ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ."

Transcript

1 ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ. Η δημιουργία και εξέλιξη του σύμπαντος υπήρξε αντικείμενο όλων των θρησκειών. Από τη δεκαετία όμως του 1930, το θέμα αυτό περιήλθε στην δικαιοδοσία της επιστήμης με την δημιουργία ξεχωριστού κλάδου της Αστρονομίας που ονομάζεται κοσμολογία. Ο κλάδος αυτός ξεκίνησε την ζωή του με την ιστορική αποδοχή της ιδέας της διαστολής του σύμπαντος, η οποία αποδεικνύεται με την απομάκρυνση των γαλαξιών. Το αντικείμενο της σημερινής διάλεξης είναι η φύση και η συμπεριφορά των γαλαξιών, των σφαιρωτών σμηνών και των νεφελωμάτων, τα οποία κατά την ανθρωπική αντίληψη, αποτελούν τα κύρια συστατικά του Σύμπαντος. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΦΕΛΟΕΙΔΟΥΣ ΜΟΡΦΗΣ Για έναν καινούργιο παρατηρητή του ουρανού, αμύητο στην επιστήμη, η θέα ενός αντικειμένου, που χαρακτηρίζεται ως νεφέλωμα, με γυμνό μάτι ή κιάλια, μάλλον θα προκαλέσει αίσθημα απογοήτευσης, διότι αυτό που θα αντικρύσει θα είναι ένα αμυδρώς φωτισμένο μικρό νέφος στην απεραντοσύνη του ουράνιου θόλου. Εξ άλλου το ενδιαφέρον για παρατήρηση, διεγείρεται ή από το θέαμα που παρουσιάζει το παρατηρούμενο αντικείμενο ή από την σημασία του. Το θέαμα όμως ενός τέτοιου αντικειμένου, υπολείπεται κατά πολύ από την θέα των δακτυλίων του Κρόνου ή των κρατήρων της Σελήνης. Για τον μυημένο όμως παρατηρητή τα αισθήματα είναι εντελώς διαφορετικά καθώς η σημασία των αντικειμένων αυτών, όπως θα δούμε στην συνέχεια είναι τεράστια. Τον 18 ο αιώνα ελάχιστοι αστρονόμοι έδειχναν ενδιαφέρον για τέτοια αντικείμενα, τα οποία όλα τα ονόμαζαν νεφελώματα. Έδειχναν όμως μεγάλο ενδιαφέρον για κομήτες. Η ανακάλυψη ενός νέου κομήτη εκτός από την επιστημονική σπουδαιότητα που είχε, καθιστούσε διάσημο τον παρατηρητή, καθώς τότε όπως και τώρα ο κομήτης έπαιρνε το όνομα εκείνου που τον ανακάλυπτε. Οι κομήτες όμως όταν πρωτογίνονται αντιληπτοί, φαίνονται σαν αμυδρώς φωτεινά μικρά αντικείμενα όπως τα νεφελώματα. Ήταν λοιπόν πολύ εκνευριστικό ή ακόμη και εξοργιστικό για έναν αστρονόμο της εποχής εκείνης, να νομίζει ότι έπιασε λαυράκι, αλλά οι ελπίδες του για δόξα να διαλύονται, καθώς το αντικείμενο που ανακάλυψε δεν αύξανε την φωτεινότητά του με την πάροδο των ημερών, όπως θα συνέβαινε αν ήταν κομήτης και θα πλησίαζε τον ήλιο. Οι αστρονόμοι λοιπόν χρειαζόταν έναν κατάλογο των μόνιμων νεφελωμάτων του ουρανού. Ο πρώτος αξιόλογος κατάλογος αυτού του είδους είχε συνταχθεί από τον Charle Messier την περίοδο Τα λαμπρότερα νεφελοειδούς όψης αντικείμενα, ο Messier τα κατέγραψε όχι διότι τα θεωρούσε σημαντικά, αλλά διότι ήθελε ουσιαστικά να «κρεμάσει» σε καθένα από αυτά ένα καρτελάκι που να γράφει «μακριά δεν είναι κομήτης». Παρόλα αυτά, ο κατάλογος του Messier αποτέλεσε ένα πολύτιμο βοήθημα στους αστρονόμους, όχι μόνο στον τομέα της ανακάλυψης κομητών. Το 1888 ένας άλλος αστρονόμος ο Dreyer δημοσίευσε πληρέστερο κατάλογο γνωστό ως N.G.C με 7840 αρχικών και στην συνέχεια με άλλα 1529 αντικείμενα, σε αντίθεση με τον κατάλογο του Messier, ο οποίος περιλάμβανε μόνον 110. Ήδη από την ανακάλυψη του τηλεσκοπίου είχε διαπιστωθεί ότι η γαλαξιακή ζώνη είναι μια τεράστια συγκέντρωση αστέρων. Επίσης και τα Μαγγελανικά νέφη είναι συγκεντρώσεις αστέρων. Τι συμβαίνει όμως με αυτά; Αποτελούν μέρος του δικού μας γαλαξία, ή πρόκειται για άλλες διαστημικές νησίδες όπως ο δικός μας γαλαξίας; Τι άραγε να είναι το νεφέλωμα Μ 42 στον αστερισμό του Ορίωνα; Πρόκειται για συγκέντρωση αερίων και κονιορτού μέσα στα όρια του δικού μας γαλαξία όπως πράγματι συμβαίνει, ή για κάποιον μακρινό γαλαξία που λόγω της μεγάλης αποστάσεως δεν μπορούμε να διακρίνουμε αστέρες; Την απάντηση στα ερωτήματα αυτά, έδωσε η εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας. Ειδικότερα η φασματοσκοπία και οι μέθοδοι μέτρησης των αποστάσεων. 1

2 ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ Με τη φασματοσκοπία μπορούμε να υπολογίσουμε, μεταξύ των άλλων, τη θερμοκρασία της εξωτερικής επιφάνειας ενός αστέρα, τη χημική του σύσταση, καθώς και τη χημική σύσταση ουρανίων αντικειμένων και σχηματισμών, με την προϋπόθεση αυτά να εκπέμπουν ή να αντανακλούν, ή να απορροφούν ενέργεια. Φάσμα είναι το σύνολο των ακτινοβολιών μιας πηγής οι οποίες έχουν αναλυθεί. Παρακάμπτοντας την έννοια της πηγής, μπορούμε να πούμε ότι φάσμα είναι το σύνολο των ακτινοβολιών μιας δέσης ακτινοβολίας. Τα στερεά και τα υγρά όταν υπερθερμαίνονται παράγουν συνεχές φάσμα το οποίο γίνεται άμεσα αντιληπτό από το ορατό μέρος της ακτινοβολίας του. Αν το ορατό μέρος, με τη βοήθεια πρίσματος αναλυθεί στα χρώματα της ίριδος, από το εύρος κάθε χρωματικής περιοχής μπορούμε να υπολογίσουμε τη θερμοκρασία της πηγής, πχ του νήματος πυρακτώσεως μιας λάμπας. Από το συνεχές φάσμα των αστέρων υπολογίζουμε τη θερμοκρασία της εξωτερικής τους επιφάνειας. Τα αέρια (οι ατμοί των στερεών και υγρών είναι επίσης αέρια) όταν ιοντίζονται παράγουν γραμμικό φάσμα εκπομπής. Αυτό σημαίνει ότι η ακτινοβολία των ιοντισμένων αερίων αν αναλυθεί, δεν δίνει συνεχές φάσμα, αλλά περιορίζεται σε μία ή περισσότερες γραμμές, δηλαδή στενές περιοχές. Η θέση των γραμμών αυτών είναι χαρακτηριστική του χημικού στοιχείου που παράγει το φάσμα. Επομένως η ανάλυση της φωτεινής δέσμης ενός ιοντισμένου χημικού στοιχείου, δίνει ένα σκοτεινό υπόβαθρο το οποίο διακόπτεται από μια ή περισσότερες φωτεινές γραμμές. Όταν μια δέσμη λευκού φωτός περάσει από κάποιο μεσοαστρικό νέφος αερίων και στη συνέχεια αναλυθεί σε φασματογράφο, δίνει το γνωστό φωτεινό υπόβαθρο του συνεχούς φάσματος, το οποίο όμως διακόπτεται από σκοτεινές γραμμές. Το είδος αυτό του φάσματος ονομάζεται γραμμικό φάσμα απορρόφησης, Η θέση των γραμμών αυτών είναι χαρακτηριστική των χημικών στοιχείων του μεσοαστρικού νέφους. Για κάθε χημικό στοιχείο οι θέσεις των γραμμών εκπομπής, ταυτίζονται με τις θέσεις των γραμμών απορρόφησης του φάσματός του. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι, με τα γραμμικά φάσματα εκπομπής ή απορρόφησης μπορούμε να πραγματοποιήσουμε χημική ανάλυση από πολύ μεγάλες αποστάσεις. ΜΕΡΤΗΣΗ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΝ ΤΩΝ ΑΣΤΕΡΩΝ Οι κυριότερες μέθοδοι προσδιορισμού των αποστάσεων των αστέρων είναι η μέθοδος της παράλλαξης και η μέθοδος των κηφίδων. Η μέθοδος της παράλλαξης στηρίζεται στην εξής αρχή: Όταν ταξιδεύουμε με τραίνο που κινείται με σταθερή ταχύτητα, βλέποντας από το παράθυρο του οχήματος, έχουμε την ψευδαίσθηση ότι εμείς ήμαστε ακίνητοι ενώ τα αντικείμενα της υπαίθρου κινούνται. Παρατηρούμε επίσης, ότι τα κοντινά αντικείμενα κινούνται με μεγαλύτερη ταχύτητα από τα μακρινά. Από την ταχύτητα του τρένου και τη φαινομενική ταχύτητα μετατόπισης του αντικειμένου, σε σχέση με πολύ μακρινά αντικείμενα, όπως οι κορυφογραμμή μακρινής οροσειράς, μπορούμε να προσδιορίσουμε την απόσταση του αντικειμένου. Η Γη είναι ένα καλό κινητό σύστημα αναφοράς. Με τον προσδιορισμό της φαινομενικής μετατόπισης της θέσης ενός αστέρα σε σχέση με πολύ μακρινά αντικείμενα (συνήθως γαλαξίες), σε διάστημα ενός εξαμήνου, δηλαδή κατά τη διάρκεια μισής περιφοράς της Γης γύρω από τον Ήλιο, υπολογίζουμε την απόσταση του αστέρα από τη Γη. Για τη μέτρηση της απόστασης σχετικώς μακρινών αντικειμένων, όπως είναι οι γαλαξίες και τα σφαιρωτά σμήνη αστέρων, χρησιμοποιείται κυρίως η μέθοδος των κηφίδων. Κηφίδες είναι μια κατηγορία μεταβλητών αστέρων των οποίων η λαμπρότητα μεταβάλλεται περιοδικά. Η περίοδος μεταβολής της λαμπρότητας ενός κηφίδη σχετίζεται με τη μέγιστη λαμπρότητά του. Συγκεκριμένα, όσο μικρότερη είναι η περίοδος διακύμανσης της λαμπρότητας, τόσο λαμπρότερος είναι ο Κηφίδης. Συγκρίνοντας την 2

3 πραγματική λαμπρότητα ενός κηφίδη με τη φαινομενική, λόγω απόστασης, μπορούμε να προσδιορίσουμε την απόστασή του από τη Γη. Η φασματοσκοπία σε συνδυασμό με τις μεθόδους μέτρησης αποστάσεων, έδωσε χρήσιμα συμπεράσματα. Από το συνεχές φάσμα του αστέρα Betelgeuse συμπεραίνουμε ότι η θερμοκρασία της εξωτερικής του επιφάνειας είναι σχετικώς μικρή άρα και η εκπεμπόμενη ακτινοβολία ανά μονάδα επιφανείας επίσης μικρή. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη μεγάλη του φαινομενική λαμπρότητα, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο αστέρας αυτός είναι τεραστίων διαστάσεων. ΜΕΣΟΑΣΤΡΙΚΗ ΥΛΗ Η μεσοαστρική ύλη περιλαμβάνει διάσπαρτα αέρια και κονιορτό. Σε ότι αφορά την σύστασή της, αποτελείται κυρίως από Η. Σε κάθε 10 6 άτομα Η αντιστοιχούν άτομα Ηe, 2000 άτομα Ο και μερικές δεκάδες ή λιγότερο για καθένα από τα στοιχεία Να, Ν, C, Si, Fe, Mg, Ca. Το Η και ένα μέρους του He είναι κατάλοιπα της αρχέγονης ύλης από την οποία προήλθαν οι αστέρες και οι γαλαξίες. Η μεσοαστρική ύλη προέρχεται ακόμα από τον αστρικό άνεμο και από τις εκρήξεις των αστέρων (εκρήξεις τύπου Nova και Supernova). Η πυκνότητα της μεσοαστρικής ύλης είναι εξαιρετικά μικρή. Είναι μικρότερη από εκείνη που επικρατεί στο κενό που δημιουργούμε στα εργαστήρια. Σε κάποιες περιοχές της η πυκνότητα αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη, οπότε έχουμε την ύπαρξη νεφελώματος. Σε τόσο χαμηλές συγκεντρώσεις και θερμοκρασίες (κοντά στο απόλυτο μηδέν), οι χημικές αντιδράσεις είναι πολύ βραδείες. Παρόλ αυτά στη μεσοαστρική ύλη περιλαμβάνονται και χημικές ενώσεις όπως H 2 O, CH 4, NH 3, HCN. Οι ενδόθερμες χημικές αντιδράσεις στο Σύμπαν τροφοδοτούνται κυρίως από ενέργεια με τη μορφή ακτινοβολίας, από πολύ ενεργούς αστέρες τύπου Ο ή Β. ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ Τα νεφελώματα διακρίνονται γενικώς σε φωτεινά και σκοτεινά. Φωτεινά είναι εκείνα τα οποία εκπέμπουν φως, συνήθως διότι φωτίζονται από αστέρας που περιέχουν στο εσωτερικό τους, ενώ σκοτεινά είναι εκείνα που δεν εκπέμπουν φωτεινή ενέργεια. Μερικές φορές τα σκοτεινά νέφη δημιουργούν θεαματικούς σχηματισμούς όταν προβάλλονται πάνω από φωτεινά νέφη, όπως συμβαίνει με το νεφέλωμα μας κεφαλής του ίππου. Όταν η μεσοαστρική ύλη προέρχεται από μεγάλη εκροή ύλης από έναν μόνο αστέρα, συνήθως βίαιη, τότε η ύλη αυτή συγκροτεί τα λεγόμενα πλανητικά νεφελώματα. Παράδειγμα τέτοιου νεφελώματος είναι το δακτυλιοειδές νεφέλωμα της Λύρας. Κάποια νεφελώματα έχουν δικό τους φως, όχι διότι στο εσωτερικό τους υπάρχουν αστέρες που τα φωτίζουν, αλλά διότι πολύ κοντά σ αυτά υπάρχουν πολύ ενεργοί αστέρες τύπου Ο ή Β, οπότε η ακτινοβολία των αστέρων αυτών προκαλεί ιοντισμό των χημικών στοιχείων του νεφελώματος. Τα νεφελώματα αυτά ονομάζονται νεφελώματα εκπομπής διότι δίνουν γραμμικό φάσμα εκπομπής. Σε ένα τέτοιο νεφέλωμα παρατηρήθηκε η ύπαρξη φασματικών γραμμών, οι οποίες δεν αντιστοιχούσαν σε κανένα γνωστό χημικό στοιχείο. Οι αστρονόμοι τότε πίστεψαν ότι ανακάλυψαν εκεί ένα νέο χημικό στοιχείο το οποίο μάλιστα έσπευσαν να το ονομάσουν «νεφέλειο». Οι προσδοκίες τους όμως διαψεύσθηκαν, όταν διαπιστώθηκε ότι οι παράξενες αυτές φασματικές γραμμές οφείλονται σε ιοντισμένο Ο. Εξ άλλου το χημικό στοιχείο Ήλιο ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά στον Ήλιο με ανάλογη φασματοσκοπική μέθοδο και αργότερα ανακαλύφθηκε σε μικρά ποσά στον ατμοσφαιρικό αέρα της Γης. Η σπουδαιότητα των νεφελωμάτων συνίσταται στο ότι οι αστέρες προκύπτουν από την βαρυτική κατάρρευση μεσοαστρικών νεφών, σκόνης και αερίων. Πράγματι στο κέντρο πολλών νεφελωμάτων βρίσκουμε έναν οι περισσότερους αστέρες οι οποίοι γεννήθηκαν από αυτά και είναι σχετικώς νεαρής ηλικίας. Μεγάλη συσσώρευση νέων αστέρων οι οποίοι βρίσκονται ακόμη στο λίκνο τους, είναι οι αστέρες του ανοιχτού σμήνους των πλειάδων στον αστερισμό του Ταύρου. Στο σμήνος αυτό, με την χρήση ακόμη και μικρού τηλεσκοπίου, μπορούμε να διακρίνουμε 3

4 κατάλοιπα του μεσοαστρικού νέφους, το οποίο υπήρξε ο γεννήτορας των αστέρων αυτών. Το σμήνος αυτό όπως και κάθε άλλο με ακανόνιστο σχήμα χαρακτηρίζεται ως ανοιχτό. Μέχρι σήμερα έχουν παρατηρηθεί στον γαλαξία μας 334 τέτοια σμήνη. ΣΦΑΙΡΩΤΑ ΣΜΗΝΗ Εκτός από τα ανοιχτά, υπάρχει και μια άλλη κατηγορία σμηνών, περισσότερο θεαματικών από τα προηγούμενα, τα οποία χαρακτηρίζονται «σφαιρωτά». Τα σμήνη αυτά έχουν σφαιρική συμμετρία. Η κατανομή των αστέρων σε αυτά αυξάνεται από έξω προς τα μέσα. Στο κέντρο μάλιστα είναι τόσο μεγάλη η πυκνότητα των αστέρων, ώστε είναι αδύνατος ο διαχωρισμός τους. Οι πληθυσμοί των αστέρων στα σμήνη αυτά είναι της τάξεως των δεκάδων χιλιάδων μέχρι εκατοντάδων χιλιάδων, σε αντίθεση με τους πληθυσμούς των ανοικτών σμηνών που είναι της τάξεως μερικών δεκάδων μέχρι μερικών εκατοντάδων αστέρων. Τα σφαιρωτά σμήνη βρίσκονται κυρίως έξω από τον γαλαξία μας, τον οποίο συνοδεύουν ως δορυφόροι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιου σμήνους αποτελεί το σμήνος του Ηρακλή: (Μ13). Περιέχει περίπου 100,000 αστέρες, έχει διάμετρο 145 ε.φ., απέχει από τον ήλιο ε.φ. και βρίσκεται έξω από το γαλαξιακό επίπεδο. Ο ΓΑΛΑΞΙΑΣ ΜΑΣ Ο γαλαξίας μας είναι ένας από τα 100 περίπου δισεκατομμύρια γαλαξίες του σύμπαντος. Περιέχει περίπου 200 δισεκατομμύρια αστέρες, μεσοαστρική ύλη και μεσοαστρική ακτινοβολία. Έχει το σχήμα φακού με διάμετρο περίπου ε.φ. και πάχος στα άκρα 1000 ε.φ. Ο Ήλιος απέχει ε.φ. από το κέντρο του. Αν μπορούσαμε να παρατηρήσουμε τον γαλαξία μας από άλλο γαλαξία και από διεύθυνση κάθετη μας το γαλαξιακό επίπεδο θα βλέπαμε την εικόνα (3) Αν το παρατηρούσαμε από τη διεύθυνση του γαλαξιακού επιπέδου θα βλέπαμε την εικόνα (4). Η κεντρική περιοχή που ονομάζεται και γαλαξιακό εξόγκωμα, είναι μια πεπλατυσμένη σφαίρα με μεγάλη διάμετρο ε.φ. και μικρή ε.φ. Το κέντρο του γαλαξιακού εξογκώματος ονομάζεται γαλαξιακός πυρήνας. Στην περιοχή γύρω από το κέντρο του γαλαξία, η πυκνότητα των αστέρων είναι 10 6 φορές μεγαλύτερη από εκείνη στην περιοχή που βρίσκεται ο Ήλιος. Έχουμε βάσιμες υπόνοιες ότι στο κέντρο του γαλαξία μας υπάρχει μια τεράστια μαύρη τρύπα, στην ύπαρξη της οποίας αποδίδεται η εκπομπή ακτίνων Χ. Σ αυτήν αποδίδεται επίσης η απαραίτητη μάζα στην οποία οφείλεται η συγκεκριμένη ταχύτητα περιφοράς των αστέρων γύρω από το γαλαξιακό κέντρο. Η ταχύτητα αυτή είναι διαφορική. Για τον Ήλιο και για αστέρες της ίδιας απόστασης από το γαλαξιακό κέντρο με αυτόν είναι 220 km/sec. Ο Ήλιος για μια πλήρη περιφορά χρειάζεται έτη. ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΓΑΛΑΞΙΕΣ Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως υπάρχουν δισεκατομμύρια γαλαξίες στο σύμπαν. Οι πολυπληθείς ομάδες γαλαξιών ονομάζονται σμήνη γαλαξιών. Σήμερα είναι γνωστά περισσότερα από 60 τέτοια σμήνη με σπουδαιότερα το σμήνος της Παρθένου σε απόσταση ε.φ. και 2800 μέλη, και το σμήνος της κόμης της Βερενίκης σε απόσταση ε.φ. και 1000 μέλη. Σε μερικές περιπτώσεις τα σμήνη συγκροτούν ακόμη μεγαλύτερους σχηματισμούς τα «υπερσμήνη». Οι γαλαξίες είτε είναι συγκροτημένοι σε μεγαλύτερους σχηματισμούς, είτε βρίσκονται μεμονωμένοι, δημιουργούν την εντύπωση ότι το Σύμπαν είναι γεμάτο από γαλαξίες, διότι οι σχετικές αποστάσεις μεταξύ τους είναι μικρές. Παράδειγμα: Το μεγάλο νεφέλωμα του Μαγγελάνου απέχει από τον Ήλιο, ο οποίος είναι αστέρι του δικού μας γαλαξία, 160 χιλιάδες έτη φωτός, ενώ η διάμετρος του δικού μας γαλαξία είναι 110 χιλιάδες έτη φωτός. 4

5 Ο Μ 31 απέχει από τον Ήλιο 2,2 εκατομμύρια έτη φωτός, δηλαδή 20 γαλαξιακές διαμέτρους του δικού μας γαλαξία ή 13,4 διαμέτρους του Μ 31. Οι αποστάσεις όμως των αστέρων μέσα στους γαλαξίες σε σχέση με το μέγεθος των αστέρων. είναι τεράστιες. Συγκεκριμένα η μέση απόσταση δύο αστέρων είναι περίπου φορές τη διάμετρο ενός μέσου αστέρα. Εύκολα λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε ότι το Σύμπαν είναι γεμάτο από γαλαξίες, ενώ οι γαλαξίες είναι άδειοι από αστέρια. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα, όταν συγκρούονται δύο γαλαξίες, ουσιαστικά να λαμβάνει χώρα διέλευση του ενός μέσα από τον άλλο, με ελάχιστες συγκρούσεις και σχετική διαφοροποίηση του σχήματός τους. Αν η ταχύτητα με την οποία συγκρούονται είναι σχετικώς μικρή, τότε δημιουργείται νέος γαλαξίας, με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, σε ότι αφορά τουλάχιστον το σχήμα του. Τα συμπεράσματα αυτά ενισχύονται από προγράμματα προσομοίωσης σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Τα φαινόμενα της σύγκρουσης των γαλαξιών, λαμβάνουν χώρα στις τοπικές ομάδες και οφείλονται σε βαρυτικές αλληλεπιδράσεις. Σε μακροσκοπική όμως κλίμακα είμαστε απόλυτα βέβαιοι ότι οι γαλαξίες απομακρύνονται ο ένας από τον άλλον. Η ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ, Ο ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα οι επιστήμονες πίστευαν ότι το Σύμπαν είναι στατικό, δηλαδή δεν αυξομειώνεται με την πάροδο του χρόνου. Το 1922 όμως, ο Ρώσος μαθηματικός και μετεωρολόγος FRIEDMAN, ασχολούμενος με την γενική θεωρία της σχετικότητας, βρήκε κάποιες λύσεις των πολύπλοκων μαθηματικών τύπων της, σύμφωνα με τις οποίες το Σύμπαν ξεκίνησε από μια κατάσταση εξαιρετικής πυκνότητας και στην συνέχεια διεστάλη με την πάροδο του χρόνου. Η άποψη όμως του Αϊνστάιν για το Σύμπαν ήταν διαφορετική. Ο Αϊνστάιν θεωρούσε ότι το Σύμπαν ήταν στατικό. Την εποχή όμως εκείνη ήταν αδύνατον να ελεγχθούν πειραματικά οι ορθότητες των απόψεων των FRIEDMAN και Αϊνστάιν. Η κατάσταση άλλαξε το Την χρονιά εκείνη οι Αμερικανοί Hable και Humanson, ανακάλυψαν, με την βοήθεια ενός μεγάλου τηλεσκοπίου, ότι το Σύμπαν διαστέλλεται. Συγκεκριμένα οι γαλαξίες απομακρύνονται διαρκώς ο ένας από τον άλλον. Βέβαια οι Hable και Humanson δεν είδαν τους γαλαξίες να μεταβάλουν θέση στο οπτικό πεδίο του τηλεσκοπίου τους. Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε παρατήρηση επί εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε ο Hable από το φαινόμενο Dopler. Με το φαινόμενο αυτό μπορούμε να αποφανθούμε αν, ένα αντικείμενο που παράγει κύματα, ακουστικά ή ηλεκτρομαγνητικά, μας πλησιάζει ή απομακρύνεται από μας. Το φαινόμενο Dopler στηρίζεται στην εξής παρατήρηση: όταν μια πηγή κυμάτων κινείται προς κάποιον παρατηρητή, εκείνος αντιλαμβάνεται τη συχνότητα εκπομπής της πυγής μεγαλύτερη από εκείνη που θα αντιλαμβανόταν αν η πυγή ήταν ακίνητη. Αντίθετα αν η πυγή απομακρύνεται από τον παρατηρητή, εκείνος αντιλαμβάνεται τη συχνότητα εκπομπής της, μικρότερη από εκείνη που θα αντιλαμβανόταν αν η πυγή ήταν ακίνητη. Το φάσμα εκπομπής των μακρινών γαλαξιών εμφανίζει μετατόπιση προς το ερυθρό. Αυτό σημαίνει ότι εμείς αντιλαμβανόμαστε τη συχνότητα εκπομπής της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας των γαλαξιών αυτών μεγαλύτερη και επομένως οι γαλαξίες αυτοί απομακρύνονται από εμάς. Από τις ταχύτητες απομάκρυνσης και την απόστασή τους, μπορούμε να υπολογίσουμε και να συμπεράνουμε ότι πριν από 13, χρόνια, όλη η ύλη του σύμπαντος ήταν συγκεντρωμένη σε μια πολύ μικρή περιοχή. Πριν από 13, χρόνια έλαβε χώρα η δημιουργία του σύμπαντος. Η δημιουργία του σύμπαντος πρέπει να είναι ταυτόσημη με τη δημιουργία των εννοιών του χώρου, του χρόνου και του ζεύγους ύλης ενέργειας. Ακόμη ίσως θα πρέπει να δεχθούμε ότι όλα δεν ξεκίνησαν από μια κυριολεκτικά μεγάλη έκρηξη η οποία έδωσε μια αρχική ώθηση στην ύλη ώστε αυτή ακόμη να απομακρύνεται από το σημείο της δημιουργίας. Ίσως πρέπει να αποδεχθούμε ότι ο ίδιος ο χώρος διαστέλλεται, συμπαρασύροντας τους γαλαξίες που είναι «τοποθετημένοι» σ 5

6 αυτόν. (Για να γίνω καλύτερα αντιληπτός, παρακάμπτω την έννοια του χορόχρονου, αντικαθιστώντας την με την έννοια του χώρου). Ο χώρος δεν είναι το απόλυτο κενό, το τίποτα. Έχει φυσική οντότητα και ιδιότητες. Ήδη στις αρχές του 19 ου αιώνα ο Avogadro με τη γνωστή από τη φυσική και τη χημεία υπόθεσή του, υπαινίσσεται άθελά του κάτι τέτοιο. Η υπόθεση του Avogadro έχει ως εξής: «ίσοι όγκοι αερίων στις ίδιες συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας, περιέχουν τον ίδιο αριθμό μορίων». Κατά το Avogadro συγκεκριμένος όγκος, δηλαδή μια περιοχή του χώρου, είναι χωρισμένος σε συγκεκριμένο αριθμό «κυψελίδων», στις οποίες χωρά συγκεκριμένος αριθμός μορίων αερίου, είτε πρόκειται για τα μικρά μόρια του H 2 είτε για τα μεγάλα μόρια του SO 3. ΑΛΛΑ ΕΞΩΤΙΚΑ ΟΥΡΑΝΙΑ ΑΤΙΚΕΙΜΕΝΑ Ένα μεγάλο ποσοστό γαλαξιών παράγουν τεράστια ποσά ενέργειας σε σχέση με άλλους γαλαξίες. Οι γαλαξίες αυτοί ονομάζονται ενεργοί γαλαξίες. Οι ενεργοί γαλαξίες διακρίνονται σε ραδιογαλαξίες, σε γαλαξίες τύπου Seyfert και σε ΚΒΑΖΑΡΣ. Ενας ραδιογαλαξίας χαρακτηρίζεται από τεράστια εκπομπή ραδιοκυμάτων, η οποία είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που εκπέμπεται από ένα συνηθισμένο γαλαξία, όπως είναι ο δικός μας. Οι γαλαξίες τύπου SEYFERT, είναι μια άλλη κατηγορία ενεργών γαλαξιών, οι οποίοι εκπέμπουν πολύ μεγαλύτερη φωτεινή ακτινοβολία από το κέντρο τους σε σχέση με τους άλλους γαλαξίες. Και τέλος θα αναφερθούμε στα ΚΒΑΖΑΡΣ. Το 1960 κάποιοι ραδιοαστρονόμοι ανακάλυψαν πηγές έντονης ραδιοεκπομπής, οι οποίες μετά από τρία χρόνια, δηλαδή το 1963, ταυτίστηκαν με οπτικά σώματα που είχαν την μορφή αστέρα και όχι γαλαξία όπως θα αναμενόταν, λόγω του ποσού ενέργειας που εκπέμπουν. Για το λόγο αυτό ονομάστηκαν quasi stars (κβαζαρς) και σε Ελληνική απόδοση ημιαστέρες. Το φάσμα των ημιαστέρων έχει έντονες πλατιές γραμμές εκπομπής, οι οποίες δεν ταυτίζονται με τις φασματικές γραμμές των γνωστών χημικών στοιχείων. Δεν άργησε όμως να αποκαλυφθεί ότι επρόκειτο για γνωστές φασματικές γραμμές, που είχαν υποστεί τεράστια μετατόπιση προς το ερυθρό άκρο του φάσματος. Επομένως σύμφωνα με το φαινόμενο dopler που περιγράψαμε προηγουμένως, τα Κβάζαρς έχουν τεράστιες ταχύτητες απομάκρυνσης, οι οποίες αντιστοιχούν σε σημαντικό κλάσμα της ταχύτητας του φωτός. Κατά συνέπεια τα αντικείμενα αυτά, παρουσιάζουν την μεγαλύτερη ερυθρά μετατόπιση και επομένως βρίσκονται μακρύτερα από κάθε γνωστό αντικείμενο, δηλαδή σε αποστάσεις μεγαλύτερες από 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός. Για να φαίνονται όμως από τόσο μεγάλες αποστάσεις, θα πρέπει να διαθέτουν μια τεράστια πηγή ακτινοβολίας. Η πιο πιθανή εκδοχή για την φύση των Κβάζαρς, είναι ότι πρόκειται για πυρήνες εκρηκτικών γαλαξιών, τύπου seyfert, που λόγω των μεγάλων αποστάσεων δεν είναι παρατηρήσιμη η υπόλοιπη δομή τους. Αναλογιζόμενοι τα μυστήρια του σύμπαντος, βρισκόμαστε σε αμηχανία ως προς το τι θα έπρεπε να μας εντυπωσιάσει περισσότερο. Μήπως η μικρότητα των απόλυτων διαστάσεων του σώματός μας; Μήπως η μικρότητα της διάρκειας ζωής ενός ανθρώπου σε σχέση με τα ασύλληπτα χρονικά μεγέθη που προαναφέρθηκαν; Η μήπως η ικανότητα του ανθρωπίνου εγκεφάλου να κατανοεί έστω και ένα μικρό μέρος από όλα αυτά; Πολυχρόνης Σ. Καραγκιοζίδης Χημικός - Σχολικός Σύμβουλος Site: 6

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 -

ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ. www.meteo.gr - 1 - ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΗΣ H Γη είναι ένας πλανήτης από τους οκτώ συνολικά του ηλιακού μας συστήματος, το οποίο αποτελεί ένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια αστρικά συστήματα του Γαλαξία μας, ο οποίος με την

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών.

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Υπολογισμός σταθεράς Hubble Εργαστήριο 2008 Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Εισαγωγή Το 1929, ο Edwin Hubble (με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Ο κόσμος των Γαλαξιών

Ο κόσμος των Γαλαξιών Ο κόσμος των Γαλαξιών Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής ΕΚΠΑ Aν κάποια έναστρη νύχτα παρατηρήσουμε τον ουρανό μ ένα ισχυρό τηλεσκόπιο, θα εντοπίσουμε πολλά φωτεινά αντικείμενα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Η φυσική υψηλών ενεργειών µελετά το µικρόκοσµο, αλλά συνδέεται άµεσα µε το µακρόκοσµο Κοσµολογία - Μελέτη της δηµιουργίας και εξέλιξης του

Διαβάστε περισσότερα

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΔΡ. ΣΠΥΡΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 25/11/2015 Η ΧΡΥΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ 96% του Σύμπαντος

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016

Ερωτήσεις Λυκείου 21 ου Πανελλήνιου Διαγωνισμού Αστρονομίας Διαστημικής 2016 ΠΡΟΣΟΧΗ: Αυτό το έγγραφο ΔΕΝ θα το αποστείλετε ηλεκτρονικά (μέσω e-mail). Απλά το αναρτήσαμε για την δική σας διευκόλυνση. Μόλις βρείτε τις απαντήσεις που γνωρίζετε και τις σημειώσετε σ αυτό το έντυπο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου www.ea.gr/ep/cosmos www.discoveryspace.net Οι βραδιές παρατήρησης υποστηρίζονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ RA DEC MAG ΕΙΔΟΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΕ Ε.Φ. ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Mizar / Alcor 13.23.9 +54.56 2.1/4.0 Τριπλό 78 ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. άστρο ξ UMa 11.18.2 +31.32 4.3/4.8 Διπλό 27

Διαβάστε περισσότερα

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται.

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται. Φάσµατα Το φαινόµενο του διασκεδασµού του φωτός αξιοποιείται στα φασµατοσκόπιαµε µε τα οποία παίρνουµε τα φάσµατατων των σωµάτων. Το φασµατοσκόπιοείναι ένα όργανο µε το οποίο γίνεται η ανάλυσηµίας δέσµης

Διαβάστε περισσότερα

Κοσµολογία. Το παρελθόν, το παρόν, και το µέλλον του Σύµπαντος.

Κοσµολογία. Το παρελθόν, το παρόν, και το µέλλον του Σύµπαντος. Κοσµολογία Το παρελθόν, το παρόν, και το µέλλον του Σύµπαντος. Τι είναι όµως η Κοσµολογία; Ηκοσµολογία είναι ο κλάδος της φυσικής που µελετά την δηµιουργία και την εξέλιξη του Σύµπαντος. Με τον όρο Σύµπαν

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοί Γαλαξίες. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής

Ενεργοί Γαλαξίες. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Ενεργοί Γαλαξίες Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Οι «ενεργοί γαλαξίες» είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα κατηγορία γαλαξιών που ως χαρακτηριστικό τους γνώρισμα έχουν μια εξαιρετικά έντονη ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Θεόφιλος Στεργίου Αστρονομική Εταιρία ΩΡΙΩΝ Είδη Ερασιτεχνικής αστρονομίας (Δεν είναι αστροφυσική) Αστρονόμος του καναπέ Παρατηρησιακός αστρονόμος

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ

Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Γαλαξιακές συγκρούσεις και αστρικά πυροτεχνήματα Δρ. Ελένη Χατζηχρήστου, Μάιος 2008 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ Download PDF Πρόσφατα, δόθηκε στη δημοσιότητα η μεγαλύτερη συλλογή εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Στέμμα. 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km. Χρωμόσφαιρα. 500 km. Φωτόσφαιρα. τ500=1. -100 km. Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Στέμμα 2200 km Μεταβατική περιοχή 2100 km Χρωμόσφαιρα 500 km -100 km Φωτόσφαιρα τ500=1 Δομή της ΗΛΙΑΚΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ Η ΗΛΙΑΚΗ ΧΡΩΜΟΣΦΑΙΡΑ Περιοχή της ηλιακής ατμόσφαιρας πάνω από τη φωτόσφαιρα ( Πάχος της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΟΙ ΑΣΤΕΡΕΣ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Για να απαντήσεις στις ερωτήσεις που ακολουθούν αρκεί να επιλέξεις την ή τις σωστές από τις προτεινόµενες απαντήσεις. 1. Το φαινόµενο µέγεθος ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας Ελληνική Αστρονομική Ένωση (Ε.Α.Ε.) Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας του Άρη Μυλωνά Εισαγωγή Έχετε βρεθεί ποτέ στην εξοχή; Έχετε βρεθεί σε σκοτεινό νυκτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων; Έχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης.

Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. Ο9 Βαθμολογία φασματοσκοπίου και προσδιορισμός φασμάτων εκπομπής και απορρόφησης. 1 Σκοπός Όταν αναλύεται το φως που εκπέμπεται από ένα σώμα τότε λαμβάνεται το φάσμα του. Ειδικά το φάσμα των αερίων αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Πιστεύω ότι η μελέτη του Σύμπαντος πρέπει να τοποθετηθεί στην πρώτη θέση ανάμεσα σε όλα τα φυσικά φαινόμενα που μπορούν να κατανοηθούν, γιατί έρχεται πριν απ' όλα τ'

Διαβάστε περισσότερα

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ

AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ AΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ ΙΙ: Ο ΗΛΙΟΣ 1. Ο Ήλιος μας είναι ένας από τους μεγαλύτερους αστέρες της περιοχής μας, του Γαλαξία μας αλλά και του σύμπαντος (NASA Science, εικόνα 1), όντας ο μοναδικός στο ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ Λεονάρδος Γκουβέλης Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου Συνοπτικά: Κοσμολογικές θεωρίες ανά τους αιώνες Σύγχρονη κοσμολογική άποψη Αστρονομικές αποδείξεις της θεωρίας του Big Bang Μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν.

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς Α. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ 1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη 1 light year = 0.951 10 16 m 1 AU = 1.50 10 11 m 1 = 4.85 10 6 rad 1pc 1 parsec 1AU/(1 in rad) = 3.1

Διαβάστε περισσότερα

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus)

d = 10(m-M+5)/5 pc. (m-m distance modulus) Παρατηρησιακά χαρακτηριστικά αστέρων Α. Πόσο μακρυά βρίσκονται τα αστέρια; Μέση απόσταση Γης-'Ηλιου=1AU=149597870,7 km Απόσταση αστέρα: 206264 d= AU ή p'' d= 1 pc, p' ' όπου p είναι η παράλλαξη του αστέρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα βρίσκεται στην ομώνυμη κορυφή του ορεινού όγκου του Ψηλορείτη στην κεντρική Κρήτη, σε υψόμετρο 1750 μ., σε απευθείας απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009

Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση. Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 Εισαγωγή στην Αστρονοµική Παρατήρηση Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 20/5/2009 1 Ερασιτεχνική Αστρονομία Μια ενασχόληση που αρχίζει από απλό χόμπι... & φτάνει έως συμβολή σε επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

O Θάνατος των άστρων

O Θάνατος των άστρων O Θάνατος των άστρων Μονοπάτια της αστρικής εξέλιξης Μικρής μάζας αστέρες περνούν από το στάδιο του Ερυθρού Γίγαντα Πότε; Ερυθρός γίγαντας όταν αρχίζει καύση Η σε κέλυφος αστέρας του οριζόντιου κλάδου(ηβ)

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τον Ήλιο:

Πληροφορίες για τον Ήλιο: Πληροφορίες για τον Ήλιο: 1) Ηλιακή σταθερά: F ʘ =1.37 kw m -2 =1.37 10 6 erg sec -1 cm -2 2) Απόσταση Γης Ήλιου: 1AU (~150 10 6 km) 3) L ʘ = 3.839 10 26 W = 3.839 10 33 erg sec -1 4) Διαστάσεις: Η διάμετρος

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου

Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei. Χριστοπούλου Ενεργοί Γαλαξίες AGN Active Galactic Nuclei Ε-Π Μη ενεργοί Γαλαξίες (α) ο σπειροειδής γαλαξίας Μ83 (Sc), (β) o ελλειπτικός γαλαξίας NGG205 (E6), (γ) ο ακανόνιστος γαλαξίας, Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου Πότε

Διαβάστε περισσότερα

Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας

Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας Μαραθώνιος Messier ΈΈνας Ουράνιος Αγώνας Ταχύτητας 21/3/2012 Ανδρέας Παπαλάμπρου Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας Ωρίων 1 Charles Messier O Charles Messier ήταν ένας Γάλλος αστρονόμος με πάθος το κυνήγι κομητών

Διαβάστε περισσότερα

6. Γαλαξίες 6.1 ΓΕΝΙΚΑ

6. Γαλαξίες 6.1 ΓΕΝΙΚΑ 6. Γαλαξίες 6.1 ΓΕΝΙΚΑ Η ύλη στο Σύμπαν δεν είναι τυχαία κατανεμημένη. Σε οποιαδήποτε κλίμακα και αν εξετάσουμε το χώρο γύρω μας, η ύλη παρουσιάζει τοπικές συγκεντρώσεις μάζας. Για παράδειγμα, στο μικρόκοσμο

Διαβάστε περισσότερα

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ 2-1 Ένας φύλακας του ατομικού ρολογιού καισίου στο Γραφείο Μέτρων και Σταθμών της Ουάσιγκτον. 2-2 Άτομα στην επιφάνεια μιας μύτης βελόνας όπως φαίνονται μεηλεκτρονικόμικροσκό 2.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

Η διαστολή του σύμπαντος

Η διαστολή του σύμπαντος Η διαστολή του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Οι γαλαξίες, από την εποχή της ανακάλυψης τους μέχρι σήμερα, αποτέλεσαν και αποτελούν ένα θελκτικό όσο και σημαντικό πεδίο έρευνας,

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αστρονοµία (Πως να προετοιµαστώ για τις εξετάσεις;)

Εισαγωγή στην αστρονοµία (Πως να προετοιµαστώ για τις εξετάσεις;) Εισαγωγή στην αστρονοµία (Πως να προετοιµαστώ για τις εξετάσεις;) Λ. Βλάχος 1 Ιανουαρίου 2010 1 Εισαγωγικές Σκέψεις Ενα πολύ σοβαρό ϑέµα, για το οποίο σπάνια συζητάµε στα µαθήµατα, είναι το πως περιµένουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Φαντάσου πως κάποια μέρα μπορεί αντί να κατοικούμε στην Γη, να «μεταναστεύσουμε» σε έναν άλλο πλανήτη! Όσο απίθανο και αν ακούγεται, επιστήμονες εξετάζουν την πιθανή κατάκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του

Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Σκοπός Μέθοδος 14 Φασματοσκοπία πρίσματος Βαθμονόμηση Φασματοσκόπιου και ταυτοποίηση αερίου από το φάσμα του Η άσκηση αυτή αποσκοπεί στην κατανόηση της αρχή λειτουργίας του οπτικού φασματοσκόπιου και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι:

Al + He X + n, ο πυρήνας Χ είναι: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 IOYNIOY 015 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α

Διαβάστε περισσότερα

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές

Κβαντοφυσική. 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ. Διακριτά Φάσματα Εκπομπής. Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές Κβαντοφυσική Η φυσική των πολύ μικρών στοιχείων με τις μεγάλες εφαρμογές 3 ο Μέρος : ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΡΙΟΤΗΤΕΣ Διακριτά Φάσματα Εκπομπής Το Quantum Spin-Off χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπό το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ;

ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ; Α) Ακτίνα αστέρων (Όγκος). Στον Ήλιο, και τον Betelgeuse, μπορούμε να μετρήσουμε απευθείας τη γωνιακή διαμέτρο, α, των αστεριών. Αν γνωρίζουμε αυτή τη γωνία, τότε: R ( ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων

18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων 18 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2013 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Ανάλυση Δεδομένων Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον χάρακα και το κομπιουτεράκι

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΘΕΜΑ ο ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ου ΓΕΛ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 3 ΜΑΪΟΥ 200 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ () Να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση

19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014. 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση 19 ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αστρονομίας και Διαστημικής 2014 4 η φάση: «ΠΤΟΛΕΜΑΙΟΣ» Θεωρητική Εξέταση Παρακαλούμε, διαβάστε προσεκτικά τα παρακάτω: 1. Ο διαθέσιμος χρόνος για την απάντηση των θεωρητικών

Διαβάστε περισσότερα

FOV 30 ` Άτομα 10-10 m (0.1 nm) Μόρια 10-9 m Δημιουργία γραμμών απορρόφησης-το αέριο ΔΕΝ εμποδίζει ακτινοβολία

FOV 30 ` Άτομα 10-10 m (0.1 nm) Μόρια 10-9 m Δημιουργία γραμμών απορρόφησης-το αέριο ΔΕΝ εμποδίζει ακτινοβολία Μεσοαστρική σκόνη FOV 30 ` Άτομα 10-10 m (0.1 nm) Μόρια 10-9 m Δημιουργία γραμμών απορρόφησης-το αέριο ΔΕΝ εμποδίζει ακτινοβολία Σκόνη = ατομα +μόρια σαν κιμωλία, αιθάλη, ομίχλη. Κόκκος 10-7 m=x1000 σωματίδια

Διαβάστε περισσότερα

Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε.

Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε. Άσκηση 6 Μελέτη φασμάτων Το φως ταξιδεύει γρηγορότερα από τον ήχο. Γι αυτό μερικοί άνθρωποι φαίνονται λαμπεροί μέχρι να αρχίσουν να μιλάνε. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΛΕΤΗΣ Η βαθμολογία φασματοσκοπίου και η μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015

Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 Φ230: Αστροφυσική Ι Λύσεις: Τελική Εξέταση 28 Αυγούστου 2015 1. Ο Σείριος Α, έχει φαινόμενο οπτικό μέγεθος mv - 1.47 και ακτίνα R1.7𝑅 και αποτελεί το κύριο αστέρι ενός διπλού συστήματος σε απόσταση 8.6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος»

ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» ΠΡΟΣΟΧΗ: Διαβάστε προσεκτικά τις κάτωθι Οδηγίες για την συμμετοχή σας στην 1 η φάση «Εύδοξος» Για να θεωρηθεί έγκυρη η συμμετοχή σας στην 1 η φάση, θα πρέπει απαραίτητα να έχετε συμπληρώσει τον πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στ άστρα

Ταξιδεύοντας στ άστρα Ταξιδεύοντας στ άστρα Νύχτωσε και πάλι...ο ουρανός γέμισε με αστέρια...ένας ουρανός γεμάτος άστρα...κάποια ξεχώριζαν περισσότερο από κάποια άλλα...το φως τους τόσο εκτυφλωτικό... ήταν τόσο λαμπερά, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz 1 Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz Σκοποί της τέταρτης διάλεξης: 25.10.2011 Να κατανοηθούν οι αρχές με τις οποίες ο Albert Einstein θεμελίωσε την ειδική θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες

Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Εκροή ύλης από μαύρες τρύπες Νίκος Κυλάφης Πανεπιστήµιο Κρήτης Η µελέτη του θέµατος ξεκίνησε ως διδακτορική διατριβή του Δηµήτρη Γιαννίου (Princeton) και συνεχίζεται. Ιωάννινα, 8-9-11 Κατ αρχάς, πώς ξέρομε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 9º ΓΕΛ Πατρών Σχολικό Έτος : 2012-2013 Τάξη : Β Β Τετράμηνο ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: «Ηλιακό σύστημα, πλανήτες, εξωγήινη ζωή στον Άρη, Δομή Σύμπαντος, Γαλαξίες, Εξωγαλαξιακά Σώματα, Μεσοαστρική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

εκποµπής (σαν δακτυλικό αποτύπωµα)

εκποµπής (σαν δακτυλικό αποτύπωµα) Το πρότυπο του Bοhr για το άτοµο του υδρογόνου (α) (β) (γ) (α): Συνεχές φάσµα λευκού φωτός (β): Γραµµικό φάσµα εκποµπής αερίου (γ): Φάσµα απορρόφησης αερίου Κάθε αέριο έχει το δικό του φάσµα εκποµπής (σαν

Διαβάστε περισσότερα

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο

: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. : Φυσική γενικής παιδείας. Εξεταστέα Ύλη : : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ. Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Τάξη Μάθημα : Γ ΛΥΚΕΙΟΥ : Φυσική γενικής παιδείας Εξεταστέα Ύλη : Καθηγητής : ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Ημερομηνία : 07-12-2014 ΘΕΜΑ 1 Ο Στις παρακάτω ερωτήσεις να βρείτε τη σωστή απάντηση: Α. Σύμφωνα με το

Διαβάστε περισσότερα

Hubble Το Hubble είναι ένα τελειοποιημένο ρομποτικό διαστημικό τηλεσκόπιο, που εκπέμπει από τη εξωτερική ατμόσφαιρα, σε κυκλική τροχιά γύρω από τη γη και στα 593 km πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΕΚΛΕΙΨΗΣ ΗΛΙΟΥ ΣΤΙΣ 29 ΜΑΡΤΙΟΥ 2006 ΣΤΟ ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΕΚΛΕΙΨΗΣ ΗΛΙΟΥ ΣΤΙΣ 29 ΜΑΡΤΙΟΥ 2006 ΣΤΟ ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ Ερασιτεχνικής Αστρονομίας ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΟΛΙΚΗΣ ΕΚΛΕΙΨΗΣ ΗΛΙΟΥ ΣΤΙΣ 29 ΜΑΡΤΙΟΥ 2006 ΣΤΟ ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ Βο ύ λγα ρη ς Αρισ τ ε ίδη ς Π ρό ε δρο ς τ ο υ Ο μίλο

Διαβάστε περισσότερα

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ 1 Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Θα αποδεχτούµε ότι το παν αποτελείται από το κενό και τα άτοµα, όπως υποστήριξε ο ηµόκριτος; Αν δεχτούµε σαν αξίωµα αυτή την υπόθεση, τι είναι το κενό και

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Γαλαξίας(Milky way)& Star trail ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ Α ΜΕΡΟΣ Τι είναι ο Γαλαξίας. Πως εντοπίζουμε τον Γαλαξία. Ποιες μέρες και ώρες μπορούμε να φωτογραφίσουμε. Τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα

Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Θέμα: Το ηλιακό μας σύστημα Αφορμή για την επιλογή του θέματος υπήρξε η ενότητα «Το ηλιακό μας σύστημα» του κεφαλαίου «Μαθαίνουμε για τη Γη» από το μάθημα της Γεωγραφίας. Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ

Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Επιμέλεια: Μιχαηλίσιν Άννα- Μαρία, Τζιώτης Δημήτρης, Τσάτσα Κωνσταντίνα Η συμμετρία στο φυσικό κόσμο Η συμμετρία που κατεξοχήν

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύμπαν. (Δημιουργία, δομή και εξέλιξη) Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Το Σύμπαν. (Δημιουργία, δομή και εξέλιξη) Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Το Σύμπαν (Δημιουργία, δομή και εξέλιξη) Λουκάς Βλάχος Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αφιέρωση Θα ήθελα να αφιερώσω αυτή την διάλεξη στο Νίκο Λαμπρόπουλο σαν ένα δείγμα ευγνωμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ

ΓΑΛΑΝΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί η σωστή απάντηση. Ένας ακίνητος τρoχός δέχεται σταθερή συνιστάμενη ροπή ως προς άξονα διερχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Aν τη νύχτα κοιτάξουμε τον ουρανό, μακριά από τα φώτα της πόλης, θα δούμε πολλά αστέρια να τρεμοσβήνουν. Αν τα παρατηρήσουμε όμως μ ένα ισχυρό

Aν τη νύχτα κοιτάξουμε τον ουρανό, μακριά από τα φώτα της πόλης, θα δούμε πολλά αστέρια να τρεμοσβήνουν. Αν τα παρατηρήσουμε όμως μ ένα ισχυρό ΓΑΛΑΞΙΕΣ Aν τη νύχτα κοιτάξουμε τον ουρανό, μακριά από τα φώτα της πόλης, θα δούμε πολλά αστέρια να τρεμοσβήνουν. Αν τα παρατηρήσουμε όμως μ ένα ισχυρό τηλεσκόπιο, θα δούμε ότι πολλά από αυτά δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Φωτοτεχνία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ Το ηλιακό ή πλανητικό μας σύστημα αποτελείται από: τον Ήλιο, που συγκεντρώνει το 99,87% της συνολικής μάζας του, τους 9 μεγάλους πλανήτες, που συγκεντρώνουν το υπόλοιπο 0,1299

Διαβάστε περισσότερα