ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ιπλωματική εργασία με θέμα: «θεατρικό παιχνίδι στην ειδική αγωγή» «θεατρικό παιχνίδι και σύνδρομο Down» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: Παρδάλη Μαρία (136) ΕΠΟΠΤΗΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Μπακιρτζής Κωνσταντίνος ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Μπακιρτζής, Κ., Μπάρμπας, Γ., Βρύζας, Κ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 Ευχαριστίες Θέλω να ευχαριστήσω τον καθηγητή μου, κ. Μπακιρτζή, για την εποπτεία της διπλωματικής εργασίας, τις χρήσιμες συμβουλές και παρατηρήσεις που μου έκανε καθ όλη τη διάρκεια της συγγραφής της, καθώς και τους κ. Μπάρμπα και κ. Βρύζα για τη συνεργασία τους και τη συγκατάθεσή τους να είναι μέλη της τριμελούς επιτροπής. Ακόμη, θέλω να ευχαριστήσω την υπεύθυνη του προγράμματος του θεατρικού παιχνιδιού κ. Κουλούσια Γεωργία για τη βοήθειά της, τη συμπαράστασή της στο δύσκολο έργο της παρατήρησης και της καταγραφής, καθώς και για τις πολύτιμες πληροφορίες που μου παρείχε γύρω από τις αρχές και τεχνικές του θεατρικού παιχνιδιού σε μία ομάδα παιδιών με σύνδρομο Down.. Η πείρα και οι γνώσεις της ήταν σημαντικοί αρωγοί σε όλη αυτή την προσπάθεια. Η συνεργασία μου μαζί της μου πρόσφερε πολλές καινούριες εμπειρίες, γνώσεις και συγκινήσεις. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια μου και όλους τους φίλους μου, που με τις παρατηρήσεις τους, τις συμβουλές τους και τις συζητήσεις που κάναμε με στήριξαν στην ολοκλήρωση αυτής της προσπάθειας. 2

3 Περίληψη Η παρούσα έρευνα αναφέρεται στη χρήση του θεατρικού παιχνιδιού με σκοπό την ενίσχυση των κοινωνικών δεξιοτήτων των ατόμων με σύνδρομο Down. Πρόκειται για ποιοτική έρευνα και συγκεκριμένα για μελέτη περίπτωσης. Ο ερευνητής μέσα από το μεθοδολογικό εργαλείο της παρατήρησης κατέγραψε τις συμπεριφορές των έξι παιδιών με σύνδρομο Down αλλά και του εμψυχωτή κατά τη διάρκεια των δέκα συναντήσεων του θεατρικού παιχνιδιού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας η διαδικασία του θεατρικού παιχνιδιού βοηθάει στην εξέλιξη των κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών με σύνδρομο Down καθώς βασίζεται στις αρχές της δυναμικής των ομάδων και της βιωματικής μάθησης. This research is referred to the use of drama play in order to enhance social skills of people with Down syndrome. It is a qualitive research and more specifically a case study. The person who has the responsibility of the specific research, observed the ten drama play meetings of six children with down syndrome and write down the behaviors not only of the children but of their therapist too. The results of the research were that there are indications that the dramatic play process have the potential to be effective in promoting social skills of people with Down syndrome, as it is a group based process and provides the learning through experience. Λέξεις κλειδιά Θεατρικό παιχνίδι, νοητική καθυστέρηση, σύνδρομο Down, κοινωνικές δεξιότητες, εμψυχωτής, δυναμική της ομάδας, βιωματικός τρόπος μάθησης. Drama play, mental retardation, Down syndrome, social skills, therapistencourager, dynamic groups, learning through experience. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Θεωρητικό πλαίσιο 7 Νοητική Καθυστέρηση... 7 Ορισμοί της Νοητικής Καθυστέρησης 7 Κατηγορίες Νοητικά Καθυστερημένων 10 Αίτια της Νοητικής Καθυστέρησης Η σπουδαιότητα του θέματος 12 Αιτιολογία 12 Νοητική Καθυστέρηση που οφείλεται σε βιολογικούς παράγοντες. 13 Νοητική Καθυστέρηση που οφείλεται σε περιβαλλοντικά αίτια (κοινωνικο-περιβαλλοντικοί παράγοντες) 15 Πρόληψη 16 Διάγνωση της Νοητικής Καθυστέρησης 18 Η διαδικασία της διάγνωσης 19 Η ιατρική εξέταση 19 Η έρευνα του Ιστορικού 19 Η έρευνα του Οικογενειακού περιβάλλοντος 19 Η έννοια της νοημοσύνης και τα διαγνωστικά Τεστ 20 Η οικογένεια των ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση 22 Οι γονείς των ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση 22 Τα αδέλφια των ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση 23 Η περίπτωση του Συνδρόμου DOWN 24 Η αγωγή των εκπαιδεύσιμων 30 Ιστορική αναδρομή 30 Σκοποί της αγωγής των ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση 31 Διδακτική Μεθοδολογία 33 Δημιουργική απασχόληση-αισθητική αγωγή στην ειδική αγωγή.. 36 Θεατρική αγωγή και ειδική αγωγή 37 Το θεωρητικό πλαίσιο γύρω από το παιχνίδι 38 Οι αντιλήψεις του Vygotsky για το παιχνίδι 40 Το θεατρικό/δραματικό παιχνίδι. 42 Η σχέση του Παιχνιδιού με το δραματικό/θεατρικό παιχνίδι.. 43 Θεατρικό/δραματικό Παιχνίδι και Νοητική Καθυστέρηση 47 Θεατρικό/ δραματικό παιχνίδι και Κοινωνικές δεξιότητες ατόμων με Νοητική Καθυστέρηση 47 Έρευνες για το θεατρικό/δραματικό παιχνίδι στη Νοητική Καθυστέρηση 49 Ο ρόλος του εμψυχωτή στο θεατρικό/δραματικό παιχνίδι για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. 52 Βιωματική προσέγγιση της γνώσης.. 55 Η δυναμική της ομάδας 57 Η διαδικασία της ομάδας 58 Παιδαγωγική εφαρμογή.. 61 Σκοπός της έρευνας.. 61 Δείγμα-Χώρος-Χρόνος 61 Μεθοδολογικό εργαλείο : η Ποιοτική Έρευνα και συγκεκριμένα η Μελέτη Περίπτωσης Μέσο συλλογής δεδομένων : η Παρατήρηση

5 Το περιεχόμενο της Παρατήρησης Η μέθοδος της Καταγραφής.. 65 Ο ρόλος του Παρατηρητή 69 Η σχέση του Παρατηρητή με αυτούς που παρατηρεί.. 70 Ζητήματα δεοντολογίας 71 Αξιολόγηση της Έρευνας 72 Η δομή και οργάνωση του συλλόγου γονέων παιδιών με σύνδρομο Down 73 Παρουσίαση της ομάδας.. 74 Οι στόχοι του προγράμματος του θεατρικού παιχνιδιού.. 74 Πληροφορίες από τα ιστορικά των παιδιών.. 75 Η Ν. 75 Η Σ.. 76 Η Ε. 77 Ο Α.. 78 Ο Ο. 79 Η Μ.. 80 Ο ρόλος των φοιτητών του τμήματος Νηπιαγωγών. 81 Χωροχρονική οργάνωση των συναντήσεων. 82 Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων. 82 Η μεθοδολογία της εμψύχωσης των συναντήσεων.. 86 Παρουσίαση και στόχοι των δραστηριοτήτων.. 87 Θεματική ανάλυση της καταγραφής των συναντήσεων της ομάδας.. 91 Δομή της καταγραφής των συναντήσεων. 91 Παρουσίαση των συναντήσεων 91 Περιεχόμενο και θεματολογία των συναντήσεων. 91 Διαθεματική ανάλυση των συναντήσεων της ομάδας 92 Η Ν 93 Ο λόγος της Ν.. 93 Η κίνηση της Ν 98 Η Ν ως προς την ακολουθία οδηγιών Η αντίδραση της Ν προς την ομάδα. 108 Η αντίδραση της ομάδας προς τη Ν. 112 Η Σ. 116 Ο λόγος της Σ 116 Η κίνηση της Σ Η Σ ως προς την ακολουθία οδηγιών 125 Η αντίδραση της Σ προς την ομάδα Η αντίδραση της ομάδας προς τη Σ Η Ε Ο λόγος της Ε 137 Η κίνηση της Ε Η Ε ως προς την ακολουθία οδηγιών 150 Η αντίδραση της Ε προς την ομάδα Η αντίδραση της ομάδας προς την Ε 161 Ο Α Ο λόγος του Α Η κίνηση του Α. 169 Ο Α ως προς την ακολουθία οδηγιών Η αντίδραση του Α προς την ομάδα. 177 Η αντίδραση της ομάδας προς τον Α 180 5

6 Ο Ο. 183 Ο λόγος του Ο Η κίνηση του Ο. 190 Ο Ο ως προς την ακολουθία οδηγιών Η αντίδραση του Ο προς την ομάδα. 202 Η αντίδραση της ομάδας προς τον Ο 206 Η Μ. 211 Ο λόγος της Μ Η κίνηση της Μ. 216 Η Μ ως προς την ακολουθία οδηγιών Η αντίδραση της Μ προς την ομάδα. 228 Η αντίδραση της ομάδας προς τη Μ. 233 Συμπεράσματα 236 Η συνολική εξέλιξη των παιδιών της ομάδας. 236 Η εξέλιξη της ομάδας. 239 Η εξέλιξη της στάσης της εμψυχώτριας. 241 Σύνδεση θεωρητικού πλαισίου και πρακτική εφαρμογής Το θεατρικό παιχνίδι. 243 Ο ρόλος του εμψυχωτή 244 Η παιδαγωγική της βιωματικής εμπειρίας 245 Επίλογος Βιβλιογραφία. 248 Παράρτημα 250 Καταγραφές των συναντήσεων Συνάντηση Συνάντηση Συνάντηση Συνάντηση Συνάντηση Συνάντηση Συναντηση Συναντηση Συνάντηση Συνάντηση Φωτογραφικό υλικό 321 6

7 Θεωρητικό πλαίσιο Νοητική Καθυστέρηση Μέχρι τον 17 ο αιώνα η νοητική καθυστέρηση ταυτίζονταν με την ψυχική νόσο και αποδίδονταν σε δαιμονικές ιδεοληψίες. Μετά τον 17 ο αιώνα άρχισε να γίνεται διάκριση ανάμεσα στα νοητικά καθυστερημένα και τα «δαιμονόπληκτα» άτομα. Ο Γάλλος επιστήμονας Esquirol τονίζει ότι η βασική διαφορά μεταξύ νοητικής καθυστέρησης και ασθένειας βρίσκεται στον αναπτυξιακό χαρακτήρα της ασθένειας. Λέει συγκεκριμένα πως η νοητική καθυστέρηση δεν είναι αρρώστια αλλά μία κατάσταση κατά την οποία οι νοητικές ικανότητες δεν αναπτύσσονται ικανοποιητικά (Mann,?). Από τον 19 ο αιώνα άρχισαν οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες για την περίθαλψη και την αγωγή τους. Παρόλα αυτά εξακολουθούσε να υπάρχει μια διάχυτη αντίληψη ότι ο Θεός και η τύχη συνδέονταν με την νοητική καθυστέρηση. Ορισμοί της νοητικής καθυστέρησης Η καθιέρωση ενός γενικά από δεκτού ορισμού για τη νοητική καθυστέρηση παρουσιάζει ποικίλες δυσκολίες. Πρώτον, η νοητική καθυστέρηση δεν είναι μια ιδιαίτερη παθολογική κατάσταση ώστε αφού απαριθμήσουμε τα χαρακτηριστικά της να τα συμπεριλάβουμε σ έναν ορισμό, Αλλά, πρόκειται για μια γενική κατηγορία που περιλαμβάνει πλήθος ανομοιογενών παθολογικών περιπτώσεων που έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό την ατελή ή και βραδεία ανάπτυξη των νοητικών λειτουργιών. Δεύτερον, το πρόβλημα καθορισμού της νοητικής καθυστέρησης περιπλέκεται από το γεγονός ότι μ αυτήν ασχολούνται επιστήμονες από διαφορετικούς επιστημονικούς κλάδους όπως γιατροί, ψυχολόγοι, παιδαγωγοί κ.α.. Έτσι, είναι φυσικό κάθε ειδικός να εντοπίζει το ενδιαφέρον του σε ορισμένες μόνο διαστάσεις του προβλήματος. Έχουν, λοιπόν, διατυπωθεί κατά καιρούς, διάφοροι ορισμοί ώστε να προσδιορίσουν την έννοια της νοητικής καθυστέρησης. ( Μπάρμπας, 2002). Τέλος, ένας ακόμη λόγος για την αδυναμία καθιέρωσης ενός ορισμού είναι οι διαφορετικές απόψεις που υφίστανται σχετικά με τη νοημοσύνη τη λειτουργία της τους τρόπους ανάπτυξης της και τις δυνατότητες αλλαγής στη λειτουργία αυτή. Για να μπορέσουν λοιπόν να ικανοποιηθούν οι τόσο αντιφατικές αυτές τάσεις απαιτείται η διατύπωση ενός «πολυδιάστατου» ορισμού που να βασίζεται σε κριτήρια που αφορούν όλους τους τομείς. Χαρακτηριστικά, λοιπόν, θα αναφέρουμε τους ορισμούς του Βρετανού γιατρού Α. J. Tredgold και του Αμερικανού ψυχολόγου E. Doll που είχαν τύχει ιδιαίτερης αποδοχής κατά το παρελθόν (Grossman, 1984). O Tredgold (1937), σε γενικές γραμμές προσδιόρισε την νοητική ανεπάρκεια ως μια ατελή εξελικτική κατάσταση, όπου το άτομο δεν μπορούσε να προσαρμοστεί στο περιβάλλον στο οποίο ζούσαν και άλλα άτομα, ούτε μπορούσε να ζει χωρίς εξάρτηση ή επίβλεψη ή εξωτερική βοήθεια και στήριξη. Ενώ ο Doll, το 1941, πέρα από το κριτήριο της κοινωνικής προσαρμογής τόνισε την πνευματική αναπηρία η οποία εμφανίζεται από την παιδική ηλικία, την ιδιοσυγκρασιακή πλευρά αλλά και το αθεράπευτο του προβλήματος. Ο Doll με λίγα λόγια θεωρεί ως βασικό κριτήριο της νοητικής καθυστέρησης τα εξής: α) εμφανίζεται κατά τη γέννηση ή νωρίς στην παιδική ηλικία, β) χαρακτηρίζεται από ανεπάρκεια στη νοητική ανάπτυξη, γ) συνοδεύεται από ανεπαρκή κοινωνική προσαρμοστικότητα, δ) 7

8 καταλήγει σε κοινωνική ανεπάρκεια κατά την ώριμη ηλικία, ε) οφείλεται σε οργανικά αίτια και στ) είναι ανίατη κατάσταση. Βέβαια τα κριτήρια που λένε πως η κατάσταση είναι ανίατη και οφείλεται σε οργανικά αίτια αμφισβητήθηκαν από εκείνους που θεωρούν την νοητική καθυστέρηση ένα σύμπτωμα που υπάρχει περίπτωση να οφείλεται και σε παροδικά ψυχολογικά ή περιβαλλοντικά αίτια και να εντοπιστεί σε συγκεκριμένη περίοδο της ζωής του ατόμου (Παρασκευόπουλος, 1980). Αντίθετα, ο Kanner (1957) διέκρινε δύο τύπους ατόμων με νοητική ανικανότητα: τον έναν αποτελούσαν άτομα με σοβαρή ανεπάρκεια στο συναισθηματικό, γνωστικό και βουλητικό τομέα. Τα άτομα αυτά διακρίνονταν ως νοητικά ανεπαρκή στο κοινωνικό σύνολο. Ο δεύτερος τύπος περιλαμβάνει άτομα των οποίων η νοητική ανεπάρκεια σχετιζόταν με την κοινωνία στην οποία αλληλεπιδρούν, δεν μπορούν να επιβιώσουν ανάμεσα σε βάρβαρους και δεν πάσχουν μόνο από νοητική ανεπάρκεια αλλά και από ανεπάρκεια σε κάθε σφαίρα νοημοσύνης. Άλλος ένας ορισμός, σύμφωνος με τον δεύτερο τύπο του Kanner είναι και αυτός από τον γνωστό ψυχολόγο Sidney Bijou, ο οποίος υποστηρίζει πως το κάθε άτομο είναι ένα περίπλοκο σύστημα συμπεριφοράς που διαμορφώνει το περιβάλλον του και συγχρόνως αποτελεί πηγή ερεθισμών που επηρεάζουν τη δική του συμπεριφορά αλλά και των γύρων του. Σύμφωνα με το δεύτερο χαρακτηριστικό κάθε άτομο, κατά τον Bijou, μεταφέρει πάντα μαζί του ένα μέρος του περιβάλλοντός του. Με βάση αυτά ο Bijou ορίζει τη νοητική καθυστέρηση ως το αποτέλεσμα των καταστάσεων εκείνων που εμποδίζουν, μειώνουν ή καθυστερούν την ανάπτυξη αποτελεσματικών τρόπων αλληλεπιδράσεως με το περιβάλλον. Τέτοιου είδους συνθήκες είναι για τον Bijou το φτωχό και στερητικό περιβάλλον του σπιτιού, οι περιορισμένες ευκαιρίες εκπαίδευσης, η ακατάλληλη συμπεριφορά γονέων κ.λ.π. (Πολυχρονοπούλου, 2001). Ορισμένοι προσδιορισμοί έχουν αναπτυχθεί σύμφωνα με το δείκτη νοημοσύνης, όπου πολλοί συγγραφείς προσπαθούν να ποσοτικοποιήσουν τη νοητική ικανότητα για να αποδειχθεί ποιο άτομο πρέπει να θεωρείται νοητική καθυστερημένο. Τα πιο σημαντικά κριτήρια ποσοτικοποίησης είναι η κλίμακα Stanford Binet (Βασιλείού, 1998). Στις αρχές του 20 ου αιώνα το γαλλικό υπουργείο της δημόσιας εκπαίδευσης ανέθεσε στον A. Binet να δημιουργήσει μία μέθοδο ώστε να καθορίζεται ποια παιδιά δεν μπορούν να ωφεληθούν απ τη δημόσια εκπαίδευση. Αυτή η μέθοδος βοήθησε στο να εντοπίζεται η νοητική καθυστέρηση και αποτέλεσε το πρώτο τεστ νοημοσύνης. Ο A. Binet πίστευε πως η νοημοσύνη αποτελείται από ένα σύνολο νοητικών λειτουργιών όπως η μνήμη, αιτιολόγηση, κρίση. Το τεστ λοιπόν αυτό το οποίο σταθμίστηκε σε συνεργασία με έναν άλλον ψυχολόγο τον T. Simon μετρούσε το επίπεδο των λειτουργιών αυτών και εισήγαγε την έννοια της νοητικής ηλικίας και του νοητικού πηλίκου. Βασιζόμενος στις έννοιες αυτές ο L. Terman εισήγαγε την έννοια του «νοητικού πηλίκου» (Intelligence quotient ή IQ) το οποίο προκύπτει απ το πηλίκο της νοητικής ηλικίας διαιρούμενο με τη χρονολογική και πολλαπλασιαζόμενο με το 100. Τα άτομα με δείκτη νοημοσύνης κάτω του 80 ο L. Terman τα χαρακτηρίζει ως νοητικά καθυστερημένα θεωρώντας όπως και άλλοι ότι με τη βοήθεια των τεστ καθορίζεται η καθυστέρηση. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το Binet καθυστερημένο είναι το παιδί που από την άποψη της νοητικής εξέλιξης εξομοιώνεται με ένα κανονικό παιδί μικρότερης ηλικίας. Είναι όμως ένα παιδί που εξελίσσεται αργά και που η ανάπτυξη του θα σταματήσει στο δρόμο ( Καρυωτάκης, 1989). Μέχρι τώρα σχεδόν οι προσδιορισμοί στην πλειοψηφία τους, ακολούθησαν το στατιστικό ή το παθολογικό πρότυπο (Mercer, 1973), με περιορισμένα κριτήρια και αντικειμενικότητα, με αποτέλεσμα οι προσδιορισμοί αυτοί που αφορούν στη νοητική καθυστέρηση να αμφισβητούνται σοβαρά. Όσο οι γνώσεις γύρω από τη φύση της 8

9 νοητικής καθυστέρησης αυξάνονται, τόσο αντιλαμβανόμαστε την περιπλοκότητα του προβλήματος. Έτσι θέταμε το ερώτημα του τι είναι η νοητική καθυστέρηση και πως προσδιορίζεται. (Βασιλείου, 1998). Ο ορισμός που σήμερα είναι γενικά αποδεκτός είναι αυτός που διατυπώθηκε από την Αμερικανική Ένωση Νοητικών Ανεπαρκειών (AAMD) (American Association of Mental Deficiency) (Grossman, 1984), η οποία είχε προηγουμένως αναθέσει τη μελέτη του θέματος σε επιτροπή επιστημόνων από διάφορους κλάδους. Σύμφωνα με τον ορισμό αυτό, η νοητική καθυστέρηση χαρακτηρίζεται από γενική νοητική λειτουργία κάτω του μέσου όρου, εμφανίζεται στην περίοδο της ανάπτυξης από υποβαθμισμένη προσαρμοστική συμπεριφορά (Παρασκεύοπουλος, 1980) και πιο συγκεκριμένα σε δύο ή περισσότερες απ τις παρακάτω περιοχές: επικοινωνία, αυτοεξυπηρέτηση, κοινωνικές δεξιότητες, αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου (Baroff, 1999). Ο προσδιορισμός αυτός διαφέρει σε έναν αριθμό διαστάσεων από τους άλλους στο να λαμβάνει υπόψη (1) τα εξελικτικά καθήκοντα τα οποία είναι κατάλληλα για κάθε ηλικία, (2) την περιγραφή της παρούσας συμπεριφοράς, (3) την αντικειμενική μέτρηση, (4) την αποφυγή ειδών διαφοροποίησης της νοητικής καθυστέρησης και άλλες παιδικές διαταραχές, (5) δίνει περισσότερη έμφαση στο παθολογικό πρότυπο παρόλο που χρησιμοποιεί στατιστικά στοιχεία και (6) το διαχωριστικό σημείο είναι δύο τυπικές αποκλίσεις. Για την πληρέστερη κατανόηση του ορισμού αυτού καλό θα ήταν να επεξηγηθεί ο καθένας όρος του. Ως γενική νοητική λειτουργία ορίζεται το αποτέλεσμα της αξιολόγησης των σταθμισμένων κριτηρίων γενικής νοημοσύνης που έχουν αναπτυχθεί γι αυτό το σκοπό. Σημαντικά κατώτερου του μέσου όρου (φυσιολογικού) ορίζεται το επίπεδο νοημοσύνης (ΔΝ) από 7 ο και κάτω στις σταθμισμένες κλίμακες νοημοσύνης. Αυτό το όριο προτείνεται ως διαχωριστικό ανάμεσα στην καθυστέρηση και στην νοητική νοημοσύνη. Το όριο αυτό μπορεί να επεκταθεί στο 75 ή και περισσότερο ανάλογα με την εγκυρότητα του τεστ νοημοσύνης που χρησιμοποιείται. Ως υποβαθμισμένη προσαρμοστική συμπεριφορά ορίζονται οι «περιορισμοί» ενός ατόμου να ανταποκρίνονται στα κοινωνικά standards που αφορούν την ηλικία και την πολιτισμική ομάδα και αναφέρονται στην ωρίμανση, στη μάθηση, στην ατομική ανεξαρτησία και στην κοινωνική ευθύνη. Τέτοιες ανεπάρκειες μπορεί να αξιολογηθούν με κλινική εκτίμηση και με σταθμισμένες κλίμακες. Τέλος, ως περίοδος ανάπτυξης ορίζεται η χρονική περίοδος από τη σύλληψη μέχρι το 18 ο έτος της ηλικίας. Οι αναπτυξιακές ανεπάρκειες μπορεί να είναι αποτέλεσμα εγκεφαλικής βλάβης, εκφυλιστικών διαδικασιών στο κεντρικό νευρικό σύστημα ή παλινδρόμηση σε προηγούμενες φυσιολογικές αναπτυξιακές περιόδους που αποδίδονται σε ψυχοκοινωνικούς παράγοντες. Εάν μετά το 18 ο έτος, εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα ταξινομούνται σε οργανική διαταραχή (dementia) σύμφωνα με το DSM-III-R (DSM III R 1989). ( Τζουριάδου, 1995). Σύμφωνα με τον ορισμό αυτό για να χαρακτηριστεί ένα άτομο καθυστερημένο, θα πρέπει να υπάρχουν συγχρόνως τα κριτήρια της ανεπαρκούς νοητικής ανάπτυξης, της μειωμένης ικανότητας προσαρμογής και η εμφάνιση των συμπτωμάτων αυτών κατά την αναπτυξιακή περίοδο. Επίσης θα πρέπει να τονιστεί ότι τα νοητικά καθυστερημένα άτομα χαρακτηρίζονται από βραδεία νοητική ανάπτυξη χωρίς όμως ο όρος αυτός να ερμηνεύεται λανθασμένα. Γιατί η νοητική ανάπτυξη των ατόμων αυτών δεν είναι μόνο βραδεία ώστε να θεωρούμε ότι απλώς χρειάζεται περισσότερο χρόνο αλλά και ελλιπής και δε φτάνει ποτέ στο επίπεδο του κανονικού. 9

10 Κατηγορίες νοητικά καθυστερημένων Ο όρος νοητική καθυστέρηση, όπως χρησιμοποιείται σήμερα, περιλαμβάνει έναν ετερογενή πληθυσμό από εξαρτημένα και ανεξάρτητα άτομα. Παρόλο που τα άτομα αυτά έχουν το κοινό χαρακτηριστικό της χαμηλής νοημοσύνης και των ανεπαρκειών στην προσαρμοστική συμπεριφορά, εντούτοις υπάρχουν διαφορές ως προς το επίπεδο της ανεπάρκειας και ως προς την παρουσία ή απουσία συνοδών φυσικών ελαττωμάτων, στιγμάτων και ψυχολογικών διαταραχών. Οι διαφοροποιήσεις αυτές επηρεάζουν σημαντικά τις ανάγκες των καθυστερημένων ατόμων καθώς και την παιδαγωγική και κοινωνική τους αντιμετώπιση (Τζουριάδου, 1995). Κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφορα κριτήρια και κατηγορίες ταξινόμησης των νοητικά καθυστερημένων. Το πιο παλιό κριτήριο είναι ο δείκτης νοημοσύνης και ο πρώτος που το εισήγαγε είναι ο L. Terman. Σύμφωνα με την ταξινόμηση αυτή, νοητικό πηλίκο την κλίμακα του Binet κατατάσσει το άτομο στη βαθμίδα του μέσου κατώτερου, πηλίκο στη βαθμίδα των ελαφρά ή οριακά καθυστερημένων και πηλίκο κάτω από 50 στη βαθμίδα του βαρέως καθυστερημένου. Ο πληθυσμός των νοητικά καθυστερημένων ατόμων μπορεί να διακριθεί σε δύο μεγάλες ομάδες, τις αμιγείς (οφείλονται σε βιολογικούς παράγοντες) και τις επικαλυπτόμενες (οφείλονται σε ψυχοκοινωνικούς παράγοντες). Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις περιπτώσεις που οφείλονται σε κλινικά σύνδρομα κάποια από τα οποία είναι το σύνδρομο Down,η υδροκεφαλία, το σύνδρομο Turner κ.α. ενώ η δεύτερη περίπτωση ατόμων που η νοητική τους λειτουργία παρουσιάζει ήπια καθυστέρηση. Μία ταξινόμηση με βάση τη συμπεριφορά και το νοομετρικό έλεγχο περιλαμβάνει πέντε βαθμίδες νοητικής καθυστέρησης: Βαθμίδες νοητικής καθυστέρησης Τύποι καθυστέρησης Νοητικό πηλίκο Οριακή καθυστέρηση Ελαφρά ή ήπια νοητική καθυστέρηση Μέτρια νοητική καθυστέρηση Βαριά νοητική καθυστέρηση Βαρύτατη ή έντονη νοητική καθυστέρηση 25 και κάτω 1)Οριακή καθυστέρηση με νοητικό πηλίκο Στην οριακή αυτή ζώνη εντάσσονται παιδιά με ιδιαίτερα πνευματικά γνωρίσματα. Πρόκειται για πνευματικές ικανότητες που ελάχιστα υπολείπονται εκείνων που δεν «πάσχουν». Μπορούν να συλλάβουν σχέσεις και να κατανοήσουν σύνθετες και αφηρημένες καταστάσεις πράγμα που βοηθά την πρόοδο τους σε σχολείο πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Σ αυτό που υστερούν είναι η ταχύτητα λειτουργίας της σκέψης τους ενώ το κύριο γνώρισμά τους είναι ο βραδύς κοπιώδης και αβέβαιος χαρακτήρας των κατώτερων αυτοματισμών της σκέψης (Κρασανάκης, 1997). 2) Ελαφρά ή ήπια νοητική καθυστέρηση με νοητικό πηλίκο Τα άτομα αυτά δεν έχουν φανερά σημάδια καθυστέρησης ενώ αποτελούν τουλάχιστόν το 85% του παιδικού πληθυσμού που παρουσιάζει το πρόβλημα αυτό. Αν και μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν παρουσιάζουν καθυστέρηση στην κίνηση και την ανάγνωση και δεν μπορούν να διαχειριστούν τον ελεύθερο χρόνο τους. 3) Μέτρια νοητική καθυστέρηση με νοητικό πηλίκο Τα άτομα αυτά έχουν νοητική ηλικία 6-8 ετών και παρουσιάζουν εμφανή σημάδια καθυστέρησης. Μπορούν να ασκηθούν στην αυτοεξυπηρέτηση αλλά αν και αναγνωρίζουν κάποιες γραπτές λέξεις και διαβάζουν απλές προτάσεις, είναι λειτουργικά αναλφάβητοι. 10

11 4) Βαριά ή σοβαρή νοητική καθυστέρηση με νοητικό πηλίκο Τα άτομα αυτά έχουν νοητική ηλικία από 3 χρονών και 9 μηνών ως 6 και παρά το γεγονός ότι παρουσιάζουν νευρολογική βλάβη είναι αρκετά ικανά να κυκλοφορήσουν. Με ειδικό πρόγραμμα μπορούν να μάθουν να μιλούν και να φροντίζουν για τις προσωπικές τους ανάγκες. Όπως είναι φυσικό τα άτομα αυτά έχουν ανάγκη συνεχούς φροντίδας και επιτήρησης. 5) Βαρύτατη ή έντονη νοητική καθυστέρηση με νοητικό πηλίκο από 25 και κάτω. Τα άτομα της κατηγορίας αυτής έχουν νοητική ηλικία 3 ετών και 8 μηνών. Έχουν ελάχιστη δυνατότητα για λειτουργική απόδοση σε κινητικές και αντιληπτικές ικανότητες και παρουσιάζουν πολλαπλές αναπηρίες. Μπορεί να μάθουν να περπατάνε και να λένε κάποιες λέξεις. Η συνεχής φροντίδα και επιτήρηση είναι επιβεβλημένες. (Mann,?) Μία ταξινόμηση που σχετίζεται πολύ μ αυτήν αλλά έχει δημιουργηθεί για καθαρά διδακτικούς σκοπούς είναι αυτή που προτάθηκε απ τον S. Kirk. Οι κατηγορίες που περιλαμβάνει η ταξινόμηση αυτή είναι: α) εκπαιδεύσιμοι, β) ασκήσιμοι και γ) ιδιώτες. Οι εκπαιδεύσιμοι είναι αυτοί που αποτελούν το 75-85% του πληθυσμού των νοητικά καθυστερημένων και ταυτίζονται με την κατηγορία των ατόμων με ήπια νοητική καθυστέρηση. Τα άτομα αυτά μπορούν να κατακτήσουν τις βασικές σχολικές δεξιότητες όπως ανάγνωση, γραφή και αρίθμηση, σε βαθμό που να μη θεωρούνται αναλφάβητοι. Όταν ενηλικιώνονται έχουν ικανότητα για βασικές κοινωνικές και επαγγελματικές γνώσεις. Οι ασκήσιμοι αποτελούν τη μέση βαθμίδα των νοητικά καθυστερημένων ατόμων και ταυτίζεται με την κατηγορία των ατόμων με μέτρια νοητική καθυστέρηση. Στα άτομα αυτά εφαρμόζεται διαφορετικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα απ αυτό των εκπαιδεύσιμων γιατί δεν μπορούν να αναπτύξουν ανεξαρτησία σαν ενήλικες. Θεωρούνται ημιανεξάρτητα άτομα γιατί οι περισσότεροι αναπτύσσουν με άσκηση κάποιες δεξιότητες ώστε να φροντίζουν τις ανάγκες τους. Μπορούν να μάθουν απλές λέξεις και έννοιες αριθμητικής και μέσα σε προστατευτικό πλαίσιο να αποδώσουν παραγωγικά. Τέλος, οι ιδιώτες αποτελούν την κατώτερη βαθμίδα των νοητικά καθυστερημένων ατόμων, και έχουν σοβαρή ή έντονη καθυστέρηση σύμφωνα με την προηγούμενη ταξινόμηση. Η ομάδα αυτή δεν θεωρείται ότι μπορεί να παρακολουθήσει τη δημόσια εκπαίδευση και να επωφεληθούν όπως επίσης δεν είναι σε θέση να μάθουν ακόμα και τις απλούστερες δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης, γι αυτό και το οποιοδήποτε πρόγραμμα επικεντρώνεται σ αυτό. Οι μαθητές αυτής της ομάδας παρουσιάζουν συμπεριφορικά προβλήματα και για να διατηρηθούν στη ζωή χρειάζονται ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και φροντίδα (Παρασκευόπουλος, 1980), (Τζουριάδου, 2001). Αυτός ο τρόπος βέβαια κατηγοριοποίησης των νοητικά καθυστερημένων παιδιών έχει εγκαταλειφθεί τα τελευταία χρόνια και έχει αντικατασταθεί με το σύστημα του A.A.M.D. Συνδέσμου το οποίο αναλύθηκε παραπάνω και χρησιμοποιεί τους όρους «άτομο με ελαφρά μέτρια ή σοβαρή νοητική καθυστέρηση» (Πολυχρονοπούλου,2001). Όποιο σύστημα όμως και αν υιοθετηθεί για την κατηγοριοποίηση των ατόμων αυτών θα πρέπει περιοδικά να επανελέγχεται και να επαναπροσδιορίζεται ώστε να ενσωματώνει και τις πρόσφατες ανακαλύψεις και να συμπεριλαμβάνει τις αλλαγές των εννοιών. Όσα περισσότερα φέρνει στο φως η επιστήμη για τα άτομα αυτά και τις ικανότητές τους τόσο οι παράμετροι του καθορισμού της νοητικής καθυστέρησης μπορεί να υποστούν αλλαγές (Classification in mental retardation). 11

12 Αίτια της Νοητικής Καθυστέρησης Η σπουδαιότητα του θέματος Η έρευνα των αιτιών που προκαλούν τη νοητική καθυστέρηση έχει διπλή σημασία: θεραπευτική και προληπτική. Από θεραπευτική άποψη όσο και αν δεν πρόκειται για πλήρη θεραπεία αφού η γνήσια νοητική καθυστέρηση αποτελεί μόνιμη διαταραχή η γνώση της αιτιολογίας έχει μεγάλη σημασία, γιατί κατευθύνει τόσο την ιατρική όσο και την παιδαγωγική αντιμετώπιση του προβλήματος. Εκείνο όμως που καθιστά ιδιαίτερη επιτακτική ανάγκη την έρευνα των αιτιών της νοητικής ανεπάρκειας είναι η προληπτική δράση. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό παθήσεων της κατηγορίας αυτής οφείλεται στην άγνοια των γονέων σχετικά με τα αίτια που τις προκαλούν. Η πρόληψη είναι σε κάθε περίπτωση πιο αποτελεσματική από τη θεραπεία, σχεδόν αδάπανη, και απαλλάσσει την οικογένεια από τύψεις, ενοχές και άγχη. (Κυπριωτάκη, 1989). Αιτιολογία Τα αίτια της νοητικής καθυστέρησης είναι πολλά και ποικίλα και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η νοητική καθυστέρηση δεν είναι αρρώστια αλλά σύμπτωμα. Ένα σύμπτωμα το οποίο συνοδεύει ή είναι επακόλουθο ποικίλων ασθενειών (Παρασκευόπουλος,1980). Αρχικά αρκετές έρευνες και μελέτες που έγιναν τα τέλη του 19 ου αι. και στις αρχές του 20 ου υποστηρίζουν πως η νοητική καθυστέρηση σχετίζεται με γεννετικούς παράγοντες. Γύρω στο άρχισε μια διαμάχη σχετικά με τα αίτια της νοητικής καθυστέρησης. Οι μελέτες που έγιναν σε δίδυμα έδειξαν ότι η κληρονομικότητα αποτελεί πρωταρχικό παράγοντα. Άλλοι ερευνητές όπως οι Bayley και Spitz υποστήριζαν κατά την ίδια εποχή ότι το IQ (δείκτης νοημοσύνης) δεν είναι δεδομένο και σταθερό. Αντίθετα το περιβάλλον παίζει ένα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της νοημοσύνης. Περίπου το 1950 η διαμάχη αυτή παραμερίστηκε και έγινε δεκτή μια αλληλεπιδραστική θεώρηση η οποία υποστήριζε ότι η νοητική ικανότητα αναπτύσσεται μέσα από αλληλεπίδραση μεταξύ του γεννετικού υπόβαθρου του ατόμου και του περιβάλλοντος του. Στα 1961 ο Hunt δίνει έμφαση στο ρόλο που παίζει η εμπειρία για την ανάπτυξη της νοημοσύνης και από κει και πέρα επικρατεί η αλληλεπιδραστική θεώρηση (Mann,?). Έτσι λοιπόν σήμερα μπορούμε να πούμε πως τα αίτια της νοητικής καθυστέρησης ταξινομούνται κυρίως σε δύο μεγάλες κατηγορίες: α) Τα γεννετικά ή αλλιώς πρωτογενή και β) τα περιβαλλοντικά ή δευτερογενή. Τα γεννετικά είναι παρόντα κατά τη στιγμή της σύλληψης και εδώ συμπεριλαμβάνονται και η κληρονομικότητα ενώ τα περιβαλλοντικά αίτια οφείλονται σε εξωτερικούς παράγοντες και επενεργούν κατά την περίοδο της κύησης και την ατομική ζωή απ τη βρεφική ηλικία ως την ολοκλήρωση της ανάπτυξης γύρω στο 18 ο έτος. Αυτό που είναι ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ενώ η διάκριση σε γεννετικά και περιβαλλοντικά αίτια εκ πρώτης όψεως εύκολη και λογική στην πραγματικότητα είναι δύσκολο να καθοριστεί η επίδραση του κάθε αιτίου στο άτομο και γι αυτό συνήθως σε μια κατάσταση νοητικής καθυστέρησης δίνεται μια πολυπαραγοντική αιτιολογία (Παρασκευόπουλος, 1980). 12

13 Νοητική καθυστέρηση που οφείλεται σε βιολογικούς παράγοντες Η νοητική καθυστέρηση που οφείλεται σε βιολογικούς παράγοντες υπολογίζεται ότι καλύπτει το 1/4 του γενικού πληθυσμού των νοητικά καθυστερημένων (Hutchins και Harvey, 1978) και αναφέρεται στους κλινικούς τύπους της νοητικής ανεπάρκειας. Τα άτομα της ομάδας αυτής παρουσιάζουν κάποια παθολογική βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστημα, ο δείκτης νοημοσύνης τους βρίσκεται σε επίπεδο κάτω του 55, παρουσιάζουν συγχρόνως αναπηρίες ή στίγματα και η διάγνωση μπορεί να γίνει αμέσως μετά τη γέννηση ή νωρίς στην παιδική ηλικία. Τα αίτια μπορεί να καλύψουν ένα μεγάλο εύρος περιπτώσεων όπως κληρονομικές και χρωμοσωμικές διαταραχές, ασθένειες, τοξικούς και χημικούς παράγοντες, λάθη μεταβολισμού, επιπλοκές στην εγκυμοσύνη και στον τοκετό, σοβαρές εγκεφαλικές βλάβες καθώς και άλλα άγνωστα αίτια. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας και των εργαστηριακών μέσων καθώς και το ενδιαφέρον των ερευνητών της ιατρικής και βιοιατρικής επιτρέπει σήμερα την αναγνώριση των περισσότερων αιτιών. Στη συνέχεια παρατίθενται οι κυριότερες περιπτώσεις συμβολής των βιολογικών παραγόντων στη νοητική καθυστέρηση. Εννιά στις δέκα περιπτώσεις των νοητικών καθυστερημένων βιολογικής αιτιολογίας είναι προγεννητικής προέλευσης και εκδηλώνεται κατά τη γέννηση ή νωρίς στην βρεφική ηλικία (Wynn και Wynn, 1976). Οι διαταραχές στην εμβρυακή ανάπτυξη μπορεί να οφείλονται σε ανεπάρκειες του κεντρικού συστήματος γιατί στην περίοδο αυτή αναπτύσσεται ο εγκέφαλος. Ένας «ώριμος» εγκέφαλος μπορεί να επιβιώσει από ασθένεια, ραδιενέργεια, τραύματα ή άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες, αυτό όμως δεν μπορεί να συμβεί στη διάρκεια ανάπτυξής του. Κάθε παράγοντας που συνδέεται με προβλήματα υγείας της μητέρας, ακόμη και συναισθηματικά, μπορεί να επηρεάσει το έμβρυο. Η φύση της βλάβης που μπορεί να συμβεί στην προγεννητική περίοδο, μπορεί να είναι εγγενής ή επίκτητη. Η συχνότητα των προβλημάτων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι κλιματολογικές συνθήκες, ο τόπος διαμονής, η ηλικία της μητέρας, οι επιδημίες κ.α. (Fortheringham, Maddad Curran, 1983). Επίσης κοινωνικό οικονομικοί παράγοντες όπως διατροφή, υγιεινή, ιατρική φροντίδα, έκθεση ή επαφή με ζώα, κ.α. μπορεί να συντελέσουν στην εμφάνιση διαταραχών. Παρόλο που οι περίπλοκες στην εγκυμοσύνη δεν εμφανίζουν μεγάλη συχνότητα υπάρχουν εντούτοις αρκετοί παράγοντες στο φυσικό προγεννητικό περιβάλλον που μπορεί να διαταράζουν την ομαλή εμβρυακή ανάπτυξη και να συντελέσουν στην εμφάνιση της νοητικής καθυστέρησης. Έγκυες γυναίκες που πίνουν μολυσμένο νερό ή εισπνέουν μολυσμένο αέρα συσσωρεύουν τοξίνες στο αίμα τους οι οποίες μπορεί να διαπεράσουν τον πλακούντα. Επίσης το σπέρμα ανδρών που εργάζονται σε βιομηχανίες με τοξικές ύλες μπορεί να επηρεάσει και να προκαλέσει προβλήματα στο έμβρυο. Τέτοιοι παράγοντες έχουν θεωρηθεί υπεύθυνοι, για εγκεφαλικές παραλύσεις και νοητική καθυστέρηση (forhteringham, Mambley και Maddad Curran, 1983). Χημικοί παράγοντες όπως τα πρόσθετα τροφών, το αλκοόλ, οι φαρμακευτικές ουσίες και το κάπνισμα έχουν επίσης πρόβλημα γιατί καταναλώνονται από πολύ κόσμο. Στη σημερινή κοινωνία των ναρκωτικών πολλές έγκυες μητέρες εθισμένες στην ηρωίνη γεννούν βρέφη με πολλές ανεπάρκειες. Η επίδραση τους στο νευρικό σύστημα παραμένει άγνωστη. Ναρκωτικές ουσίες όπως το LSD, αναφέρεται ότι παρεμποδίζουν τη διαδικασία μίτωσης των χρωμοσώμων ή επιφέρουν βλάβη στα νευροκύτταρα. Ακόμη και τα θεραπευτικά ηρεμιστικά, όταν 13

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ «Οι Μαθησιακές Δυσκολίες κατά τον Hammill, 1990, είναι ένας γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση: Ερωτήσεις πιστοποίησης. Γεωργία Νταβαρούκα

Νοητική υστέρηση: Ερωτήσεις πιστοποίησης. Γεωργία Νταβαρούκα Νοητική υστέρηση: Ερωτήσεις πιστοποίησης Γεωργία Νταβαρούκα Geo_ntav@live.com Λάρισα 24-5-2016 Ερωτήσεις πιστοποίησης 1. Γράψτε τον ορισμό της νοητικής καθυστέρησης και περιγράψτε τις κατηγορίες στις οποίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 7η: Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Από το βιβλίο των Lerner J., Lowenthal B., Egan R. Prechool children with special needs, Boston: Allyn & Bacon Τα τελευταία χρόνια η κοινωνία αλλά και η

Διαβάστε περισσότερα

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου.

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου. ΑΥΤΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η Διάχυτη Διαταραχή της Ανάπτυξης σύμφωνα με το ICD-10 το σύστημα της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νόσων είναι μια διαταραχή που περιλαμβάνει δυσκολίες στην ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

21/02/17. Μετρήσεις. Μετρήσεις. Μετρήσεις ΕΠΑ 604: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ & ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

21/02/17. Μετρήσεις. Μετρήσεις. Μετρήσεις ΕΠΑ 604: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ & ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΕΠΑ 604: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ & ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 02_ Εισαγωγή στην αξιολόγηση και τις μετρήσεις στην προσχολική ηλικία Μετρήσεις Η μέτρηση είναι η αριθμητική απόδοση ενός χαρακτηριστικού Π.χ. καλός

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 6 Τι είναι Νοημοσύνη; Η ικανότητα του ατόμου να αφομοιώνει νέες πληροφορίες, να επωφελείται από τις εμπειρίες του και να προσαρμόζεται ρμ σε νέες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

«Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10»

«Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10» «Διαγνωστικές κατηγορίες και διαγνωστικά κριτήρια για όλες τις μαθησιακές δυσκολίες, σύμφωνα με το DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V & ICD-10» Περιεχόμενα Περιεχόμενα...1 Εισαγωγή...1 DSM-IV, DSM-IV TR, DSM-V...2

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 «είναι μία παθολογική κατάσταση, που

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακες για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών. Ζωή Καραμπατζάκη, Δρ Ειδικής Αγωγής, Σχολική Σύμβουλος Π.Α.

Κλίμακες για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών. Ζωή Καραμπατζάκη, Δρ Ειδικής Αγωγής, Σχολική Σύμβουλος Π.Α. Κλίμακες για ανίχνευση αναπτυξιακών διαταραχών Ζωή Καραμπατζάκη, Δρ Ειδικής Αγωγής, Σχολική Σύμβουλος Π.Α. (Αναπτυξιακή Ανιχνευτική Δοκιμασία,των Frankenburg & Dodds, 1967) Ανιχνεύει προβλήματα νοητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ, ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ, ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ, ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΠΕΔΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ: Ι. ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ (MENTAL RETARDATION) II. ΦΑΣΜΑ ΑΥΤΙΣΜΟΥ (AYTISM) ΣΕΝΑΡΙΑ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ: Ι. ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΑ ΙΙ. ΣΥΝΥΠΑΡΞΗ/ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) Σαββίδου Αβρόρα Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) - διεθνώς Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) -

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία

Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Π 2107 Ειδική Αγωγή και αποτελεσματική διδασκαλία Ενότητα 8.1: Νοητική αναπηρία. Σουζάνα Παντελιάδου Φιλοσοφίας-Παιδαγωγικής Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 2: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος Ι Θέματα διάλεξης Νοημοσύνη Ανάπτυξη Μάθηση Οι κύριοι παράγοντες που ορίζουν την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011

ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011 ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.10159 Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011 Σύνδρομο Down ή αλλιώς Τρισωμία 21 ή Τρισωμία G είναι η περιγραφή μια ανωμαλίας, που περικλείει ένα σύνολο χαρακτηριστικών,

Διαβάστε περισσότερα

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής:

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής: Tι είναι ο αυτισμός Ο Αυτισμός είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν ακούν και γενικά αισθάνονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α.

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α. Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α. Η κάθε ειδικότητα ελέγχει και επεμβαίνει σε διαφορετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σωτηρία Τζιβινίκου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σωτηρία Τζιβινίκου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σωτηρία Τζιβινίκου Αποτελεσματική πρόληψη είναι μια μορφή παρέμβασης. Η Πρόληψη ξεκινά όταν τα προβλήματα δεν είναι παρόντα/εμφανή Η καλή γονεϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ Η νόσος του Parkinson είναι μια προοδευτικά εξελισσόμενη, εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος, είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58 Από: K-Life (Καθημερινή) Τα γενετικά νοσήματα είναι ιδιαίτερα σπάνιες ασθένειες που οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων. Τα παιδιά που πάσχουν από αυτά χρειάζονται φροντίδα, ψυχολογική στήριξη αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Η Α Ν Τ Ι Μ Ε Τ Ω Π Ι Σ Η Τ Η Σ Ν Ο Η Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Θ Υ Σ Τ Ε Ρ Η Σ Η Σ Σ Τ Η Ν Κ Υ Π Ρ Ι Α Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α

Η Α Ν Τ Ι Μ Ε Τ Ω Π Ι Σ Η Τ Η Σ Ν Ο Η Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Θ Υ Σ Τ Ε Ρ Η Σ Η Σ Σ Τ Η Ν Κ Υ Π Ρ Ι Α Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η Α Ν Τ Ι Μ Ε Τ Ω Π Ι Σ Η Τ Η Σ Ν Ο Η Τ Ι Κ Η Σ Κ Α Θ Υ Σ Τ Ε Ρ Η Σ Η Σ Σ Τ Η Ν

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα Διάγνωση Υπερκινητικότητας Τα εξωτερικά, εμφανή συμπτώματα, του συνδρόμου της υπερκινητικότητας, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε μια πρώτη αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων Α.Καραπέτσας

Διδάσκων Α.Καραπέτσας Διδάσκων Α.Καραπέτσας Άνδρες και γυναίκες είναι εξίσου έξυπνοι, κάθε φύλο όμως με το δικό του τρόπο. (Science Illustrated, Σεπτέμβριος,2010) 2 Διαφέρουμε εγκεφαλικά? 3 Ο Richard Haier, (του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά είναι η πιο κοινή αιτία άνοιας μια κατάσταση που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ

Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ Παιδαγωγική ή Εκπαίδευση ΙΙ Ενότητα 8: Ζαχαρούλα Σμυρναίου Σχολή: Φιλοσοφική Τμήμα: Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας Εξελικτικές μαθησιακές θεωρίες Δυσλεξία Η Δυσλεξία δεν είναι κατά βάση μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

θέραπειν Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ ,

θέραπειν  Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ , θέραπειν Κέντρο Συµβουλευτικών Υπηρεσιών Ψυχικού Το κέντρο συμβουλευτικών υπηρεσιών θέραπειν αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο ειδικών θεραπειών, πρόληψης, διάγνωσης και αποκατάστασης. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πιο σημαντικούς ελέγχους που πρέπει να κάνουμε πολύ συχνά μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία του παιδιού είναι η σωματική του ανάπτυξη!

Από τους πιο σημαντικούς ελέγχους που πρέπει να κάνουμε πολύ συχνά μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία του παιδιού είναι η σωματική του ανάπτυξη! Από τους πιο σημαντικούς ελέγχους που πρέπει να κάνουμε πολύ συχνά μέχρι μια συγκεκριμένη ηλικία του παιδιού είναι η σωματική του ανάπτυξη! Το ύψος του, το βάρος, η περίμετρος των σημείων του σώματος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα,

Αγαπητέ γονέα / κηδεμόνα, A Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Moνάδα Αναπτυξιακής & Συμπεριφορικής Παιδιατρικής Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Χωρέμειο Ερευνητικό Εργαστήριο ιευθυντής-καθηγητής: Γ. Χρούσος Αγαπητέ γονέα

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας

Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας WECHLER INTELLIGENCE SCALE FOR CHILDREN III (WISC -III) Κλινική Νευροψυχολογία του Παιδιού Διδάσκων: Α.Β. Καραπέτσας Υποκλίμακες του WISC Λεκτικές υποκλίμακες Πληροφορίες Λεξιλόγιο Ομοιότητες Κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό!

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΓΟΝΙΟΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ, της Ψυχολόγου Έλλης Τιγγινάγκα, MSc Τι είναι ο αυτισμός, ποια τα αίτια που τον προκαλούν; Ο αυτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ο αυτισμός είναι μια διάχυτη νευροαναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει το άτομο σε

Ο αυτισμός είναι μια διάχυτη νευροαναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει το άτομο σε Υπέροχα παιδιά Μέσα σε μια εύθραυστη φυσαλλίδα Πάνω από το ουράνιο τόξο Haiku Ο αυτισμός είναι μια διάχυτη νευροαναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει το άτομο σε 1 / 5 γνωστικό, επικοινωνιακό και κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Ειδική Παιδαγωγός Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6ης Περιφέρειας ν. Λάρισας Ενσωμάτωση Κοινωνική ενσωμάτωση, μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ Λογικοθυμική προσέγγιση (Rational-Emotive Therapy) Αναπτύχθηκε από τον Albert Ellis τη δεκαετία του 1950. Πεποίθηση πως οι συναισθηματικές δυσκολίες οφείλονται σε λανθασμένες

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι βασικές κατηγορίες θεωριών για την ομοφυλοφιλία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας».

Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας». Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας». Επιβλέπων καθηγητής:κ.χριστοδουλίδης Παύλος Επιμέλεια: Κατσάνου Αλεξάνδρα (Α.Μ:11074) Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους

Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης διαβήτης και οι προβλέψεις για το μέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Επιλόχειος κατάθλιψη

Επιλόχειος κατάθλιψη ΕΠΙΛΟΧΕΙΟΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Επιλόχειος κατάθλιψη «Γιατί νιώθω έτσι; Τι μου συμβαίνει;» Είναι η σκέψη που, πολύ συχνά, βασανίζει τη νέα μαμά, η οποία λίγες μέρες μετά τη γέννηση του μωρού της αρχίζει να έχει κακή

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα