Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών Ενότητα 3: Θεριμκή Ανάλυση - Διαγράμματα Φάσεων Κραμάτων Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε.

2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται σε άλλου τύπου άδειας χρήσης, η άδεια χρήσης αναφέρεται ρητώς. 2

3 Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα» έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη αναδιαμόρφωση του εκπαιδευτικού υλικού. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» και συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους. 3

4 Σκοποί Ενότητας Σκοπός της άσκησης είναι η κατασκευή των καμπυλών ψύξης διαφόρων κραμάτων Κασσιτέρου - Μολύβδου Sn/Pb καθώς και των καμπυλών ψύξης καθαρών Sn και Pb. Από το διάγραμμα φάσεων του κράματος Sn/Pb προσδιορίζεται ακολούθως η % σύσταση κράματος Sn/Pb, άγνωστης περιεκτικότητας (θερμική ανάλυση). 4

5 Περιεχόμενα Ενότητας Τα Στερεά Σώματα Κρυσταλλικά Συστήματα Στερεοποίηση των Μετάλλων Ορισμός Κράματος Σύσταση Κραμάτων - Στερεό διάλυμα Καμπύλες Ψύξης Διάγραμμα Φάσεων του Κράματος Zn - Cd Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb Θερμικές ιδιότητες 5

6 Τα Στερεά Σώματα Στα κρυσταλλικά στερεά οι δομικές μονάδες (μόρια, άτομα ή ιόντα) που το αποτελούν, κατέχουν στο χώρο συγκεκριμένες θέσεις και σχηματίζουν κανονικά γεωμετρικά σχήματα (στοιχειώδης κρύσταλλος), που επαναλαμβανόμενα αποτελούν ένα κρύσταλλο του στερεού. Ανάλογα με το γεωμετρικό σχήμα του στοιχειώδους κρυστάλλου που σχηματίζουν, τα κρυσταλλικά στερεά κατατάσσονται και στο ανάλογο κρυσταλλικό σύστημα. Τα άμορφα στερεά είναι αποτέλεσμα απότομης ψύξης και έτσι οι δομικές μονάδες δεν έχουν προλάβει να τοποθετηθούν σε γεωμετρικά κανονικές θέσεις στον χώρο. Συνήθως τα άμορφα στερεά αποτελούνται από μεγαλομόρια (πχ. γυαλί, πολυμερή πλαστικά κλπ). 6

7 Κρυσταλλικά Συστήματα -1 Υπάρχουν δεκατέσσερις τύποι κρυσταλλικών πλεγμάτων, αλλά τα περισσότερα μέταλλα κρυσταλλώνονται σε τρία απλά και μεγάλης συμμετρίας κρυσταλλικά πλέγματα: Χωροκεντρωμένο κυβικό σύστημα (bcc, τα άτομα τοποθετούνται στις 8 κορυφές του κύβου και ένα στο κέντρο του κύβου) (π.χ. Fe, Cr, Mo, Ka, Na). 7

8 Κρυσταλλικά Συστήματα -2 Εδρoκεντρωμένο κυβικό σύστημα (fcc, τα άτομα τοποθετούνται στις 8 κορυφές του κύβου και στα κέντρα των 6 εδρών) (π.χ. Al, Cu, Au, Ag, Pt, Mo,Ni). Μέγιστης πυκνότητας εξαγωνικό σύστημα (hcp, τα άτομα τοποθετούνται στις κορυφές και τα κέντρα των εξαγώνων και στο επίπεδο του μέσου του πρίσματος στις 3 πλευρές εναλλάξ) (π.χ. Zn, Cd, Mg, Co, Ti). 8

9 Η Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων Ένα καθαρό μέταλλο μεταβαίνοντας από την υγρή κατάσταση (τήγμα) στη στερεή κρυσταλλώνεται, αποκτά δηλαδή την κρυσταλλική του δομή. Όταν το τήγμα ψυχόμενο αποκτήσει ορισμένη θερμοκρασία, χαρακτηριστική για κάθε καθαρό μέταλλο (σημείο τήξης ή πήξης), τότε αρχίζει η στερεοποίησή του. Αρχικά σχηματίζονται στη μάζα του τήγματος μικροσκοπικοί κρύσταλλοι, σε τυχαίες θέσεις, που ονομάζονται πυρήνες ή κέντρα κρυστάλλωσης. Στις θέσεις όπου έχουν δημιουργηθεί πυρήνες, αρχίζει ο σχηματισμός κρυσταλλικής δομής με προσθήκη ατόμων, σε θέσεις που καθορίζονται από το είδος του κρυσταλλικού πλέγματος του συγκεκριμένου μετάλλου. 9

10 Στερεοποίηση των Μετάλλων Στάδια της στερεοποίησης των μετάλλων (α) σχηματισμός πυρήνων κρυστάλλωσης, (β) ανάπτυξη κρυστάλλων, (γ) κόκκοι και όρια κόκκων 10

11 Η Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων -1 Όσο διαρκεί η στερεοποίηση, στους πυρήνες προστίθενται και άλλα άτομα, αρχίζουν να σχηματίζονται κρύσταλλοι, ενώ σε άλλες νέες τυχαίες θέσεις δημιουργούνται νέοι πυρήνες. Ο αριθμός των νέων πυρήνων περιορίζεται, καθώς η ψύξη συνεχίζεται. Οι κρύσταλλοι αυτοί έχουν τη μορφή δενδριτών, δηλαδή κρυσταλλικών σκελετών με διακλαδώσεις. Τα κλαδιά των δενδριτών συνεχίζουν να αναπτύσσονται, μέχρι όλος ο χώρος να καταληφθεί από στερεοποιημένο μέταλλο. 11

12 Η Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων -2 Οι εξωτερικοί κλάδοι των δενδριτών, κατά την ανάπτυξή τους, εφάπτονται με κλάδους άλλων γειτονικών δενδριτών, που προέρχονται από άλλους πυρήνες. Έτσι στις θέσεις επαφής διαφορετικών δενδριτών είναι αδύνατη η περαιτέρω ανάπτυξη. Όταν συμπληρωθεί η στερεοποίηση, το μέταλλο αποτελείται από κόκκους ή κρυσταλλίτες. Το μέταλλο δηλαδή δεν απαρτίζεται από συνεχές κρυσταλλικό πλέγμα (μονοκρύσταλλος), αλλά από πολλούς κρυσταλλίτες, με ιδιαίτερο ο καθένας προσανατολισμό. Οι επιφάνειες επαφής των δενδριτών αποτελούν τα όρια των κόκκων. Τα όρια των κόκκων είναι ζώνες ατόμων υψηλότερης ενέργειας σε σχέση με τα άτομα των γειτονικών κόκκων. 12

13 Η Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων -3 Εξαιτίας αυτού, η τήξη των καθαρών μετάλλων ξεκινά από τα όρια των κόκκων, τα οποία έχουν χαμηλότερο σημείο τήξης από τον κύριο κρύσταλλο κατά 15 C. Επιπλέον οι διάφορες προσμίξεις που περιέχουν τα μέταλλα καταλαμβάνουν τα όρια των κόκκων, γιατί έχουν την τάση να παραμένουν με το μέταλλο που στερεοποιείται τελευταίο. Ένας μονοκρύσταλλος είναι, γενικά, ανισότροπος. Αντίθετα, ένα πολυκρυσταλλικό μέταλλο είναι, γενικά, ισότροπο, δεδομένου ότι οι κόκκοι έχουν διάφορους προσανατολισμούς και οι ιδιότητες, μετρούμενες σε ένα μεγάλο αριθμό κόκκων, παρουσιάζουν τη μέση τιμή του συνόλου. 13

14 Η Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων -4 Το μέγεθος των κόκκων κυμαίνεται από <1μm μέχρι και μερικά cm, ανάλογα με τη μέθοδο παραγωγής του μετάλλου και τη θερμική του κατεργασία. Η ταχύτητα ψύξης του τήγματος επηρεάζει τη μικροκρυσταλλική δομή. Απότομη ψύξη συνεπάγεται τη δημιουργία πολλών πυρήνων και οδηγεί σε λεπτόκοκκο στερεό. Αντίθετα αργή ψύξη οδηγεί σε χοντρόκοκκο στερεό. 14

15 Ορισμός Κράματος Κράμα ονομάζεται κάθε μεταλλικό σώμα που προέρχεται από την ανάμιξη δύο ή περισσότερων χημικών στοιχείων, από τα οποία το ένα τουλάχιστον είναι μέταλλο, ενώ το άλλο μπορεί να είναι επίσης μέταλλο ή αμέταλλο (όπως π.χ. C, N 2 ). Το πλέον σύνηθες κράμα αυτής της περίπτωσης είναι το κράμα Fe με C. Εάν ο C βρίσκεται σε αναλογία 0,01 2 %, το κράμα Fe/C ονομάζεται χάλυβας. Εάν ο C βρίσκεται σε αναλογία 2,5 4%, το κράμα Fe/C ονομάζεται χυτοσίδηρος. Τα κράματα δύο συστατικών ονομάζονται διμερή κράματα. Τα κράματα έχουν ιδιότητες σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, διαφορετικές από εκείνες των συστατικών τους (π.χ. μηχανική αντοχή, σκληρότητα, αντοχή στη διάβρωση). 15

16 Οι Φάσεις στα Κράματα Ο όρος φάση αναφέρεται σε μια ομογενή περιοχή της ύλης, όπου τόσο η χημική σύσταση, όσο και η κρυσταλλική δομή, κατά συνέπεια και οι ιδιότητες, διατηρούνται ίδιες σε όλη της την έκταση. Αποτελεί τμήμα ενός συστήματος και διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα τμήματα του συστήματος από μια επιφάνεια. Στη συνήθη θερμοκρασία τα διάφορα κράματα αποτελούνται από μία ή περισσότερες φάσεις που ο αριθμός τους εξαρτάται κυρίως από τη σύσταση του κάθε κράματος. Η φύση και η κρυσταλλική δομή των στερεών φάσεων των κραμάτων μελετούνται με εξειδικευμένες φυσικοχημικές μεθόδους, όπως η θερμική ανάλυση, η μικροσκοπική ανάλυση και η ακτινανάλυση (ακτίνες Χ). 16

17 Σύσταση Κραμάτων Η συστηματική μελέτη των κραμάτων με τις παραπάνω μεθόδους απέδειξε, ότι σε στερεά κατάσταση, τα κράματα μπορεί να έχουν την ακόλουθη σύσταση: Χημική ένωση καθορισμένης σύστασης (διαμεταλλική ένωση) Στερεό διάλυμα Μίγμα στερεών φάσεων 17

18 Σύσταση Κραμάτων Διαμεταλλική Ένωση -1 Μεταξύ των μετάλλων που αποτελούν το κράμα σχηματίζεται καθορισμένης αναλογίας χημική ένωση η οποία ονομάζεται διαμεταλλική ένωση. Οι δεσμοί μεταξύ των ατόμων στις διαμεταλλικές ενώσεις είναι μεταλλικοί δεσμοί και επομένως στις ενώσεις αυτές η αναλογία ατόμων δεν ανταποκρίνεται αναγκαστικά στο σθένος τους. 18

19 Σύσταση Κραμάτων Διαμεταλλική Ένωση -2 Έτσι ενώ ορισμένες έχουν τύπους που ανταποκρίνονται στο σθένος των ατόμων τους όπως π.χ. Μg 2 Sn, CuBe, Μg 2 Ρb, οι περισσότερες από τις διαμεταλλικές ενώσεις έχουν τύπους που δεν ανταποκρίνονται στο σθένος των ατόμων τους, όπως π.χ. Cu 5 Sn, CοΖn 3, Cu 9 ΑΙ 4 κ.ά. Πολλές διαμεταλλικές ενώσεις χαρακτηρίζονται από την ικανότητα που έχουν να διαλύουν σε περίσσεια ένα από τα συστατικά τους. 19

20 Σύσταση Κραμάτων Στερεό διάλυμα -1 Το στερεό διάλυμα είναι ομογενής κρυσταλλική φάση δύο ή περισσότερων στοιχείων, με μεταβλητή σύσταση. Υπάρχει επίσης και βαθμός κορεσμού, ο οποίος εξαρτάται από τη θερμοκρασία. Έτσι π.χ. ο χαλκός διαλύει έως 5% άργυρο, ο μόλυβδος μέχρι 19,1% κασσίτερο, ο κασσίτερος μέχρι 2,5% μόλυβδο, ενώ ο χαλκός και το νικέλιο διαλύονται μεταξύ τους σε οποιαδήποτε αναλογία. 20

21 Σύσταση Κραμάτων Στερεό διάλυμα -2 Εάν το μέταλλο που βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία θεωρηθεί σαν το διαλυτικό μέσο, το δε άλλο μέταλλο ή άλλα μέταλλα σαν το διαλυμένο σώμα, τότε τα άτομα του διαλυμένου σώματος αντικαθιστούν τυχαία άτομα του διαλυτικού μέσου. Στην κρυσταλλική δομή δηλαδή του στερεού διαλύματος συμβαίνει αντικατάσταση των ατόμων της μιας κρυσταλλικής δομής από άτομα της άλλης. Ένας τέτοιος τύπος στερεού διαλύματος ονομάζεται στερεό διάλυμα αντικατάστασης και συμβαίνει όταν τα δύο μέταλλα έχουν την ίδια κρυσταλλική δομή, το ίδιο σθένος και οι ατομικές τους ακτίνες διαφέρουν έως 15%. Οι ιδιότητες των στερεών διαλυμάτων είναι όμοιες με τις ιδιότητες του διαλυτικού μετάλλου με τη διαφορά ότι συνήθως έχουν μικρότερη θερμική και ηλεκτρική αγωγιμότητα, είναι σκληρότερα και λιγότερο ελατά από το καθαρό μέταλλο. 21

22 Σύσταση Κραμάτων Στερεό διάλυμα -3 Ένας άλλος τύπος στερεών διαλυμάτων είναι τα καρβίδια, τα υδρίδια, τα βορίδια και τα νιτρίδια. Στα στερεά αυτά διαλύματα τα άτομα του διαλυμένου αμέταλλου στοιχείου βρίσκονται στα διάκενα του κρυσταλλικού πλέγματος του μετάλλου. Επειδή τα διαστήματα μεταξύ των ατόμων στο κρυσταλλικό πλέγμα των μετάλλων είναι μικρά, ο τύπος αυτός των στερεών διαλυμάτων, περιορίζεται στη διάλυση στα μέταλλα, αμετάλλων στοιχείων, των οποίων τα άτομα έχουν πάρα πολύ μικρό όγκο, όπως το υδρογόνο, ο άνθρακας, το άζωτο και το βόριο. Ένας τέτοιος τύπος στερεού διαλύματος ονομάζεται στερεό διάλυμα παρεμβολής. 22

23 Στερεό Διάλυμα Κρύσταλλος Στερεό Διάλυμα Αντικατάστασης Στερεό Διάλυμα Παρεμβολής 23

24 Σύσταση Κραμάτων Μίγμα Στερεών Φάσεων -1 Τα κράματα είναι μηχανικά μίγματα φάσεων, οι οποίες μπορούν να είναι καθαρό μέταλλο, στερεό διάλυμα ή διαμεταλλική ένωση. Στην περίπτωση π.χ. του κράματος χαλκού - μολύβδου, καθαρός μόλυβδος είναι διασκορπισμένος σε μορφή μικρών σφαιριδίων μέσα σε χαλκό. Τα κράματα αυτού του τύπου χαρακτηρίζονται από μια αναλογία αναμίξεως των συστατικών του κράματος στην οποία το κράμα παρουσιάζει το ταπεινότερο σημείο τήξεως, το οποίο ονομάζεται ευτηκτικό σημείο. 24

25 Σύσταση Κραμάτων Μίγμα Στερεών Φάσεων -2 Το κράμα που αντιστοιχεί στην αναλογία αυτή ονομάζεται ευτηκτικό. Ένα κράμα μπορεί να παρουσιάζει μια ή και περισσότερες από τις συστάσεις αυτές. 25

26 Καμπύλες Ψύξης -1 Ένα υγρό σώμα (τήγμα) ευρισκόμενο σε σταθερή θερμοκρασία περιβάλλοντος, χαμηλότερη του σημείου τήξης, μεταβαίνει στη στερεά κατάσταση. Η καταγραφή της θερμοκρασίας του σώματος συναρτήσει του χρόνου, δίνει την καμπύλη ψύξης του υλικού. Η μορφή της καμπύλης εξαρτάται από τη φύση του σώματος. Οι καθαρές ουσίες, όταν είναι σε κρυσταλλική μορφή, έχουν σε σταθερή πίεση συγκεκριμένο σημείο (θερμοκρασία) πήξης (ή τήξης), που αποτελεί και την ταυτότητα της καθαρής ουσίας (α). 26

27 Καμπύλες Ψύξης -2 Οι καθαρές ουσίες σε άμορφη κατάσταση δεν έχουν συγκεκριμένο σημείο τήξης, αλλά μεταβαίνουν σταδιακά, καθώς κατέρχεται η θερμοκρασία από την υγρή στη στερεά κατάσταση (γ). Τα κράματα δεν έχουν συγκεκριμένη θερμοκρασία πήξης (ή τήξης) αλλά χαρακτηρίζονται από μία θερμοκρασία έναρξης και μία θερμοκρασία λήξης της πήξης (ή τήξης) (β, γ). Οι θερμοκρασίες αυτές εξαρτώνται από τη φύση και την εκατοστιαία σύσταση του κράματος. 27

28 Καμπύλες Ψύξης -3 Καθαρή κρυσταλλική ουσία ή κράμα ευτηκτικού τύπου που έχει την ευτηκτική σύσταση. Κράμα ευτηκτικού τύπου Κράμα με πλήρη αναμιξιμότητα των συστατικών του σε στερεά κατάσταση ή άμορφο στερεό. 28

29 Διαγράμματα Φάσεων Κραμάτων -1 Η κατανομή των φάσεων ενός κράματος σε διάφορες θερμοκρασίες και για διάφορες αναλογίες σύστασής του, δίνονται από τα διαγράμματα ισορροπίας των φάσεων. Τα διαγράμματα αυτά προκύπτουν με τη βοήθεια της θερμικής ανάλυσης. 29

30 Διαγράμματα Φάσεων Κραμάτων -2 Το πλήρες διάγραμμα φάσεων ενός κράματος δύο συστατικών ευτηκτικού τύπου προκύπτει από τον σχηματισμό κραμάτων από τα δύο στοιχεία με διάφορες εκατοστιαίες αναλογίες και πειραματικά κατασκευάζεται η καμπύλη της μεταβολής της θερμοκρασίας του καθενός κράματος, σε συνάρτηση με τον χρόνο (καμπύλες ψύξης). Ενώνονται τα σημεία Ζ που παριστάνουν την αρχή στερεοποίησης των διαφόρων κραμάτων, καθώς και τα τμήματα ΗΘ τα οποία είναι περιοχές στασιμότητας της θερμοκρασίας. 30

31 Διαγράμματα Φάσεων Κραμάτων -3 Για μια ορισμένη αναλογία του κράματος, η καμπύλη ψύξης του είναι όμοια με την καμπύλη που αντιστοιχεί σε καθαρή κρυσταλλική ουσία. Δηλαδή παρουσιάζει μια στασιμότητα της θερμοκρασίας, σε μια περιοχή, όπου στερεοποιούνται ταυτόχρονα και τα δύο στοιχεία. Η καμπύλη επομένως του κράματος αυτού θα είναι ομαλή χωρίς το τμήμα ΖΗ, το οποίο αντιπροσωπεύει την καθυστέρηση της πτώσης της θερμοκρασίας. Το μίγμα της αναλογίας αυτής είναι το ευτηκτικό κράμα των δύο στοιχείων που αποτελούν το κράμα και η θερμοκρασία όπου παρατηρείται η στασιμότητα (σταθεροποίηση) της θερμοκρασίας είναι η ευτηκτική θερμοκρασία. 31

32 Καμπύλες Ψύξης Κραμάτων Zn - Cd Zn Cd 500 o C 425 o C 400 o C 300 o C 275 o C 200 o C Αυξανόμενη περιεκτικότητα σε κάδμιο Καμπύλη Ζη (καθαρός ψευδάργυρος) Καμπύλη Cd (καθαρό κάδμιο) Καμπύλες 1-5 (κράματα αυξανόμενης περιεκτικότητας σε κάδμιο) Καμπύλη 4 (ευτηκτικό κράμα ψευδαργύρου καδμίου) 32

33 Διάγραμμα Φάσεων του Κράματος Zn - Cd -1 Τα διαγράμματα ψευδαργύρου - καδμίου αφορούν στην περίπτωση κατά την οποία δύο μέταλλα, όπως ο ψευδάργυρος και το κάδμιο, σχηματίζουν μίγμα στερεών φάσεων, οι οποίες αποτελούνται από καθαρό μέταλλο. Τα μέταλλα αυτά είναι πλήρως μη αναμίξιμα σε στερεά κατάσταση, δηλαδή παρουσιάζουν μηδενική αμοιβαία διαλυτότητα σε στερεά κατάσταση. Τα διαγράμματα αυτά είναι χαρακτηριστικά για όλα τα κράματα της κατηγορίας αυτής. 33

34 Διάγραμμα Φάσεων του Κράματος Zn - Cd -2 Η γραμμή ΑΕΒ ονομάζεται liquidus. Πάνω από τη γραμμή αυτή υπάρχει τήγμα. Η γραμμή ΓΕΔ ονομάζεται solidus. Κάτω από τη γραμμή αυτή υπάρχει στερεό. Το σημείο Ε είναι το ευτηκτικό σημείο του κράματος και αντιστοιχεί στην ευτηκτική θερμοκρασία και στην ευτηκτική αναλογία (σύσταση). Η περιοχή 1 είναι μονοφασική περιοχή, ενώ οι περιοχές 2, 3, 4 και 5 διφασικές. 34

35 Φάσεις του Κράματος Zn - Cd 500 o C 420 o C 400 o C Α Liquidus 1 τήγμα 300 o C 275 o C 200 o C Γ 2 τήγμα+κρύσταλλοι Zn solidus 3 ευτηκτικό μίγμα + κρύσταλλοι Zn Ευτηκτικό Σημείο Ε 4 5 Δ 320 o C Β τήγμα + κρύσταλλοι Cd ευτηκτικό μίγμα + κρύσταλλοι Cd Cd Zn υποευτηκτικά υπερευτηκτικά 35

36 Κόκκοι του Κράματος Zn - Cd 500 o C 420 o C 400 o C Α 1 τήγμα 300 o C 275 o C Γ 2 τήγμα+κρύσταλλοι Zn Ε 5 Δ 320 o C Β τήγμα + κρύσταλλοι Cd 200 o C 3 ευτηκτικό μίγμα + κρύσταλλοι Zn 4 ευτηκτικό μίγμα + κρύσταλλοι Cd Cd Zn Το λευκό χρώμα αντιστοιχεί σε καθαρό Cd Το μαύρο αντιστοιχεί σε καθαρό Ζη. Οι γραμμωτοί κόκκοι αντιστοιχούν σε κράμα που έχει την ευτηκτική σύσταση (ευτηκτικό μίγμα) και διακρίνονται οι επάλληλες στρώσεις Cd (λευκό) και Ζη (μαύρο). 36

37 Διάγραμμα Φάσεων Κράματος Sn - Pb -1 Τα κράματα κασσιτέρου - μολύβδου αφορούν στην περίπτωση κατά την οποία δύο μέταλλα, όπως ο Sn και ο Pb, σχηματίζουν μίγμα στερεών φάσεων, οι οποίες αποτελούνται από στερεό διάλυμα. Τα μέταλλα αυτά είναι μερικώς αναμίξιμα σε στερεά κατάσταση, δηλαδή παρουσιάζουν αμοιβαία διαλυτότητα σε στερεά κατάσταση με όρια διαλυτότητας. Τα διαγράμματα αυτά είναι χαρακτηριστικά για όλα τα κράματα της κατηγορίας αυτής. 37

38 Διάγραμμα Φάσεων Κράματος Sn - Pb o C 300 θ ο 1 C o C Α α Β L Ζ α + L Liquidus Solidus 19,1 Θ 61,9 Ε Ευτηκτικό Σημείο β + L 232 o C Δ Γ 97,5 β 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα Λ Κ % Sn 61.9 % α στερεή φάση (στερεό διάλυμα Sn σε Pb) β στερεή φάση (στερεό διάλυμα Pb σε Sn) Το ευτηκτικό σημείο Ε αντιστοιχεί στην χαμηλότερη θερμοκρασία που μπορεί να υπάρξει το κράμα σε κατάσταση τήγματος και η αντίστοιχη % σύσταση αποτελεί την ευτηκτική σύσταση. 38

39 Διάγραμμα Φάσεων Κράματος Sn - Pb -3 Liquidus Τήγμα 327 o C Α 300 θ ο 1 C 183 o C 200 Solvus α Β Ζ α + L Solidus L Ε 19,1 Θ 61,9 β + L 232 o C Δ Γ 97,5 β Solvus 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα Κ % Sn Οι καμπύλες solvus (ΚΒ) και (ΓΛ) είναι καμπύλες διαλυτότητας. KΒ: διαλυτότητα σε στερεά κατάσταση του Sn μέσα σε Pb. Η μέγιστη διαλυτότητα εμφανίζεται στην ευτηκτική θερμοκρασία (183 C) και είναι 19,1% σε Sn. ΓΛ: διαλυτότητα σε στερεά κατάσταση του Pb μέσα σε Sn. Η μέγιστη διαλυτότητα εμφανίζεται στην ευτηκτική θερμοκρασία (183 C) και είναι 2,5% σε Pb με 97,5% σε Sn. 39 Λ

40 Διάγραμμα Φάσεων Κράματος Sn - Pb -4 Liquidus Τήγμα 327 o C Α 300 θ ο 1 C 183 o C 200 Solvus α Β Ζ α + L Solidus L Ε 19,1 Θ 61,9 β + L 232 o C Δ Γ 97,5 β Solvus 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα Λ Κ % Sn Οι γραμμές liquidus, solidus και solvus ορίζουν τα όρια των φάσεων. Οι περιοχές των στερεών διαλυμάτων (α, β) και του τήγματος (L) είναι μονοφασικές. Οι άλλες περιοχές του διαγράμματος είναι διφασικές. 40

41 Προσδιορισμός Κράματος Sn - Pb 327 o C 300 θ ο 1 C o C Α α Β Ζ α + L L Ε 19,1 Θ 61,9 β + L 232 o C Δ Γ 97,5 β 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα Κ % Sn Αν είναι γνωστή η ποιοτική σύσταση ενός κράματος π.χ. Sn-Pb, αλλά όχι η ποσοτική (% περιεκτικότητα), μπορεί να προσδιοριστεί εφόσον είναι διαθέσιμο το διάγραμμα φάσεων. Κατασκευάζεται η καμπύλη ψύξης του κράματος που έχει την μορφή της καμπύλης (β). Από το σημείο Ζ της καμπύλης προσδιορίζεται η αντίστοιχη θερμοκρασία θ 1. Στη συνέχεια στο διάγραμμα φάσεων φέρεται από το θ 1 ευθεία παράλληλη στον οριζόντιο άξονα και από το σημείο τομής της ευθείας με την liquidus (σημείο Ζ) 41 προσδιορίζεται η % σύσταση του κράματος. Λ

42 Υπολογισμός του Είδους, της Χημικής Σύστασης και της Ποσότητας των Φάσεων Κράμα Σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb. -1 Δίνεται κράμα με σύσταση 30%κ.β.Sn 70%κ.β.Pb το οποίο βρίσκεται σε τηγμένη κατάσταση (300 C) και αρχίζει να ψύχεται. Το τήγμα βρίσκεται σε μονοφασική περιοχή (L) και η χημική σύσταση της φάσης ταυτίζεται με αυτή του κράματος. Στη θερμοκρασία των 260 C αρχίζει η στερεοποίησή του, όπως φαίνεται στο σχήμα (σημείο τομής της κατακόρυφης από τη συγκεκριμένη σύσταση με τη liquidus, Η). 42

43 Υπολογισμός του Είδους, της Χημικής Σύστασης και της Ποσότητας των Φάσεων Κράμα Σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb. -2 Στη θερμοκρασία των 200 C, η θέση του αντιστοιχεί στο σημείο Ζ που βρίσκεται σε διφασική περιοχή (α + L). Δηλαδή το κράμα αποτελείται από δύο φάσεις, αφενός στερεό διάλυμα Sn μέσα σε Pb (α) και αφετέρου τήγμα (L). Από το σημείο Ζ φέρεται το ευθύγραμμο τμήμα ΒΘ παράλληλο προς τον άξονα των x. Τα σημεία Β και Θ είναι στα όρια της διφασικής περιοχής (α + L), το Β αντιστοιχεί στο στερεό διάλυμα (α) και το Θ στο τήγμα (L). Φέροντας από το Β την κάθετο προς τον άξονα των x βρίσκεται ότι η περιεκτικότητα του στερεού διαλύματος (α) είναι 17% σε Sn και αυτή η φάση συμβολίζεται (Pb) 17. Φέροντας από το Θ την κάθετο προς τον άξονα των x βρίσκεται η περιεκτικότητα του τήγματος (L) 50% σε Sn και αυτή η φάση συμβολίζεται (L)

44 Υπολογισμός του Είδους, της Χημικής Σύστασης και της Ποσότητας των Φάσεων Κράμα Σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb Α α α + L Β 19,1 Ζ Η Θ L Ε 61,9 232 Δ β + L Γ 97,5 β 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα Λ % Sn 44

45 Υπολογισμός της Ποσότητας των Φάσεων Ο Κανόνας του Μοχλού Κράμα Σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -1 Για τον υπολογισμό των ποσοτήτων των δύο φάσεων (Pb) 17 και (L) 50 ισχύει: (Pb) 17 + (L) 50 = 100 (1) Εφαρμόζοντας το θεώρημα των ροπών (κανόνας του μοχλού) ως προς Ζ ισχύει: (Pb) 17 ΒΖ = (L) 50 ΖΘ (2) Η σχέση (2) γράφεται υπό μορφή αναλογίας: Εφαρμόζοντας ιδιότητα των αναλογιών η (3) γίνεται : (Pb) 17 (L) + (Pb) 50 (Pb) (L) 17 = ΖΘ ΒΖ = ΖΘ ΒΖ + ΖΘ (3) (4) 45

46 Υπολογισμός της Ποσότητας των Φάσεων Ο Κανόνας του Μοχλού Κράμα Σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -2 Από τις σχέσεις (1) και (4) τελικά προκύπτει : (Pb) 17 = (ΖΘ/ΒΘ) 100 (5) (L) 50 = (Pb) 17 (6) Μετρώντας τα ευθύγραμμα τμήματα πάνω στον άξονα των x προκύπτει: ΖΘ = και ΒΘ = και τελικά : (Pb) 17 = 60,61% και (L) 50 = 39,39%. 46

47 Υπολογισμός της Ποσότητας των Φάσεων Ο Κανόνας του Μοχλού Κράμα Σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -3 Για τον υπολογισμό των ποσοτήτων των δύο φάσεων (Pb) 17 και (L) 50 ισχύει: (Pb) 17 + (L) 50 = 100 (1) Εφαρμόζοντας το θεώρημα των ροπών (κανόνας του μοχλού) ως προς Ζ ισχύει : (Pb) 17 ΒΖ = (L) 50 ΖΘ (2) Η σχέση (2) γράφεται υπό μορφή αναλογίας: (Pb) (L) 17 = ΖΘ ΒΖ Εφαρμόζοντας ιδιότητα των αναλογιών η (3) γίνεται : (L) 50 (Pb) (Pb) 17 ΖΘ = ΒΖ + ΖΘ (3) (4) 47

48 Υπολογισμός της Ποσότητας των Φάσεων Ο Κανόνας του Μοχλού Κράμα Σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -4 Από τις σχέσεις (1) και (4) τελικά προκύπτει : (Pb) 17 = (ΖΘ/ΒΘ) 100 (5) (L) 50 = (Pb) 17 (6) Μετρώντας τα ευθύγραμμα τμήματα πάνω στον άξονα των x προκύπτει: ΖΘ = και ΒΘ = και τελικά : (Pb) 17 = 60,61% και (L) 50 = 39,39%. 48

49 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -1 Στη θερμοκρασία λίγο παραπάνω των 183 C (183+οC) η τελευταία ποσότητα του τήγματος η οποία έχει απομείνει θα έχει την ευτηκτική σύσταση (L)61,9 (σημείο Ε), ενώ η φάση (α) θα αποτελείται από κρυστάλλους σύστασης (Pb)19,1, οι οποίοι ονομάζονται προευτηκτικοί κρύσταλλοι α. (Pb) 19,1 =(61,9-30)/(61,9-19,1)=74,53% (L) 61,9 =25,47% 49

50 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb Α L 200 α α + L C Ε 19,1 61,9 232 Δ β + L Γ 97,5 β 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα Λ % Sn 50

51 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -3 Στην ευτηκτική θερμοκρασία θα γίνει η στερεοποίηση του τελευταίου υγρού σε σταθερή θερμοκρασία. Οι κόκκοι που θα σχηματιστούν από τη στερεοποίηση της τελευταίας αυτής ποσότητας τήγματος θα έχουν τη δομή των ευτηκτικών κόκκων, δηλαδή θα είναι διφασικοί γραμμωτοί αποτελούμενοι από φάση (α) (Pb 19,1 ) και φάση (β) (Sn 2,5 ). Στη θερμοκρασία λίγο χαμηλότερη των 183 C (183 -o C) η στερεή φάση (α) (Pb 19,1 ) θα αποτελείται από μια ποσότητα προευτηκτικών κρυστάλλων α και μια ποσότητα που προέρχεται από την πήξη του ευτηκτικού τήγματος. Επομένως η φάση α θα βρίσκεται σε περίσσεια. (Pb) 19,1 =(97,5-30)/(97,5-19,1)=86,10% (Sn) 2,5 =13,90% 51

52 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb Α L 200 α α + L Ε 19, C 61,9 232 Δ β + L Γ 97,5 β 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα Λ % Sn 52

53 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -5 Στη θερμοκρασία περιβάλλοντος το κράμα θα αποτελείται από στερεή φάση α (Pb) 2 και στερεή φάση β (Sn) 1 : (Pb) 2 =(99-30)/(99-2)=71,13% (Sn) 1 =28,87% H μικροσκοπική δομή του κράματος θα αποτελείται από κόκκους φάσης α και γραμμωτούς κόκκους ευτηκτικού κράματος. 53

54 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb Α L 200 α α + L Ε 19,1 61,9 232 Δ β + L Γ 97,5 β 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα % Sn Λ 54

55 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα σύστασης 30%κ.β.Sn-70%κ.β.Pb -7 55

56 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα ευτηκτικής σύστασης -1 Δίνεται κράμα αποτελούμενο από S n και P b με περιεκτικότητα 61,9% σε Sn (ευτηκτική σύσταση). Το τήγμα που έχει την ευτηκτική σύσταση, στερεοποιείται σε σταθερή θερμοκρασία 183 C (ευτηκτική θερμοκρασία). Οι κόκκοι που σχηματίζονται από τη στερεοποίηση του ευτηκτικού τήγματος είναι διφασικοί, αποτελούμενοι από επάλληλες στρώσεις στερεού διαλύματος S n μέσα σε P b (α) και στερεού διαλύματος P b μέσα σε S n (β). Οι επάλληλες αυτές στρώσεις φαίνονται στο μεταλλογραφικό μικροσκόπιο σαν σκουρόχρωμες και ανοικτόχρωμες γραμμώσεις και για τον λόγο αυτό οι ευτηκτικοί κόκκοι ονομάζονται γραμμωτοί. 56

57 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα ευτηκτικής σύστασης o C 300 θ ο 1 C 200 Α α α + L Β Ζ Θ L Ε 61,9 232 o C β + L Γ 97,5 β Δ 100 α + ευτηκτικό μίγμα β + ευτηκτικό μίγμα 25 o C Κ Ν Μ Π % Sn Λ 57

58 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα ευτηκτικής σύστασης -3 Έστω ότι η θερμοκρασία του κράματος είναι C, δηλαδή οριακά κάτω από την ευτηκτική θερμοκρασία. Η θέση του κράματος στο διάγραμμα φάσεων είναι οριακά κάτω από την solidus, δηλαδή το κράμα έχει στερεοποιηθεί. Για να βρούμε την ποσότητα κάθε μιας από τις δύο φάσεις (Pb) 19,1 και (Sn) 2,5 που αποτελούν τους σχηματισθέντες κόκκους, εφαρμόζουμε τον κανόνα του μοχλού : 97,5-61,9 ( Pb ) 19,1 = 100 = 45,4% 97,5-19,1 (7) 58

59 Υπολογισμός του είδους, της χημικής σύστασης και της ποσότητας των φάσεων Κράμα ευτηκτικής σύστασης -4 Εάν η θερμοκρασία του παραπάνω κράματος κατεβεί στους 25 C, η θέση του κράματος στο διάγραμμα φάσεων είναι στο σημείο Μ. Το κράμα είναι σε διφασική περιοχή και η ευθεία η παράλληλη προς τον άξονα των x τέμνει τα όρια της περιοχής (καμπύλες solvus) στα σημεία Κ και Λ. Από τις καμπύλες solvus φαίνεται ότι η διαλυτότητα του Sn στον Pb έχει μειωθεί από 19,1% που ήταν στους 183 C σε 2% και η διαλυτότητα του Pb στον Sn έχει μειωθεί από 2,5% που ήταν στους 183 C σε 0,5%. Για τον υπολογισμό της ποσότητας κάθε μιας από τις δύο φάσεις (Pb) 2 και (Sn) 0,5 που αποτελούν τους κόκκους στους 25 C, εφαρμόζεται ο κανόνας του μοχλού : (Sn) 0,5 = ,6 = 61,4 % ΜΛ 99,5-61,9 ( Pb ) 2 = 100 = 100 = 38, 6% ΚΛ 99,5-2 59

60 Υπολογισμός του είδους και της ποσότητας των φάσεων μέσα στους κόκκους -1 Δίνεται κράμα P b /S n με περιεκτικότητα σε S n 19,1%. Το κράμα αυτό σε θερμοκρασία C έχει στερεοποιηθεί και οι σχηματισθέντες κόκκοι είναι ομογενείς μονοφασικοί (το κράμα βρίσκεται οριακά στη μονοφασική περιοχή του στερεού διαλύματος τύπου α). Η φάση από την οποία αποτελούνται οι κόκκοι είναι η (P b ) 19,1. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες το παραπάνω κράμα εισέρχεται σε διφασική περιοχή, γιατί όπως φαίνεται από την καμπύλη solvus η διαλυτότητα του S n στον P b μειώνεται και η επιπλέον ποσότητα του S n που δεν μπορεί να διαλυθεί στον P b αποβάλλεται στα όρια των κόκκων υπό μορφή στερεού διαλύματος τύπου β. 60

61 Υπολογισμός του είδους και της ποσότητας των φάσεων μέσα στους κόκκους -2 Σε θερμοκρασία περιβάλλοντος π.χ. 25 C η θέση του παραπάνω κράματος στο διάγραμμα φάσεων αντιστοιχεί στο σημείο Ν. Οι μονοφασικοί (ομογενείς) στους 183 C κόκκοι έχουν διασπαστεί και είναι διφασικοί (ετερογενείς). Από το σημείο Ν φέρουμε ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των x, που τέμνει τα όρια της διφασικής περιοχής στα σημεία Κ και Λ. Οι δύο φάσεις που αποτελούν τους κόκκους είναι (P b ) 2 και (S n ) 0,5. Για τον υπολογισμό της ποσότητας κάθε μιας από τις δύο φάσεις (P b ) 2 και (Sn) 0,5 που αποτελούν τους κόκκους στους 25 C, εφαρμόζεται ο κανόνας του μοχλού: (Sn) 0,5 = ,5 = 17,5 % (11) ΝΛ 99,5-19,1 ( Pb ) 2 = 100 = 100 = 82,5% ΚΛ 99,5-2 (12) 61

62 Υπολογισμός του είδους και της ποσότητας των φάσεων μέσα στους κόκκους -3 Δίνεται κράμα P b /S n με περιεκτικότητα σε Sn 97,5%, άρα 2,5% σε Pb. Το κράμα αυτό σε θερμοκρασία C έχει στερεοποιηθεί και οι σχηματισθέντες κόκκοι είναι ομογενείς μονοφασικοί (το κράμα βρίσκεται οριακά στη μονοφασική περιοχή του στερεού διαλύματος τύπου β). Οι κόκκοι αποτελούνται από φάση (S n ) 2,5. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες το παραπάνω κράμα εισέρχεται σε διφασική περιοχή, γιατί όπως φαίνεται από την καμπύλη solvus η διαλυτότητα του P b στον S n μειώνεται και η επιπλέον ποσότητα του P b που δεν μπορεί να διαλυθεί στον S n αποβάλλεται στα όρια των κόκκων υπό μορφή στερεού διαλύματος τύπου α. 62

63 Υπολογισμός του είδους και της ποσότητας των φάσεων μέσα στους κόκκους -4 Σε θερμοκρασία περιβάλλοντος π.χ. 25 C η θέση του παραπάνω κράματος στο διάγραμμα φάσεων αντιστοιχεί στο σημείο Π. Οι μονοφασικοί (ομογενείς) στους 183 C κόκκοι έχουν διασπαστεί και είναι διφασικοί (ετερογενείς). Από το σημείο Π φέρουμε ευθεία παράλληλη προς τον άξονα των x, που τέμνει τα όρια της διφασικής περιοχής στα σημεία Κ και Λ. Οι δύο φάσεις που αποτελούν τους κόκκους είναι (P b ) 2 και (S n ) 0,5. Για να βρούμε την ποσότητα κάθε μιας από τις δύο φάσεις (P b ) 2 και (S n ) 0,5 που αποτελούν τους κόκκους στους 25 C, εφαρμόζουμε τον κανόνα του μοχλού: ΠΛ 99,5-97,5 ( Pb ) 2 = 100 = 100 = 2, 05% ΚΛ 99,5-2 (13) (Sn) 0,5 = 100 2,05 = 97,95 % (14) 63

64 Συγκολλήσεις τύπου Soldering -1 Η τεχνολογία των ψυχρών κολλήσεων ή των συγκολλήσεων soldering χρησιμοποιείται σε πολλές εφαρμογές, από κολλήσεις ολοκληρωμένων κυκλωμάτων σε ηλεκτρονικές πλακέτες έως κολλήσεις σε βιομηχανικούς εναλλάκτες θερμότητας. Με την τεχνική soldering συγκολλούνται δύο υλικά με τη χρήση ενός τρίτου συγκολλητικού υλικού, το οποίο με την τήξη του επιτυγχάνει τη συγκόλληση χωρίς να τακούν τα προς συγκόλληση υλικά. Όταν τα συγκολλητικά υλικά που χρησιμοποιούνται, τήκονται κάτω από τους 450 C, η συγκόλληση ονομάζεται soldering. Όταν η θερμοκρασία τήξης υπερβαίνει τους 450 C, η συγκόλληση ονομάζεται brazing. Οι χημικές συστάσεις και οι μηχανικές ιδιότητες των συγκολλητικών κραμάτων καλύπτονται από διεθνείς προδιαγραφές. Στις Η.Π.Α. χρησιμοποιείται η προδιαγραφή ASTM B32 (ASTM B32-08 Standard Specification for Solder Metal), ενώ στην ΕΕ η προδιαγραφή ISO/DIS 9453 (ISO/DIS 9453 Soft solder alloys - Chemical compositions and forms). 64

65 Συγκολλήσεις τύπου Soldering -2 Τα συγκολλητικά κράματα υψηλού μολύβδου, που περιέχουν 5-20% κ.β. S n, χρησιμοποιούνται στη μικροηλεκτρονική ή σε εφαρμογές υψηλών θερμοκρασιών. Έχουν μεγάλη περιοχή τήξης, γεγονός που τους προσδίδει δυνατότητα μορφοποίησης. Τα συγκολλητικά υλικά με την πιο ευρεία χρήση είναι το ευτηκτικό κράμα P b -63S n, καθώς και τα κράματα P b -60S n και P b - 50Sn. Αυτά τα κράματα χρησιμοποιούνται τόσο σε ηλεκτρονικές (συναρμολόγηση ηλεκτρονικών πλακετών) όσο και σε δομικές εφαρμογές, όπως η συγκόλληση αγωγών μη πόσιμου νερού και αερίων. Η μικρή περιοχή τήξης περιορίζει τη διαμορφωσιμότητά τους. Κράματα με υψηλότερο ποσοστό S n (65-100%S n ), έχουν περιορισμένες εφαρμογές κυρίως λόγω του γεγονότος ότι το ίδιο εύρος τήξης επιτυγχάνεται με τα ποιο οικονομικά κράματα που είναι πλούσια σε P b. 65

66 Συγκολλήσεις τύπου Soldering -3 Τα τελευταία χρόνια υπάρχει παγκόσμιο ενδιαφέρον για την απομάκρυνση τοξικών στοιχείων από ηλεκτρονικά προϊόντα ευρείας χρήσεως. Αυτό έχει οδηγήσει σε αντίστοιχες προσπάθειες αντικατάστασης του μολύβδου στα συγκολλητικά κράματα που χρησιμοποιούνται στην ηλεκτρονική βιομηχανία. Οι προσπάθειες αυτές εστιάζονται στην ανάπτυξη συγκολλητικών κραμάτων χωρίς μόλυβδο (lead-free solder alloys) για την αντικατάσταση του κλασσικού κράματος P b -S n. Τα μεταλλικά στοιχεία που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τον P b είναι μέταλλα χαμηλού σημείου τήξης όπως τα B i, S b και I n, καθώς και εκείνα που σχηματίζουν ευτηκτικό σημείο με τον κασσίτερο όπως τα A g και C u. 66

67 Θερμικές Ιδιότητες -1 Κατά την απορρόφηση ποσού θερμότητας dq από ένα υλικό, η θερμοκρασία του αυξάνεται κατά dt. Το διαφορικό πηλίκο (dq/dt) ονομάζεται θερμοχωρητικότητα (heat capacity): C = dq / dt Αυτή η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να προκληθεί είτε υπό σταθερό όγκο, είτε υπό σταθερή πίεση (Cp). Ισχύει ότι ειδική θερμότητα = θερμοχωρητικότητα / ατομικό βάρος. Οι μονάδες μέτρησης της θερμοχωρητικότητας στο S.I. είναι J/mol K, ενώ οι μονάδες μέτρησης της ειδικής θερμότητας στο ίδιο σύστημα J/g K. Χρησιμοποιώντας τον συντελεστή μετατροπής joule σε cal (1 J/g = 0,24 cal/g) και μετατρέποντας τους βαθμούς Κ σε βαθμούς C, η ειδική θερμότητα εκφράζεται σε μονάδες cal/g C. 67

68 Θερμικές Ιδιότητες -2 Η θερμική ενέργεια Q (σε cal) που απαιτείται για την ανύψωση της θερμοκρασίας κατά ΔΤ (σε C), ενός σώματος μάζας m (σε g), που έχει ειδική θερμότητα Cp (cal/g C), δίνεται από τη σχέση: Q = m Cp ΔΤ Για τη μετάβαση μιας ορισμένης ποσότητας υλικού από τη στερεά στην υγρή κατάσταση, απαιτείται η πρόσδοση ορισμένου ποσού θερμότητας. Η ποσότητα της θερμότητας αυτής ονομάζεται λανθάνουσα θερμότητα τήξης (latent heat of fusion), εξαρτάται από το είδος του υλικού και είναι ανάλογη της μάζας του υλικού που τήκεται (αναφερόμαστε συνήθως στη λανθάνουσα θερμότητα ανά μονάδα μάζας). Λέγεται "λανθάνουσα θερμότητα", διότι η απορρόφησή της δεν αυξάνει τη θερμοκρασία του υλικού, αλλά ξοδεύεται στη μετατροπή του από στερεό σε υγρό. Καθ' όλη τη διάρκεια της τήξης, η θερμοκρασία του υλικού παραμένει σταθερή και ίση με τη θερμοκρασία τήξης. 68

69 Θερμικές Ιδιότητες -3 Η ειδική λανθάνουσα θερμότητα (specific latent heat, L F ) (σε kj/kg) είναι η απαιτούμενη ποσότητα ενέργειας για τη μετατροπή 1 kg υλικού από τη στερεή κατάσταση στην υγρή (ή αντίστροφα) χωρίς αλλαγή θερμοκρασίας. Η λανθάνουσα θερμότητα τήξης Q L (σε KJ) δίνεται από τη σχέση: Q L = m L F Όπου, m μάζα (σε kg) και L F ειδική λανθάνουσα θερμότητα (σε KJ/kg). Αν η ειδική λανθάνουσα θερμότητα εκφραστεί σε cal/g και η μάζα σε g, τότε η λανθάνουσα θερμότητα τήξης δίνεται σε cal. 69

70 Τέλος Ενότητας 70

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΟΜΗΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΟΜΗΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΟΜΗΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ Δρ Αθ. Ρούτουλας Καθηγητής ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΟΜΗΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγράμματα φάσεων-phase Diagrams

Διαγράμματα φάσεων-phase Diagrams Διαγράμματα φάσεων-phase Diagrams Φωτογραφία ηλεκτρονικού μικροσκοπίου που δείχνει την μικροκρυασταλλική δομή ανθρακούχου χάλυβα με περιεκτικότητα 0,44%C Περλίτης Φερρίτης (φερρίτης+σεμεντίτης) Φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Διαγράμματα Φάσεων Callister Κεφάλαιο 11, Ashby Οδηγός μάθησης Ενότητα 2

Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Διαγράμματα Φάσεων Callister Κεφάλαιο 11, Ashby Οδηγός μάθησης Ενότητα 2 Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Διαγράμματα Φάσεων Callister Κεφάλαιο 11, Ashby Οδηγός μάθησης Ενότητα 2 Έννοιες που θα συζητηθούν Ορισμός Φάσης Ορολογία που συνοδεύει τα διαγράμματα και τους μετασχηματισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΛΛΑ & ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΑ ΣΤΕΡΕΑ ΣΩΜΑΤΑ Στα κρυσταλλικά στερεά οι δομικές μονάδες (μόρια, άτομα ή ιόντα) που τα αποτελούν κατέχουν στο χώρο συγκεκριμένες θέσεις και σχηματίζουν κανονικά γεωμετρικά σχήματα,

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 3: Θεριμκή Ανάλυση - Διαγράμματα Φάσεων Κραμάτων Ευάγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Το πλεονέκτημα του κράματος ως προς το καθαρό μέταλλο είναι ότι το πρώτο έχει βελτιωμένες ιδιότητες, σε κάθε επιθυμητή κατεύθυνση.

Το πλεονέκτημα του κράματος ως προς το καθαρό μέταλλο είναι ότι το πρώτο έχει βελτιωμένες ιδιότητες, σε κάθε επιθυμητή κατεύθυνση. ΑΕΝ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑ Ε εξαμήνου ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΑΝΙΗΛ ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ ΚΡΑΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ Κράμα λέγεται κάε μεταλλικό σώμα που αποτελείται από περισσότερο από ένα μέταλλα ή γενικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών Ενότητα 1: Θεωρία Μέρος 1 ο Δρ Κάρμεν Μεντρέα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 3: Στερεά διαλύματα και ενδομεταλλικές ενώσεις. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 3: Στερεά διαλύματα και ενδομεταλλικές ενώσεις. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Ενότητα 3: Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ( ) (Βαρύτητα θέματος 25%)

ΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ( ) (Βαρύτητα θέματος 25%) ΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (2013-2014) (Βαρύτητα θέματος 25%) Άσκηση 1 (α) Κατασκευάστε το διάγραμμα φάσεων Ag-Cu χρησιμοποιώντας τα παρακάτω δεδομένα (υποθέστε ότι όλες οι γραμμές είναι ευθείες): Σημείο τήξης Ag:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 03 Θερμική Ανάλυση Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ Θεόδωρος Λούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών Πάτρα 2011 Στερεοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΛΥΒΕΣ

1 Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΛΥΒΕΣ Η ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΧΑΛΥΒΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΤΡΙΩΡΟ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Α.Μ. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ Α. ΟΠΤΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ. Στο μεταλλογραφικό μικροσκόπιο Leitz μελετήθηκαν κατάλληλα προετοιμασμένα δοκίμια χάλυβα. 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΦΑΣΕΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΦΑΣΕΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΦΑΣΕΩΝ 1. ΙΜΕΡΕΣ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕ ΠΛΗΡΗ ΣΤΕΡΕΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ (Σχ. 1) Σχήµα1: ιµερές διάγραµµα µε πλήρη στερεά διαλυτότητα Μελετάται η απόψυξη διµερούς κράµατος Α-Β, το οποίο βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών Ενότητα 3: Εργαστήριο Δρ Κάρμεν Μεντρέα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 5: Διαγράμματα φάσεων και ελεύθερη ενέργεια Gibbs. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 5: Διαγράμματα φάσεων και ελεύθερη ενέργεια Gibbs. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Ενότητα 5: Διαγράμματα φάσεων και ελεύθερη Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 5: ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΡΑΜΑΤΑ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 5: ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΡΑΜΑΤΑ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ενότητα 5: ΜΕΤΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΡΑΜΑΤΑ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις

Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις Μεταλλικός δεσμός - Κρυσταλλικές δομές Ασκήσεις Ποια από τις ακόλουθες προτάσεις ισχύει για τους μεταλλικούς δεσμούς; α) Οι μεταλλικοί δεσμοί σχηματίζονται αποκλειστικά μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους μετάλλου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 3 Θερμική ανάλυση μετάλλων, κραμάτων και μέθοδοι μέτρησης θερμοκρασιών

ΑΣΚΗΣΗ 3 Θερμική ανάλυση μετάλλων, κραμάτων και μέθοδοι μέτρησης θερμοκρασιών ΑΣΚΗΣΗ 3-2016 ΑΣΚΗΣΗ 3 Θερμική ανάλυση μετάλλων, κραμάτων και μέθοδοι μέτρησης θερμοκρασιών 1 Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι η κατασκευή του διαγράμματος φάσεων ενός διμερούς κράματος Sn- Bi. Η μεταλλική

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 2: Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 2: Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Ενότητα 2: Κρυσταλλική Δομή των Μετάλλων Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΓΡΑΦΙΑΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Από τις καταστάσεις της ύλης τα αέρια και τα υγρά δεν παρουσιάζουν κάποια τυπική διάταξη ατόμων, ενώ από τα στερεά ορισμένα παρουσιάζουν συγκεκριμένη διάταξη ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O 18-2017 Προφορικές εξετάσεις: Κάθε ομάδα ετοιμάζει μία παρουσίαση στο πρόγραμμα Power Point για ~60 λεπτά. Κάθε μέλος της ομάδας παρουσιάζει ένα από τα εξής μέρη: Πρόβλημα 1 -

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 15: Διαλύματα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 15: Διαλύματα Αν. Καθηγητής Γεώργιος Μαρνέλλος e-mail: gmarnellos@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O9-2017

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O9-2017 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O9-2017 Προφορικές εξετάσεις: Κάθε ομάδα ετοιμάζει μία παρουσίαση στο πρόγραμμα Power Point για ~60 λεπτά. Κάθε μέλος της ομάδας παρουσιάζει ένα από τα εξής μέρη: Πρόβλημα 1 - Διάγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Καταστάσεις της ύλης. Αέρια: Παντελής απουσία τάξεως. Τα µόρια βρίσκονται σε συνεχή τυχαία κίνηση σε σχεδόν κενό χώρο.

Καταστάσεις της ύλης. Αέρια: Παντελής απουσία τάξεως. Τα µόρια βρίσκονται σε συνεχή τυχαία κίνηση σε σχεδόν κενό χώρο. Καταστάσεις της ύλης Αέρια: Παντελής απουσία τάξεως. Τα µόρια βρίσκονται σε συνεχή τυχαία κίνηση σε σχεδόν κενό χώρο. Υγρά: Τάξη πολύ µικρού βαθµού και κλίµακας-ελκτικές δυνάµεις-ολίσθηση. Τα µόρια βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις

Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις 4 η σειρά διαφανειών Δημήτριος Λαμπάκης Ορισμός και ιδιότητες των μετάλλων Τα χημικά στοιχεία διακρίνονται σε μέταλλα (περίπου 70 τον αριθμό)

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Θεματική Ενότητα 4: Διαδικασίες σε υψηλές θερμοκρασίες Τίτλος: Διαδικασίες μετασχηματισμού των φάσεων Ονόματα Καθηγητών: Κακάλη Γλυκερία, Ρηγοπούλου Βασιλεία Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η:Ταξινόμηση των στοιχείων-στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον

ΕΝΟΤΗΤΑ 2η:Ταξινόμηση των στοιχείων-στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ΕΝΟΤΗΤΑ 2η:Ταξινόμηση των στοιχείων-στοιχεία με ιδιαίτερο ενδιαφέρον 1. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ Η ανάγκη της ταξινόμησης των στοιχείων Ενώ στην αρχαιότητα ήταν γνωστά γύρω στα 13 περίπου στοιχεία, τον 18o αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ)

1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ) ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ ΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ 1 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (ΕΙΣΑΓΩΓΗ) Ε. Βιντζηλαίου (Συντονιστής), Ε. Βουγιούκας, Ε. Μπαδογιάννης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Χημική Τεχνολογία. Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση. Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 4: Ογκομετρική Ανάλυση Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ)

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ(Θ) Ενότητα 2: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ανθυμίδης Κωνσταντίνος Διδάκτορας Μηχανολόγος Μηχανικός ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής Άνοιξη 2010 Σταύρος Χατζηγιάννης Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός Προσθήκες: Ευαγόρας Ξυδάς, 2013-1 Διαγράμματα φάσεων Στόχος του πειράματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O 11-2017 Προφορικές εξετάσεις: Κάθε ομάδα ετοιμάζει μία παρουσίαση στο πρόγραμμα Power Point για ~60 λεπτά. Κάθε μέλος της ομάδας παρουσιάζει ένα από τα εξής μέρη: Πρόβλημα 1 -

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Τεχνολογία Συγκολλήσεων. Ενότητα 6: Μέταλλο συγκόλλησης Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Επιστήμη και Τεχνολογία Συγκολλήσεων. Ενότητα 6: Μέταλλο συγκόλλησης Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Επιστήμη και Τεχνολογία Συγκολλήσεων Ενότητα 6: Μέταλλο συγκόλλησης Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής. Ενότητα: Στερεά. Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης. Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης

Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής. Ενότητα: Στερεά. Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης. Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής Ενότητα: Στερεά Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης 7. Στερεά Η επιβεβαίωση ότι τα στερεά σώματα αποτελούνται από μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών Θεωρητικό και Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 1: Υπολογισμός Μεγέθους Κόκκων Χάλυβα

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Θεματική Ενότητα 2: Θερμοδυναμική και Ισορροπία φάσεων Τίτλος: Διαγράμματα ισορροπίας φάσεων Ασκήσεις Όνομα Καθηγητή: Κακάλη Γλυκερία, Καθηγήτρια ΕΜΠ Σχολή Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 9

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 9 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 9 Προφορικές εξετάσεις/αναφορές: Κάθε ομάδα ετοιμάζει μία παρουσίαση (στο πρόγραμμα Power Point για ~30 45 λεπτά, 10 15

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 2. ΟΡΥΚΤΑ - ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 2. ΟΡΥΚΤΑ - ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΜΑΘΗΜΑ 2. ΟΡΥΚΤΑ - ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ Μαρία Περράκη, Επίκουρη Καθηγήτρια ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις

Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις 3 η σειρά διαφανειών Δημήτριος Λαμπάκης Τύποι Στερεών Βασική Ερώτηση: Πως τα άτομα διατάσσονται στο χώρο ώστε να σχηματίσουν στερεά? Τύποι Στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Φάση ονοµάζεται ένα τµήµα της ύλης, οµοιογενές σε όλη την έκτασή του τόσο από άποψη χηµικής σύστασης όσο και φυσικής κατάστασης.

Φάση ονοµάζεται ένα τµήµα της ύλης, οµοιογενές σε όλη την έκτασή του τόσο από άποψη χηµικής σύστασης όσο και φυσικής κατάστασης. Φάση ονοµάζεται ένα τµήµα της ύλης, οµοιογενές σε όλη την έκτασή του τόσο από άποψη χηµικής σύστασης όσο και φυσικής κατάστασης. Ανεξάρτητα συστατικά ή συνιστώσες ενός ετερογενούς συστήµατος σε ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Θεματική Ενότητα 2: Θερμοδυναμική και Ισορροπία φάσεων Τίτλος: Διαγράμματα ισορροπίας φάσεων Ονόματα Καθηγητών: Κακάλη Γλυκερία, Ρηγοπούλου Βασιλεία Σχολή Χημικών Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 1

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 1 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 1 Προφορικές εξετάσεις/αναφορές: Κάθε ομάδα ετοιμάζει μία παρουσίαση (στο πρόγραμμα Power Point για ~30 45 λεπτά, 10 15

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευή θερμικού διαγράμματος ισορροπίας διμερούς κράματος Α,Β σύνθετου ευτηκτικού τύπου. Οδηγίες για την κατασκευή του διαγράμματος

Κατασκευή θερμικού διαγράμματος ισορροπίας διμερούς κράματος Α,Β σύνθετου ευτηκτικού τύπου. Οδηγίες για την κατασκευή του διαγράμματος Μεταλλογνωσία Εργασίες μέσα στην τάξη σελίδα 1 ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑ Γ. Δ. ΠΛΑΪΝΑΚΗΣ Εργασία 01 Κατασκευή θερμικού διαγράμματος ισορροπίας διμερούς κράματος Α,Β σύνθετου ευτηκτικού τύπου για την κατασκευή του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Θεοδοσία Τσαβλίδου, Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Θεοδοσία Τσαβλίδου, Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26 04 2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Θεοδοσία Τσαβλίδου, Μαρίνος Ιωάννου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα

Διαβάστε περισσότερα

4. ΤΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΙ ΗΡΟΥ - ΑΝΘΡΑΚΑ

4. ΤΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΙ ΗΡΟΥ - ΑΝΘΡΑΚΑ 1 4. ΤΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΙ ΗΡΟΥ - ΑΝΘΡΑΚΑ 4.1 ιαγράμματα ισορροπίας των φάσεων Αν αφήσουμε ένα δοχείο γεμάτο με οινόπνευμα μέσα σε ένα δωμάτιο, θα παρατηρήσουμε μετά από λίγο ότι η στάθμη του οινοπνεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 8: Μετασχηματισμοί φάσεων στους χάλυβες. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 8: Μετασχηματισμοί φάσεων στους χάλυβες. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Ενότητα 8: Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Μεταλλικών Υλικών Ενότητα 2: Θεωρία Μέρος 2 ο Δρ Κάρμεν Μεντρέα Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ Fe-C ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. ΕΙ Η ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Fe-C

TΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ Fe-C ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. ΕΙ Η ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ Fe-C TΟ ΙΑΓΡΑΜΜΑ Fe-C ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ο σίδηρος (Fe) είναι αλλοτροπικό στοιχείο, µε σηµείο τήξης (σ.τ) 1539 ο C. Ανάλογα µε τη θερµοκρασία παρουσιάζεται µε τις εξής µορφές: Μέχρι τη θερµοκρασία των 910

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Θερμοδυναμική

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Θερμοδυναμική ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Θερμοδυναμική Ενότητα 2 : Ενέργεια Δρ Γεώργιος Αλέξης Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ Τρεις κύριες ζώνες: Ζώνη μετάλλου συγκόλλησης (ζώνη τήξης) Θερμικά επηρεασμένη ζώνη (ζώνη μετασχηματισμών σε στερεή κατάσταση) Μέταλλο βάσης (ανεπηρέαστο υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Εργαστηριακό Μέρος Ενότητα 3: Ισοζύγιο Ενέργειας Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις

Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Έννοιες φυσικών επιστημών Ι και αναπαραστάσεις Ενότητα 6: Ατομικό μοντέλο, άτομα, μόρια, δομή ατόμου Καθηγητής: Καριώτογλου Πέτρος (pkariotog@uowm.gr)

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 12. ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έχουν τόσες διαφορές (αλλά και ομοιότητες στις φυσικές και στις χημικές τους ιδιότητες!

Μάθημα 12. ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έχουν τόσες διαφορές (αλλά και ομοιότητες στις φυσικές και στις χημικές τους ιδιότητες! Μάθημα 12 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έχουν τόσες διαφορές (αλλά και ομοιότητες στις φυσικές και στις χημικές τους ιδιότητες! Τόσο από την εμπειρία μας, όσο και από τα προηγούμενα μαθήματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 12

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 12 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 3: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΟΜΑΔΑ 12 Προφορικές εξετάσεις/αναφορές: Κάθε ομάδα ετοιμάζει μία παρουσίαση (στο πρόγραμμα Power Point για ~30 45 λεπτά, 10 15

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΥΤΕΥΣΕΩΝ. Πορώδες αερίων

ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΥΤΕΥΣΕΩΝ. Πορώδες αερίων ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΤΕΡΕΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΥΤΕΥΣΕΩΝ Πορώδες αερίων Πορώδες που προέρχεται από αέρια διαλυμένα στο υγρό τα οποία εκροφώνται κατά τη στερεοποίηση λόγω μικρής διαλύτότητας. Κυρίως υδρογόνο είναι το αέριο

Διαβάστε περισσότερα

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος 2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος Όπως είναι γνωστό από την καθημερινή εμπειρία τα περισσότερα σώματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Ταξινόμηση της ύλης Διαλύματα Περιεκτικότητες διαλυμάτων. Χημεία Α Λυκείου Διδ. Εν. 1.5 π. Ευάγγελος Μαρκαντώνης 2 ο ΓΕΛ Αργυρούπολης

Ταξινόμηση της ύλης Διαλύματα Περιεκτικότητες διαλυμάτων. Χημεία Α Λυκείου Διδ. Εν. 1.5 π. Ευάγγελος Μαρκαντώνης 2 ο ΓΕΛ Αργυρούπολης Ταξινόμηση της ύλης Διαλύματα Περιεκτικότητες διαλυμάτων Χημεία Α Λυκείου Διδ. Εν. 1.5 π. Ευάγγελος Μαρκαντώνης 2 ο ΓΕΛ Αργυρούπολης Μακροσκοπική ταξινόμηση της ύλης ΥΛΗ Καθορισµένη (καθαρή) ουσία όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ ΦΑΣΕΩΝ ιαγράµµατα φάσεων σε Στερεά διαλύµατα συστήµατα κραµάτων ιαπλεγµατικά ή υποκατάστασης Κατανόηση της µικροδοµής (και άρα των ιδιοτήτων) ως συνάρτηση της περιεκτικότητας και

Διαβάστε περισσότερα

Η Δομή των Μετάλλων. Γ.Ν. Χαϊδεμενόπουλος, Καθηγητής

Η Δομή των Μετάλλων. Γ.Ν. Χαϊδεμενόπουλος, Καθηγητής Η Δομή των Μετάλλων Γ.Ν. Χαϊδεμενόπουλος, Καθηγητής Τρισδιάστατο Πλέγμα Οι κυψελίδες των 14 πλεγμάτων Bravais (1) απλό τρικλινές, (2) απλό μονοκλινές, (3) κεντροβασικό μονοκλινές, (4) απλό ορθορομβικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 1

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 1 ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 1 Ενότητα: ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Επιμέλεια: ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΥΤΡΟΥΜΑΝΗΣ Τμήμα: ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΤΡΑΣ 5 Μαρτίου 2015 2 ο Φροντιστήριο 1) Ποια είναι τα ηλεκτρόνια σθένους και ποιός ο ρόλος τους;

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ 2 Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών

Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Έλεγχος Ποιότητας και Τεχνολογία Δομικών Υλικών Ενότητα 4: Δοκιμή Εφελκυσμού Χάλυβα Οπλισμού Σκυροδέματος Ευάγγελος Φουντουκίδης

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή «επί πτυχίω» εξέταση στο μάθημα «Επιστήμη & Τεχνολογία Υλικών Ι»-Ιούνιος 2017

Γραπτή «επί πτυχίω» εξέταση στο μάθημα «Επιστήμη & Τεχνολογία Υλικών Ι»-Ιούνιος 2017 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ-ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ (Καθ. Β.Ζασπάλης) Στην παραπάνω Εικόνα δίνονται οι κρυσταλλικές δομές δύο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις συγκολλήσεις τήξηςστερεοποίησης

Εισαγωγή στις συγκολλήσεις τήξηςστερεοποίησης Εισαγωγή στις συγκολλήσεις τήξηςστερεοποίησης Κατηγοριοποίηση Η περιοχή της συγκόλλησης τήξης Συγκολλησιμότητα υλικών Μικροδομή: CCT - Schaeffler Υπολογισμός ταχύτητας απόψυξης Άδεια Χρήσης Το παρόν υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΦΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΦΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3-ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΦΑΣΕΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΦΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ 1 Εισαγωγή Τα διαγράμματα φάσεων δεν είναι εμπειρικά σχήματα αλλά είναι ουσιαστικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΛΙΚΩΝ ΟΜΑΔΑ O 17-2017 Προφορικές εξετάσεις: Κάθε ομάδα ετοιμάζει μία παρουσίαση στο πρόγραμμα Power Point για ~60 λεπτά. Κάθε μέλος της ομάδας παρουσιάζει ένα από τα εξής μέρη: Πρόβλημα 1 -

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 4: Ψύξη - Κατάψυξη (3/3), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Πτώση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 01 Κατηγοριοποιήση υλικών-επίδειξη δοκιμίων Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ ΘεόδωροςΛούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστικότητα είναι η ιδιότητα ενός υλικού να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα μετά από παραμόρφωση.

Ελαστικότητα είναι η ιδιότητα ενός υλικού να επανέρχεται στο αρχικό του σχήμα μετά από παραμόρφωση. Η σκληρότητα ενός υλικού εκφράζει τη δυνατότητά του να χαράζει ή να χαράζεται από άλλα από άλλα υλικά. Η μέτρηση της σκληρότητας, κυρίως για τα ορυκτά, γίνεται με την εμπειρική σκληρομετρική κλίμακα Μος

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοχημεία 2 Εργαστηριακές Ασκήσεις

Φυσικοχημεία 2 Εργαστηριακές Ασκήσεις Φυσικοχημεία Εργαστηριακές Ασκήσεις Άσκηση 7: Κατανομή ουσίας μεταξύ δύο διαλυτών και προσδιορισμός σταθεράς ισορροπίας αντιδράσεως Βασιλική Χαβρεδάκη Τμήμα Χημείας 1. Θεωρία... 3. Μετρήσεις... 5 3. Επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΟΝΙΟΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ

ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΟΝΙΟΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΟΝΙΟΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ Η πρώτη ύλη με τη μορφή σωματιδίων (κόνεως) μορφοποιείται μέσα σε καλούπια, με μηχανισμό που οδηγεί σε δομική διασύνδεση των σωματιδίων με πρόσδοση θερμότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟ. Μέταλλα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟ. Μέταλλα ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟ Μέταλλα Τα μέταλλα αποτελούν μία από τις τρεις βασικές κατηγορίες διαχωρισμού των στοιχείων του περιοδικού συστήματος. Οι δύο άλλες κατηγορίες είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Υλικών ΙΙ (Κεραμικά & Σύνθετα Υλικά)

Εργαστήριο Υλικών ΙΙ (Κεραμικά & Σύνθετα Υλικά) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εργαστήριο Υλικών ΙΙ (Κεραμικά & Σύνθετα Υλικά) Οπτικές Ιδιότητες Κεραμικών Διδάσκοντες: Αναπλ. Καθ. Σ. Αγαθόπουλος, Καθ. Δ. Γουρνής, Καθ. Μ. Καρακασίδης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Φυσική Συμπυκνωμένης Ύλης. Ενότητα 2. Βασίλειος Γιαννόπαπας

Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Φυσική Συμπυκνωμένης Ύλης. Ενότητα 2. Βασίλειος Γιαννόπαπας Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Φυσική Συμπυκνωμένης Ύλης Ενότητα 2 Βασίλειος Γιαννόπαπας Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 ο (30 μονάδες)

Θέμα 1 ο (30 μονάδες) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ-ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Θέμα 1 ο (30 μονάδες) (Καθ. Β.Ζασπάλης) Θεωρείστε ένα δοκίμιο καθαρού Νικελίου

Διαβάστε περισσότερα

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL.

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL. Πυκνότητα Πυκνότητα ορίζεται το φυσικό μέγεθος που δίνεται από το πηλίκο της μάζας του σώματος προς τον αντίστοιχο όγκο που καταλαμβάνει σε σταθερές συνθήκες πίεσης (όταν πρόκειται για αέριο). Ο Συμβολισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Ασκήσεις Μικροηλεκτρονικής

Σχεδίαση Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Ασκήσεις Μικροηλεκτρονικής Σχεδίαση Ολοκληρωμένων Κυκλωμάτων Ασκήσεις Μικροηλεκτρονικής Αραπογιάννη Αγγελική Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών. Σελίδα 2 1. Εισαγωγή... 4 2. Ανάπτυξη Κρυστάλλων... 4 3. Οξείδωση του πυριτίου...

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα. Θεωρητικη αναλυση

ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα. Θεωρητικη αναλυση ΗΛΕΚΤΡΟΤΕΧΝΙΚΑ Υλικα Θεωρητικη αναλυση ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ στα στερεα Ομοιοπολικός δεσμός Ιοντικός δεσμός Μεταλλικός δεσμός Δεσμός του υδρογόνου Δεσμός van der Waals ΔΟΜΗ ΑΤΟΜΟΥ Στοιβάδες Χώρος κίνησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 1: ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΔΕΣΜΟΙ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 1: ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΔΕΣΜΟΙ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ενότητα 1: ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΔΕΣΜΟΙ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Μοριακών Τροχιακών (ΜΟ)

Θεωρία Μοριακών Τροχιακών (ΜΟ) Θεωρία Μοριακών Τροχιακών (ΜΟ) Ετεροπυρηνικά διατομικά μόρια ή ιόντα (πολικοί δεσμοί) Το πιο ηλεκτραρνητικό στοιχείο (με ατομικά τροχιακά χαμηλότερης ενεργειακής στάθμης) συνεισφέρει περισσότερο στο δεσμικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Σύστημα Ιστορική Εξέλιξη

Περιοδικό Σύστημα Ιστορική Εξέλιξη Περιοδικό Σύστημα Ιστορική Εξέλιξη Newlands (1864): ταξινόμηση στοιχείων κατά αύξουσα ατομική μάζα και σε οκτάβες H Li Be B C N O F Na Mg Al Si P S Cl K Ca Cr Ti Mn Fe Meyer (1865): σχέση ιδιοτήτων και

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοχημεία 2 Εργαστηριακές Ασκήσεις

Φυσικοχημεία 2 Εργαστηριακές Ασκήσεις Φυσικοχημεία 2 Εργαστηριακές Ασκήσεις Άσκηση 6: Ισορροπία φάσεων συστήματος πολλών συστατικών αμοιβαία διαλυτότητα Βασιλική Χαβρεδάκη Τμήμα Χημείας 1. Θεωρία... 3 2. Μετρήσεις... 5 3. Επεξεργασία Μετρήσεων...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ ΣΙΔΗΡΟΥ Ι Μεταλλουργία Σιδήρου Χυτοσιδήρου Θεωρία και Τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων - Μεταλλουργών ΔΡ. Α. ΞΕΝΙΔΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ 3. ΘΕΡΜΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ 2 Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ενότητα:

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ενότητα: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ενότητα: ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ Επιμέλεια: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΔΡΙΒΑΣ Τμήμα: ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΤΡΑΣ 1 η ΣΕΙΡΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 1. Τι τάξη μεγέθους είναι οι ενδοατομικές αποστάσεις και ποιες υποδιαιρέσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 29ο Μάθημα ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έχουν τόσες διαφορές (αλλά και ομοιότητες) στις φυσικές και στις χημικές τους ιδιότητες! Τόσο από την εμπειρία μας, όσο και από τα προηγούμενα μαθήματα,

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών

Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Διαδικασίες Υψηλών Θερμοκρασιών Ενότητα: Εργαστηριακή Άσκηση 4 Τίτλος: Μελέτη της συμπεριφοράς δομικού υλικού σε θερμοκρασιακή περιοχή πέραν της θερμοκρασίας παραγωγής του Ονόματα Καθηγητών: Κακάλη Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Πετρογένεση Πυριγενών Πετρωμάτων & Οφιολιθικών Συμπλεγμάτων

Πετρογένεση Πυριγενών Πετρωμάτων & Οφιολιθικών Συμπλεγμάτων Πετρογένεση Πυριγενών Πετρωμάτων & Οφιολιθικών Συμπλεγμάτων ιαγράμματα φάσεων Βασικές αρχές Τα διαγράμματα φάσεων απεικονίζουν πεδία σταθερότητας των φάσεων που συμμετέχουν σε ένα σύστημα. Σύστημα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

Σωματίδιο (σύμβολο) Θέση Σχετικό φορτίο

Σωματίδιο (σύμβολο) Θέση Σχετικό φορτίο XHMEIA-NOTES Μάζα: είναι το μέτρο της αντίστασης που παρουσιάζει ένα σώμα ως προς την μεταβολή της ταχύτητάς του και εκφράζεται το ποσό της ύλης που περιέχεται σε μια ουσία. Όργανο μέτρησης: Ζυγός Όγκος:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Μετάδοση Θερμότητας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Μετάδοση Θερμότητας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Μετάδοση Θερμότητας Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Μετάδοση Θερμότητας Κωνσταντίνος - Στέφανος Νίκας Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε προχωρημένες μεθόδους υπολογισμού στην Επιστήμη των Υλικών

Εισαγωγή σε προχωρημένες μεθόδους υπολογισμού στην Επιστήμη των Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή σε προχωρημένες μεθόδους υπολογισμού στην Επιστήμη των Υλικών Χτίζοντας τους κρυστάλλους από άτομα Είδη δεσμών Διδάσκων : Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Α-1 Το στοιχείο Χ διαθέτει ιόν με φορτίο -2 έχει 10 ηλεκτρόνια και 16 νετρόνια να βρεθεί ο ατομικός αριθμός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ.

Α-1 Το στοιχείο Χ διαθέτει ιόν με φορτίο -2 έχει 10 ηλεκτρόνια και 16 νετρόνια να βρεθεί ο ατομικός αριθμός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. . Ατομικός Μαζικός αριθμός και υποατομικά σωματίδια Α-1 Το στοιχείο Χ διαθέτει ιόν με φορτίο -2 έχει 10 ηλεκτρόνια και 16 νετρόνια να βρεθεί ο ατομικός αριθμός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. Α-2

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 1 2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 2.2-1. Τι ονομάζεται μείγμα; Μείγμα ονομάζεται κάθε σύστημα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων ουσιών. Τα περισσότερα υλικά στη φύση είναι μίγματα. 2.2-2.

Διαβάστε περισσότερα