 1/2. Έτσι προκύπτουν: υπερσυμμετρικά μποζόνια από τα συνήθη φερμιόνια (π.χ. το selectron με σπιν 0, από το electron με σπιν 1/2). υπερσυμμετρικά φερμιόνια από τα συνήθη μποζόνια (π.χ. το photino με σπιν 1/2, από το photon με σπιν 1). Το ελαφρύτερο υπερσυμμετρικό σωματίδιο που προβλέπεται από τα μοντέλα υπερσυμμετρίας είναι το neutralino χ (ένας γραμμικός συνδυασμός από photino, zino και τα δύο ουδέτερα Higgsino). Το neutralino είναι σταθερό επειδή δεν μπορεί να διασπασθεί σε άλλο υπερ-συμμετρικό σωματίδιο. Τα βαρύτερα όμως διασπώνται.

34 Πίσω στη Γή: Ατμοσφαιρικοί Καταιγισμοί Σωματιδίων Αποτελέσματα Ιονισμός της ατμόσφαιρας Φως φθορισμού & Cerenkov Δευτερογενή σωματίδια (p, n, π, e, γ, μ, ν,...) Ραδιονουκλίδια ( 3 H, 7 Be, 10 Be, 14 C,...)

35 ημιουργία των καταιγισμών σωματιδίων Ένα ενεργειακό σωματίδιο χάνει την ενέργειά του μέσα στο υλικό προκαλώντας ιονισμούς και διεγέρσεις αλλά και δημιουργώντας νέα σωματίδια. Παράδειγμα: ο ΗλεκτροΜαγνητισμός καταιγισμός Στην εικόνα: ΗΜ καταιγισμός που αναπτύχθηκε από ένα αρχικό φωτόνιο γ ή ηλεκτρόνιο υψηλής ενέργειας, μέσα σε ειδική διάταξη στο MIT. Η διάταξη, αποτελούμενη από μια σειρά μεταλλικών πλακών μέσα σε θάλαμο φυσσαλίδων, παράγει τον καταιγισμό, επιτρέποντας ταυτόχρονα τη φωτογράφισή του.

36 Ανάπτυξη ηλεκτρομαγνητικού καταιγισμού Ένα φωτόνιο ή ηλεκτρόνιο υψηλής ενέργειας E 0 >> Ε crit που προσπίπτει σε κάποιο υλικό, προκαλεί ένα καταιγισμό από δευτερογενή ηλεκτρόνια και φωτόνια μέσω ακτινοβολίας πέδησης και δίδυμης γένεσης. Σε απλοποιημένη εκδοχή ο ΗΜ καταιγισμός που δημιουργεί σωματίδιο γ υψηλής ενέργειας E 0 έχει ως εξής: το αρχικό γ παράγει ένα e+ και ένα e-, τα οποία, εφ όσον έχουν υψηλή ενέργεια, παράγουν με πέδηση νέα γ. Αυτά και πάλι με δίδυμη γένεση παράγουν νέα e+ και e- και έτσι η παραγωγή νέων σωματιδίων γ, e+ και e-, συνεχίζεται δημιουργώντας αυτό που αποκαλείται ηλεκτρομαγνητικός καταιγισμός. Ο πολλαπλασιασμός των σωματιδίων σταματά όταν η ενέργειά τους πέσει κάτω από την κρίσιμη ενέργεια Ε crit. Μπορούμε να θεωρήσουμε την απόσταση του ενός μήκους ακτινοβολίας Χ 0 ως το μήκος μέσα στο οποίο γίνεται η παραγωγή μιας γενιάς ηλεκτρονίων από φωτόνια ή μιας γενιάς φωτονίων από ηλεκτρόνια.

37 Αδρονικός καταιγισμός Η ισχυρή αλληλεπίδραση ενός αδρονίου, που προσπίπτει με μεγάλη ενέργεια σε κάποιο υλικό, με έναν πυρήνα του υλικού, δημιουργεί αδρονικό καταιγισμό. Η αλληλεπίδραση με τα νουκλεόνια παράγει συνήθως πιόνια, αλλά και άλλα ασταθή σωματίδια. Τα πιόνια εμφανίζονται με πολύ μεγάλες ενέργειες και διεύθυνση σχεδόν παράλληλη προς αυτήν του προσπίπτοντος σωματιδίου (η κάθετη ορμή τους p T είναι μικρή, της τάξης των MeV/c). Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι η αποβολή από τον πυρήνα και προϊόντων θρυμματισμού (spallation fragments) δηλαδή αποβολή νετρονίων-πρωτονίων ή και συσσωματωμάτων νουκλεονίων. Αυτά είναι στην ουσία ελαφρείς πυρήνες, ασταθείς ή σταθεροί, οι οποίοι εκπέμπονται σχεδόν ισότροπα από τον αρχικό πυρήνα. Ενέργεια: το ένα τρίτο περίπου της ενέργειας δίνεται στο θρυμματισμό των πυρήνων, την εκπομπή νετρονίων-πρωτονίων και σε πυρηνικές διεγέρσεις. Η υπόλοιπη ενέργεια εμφανίζεται στα πιόνια, τα οποία δίνουν το έναυσμα σε αδρονικούς και ηλεκτρομαγνητικούς καταιγισμούς. Η παραγωγή πιονίων συνεχίζεται μέχρι η ενέργεια των αδρονίων να πέσει κάτω από ~ 1 GeV.

38 Ανάπτυξη ατμοσφαιρικού καταιγισμού Θρυμματισμός Πυρήνων Αποβάλλονται προϊόντα θρυμματισμού: νετρόνια-πρωτόνια και ελαφρείς πυρήνες. Τα αδρόνια μεγάλης ενέργειας (κυρίως πιόνια), δίνουν έναυσμα σε αδρονικούς και ηλεκτρομαγνητικούς καταιγισμούς.

39 Ανίχνευση των κοσμικών σωματιδίων Τί μετράμε; Φως Cerenkov Φως φθορισμού (UV) Aτμοσφαιρικό βάθος του μεγίστου Λόγος μ/e

40 Ακτινοβολία Cerenkov Ακτινοβολία Cerenkov εκπέμπεται όταν φορτισμένο σωματίδιο διέλθει μέσα από διηλεκτρικό μέσο με ταχύτητα μεγαλύτερη από την ταχύτητα του φωτός στο μέσον. Ο κώνος της ακτινοβολίας δημιουργείται από την εποικοδομητική συμβολή των επιμέρους φωτεινών κυμάτων και αποτελεί ισοφασική επιφάνεια. Συνθήκη εκπομπής ακτινοβολίας Cerenkov: υ υ ϕ υ υ c c ϕ β 1 n π.χ. για το νερό: n = 1,33 άρα: βmin = 0,7519 για τον αέρα: n = 1, άρα: βmin = 0,9997

41 Ακτινοβολία Cerenkov Η γωνία εκπομπής θ της ακτινοβολίας Cerenkov, σε δεδομένο μέσο, εξαρτάται μόνο από την ταχύτητα υ του σωματιδίου: υ c ϕt υϕ n c 1 cos θ = = = = = υ t υ υ υn β n π.χ. για το νερό: β(min) = 0,7519 άρα θ(max) = 41,25 0 για τον αέρα: β(min) = 0,9997 άρα θ(max) = 1,36 0 Όταν η ακτινοβολία Cerenkov προσπίπτει σε πέτασμα κάθετο στην τροχιά του σωματιδίου, δημιουργεί κυκλικό δακτύλιο, το μέγεθος του οποίου εξαρτάται από την ταχύτητα υ του σωματιδίου και την απόσταση του πετάσματος.

42 Μιόνια: τα πιο διεισδυτικά σωματίδια

43 Το πείραμα Pierre Auger Πρόκειται για συνδυασμό διάταξης ανιχνευτών σωματιδίων επί του εδάφους (Cerenkov) και ανιχνευτών φωτός φθορισμού. Μεγάλο ενεργό γωνιακό άνοιγμα παρατήρησης 1600 ανιχνευτές σωματιδίων που καλύπτουν έκταση περί τα 3000 Km κοσμικά σωματίδια ανά έτος ενέργειας πάνω από ev Ένα τμήμα στο νότιο ημισφαίριο (Αργεντινή) και ένα στο βόρειο (Utah, ΗΠΑ) Ανακατασκευή της τροχιάς μιας ultrahighenergy κοσμικής ακτίνας (με κόκκινο) από τα δεδομένα των 4 σταθμών καταγραφής του φωτός φθορισμού στο Pierre Auger Observatory στην Αργεντινή. Το παρατηρητήριο περιλαμβάνει και μια τεράστια έκταση με ανιχνευτές σωματιδίων.

44 Ανιχνευτής φωτός φθορισμού (UV) Ανιχνευτής Cerenkov

45 Ανίχνευση κοσμικών ακτίνων γ

46 Κοσμικές Ακτίνες Γάμμα υψηλής ενέργειας Τηλεσκόπιο Cerenkov HESS, Ναμίμπια Εικόνα όλου του ουρανού στις ακτίνες γάμμα υψηλών ενεργειών

47 Ανίχνευση ατμοσφαιρικών μιονίων στο Α.Π.Θ. Μετρήσεις μιονίων που έγιναν με δύο συστήματα ανίχνευσης κοσμικών μιονίων του Εργαστηρίου Πυρηνικής Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης α) κυλινδρικός σπινθηριστής NaI (3 x 3 ) με θωράκιση, β) επίπεδος πλαστικός σπινθηριστής (πάχους 2 cm). Cosmic (NaI 3x3) COSMICS: Horizontal Plastic Scintillator, No shielding counts channel Log (counts) 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0, Energy (MeV)

48 Έρευνα για την άμεση ανίχνευση σωματιδίων της Σκοτεινής Ύλης CAST

49 Τα αξιόνια και το πρόβλημα της CP στις ισχυρές αλληλεπιδράσεις Τα αξιόνια είναι υποθετικά σωματίδια (μποζόνια), πολύ μικρής μάζας (κάτω του ev), και τα οποία αλληλεπιδρούν πολύ ασθενώς με την ύλη. Η ύπαρξή τους προτάθηκε για να αιτιολογήσει την παρατηρούμενη απόλυτη διατήρηση της CP-συμμετρίας στις ισχυρές αλληλεπιδράσεις (strong CP problem). (neutron electric dipole moment) Συμμετρία Peccei-Quinn: με την εισαγωγή της αποκλείονται όλοι οι όροι της λαγκρανσιανής που παραβιάζουν την CP Axion, pseudoscalar boson, from breaking of the PQ symmetry at f a neutral bosons spin-parity J PC = 0 -+ very low mass very low interaction cross-sections practically stable Axions The axion mass depends on the U PQ (1) symmetrybreaking scale f a m a The axion coupling strength is: fa (GeV) Excellent candidate for dark matter! 7 10 GeV 0.62 ev g a m a

50 Αξιόνια από τον Ήλιο Τα αξιόνια συζεύγνυνται με το ηλεκτρικό και μαγνητικό πεδίο: La γ = ga γ ( E B) a Primakoff effect: Τα αξιόνια μπορούν να μετασχηματισθούν σε φωτόνια εντός εξωτερικών ηλεκτρικών ή μαγνητικών πεδίων. Το πλάσμα στο εσωτερικό των αστέρων μπορεί να παράγει αξιόνια από την μετατροπή των φωτονίων με κατανομή μέλανος σώματος. γ a + γ(virtual) Ηλιακά αξιόνια photon to axion conversion

51 a + γ (virtual) γ O Ήλιος αποτελεί για την Γη μια πηγή αξιονίων με συνεχές ενεργειακό φάσμα (μέγιστο περί τα 4 kev).

52 Περί κλίματος ΕΡΩΤΗΣΗ: Είναι σταθερό το κλίμα της Γής; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όχι! Παράδειγμα, η λεγόμενη Μικρή Εποχή των Παγετώνων (the Little Ice Age). Είναι μια σχετικά ψυχρή χρονική περίοδος μετά τον μάλλον θερμό μεσαίωνα. Η περίοδος αυτή άρχισε τον 16ο-17ο αιώνα και τελείωσε στα μέσα του 19ου αιώνα. Ελάχιστο γύρω στα Κατά την Μικρή Εποχή των Παγετώνων η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική είδαν φαινόμενα πρωτόγνωρα για τον 20 ο αιώνα: οι αλπικοί παγετώνες επεκτάθηκαν μέχρι τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις στις κοιλάδες και κατέστρεψαν ολόκληρα χωριά, οι αρκτικοί πάγοι πέρασαν νότια του αρκτικού κύκλου, ο Τάμεσης και τα ολλανδικά κανάλια έμεναν καλυμμένα με χοντρό πάγο σχεδόν όλο τον χειμώνα, πάγωσε ο Κεράτιος κόλπος στην Κωνσταντινούπολη (1622), και οι Σουηδικός στρατός επέλασε μέσω της παγωμένης θάλασσας και εισέβαλε στην Κοπεγχάγη! Εύγλωττη μαρτυρία και οι ζωγραφικοί πίνακες.

53 Hendrick Avercamp: A Scene on the Ice (γύρω στα 1610 με 1630)

54 Maunder minimum Το ελάχιστο του Maunder είναι ένα χρονικό διάστημα περίπου μισού αιώνα (από το 1645 ως το 1715) κατά το οποίο οι ηλιακές κηλίδες σχεδόν εξαφανίστηκαν. Το όνομα οφείλεται στον αστρονόμο Edward Maunder ( ) που μελέτησε τις καταγραφές των παρατηρητών εκείνου του καιρού. Την ίδια χρονική περίοδο υπήρξε μικρή μείωση της λαμπρότητας του Ήλιου.

55 Ήλιος, Κοσμικές Ακτίνες, Νέφωση Συσχέτιση της ροής των κοσμικών ακτίνων (από μετρήσεις ΝΜ, κόκκινο) και της χαμηλής νέφωσης (από δεδομένα δορυφόρου, μπλέ) [Marsh & Svensmark, 2003]. Θεωρία Svensmark Ασθενέστερος ηλιακός άνεμος μεγαλύτερη ροή κοσμικών ακτίνων στη Γή περισσότερος ατμοσφαιρικός ιονισμός περισσότερη νέφωση μεγαλύτερο albedo μείωση μέσης θερμοκρασίας.

56 Τα σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι η τρέχουσα κλιματική αλλαγή (δηλαδή η παγκόσμια αύξησης της θερμοκρασίας) δεν οφείλεται σε μεταβολές της ηλιακής δραστηριότητας, αλλά είναι κυρίως ανθρωπογενής. Proc. R. Soc. A doi: /rspa Recent oppositely directed trends in solar climate forcings and the global mean surface air temperature MIKE LOCKWOOD 1,2, CLAUS FROEHLICH 3 1Rutherford Appleton Laboratory, Chilton, Oxfordshire OX11 0QX, UK 2Space Environment Physics Group, School of Physics and Astronomy, University of Southampton, SO17 1BJ, UK 3Physikalisch Meteorologisches Observatorium Davos, World Radiation Center, 7260 Davos Dorf, Switzerland ABSTRACT There is considerable evidence for solar influence on the Earth s pre-industrial climate and the Sun may well have been a factor in post-industrial climate change in the first half of the last century. Here we show that over the past 20 years, all the trends in the Sun that could have had an influence on the Earth s climate have been in the opposite direction to that required to explain the observed rise in global mean temperatures.

57 Βιολογικές επιπτώσεις

58 Single Event Upset (SEU) ή bit-flip είναι η μεταβολή που προκαλείται στην κατάσταση ενός στοιχείου ηλεκτρονικού κυκλώματος από τα φορτία που δημιουργούνται όταν ένα σωματίδιο υψηλής ενέργειας χτυπά τον ευαίσθητο κόμβο ενός μικροηλεκτρονικού στοιχείου (π.χ. μικροεπεξεργαστής, μνήμη ημιαγωγών, ή τρανζίστορ ισχύος). Αν η ποσότητα φορτίου που ελευθερώνεται είναι αρκετά μεγάλη, αναπτύσσεται μια διαφορά δυναμικού που προκαλεί ένα bit flip, που καλείται soft error. Η μεταβολή αυτή δεν θεωρείται ως μόνιμη καταστροφή του μικροηλεκτρονικού στοιχείου, αλλά μπορεί να αλλοιώσει τα δεδομένα.

59 Αεροπορικά ταξίδια και κοσμική ακτινοβολία Το προσωπικό και οι επιβάτες των πτήσεων εκτίθενται σε επιπλέον ακτινοβόληση λόγω της αυξημένης κοσμικής ακτινοβολίας στα μεγάλα ύψη. Το 50% της απορροφούμενης δόσης οφείλεται στα ατμοσφαιρικά νετρόνια. Στα συνήθη ύψη των πτήσεων ( πόδια ή 9-12 km), η έκθεση είναι περίπου 100 φορές μεγαλύτερη από ότι στο έδαφος. Η έκθεση στην περιοχή των μαγνητικών πόλων είναι περίπου διπλάσια από ότι στην περιοχή του ισημερινό (φαινόμενο γεωγραφικού πλάτους, Geographic Latitude effect). Solar Proton Events (SPEs): ξαφνική αύξηση των επιπέδων ακτινοβόλησης στην περιοχή της γής λόγω μαζικής εκπομπής φορτισμένων σωματιδίων από τον Ήλιο. Ανάγκη για πρόβλεψη του διαστημικού καιρού. Τα πληρώματα που εκτελούν ώρες πτήσης ανά έτος δέχονται 2 με 5 millisievert (msv) απορροφούμενης δόσης λόγω κοσμικής ακτινοβολίας, πλέον των 1-2 msv που δέχονται από τις άλλες πηγές ακτινοβόλησης (τεχνητές-κυρίως ιατρικές και φυσικές).

60 Αίτια της έκθεσης σε ιονίζουσα ακτινοβολία των ανθρώπων στο έδαφος

61 Αστρο-Σωματιδιακή Φυσική Νέος τομέας έρευνας που μελετά τα σωματίδια που έρχονται από το Σύμπαν και συνδυάζει την φυσική στοιχειωδών σωματιδίων, την αστρονομία, την αστροφυσική και την κοσμολογία. Καλείται να απαντήσει σε ερωτήματα όπως: Το υλικό του σύμπαντος. Βίαια φαινόμενα AGN, GRB, Βαρυτικά κύματα. Νετρίνα: ιδιότητες, και ο ρόλος τους στην εξέλιξη των αστέρων και του σύμπαντος. Σκοτεινή ύλη Σκοτεινή ενέργεια Υποδομές: Υπόγεια εργαστήρια, για τη μείωση του υποστρώματος ακτινοβολίας Επίγεια παρατηρητήρια, τηλεσκόπια, αντένες με μεγάλη ενεργό επιφάνεια ορυφόροι για ανίχνευση φωτονίων, κοσμικών ακτίνων και βαρυτικών κυμάτων Οργάνωση: ίκτυο ASPERA (ASPERA Greek National Day, Sept Athens) Συνεργασία ApPEC Πρόγραμμα ILIAS

62 Τέλος

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΙ ΚΟΣΜΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Ατρείδης Γιώργος ΑΜ: 4147 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Σπ. Δεδούσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ i ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΙΟΛΙΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ii ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΛΙΟΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΚΟΣΜΙΚΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ISBN: 978-960-9551-06-9 Εκδόσεις: Κ.Ν. Επισκόπου 7

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΕΝΤΟΝΑ ΗΛΙΑΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ Διαστημικός καιρός. Αποτελεί το σύνολο της ηλιακής δραστηριότητας (ηλιακός άνεμος, κηλίδες, καταιγίδες, εκλάμψεις, προεξοχές, στεμματικές εκτινάξεις ηλιακής μάζας) που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές:

Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Αστέρες Νετρονίων και Μελανές Οπές: Η Γένεσή τους και η Ανίχνευση Βαρυτικών Κυμάτων Βίκυ Καλογερά Τμημα Φυσικής & Αστρονομίας Γενικό Σεµινάριο Τµήµατος Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης 5

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής

Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής Hideki Yukawa and the Nuclear Force Πυρηνική δύναμη Μεσόνια και θεωρία Yukawa Τάσος Λιόλιος Μάθημα Πυρηνικής Φυσικής πυρηνική δύναμη Η πυρηνική δύναμη (ή αλληλεπίδραση νουκλεονίουνουκλεονίου, ή NN forces,

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Νεκταρία Γκιζάνη, Ελληνικό Ανοικτό Παν/ο, Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας

Δρ. Νεκταρία Γκιζάνη, Ελληνικό Ανοικτό Παν/ο, Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Δρ. Νεκταρία Γκιζάνη, Ελληνικό Ανοικτό Παν/ο, Σχολή Θετικών Επιστημών & Τεχνολογίας Γενικά περί Κοσμικής Ακτινοβολίας Από πού προέρχεται Πηγές Κοσμικής ακτινοβολίας (supernova, sun, extragalactic) (Εκτεταμένοι)

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei Ε-Π Μη ενεργοί Γαλαξίες (α) ο σπειροειδής γαλαξίας Μ83 (Sc), (β) o ελλειπτικός γαλαξίας NGG205 (E6), (γ) ο ακανόνιστος γαλαξίας, Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου Πότε

Διαβάστε περισσότερα

Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία

Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία 1 Το Καθιερωμένο Πρότυπο των Βασικών Αλληλεπιδράσεων και η Κοσμική Ακτινοβολία Εισαγωγή Στο παρόν Κεφάλαιο συνοψίζονται οι αρχές που διέπουν τον κόσμο των στοιχειωδών σωματιδίων στο πλαίσιο του Καθιερωμένου

Διαβάστε περισσότερα

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Νίκος Κυλάφης Πανεπιστήµιο Κρήτης Η µελέτη του θέµατος ξεκίνησε ως διδακτορική διατριβή του Δηµήτρη Γιαννίου (Princeton) και συνεχίζεται. Ιωάννινα, 8-9-11 Κατ αρχάς, πώς ξέρομε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή

Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή 1 Ενότητα 2: Υπέρφωτες κινήσεις σε πίδακες αερίων Φύλλο Φοιτητή Σκοπός της ενότητας αυτής: Πολλοί ενεργοί γαλαξιακές πυρήνες έχουν πίδακες αερίων οι οποίοι εκπεµπουν σε όλο ουσιαστικά το ηλεκτροµαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 0 ΜΑΪΟΥ 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Ομάδα Φυσικών της Ώθησης 1 Τετάρτη, 20 Μα ου 2015 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ Στις ημιτελείς προτάσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ

ΟΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΣΙΤΣΑΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Θέµατα από το βιβλίο µου: Οι ασκήσεις των εξετάσεων φυσικής γενικής παιδείας γ λυκείου (υπό έκδοση ) (Περιέχει 111 ασκήσεις πιθανά θέµατα εξετάσεων µε απαντήσεις) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΘΕΜΑ 1 ο Πόση είναι η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Ατρείδης Γιώργος. Στεργιούλας Νικόλαος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ατρείδης Γιώργος. Στεργιούλας Νικόλαος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΣΤΕΡΕΣ ΝΕΤΡΟΝΙΩΝ ΕΚΠΟΜΠΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΓΑΜΜΑ Ατρείδης Γιώργος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΩΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Γαλαξιακές συγκρούσεις και αστρικά πυροτεχνήματα Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Download PDF Πρόσφατα, δόθηκε στη δημοσιότητα η μεγαλύτερη συλλογή εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοί Γαλαξίες. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής

Ενεργοί Γαλαξίες. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Ενεργοί Γαλαξίες Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Οι «ενεργοί γαλαξίες» είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα κατηγορία γαλαξιών που ως χαρακτηριστικό τους γνώρισμα έχουν μια εξαιρετικά έντονη ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ Διδακτορική Διατριβή Απόστολου Γ. Τσιριγώτη (20/12/2004) Λειτουργικά χαρακτηριστικά και ανιχνευτική ικανότητα πρότυπου

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

Λ p + π + + Όλα τα κουάρκ και όλα τα λεπτόνια έχουν ασθενείς αλληλεπιδράσεις Τα νετρίνα έχουν ΜΟΝΟ ασθενείς αλληλεπιδράσεις

Λ p + π + + Όλα τα κουάρκ και όλα τα λεπτόνια έχουν ασθενείς αλληλεπιδράσεις Τα νετρίνα έχουν ΜΟΝΟ ασθενείς αλληλεπιδράσεις Ασθενείς Αλληλεπιδράσεις έχουμε ήδη δει διάφορες αντιδράσεις που γίνονται μέσω των ασθενών αλληλεπιδράσεων π.χ. ασθενείς διασπάσεις αδρονίων + + 0 K ππ Λ pπ n pe ν π e μ v + + μ ασθενείς διασπάσεις λεπτονίων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων

Εισαγωγή στη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων Εργαστήριο Εισαγωγή στη φυσική στοιχειωδών σωματιδίων Hypatia : http://hypatia.phys.uoa.gr/ To Hypatia αποτελεί μέρος του ATLAS ASEC, ένα καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη Φυσική των Στοιχειωδών Σωματιδίων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική

Ραδιενεργές διασπάσεις. Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Ραδιενεργές διασπάσεις Ραδιονουκλίδια στην ιατρική Νουκλίδια Οι πυρήνες µε διαφορετικό αριθµό πρωτονίων ή/και νετρονίων ονοµάζονται νουκλίδια. Υπάρχουν 1500 περίπου νουκλίδια (φυσικά +τεχνητά). Η ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Νέες εξελίξεις στους μικροανιχνευτές σωματιδίων με ευγενές αέριο: ο ανιχνευτής micromegas. Κωνσταντίνος Κουσουρής

Νέες εξελίξεις στους μικροανιχνευτές σωματιδίων με ευγενές αέριο: ο ανιχνευτής micromegas. Κωνσταντίνος Κουσουρής Νέες εξελίξεις στους μικροανιχνευτές σωματιδίων με ευγενές αέριο: ο ανιχνευτής micromegas Κωνσταντίνος Κουσουρής Περίληψη Περιγραφή και κατασκευή Αρχή λειτουργίας Ανίχνευση φωτονίων Επιδόσεις Χρήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Υλικό Φυσικής-Χημείας 1 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Υλικό Φυσικής-Χημείας 2 Το Φως 1) Δέσμη λευκού φωτός προσπίπτει στην επιφάνεια ενός πρίσματος όπως δείχνει το σχήμα και κατά την έξοδο από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα βρίσκεται στην ομώνυμη κορυφή του ορεινού όγκου του Ψηλορείτη στην κεντρική Κρήτη, σε υψόμετρο 1750 μ., σε απευθείας απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6

Η ηλιόσφαιρα. Κεφάλαιο 6 Κεφάλαιο 6 Η ηλιόσφαιρα 285 Η ΗΛΙΟΣΦΑΙΡΑ Ο Ήλιος κατέχει το 99,87% της συνολικής µάζας του ηλιακού συστήµατος. Ως σώµα κυριαρχεί βαρυτικά στον χώρο του και το µαγνητικό του πεδίο απλώνεται πολύ µακριά.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ, Μ. ΖΑΜΑΝΗ, Α. ΛΙΟΛΙΟΣ, Μ. ΜΑΝΩΛΟΠΟΥΛΟΥ, Η. ΣΑΒΒΙΔΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller

Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller ΑΠ1 Μελέτη της ακτινοβολίας γ µε τη βοήθεια απαριθµητή Geiger - Muller 1. Σκοπός Στην άσκηση αυτή γίνεται µελέτη της εξασθενήσεως της ακτινοβολίας γ (ραδιενεργός πηγή Co 60 ) µε την βοήθεια απαριθµητή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

γ - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (17-12- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο

γ - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (17-12- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο γ - διάσπαση Δήμος Σαμψωνίδης (17-12- 2010) Στοιχεία Πυρηνικής Φυσικής & Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων 5 ο Εξάμηνο 1 γ - διάσπαση Τύποι διασπάσεων Ενεργειακά Ακτινοβολία πολυπόλων Κανόνες επιλογής Εσωτερικές

Διαβάστε περισσότερα

4 http://www.lofar.org 5 http://www.mwatelescope.org

4 http://www.lofar.org 5 http://www.mwatelescope.org Περίληψη Εάν κάποιος τοποθετήσει ένα τηλεσκόπιο σε μια σκοτεινή τοποθεσία κατά τη διάρκεια μιας ξάστερης νύχτας, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προσελκύσει τη προσοχή ενός πλήθους ανθρώπων που θα θέλουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες. Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 04

ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες. Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 04 ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ Μονάδες Ε.Ν. ΓΑΖΗΣ ΣΕΜΦΕ-Τοµέας Φυσικής 2003-04 04 1 Η ενέργεια των ιοντιζουσών ακτινοβολιών µετρείται σε µονάδες του ηλεκτρονιοβόλτ (ev), ορίζετα:ι: η ενέργεια που προσλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές από τις προτεινόµενες απαντήσεις. 1. Το φαινόµενο µέγεθος ενός

Διαβάστε περισσότερα

http://www.physics.ntua.gr/~yorgos/med/index.php

http://www.physics.ntua.gr/~yorgos/med/index.php Εφαρμογές των Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών στην Ιατρική & τη Βιολογία http://www.physics.ntua.gr/~yorgos/med/index.php Βιβλιογραφία Ε. Ν. Γαζής, Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εφαρμογές στη Βιολογία & Ιατρική. Glenn

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Στις ερωτήσεις 1-4 να επιλέξετε την σωστή απάντηση 1. Μία μονοχρωματική ακτινοβολία, που ανήκει στο ορατό τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, μεταβαίνει από

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί θα μιλήσουμε: Δημιουργία Σύμπαντος Θεωρία Μεγάλης έκρηξης. Τι είναι η Κοσμική Μικροκυματική Ακτινοβολία Υποβάθρου (CMB) Που την παρατηρούμε?

Γιατί θα μιλήσουμε: Δημιουργία Σύμπαντος Θεωρία Μεγάλης έκρηξης. Τι είναι η Κοσμική Μικροκυματική Ακτινοβολία Υποβάθρου (CMB) Που την παρατηρούμε? Γιατί θα μιλήσουμε: Δημιουργία Σύμπαντος Θεωρία Μεγάλης έκρηξης Τι είναι η Κοσμική Μικροκυματική Ακτινοβολία Υποβάθρου (CMB) Που την παρατηρούμε? Ιστορία της ανακάλυψης Γιατί είναι Σημαντική για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία ακτινών γ & Ανιχνευτές σπινθηρισμών

Φασματοσκοπία ακτινών γ & Ανιχνευτές σπινθηρισμών Μελέτες Αναλύσεις 5 Σεπτεμβρίου 2014 Φασματοσκοπία ακτινών γ & Ανιχνευτές σπινθηρισμών του Δρ. Άγγελου Βορβολάκου Φυσικού Υψηλών Ενεργειών Ειδικού Επιστήμονα Τομέα ΦΕ&Ε Σ.Σ.Ε. Ερευνητή του ΕΚΕΟ www.armscontrol.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΗ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΗ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΣΤΗ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑ υπό Μουσελίμη Φωτίου υπ. Δρ. Φυσικής Παν/μίου Αθηνών ΟΜΑΔΑ Ι 1. Έστω τ είναι ο χρόνος που μετρά ένας σχετικιστικός παρατηρητής στο ιδιοσύστημά του και β είναι η σχετική

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακές Ασκήσεις Κοσµικής Ακτινοβολίας

Εργαστηριακές Ασκήσεις Κοσµικής Ακτινοβολίας Εργαστηριακές Ασκήσεις Κοσµικής Ακτινοβολίας Άσκηση Νο1: Θέµα: Από το φάσµα των κοσµικών ακτίνων στον προσδιορισµό των δόσεων ακτινοβολίας στα αεροπορικά πληρώµατα και τους επιβάτες. Χρησιµοποιώντας την

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Οποτε ακούτε ραδιόφωνο, βλέπετε τηλεόραση, στέλνετε SMS χρησιµοποιείτε ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ). Η ΗΜΑ ταξιδεύει µε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής

Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής ΑΠ2 Μελέτη των χαρακτηριστικών της β - ραδιενεργού εκποµπής 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση µελετά τα χαρακτηριστικά της β - ακτινοβολίας. Πιο συγκεκριµένα υπολογίζεται πειραµατικά η εµβέλεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ LASER ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ «Ίσως το φως θα ναι μια νέα τυραννία. Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει.» Κ.Π.Καβάφης ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ LASER Εισαγωγικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών

Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών Εναλλακτικές ιδέες των µαθητών Αντωνίου Αντώνης, Φυσικός antoniou@sch.gr, http://users.att.sch.gr/antoniou Απόδοση στα ελληνικά της µελέτης του Richard P. Olenick, καθηγητή Φυσικής του University of Dallas.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index)

ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index) ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index) Τι είναι η υπεριώδης (ultraviolet-uv) ηλιακή ακτινοβολία Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διάδοσή της στη γήινη ατµόσφαιρα απορροφάται κυρίως από το στρατοσφαιρικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου Η συμβολή και η περίθλαση του φωτός, όταν περνά λεπτή σχισμή ή μικρή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 9η Ολυμπιάδα Φυσικής Γ Λυκείου (Β φάση) Κυριακή 9 Μαρτίου 01 Ώρα:.00-1.00 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Το δοκιμιο αποτελειται απο εννεα (9) σελιδες και επτα (7) θεματα.. Να απαντησετε σε ολα τα θεματα του δοκιμιου.. Μαζι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 LASER. Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/~katsiki Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation Ενίσχυση Φωτός με Επαγόμενη Εκπομπή Ακτινοβολίας wikipedia Το πρώτο κατασκευάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εικ 1 Μετόπη από το ναό της Αθηνάς στην Τροία με ανάγλυφη παράσταση του Ήλιου πάνω στο άρμα του. (Staatliche Museen, Βερολίνο) ΦΥΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Μέση Απόσταση = 21.392.000 x 10 33 gr ΜD

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΗ 5ου εξαμήνου. 10 διευκρινήσεις και σημαντικά σημεία (όχι σ' όλη την ύλη) Κ. Κορδάς, ακ. έτος 2013-14

ΠΥΡΗΝΙΚΗ 5ου εξαμήνου. 10 διευκρινήσεις και σημαντικά σημεία (όχι σ' όλη την ύλη) Κ. Κορδάς, ακ. έτος 2013-14 ΠΥΡΗΝΙΚΗ 5ου εξαμήνου 10 διευκρινήσεις και σημαντικά σημεία (όχι σ' όλη την ύλη) Κ. Κορδάς, ακ. έτος 2013-14 1. Ο αριθμός των πυρήνων που έχω σ' ένα δείγμα μειώνεται εκθετικά με το πέρασμα του χρόνου,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

The Large Hadron Collider @ CERN Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων

The Large Hadron Collider @ CERN Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων The Large Hadron Collider @ CERN Εισαγωγή στη Φυσική Στοιχειωδών Σωματιδίων Αντώνης Παπανέστης Rutherford Appleton Laboratory Μεγάλη Βρετανία Rutherford Appleton Laboratory Σύντομο βιογραφικό 44 ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και, δίπα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συμπηρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

Ταχέα (μεγάλης ενέργειας) νετρόνια (fast neutrons): Τα ταχέα νετρόνια μπορούν να προκαλέσουν ελαστικές

Ταχέα (μεγάλης ενέργειας) νετρόνια (fast neutrons): Τα ταχέα νετρόνια μπορούν να προκαλέσουν ελαστικές Νετρόνια Τα νετρόνια (n) είναι αφόρτιστα σωματίδια, απαιτείται πυρηνική αλλ/ση ώστε να μεταφερθεί ενέργεια στο υλικό (απορροφητή). Η πιθανότητα αλλ/σης (ενεργός διατομή, σ) εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 22 MAΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος. Γεώργιος Κοντόπουλος

Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος. Γεώργιος Κοντόπουλος Η μελλοντική εξέλιξη του Σύμπαντος Γεώργιος Κοντόπουλος (Δείτε τη σχετική παρουσίαση αρχείο.powerpoint) Το θέμα του μέλλοντος του Σύμπαντος ενδιαφέρει ιδιαίτερα τόσο τη Θεολογία όσο και την Αστρονομία.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ.

ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ. ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ. Η δημιουργία και εξέλιξη του σύμπαντος υπήρξε αντικείμενο όλων των θρησκειών. Από τη δεκαετία όμως του 1930, το θέμα αυτό περιήλθε στην δικαιοδοσία της επιστήμης με

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ - Τα Καλύτερα Φροντιστήρια της Πόλης!

ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ - Τα Καλύτερα Φροντιστήρια της Πόλης! ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΜΑΡΤΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... /... / 01, ΤΜΗΜΑ :... ΒΑΘΜΟΣ:... ΘΕΜΑ 1 Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση στις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ RA DEC MAG ΕΙΔΟΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΕ Ε.Φ. ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Mizar / Alcor 13.23.9 +54.56 2.1/4.0 Τριπλό 78 ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. άστρο ξ UMa 11.18.2 +31.32 4.3/4.8 Διπλό 27

Διαβάστε περισσότερα

Το CERN, η Ελλάδα και η Διεθνής Συνεργασία

Το CERN, η Ελλάδα και η Διεθνής Συνεργασία Το CERN, η Ελλάδα και η Διεθνής Συνεργασία Emmanuel Tsesmelis Deputy Head of International Relations, CERN FloratosFest 2014 University of Athens 10 October 2014 1 Προς τιμήν του Εμμανουήλ Φλωράτου Εθνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων

Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Φασματοσκοπία SIMS (secondary ion mass spectrometry) Φασματοσκοπία μάζης δευτερογενών ιόντων Ιόντα με υψηλές ενέργειες (συνήθως Ar +, O ή Cs + ) βομβαρδίζουν την επιφάνεια του δείγματος sputtering ουδετέρων

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ

1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΙΟΝΤΙΖΟΥΣΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΩΝ 1. ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΜΕ ΙΣΟΤΟΠΑ 1 x y 1. γ-κάµερα ή Κύκλωµα Πύλης Αναλυτής Ύψους Παλµών z κάµερα Anger (H. Anger, Berkeley, 1958) Λογικό Κύκλωµα Θέσης ιάταξη Φωτοπολλαπλασιαστών Μολύβδινη Θωράκιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟ. Μεταβαλλόµενη δύναµη. Θεώρηµα µεταβολής κινητικής ενέργειας

ΕΡΓΟ. Μεταβαλλόµενη δύναµη. Θεώρηµα µεταβολής κινητικής ενέργειας ΕΡΓΟ Οταν µια σταθερή δύναµη F δρα σε ένα σώµα µάζας m που βρίσκεται σε ηρεµία, το σώµα επιταχύνεται µε α=f/m και η ταχύτητά του αυξάνει. Ηδύναµη παράγει έργο στο σώµα και αυξάνει την κινητική του ενέργεια.

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Φυσική Κατεύθυνσης Β Λυκείου ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Θέµα ο Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση σε κάθε µία από τις παρακάτω ερωτήσεις: Σε ισόχωρη αντιστρεπτή θέρµανση ιδανικού αερίου, η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ;

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; Α) Ακτίνα αστέρων (Όγκος). Στον Ήλιο, και τον Betelgeuse, μπορούμε να μετρήσουμε απευθείας τη γωνιακή διαμέτρο, α, των αστεριών. Αν γνωρίζουμε αυτή τη γωνία, τότε: R ( ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά?

Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? Πως διαδίδονται τα Η/Μ κύματα σε διαφανή διηλεκτρικά? (Μη-μαγνητικά, μη-αγώγιμα, διαφανή στερεά ή υγρά με πυκνή, σχετικά κανονική διάταξη δομικών λίθων). Γραμμικά πολωμένο κύμα προσπίπτει σε ηλεκτρόνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών

ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ. Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ Ευάγγελος Παντελής Επ. Καθ. Ιατρικής Φυσικής Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Ιατρική Σχολή Αθηνών ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Διαγνωστικές και θεραπευτικές εφαρμογές ακτινοβολιών : Κεφάλαιο 11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύμπαν. (Δημιουργία, δομή και εξέλιξη) Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Το Σύμπαν. (Δημιουργία, δομή και εξέλιξη) Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Το Σύμπαν (Δημιουργία, δομή και εξέλιξη) Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Μια σημαντική παρατήρηση Η επιστήμη αναζητά την αλήθεια μέσα από το πείραμα και την παρατήρηση.

Διαβάστε περισσότερα

1. Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία

1. Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία 1. Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία 1.1 Γενικά Η ροή της ηλεκτρομαγνητικής ηλιακής ακτινοβολίας που φθάνει στο όριο της γήινης ατμόσφαιρας είναι περίπου 1368 Wm -2 και ονομάζεται ηλιακή σταθερά. Η τιμή αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ Σελίδα 1 από 16 1. Το φως 1.1. Η φύση του φωτός Οι μαθητές και μαθήτριες να: 5 1.1.1. Η κυματική φύση του φωτός. Ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

Ο κόσμος των Γαλαξιών

Ο κόσμος των Γαλαξιών Ο κόσμος των Γαλαξιών Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής ΕΚΠΑ Aν κάποια έναστρη νύχτα παρατηρήσουμε τον ουρανό μ ένα ισχυρό τηλεσκόπιο, θα εντοπίσουμε πολλά φωτεινά αντικείμενα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μετά την ομιλία θα γνωρίζετε:

Μετά την ομιλία θα γνωρίζετε: Μετά την ομιλία θα γνωρίζετε: Τι είναι η Cosmic Microwave Background (CMB) Γιατί την παρατηρούμε στα μικροκύματα Γιατί είναι Σημαντική για το Σύμπαν Λίγα για την ιστορία της ανακάλυψης Πώς γίνεται η παρατήρησή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΦΥΣΙΚΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΣΗΣΗ 5 Προσδιορισµός του ύψους του οραικού στρώµατος µε τη διάταξη lidar. Μπαλής

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÎÕÓÔÑÁ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1. Ο ραδιενεργός

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση του Ανιχνευτή

Προσομοίωση του Ανιχνευτή 9 Προσομοίωση του Ανιχνευτή Εισαγωγή Μετά από την αλληλεπίδραση, μέσω της ανταλλαγής φορτισμένων (Charge Current Interaction), των υψηλό-ενεργειακών μιονικών νετρίνων με την ύλη παράγονται σχετικιστικά

Διαβάστε περισσότερα

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Τάξη Μάθημα : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ : Φυσική γενικής παιδείας Εξεταστέα Ύλη : Καθηγητής : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω ερωτήσεις να βρείτε τη σωστή απάντηση: Α. Σύμφωνα με το

Διαβάστε περισσότερα