χημείας απόσταγμα ερευνητική εργασία του Α τετραμήνου τάξη: Α Λυκείου Σχολείο : 9 ο ΓΕΛ Ιωαννίνων σχ. έτος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "χημείας απόσταγμα ερευνητική εργασία του Α τετραμήνου τάξη: Α Λυκείου Σχολείο : 9 ο ΓΕΛ Ιωαννίνων σχ. έτος 2012-13"

Transcript

1 χημείας απόσταγμα ερευνητική εργασία του Α τετραμήνου τάξη: Α Λυκείου Σχολείο : 9 ο ΓΕΛ Ιωαννίνων σχ. έτος

2 Μαθητές ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥΔΗ ΚΑΠΟΥΤΣΙΔΗΣ ΚΑΣΙΟΥΜΗ ΚΑΣΙΟΥΜΗ ΡΕΣΣΟΥ ΜΠΑΚΑΛΗΣ ΝΙΚΟΠΟΥΛΟΥ ΝΤΕΚΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΙΤΣΟΥΝΗΣ ΠΟΥΡΑΒΕΛΗ ΣΙΑΜΑΝΗΣ ΣΠΑΝΟΥ ΤΑΤΣΗ ΤΟΣΚΑ ΤΣΑΓΚΑΣ ΤΣΑΜΠΟΥΡΗ ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ-ΕΛΛΗ ΖΗΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΙΩΑΝΝΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΟΣ ΑΝΝΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΑΡΙΑΜ ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΘΗΝΑ ΔΗΜΗΤΡΑ ΑΝΤΩΝΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΡΟΔΑΝΘΗ Υπεύθυνες καθηγήτριες Μάντζιου Μαρία ΠΕ0402 χημικός Στέφου Σταθούλα ΠΕ0404 βιολόγος

3 Πρόλογος Στην ερευνητική αυτή εργασία γνωρίσαμε τη μέθοδο της απόσταξης, τις ιδιότητες των αιθέριων ελαίων και πήραμε αιθέρια έλαια με τη διαδικασία της απόσταξης Επίσης παρασκευάσαμε σαπούνια αρωματισμένα με αιθέρια έλαια. Η ερευνητική μας εργασία περιλάμβανε βιωματικά εργαστήρια. Στην πρώτη μας εργαστηριακή άσκηση αποστάξαμε μέντα. Στη δεύτερη εργαστηριακή άσκηση παρασκευάσαμε σαπούνια με αιθέρια έλαια. Χρησιμοποιήσαμε το αιθέριο έλαιο μέντας από την προηγούμενη εργαστηριακή άσκηση. Στα πλαίσια της εργαστηριακής άσκησης επισκεφτήκαμε το γενικό χημείο του κράτους όπου οι μαθητές παρακολούθησαν απόσταξη με σύγχρονες μεθόδους και ενημερώθηκαν για την απόσταξη ως μέθοδο αλλά και γενικά για τις υπηρεσίες που προσφέρει το γενικό χημείο στην ευρύτερη περιοχή των Ιωαννίνων. Δυσκολίες αντιμετωπίσαμε και αυτό γιατί το σχολείο μας δεν διαθέτει εργαστήριο. Για την πραγματοποίηση των εργαστηρίων δανειστήκαμε συσκευές και όργανα από το ΕΚΦΕ. Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων δημιούργησα ιστοσελίδα με τίτλο Χημείας απόσταγμα και έτσι η ερευνητική εργασία υπάρχει και σε μορφή ιστοσελίδας Μάντζιου Μαρία χημικός

4 Περιεχόμενα χημείας απόσταγμα... 1 Πρόλογος... 3 Απόσταξη... 5 Απόσταξη αιθέριου ελαίου... 7 απόσταξη - αιθέρια έλαια, ιστορική αναδρομή Απόσταξη στη βιομηχανία Βασικές Γνώσεις της Κλασματικής Απόσταξης Κλασματική Απόσταξη Πετρελαίου Απόσταξη και τρόφιμα η απόσταξη στην περιοχή μας αιθέρια έλαια βιωματικό εργαστήριο : παραγωγή αιθέριου ελαίου μέντας Σαπωνοποίηση των τριγλυκεριδίων βιωματικό εργαστήριο : παρασκευή σαπουνιού με αιθέρια έλαια επίσκεψη στο γενικό χημείο του κράτους ημερολόγιο μαθημάτων θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε Πηγές... 46

5 Απόσταξη τι είναι απόσταξη Είναι μέθοδος διαχωρισμού των συστατικών ομογενούς μίγματος υγρού ή υγρού στερεού και στηρίζεται στη διαφορά των σημείων βρασμού των συστατικών του μίγματος. Το μίγμα θερμαίνεται και αν τα σημεία βρασμού των συστατικών του, διαφέρουν περισσότερο από 20 ο C, τότε ο ατμός που θα προκύψει αποτελείται αποκλειστικά από το συστατικό με το χαμηλότερο σημείο βρασμού. Οι ατμοί αυτοί ψύχονται, υγροποιούνται και συλλέγονται σε δοχείο. Πιο συγκεκριμένα, το μείγμα που περιέχει το υγρό που θέλουμε το θερμαίνουμε μέχρι να φτάσει σε σημείο βρασμού και να σχηματίσει ατμούς. Ύστερα οι ατμοί οδηγούνται στον συμπυκνωτή και ύστερα στον ψυκτήρα,όπου και ψύχονται. Μετά μετατρέπονται στην καθαρότερη μορφή του υγρού και συλλέγονται σε δοχεία συλλογής. Μετά από αυτήν τη διαδικασία, η καθαρότερη ουσία θερμαίνεται και αποστάζεται ξανά, οπότε παίρνουμε το απόσταγμα.

6 Υπάρχουν δύο είδη απόσταξης, η απόσταξη υπό κενό και η κλασματική απόσταξη. Η κλασματική απόσταξη περιλαμβάνει το διαχωρισμό υγρών από ένα μίγμα. Η απόσταξη υπό κενό είναι η παραγωγή ενός υγρού στο οποίο η πίεση είναι μικρότερη από την τάση ατμών με αποτέλεσμα το υγρό να εξατμίζεται πιο γρήγορα. Εργαστηριακή διάταξη για την παρασκευή C 2 H 5 OC 2 H 5 με αφυδάτωση C 2 H 5 OH. Ο καθαρισμός μιας ουσίας με ειδική κατεργασία που κάτω από την επίδραση της θερμότητας, μετατρέπεται σε υδρατμούς οι οποίοι μετά υγροποιούνται με ψύξη. Με την απόσταξη χωρίζονται οι πτητικές ουσίες που υπάρχουν μέσα σε σώματα στερεά ή υγρά, ή ξεχωρίζουν δύο ή περισσότερα ανακατεμένα υγρά, αν η πτητικότητά τους είναι διαφορετική. Η απόσταξη γίνεται με αποστακτήρες ή άμβακες. Αποτελούνται από το καζάνι όπου θερμαίνεται το υγρό που προορίζεται για απόσταξη. Οι ατμοί που παράγονται περνάν μέσα από έναν ελικοειδή σωλήνα, που βρίσκεται μέσα σε δοχείο με κρύο νερό, και εκεί ψύχονται(παγώνουν) και υγροποιούνται.μεταβάλλονται δηλαδή σε υγρό, ολότελα καθαρό, δίχως τις ουσίες που περιείχε πριν. Τελικά κατασταλάζει σε άλλο δοχείο, όπου και συγκεντρώνεται. Οι χωρικοί βγάζουν οινοπνευματώδη ποτά αποστάζοντας τα στέμφυλα(πατημένα σταφύλια). Άλλες περιπτώσεις αποστάξεως είναι : του θαλασσινού νερού, απ όπου βγάζουμε το αλάτι. Έτσι καθαρίζεται από

7 κάθε ξένη ουσία το νερό, για να χρησιμοποιηθεί σε ενέσεις, φάρμακα, στην χημεία κλπ. Οι εφαρμογές της αποστάξεως είναι πάρα πολλές στην βιομηχανία, ειδικότερα στην αρωματοποιία και στις χημικές βιομηχανίες. Απόσταξη αιθέριου ελαίου 1. το προς απόσταξη υλικό τοποθετείται στον αποστακτήρα 2. ο ατμός εισάγεται στο δοχείο με αποτέλεσμα τη θέρμανσή του ώστε να παραχθεί υγρό 3. το υγρό περνά μέσα από έναν συμπυκνωτή, που περιέχει κρύο νερό 4. το αιθέριο έλαιο εξάγεται από το ανθόνερο στον διαχωριστή ειδικά για τα αιθέρια έλαια η απόσταξη μπορεί να είναι 5. Υδροαπόσταξη : το προς απόσταξη φυτό στη σφαιρική φιάλη μαζί με νερό Είναι η μέθοδος που εμείς χρησιμοποιήσαμε. Υδροατμοαπόσταξη : το προς απόσταξη φυτό στη σφαιρική φιάλη αλλά πάνω από το νερό, για να μην έρχονται σε επαφή. Απόσταξη με υδρατμούς : εδώ διοχετεύονται ατμοί κατευθείαν στο φυτό που θα αποστάξει Αιθέρια έλαια και εκχύλιση εδώ κάναμε μια νοσταλγική αναφορά στα παλιά Γιάννινα, αφήνοντας υπόσχεση για μαρτυρίες παλιών γιαννιωτών για το πως παρασκεύαζαν ροδόνερο το λεγόμενο γκιούλς. η παραλαβή των αιθέριων ελαίων με εκχύλιση γίνεται 1. Εκχύλιση με πτητικούς διαλύτες 2. Εκχύλιση με ψυχρό λίπος 3. Εκχύλιση με θερμό λίπος 4. Εκχύλιση με υδρόφιλους διαλύτες τη συσκευή απόσταξης τη δανειστήκαμε από το ΕΚΦΕ

8 μια συσκευή απόσταξης αποτελείται από: τον ψυκτήρα τη σφαιρική φιάλη ποτήρι ζέσης ορθοστάτες θερμαντικό σώμα Συσκευές απόσταξης

9 σφαιρική φιάλη απόσταξης

10 Θερμόμετρο Ψηκτήρας

11 απόσταξη - αιθέρια έλαια, ιστορική αναδρομή Αίγυπτος Η ιστορία των αιθέριων ελαίων ξεκίνησε πριν από χιλιάδες χρόνια. Οι Αιγύπτιοι ήταν "δάσκαλοι" στη χρήση αιθέριων ελαίων για τη διαδικασία της βαλσάμωσης των νεκρών. Επίσης χρησιμοποιούσαν τα αιθέρια έλαια και σε πολλές φαρμακευτικές συνταγές αλλά και σε συνταγές αρωμάτων για τις τελετές. τα αιθέρια έλαια τα οποία μάζευαν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τα τοποθετούσαν σε αλάβαστρα σκάφη. Τα σκάφη αυτά ήταν σκαλισμένα και διαμορφωμένα για τη στέγαση αιθέριων ελαίων. αρχαία Ελλάδα Οι ρίζες της απόσταξης βρίσκονται στην Αρχαία Ελλάδα. Υπάρχουν ενδείξεις ότι γινόταν απόσταξη στη Μεσομινωϊκή Περίοδο 1900 π.χ π.χ. και ο άμβυκας είναι σίγουρα ελληνική εφεύρεση. Οι Έλληνες φιλόσοφοι ανέφεραν μια χονδροειδή μέθοδο απόσταξης. Στην Αρχαία Ελλάδα, συναντάμε συσκευές μεγάλης κλίμακας για τις ανάγκες παραγωγής οινοπνεύματος. Από τα αρχαία χρόνια πολλοί μεγάλοι Έλληνες φιλόσοφοι, έδωσαν στον τομέα των εναλλακτικών θεραπειών, πολύ μεγάλη γνώση, όπως για παράδειγμα ο Ιπποκράτης, που υπήρξε ο εφευρέτης της ομοιοπαθητικής και της φυτοθεραπείας. Επιπλέον στην αρχαία Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα γνωστές οι αντισηπτικές ιδιότητες των

12 αιθέριων ελαίων. Ιδιαίτερα ο Διοσκουρίδης, συγκέντρωσε διάφορες θεραπευτικές συνταγές με αιθέρια έλαια, μερικές από τις οποίες χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα. Επίσης κατέγραψε περίπου 400 είδη βοτάνων και αναφέρθηκε στις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Ο Αριστοτέλης μας πληροφορεί πως οι αρχαίοι Έλληνες έπαιρναν πόσιμο νερό από την απόσταξη θαλασσινού νερού. Με απόσταξη έφτιαχναν επίσης, φάρμακα και καλλυντικά. Ο Ησίοδος αναφέρει απόσταξη υδραργύρου με χρήση του άμβυκα, τον 7 ο αιώνα π.χ. τέλος η πρώτη αναφορά σε απόσταξη στεμφύλλων, γίνεται στην αρχαία Ελλάδα κατά τη διάρκεια των Ελληνιστικών χρόνων, όπου γίνεται λόγος για ένα ποτό, το «τρίμμα» το οποίο παρασκευαζόταν από το βράσιμο (απόσταξη) φλογών σταφυλιού. μεσοποταμία Το 2000π.χ., στη Μεσοποταμία,μια επιστάτρια στο παλάτι( η Ταπούτι ) ασχολείτο με την απόσταξη λουλουδιών και άλλων αρωματικών ουσιών. Σε επιγραφή αναφέρεται ότι φιλτράριζε, πρόσθετε νερό και επαναλάμβανε την απόσταξη ώσπου να πάρει αυτό που ήθελε.

13 Απόσταξη στη βιομηχανία Απόσταξη ονομάζεται η μέθοδος με την οποία απομονώνεται ένα υγρό συγκεκριμένου σημείου βρασμού από ένα μίγμα. Με τη μέθοδο αυτή θερμαίνεται ένα μίγμα που περιέχει υγρό, μέχρι το υγρό να βράσει οπότε σχηματίζει ατμούς. Οι ατμοί αυτοί οδηγούνται σε σχετική διάταξη ενός μέσου που λέγεται συμπυκνωτής όπου εκεί ψύχονται και μετατρέπονται σε καθαρότερη μορφή υγρού. Αυτή επιχειρείται σε απόσταξη υγρών (με διαφορετικά σημεία βρασμού) που βρίσκονται στο ίδιο μίγμα. Έτσι στην κλασματική απόσταξη κάθε υγρό βράζει σε διαφορετική θερμοκρασία, γεγονός που επιτρέπει τη συγκέντρωση και αντίστοιχα συμπύκνωση των ατμών τους ξεχωριστα. Είναι ευνόητο ότι η απομόνωση υγρών με κλασματική απόσταξη ξεκινά από το υγρό που έχει το χαμηλότερο σημείο βρασμού. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο στη βιομηχανία του πετρελαίου, για το διαχωρισμό του αργού πετρελαίου στα συστατικά του. Βασικές Γνώσεις της Κλασματικής Απόσταξης Ο διαχωρισμός ενός μίγματος που αποτελείται από πολλά συστατικά, όπως είναι το πετρέλαιο, γίνεται σε εργαστήρια μέσω θέρμανσης του μίγματος σε μία συσκευή απόσταξης. Ο ατμός, σε σχέση με το υγρό υπόλοιπο, είναι εμπλουτισμένος με τα πτητικότερα συστατικά του μίγματος αυτού. Στο υπόλοιπο υγρό συσσωρεύονται τα συστατικά με το υψηλότερο σημείο ζέσεως. Μέσα από πολλές συνεχόμενες αποστάξεις με διαφορετική θερμοκρασία η καθεμία(έως 70 ο,από 70 ο εώς 150 ο κ.ο.κ)λαμβάνονται τα αποστάγματα. Κάθε απόσταγμα περιέχει ένα μίγμα συστατικών, με σημείο ζέσεως στην ανάλογη περιοχή θερμοκρασίας. Αυτό ονομάζεται κλάσμα. Στη φιάλη βρασμού μένει μετά ένα υπόλοιπο από υγρά, των οποίων το σημείο ζέσεως βρίσκεται πάνω από την υψηλότερη εφαρμοσμένη θερμοκρασία. Ο βιομηχανικός διαχωρισμός ενός μίγματος υγρών, όπως το πετρέλαιο, πραγματοποιείται σε στήλες απόσταξης η αλλιώς κλασματήρες. Αυτές οι συσκευές έχουν την μορφή ενός κάθετου σωλήνα, στον οποίο είναι ενσωματωμένοι δίσκοι. Στην στήλη απόσταξης γίνονται οι εξής διεργασίες: Το αρχικό μίγμα ρέει βράζοντας στο κατώτερο τρίτο της στήλης και φτάνει σε έναν δίσκο. Ο ατμός που διαφεύγει από το μίγμα αυτό(εμπλουτισμένος με πτητικά

14 συστατικά)ρέει προς τα επάνω και οδηγείται στο υγρό που βρίσκεται στον αμέσως υψηλότερο δίσκο. Εκεί συμπυκνώνονται, τα λιγότερο πτητικά συστατικά και παρέχουν στο υγρό την θερμότητα συμπύκνωσης. Αυτή η θερμότητα διατηρεί το βρασμό του υγρού στο δεύτερο δίσκο, ώστε να διαφεύγουν ατμοί. Οι ατμοί αυτοί είναι εμπλουτισμένοι με τα πτητικότερα συστατικά και ανέρχονται στον αμέσως υψηλότερο δίσκο. Αυτή η διεργασία επαναλαμβάνεται σε κάθε δίσκο, έτσι ώστε από δίσκο σε δίσκο οι ατμοί να εμπλουτίζονται με τα πτητικότερα συστατικά του πετρελαίου. Από κάθε δίσκο ρέει υγρό, μέσω υπερχείλισης στον αμέσως κατώτερο δίσκο. Επειδή το υγρό κάθε δίσκου είναι εμπλουτισμένο με τις μη πτητικότερες ουσίες, το υγρό που υπερχειλίζει και ρέει προς τα κάτω εμπλουτίζεται από δίσκο σε δίσκο με συστατικά που έχουν τα υψηλότερα σημεία ζέσεως. Κλασματική Απόσταξη Πετρελαίου Με την Κλασματική απόσταξη υλοποιείται ο διαχωρισμός του πετρελαίου σε υγρά μίγματα ορισμένης περιοχής σημείο βρασμού. Η Βενζίνη π.χ. Έχει σημείο βρασμού από 30o έως 200οC, δηλαδή στο κλάσμα βενζίνης συγκεντρώνονται όλα τα υγρά, τα οποία στο μίγμα υγρών βράζουν μεταξύ 30οC και 200οC. Αυτά δεν είναι μόνο αλκάνια (από βουτάνιο και πάνω), αλλά και αλκένια, κυκλοαλκάνια και αρωματικές ενώσεις με αυτήν την περιοχή βρασμού. Αυτό ισχύει αντίστοιχα και για τα άλλα κλάσματα, δηλαδή για το ελαφρύ και βαρύ πετρέλαιο θέρμανσης, τα έλαια λίπανσης και το ασφάλτιο. Και αυτά αποτελούν μίγματα από υγρά ορισμένης περιοχής βρασμού.

15

16 Το χαρακτηριστικό ενός απλού διυλιστηρίου είναι ότι η κατανομή των τελικών προϊόντων βασίζεται κυρίως στην ποιότητα του αργού πετρελαίου και στον αρχικό διαχωρισμό που γίνεται με την κλασματική απόσταξη του αργού. Στη συνέχεια δίνεται μία σύντομη περιγραφή των μονάδων ενός απλού διυλιστηρίου. Όπως ήδη αναφέρθηκε τα συστατικά του αργού πετρελαίου καλύπτουν μια πολύ μεγάλη περιοχή χημικών ενώσεων που αρχίζουν από τον ελαφρύτερο παραφινικό υδρογονάνθρακα με ένα άτομο άνθρακα, το μεθάνιο, μέχρι τις πολύπλοκες ασφαλτικές ενώσεις. Το πρώτο βήμα στη διάλυση είναι ο διαχωρισμός του αργού πετρελαίου σε κλάσματα στα οποία στη συνέχεια γίνονται περαιτέρω επεξεργασία ΑΡΩΜΑΤΟΠΟΙΙΑ Το μέσον της αρωματοθεραπείας είναι τα αιθέρια έλαια που δεν έχουν καμία σχέση με εκείνα της αρωματοποιίας. Η αρωματοθεραπεία βασίζεται στα αιθέρια έλαια, που είναι φυσικές σύνθετες οργανικές ενώσεις με έντονη οσμή και βρίσκονται στις ρίζες,στο ξύλο, στα φύλλα, στα άνθη και στους καρπούς του φυτού, σε μικροσκοπικούς εξωτερικούς ή βαθύτερους αδένες. Αιθέρια έλαια χρησιμοποιούνται και στα σαπούνια, τα αφρόλουτρα, τις κολώνιες, στην αρωματοθεραπεία δηλαδή, αλλά αυτά είναι σύνθετα και όχι αγνά και φυσικά, δεν έχουν θεραπευτικές ιδιότητες, είναι πιο φτηνά. Σημαντικό ρόλο στην αξία των αιθέριων ελαίων παίζουν η απόσταξη, η περιοχή από την οποία συλλέγονται, ο τρόπος καλλιέργειας του φυτού, το πότε γίνεται η συγκομιδή, η συσκευασία, ακόμη όμως και η φύλαξη ή η διακίνησή τους. Οπότε σημαντικό ρόλο παίζει να γνωρίζει ο καταναλωτής το «ποιόν» των ελαίων και να μην παρασύρεται από τη συσκευασία ή την ωραία μυρωδιά. ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ Η απόσταξη των φαρμακευτικών απαιτεί μια μέθοδο η οποία αποτρέπει τη μόλυνση ή την αποσύνθεση του προϊόντος κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας. Απόσταξη και τρόφιμα Τα αλκοολούχα ποτά μπορούν να παραχθούν είτε με ενζυμικό τρόπο ( αλκοολική ζύμωση) είτε με απόσταξη ενός διαλύματος που περιέχει ζάκχαρα ή

17 αιθανόλη. Η αιθανόλη που παράγεται κατά την απόσταξη είναι κατά πολύ περισσότερη ανά μονάδα όγκου και έτσι τα αποστάγματα της έχουν πολύ υψηλό αλκοολικό βαθμό. Η μπύρα και το κρασί, σε κάποιο στάδιο της παρασκευής τους θα υποβληθούν σε μια διαδικασία απόσταξης για να διαχωριστεί το τελικό υγρό προϊόν από τους κόκκους. Απόσταξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μια ποικιλία από σκοπούς της βιομηχανίας τροφίμων, όπως η απομάκρυνση της καφεΐνης από τους κόκκους του καφέ αλλά και για την παραγωγή αποσταγμένου νερού. Με μεγάλη διαφορά η σημαντικότερη χρήση της απόσταξης είναι η παραγωγή καθαρής αλκοόλης για την παραγωγή αλκοολούχων ποτών. πηγές η απόσταξη στην περιοχή μας Στην περιοχή μας γίνεται απόσταξη και παράγουμε τσίπουρο Τα στέμφυλα αφού τα αφήσουμε να υποστούν αλκοολική ζύμωση στη συνέχεια τα αποστάζουμε. Για να αποστάξει κάποιος τσίπουρο πρέπει να έχει άδεια και τα καζάνια που γίνεται η απόσταξη λένε πως είναι αριθμημένα από πολύ παλιά. Η παραγωγή τσίπουρου στην περιοχή μας συνδυάζεται με διάφορες εκδηλώσεις

18 αιθέρια έλαια Τι είναι τα αιθέρια έλαια και από πού παράγονται Τα αιθέρια έλαια είναι φυσικές σύνθετες οργανικές ενώσεις με έντονη οσμή, οι οποίες περιέχονται σε μικροσκοπικούς εξωτερικούς αδένες που βρίσκονται βαθιά μέσα στις ρίζες, στο ξύλο, στα φύλλα, στα άνθη και στους καρπούς του φυτού. Τα αιθέρια έλαια αποθηκεύονται σε ειδικούς χώρους. Παράγονται από είδη,είναι σε υγρή μορφή και μεταξύ θερμοκρασίας 50 ο 320 ο. στην ιστοσελίδα παρουσιάζονται οι ελαιοφόροι αδενεες διαφόρων φυτών

19 Σχηματίζονται σε εξειδικευμένα κύτταρα ή κυτταρικούς σχηματισμούς ή και στο μεσοκυττάριο χώρο, σε διάφορα μέρη των αρωματικών φυτών. Εικόνες από SciencephotoLibrary (essential oils) Φωτογραφίες ελαιογόνων αδένων φυτών: Παραμένουν εκεί που παράγονται και δεν κυκλοφορούν στα διάφορα μέρη του φυτού. Από χημική άποψη δεν έχουν καμία σχέση με τα πραγματικά

20 αιθέρια έλαια (γλυκερίδια). Είναι μια συμπυκνωμένη και πολύ δυνατή παρουσίαση των θεραπευτικών δυνατοτήτων κάθε φυτού, αποτελώντας παράλληλα την ουσία και την ψυχή του. Πολύ συνηθισμένη είναι η χρήση των αιθέριων ελαίων σε αρωματοθεραπείες. Αυτό το είδος θεραπείας μπορεί να συμβάλει στην ανακούφιση από τις σωματικές και τις ψυχικές διαταραχές και να βελτιώσει τον καθημερινό τρόπο ζωής μας. Ως αιθέρια έλαια, εννοούνται γενικά, οι πτητικές ενώσεις οι οποίες είναι ελεύθερα διαλυτές στο οινόπνευμα, στον αιθέρα και στα φυτικά έλαια και ορυκτέλαια και υποτίθεται ότι συνήθως είναι το αποτέλεσμα της απόσταξης. Πρόκειται για πολυσύνθετα μείγματα οργανικών ουσιών, των οποίων η σύνθεσή τους διαφέρει στα διάφορα είδη ή ποικιλίες φυτών. Τα αιθέρια έλαια είναι μίγματα από διάφορες οργανικές ενώσεις, που ανήκουν σε διάφορες τάξεις: αλκοόλες, κετόνες, αλδεΰδες, εστέρες, αιθέρες, τερπένια κ.τ.λ. Βιολογική δραστικότητα - Ρόλος 1. ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΡΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ Τα αιθέρια έλαια παράγουν ουσίες που χρησιμοποιούνται στην βιολογική αντιμετώπιση φυτοπαθογόνων και επιδρούν βιολογικά όχι μόνο εναντίον των μολυσμάτων με την τοξική τους, αλλά και εναντίον φυτοπαθογόνων εδάφους, διακόπτοντας την μυκόσταση Για το ρόλο και τη σημασία των αιθέριων ελαίων έχουν γίνει πολλές υποθέσεις. Όμως ο πραγματικός ρόλος τους στα φυτά δεν έχει διευκρινιστεί, παρότι είναι γνωστό ότι τα αιθέρια έλαια προσελκύουν τα έντομα, βοηθώντας έτσι στην αναπαραγωγή και την επικονίαση. Επιπλέον λόγω των διάφορων συστατικών που περιέχουν, τα αιθέρια έλαια διαθέτουν αντισηπτικές ιδιότητες με δράση κατά των βακτηρίων, των μυκήτων και των ζυμών. Επειδή υπάρχουν διάφορες ασθένειες, μειώνουν την διαπνοή του νερού από πάρα πολλά φύλλα, πιο πολύ τους θερμούς και ξηρούς μήνες γιατί τότε μπορούνε να το χρησιμοποιήσουν σε αποθήκες Σημαντική είναι η βιολογική δράση των αιθέριων ελαίων ως αλληλοπαθητικών δραστικών ουσιών, απωθητικών ή ως προσελκυστικών στην φυτππαθογόνο/φυτοφάγο αλληλεπίδραση. Παρατηρήθηκε ότι γύρω από αρωματικά φυτά, όπως ένα είδος φασκόμηλου (Ελελίφασκος ο λευκόφυλλος -

21 Salvia[4] leucophylla Greene)και η Αρτεμισία (Αρτεμισία η καλιφορνική - Artemisia californica Less.) δε φύτρωναν ετήσια φυτά σε διάμετρο 90cm, ενώ σε απόσταση 2-6m η παρουσία τους ήταν περιορισμένη. Εξαιτίας αυτού του φαινομένου βρέθηκε ότι πτητικά συστατικά(πτητικά τερπένια όπως η κινεόλη, η καμφορά, το πινένιο και η θουγιόνη) που απελευθερώνονται από τα φυτικά είδη δρουν ως αναστολείς της φύτρωσης στο εγγύς περιβάλλον των φυτών. Τα τερπενοειδή εκπέμπονται κατά τη διάρκεια θερμών περιόδων και συμπυκνώνονται στην επιφάνεια του εδάφους γύρω από τα φυτικά είδη. Μία ακόμη δράση που έχει παρατηρηθεί αφορά στην άμυνα και στην επούλωση πληγών σε είδη κωνοφόρων δέντρων. Σε συνδυασμό με τις ρητίνες που εκκρίνουν τα κωνοφόρα σε περίπτωση τραυματισμού, συντελούν στην επούλωση της πληγής και επομένως στην πρόληψη της εισόδου σε παθογόνους παράγοντες. Επιπλέον πτητικά μονοτερπένια που εκκρίνονται κατά τη διάρκεια φυτοφάγου δραστηριότητας ή δραστηριότητας εντόμων λειτουργούν ως αποτρεπτικά ή αντιβιοτικά για τα φυτά, αλλά επίσης μπορούν να δράσουν και ως οδηγός για θηρευτές (π.χ. παρασιτικές σφήκες) Φυτά σε ακραία περιβάλλοντα συχνά πρέπει να αντεπεξέλθουν σε ακραίες θερμοκρασίες. Η σύνδεση μεταξύ συγκέντρωσης ισοπρενίου (τερπένιο) και θερμοαντοχής οδήγησε στην εικασία ότι αυτά τα συστατικά αυξάνουν την αντοχή στη θερμότητα αλληλεπιδρώντας με τις μεμβράνες των φυτών. Μία παρόμοια δράση εικάζεται και για τις φυσιολογικές και φαρμακολογικές λειτουργίες στον άνθρωπο. Στη γεωπονική επιστήμη έχουν ήδη πρακτική εφαρμογή ως προαγωγοί της άνθησης, νηματωδοκτόνα κ.α. Μέσα από τη διαδικασία της φυσικής επιλογής τα φυσικά προϊόντα διαθέτουν μία μοναδική και συντριπτική χημική ποικιλότητα και έχουν εξελιχθεί διαθέτοντας άριστη αλληλεπίδραση με τα βιολογικά μακρομόρια. Χάρη στην ποικιλότητα και την εξειδίκευση τα φυσικά προϊόντα παρουσιάζουν τεράστιες δυνατότητες ως ρυθμιστές μοριακών λειτουργιών, γεγονός που τα καθιστά βασική πηγή για την ανακάλυψη φαρμάκων και την παροχή σχεδιαστικών προτύπων για την κατασκευή συνθετικών μορίων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα φυτικού είδους που συνέβαλε στην καταπολέμηση της παιδικής λευχαιμίας είναι ο Καθάρανθος ο ροδόχρους -Catharanthus roseus(l.)g. Don. Ενώ όσον αφορά τον τομέα των τροφίμων η χρήση των αιθερίων ελαίων ως συντηρητικών τροφίμων και φυσικών αντιοξειδωτικών ήταν διαδεδομένη παραδοσιακά στην τοπική κουζίνα και αξιοποιείται από τη βιομηχανία τροφίμων σήμερα. χημικές - φυσικές ιδιότητες Τα αιθέρια έλαια τα βρίσκουμε πάντα σε υγρή μορφή. Είναι χαρακτηριστικά λόγω του ευχάριστου αρώματός τους. Μπορούν να διαλυθούν με τους

22 περισσότερους διαλύτες, αλλά δεν διαλύονται εύκολα στο νερό.λόγω της πυκνότητάς τους, μπορούν να διαχωριστούν εύκολα με τη μέθοδο της απόσταξης. Τα αιθέρια έλαια αποτελούνται από διάφορα χημικά συστατικά, τα οποία ονομάζονται πτητικά και αποτελούνται από τερπενοειδή και άλλες αλειφατικές ενώσεις. Τα τερπένια είναι τα πιο συνήθη συστατικά των αιθέριων ελαίων και πολλές φορές τα βρίσκουμε σε ποσοστό 90%. Τα αιθέρια έλαια τα βρίσκουμε σε υγρή μορφή, σε θερμοκρασία περιβάλλοντος, αλλά γίνονται πτητικά σε θερμοκρασίες βρασμού (μεταξύ 50 ο -320 ο ). Λόγω της πτητικότητάς τους έχουν χαρακτηριστικό άρωμα. Η πλειονότητα των αιθέριων ελαίων είναι σχεδόν άχρωμα κι έχουν υψηλό δείκτη διάθλασης, με εξαίρεση το αιθέριο έλαιο της αρτεμησίας. Είναι διαλυτά στους περισσότερους οργανικούς διαλύτες αλλά έχουν πολύ μικρή διαλυτότητα στο νερό.επίσης έχουν χαμηλότερη πυκνότητα από το νερό, γεγονός που επιτρέπει το διαχωρισμό τους κατά την υδροαπόσταξη, με εξαίρεση τα αιθέρια έλαια κανέλας,γαρύφαλλου κ.α. Τα αιθέρια έλαια χαρακτηρίζονται από ευρεία χημική ποικιλότητα. Συγκεκριμένα, περιέχουν πτητικά συστατικά κατά85%-95%, τα οποία είναι μείγματα από τερπενικές, τερπενοειδείς κι άλλες αρωματικές και αλειφατικές ενώσεις. Τα τερπένια έχουν ως βάση μία αλυσίδα πενταμερούς άνθρακα (C5),

23 το ισοπρένιο και χωρίζονται σε μονοτερπένια (ΜΤ) (C10)και σε.. (C15). Είναι το πιο σύνηθες συστατικό των αιθέριων ελαίων και κάποιες φορές συνεισφέρουν ως και 90% στη συνολική σύστασή τους. ΜΤ μπορούν να διαχωριστούν σε κατηγορίες ΜΤ υδρογονάνθρακες, ΜΤ αλκοόλες, ΜΤ κετόνες. Γνωστά της κατηγορίας ΜΤ είναι τα πινένιο και το λεμόνιο που βρίσκονται στην οικογένεια των κωνοφόρων και των εσπεριδοειδών θεραπευτικές ιδιότητες - παραλαβή αιθέριων ελαίων Τα αιθέρια έλαια έχουν πολλές θεραπευτικές ιδιότητες. Χρησιμοποιούνται το καθένα μόνο του, είτε σε συνδυασμό. Τα αιθέρια έλαια είναι : - Αναζωογονητικά- Αναλγητικά- Βακτηριοκτόνα- Αντιμυκητιακά- Αντϊικά- Αντιφλεγμονώδη - Αποσυμφορητικά- Διεγερτικά- Διουρητικά- Εμμηναγωγά- Εξισορροπιστικά- Ηρεμιστικά - Πεπτικά- Ρυθμιστικά ορμονών- Σπασμολυτικά- Στυπτικά- Τονωτικά- Χαλαρωτικά

24 βιωματικό εργαστήριο : παραγωγή αιθέριου ελαίου μέντας οι προτάσεις για απόσταξη πολλές ( στο τέλος της σελίδας οι προτάσεις)...τελικά αποστάξαμε μέντα. https://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=cittdi86gd0 https://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=0cnxhz8vivq Είχαμε μάθει στο προηγούμενο μάθημα από ποια τμήματα αποτελείται μια συσκευή απόσταξης και πως συνδέονται μεταξύ τους, έτσι στο δίωρο του μαθήματος δεν χάσαμε χρόνο και κάναμε μόνο απόσταξη.

25 Τα φύλλα της μέντας τα αφήσαμε τα ξηρανθούν για μια μέρα. Στην ώρα του μαθήματος συναρμολογήσαμε τη συσκευή απόσταξης, βάλαμε στη σφαιρική φιάλη τα φύλλα της μέντας,100 ml περίπου απιονισμένο νερό, μερικές πολύ μικρές πετρούλες και κάναμε απόσταξη. Η διάρκεια της απόσταξης περίπου δύο ώρες. συναρμολόγηση συσκευής

26 η διαδικασία της απόσταξης ξεκινάει στη σφαιρική φιάλη αρχίζουν να σχηματίζονται ατμοί θέλει υπομονή

27 μέχρι να αρχίσει......να αποστάζει

28 και θέλει ώρα για να πάρουμε ένα απόσταγμα που περιείχε ελάχιστο αιθέριο έλαιο. οι προτάσεις για απόσταξη 1. λεβάντα

29 Το έλαιο της προκύπτει από τα υπέργεια τμήματα του φυτού την εποχή της ανθοφορίας, είναι σχεδόν άχρωμο, με γλυκιά μυρωδιά άνθους. 2. δενδρολίβανο. Υπάρχουν τρία είδη αιθέριου ελαίου δενδρολίβανου, ανάλογα με τη χημική του σύσταση το καμφορούχο που φύεται στην Ισπανία και στην Κροατία με υψηλές τερπενικές κετόνες. το cineol type με μεγαλύτερη ποσότητα κινεόλης που φύεται στη Βόρεια Αφρική και το verbenone type που φύεται στην Κορσική. Η απόσταξη του αιθέριου ελαίου γίνεται αμέσως μετά τη συγκομιδή του, για να μην υπάρχει απώλεια του αρώματός του. Το αιθέριο έλαιο εξάγεται είτε από τις φρέσκιες ανθισμένες κορυφές είτε από ολόκληρο το φυτό με τη βοήθεια

30 του ατμού. Είναι ένα υγρό ελαφρού κίτρινου χρώματος έντονης μυρωδιάς με ξύλινους βαλσάμικους τόνους. 3. μέντα Εξάγεται από τα φύλλα με απόσταξη. Πτητικότητα: μέση Συστατικά: μενθόλη, λεμονένιο Ιδιότητες Καλλιεργείται εμπορικά σε πολλές χώρες της Ευρώπης, ΗΠΑ και Ιαπωνία. Το αιθέριο έλαιό της χρησιμοποιείται πολύ σε βιομηχανίες καλλυντικών, τροφίμων και φαρμάκων. Ποικιλία προϊόντων, που ξεκινούν από οδοντόπαστες, καθαριστικά στόματος και χωνευτικά χάπια, μέχρι γλυκά, παγωτά και ποτά αρωματίζονται με μέντα. Η αρωματοθεραπεία χρησιμοποιεί συγκριτικά ελάχιστο ποσοστό, πιθανόν μικρότερο του 1%, του εξαγόμενου διεθνώς αιθέριου ελαίου. 4. πορτοκάλι Τι αιθέριο έλαιο του πορτοκαλιού, προέρχεται από ξηρή έκθλιψη της φλούδας κι έχει ένα φρουτώδες άρωμα Το Πορτοκάλι (Orange) προέρχεται από το φυτό με την κοινή ονομασία Citrus Sinensis. Το αιθέριο έλαιο του Πορτοκαλιού προέρχεται από ψυχρή έκθλιψη της φλούδας του και έχει ένα φρουτώδες γλυκό άρωμα.

31 5. δυόσμος Τα αρωματικά φύλλα του κοινού και στην Ελλάδα πολυετούς φυτού Mentha spicata ή piperita της οικογένειας Χειλανθή. Στο φυτό υπάρχει το αιθέριο έλαιο που περιέχει 50-80% μεντόλη, αλκοόλες, τανίνη. Σαπωνοποίηση των τριγλυκεριδίων Σαπωνοποίηση των τριγλυκεριδίων είναι η υδρόλυσή τους σε αλκαλικό περιβάλλον π.χ. παρουσία ΝaΟΗ ή ΚΟΗ. Αυτή δίνει ως προϊόντα γλυκερίνη και ένα μίγμα αλάτων μακράς αλυσίδας καρβοξυλικών οξέων με Νa ή Κ. Το μίγμα αυτό αποτελεί τους σάπωνες και οι αντιδράσεις σαπωνοποίησης είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτοί παρασκευάζονται. Η αντίδραση δίνεται παρακάτω: Έτσι, λίπη και έλαια βράζονται σε υδατικό διάλυμα ΝαΟΗ μέχρι να υδρολυθούν πλήρως. Με προσθήκη NaCl στο μίγμα καθιζάνουν οι σάπωνες (εξαλάτωση). Μετά την απομάκρυνση των σαπώνων, η γλυκερίνη διαχωρίζεται από την

32 υδατική φάση με απόσταξη. Προσθήκη αρωμάτων παράγει τα αρωματικά σαπούνια. Προσθήκη άμμου Na 2 CO 3 και άλλων πληρωτικών υλικών δίνει τα σκληρά σαπούνια. Αν κατά την παρασκευή διοχετευθεί αέρας, παράγονται επιπλέοντα σαπούνια (αν αυτό επιθυμεί η αγορά ). Τα σαπούνια είναι σχεδόν πλήρως αναμίξιμα -διαλυτά- με το νερό. Όμως ο μηχανισμός με τον οποίο διαλύονται είναι διαφορετικός από μία απλή διάσταση προς RCOO - και Νa + (αυτό συμβαίνει μόνο στα πολύ αραιά διαλύματα). Κατά τη διάλυσή τους τα σαπούνια σχηματίζουν μικκύλια (όπως στην περίπτωση των κολλοειδών συστημάτων).τα μικκύλια των σαπώνων είναι συνήθως σφαιρικά συσσωματώματα καρβοξυλικών ιόντων τα οποία διασπείρονται στην υδατική φάση.

33 βιωματικό εργαστήριο : παρασκευή σαπουνιού με αιθέρια έλαια Για το πείραμα Παρασκευάσαμε σαπούνι ως εξής: Ζυγίσαμε 3 g NaOH και τα διαλύσαμε σε 10 ml απιονισμένο νερό Σε ποτήρι των 250 ml προσθέσαμε 10 ml ελαιόλαδο, 20 ml καθαρό οινόπνευμα και στο μίγμα αυτό προσθέσαμε με προσοχή αναδεύοντας συνέχεια 4 ml από το διάλυμα του NaOH και η αντίδραση σαπωνοποίησης αρχίζει. στη συνέχεια... θερμάναμε

34 αναδεύοντας με προσοχή η σαπωνοποίηση συνεχίστηκε...

35 ... για περίπου 15 λεπτά μέχρι που πήραμε μια παχύρευστη μάζα

36 το σαπούνι

37 το αφήσαμε για 15 min το διαλυσαμε σε 100ml νερό στο οποίο προσθέσαμε και το απόσταγμα μέντας από την προηγούμενη δραστηριότητα ( απόσταξη μέντας )

38 του προσθέσαμε 100ml κορεσμένου αλατόνερου αναδεύοντας το αφήσαμε...να ηρεμήσει

39 το σαπούνι ανέβηκε πάνω

40 διηθήσαμε το νερό - το αφήσαμε να στεγνώσει

41 επίσκεψη στο γενικό χημείο του κράτους 27/11/2012 Στα πλαίσια της ερευνητικής μας εργασίας και στο κομμάτι της εργασίας μας που αφορά τις χρήσεις της απόσταξης επισκεφτήκαμε το γενικό χημείο του κράτους. Γενικό χημείο του κράτους To Γενικό Χημείο του Κράτους (Γ.Χ.Κ.) είναι υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών, που λειτουργεί σε επίπεδο Γενικής Διεύθυνσης. Αποστολή του Γενικού Χημείου του Κράτους είναι: H επιστημονική υποστήριξη των τελωνειακών και φορολογικών υπηρεσιών, του ΣΔΟΕ και των άλλων υπηρεσιών του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών H διασφάλιση των εσόδων του Κράτους H προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος H προστασία της υγείας και των συμφερόντων των καταναλωτών H επιστημονική υποστήριξη των δικαστικών, αστυνομικών και λοιπών κρατικών αρχών H στήριξη της υγιούς λειτουργίας της αγοράς Αναλυτικότερα για τον καταναλωτή: 1. Τον προστατεύει τον βοηθάει κάνει έλεγχο για τη διατήρηση της υγείας του και απαντάει στο τι και το πόσο 2. Κάνει αναλύσεις επιφανειακών νερών και τοξικών ουσιών 3. Ελέγχει: τρόφιμα καύσιμα ποτά 4. Στο γενικό χημείο του κράτους γίνεται με απόσταξη: προσδιορισμός αιθανόλης έλεγχος λίπους έλεγχος για φυτοφάρμακα στο χώμα

42 παρασκευή απεσταγμένου νερού ΕΦΕΤ: οργανισμός που παρέχει τα δείγματα στο γενικό χημείο του κράτους. Το χημείο κάνει τις αναλύσεις και τα αποτελέσματα τα δίνει και πάλι στον ΕΦΕΤ, ο οποίος τα ανακοινώνει. Εκτός από την ενημέρωση παρακολουθήσαμε απόσταξη κρασιού με την κλασική μέθοδο, αλλά και απόσταξη με σύγχρονες συσκευές φωτογραφίες

43 ημερολόγιο μαθημάτων Τρί 18 Σεπ :00 μμ 2:00 μμ επιλογή project : χημείας απόσταγμα Τρί 25 Σεπ :00 μμ 2:00 μμ προτάσεις

44 Τρί 2 Οκτ :00 μμ 2:00 μμ ροδόσταγμα στο Βόϊο Κοζάνηςροδόνερο στα παλιά Γιάννινα Τρί 9 Οκτ :00 μμ 2:00 μμ τρόποι διαχωρισμού υλικών Τρί 16 Οκτ :00 μμ 2:00 μμ τι είναι απόσταξηκαι τι εκχύλιση Τρί 23 Οκτ :00 μμ 2:00 μμ ιστορία της απόσταξης Τρί 30 Οκτ :00 μμ 2:00 μμ χρήσεις απόσταξης( βιομηχανία - φαρμακευτικήτρόφιμααρωματοποιίατσίπουρο στην περιοχή μας) εκχύλιση στην περιοχή μας Τρί 6 Νοέ :00 μμ 2:00 μμ από την απόσταξη στα αιθέρια έλαια και από τα αιθέρια έλαια στα σαπούνια Τρί 13 Νοέ :00 μμ 2:00 μμ αιθέρια έλαια - ελαιοφόροι αδένες Τρί 20 Νοέ :00 μμ 2:00 μμ αιθέρια έλαια - χημική σύσταση Τρί 27 Νοέ :00 πμ 2:00 μμ επίσκεψη στο γενικό χημείο του κράτους - Ευεργέτη Δόμπολη Ιωάννη 30 Ιωάννινα, Τ.Κ Τρί 4 Δεκ :00 μμ 2:00 μμ αιθέρια έλαια παραλαβή

45 Τρί 11 Δεκ :00 μμ 1:00 μμ αιθέρια έλαια σε λεβάντα - μέντα - δυόσμο και πορτοκάλι επιλογή για απόσταξη 1:00 μμ 2:00 μμ σαπούνια : οργάνωση - σχεδίαση - προβληματισμοί Τρί 18 Δεκ :00 μμ 2:00 μμ συσκευή απόσταξης - προετοιμασία πειραμάτων Τρί 8 Ιαν :00 μμ 2:00 μμ απόσταξη αιθέριου έλαιου μέντας Τρί 15 Ιαν 2013 Τρί 22 Ιαν :00 μμ 2:00 μμ παρασκευή σαπουνιού 12:00 μμ 2:00 μμ παρασκευή σαπουνιού - παρουσίαση εργασίας θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον υπεύθυνο του ΕΚΦΕ Ιωαννίνων κ. Ναστόπουλο Στέργιο τον σχολικό σύμβουλο για τις ερευνητικές εργασίες κ. Γεωργόπουλο. Από την επίσκεψή μας στο γενικό χημείο του κράτους στα Ιωάννινα ευχαριστούμε τον προϊστάμενο κ. Τσόγκα Αναστάσιο, τον κ. Παλαιολόγο και τον κ. Βαγενά.

46 Πηγές ιστορια χημείας ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Σε αμφιθέατρα η καλλιέργεια αρωματικών φυτών ΤΕΙ Θεσσαλονίκης - αιθέρια έλαια χημικά χρονικά χημεία Β γυμνασίου χημεία Α Λυκείου τεχνική χημεία εγκυκλοπαίδεια δομή Εγκυκλοπαίδεια National Geographic eprints teikor.grwww.donkiyisland.gr wikipedia.gr ehow.com aroma healing triana.com

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ:

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΓΟΗΤΕΙΑΣ: Τ Ο Α Ρ Ω Μ Α Ερευνητική Εργασία του Ε5 Τμήματος της Α Λυκείου του 3 ου ΓΕΛ Αλεξανδρούπολης Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗς ΓΟΗΤΕΙΑς: ΤΟ ΑΡΩΜΑ Παλιές και νέες μέθοδοι παρασκευής αρωμάτων Η επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 1 2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 2.2-1. Τι ονομάζεται μείγμα; Μείγμα ονομάζεται κάθε σύστημα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων ουσιών. Τα περισσότερα υλικά στη φύση είναι μίγματα. 2.2-2.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ερευνητική εργασία: Β2 λυκείου ΘΕΜΑ: ''Η Χημεία είναι χρώματα, αρώματα και γεύσεις'' Ομάδα Δ: Μαριάμ Χριστογιάννη Μαρία Χριστοπούλου Χριστίνα Σταμάτη Βάσω Σιρμιντζέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 28: Βιομόρια-λιπίδια 1. Γενικά Λιπίδια: οργανικά μόρια που απαντούν στη φύση και απομονώνονται κατά την εκχύληση κυττάρων ή ιστών με άπολους οργανικούς διαλύτες Δύο γενικές κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ

MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ MAΘΗΜΑ 5 ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΣΤΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ξικός αιθυλεστέρας ή Οξικό αιθύλιο Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ

Αρχή της μεθόδου: MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗ Αρχή της μεθόδου: Η μέθοδος στηρίζεται στις διαφορετικές διαλυτότητες των ουσιών σε δύο μη μιγνυομένους διαλύτες Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών

Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Μηχανική και Ανάπτυξη Διεργασιών Κωστής Μαγουλάς, Καθηγητής Επαμεινώνδας Βουτσάς, Επ. Καθηγητής 7ο Εξάμηνο, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ . ΟΡΙΣΜΟΣ Οι διαχωρισμοί είναι οι πιο συχνά παρατηρούμενες διεργασίες

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Τάξη Β Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: 1) Να γράψετε τι ονομάζεται μείγμα; 2) Να γράψετε τι ονομάζεται ετερογενές μείγμα; 3) Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Υπεύθυνος Εργαστηρίου: Δρ. Πέτρος Α. Ταραντίλης, Λέκτορας Δρ. Χρήστος Παππάς, Λέκτορας (βάσει Ν. 407/80) Δρ. Σοφία Κουλοχέρη, Επιστημονικός συνεργάτης Δρ. Αναστασία Μίχου, Επιστημονικός συνεργάτης Βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΜΕΡΑ: ΤΡΙΤΗ 11-11-2014 ΩΡΑ: 11:00-14:00 OMADA 3 Name: Celia Koutrafouri ΆΣΚΗΣΗ 10 (p.107-114) Εργαστηριακές Σημειώσεις Τίτλος Άσκησης: Φασματοφωτομετρικός Προσδιορισμός Σορβικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ. Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ. Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ Oι Συνηθισμένες Μέθοδοι Προσδιορισμού Υγρασίας των Λ.Υ, Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 04.02 Χημικών ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 04.02 Χημικών ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 04.02 Χημικών Λίγα λόγια για τα θέματα.. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Τα θέματα σε γενικές γραμμές κρίνονται βατά και σχετικά πιο εύκολα από τα θέματα που τέθηκαν στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ

ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΦΥΤΑ Παραλαβή & Εφαρµογές Αιθερίων Ελαίων ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Αθανάσιος Κυµπάρης Επίκουρος Καθηγητής Ιστορία & Πηγές Αιθερίων Ελαίων Ορισµός:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΤΜΗΜΑ : B3 B ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΑΡΑ ΟΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ.

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΤΜΗΜΑ : B3 B ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΑΡΑ ΟΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΤΜΗΜΑ : B3 B ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 2013 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ. ΠΑΡΑ ΟΣΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΑΝΑ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ Στην Ελλάδα άρχισε η

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE

Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος Dioscurides OE Η συμβολή των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών στην ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας Καινοτόμα προϊόντα από αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό 3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό οξύ HOOC H Br Br H COOH KOH HOOC COOH C 4 H 4 Br 2 O 4 C 4 H 2 O 4 (275.9) (56.1) (114.1) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με 5 μονάδες. Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 Ημερομηνία εξέτασης: Παρασκευή 28 Μαΐου 2010 Ώρα εξέτασης: 07:30

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα

Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα Εισαγωγή Το ακετυλοσαλικυλικό οξύ είναι ένα εξαιρετικό φάρμακο. Χρησιμοποιείται ευρέως ως αναλγητικό (κατευναστικό πόνου) και αντιπυρετικό. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (Ε.Κ.Φ.Ε.) ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ελένη Γ. Παλούμπα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Ενότητα : Σύνθεση Ακετανιλιδίου Διδάσκοντες: Κων/νος Τσιτσιλιάνης, Καθηγητής Ουρανία Κούλη, Ε.ΔΙ.Π. Μαρία Τσάμη, Ε.ΔΙ.Π. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Σκοπός Η

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ

ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΝΕΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ Κωνσταντίνα Τζιά Καθηγήτρια ΕΜΠ Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων, Σχολή Χημικών Μηχανικών, ΕΜΠ Νέα προϊόντα - Ελαιόλαδο Αντικατάσταση άλλων λιπαρών σε προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ

-H 2 H2 O R C COOH. α- κετοξύ Παραπροϊόντα αλκοολικής ζύµωσης Τα παραπροϊόντα της αλκοολικής ζύµωσης είναι χηµικές ενώσεις που προέρχονται είτε από τον ίδιο το µηχανισµό της αλκοολικής ζύµωσης, είτε από το µεταβολισµό της ζύµης, είτε

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία και Καθημερινή ζωή

Χημεία και Καθημερινή ζωή Χημεία και Καθημερινή ζωή 1. Σαπωνοποιία Οι μέθοδοι της βιομηχανικής παρασκευής σαπουνιών είναι διάφοροι. Απλούστερη είναι η ψυχρή σαπωνοποιία, που μ' αυτή σχηματίζεται γαλάκτωμα με διαλύματα καυστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. β. Η μόλυνση των φυτικών προϊόντων από γεωργικά φάρμακα μπορεί να είτε άμεση είτε έμμεση. ΣΩΣΤΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 15/04/2015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας

Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές. Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 1 Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά τάσεις και προοπτικές Χρήστος Δόρδας Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γεωπονική Σχολή Εργαστήριο Γεωργίας 2 Αντικείμενο της ομιλίας Σημασία των αρωματικών φυτών

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 28 Μαΐου, 2015 8:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ (ΠΕ) ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΕΤΗ (ΝΑΙ/ΟΧΙ) ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ (ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33

Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 Χημεία Β Λτκείξτ Τπάοεζα θεμάσωμ 33 3. Αλκόολεσ 3.1 Να χαρακτηρίςετε τισ προτάςεισ που ακολουθούν ωσ ςωςτέσ ή ωσ λανθαςμένεσ και να αιτιολογήςετε τισ απαντήςεισ ςασ: 1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ

ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΚΑΘΑΡΙΣΤΙΚΑ ΟΡΙΖΟΥΜΕ ΤΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ, ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΩΣ ΚΥΡΙΟ ΣΚΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΟΥ ΡΥΠΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΕΙΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Γενικά για τα διαλύματα Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων ουσιών, οι οποίες αποτελούν τα συστατικά του διαλύματος.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης.

4. Ως αυτότροφοι οργανισμοί χαρακτηρίζονται α. οι καταναλωτές Α τάξης. β. οι παραγωγοί. γ. οι αποικοδομητές. δ. οι καταναλωτές Β τάξης. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος

Οινολογία Ι. Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου. Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Οινολογία Ι Ενότητα 6: Λευκή Οινοποίηση (3/3), 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Κοτσερίδης Γιώργος Καλλίθρακα Τίνα Μαθησιακοί Στόχοι Πνευματικό πιεστήριο γλευκοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας

Τάξεις Μάθημα Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Ενότητα 1.2. Η ενότητα Χρήσιμοι Μικροοργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικέσ οδηγίεσ για την απόσταξη τσίπουρου

Βασικέσ οδηγίεσ για την απόσταξη τσίπουρου Βασικέσ οδηγίεσ για την απόσταξη τσίπουρου Το τσίπουρο παρασκευάζεται με την απόσταξη των στεμφύλων (στράφυλα ή τσίπουρα), δηλαδή από τα υπολείμματα των σταφυλιών που μένουν μετά το πάτημα και την εξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος

DIOSCURIDES OE. Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος DIOSCURIDES OE Μεταποίηση αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών Στέργιος Τζιμίκας Ιατρός διευθύνων σύμβουλος ηιδέα ΓΕΝΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1200 Αρωματικά Φαρμακευτικά Φυτά είναι Βιομηχανικά 900 Αρωματικά Φαρμακευτικά

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας

2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 2.3 Περιεκτικότητα διαλύματος Εκφράσεις περιεκτικότητας Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 3-1. Τι ονομάζεται περιεκτικότητα ενός διαλύματος; Είναι μία έκφραση που δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΙΙΙ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΑ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί;

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί; ΚΑΦΕΣ AURILE Γενικές Πληροφορίες Πώς καβουρδίζεται ο καφές Aurile; Ο καφές Aurile καβουρδίζεται για περίπου 20 λεπτά στους 210 C (ο τρόπος αυτός είναι γνωστός ως American Roast). Κατά τη διάρκεια του καβουρδίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της ζάχαρης

Η ιστορία της ζάχαρης ΖΑΧΑΡΗ Η ιστορία της ζάχαρης H λέξη ζάχαρη προέρχεται ετυμολογικά από την σανσκριτική λέξη śarkara, που αρχικά σήμαινε άμμος ή χαλίκι. Το αρχαίο ινδικό όνομά της γκάουρα προφανώς προήλθε από την ονομασία

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος καθηγητής: M.Ed. Σκαμαγκούλης Κων/νος

Υπεύθυνος καθηγητής: M.Ed. Σκαμαγκούλης Κων/νος 6 0 ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΑΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ - Β ΛΥΚΕΙΟΥ - TMHMA B 1 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-2015 Ακολουθώντας τα χνάρια της παράδοσης: Από το σταφύλι στο τσίπουρο Υπεύθυνος καθηγητής: M.Ed. Σκαμαγκούλης

Διαβάστε περισσότερα

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH 4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη H C 12 H 25 Br (249.2) Br + + NaH (40.0) + Adogen 464 C 25 H 54 ClN (404.2) C 6 H 6 (94.1) C 18 H 30 (262.4) + NaBr (102.9) Ταξινόµηση

Διαβάστε περισσότερα

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών

2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών 1 2.6.2 Φυσικές σταθερές των χημικών ουσιών Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 6-2-1. Ποιες χημικές ουσίες λέγονται καθαρές ή καθορισμένες; Τα χημικά στοιχεία και οι χημικές ενώσεις. 6-2-2. Ποια είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας Σύνθεση & Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διεργασιών & Συστημάτων Εργαστήριο Καυσίμων & Λιπαντικών Εργαστηριακή Άσκηση Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα