ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΤΕΧΝΙΑΣ"

Transcript

1 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 E I Σ Α Γ Ω Γ Η Το πρακτικό αυτό εγχειρίδιο που συνοδεύει και πλαισιώνει τα εργαστήρια της Συνταγοτεχνίας δεν είναι ένα απλό θεραπευτικό συνταγολόγιο όπως ίσως να φαίνεται από πρώτη άποψη. Αποτελεί µια συστηµατική συλλογή αντιπροσωπευτικών συνταγών ορισµένων φαρµακοµορφών µε κριτήριο επιλογής α) τις µεθόδους εκτελέσεως και β) τα τεχνικά προβλήµατα που αντιµετωπίζονται κατά την εκτέλεση των συνταγών. Περιλαµβάνει, εκτός από τις συνταγές ορισµένων φαρµακοµορφών (κόνεις, γαλακτώµατα, αλοιφές, αιωρήµατα, χρίσµατα, φαρµακοτεχνικά διαλύµατα, υπόθετα, αναβράζοντα κοκκία, καψάκια, αρωµατικά ύδατα κλπ), συνταγοτεχνικές ασκήσεις και προβλήµατα. Απευθύνεται κατά κύριο λόγο στους φοιτητές της Φαρµακευτικής σαν οδηγός στο εργαστήριο, παράλληλα σε εκείνους που πρόκειται να αντιµετωπίσουν τις πρακτικές εξετάσεις για την απόκτηση της Άδειας Εξασκήσεως Επαγγέλµατος, αλλά πρόσθετα και στον συνάδελφο που συνεχίζει ακόµη να " κυκλοφορεί στο πίσω µέρος του φαρµακείου του ". Θεσσαλονίκη

3 ΓΕΝΙΚΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ Η ιδιαίτερη σπουδαία και υπεύθυνη εργασία που επιτελεί ο φαρµακοποιός στο εργαστήριο απαιτεί την απόλυτη συγκέντρωσή του. Καθόλου άδικα ο χώρος της εκτέλέσης των συνταγών βρίσκεται σε τελείως ξέχωρο και αποµονωµένο χώρο, µακριά από το κοινό. Εκεί ανενόχλητος και χωρίς να αποσπάται η προσοχή του, εκτελεί ευσυνείδητα το λειτούργηµά του. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τον τρόπο εργασίας του εξαρτάται η υγεία και, αρκετές φορές, ακόµη και η ζωή ενός ασθενούς. Επάνω στον εργαστηριακό πάγκο του Φαρµακείου πρέπει να υπάρχει απόλυτη καθαριότητα και τάξη. Μόνο τα σκεύη που πρόκειται να χρησιµοποιηθούν βρίσκονται στον πάγκο και αµέσως µετά τη χρήση τους τοποθετούνται στις θέσεις τους. Ζυγοί, υδατόλουτρα και άλλες παρόµοιες συσκευές, καθαρίζονται σε τακτά χρονικά διαστήµατα. Τα σκεύη που χρησιµοποιούνται (ιγδία, ύπεροι, κάψες, τύποι υπόθετων, κόσκινα, πλάκες αλοιφών, σπαθίδες, ποτήρια ζέσεως κλπ) καθαρίζονται επισταµένα και προσεκτικά πριν και µετά το τέλος της εκτέλεσης της συνταγής. Αν πρόκειται να ζυγιστούν περισσότερες από µια ουσίες, είναι ανάγκη να διατηρείται µια τέλεια και ακριβής σειρά εργασίας, η οποία και θα παραµένει πάντοτε η ίδια. Ουσία που ήδη ζυγίστηκε δεν παραµένει ποτέ πάνω στον εργαστηριακό πάγκο - α- κόµη και εάν πρόκειται να χρησιµοποιηθεί ξανά - αλλά επανατοποθετείται στη θέση της, και αυτό είτε για να µη ζυγιστεί δύο φορές, είτε για να µη ληφθεί αντί άλλης. Μια συνταγή που έχει αρχίσει να εκτελείται, συνεχίζεται µέχρι τέλους από το ίδιο πρόσωπο που την άρχισε, και αποφεύγεται να συνεχισθεί από άλλο άτοµο. Η µεταφορά υγρών από τους υποδοχείς στα διάφορα σκεύη είναι προτιµότερο να γίνεται µε τη βοήθεια χωνιού. Το ίδιο ισχύει και για τα υγρά φαρµακοτεχνικά σκευάσµατα κατά την συσκευασία τους στους υποδοχείς. Η παραλαβή των διαφόρων ουσιών υπό µορφή κόνεων γίνεται µε τη βοήθεια σπαθίδας και όχι αδειάζοντας τον υποδοχέα αναταράσσοντάς τον. Επίσης αποφεύγεται η επιστροφή ουσίας που δεν έχει χρησιµοποιηθεί στον υποδοχέα, γι αυτό προτιµάται να λαµβάνεται το απαιτούµενο υλικό, πάντοτε τµηµατικά και κατά µικρές ποσότητες. Η ζύγιση οποιουδήποτε στερεού υλικού γίνεται πάνω σε χαρτί ζυγίσεως και ποτέ α- πευθείας επάνω στο δίσκο του ζυγού. Ο ζυγός πριν από την έναρξη της εκτελέσεως της συνταγής ευθυγραµµίζεται και µηδενίζεται σχολαστικά. Κατά τη ζύγιση δίνεται προσοχή να µην υπάρχουν ρεύµατα αέρος και αν αυτή γίνεται στον Συνταγοτεχνικό ζυγό να είναι κλειστό το κάλυµµα. 3

4 ΑΠΟ ΟΣΗ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΩΝ ΛΑΤΙΝΙΚΩΝ ΟΝΟΜΑΣΙΩΝ ΤΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Acidi ascorbici Acidi borici Acidi phosphorici diluti Ασκορβικό οξύ Βορικό οξύ Αραιωµένο φωσφορικό οξύ Acidum acetylsalicilycum Ακετυλοσαλικυλικό οξύ Acidum salicilycum Adeps lanae anhydricus Σαλικυλικό οξύ Ανυδρη λανολίνη Aerosilum Αεροσίλη Aethanolum Αιθανόλη Amylum tritici Άµυλο σίτου Aqua Menthae Αρωµατικό νερό Μίνθης Aquae demineralisata Απιονισµένο νερό Aquae destillatae Αποσταγµένο νερό Aquae purificata Κεκαθαρµένο νερό Bismuti subnitrici Butyrum cacao Calcii carbonici praecipitati Camphor Chloroformium Codeini phosphorici Coffeini Coffeini-natrii benzoici Υπονιτρικό βισµούθιο Βούτυρο κακάο Καθιζηθέν ανθρακικό ασβέστιο Καµφορά Χλωροφόρµιο Φωσφορική κωδεϊνη Καφεϊνη Καφεϊνη - βενζοϊκό νάτριο Dimethylaminophenazoni Elaeosacchara Ephedrini hydrochlorici Extracti belladonnae Extractum Gelatinae Glycerolum Hydrogenium peroxydatum ιµεθυλαµινοφαιναζόνη Ελαιοσάκχαρα Υδροχλωρική εφεδρίνη Εκχύλισµα ευθαλείας Εκχύλισµα Ζελατίνη Γλυκερίνη Υπεροξείδιο υδρογόνου 4

5 Iodi Ιώδιο Kalii iodati Kalium permanganicum Magnesia usta Magnesium peroxydatum Ιωδιούχο κάλιο Υπερµαγγανικό κάλιο Κεκαυµένη µαγνησία Υπεροξείδιο µαγνησίου Massa ad suppositorium Mentholum Methylii parahydroxybenzoici Natrii biborici Βορικό νάτριο Natrii chlorati Natrii stearati Natrium bicarbonicum Natrium salicylatum Μάζα για υπόθετα (Βασική ύλη υποθέτων) Μινθόλη Παραϋδροξυβενζοϊκός µεθυλεστέρας Χλωριούχο νάτριο Στεατικό νάτριο Οξινο ανθρακικό νάτριο Σαλικυλικό νάτριο Olei Menthae Αιθέριο έλαιο Μίνθης Olei arachidis Αραχιδέλαιο Olei foeniculi Αιθέριο έλαιο µαράθου Oleum aethereum, Aetherolei Αιθέριο έλαιο Phenacetini Φαινακετίνη Propylii parahydroxybenzoici Saccharosum Talci purificati Talcum Vaselinum (flavum) Zincum oxydatum Παραϋδροξυβενζοϊκός προπυλεστέρας Ζάχαρη Κεκαθαρµένος τάλκης Τάλκης Βαζελίνη (κίτρινη) Οξείδιο του ψευδαργύρου 5

6 Π Ι Ν Α Κ Α Σ Α Ρ Ι Θ Μ Ω Ν ΡΩΜΑΪΚΟΙ ΑΡΑΒΙΚΟΙ Ι 1 ΙΙ 2 ΙΙΙ 3 ΙV 4 V 5 VI 6 VII 7 VIII 8 IX 9 X 10 IXX 19 XX 20 XXI 21 XXV 25 XXX 30 XL 40 L 50 LX 60 XC 90 C 100 CL 150 CC 200 D 500 M 1000 MCMLXXXVIII

7 Εµπειρικές οσοµετρικές Μονάδες Για τη µέτρηση των φαρµακευτικών δόσεων σαν δοσιµετρικά σκεύη είναι δυνατόν να χρησιµοποιηθούν τα κουτάλια και οι σταγόνες. 1 κουταλιά του καφέ ή του τσαγιού χωρητικότητας περίπου 5 ml 1 κουταλιά του γλυκού χωρητικότητας περίπου 10 ml 1 κουταλιά της σούπας χωρητικότητας περίπου 15 ml 1 ποτήρι κρασιού χωρητικότητας περίπου 60 ml 1 φλιτζάνι τσαγιού χωρητικότητας περίπου 120 ml 1 ποτήρι νερού χωρητικότητας περίπου 250 ml 7

8 ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΣΥΝΤΑΓΗΣ, ΧΟΡΗΓΗΣΗ, ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ, ΕΤΙΚΕΤΑ Η προς εκτέλεση συνταγή αντιγράφεται, και στο διπλανό χώρο καταγράφονται οι χρησιµοποιούµενες ποσότητες όπου γίνονται οι υπολογισµοί. Αµέσως από κάτω γίνεται η µετάφραση της συνταγής και καταγράφονται οι παρατηρήσεις και τα σχετικά µε τα υλικά και τη χρήση του σκευάσµατος. Ammonium bituminosulfonicum Sulfur praecipitatum Zincum oxydatum (25-4)/2=10.50 Amylum tritici a.a. ad (25-4)/2=10.50 M.f.pulv. D.S. Eπιπαστική κόνη. Για εξωτερική χρήση Να παρασκευασθούν 25 g αυτής της επιπαστικής κόνης. Λάβε Ιχθυόλη Καθιζηθέν θείο Οξείδιο του ψευδαργύρου Άµυλο σίτου ανά ίσα µέρη έως Ανάµειξε και φτιάξε κόνη ώσε οδηγία Μετά την εκτέλεση κάθε συνταγής το σκεύασµα συσκευάζεται κατάλληλα για να χορηγηθεί. Στη συσκευασία αναγράφονται : Από τη µία πλευρά : 1. Το όνοµα και η διεύθυνση του ασθενούς 2. Ο τρόπος χορηγήσεως του σκευάσµατος 3. Η ηµεροµηνία παρασκευής 4. Το φαρµακείο - εργαστήριο παρασκευής Από την άλλη πλευρά: Αναγράφεται η σύνθεση του σκευάσµατος. 8

9 Στην περίπτωση χορηγήσεως για εξωτερική χρήση αυτό σηµειώνεται ευανάγνωστα : " ΓΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΧΡΗΣΗ " Η ετικέτα επικολλάται στη συσκευασία αφού το φαρµακοτεχνικό σκεύασµα συσκευασθεί και κλειστεί καλά. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για υγρά σκευάσµατα, η συσκευασία κλείνεται προσεκτικά και σκουπίζεται καλά. Η ετικέτα τίθεται στο επάνω τρίτο µέρος του φιαλιδίου. Συνηθίζεται το χρώµα της ετικέτας που προορίζεται για εσωτερική χρήση να είναι µπλε, και εκείνη εξωτερικής χρήσης να είναι κόκκινη. ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΣΚΕΥΗ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ Ιγδίο αναµείξεως κόνεων Το συνηθισµένο ιγδίο για την ανάµειξη των κόνεων είναι το πορσελάνινο. Η εσωτερική επιφάνεια είναι αδρή - τραχεία -, όπως και η κεφαλή του ύπερου. Τα µεγέθη των πορσελάνινων ιγδίων είναι τέσσερα. Τα πολύ µικρά µέχρι 25 g, τα µέτρια για ποσότητες µέχρι 100 g, τα µεγάλα µέχρι 250 g και τα πολύ µεγάλα για µεγαλύτερες ποσότητες (εξωτερικής διαµέτρου 8, 12, 16, 24 cm). Αντίστοιχα είναι και τα µεγέθη των ύπερων. Ιγδίο παρασκευής γαλακτωµάτων, αλοιφών, τήξεως υλικών Πρόκειται για τo πλαστικό ιγδίο ή ακόµη και από πορσελάνη που η εσωτερική τους επιφάνεια όµως είναι λεία και στιλπνή. εν δηµιουργούν προβλήµατα στο σχηµατισµό των γαλακτωµάτων και των αλοιφών. Τα πορσελάνινα αυτής της κατηγορίας δεν χρησιµοποιούνται για την τήξη υλικών στο υδατόλουτρο. Τα πλαστικά ιγδία έχουν µικρό απόβαρο για να µπορούν να ζυγίζονται σε αυτά απευθείας τα υλικά που χρειάζονται. Κάψες τήξεως βασικής ύλης υποθέτων Είναι συνήθως µεταλλικές κάψες που έχουν εσωτερική εµαγιέ επιφάνεια. Είναι διαφόρων διαµέτρων και χωρητικότητας. Εκτός από τη βασική µάζα των υποθέτων χρησιµοποιούνται και για την τήξη υλικών και για την παρασκευή αλοιφών. Πλάκα αλοιφών Ως επί το πλείστον είναι τετράγωνη και το µήκος της πλευράς της κυµαίνεται από 15 έως 50 cm. Η µία επιφάνειά της είναι αδρή - τραχεία -, και ή άλλη λεία και στιλπνή. Εκτός από τη χρήση της για την παρασκευή αλοιφών και κρεµών χρησιµοποιείται και για την κονιοποίηση µαλακών κόνεων µε τη βοήθεια ειδικών πεπλατυσµένων ύπερων. Άλλη χρήση της είναι επίσης η καταστροφή συσσωµατωµάτων τεµαχιδίων κόνεων µε τη βοήθεια σπαθίδας στην τραχεία επιφάνεια της πλάκας όπου δουλεύονται και οι αιωρηµατώδεις αλοιφές. 9

10 Σπαθίδες Είναι περισσότερο γνωστές σαν σπάτουλες και η λαβή τους είναι από ξύλο µέσα στο οποίο στερεώνεται η φαρδιά µεταλλική λάµα. Υπάρχουν δυο είδη σπαθίδων: οι µαλακές και οι σκληρές. Στις µαλακές η λάµα εισέρχεται στο ξύλο πολύ βαθιά και χρησιµοποιούνται κύρια για την κατεργασία των αλοιφών. Στις σκληρές η µεταλλική λάµα εισέρχεται µόνο κατά ένα πολύ µικρό ποσοστό στο ξύλο - όσο για να στερεωθεί - και είναι για όλες τις χρήσεις. Οι τελευταίες µε πιο στενή και κοντή τη λάµα χρησιµοποιούνται στην παρασκευή καταποτίων (pilulae). Σκεύος αναµείξεως κόνεων Πρόκειται για το κυτίο αναµείξεως κόνεων Wollsiffer που είναι µεταλλικό από αλουµίνιο µε χαµηλό πλευρικό τοίχωµα, και µέσα βρίσκονται τρεις σφαίρες λείες. Μετά την τοποθέτηση των υλικών που θα αναµειχθούν, κλείνεται µε το µεταλλικό σκέπασµα που στερεώνεται καλά. ίνοντας µια περιστροφική κίνηση στο σκεύος, πραγµατοποιείται µε τη βοήθεια των σφαιρών, µια οµοιογενής ανάµειξη µικρών ποσοτήτων µιγµάτων κόνεων. Συσκευή κοσκινίσεως επιπαστικών κόνεων Κόσκινα υπάρχουν πολλά και περιγράφονται αναλυτικά στις διάφορες εθνικές Φαρ- µακοποιίες. Κατά την εκτέλεση συνταγών, και ιδιαίτερα των επιπαστικών κόνεων, χρησιµοποιείται µια απλή συσκευή γνωστή σαν Κόσκινο Γενικής Χρήσεως ή κόσκινο Κressner. Αποτελείται από ένα πλαίσιο κυλινδρικό όπου τίθεται το προς κοσκίνιση υλικό και κάτω από το οποίο στερεώνονται διαδοχικά το κόσκινο που θα χρησιµοποιηθεί και αµέσως από κάτω ο υποδοχέας όπου θα καταλήξει το κοσκινισµένο υλικό. Έχει το πλεονέκτηµα ότι δίνει τη δυνατότητα χρησιµοποιήσεως ολόκληρης της σειράς των κόσκινων. Τα κόσκινα των κόνεων µπορούν να καθαριστούν µε τη βοήθεια σκληρών χαρτιών ή µιας βούρτσας, µε ελαφριά προσεκτικά περάσµατα και από τις δύο πλευρές ώστε να µην καταστρέφεται το µέγεθος των βρόγχων. Σκληρά χαρτιά Είναι από χαρτόνι ή περγαµηνόχαρτο στο µέγεθος των παιγνιόχαρτων, έχουν λεία και στιλπνή επιφάνεια, είναι δε από τη µια πλευρά σκούρου (µαύρου, µπλε) χρώµατος και από την άλλη λευκού. Χρησιµοποιούνται για την απόξεση των κόνεων κατά την ανάµειξη, όπως επίσης και κατά την κατεργασία των αλοιφών στο ιγδίο. Πολύ συχνά χρησιµοποιούνται στο διαµοιρασµό κόνεων, ή κατά τη ζύγιση ουσιών. 10

11 ΜΕΓΙΣΤΕΣ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ S rel ΙΑΦΟΡΩΝ ΦΑΡΜΑΚΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΕΦΑΠΑΞ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΣ ΚΑΤΑ SANDEL Έλεγχος οµοιοµορφίας βάρους - Πίνακας κατά Sandel ΦΑΡΜΑΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ S rel COMPRESSI ± 4.5 % SUPPOSITORIA ± 4.5 % AMPULLAE ± 4.5 % COMPRESSI OBDUCTI ± 6.5 % PILULAE ± 7.5 % GRANULA ± 7.5 % PASTILLI ± 7.5 % CAPSULAE GELATINOSAE OLEUM CONTINENTS ± 7.5 % PULVERES DIVISI CAPSULAE AMYLACEAE S rel = % CAPSULAE GELATINOSAE PULVEREM CONTINENTES y y = η µέση τιµή βάρους της κόνης 11

12 ΖΥΓΙΣΗ Επειδή οι ζυγίσεις δεν είναι ποτέ απόλυτα ακριβείς, είναι απαραίτητο ο φαρµακοποιός να γνωρίζει τα όρια των οργάνων µετρήσεως που έχει στη διάθεσή του, και να ξέρει το µέγεθος των σφαλµάτων στα οποία µπορεί να υποπέσει όταν τα χρησιµοποιεί. Όταν π.χ. ζυγίζει µια ουσία στον Συνταγοτεχνικό ζυγό η ποσότητα που καταγράφεται µπορεί µεν να είναι 80 mg, αλλά θα πρέπει να έχει υπόψην του δύο στοιχεία: 1. το φαινοµενικό βάρος και 2. το πιθανό έλλειµµα ή την υπέρβαση, που υπολογίζεται από την δεδοµένη ευαισθησία ή από το αντίστροφο ευαισθησίας του χρησιµοποιούµενου ζυγού. Έτσι εάν ζυγίζει 80 mg σε ένα Συνταγοτεχνικό ζυγό που έχει αντίστροφο ευαισθησίας 6 mg, στην πραγµατικότητα έχει ζυγίσει µεταξύ 74 και 86 mg, µε ένα µέγιστο δυνατό σφάλµα ± 6 mg. Γνωρίζοντας αυτό το σφάλµα, είναι δυνατό να υπολογισθεί το % σφάλµα, όπως επίσης και η ελάχιστη ποσότητα που µπορεί να ζυγιστεί σε ένα ζυγό, µε την επιθυµητή ακρίβεια. Σαν ευαισθησία ενός Συνταγοτεχνικού ζυγού θεωρείται το πηλίκο της γωνίας φ, την οποία σχηµατίζει δοθείσα διαφορά δυνάµεων Β - Α προς τη διαφορά αυτή ε = φ/β-α. Για το χαρακτηρισµό του Συνταγοτεχνικού ζυγού χρησιµοποιείται το αντίστροφο ευαισθησίας 1/ε δηλαδή το βάρος σε mg που επιφέρει απόκλιση του δείκτη από τη θέση ισορροπίας κατά µια υποδιαίρεση της κλίµακας. Όσο µικρότερο είναι το βάρος που προκαλεί τη µετακίνηση κατά µια υποδιαίρεση, τόσο πιο ευαίσθητος είναι ο ζυγός. Μέγιστο φορτίο ζυγού είναι το µέγιστο χρησιµοποιούµενο φορτίο και κατά συνέπεια η µέγιστη ποσότητα που µπορεί να ζυγιστεί. Σφάλµα µιας ζυγίσεως είναι η διαφορά τιµής µεταξύ της εσφαλµένης και της ορθής ζυγίσεως. Σφάλµατα ζυγίσεως µπορούν να προκληθούν λόγω: 1. Σχηµατισµού υδάτινης µεµβράνης 2. Υγρασίας 3. Ξένων σωµάτων 4. Ελαφρότητας του αέρα 5. Ηλεκτρικών δυνάµεων Το ποσοστό σφάλµατος µπορεί να ορισθεί σαν το µέγιστο σφάλµα που πολλαπλασιάστηκε µε 100 και διαιρέθηκε µε την επιθυµητή ποσότητα - την ποσότητα που πρόκειται να ζυγιστεί: ποσοστό σφάλµατος Σφάλµα x 100 Επιθυµητή ποσότητα Όταν το µέγιστο δυνατό σφάλµα είναι 6 mg και η ποσότητα που πρόκειται να ζυγιστεί 150 mg, ποιο είναι το ποσοστό σφάλµατος; 12

13 6x = 4% Όταν η ευαισθησία ενός οργάνου δεν είναι γνωστή, η ικανότητά του µπορεί να ελεγχθεί µε ένα γνωστό ζυγό µεγαλύτερης ευαισθησίας. Αν οι δύο ζυγοί χρησιµοποιηθούν για τη ζύγιση του ίδιου αντικειµένου, η διαφορά µεταξύ των δύο αποτελεσµάτων δεν θα είναι το δυνατό σφάλµα αλλά η εγγύτατη προσέγγιση του πραγµατικού σφάλµατος. Με αυτό το δεδοµένο µπορεί να υπολογισθεί το ποσοστό σφάλµατος που παρουσιάζει ο ζυγός µε τη µικρότερη ευαισθησία. Παράδειγµα: Για την εκτέλεση συνταγής χρειάζονται 750 mg µιας ουσίας. Αφού ζυγίσει ο φαρµακοποιός την ποσότητα σε ένα ζυγό, αποφασίζει να ελέγξει το βάρος και σε ένα πιο ευαίσθητο ζυγό. Τώρα το βρίσκει να ζυγίζει µόνο 700 mg. Αφού η πρώτη ζύγιση ήταν κατά 50 mg µικρότερη από την επιθυµητή ποσότητα, ποιο είναι το ποσοστό σφάλµατος; 50x100% = 6.66% 750 Εάν δεν πρέπει να γίνει υπέρβαση ενός ποσοστού σφάλµατος και το µέγιστο δυνατό σφάλµα ενός ζυγού είναι γνωστό, είναι δυνατό να υπολογισθεί η ελάχιστη ποσότητα που µπορεί να ζυγιστεί µε την επιθυµητή ακρίβεια. Μέγιστο δυνατό σφάλµα x 100 = Ελάχιστη ποσότητα Επιτρεπτό ποσοστό σφάλµατος Παράδειγµα: Ποια είναι η ελάχιστη ποσότητα που µπορεί να ζυγιστεί µε δυνατό σφάλµα µικρότερο του 4 % σε ένα ζυγό µε αντίστροφο ευαισθησίας 6 mg ; 100 x 6mg = 150 mg 4 13

14 ΣΥΝΤΑΓΟΤΕΧΝΙΚΟΙ ΖΥΓΟΙ Οι τύποι των ζυγών που συνήθως χρησιµοποιούνται είναι: 1. Μιας φάλαγγας - ίσων βραχιόνων 2. Άνισων βραχιόνων 3. Συστήµατος µοχλών 4. Στρέψεως Σήµερα κύρια χρησιµοποιούνται ηλεκτρικοί ζυγοί που είναι εφοδιασµένοι µε σύστηµα αναγνώσεως βάρους, συγκρατήσεως δακτυλιοειδών σταθµών και αποσβέσεως αιωρήσεων φάλαγγας. Σαν Συνταγοτεχνικός Ζυγός (Σ.Ζ.) θεωρείται εκείνος που είναι κατάλληλος για ζύγιση φαρµακευτικών κυρίως ουσιών οι οποίες χρησιµοποιούνται για την εκτέλεση µιας συνταγής. Κατατάσσονται σε Α' και Β' κατηγορίας Συνταγοτεχνικούς Ζυγούς. Ο Α' κατηγορίας Σ.Ζ. έχει αντίστροφο ευαισθησίας 6 mg µε και χωρίς φορτίο 10 g σε κάθε δίσκο και χρησιµοποιείται κύρια για ζυγίσεις mg. Ο Β' κατηγορίας Σ.Ζ. έχει αντίστροφο ευαισθησίας 30 mg και χρησιµοποιείται για ζυγίσεις µεγαλύτερων ποσοτήτων φαρµακευτικών ουσιών που είναι συνήθως µεγαλύτερες από 0.65 g. Ο Σ.Ζ. είναι ζυγός µε δύο δίσκους, πρέπει να διαθέτει σύστηµα οριζοντιώσεως, οι δίσκοι του να είναι ισοβαρείς, η απόσταση του δείκτη από το επίπεδο της βαθµολογηµένης κλίµακας να µην είναι µεγαλύτερη από 1.00 mm, να φυλάσσεται µέσα σε ειδικό κέλυφος - κάλυµµα - προστατευµένος από ρεύµατα αέρος και τέλος να έχει σύστηµα δεσµεύσεως της φάλαγγας. 14

15 ΛΕΙΟΤΡΙΒΗΜΑΤΑ Τα λειοτριβήµατα είναι αραιώσεις ισχυρών δραστικών φαρµακευτικών ουσιών. Παρασκευάζονται αραιώνοντας ένα µέρος βάρους µιας λεπτοκονιοποιηµένης φαρµακευτικής ουσίας µε εννέα µέρη βάρους λεπτοκονιοποιηµένης λακτόζης. Είναι εποµένως µίγµατα 10 % ή 1 : 10 (β/β). Aυτά τα λειοτριβήµατα παρέχουν τη δυνατότητα να χρησιµοποιούνται µικρές ποσότητες ισχυρών δραστικών ουσιών µε µεγάλη ακρίβεια στην εκτέλεση συνταγών. Πόσα g ενός λειοτριβήµατος 1:10 θειικής ατροπίνης χρειάζονται για να παρασκευασθούν 25 mg θειικής ατροπίνης; Τα 10 g λειοτριβήµατος περιέχουν 1 g θειικής ατροπίνης Τα 25 mg = g 10gx0.025 X = = 0. 25g 1g ΑΡΑΙΩΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟ Ο ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ Όταν πρόκειται να ζυγιστούν πολύ µικρές ποσότητες ουσιών µε ακρίβεια τόσο µεγάλη που ο διαθέσιµος ζυγός δεν το επιτρέπει, εφαρµόζεται η µέθοδος των πολλαπλασίων ποσοτήτων. Αυτό µπορεί να γίνει σύµφωνα µε τα παρακάτω στάδια εργασίας: 1. Επιλέγεται ένα πολλαπλάσιο της επιθυµητής ποσότητας που να µπορεί να ζυγιστεί µε την απαιτούµενη α- κρίβεια, και ζυγίζεται. 2. Χρησιµοποιώντας µια αδρανή φαρµακευτική ουσία, που µπορεί να χρησιµοποιηθεί στη δεδοµένη συνταγή, αραιώνεται η προηγούµενα ζυγισµένη δραστική ουσία. 3. Ζυγίζεται ένα µέρος από το µίγµα που να περιέχει την επιθυµητή ποσότητα δραστικής ουσίας. Στάδιο 1ο. Πρώτα υπολογίζεται η ελάχιστη ποσότητα που µπορεί να ζυγιστεί µε την απαιτούµενη ακρίβεια. Για να εξασφαλισθεί π.χ. ένα λάθος όχι µεγαλύτερο από 5 %, πρέπει να ζυγιστεί µια ποσότητα είκοσι φορές µεγαλύτερη από την ευαισθησία του ζυγού. Έτσι αν η ευαισθησία του ζυγού είναι 4 mg, η ελάχιστη ποσότητα που µπορεί να ζυγιστεί θα είναι 20 Χ 4 mg = 80 mg. ( Εάν ζυγιζόταν 50 mg σ αυτόν τον ζυγό το σφάλµα θα ήταν 8 % (4 mg x 100 % / 50 mg = 8 %) Στάδιο 2ο. Η επιλογή της πολλαπλάσιας ποσότητας εξαρτάται από τα σταθµά που υπάρχουν στη διάθεση του φαρµακοποιού, από το κόστος της φαρµακευτικής αδρανούς ουσίας, ή ακόµη από την ευχέρεια στις πράξεις κλπ. Η ποσότητα του αδρανούς αραιωτικού στο στάδιο 2 καθορίζεται µε βάση την ποσότητα του κλάσµατος της αραίωσης που θα ζυγιστεί στο 3ο Στάδιο, που πρέπει να είναι ικανοποιητικού βάρους ώστε να µπορεί να ζυγιστεί µε την επιθυµητή ακρίβεια. Στο 1ο στάδιο έχει ήδη υπολογισθεί η ελάχιστη ποσότητα που να πληροί αυτό τον όρο. Η ποσότητα του κλάσµατος της αραίωσης πρέπει να ζυγίζει τουλάχιστον όσο και το πολλαπλάσιο στο 1ο στάδιο, και για να µειωθεί το ενδεχόµενο σφάλµα το βάρος του συνήθως είναι κάπως µεγαλύτερο. Με αυτό τον τρόπο, αν το πολλαπλάσιο ζυγίζει 80 mg η ποσότητα του κλάσµατος της αραίωσης πρέπει να έχει βάρος τουλάχιστον 80 mg, και είναι προτιµότερο όµως να ζυγίζει 100 mg ή και περισσότερο. Όταν πολλαπλασιασθεί η ποσότητα του κλάσµατος της αραίωσης µε τον καθορισθέντα συντελεστή στο 1ο στάδιο, λαµβάνεται ποσότητα της αραίωσης, και δεν χρειάζεται παρά 15

16 µόνο να προστεθεί µια κατάλληλη ποσότητα αραιωτικού στο πολλαπλάσιο για να συµπληρωθεί το βάρος της αραίωσης. Η ποσότητα του κλάσµατος της αραίωσης που ζυγίζεται στο 3ο στάδιο θα περιέχει την αρχική επιθυµητή ποσότητα στο 1/20 της αραίωσης, εάν η αρχική ουσία αραιώθηκε π.χ. είκοσι φορές. Παράδειγµα: Ένας Συνταγοτεχνικός Ζυγός έχει ευαισθησία 4 mg. Περιγράψτε πως θα ζυγίσετε 5 mg Atropinum sulfuricum µε ακρίβεια ±95 % χρησιµοποιώντας Lactosum σαν α- ραιωτικό. Υπολογίζεται στην αρχή ποια είναι η ελάχιστη ποσότητα θειικής ατροπίνης που µπορεί να ζυγιστεί σ αυτόν τον ζυγό µε την απαιτούµενη ακρίβεια. 4mgx100 = 5% = 40mg Η ελάχιστη ποσότητα atropinum sulfuricum που είναι δυνατό να ζυγιστεί στο διαθέσι- µο συνταγοτεχνικό ζυγό µε ακρίβεια 95 % είναι 80 mg. Αν καθορισθούν 100 mg ή 20 φορές η επιθυµητή ποσότητα atropinum sulfuricum σαν πολλαπλάσια ποσότητα προς ζύγιση στο 1ο στάδιο, και 150 mg η ποσότητα του κλάσµατος της αραίωσης που θα ζυγιστεί στο 3ο στάδιο τότε: α) Ζυγίζονται 20 Χ 5 mg = 100 mg Atropinum sulfuricum β) Αραιούνται µε 2900 mg Lactosum παρασκευάζοντας mg trituratio - αραίωσης γ) Ζυγίζονται 150 mg της αραίωσης στα οποία περιέχονται 5 mg atropinum sulfuricum Σ' αυτό το παράδειγµα το βάρος του κλάσµατος καθορίστηκε αυθαίρετα σε 150 mg που είναι περισσότερο από το βάρος της πολλαπλάσιας ποσότητας, πράγµα που ουσιαστικά και επιδιώκεται. Εάν είχαν καθορισθεί 100 mg σαν βάρος του κλάσµατος, η πολλαπλάσια ποσότητα θα έπρεπε να αραιωθεί µε 1900 mg γαλακτοζάκχαρου για να ληφθούν 2000 mg αραίωσης, της οποίας το 1/20 ή τα 100 mg θα περιείχε 5 mg θειικής ατροπίνης. Παράλληλα εάν είχαν καθοριστεί 200 mg σαν βάρος του κλάσµατος, η πολλαπλάσια ποσότητα της θειικής ατροπίνης θα έπρεπε να αραιωθεί µε 3800 mg γαλακτοζάκχαρου και θα λαµβανόταν 4000 mg αραίωσης. 16

17 Εφαρµογή της µεθόδου στα υγρά Όταν πρόκειται να µετρηθούν σχετικά µικροί όγκοι µε µεγάλη ακρίβεια χρησιµοποιείται η ίδια - σε γενικές γραµµές - παραπάνω µέθοδος. 1. Επιλέγεται πολλαπλάσιο της επιθυµητής ποσότητας που µπορεί να µετρηθεί µε την επιθυµητή ακρίβεια. 2. Αραιώνεται η πολλαπλάσια ποσότητα µε ένα συµβατό αραιωτικό µέσο - που µπορεί να είναι διαλύτης για το υγρό που µετριέται - µέχρι µιας ποσότητας που διαιρείται οµαλά µε το πολλαπλάσιο που επιλέχθηκε. 3. Μετριέται το πολλαπλάσιο της αραίωσης που περιέχει την αρχική επιθυµητή ποσότητα. Παράδειγµα: Για την εκτέλεση µιας συνταγής χρειάζονται 0.50 ml Aetheroleum Salviae - αιθερίου ελαίου Σάλβιας -. Να περιγράψετε πως θα λάβετε τη ζητούµενη ποσότητα του αιθερίου ελαίου µε τη µέθοδο των πολλαπλασίων χρησιµοποιώντας ογκοµετρικό κύλινδρο των 10 ml που είναι βαθµολογηµένος από τα 2 µέχρι 10 ml µε υποδιαιρέσεις του 1 ml. Εάν επιλεγεί το 4 σαν πολλαπλασιαστής και καθοριστούν τα 2 ml σαν το κλάσµα του όγκου, τότε: α) Μετριούνται 4 Χ 0.50 ml= 2 ml του Aetheroleum Salviae β) Αραιώνονται µε 6 ml αλκοόλης και λαµβάνονται 8 ml αραίωσης - διαλύµατος γ) Μετριέται 1/4 του διαλύµατος, δηλαδή 2 ml που περιέχουν 0.50 ml Aetheroleum Salviae. ΑΡΑΙΩΣΗ ΑΛΚΟΟΛΗΣ Επειδή είναι σηµαντική η συστολή του όγκου όταν αναµειγνύεται η αιθανόλη µε το νερό, δεν είναι δυνατό να υπολογισθεί ο όγκος του νερού που χρειάζεται για να αραιωθεί η αιθανόλη στην επιθυµητή όγκο κατ' όγκο συγκέντρωση. Η συστολή αυτή όµως δεν επηρεάζει τα βάρη των συστατικών και έτσι µπορεί να υπολογισθεί το βάρος του νερού - και από αυτό ο όγκος - που χρειάζεται για να αραιωθεί η αιθανόλη στην επιθυµητή κατά βάρος προς βάρος συγκέντρωση. Παράδειγµα: ποια ποσότητα νερού πρέπει να αναµειχθεί µε 5000 ml85 % (ο/ο) αιθανόλης για να παρασκευασθεί 50 % (ο/ο) διάλυµα αιθανόλης; 50% 85% 5000ml = x = 8500 ml xml 17

18 θα χρησιµοποιηθούν 5000 ml 85 % (ο/ο) αιθανόλης και θα προστεθεί νερό µέχρις ότου ο τελικός όγκος γίνει 8500 ml. Παράδειγµα: ποια ποσότητα νερού πρέπει να προστεθεί σε 4000 g 90% (β/β) αιθανόλης για να παρασκευασθεί 40 % (β/β) αιθανόλη; 40% 90% 4000ml = = 9000g, το βάρος 40 % (β/β) αιθανόλης xml 9000 g g = 5000 g νερό πρέπει να προστεθεί. 18

19 M Ο Ν Α Ε Σ Μ Ε Τ Ρ Η Σ Ε Ω Σ Στις Φαρµακοποιίες συµπεριλαµβάνονται και µονογραφίες σχετικά µε τις µονάδες µετρήσεως που χρησιµοποιούνται στη Φαρµακευτική. Για τις µονάδες µάζης, όγκου και µήκους υπάρχουν οι αντίστοιχοι πίνακες: Μονάδες µάζας Όνοµα xιλιόγραµµο kilogramm γραµµάριο gramm δεκατόγραµµο decigramm εκατοστόγραµµα centigramm χιλιοστόγραµµο milligramm µικρογραµµάριο Σύµβολο microgramm νανογραµµάριο nanogramm Μονάδες όγκου kg g dg cg mg µg ng kg g dg cd mg µg ng Όνοµα Σύµβολο 1 ml µl λίτρο L liter χιλιοστόλιτρο ml milliliter µικρολίτρο µl microliter 19

20 Μονάδες µήκους Όνοµα Σύµβολο m dm cm mm µm nm µέτρο m meter δεκάµετρο dm decimeter εκατοστόµετρο cm centimeter χιλιοστόµετρο mm millimeter µικρό µm micrometer νανόµετρο nanometer nm

21 ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΦΑΡΜΑΚΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΜΟΡΦΗΣ " ΚΟΝΕΙΣ " ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΣΚΕΥΗ Μηχανοκίνητος ζυγός µε σταθµά Ηλεκτροκίνητος ζυγός Υδατόλουτρο Ξηρία Χαρτιά ζυγίσεως Ψαλίδι κόνεων Σκληρά χαρτιά Σπαθίδα Κόσκινα Κυτίο αναµείξεως κόνεων Συσκευή κοσκινίσεως Ιγδίο πορσελάνης µε ύπερο Χαρτιά αποξέσεως Κατά την ανάµειξη κόνεων ακολουθούνται σε γενικές γραµµές τα εξής : Οι διάφορες φαρµακευτικές ουσίες πρέπει να έχουν το ίδιο µέγεθος τεµαχιδίων - εάν χρειάζεται γίνεται λειοτρίβηση των αδροµερών κόνεων, ή ακόµη και κοσκίνιση. Η ανάµειξη γίνεται σε ιγδίο µε αδρή - τραχεία - εσωτερική επιφάνεια. Πρώτα τίθεται στο ιγδίο µικρή ποσότητα από την ουσία που βρίσκεται σε µεγαλύτερη ποσότητα - η λιγότερο δραστική - για να κλείσουν οι πόροι του ιγδίου. Η ουσία αυτή λειοτριβείται σε ίσες ποσότητες 1:1 µε την ουσία που βρίσκεται µε το µικρότερο αναγραφόµενο βάρος. Κατόπιν προστίθενται διαδοχικά και βαθµιαία υπό συνεχή ανάδευση, και κάνοντας απόξεση σε τακτά διαστήµατα, οι υπόλοιπες ουσίες κατά αυξάνουσα ποσότητα βάρους. Οι διαµοιρασµένες κόνεις συσκευάζονται πρώτα σε ξηρία (chartae) και αυτά µετά σε κουτιά. Οι υγροσκοπικές και λιπώδεις ουσίες συσκευάζονται σε κηρώδη χάρτινα περιβλήµατα (chartae ceratae). Oι µη διαµοιρασµένες κόνεις συσκευάζονται σε χαρτοσακούλες, σε φιαλίδια κόνεων (vitrum amplum), ή σε ευρύλαιµα κουτιά (scatulae). 21

22 Μέθοδοι διαµοιρασµού κόνεων Για την παρασκευή εφάπαξ δόσεων διαµοιρασµένων κόνεων (ξηρία) ο φαρµακοποιός µπορεί να ακολουθήσει τρεις µεθόδους: 1 τη µέθοδο διαµοιρασµού χρησιµοποιώντας σκληρά χαρτιά, 2 τη µέθοδο µε τη βοήθεια του ψαλιδιού κόνεων και 3 τη µέθοδο της ζυγίσεως. Κατά την πρώτη µέθοδο η ολική προς ζύγιση ουσία διαµοιράζεται οµοιόµορφα κατ' εκτίµηση πάνω στα Ν σκληρά χαρτιά που βρίσκονται απλωµένα επάνω στον πάγκο - όπου Ν ο αριθµός των ξηρίων που πρέπει να παρασκευασθούν. Αφού τελειώσει η προς διαµοιρασµό ποσότητα ελέγχονται - µε το µάτι (εξαρτάται απόλυτα από την εµπειρία) - οι δόσεις και γίνονται οι πιθανές διορθώσεις µεταξύ τους. Οι διαµοιρασµένες ποσότητες µεταφέρονται στα ξηρία και συσκευάζονται. Αυτός ο τρόπος απαιτεί µεγάλη εµπειρία από τον φαρµακοποιό για να είναι ακριβής. Όταν όµως είναι αρκετά έµπειρος κάνει το διαµοιρασµό κατευθείαν στα ξηρία. Η µέθοδος αυτή αν και είναι αρκετά γρήγορη, εύκολη και άµεση παρόλα αυτά δεν είναι ιδιαίτερα ακριβής και έτσι περιορίζεται µόνο στις περιπτώσεις διαµοιρασµού όχι ιδιαίτερα δραστικών ουσιών. Κατά τη δεύτερη µέθοδο χρησιµοποιείται το ψαλίδι κόνεων. Σ' αυτό υπάρχει µια κοιλότητα όπου τίθεται µια δόση ουσίας. Η ποσότητα που µπορεί να χωρέσει καθορίζεται µε τη βοήθεια ενός κινητού πτερυγίου. Η προζυγισµένη ποσότητα µιας δόσεως της φαρµακευτικής ουσίας τίθεται στην κοιλότητα του ψαλιδιού και µε τη βοήθεια του κινητού πτερυγίου καθορίζεται ο όγκος της δόσεως. Σταθεροποιείται στη θέση που αναλογεί στη δόση, και µετά η ποσότητα µεταφέρεται στο ξηρίο. Στη συνέχεια παραλαµβάνονται νέες ποσότητες και συσκευάζονται µέχρι τον επιθυµητό αριθµό ξηρίων. Κατά την τρίτη µέθοδο, που είναι πολύ ακριβής αλλά κάπως αργή χρησιµοποιείται ο ζυγός. Έτσι η κάθε δόση της φαρµακευτικής κόνης ζυγίζεται και µετά συσκευάζεται στα ξηρία. Η ακρίβεια της δόσεως εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την ευαισθησία του χρησιµοποιούµενου ζυγού. Α Σ Κ Η Σ Η Να εκτελεσθεί η ακόλουθη συνταγή χρησιµοποιώντας και τους τρεις τρόπους διαµοιρασµού. Να ελεγχθούν τα παραλαµβανόµενα ξηρία ως προς την οµοιοµορφία βάρους. Να υπολογισθεί το s rel, να συγκριθούν και να αξιολογηθούν οι διάφοροι µέθοδοι διαµοιρασµού. Natrium chloratum 1.00 D.t.d. Nr X Εκτός από Natrium chloratum µπορούν να χρησιµοποιηθούν και Natrium hydrogencarbonicum ή Saccharum album pulvis. Στη µέθοδο δια ζυγίσεως θα χρησιµοποιηθεί µηχανοκίνητος ζυγός ευαισθησίας 10 mg. Ο έλεγχος στα ξηρία όλων των τρόπων διαµοιρασµού θα γίνει σε ηλεκτροκίνητο ζυγό ευαισθησίας 1 mg. 22

23 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΙΑΣ ΒΑΡΟΥΣ ΤΩΝ ΞΗΡΙΩΝ Μέθοδος ιαµοιρασµού 1. Σε σκληρά φύλλα χαρτιού 2. Με ψαλίδι κόνεων 3. ια ζυγίσεως Βάρος κόνεων ελάχι- µέγι- µέσο στο στο x Μέγιστη απόκλιση από το x επί % - + % ιαφορά µεταξύ srel και x ΜΕΓΙΣΤΕΣ ΑΠΟ ΕΚΤΕΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΟΣΕΩΣ Μέθοδος ιαµοιρασµού Βάρη κόνεων 0.50 g 0.75 g 1.00 g 1. Σε σκληρά χαρτιά ± 15 % ± 15 % ± 15 % 2. Με ψαλίδι κόνεων ± 7.5 % ± 6.5 % ± 5 % 3. ια ζυγίσεως ± 0.5 % ± 1.5 % ± 0.3 % 23

24 ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗ 1. Magnesia usta 5.00 D.S. Ένα κουταλάκι του καφέ 2. Pulvis antacidus Magnesium peroxydatum 5.00 Natrium bicarbonicum ad M.f.pulv. D.S. 3 X ηµερησίως. 1 κουτάλι του καφέ 3. Pulvis exsicans (Επιπαστική κόνη) Zincum oxydatum Talcum a.a M.f.pulv. D.S. Suo nomine Η κόνη κοσκινίζεται πριν από τη συσκευασία (Κόσκινο Νr 6) 4. Pulvis analgeticus Coffeini 0.05 Dimethylaminophenazoni 0.20 Phenacetini 0.30 M.f.pulv. d.t.d. Nr XII D.S. Aναλγητικό 3 Χ ηµερησίως Πρώτα τίθεται µικρή ποσότητα φαινακετίνης στο ιγδίο, κατόπιν προστίθεται η καφείνη και λειοτριβείται προσθέτοντας τµηµατικά τα υπόλοιπα συστατικά, διατηρώντας τη σχέση 1:1 κατά την ανάµειξη. 24

25 5. Pulvis antineuralgicus Codeini phosphorici 0.01 Acidi acetylosalicylici 0.30 Phenacetini 0.30 M.f.pulv., d.t.d. Nr XII D.S. Αντινευραλγικό, 3 Χ ηµερησίως Πρώτα τίθεται µικρή ποσότητα φαινακετίνης στο ιγδίο. Μετά προστίθεται η φωσφορική κωδεϊνη και λειοτριβείται προσθέτοντας τµηµατικά τα υπόλοιπα συστατικά, διατηρώντας τη σχέση 1:1 κατά την ανάµειξη. Η εκτέλεση πρέπει να γίνει lege artis για να χορηγηθούν 12 ξηρία των 0.61 g. 6. Pulvis salicylicus cum talco Acidum salicylicum 1.50 Amylum tritici 5.00 Talcum M.f.pulv. D.S. Αντιιδρωτική κόνη 7. Elaeosacchara Oleum Aethereum ggtm I Saccharosum 2.00 M.f.pulv. D.S. Suo nomine Το αιθέριο έλαιο λειοτριβείται µε τη ζάχαρη Να παρασκευασθούν 10 g µε το αντίστοιχο αιθέριο έλαιο που υπάρχει στο εργαστήριο. 8. Kalium permaganicum 5.00 D.S. 3-4 κρύσταλλοι διαλύονται σε ένα ποτήρι νερό 25

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ

1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ 1. ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΥΓΡΩΝ Τα όργανα που χρησιμοποιούνται συνήθως για τη μέτρηση του όγκου των υγρών είναι: 1) το σιφώνιο 2) η προχοΐδα 3) η ογκομετρική φιάλη 4) ο ογκομετρικός κύλινδρος 5) η κωνική φιάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ερευνητική εργασία: Β2 λυκείου ΘΕΜΑ: ''Η Χημεία είναι χρώματα, αρώματα και γεύσεις'' Ομάδα Δ: Μαριάμ Χριστογιάννη Μαρία Χριστοπούλου Χριστίνα Σταμάτη Βάσω Σιρμιντζέλη

Διαβάστε περισσότερα

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη

5012 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη NP 0 Σύνθεση του ακετυλοσαλικυλικού οξέος (ασπιρίνης) από σαλικυλικό οξύ και οξικό ανυδρίτη CH CH + H H S + CH CH C H 6 C 7 H 6 C 9 H 8 C H (0.) (8.) (98.) (80.) (60.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 26 Ώρα : 1:3-13: Οδηγίες: 1)Το δοκίµιο αποτελείται από τρία (3) µέρη. Και στα τρία µέρη υπάρχουν συνολικά δώδεκα (12)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό

3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό 3033 Σύνθεση του ακετυλενοδικαρβοξυλικού οξέος από το µεσοδιβρωµοηλεκτρικό οξύ HOOC H Br Br H COOH KOH HOOC COOH C 4 H 4 Br 2 O 4 C 4 H 2 O 4 (275.9) (56.1) (114.1) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ

Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ. Χημεία. Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ ΑΕΝ / ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Χημεία Εργαστηριακή άσκηση ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΣ 2 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΟΥ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Προσδιορισμός περιεκτικότητας άγνωστου

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο

3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο 3035 Σύνθεση του cis-1,2-εποξυκυκοοκτανίουαπό κυκλοοκτένιο H 2 O 2 / Lipase O C 8 H 14 (110.2) H 2 O 2 (34.0) C 8 H 14 O (126.2) Βιβλιογραφία S. Warwel, M. Rüsch gen. Klaas, J. Mol. Catalysis B: Enzym.

Διαβάστε περισσότερα

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο 4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο C 6 H 10 (82.2) + 4 H H 2 2 H + 4 H 2 (34.0) + sodium tungstate dihydrate + Aliquat 336. Na 2 W 4 2 H 2 (329.9) C 6 H 10 4 C 25 H 54 ClN (404.2) (146.1)

Διαβάστε περισσότερα

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο

1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο 1007 Σύνθεση της 2,4,6-τριβρωµοανιλίνης από το 4- βρωµοακετανιλίδιο O HN CH 3 NH 2 NH 2 KOH 2 C 8 H 8 NO C 6 H 6 N C 6 H 4 3 N (214.1) (56.1) (172.0) (159.8) (329.8) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού

1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού NP 1023 Αποµόνωση της εσπεριδίνης από φλοιούς πορτοκαλιού Φλοιός πορτοκαλιού H H CH 3 H H H H H C 28 H 34 15 (610.5) H CH 3 Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αποµόνωση φυσικού προϊόντος Φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης

Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Εργαοιηριακήβ άσκηση Μικροοργανισμοί και συνθήκες αποστείρωσης Σιόχοί ίου πειράμαιοε Το πείραμα αυτό στοχεύει να σε φέρει σε επαφή με την εργαστηριακή μέθοδο μικροβιακών καλλιεργειών. Επίσης θα διαπιστώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

http://www.oc-praktikum.de

http://www.oc-praktikum.de NP 506 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη KMn /Al C H 0 KMn C H 8 (78.) (58.0) (08.) Bιβλιογραφία Nüchter, M., ndruschka, B., Trotzki, R., J. Prakt. Chem. 000,, No. 7 Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΜΕΡΑ: ΤΡΙΤΗ 11-11-2014 ΩΡΑ: 11:00-14:00 OMADA 3 Name: Celia Koutrafouri ΆΣΚΗΣΗ 10 (p.107-114) Εργαστηριακές Σημειώσεις Τίτλος Άσκησης: Φασματοφωτομετρικός Προσδιορισμός Σορβικού

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion

Όξινη μορφή Ουδέτερη μορφή αλκαλική μορφή ή zwitterion 11 Απομόνωση της καζεΐνης από το γάλα και ιδιότητές της Στόχος της άσκησης: Κατανόηση της χημικής σύστασης των πρωτεϊνών. Η εξοικείωση με τις ηλεκτρικές ιδιότητες των πρωτεϊνών και την επίδραση οξέων και

Διαβάστε περισσότερα

- 87 - ΕΝΟΤΗΤΑ Θ ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΣΤΕΡΩΝ

- 87 - ΕΝΟΤΗΤΑ Θ ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΣΤΕΡΩΝ - 87 - ΕΝΟΤΗΤΑ Θ ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΣΤΕΡΩΝ Οι εστέρες είναι μια κατηγορία οργανικών ενώσεων πολύ διαδεδομένη στη φύση, με γενικό τύπο: C R R' Πολλοί πτητικοί εστέρες έχουν έντονη, ευχάριστη οσμή και άρωμα φρούτων.

Διαβάστε περισσότερα

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH

4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη OH 4029 Σύνθεση του δωδεκυλο φαινυλο αιθέρα από βρωµοδωδεκάνιο και φαινόλη H C 12 H 25 Br (249.2) Br + + NaH (40.0) + Adogen 464 C 25 H 54 ClN (404.2) C 6 H 6 (94.1) C 18 H 30 (262.4) + NaBr (102.9) Ταξινόµηση

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα

Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα Πείραμα σύνθεσης ακετυλοσαλικυλικού οξέος με μικροκλίμακα Εισαγωγή Το ακετυλοσαλικυλικό οξύ είναι ένα εξαιρετικό φάρμακο. Χρησιμοποιείται ευρέως ως αναλγητικό (κατευναστικό πόνου) και αντιπυρετικό. Επίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (Ε.Κ.Φ.Ε.) ΛΑΚΩΝΙΑΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΛΟΓΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ελένη Γ. Παλούμπα,

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εργαστηριακή Άσκηση 1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΕΙΡΩΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Εισαγωγή Τα θρεπτικά υλικά περιέχουν τις κατάλληλες ενώσεις για την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών. Οι ετερότροφοι οργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

3. Η πώληση στα φαρμακεία ξένων αντικείμενων που δεν προβλέπονται από τις ανωτέρω 1 και 2 παραγράφους απαγορεύεται.

3. Η πώληση στα φαρμακεία ξένων αντικείμενων που δεν προβλέπονται από τις ανωτέρω 1 και 2 παραγράφους απαγορεύεται. Προεδρικό Διάταγμα υπ αριθμόν 312 (16.9.92), ΦΕΚ 157 Άρθρο 1 1. Στο φαρμακείο: α) Εκτελούνται οι πάσης φύσεως αναγραφόμενες από τους ιατρούς, οδοντίατρους, μαίες και κτηνιάτρους συνταγές και β) Πωλούνται

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο

3034 Σύνθεση της trans-1,2-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο 0 Σύνθεση της trans-,-κυκλοεξανοδιόλης από κυκλοεξένιο H O /HCO H C H 0 (8.) H O HCO H (.0) (.0) C H O (.) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Προσθήκη σε αλκένια, στερεοεκλεκτική προσθήκη,

Διαβάστε περισσότερα

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π.

1 η Εργαστηριακή άσκηση. Παρασκευή Αραίωση. διαλύματος. Δρ. Άρης Γιαννακάς - Ε.ΔΙ.Π. 1 η Εργαστηριακή άσκηση Παρασκευή Αραίωση διαλύματος 1 Θεωρητικό Μέρος Εισαγωγικές έννοιες Όπως είναι γνωστό η ύλη διαχωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες: Τις καθαρές ουσίες (στοιχεία, χημικές ενώσεις)

Διαβάστε περισσότερα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα

4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα NP 4006 Σύνθεση του 2-(3-οξοβουτυλο)κυκλοπεντανονο-2- καρβοξυλικού αιθυλεστέρα CEt + FeCl 3 x 6 H 2 CEt C 8 H 12 3 C 4 H 6 C 12 H 18 4 (156.2) (70.2) (270.3) (226.3) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Γενικά για τα διαλύματα Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων ουσιών, οι οποίες αποτελούν τα συστατικά του διαλύματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις

ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις ΑΣΚΗΣΗ 2. ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Α. Θεωρητικό μέρος 1. Χρήση των μεταβολών των φάσεων στην ανάλυση Η μελέτη της χημικής ανάλυσης αρχίζει με μια από τις παλιότερες παρατηρήσεις : Οι ουσίες λειώνουν και βράζουν

Διαβάστε περισσότερα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα

5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα 5004 Ακεταλοποίηση της 3-νιτροβενζαλδεΰδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο διοξολάνιο καταλυόµενη από οξέα H O O O + HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ + H 2 O NO 2 HO NO 2 C 7 H 5 NO 3 C 2 H 6 O 2 C 7 H 8

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από

1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Το στοιχείο Χ έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός του στοιχείου Χ 2. Δίνεται 40 Ca. Βρείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ

Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ 2015 2016 Ε.Κ.Φ.Ε ΑΓΙΩΝ ΑΝΑΡΓΥΡΩΝ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Αρχή του Le Chatelier Όταν μεταβάλλουμε ένα από τους συντελεστές ισορροπίας (συγκέντρωση, πίεση, θερμοκρασία) η θέση της ισορροπίας μετατοπίζεται προς εκείνη

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου ΟΛΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 11 ερωτήσεις με απάντηση Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σε ορισμένη ποσότητα ζεστού νερού διαλύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

4026 Σύνθεση του 2-χλωρο-2-µεθυλοπροπάνιο (tertβουτυλοχλωρίδιο)

4026 Σύνθεση του 2-χλωρο-2-µεθυλοπροπάνιο (tertβουτυλοχλωρίδιο) 4026 Σύνθεση του 2-χλωρο-2-µεθυλοπροπάνιο (tertβουτυλοχλωρίδιο) από tert-βουτανόλη OH + HCl Cl + H 2 O C 4 H 10 O C 4 H 9 Cl (74.1) (36.5) (92.6) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Πυρηνόφιλη

Διαβάστε περισσότερα

5001 Νίτρωση της φαινόλης σε 2-νιτροφαινόλη και 4- νιτροφαινόλη

5001 Νίτρωση της φαινόλης σε 2-νιτροφαινόλη και 4- νιτροφαινόλη 00 Νίτρωση της φαινόλης σε -νιτροφαινόλη και - νιτροφαινόλη KNO, H SO NO + NO C H O (9.) KNO (0.) H SO (98.) C H NO (9.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Ηλεκτρονιόφιλη αρωµατική υποκατάσταση,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 2 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑ Α ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Απριλίου 2006 Ώρα: 10:30 13.00 Προτεινόµενες Λύσεις ΜΕΡΟΣ Α 1. α) Η πυκνότητα του υλικού υπολογίζεται από τη m m m σχέση d

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

6 Τασιενεργά: σάπωνες και σαπωνοποίηση

6 Τασιενεργά: σάπωνες και σαπωνοποίηση 6 Τασιενεργά: σάπωνες και σαπωνοποίηση Διάρκεια: 2 ώρες Στόχος της άσκησης: Κατανόηση της σχέσης μεταξύ ελαιώδους υλικού και σάπωνα (σαπουνιού) Εξοικείωση με την πειραματική διαδικασία παρασκευής σαπουνιών

Διαβάστε περισσότερα

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης

Εικονικό εργαστήριο Χηµείας: IrYdium Chemistry Lab. Οδηγίες χρήσης . Οδηγίες χρήσης Η εκκίνηση του Εικονικού εργαστηρίου Χηµείας «IrYdium Chemistry Lab» γίνεται µε διπλό κλικ στο αρχείο «VLab.exe». Κατόπιν επιλέγετε το µενού Αρχείο > Άνοιγµα εργασίας και από τη λίστα

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ !Unexpected End of Formula l ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΦΥΛΛΟΥ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΑΜΥΛΟ ΠΑΤΑΤΑΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Βαλαχής Ανδρέας Μπεζεργιαννίδου Αικατερίνη 2. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1 2.1. Πείραµα επιδείξεως Πλαστικό από

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ MAΘΗΜΑ 7 ο MEΘΟ ΟΙ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ Δρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χημικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr ΜΕΘΟ ΟΙ Ανάλογα με τη φυσική κατάσταση των 2 φάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

3002 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό

3002 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό 32 Προσθήκη βρωµίου στο φουµαρικό οξύ προς mesoδιβρωµοηλεκτρικό όξύ H HOOC COOH H Br 2 HOOC H Br Br H COOH C 4 H 4 O 4 (116.1) (159.8) C 4 H 4 Br 2 O 4 (275.9) Βιβλιογραφία A. M. McKenzie, J. Chem. Soc.,

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Τάξη Β Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: 1) Να γράψετε τι ονομάζεται μείγμα; 2) Να γράψετε τι ονομάζεται ετερογενές μείγμα; 3) Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο

Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Δύο εναλλακτικές εργαστηριακές ασκήσεις Χημείας της Α Λυκείου ή πώς να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη στο εργαστήριο Αναστασία Γκιγκούδη Η διδακτική αξία της εργαστηριακής άσκησης στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΕΙΙΣΑΓΩΓΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 4) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο

2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο 2013 Αντίδραση του κινναµωµικού οξέος µε θειονυλο χλωρίδιο προς το κινναµοϋλο χλωρίδιο H + SCl 2 Cl + HCl + S 2 C 9 H 8 2 (148.2) (119.0) C 9 H 7 Cl (166.6) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ 1 ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ 1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΜΗΚΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥ ΜΑΖΑΣ ΔΥΝΑΜΗΣ Α. ΣΤΟΧΟΙ Η συνειδητή χρήση των κανόνων ασφαλείας στο εργαστήριο. Η εξοικείωση στη χρήση του υποδεκάμετρου και του διαστημόμετρου

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 2 ΤΡΟΦΙΜΑ. ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD ΑΣΚΗΣΗ 2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΛΕΣΣΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, PhD Εργαστήριο Μικροβιολογίας Τροφίµων, Βιοτεχνολογίας και Υγιεινής, Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Λίπη & έλαια (Λιπίδια)

Διαβάστε περισσότερα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα

4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα 4001 Μετεστεροποίηση του καστορελαίου σε ρικινολεϊκό µεθυλεστέρα καστορέλαιο + NaOMe MeOH CH 4 O OH O OMe (32.0) C 19 H 36 O 3 (312.5) Ταξινόµιση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Αντίδραση του καρβονυλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κα τρόφιμα ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ της ΩΑΛΒΟΥΜΙΝΗΣ (πρωτεΐνης στο ασπράδι του αυγού) και της ΚΑΖΕΪΝΗΣ (πρωτεΐνης του γάλακτος)

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτική Τεχνολογία ΙΙ

Φαρμακευτική Τεχνολογία ΙΙ Φαρμακευτική Τεχνολογία ΙΙ Καψάκια (μαλακής και σκληρής ζελατίνης) Κ. Αυγουστάκης Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Φαρμακευτικής Σκοπός ενότητας Επισκόπηση των ιδιοτήτων, των μεθόδων παραγωγής και των δοκιμασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΙΞΩ ΟΥΣ

ΑΣΚΗΣΗ 8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΙΞΩ ΟΥΣ ΑΣΚΗΣΗ 8 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΙΞΩ ΟΥΣ Η αντίσταση που δέχεται ένα σώµα όταν κινείται µέσα σ ένα ρευστό εξαρτάται απο το σχήµα του σώµατος. Παρατηρούµε οτι η µικρότερη αντίσταση εµφανίζεται στο ατρακτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστηρίου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Τ.Ε.Ε. Β ΤΑΞΗΣ 1 ου ΚΥΚΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη

3021 Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Οξείδωση του ανθρακενίου σε ανθρακινόνη Ce(IV)(NH ) (N ) 6 C H CeH 8 N 8 8 C H 8 (78.) (58.) (8.) Βιβλιογραφία Tse-Lok Ho et al., Synthesis 97, 6. Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Οξείδωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ. Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ. Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΛΙΠΩΝ & ΕΛΑΙΩΝ Β/Ο: ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Β ΠΡΟΟΔΟΣ- 1.ΕΝΟΤΗΤΑ (p.34-44) Α) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ Oι Συνηθισμένες Μέθοδοι Προσδιορισμού Υγρασίας των Λ.Υ, Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕ ΡΙΚΟ ΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ ΑΡΙΘ. 312 (16-9-92) (ΦΕΚ 157) ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ

ΠΡΟΕ ΡΙΚΟ ΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ ΑΡΙΘ. 312 (16-9-92) (ΦΕΚ 157) ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΠΡΟΕ ΡΙΚΟ ΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ ΑΡΙΘ. 312 (16-9-92) (ΦΕΚ 157) ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Έχοντας υπ' όψη: 1. Τις διατάξεις του άρθρου 44 του Ν. 5607/32 (ΦΕΚ 300/Α'/32)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΔΑΣΟΥΠΟΛΗ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 25/5/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2.5 ώρες ΥΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα