Ο Ραγισμένος Καθρέφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του Δημοσθένη Βουτυρά

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Ραγισμένος Καθρέφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του Δημοσθένη Βουτυρά"

Transcript

1 Voyiatzaki, Evi Ο Ραγισμένος Καθρέφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του Δημοσθένη Βουτυρά. In M. Rossetto, M. Tsianikas, G. Couvalis and M. Palaktsoglou (Eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of the Eighth Biennial International Conference of Greek Studies, Flinders University June 2009". Flinders University Department of Languages - Modern Greek: Adelaide, Εύη Βογιατζάκη Ο Ραγισμένος Καθρέφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του Δημοσθένη Βουτυρά Εύη Βογιατζάκη The cracked mirror of modernism and manifestations of early modernism in Demosthenes Voutyras prose: Focusing on Sickly Life, this paper examines narrative and linguistic disorder in Voutyras prose as the signs of an early modernism. Voutyras prose broke with realist modes of representation as developed by the premises of the 19th century ethographia and the persistent demand for realist verisimilitude during the first two decades of the 20th century, in Greek literature. His narrative deals with the extremities of an unsettled subjectivity on the verge of psychological collapse as it comes in terms with external reality. Accordingly a naturalistically detailed world, which stimulates the subject s perception causing long journeys into his inner self, renders the subject s response to the external world conterminous with his own theatre of consciousness. Thus the mirror of representation cracks in order to reveal the multi-levelled and multi-perspectival dimensions of subjectivity and reality. Voutyras expands time, transcends space and violates language in order to give a more pervasive and penetrating engagement of the outer with the inner reality. Consequently the modernist bias of his text is examined through the modernist treatment of time, identity and language. The theories of Lacan, Kristeva and Nikolaides are employed in order to tackle the eerie and uncanny imagery and the linguistic upheaval in Voutyras writing. 574 Το κάτωθεν εγώ έρχεται στην επιφάνεια. Η εξωτερική κρούστα σπάζει, υποχωρώντας σε μια σφοδρή ώθηση. Α. Μπερξόν, Τα άμεσα δεδομένα της συνείδησης Η ανακοίνωση αυτή εξετάζει ζητήματα πρώιμης νεωτερικότητας στη διηγηματογραφία του Δ. Βουτυρά εστιάζοντας στο διήγημα Ζωή αρρωστεμένη (1916). Σύγχρονο του Φθινοπώρου ( ) του Κ. Χατζόπουλου και άρα ενήμερο της συμβολιστικής εσωστρέφειας και αφαίρεσης, το διήγημα εξερευνά την εύθραυστη νευρολογική συνθήκη

2 Ο Ραγισμένος ΚαθΡΕφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του ΒουτύΡα ενός νέου αποδίδοντας καταστάσεις του φανταστικού με νατουραλιστικής υφής λεπτομέρειες. Διαθέτοντας έναν ψυχολογικό ρεαλισμό ντοστογιεφσκικής προέλευσης (Κουκούλας, 1995 [1921] Τσίρκας, 1948:41) κι έχοντας πιθανότατα υπόψη του και τις επιστημονικές απόψεις περί Φρενοπάθειας και τέχνης της εποχής (Νιρβάνας, 1968 [1905]), το διήγημα αποδίδει έναν κόσμο κατακερματισμένο σε αποσύνθεση. Οι πολλαπλές διαθλάσεις ή διατομές του εσώτερου με τον έξω κόσμο συμπαρασύρουν αφηγηματικές δομές και γλώσσα, διαστρέφουν και κατακερματίζουν το κάτοπτρο της αναπαράστασης. Έτσι ο αφηγηματικός κόσμος του Βουτυρά αποκλίνει από το πνεύμα του ελληνικού ρεαλισμού του 19ου αιώνα όπως διαμορφώθηκε από το διαγωνισμό της Εστίας (1883), την αναπαραστατική διαφάνεια με όρους φυσικότητας, ταγμένης στην υπηρεσία της αληθοφανούς μορφοποίησης του ιδανικού (Αγγελάτος, 2009:31 32). Όπως θα δειχθεί, Η ζωή αρρωστεμένη αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της διηγηματογραφίας του Βουτυρά που πραγματεύεται την αμφίθυμη και εύθραυστη συνθήκη του ανθρώπου των αρχών του 20ού αιώνα. Ο Βουτυράς απίσχνανε την πλοκή, παραβίασε τις αφηγηματικές και γλωσσικές συμβάσεις (τάξη και αιτιότητα χρησιμοποίησε διαταραγμένο λόγο, νεολογισμούς, ελλειπτική γλώσσα και προφορικότητα προκειμένου να αποδώσει νατουραλιστικά σχεδόν σκέψεις του εσώτερου). Υπ αυτήν την έννοια η ακαταστασία του αφηγηματικού ιστού των διηγημάτων του εξετάζεται ως δείγμα πρώιμης νεωτερικότητας που επεδίωξε να αποδώσει τα δυσδιάκριτα όρια του έσω με το έξω αναδεικνύοντας έναν νεωτερικό τρόπο πρόσληψης της πραγματικότητας. Στην παρούσα μελέτη, τα στοιχεία νεωτερικότητας στο έργο του Βουτυρά εντοπίζονται και αναλύονται γύρω από τον καινότροπο και ανατρεπτικό χειρισμό της λειτουργίας του χρόνου, της συγκρότησης του υποκειμένου και της γλώσσας, μεθοδολογικές παραμέτρους του ευρωπαϊκού μοντερνισμού σύγχρονου αλλά όχι απαραίτητα γνωστού στον Βουτυρά 1 και του ελληνικού που θα επακολουθήσει κυρίως με τη γενιά του 30. Η αναρχία και η αποσπασματικότητα της μοντερνιστικής αναπαράστασης αποδεικνύεται υπόθεση όχι άρνησης ή φυγής από την πραγματικότητα, αλλά αποτέλεσμα συμφυρμού, σύγκλισης και συνύπαρξης πολλαπλών αισθητικών θεωρήσεων, όπως μας διδάσκει ο μοντερνισμός του 20ού αιώνα: 2 εμβάθυνσης στη νατουραλιστική λεπτομέρεια προκειμένου να αναδειχθεί η υποκειμενική πρόσληψή της (ιμπρεσιονιστικός τρόπος κατανόησης), εξπρεσιονιστικής έκφρασης του εσώτερου είναι, αλλά και παιγνιώδους γλωσσικού πειραματισμού προκειμένου να αποδοθούν τα συγκινησιακά βάθη και η εννοιολογική διαστρωμάτωση (διαχρονία) του σημαίνοντος. Κατά συνέπεια η λειτουργία του χρόνου ως εσωτερικής διάρκειας (durée Bergson) και ως παράμετρος διαμόρφωσης της τέταρτης διάστασης της πραγματικότητας (του χρονότοπου), καθώς και του υποκειμένου δεδηλωμένα διαταραγμένου εδώ αποτελούν τις βασικές παραμέτρους ανάλυσης της σκιώδους πραγματικότητας, της 1 2 Το 1922 δημοσιεύονται τα σημαντικότερα έργα π.χ. Οδυσσέας του Τζόις και Έρημη Χώρα του Έλιοτ. Βλ. και τον συλλογικό τόμο των Bradbury and McFarlane, Modernism,

3 Εύη Βογιατζάκη ανατρεπτικής αφηγηματικής τάξης και της επαμφοτερίζουσας γλώσσας που συγκροτεί το διήγημα. Ως μεθοδολογικά θεωρητικά εργαλεία για την ερμηνευτική ανάλυση της αιμάσσουσας εικονοποιίας και της γλώσσας χρησιμοποιούνται οι μεταφροϊδικές απόψεις του Λακάν, της Κρίστεβα και του Νικολαΐδη, λόγω και της δεδηλωμένης παθολογίας του διηγήματος η οποία σχετίζεται και με τον ψυχογραφικό ρεαλισμό του Βουτυρά (Τσίρκας, 1948). Το ραγισμένο κάτοπτρο της νεωτερικότητας Stephen bent forward and peered at the mirror held out to him, cleft by a crooked crack, hair on end. As he and others see me. Who chose this face for me? This dogsbody to rid of vermin. It asks me too. [...] Cracked lookingglass of a servant. James Joyce, Ulysses Άλλοι τον άκουσαν να μιλά μοναχό καθώς περνούσε για σπασμένους καθρέφτες πριν από χρόνια για σπασμένες μορφές μέσα στους καθρέφτες που δεν μπορεί να συναρμολογήσει πια κανείς. Γ. Σεφέρης, Αφήγηση Ζωντανός δείκτης του μεσοπολεμικού κυκεώνα (Μουλλάς, 1993:37), ο βαθειά ταραγμένος, παράξενος και αστείος κόσμος του Βουτυρά είναι ένας κόσμος κομματιασμένος και ξεχαρβάλωτος (Τσίρκας, 1948:43), συνάρτηση της διφορούμενης πρόσληψης της πραγματικότητας η οποία συγκροτείται εν μέρει από ό,τι αντικειμενικά υπάρχει κι εν μέρει του τρόπου με τον οποίον χαρακτήρες, αφηγητής ή και συγγραφέας προσλαμβάνουν και κατανοούν την πραγματικότητα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της διφορούμενης θέασης της πραγματικότητας έδωσε η ευρωπαϊκή και η ελληνική λογοτεχνία σε μια περίοδο σύγχρονη του Βουτυρά, διαθέτοντας όμως μια εναργέστερη αισθητική συνείδηση από εκείνον. 3 Το ραγισμένο είδωλο του Στήβεν Δαίδαλου, (νοσηρού καλλιτέχνη στον Οδυσσέα του Joyce), στον καθρέπτη της αναπαράστασης (στο πρώτο παράθεμα) αναδεικνύει αφενός την αϊνστάνιας υφής σχετικιστική προσέγγιση της ταυτότητας του υποκειμένου και αφετέρου την ίδια την παραμόρφωση ή το θρυμματισμό της πραγματικότητας, μέσα από τη μεταφορά του καθρέφτη της υπηρέτριας/σύμβολου εδώ της υπόδουλης Ιρλανδίας. Ανάλογα και η μεταγενέστερη Αφήγηση (1938) του Σεφέρη (δεύτερο παράθεμα) μιλά για ένα κατακερματισμένο υποκείμενο και κόσμο που βιώνουν τη μηχανή μιας απέραντης οδύνης (1974:177). Συσχετίζοντας 3 Η αναφορά εδώ στη συγχρονική παράδοση του Βουτυρά, στο μοντερνισμό δηλ. των Joyce, Eliot δεν υπαινίσσεται καθόλου ότι ο συγγραφέας είχε υπόψη του τα συγκεκριμένα έργα αλλά μόνο το κλίμα μιας εποχής. Σίγουρα όμως είναι ενήμερος των νεωτερικών επιλογών των συμβολιστών που απασχόλησαν τα περιοδικά της εποχής (Νιρβάνας, 1968 [1905]) στα οποία δημοσιεύει ο Βουτυράς. 576

4 Ο Ραγισμένος ΚαθΡΕφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του ΒουτύΡα τον άνθρωπο που πηγαίνει κλαίγοντας ανάμεσα σε σπασμένους καθρέφτες με ένα σκίτσο grotesco του Ελπήνορα (1974:328), ο Σεφέρης επιχειρεί μια τεράστια διαστολή του εσώτερου χρόνου μπερξονικής υφής, η οποία συνδυάζεται με μια συγχρονία κυβιστικής προέλευσης θεματοποιημένη στους στίχους: οι σπασμένες μορφές μέσα στους καθρέφτες/ που δεν μπορεί να συναρμολογήσει πια κανείς. 4 Η άναρχη και αποσπασματική εικονοποιία των μοντερνιστικών κειμένων, ο επαμφοτερισμός καταστάσεων, γεγονότων και χαρακτήρων, καθώς και η γλωσσική αμφισημία σχετίζονται άμεσα με τους νέους τρόπους αντίληψης και κατανόησης της πραγματικότητας από τους μοντερνιστές. Η σχετικιστική προσέγγιση της πραγματικότητας και της ταυτότητας του υποκειμένου, οι τεράστιες διαστολές χρόνου απετέλεσαν δύο από τις πλέον βασικές παραμέτρους που οδήγησαν στη μοντερνιστική εκθεμελίωση της συλλογικής αντίληψης για την πραγματικότητα αποδίδοντας την πραγματικότητα ως υποκειμενική μυθοπλασία (Bradbury και MacFarlane, 1991:27) και σε απόλυτη εξάρτηση από την αισθητική αυτοσυνείδηση του καλλιτέχνη (Bell, 1980). 5 Ο Βουτυράς ωστόσο δεν διαθέτει ούτε καν προσεγγίζει το βαθμό αισθητικής αυτοσυνείδησης των προαναφερθέντων μοντερνιστών. Τα βήματά του όμως προς την κατεύθυνση της εξερεύνησης του βάθους του υποκειμένου τον φέρνουν πολύ κοντά στον διφορούμενο τρόπο χειρισμού της πραγματικότητας από τους μοντερνιστές. Η προσέγγιση της πραγματικότητας, στο διήγημα του Βουτυρά, έχει στοιχεία και είναι δυνητικά συγκρίσιμη, όπως θα δούμε, με αυτό που η μοντερνιστική κριτική χαρακτήρισε ως το βλέμμα του τυφλού προφήτη Τειρεσία (στην Έρημη Χώρα του Έλιοτ), ο οποίος σφύζοντας ανάμεσα σε δυο ζωές, παρελθόντος και παρόντος (McFarlane, 1991:90), αναζητά τις κρυφές ουσίες των πραγμάτων κάτω από τα φαινόμενα. Ζωή Αρρωστεμένη (1916) 6 Η διηγηματογραφία του Βουτυρά θεωρείται ενδεικτική της περιόδου μετάβασης από την ηθογραφία της υπαίθρου σ εκείνη της πόλης και των λαϊκών στρωμάτων, που εμφανίζεται στις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα (Τσοκόπουλος, 1999:35). Σε αυτή την περίοδο ανήκει και το διήγημα Ζωή αρρωστεμένη. Πραγματεύεται τη συνθήκη ύπαρξης ενός δεδηλωμένα νευρασθενικού νέου, του Ζάρα. Η μητέρα του Βλ. και το συσχετισμό του μοντερνισμού με τον κυβισμό από τον Σεφέρη (Σεφέρης, 1984:37). Συμβαδίζοντας με το επιστημονικό πνεύμα της εποχής τους, κυρίως τα πορίσματα των φυσικών επιστημών (Einstein, Plank, Minkowski, Heisenberg), της ψυχανάλυσης (Freud, Jung), της φιλοσοφίας (Bergson, Husserl, Heidegger) και της γλώσσας (Ogden, Richards), οι μοντερνιστές του 20ού αιώνα αμφισβήτησαν τις παραδοσιακές έννοιες του χώρου και του χρόνου, της ενιαιότητας του υποκειμένου και τις αρχές της αιτιότητας που διασφάλιζαν τη συνοχή της αναπαραστατικής εικόνας. Ο μοντερνισμός επεδίωξε να αποδώσει την τέταρτη διάσταση της πραγματικότητας (λογοτεχνία του χρόνου Wyndham Lewis): να απελευθερώσει στο στιγμιαίο αίσθημα από τον εγκλωβισμό του στο χώρο και τη συνήθεια (Bergson) (το χωροποιημένο χρόνο) προκειμένου να αποδοθούν τα βάθη της ανθρώπινης κατάστασης: Βλ. σχετικά και το υπό έκδοση βιβλίο μου Ε. Βογιατζάκη, Τα αισθητικά ρεύματα στον 19ο και τον 20ό αιώνα και στη νεοελληνική λογοτεχνία. Πρώτη δημοσίευση στο βραχύβιο περιοδικό Φύλλα. 577

5 Εύη Βογιατζάκη Δημοσθένης Βουτυράς ( ) έχει από καιρό πεθάνει και ο κεντρικός χαρακτήρας, μετά από μακρόχρονη απουσία, επιστρέφει στο πατρικό σπίτι για να λάβει τη μητρική κληρονομιά: ότι του ανήκει... (1995:203). Ο Ζάρας κατακλύζεται από αισθήματα μίσους κι εκδίκησης για τη μητριά του την οποία θεωρεί υπαίτια του θανάτου της μητέρας του. Προκειμένου να αντλήσει δυνάμεις για να τηρήσει τον όρκο εκδίκησης προς τον πατέρα και να μη παρασυρθεί από την ήπια καθημερινότητα της νέας οικογένειάς του, επισκέπτεται τον τάφο της μητέρας του. Αυτό είναι και το μόνο εξωτερικό δρώμενο του διηγήματος. Η επίσκεψη στον τάφο της μητέρας σκηνοθετείται ως κάθοδος στον Άδη που αποκαλύπτει έναν σκιώδη κόσμο αισθήσεων και παραισθήσεων και λειτουργεί ως δίαυλος προς την προσωπική μυθολογία και ψυχο-ιστορία του κεντρικού ήρωα. Ο αφηγηματικός κόσμος του διηγήματος στηρίζεται σε μικρά καθημερινά γεγονότα, λεπτομέρειες και εικόνες, όπως ο καφές που φέρνει στο δωμάτιο του Ζάρα ο γιος της μητριάς, ένα μυρμηγκάκι στην κάσα του παραθύρου που προσπαθεί να απαλλαγεί από τα δίχτυα ενός τόσο μικροσκοπικού αραχνιού (204), ένα κυπαρίσσι που φαντάζει σα γίγας φιλόσοφος, οι κρότοι ενός σφυριού στο νεκροταφείο (204) ή του νερού, εικόνες του δρόμου και του νεκροταφείου, το στήθος της Κούλας που φούσκωνε την ποδιά της, συνδήλωση ερωτικής επιθυμίας και νοσταλγίας προς τη νεκρή μητέρα κ.λπ. Οι νατουραλιστικής υφής λεπτομέρειες λειτουργούν ως αφετηρίες εισόδου στο θέατρο της συνείδησης, στον εσωτερικό χρόνο του κεντρικού χαρακτήρα ενεργοποιώντας αναμνήσεις και σκέψεις οι οποίες διαθλώνται στην εξωτερική πραγματικότητα υπονομεύοντας τη σταθερότητα του τόπου και του χρόνου. Συνεπακόλουθα, η αφήγηση δημιουργεί μια πραγματικότητα αινιγματική και αμφίβολη καθώς τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Φράσεις και λέξεις όπως θυμήθηκε, είδε ή του φαινότανε ότι είδε, του φάνηκε, του ήρθε, έλεγε με το νου του ο 578

6 Ο Ραγισμένος ΚαθΡΕφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του ΒουτύΡα Ζάρας, κυρίως ερωτήματα σχετικά με τον σαφή προσδιορισμό του τόπου και του χρόνου ενισχύουν την αμοιβαία διάθλαση του έξω/έσω υπονομεύοντας την αληθοφανή στερέωση της αφήγησης στην εξωτερική πραγματικότητα. Η απελευθέρωση του εσωτερικού χρόνου και συνάμα του ασυνειδήτου του υποκειμένου μετεωρίζουν την αφήγηση μεταξύ πραγματικού και φανταστικού, δημιουργούν ασυνέχειες και ρήγματα στο κάτοπτρο της αναπαράστασης (αφήγηση και γλώσσα) με τον ακόλουθο τρόπο: Α) Η παροντικότητα της αφήγησης διαταράσσεται από εικόνες παρελθοντικές, μελλούμενες κι εντέλει ονειρικές οι οποίες εκβιάζουν την αφηγηματική τάξη δηλαδή τη χωρική συνοχή του κειμένου: ο Ζάρας αρχικά δεν ξέρει πού είδε, πότε και ποια είναι μια μελαψή γυναίκα ( γιατί να βρίσκω όχι ένα μέρος αλλά τρία ή τέσσερα ότι την είδα ), ενώ αργότερα, την συσχετίζει συνειρμικά με την εικόνα του τεμαχισμένου πτώματος, καταλήγοντας: του φαινόταν αλήθεια [...] κείνη η σκηνή, η μαύρη με το παιδί της στα γόνατα νεκρό (217). Ο αρρωστημένος ήρωας προβάλλει τους εσώτερους φόβους του περί θανάτου στη συγκεκριμένη εικόνα έναν εγκιβωτισμό που αντικατοπτρίζει το φόβο του δικού του θανάτου στην αγκαλιά της νεκρής μάνας του. Συνεπώς η αφήγηση δεν ακολουθεί μια περιγραφική αλληλουχία γεγονότων, όπως συνηθιζόταν μέχρι τότε, αλλά μια αλληλουχία βλεμμάτων εισάγοντας έναν τρόπο κινηματογραφικό στη γραφή (Βασαρδάνη, ) το μοντερνιστικό μοντάζ. Β) Η παραβίαση του παροντικού χώρου ενισχύεται από εσωστρεφείς αφηγηματικές τεχνικές: τις πλαγιασμένες σκέψεις του Ζάρα: Μα γιατί δε θύμωνε, γιατί; Γιατί δεν πειραζότανε; Ο Ζαγκάρδας! (202), αλλά και δραματοποιημένες σκέψεις που εκφέρονται ως μονόλογοι του εσώτερου ή ανεπεξέργαστοι εσωτερικοί μονόλογοι, οι οποίοι δραματοποιούν την αμλετικής υφής αναποφασιστικότητα του χαρακτήρα και δίνουν την αίσθηση μιας τεράστιας διαστολής του ενδότερου εαυτού που οδηγεί ως την άβυσσο του ασυνείδητου και της σωματικής υπόστασής του. 7 Μπα, μα τι είναι αυτό! Είπε με θυμό. Ο Ζαγκάρδας, ο Ζαγκάρδας! Άλλο τούτο! Θα ήθελες, φαίνεται, να τον μιμηθείς; Αλλά πώς να το κάνω, που δεν έχω το μυαλό που είχα όταν έκανα τον όρκο; Δεν έχω τον πόνο κείνον, πέρασε, όπως θέλεις! Τι θέλεις τώρα; Να όμως που θα φύγω... αυτό δε σε φτάνει; (202). Ο Ζάρας έχει μόλις παραλάβει τον καφέ του από το γιο της μητριάς και διχάζεται ανάμεσα στο χρέος εκδίκησης του θανάτου της μητέρας και την αθώα εικόνα του παιδιού που δεν μπορεί να το μισεί (202). Η φασματική περσόνα του Ζαγκάρδαεκδικητή 8 ανασύρεται από τα βάθη του μυαλού για να του θυμίσει το χρέος. Γ) Με αυτό τον τρόπο η αφήγηση εγκαινιάζει ένα διπλό τρόπο θέασης της πραγματικότητας. Δευτερεύοντες χαρακτήρες της ιστορίας (ο πατέρας, οι νεκροθάφτες, ο μάγειρας, τα παιδιά της μητριάς, ο Κωστάκης και η Κούλα, στην οποία απευθύνει 7 8 Σε μια ανάλογη ατέρμονη διαστολή του ενδότερου εαυτού που υποψιάζεται πώς μπορεί να είναι και άβυσσος και για την αποφατική σχέση ανάμεσα στη γνώση και την πράξη στον Άμλετ του Σαίξπηρ αναφέρεται ο Bloom (2004: ). Μα πόσους είχε σκοτώσει για να εκδικηθεί! (Βουτυράς, 1995:203). 579

7 Εύη Βογιατζάκη την ερωτική του επιθυμία) λειτουργούν ως εύθραυστα σκηνοθετικά ερείσματα ή οι συνεκδοχές μιας πραγματικότητας ψευδαισθητικής και πλαστής. Η αληθινή πραγματικότητα είναι εκείνη του εσωτερικού βιώματος, της ανάμνησης και του ονείρου. Σε αυτή την εσωτερική ζωή, ο Ζάρας συντροφεύεται από φανταστικά πρόσωπα, τρομακτικούς σωσίες σκιώδεις αναδιπλασιασμούς ή κατακερματισμούς ειδώλων που αντικατοπτρίζουν τον διαταραγμένο κόσμο του εσώτερου. 9 Ο Ζαγκάρδας, alter ego αποδεικνύεται φασματική ενσάρκωση της εκδίκησης: την είδε ξαφνικά, την είδε όχι αντίκρυ του, αλλά σα να είχε ντυθεί τη σκιά του, τη σκιά του Ζαγκάρδα, την είδε στον εαυτό του, σ αυτόν τον ίδιο, δυνατά (225). Αντίστοιχους ρόλους αναδιπλασιασμού του χαρακτήρα ενσαρκώνουν η μελαψή και το νεκρό παιδί της (1995:217), ο Άφωνος (φίδι και άνθρωπος μαζί με ρούχα δεσπότη) και κυρίως η επίμονη φασματική παρουσία στα όνειρά του τού κατακρεουργημένου πτώματος, μεταφερμένου από το νεκροτομείο στο νεκροταφείο, το οποίο αντίκρισε κατά την επίσκεψή του στον τάφο της μητέρας του ( ). Δ) Αιμάσσουσα, ονειρική εικονοποιία κυριαρχεί στην αφήγηση μετά την επίσκεψη στο νεκροταφείο η οποία σκηνοθετείται ως κάθοδος στον Άδη: κέρβεροι κυκλώνουν το νεκροταφείο (206), η λίμνη της Αχερουσίας του ήρθε στο νου (207). Το σκηνικό αυτό συνοδεύεται επίσης από τη φανταστική συνομιλία με τη μητέρα ( ). Η κάθοδος στον Άδη λειτουργεί ως δίαυλος προς τα βάθη της συνείδησης, προς το ασυνείδητο του ήρωα, καθώς αμέσως μετά παραδίδεται στην εξπρεσιονιστική τύπου εφιαλτική εικονοποιία, σχετική με το κατατεμαχισμένο πτώμα του νεκρού που αντίκρισε στο νεκροταφείο. Στον Βουτυρά ωστόσο η εικονιστική γλώσσα η γλώσσα των συμβολικών εικόνων που είναι χαρακτηριστική των ονείρων (Φρόιντ, 1995) μολονότι μεταγράφει σε ονειρικές εικόνες και μεταλλασσόμενες σκηνές του εσώτερου τις σκέψεις του κεντρικού χαρακτήρα δεν είναι ποτέ πλήρως εξπρεσιονιστική. Αυτό οφείλεται στο ότι η αφήγηση σταθερά ενημερώνει τον αναγνώστη ότι αναφέρεται σε όνειρα ή παραισθήσεις του Ζάρα (π.χ. η ταύτισή του με το νεκρό πτώμα είναι εμφανώς προβολή του εσώτερου) και όχι σε κάποια μαγική μεταμόρφωση της εμπειρικής πραγματικότητας όπως συμβαίνει με τον εξπρεσιονισμό (Sokel, 1959:44 45). Με διαδοχικά όνειρα, στο δωμάτιο του, ο Ζάρας βιώνει αλλεπάλληλες επιστροφές στο μητρικό τόπο όπου η ταύτισή του με τη νεκρή μητέρα τον οδηγεί στον ονειρικό διαμελισμό του ίδιου του σώματός του. Ζωντανός αισθάνεται το σώμα του να κατατεμαχίζεται από ένα μαύρο που δουλεύει στο μαγερειό. Ο μαύρος αποσπά ένα κομμάτι κρέας από το σώμα του ενώ ο ίδιος ο Ζάρας είχε στο στόμα του και μασούσε ένα κομμάτι από το μυαλό του που αιμορραγεί ένα είδος φασματικού κομματιάσματος εαυτού συγκρίσιμο με εκείνο που βιώνει ο Άμλετ μετά το θάνατο της Οφηλίας Βλ. και τις σχετικές μελέτες του Φρόιντ (2009:38) και του Όττο Ρανκ (1971) για το ρόλο του σωσία ως φασματικής περσόνας του ασυνειδήτου, σχετική με πρωτογενείς και πρωτόγονες φαντασιώσεις σχετικά με το σώμα της μητέρας και το φόβο του θανάτου. 10 Η εικόνα έχει εμφανείς ομοιότητες με την Ε Πράξη, Σκηνή 1 του Άμλετ, όταν ο Άμλετ συζητά με τους νεκροθάφτες της Οφηλίας για την τρέλα του, για τα νεκρά κρανία και υπολείμματα των ανθρωπίνων 580

8 Ο Ραγισμένος ΚαθΡΕφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του ΒουτύΡα Εξετάζοντας (αναδρομικά σήμερα) υπό το φως της ψυχανάλυσης αυτές τις εικόνες ακρωτηριασμού διαμελισμού, εξάρθρωσης, ξεκοιλιάσματος, καταβρόχθισης, ξεσκίσματος του σώματος, θα μπορούσαμε να τις συσχετίσουμε με το είδος των εικόνων που ο Λακάν ομαδοποιεί υπό τον όρο αρχέτυπες εικόνες του κομματιασμένου σώματος (imagos of the fragmented body) (Lacan, 1977:11). Οι εικόνες αυτές εκβάλλουν την επιθετικότητα ενός πρώιμου ναρκισσισμού, ενός σταδίου όπου το άτομο δεν έχει αποκτήσει ολοκληρωμένη εικόνα του Εγώ, μία πρώιμη φάση στο Στάδιο του καθρέπτη. Η αναδρομή στα άχρονα βάθη του ασυνειδήτου που σχετίζονται με τη μητέρα και το σώμα της αποδίδει διαστρεβλωμένη ή παραποιημένη (méconnaissance) την εικόνα του υποκειμένου (Lacan, 1977:1 7 Evans, 1996:247). Έτσι η επιστροφή της μνήμης αντλείται από τα βάθη του σώματος εγγράφεται στα όρια του έσω-έξω. Η εισβολή του εσωτερικού χρόνου π.χ. της μπερξονικής διάρκειας (durée) κατακερματίζει τον καθρέπτη της αναπαράστασης αφήγησης και γλώσσας εδώ. Έτσι σε μια προσπάθεια ανάλυσης του ονείρου του ο Ζάρας θα θεωρήσει ότι το όνειρο μιλούσε για το μυαλό μιλούσε! Αλίμονο! Όταν οι σκέψεις τρέχουν και σταματούν σαν να συντρίβονται! Οι λάμψεις που πάλι ήρθαν; Τι άλλο είναι; (226). Ε) Κατά συνέπεια η απίσχναση της εξωτερικής πραγματικότητας και των χαρακτήρων, η διάρρηξη του ιστού της αφήγησης, η διατάραξη της αφηγηματικής τάξης συνοδεύονται από λόγο διαταραγμένο: ελλειπτική σύνταξη που υπαγορεύεται από την προφορικότητα των εσωτερικών σκέψεων δείγμα νατουραλιστικού τρόπου απεικόνισης της ροής της συνείδησης 11 αλλά και την ανοίκεια ονοματοποιία που υποστηρίζεται και κυρίως απορρέει από φασματικά, ονειρώδη κι εξπρεσιονιστικά αναβρύσματα ενός σχιζοειδούς εσώτερου κόσμου. Η εικόνα του νεκρού με το ανοιχτό στόμα και τα μάτια δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από την εξπρεσιονιστική Κραυγή (1893) του Edvard Munch. Η κριτική της εποχής αναφερόμενη επικριτικά στην παθογένεια της αφήγησης του Βουτυρά θεώρησε ότι παρουσιάζει μιαν άρρωστη ανθρωπότητα, την ανθρώπινη δυστυχία που πηγάζει από τον εκφυλισμό των νεύρων, από το ξεκούρδισμα του μυαλού (Ξενόπουλος, [1920] 1995:503). Οι απόψεις αυτές, πιθανώς, δεν είναι άσχετες από τις θετικιστικής και νατουραλιστικής καταβολής απόψεις των αρχών του 20ού αιώνα που συνέδεσαν την έννοια του μοντέρνου (τους συμβολιστές κυρίως) με φαινόμενα φρενοπάθειας κι εκφυλισμού της προσωπικότητας επιφυλάσσοντας την φρενολογικήν αντιμετώπισιν για τους νεόφιλ[οι]ους, modernistes. 12 σωμάτων / πτωμάτων και οδηγείται σε παραληρηματικό ξέσπασμα πένθους και πόνου για την αγαπημένη του. Άμλετ: Τι έχεις να κάνεις γι αυτήν; Να βογγήξεις να πολεμήσεις να ασκητέψεις Να κομματιαστείς; (Σαίξπηρ, 1988:176). 11 Για τη νατουραλιστική προέλευση της ροής της συνείδησης και των ρευστών ορίων μεταβολής της σε εξπρεσιονιστική έκφραση ονειρικής υφής (βλ. Sokel, 1959:44). 12 Επικρίνοντας την παθολογική αντιμετώπιση των καλλιτεχνημάτων ο Πέτρος Αποστολίδης ή Παύλος Νιρβάνας λέει: Δύο μεγάλα βιβλία κυρίως συνετέλεσαν εις την προσέγγισιν ταύτην: Ο Μεγαλοφυής άνθρωπος του Καίσαρος Λομβρόζου, χαρακτηρίζοντος ανεπιφυλάκτως την μεγαλοφυΐαν ως εκφυλογενή ψύχωσιν και ο Εκφυλισμός του Μαξ Νορδάου (Νιρβάνας, 1968: ). Πιθανώς και η 581

9 Εύη Βογιατζάκη Ο θάνατος της γλώσσας και η αναζήτηση του νοήματος Ως έφατ αυτάρ εγώ γ έθελον φρεσί μερμηρίξας Μητρός εμής ψυχήν ελέειν κατατεθνυίς Ομήρου Οδύσσεια, λ, Η αφήγηση και η ονοματοποιία του Βουτυρά διαθέτουν πράγματι ένα βαθμό νευρική[ς] υπερευαισθησία[ς] Ξενόπουλος (1995:503) και παθολογίας. Τα επινοημένα από τον διαταραγμένο Ζάρα ονόματα, Ζαγκάρδας, Φαλάρας, Άφωνος και Λυμπέριος (το όνομα του κατατεμαχισμένου πτώματος και απελευθερωμένου από τη ζωή) είναι νεολογισμοί που λειτουργούν ως λεκτικές εικόνες ενός φρικτού ναρκισσιστικού αναδιπλασιασμού του κεντρικού χαρακτήρα καθώς καθρεπτίζεται στην Αχερουσία, τόπο μητρικής απώλειας και σύμβολο θανάτου. Η απόκοσμη σύνθεση των ονομάτων βασίζεται κυρίως στην επανάληψη του φωνήματος α άλφα στερητικού, αλλά και μνημονικού ίχνους (ηχητικού) σχετικό με τη λέξη μαμά με την οποία συνομιλεί φανταστικά ο Ζάρας κατά το ταξίδι καθόδου του στον Άδη. 14 Αναλόγως επίσης η παράδοξη ονοματοποιία, η οποία διακρίνει το σύνολο του έργου του Βουτυρά, είναι προϊόν της εισβολής ενορμήσεων και επιθυμιών σχετικών με τη νεκρή μητέρα. 15 Τα παράδοξα ονόματα Ζάρας, Ζαγκάρδας, Φαλάρας, Λυμπέριος και Άφωνος είναι προϊόντα ενός μηχανισμού παρονομασίας ή ενός παραφραστικού μηχανισμού. Με αυτόν τον τρόπο ο Ζάρας επινοεί μια δική του ιδιωτική γλώσσα κατονομασίας των ανθρώπων οι οποίοι με τη σειρά τους είναι υπαρξιακές συνδηλώσεις απώλειας ή και πένθους (μελαμψή και νεκρό παιδί, Λυμπέριος/νεκρός) σχετικού με τη μητέρα, πρωταρχικό αντικείμενο επιθυμίας. Το όνομα Ζαγκάρδας, φασματικού σωσία του Ζάρα, θα μπορούσε να συσχετιστεί παιγνιωδώς με το φαινόμενο ζαργκοναφασίας, της γλώσσας παραφράσεων και ακατανοησίας του αφασικού που περιγράφει ο Λακάν στις Ψυχώσεις (2005:254), που βασίζεται στη διαταραχή της ομοιότητας χαρακτηρίζεται από διαταραχές μεταγενέστερη κριτική του Ξενόπουλου να μην είναι άμοιρη τέτοιων επιδράσεων. Ο Ξενόπουλος χαρακτήρισε ειρωνικά το έργο του Βουτυρά μοντέρνο (1995:493) επιφυλάσσοντας ανάλογη τύχη στο Φθινόπωρο του Κ. Χατζόπουλου που ήταν αληθινός παραλογισμός. 13 Τόσα μου είπε, όμως κι εγώ, μέσα μου ταραγμένος,/ θέλησα την ψυχή της ν αγκαλιάσω, της πεθαμένης μάνας μου : λόγια του Οδυσσέα κατά την κάθοδό του στον Άδη, ραψωδία λ (Όμηρος, 1994:22 23). 14 Βλ. και την επαναλαμβανόμενη επίκληση του Ζάρα προς τη μητέρα: μαμάκα μου στο νεκροταφείο ( ) αλλά και την έλξη προς την Κούλα επειδή έμοιαζε της μάνας του (223). 15 Η επίμονη παρουσία του α, η συνεκδοχική λειτουργία του ονόματος, καθώς και η λειτουργία ενός παραφραστικού μηχανισμού στην ονοματοποιία θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης μελέτης, καθώς τέτοια ονόματα υπερτερούν των συμβατικών ονομάτων στα διηγήματα του Βουτυρά: Βλ. π.χ. Λαγκάς στο ομώνυμο διήγημα, Φάρμας ( Παραρλάμα ), Δαμίδας, Γερο-Μούγας ( Και ησύχασα... ), Λαχούρης, Παρώλης, Παραλής Κουδούνας, Σαλίγκαρος ( Ο καμπούρης ), Δύρμας, Αραχτάς ( Ο πεθαμένος φίλος ), Αρκόπουλος, Πιδάλης, Σινέκας, Λαμίδας, Φαμπρίκης, Μαμίδης, ( Ο συμβουλευτής ), Ζαμάρας, Φαναράς ( Με τα χελιδόνια ), Σούρσουλας, Λαδάς, Μαντράς ( Ο φταίστης ). Είναι μόνο μερικά από τα ονόματα χαρακτήρων στα διηγήματα του Α τόμου των Απάντων (1999). Ευχαριστώ τη φίλη Ιωάννα Σταματάκη, υποψήφια διδάκτορα του πανεπιστημίου Αθηνών, για τις ενδιαφέρουσες συζητήσεις που είχαμε γύρω από την ονοματοποιία στα διηγήματα του Βουτυρά. 582

10 Ο Ραγισμένος ΚαθΡΕφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του ΒουτύΡα αγραμματισμού που φτάνουν σε ακραία συρρίκνωση του λεκτικού αποθέματος όπως είναι η σύντμηση του ονόματος Ζαγκάρδας σε Ζάρας ή της αναδιάταξης του ρ και του α στο όνομα Φαλάρας. Άλλωστε το θέμα της ελλειπτικής γλώσσας δραματοποιείται διά της απαλοιφής του ρ στο διήγημα όταν τα λόγια του μάγερα που είχε πιει έβγαιναν πιο ανακατωμένα : [...] όμως και ξέεις εγώ! Αυτό είμαι και λίγο πολύ ιδιότοπος! Και το ξέω γω και να ναι αυτό όπως να ναι, δεν μποώ εγώ! (229). Εμφανέστερη περίπτωση παραφραστικής λειτουργίας είναι και η φανταστική λέξη Παραρλάμα (στο ομότιτλο διήγημα), την οποία γράφει στον τοίχο ο παραληρηματικός Φάρμας (Βουτυράς, 1999: ). Η παράφραση ενέχεται στην ίδια τη λέξη η οποία συντίθεται από λεκτικά αποθέματα όχι μόνο του ονόματός του αλλά και από την ίδια τη σήμανση της γλώσσας: πάρλα, την κατάληξη του ονόματός του και ταυτόχρονα μια συνηχητική υποβολή κάποιου οράματος. Ο τρόμος και ο πανικός που προκαλεί η λέξη παραρλάμα στους τεχνίτες του καταστήματος που εργάζεται ο Φάρμας, και τα παράδοξα ονόματα της διηγηματογραφίας του Βουτυρά οφείλονται στο γεγονός ότι πρόκειται για αναγράμματα, νεολογισμούς δηλαδή ψευδο-αναπαραστάσεις ενός ελλείποντος ή και απόντος σημαινομένου. Έτσι ο ψυχασθενής Ζάρας αποδίδεται ως ένα υποκείμενο σε στέρηση μεταφορικότητας. Ανίκανο να παράγει μεταφορές μόνο διαμέσου των σημάτων, τις παράγει από το ίδιο το υλικό των ορμών και αποδεικνύεται ότι η μόνη ρητορική για την οποία είναι ικανό είναι εκείνη της συγκίνησης (affect) που συχνά προβάλλεται διαμέσου των εικόνων (Kristeva, 1982:37). Το φώνημα α, τα νεολογικά ονόματα και η αιμάσσουσα εικονοποιία γίνονται οχήματα μιας ερήμου σημαινομένων. Η ακατανοησία της λέξης παραρλάμα και της ονοματοποιίας του Βουτυρά διαθέτουν εκείνη την ανυπαρξία νοημάτων που η φρενολογική κριτική, στην οποία αναφέρεται επικριτικά ο Νιρβάνας, θα θεωρούσε απολύτως εκφυλιστική, όπως άλλωστε έκανε με τη γλώσσα των συμβολιστών θα την κατέτασσε αμέσως αφ ενός μεταξύ των: oudroyantis simeur ανθρωποτρωτολογία και άλλων ανάλογων λέξεων του λεξιλογίου των νεολογιστών της φρενολογίας και αφετέρου των εξαφνιζουσών γλωσσοπλαστικών μεθόδων του ψυχαρισμού (1968:207). Αν ο νεολογισμός είναι πράγματι ένας φετιχισμός που μοιάζει σαν μια ξένη χώρα, μια παράδοξη έρημος σημαινομένων που δηλώνει την απουσία του φαλλικού μητρικού λόγου 16 (θάνατος της μητέρας εδώ), τότε η νεολογική ονοματοποιία του Βουτυρά μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο μέσω της έννοιας του ψυχαναλυτικού σημαίνοντος, το οποίο εκφράζοντας και περιέχοντας το αντικείμενο της επιθυμίας (αναπαράσταση της ενόρμησης), ανοίγει την οδό της διαχρονίας για το υποκείμενο (την ιστορικότητά του), και 16 Κατά τον Νικολαΐδη ο νεολογισμός έχει να κάνει με κάτι που αφορά τη μητέρα καθώς η γλώσσα είναι πάντοτε μητρική είναι η λεξική μορφή μιας μερικής ενόρμησης που αναπαριστά την απόρριψη (déni) της αντιληπτικής αναπαράστασης του ελλείποντος μητρικού πέους και η περιοριστική σημαίνουσα λειτουργία του έχει σκοπό μόνο την κάλυψη της τρύπας που προκαλείται από αυτήν την απόρριψη της αντιληπτικής αναπαράστασης (Νικολαΐδης, 1986:92 93). 583

11 Εύη Βογιατζάκη τούτο διαφοροποιείται πιο ειδικά από το σημαίνον του Saussure (απλή φωνική υποδομή και κατ εξοχήν συγχρονικό στοιχείο) (Νικολαΐδης, 1986:55). Η διαχρονία του σημαίνοντος, κατά συνέπεια, ανοίγει το δρόμο και προς μια ορισμένη μυθολογία, η οποία βρίσκεται πίσω από τα φαινόμενα και μπορεί και να προδώσει μια σημασιολογική αντιστοίχιση μυθικής ( Έλιοτ, 1975) ή διακειμενικής τάξης επανασυνδέοντας το σημαίνον με τη συμβολική τάξη. Η δεδηλωμένα ονειρική εικόνα του Άφωνου, ένα φίδι μεγάλο και χοντρό σαν άνθρωπος, όρθιο το μισό, να βγαίνει φορώντας δεσπότου ρούχα (1995:232) μοιάζει να ανασύρεται ευθέως από τον όγδοο κύκλο της κόλασης (XXV, 3 8), της Θείας κωμωδίας του Δάντη. Εκεί, η ασέβεια ενός κλέφτη προς το θεό δημιουργεί το φίδι που γίνεται ένα με τον άνθρωπο, καθώς το φίδι σφίγγει το λαιμό του κλέφτη σα να θελε να πει: άλλο για να μιλήσεις, δε σ αφήνω (XXV, 6). 17 Αντίστοιχα λειτουργούν η νέκυια του Ζάρα στο νεκροταφείο που παραπέμπει στην ομηρική Οδύσσεια ή το κομμάτιασμα σώματος και η αμφιθυμία του που τον συσχετίζουν με τον Άμλετ του Σαίξπηρ, ενώ οι διαλογισμοί του γύρω από το φαινόμενο της μετεμψύχωσης όταν συγκρίνει τον δυστυχή εαυτό του με τον ευτυχή φανταστικό Φαλάρα 18 θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως υπαινικτική μεταφορά του συγγραφέα για την ύπαρξη πολλών διαφορετικών συνειδήσεων εντός του ατόμου. Η έλλειψη σημαινομένων, κατά συνέπεια, οδηγεί τον Βουτυρά στην αναζήτηση του νοήματος διά της κειμενικής παραλληλίας με γνωστά κανονιστικά κείμενα. 19 Η συμβολική αντιστοίχηση με μυθικούς τόπους και λογοτεχνικά πρόσωπα επιχειρεί να επαναφέρει κείμενο και σημαίνοντα από την χρονοτοπική αναρχία σε μια υποτυπώδη νοηματική τάξη. Αυτή η επιλογή είναι επίσης μοντερνιστικής κατεύθυνσης. Μολονότι δεν διαθέτει την λόγια αισθητική αυτοσυνείδηση της αντικειμενικής αντιστοίχησης ( objective correlative του Έλιοτ) (Eliot, 1975:48 Frank, 1991:2), φανερώνει τουλάχιστον ένα μίνιμουμ αισθητικής αυτοσυνείδησης. Κατά συνέπεια, η αναρχία στην αφήγηση και στη γλώσσα στο έργο του Βουτυρά, που προκάλεσαν τις επικρίσεις 20 και την αμηχανία της κριτικής της εποχής 17 Βλ. και Σαν να έβγαινε από την κόλαση, βγήκε ο Ζάρας (215). 18 ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος, έρχεται πολλές φορές στον κόσμο, έρχεται και ως ευτυχισμένος και ως δυστυχής (1995:228). 19 Επίσης, η γραφή της λέξης παραρλάμα, στο ομώνυμο διήγημα, υποκινείται από ένα επεισόδιο της Γραφής που ακούει στις κουβέντες του κρασοπουλειού ο Φάρμας. Ένα χέρι είχε γράψει τις λέξεις: Μενέ, Μενέ θεκέλ, ου φαρσίν οι οποίες είχαν φέρει τρόμο στον βασιλέα και σε όλους τους άλλους του συμποσίου του Βαλτάσαρ (1999:140). 20 Βλ. π.χ. την μετριοπαθή κριτική του Ξενόπουλου, ότι το έργο του Βουτυρά αθετεί κάθε κανόνα και νόμο, η γλώσσα του είναι αδούλευτη και φτωχή, το ύφος ακατάστατο κι ασύνταχτο. Ο Ξενόπουλος κατηγορεί τον Βουτυρά ότι δεν κατέχει τη μεγάλη τέχνη να στρογγυλεύει μια περίοδο, για έλλειψη αιτιακής τάξης στη διήγηση, για αινιγματική αφήγηση όπου κυριαρχεί μια λεπτομέρεια από μια λέξη χαμένη μέσα στις άλλες και που χανόμαστε κι εμείς αν δεν την προσέξουμε (1995:488). Αλλά και την άποψη του Τσοκόπουλου, επιμελητής του έργου του Βουτυρά, ο οποίος θεωρεί ότι η κριτική της εποχής του Ξενόπουλου προσπαθούσε να λύσει το 1920 το πρόβλημα Βουτυρά με όρους της λογοτεχνίας του 19ου αιώνα (1995:16). 584

12 Ο Ραγισμένος ΚαθΡΕφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του ΒουτύΡα του (Τσοκόπουλος, 1999:21 50) το επονομαζόμενο πρόβλημα Βουτυρά 21 θα πρέπει να εξεταστεί μάλλον υπό το πρίσμα ενός νεωτερικού πλαισίου, κλίματος μιας εποχής: 22 εκείνου του ξεχαρβάλωτου κόσμου που, όπως επεσήμανε ο Τσίρκας, δεν μπορούσε να αποδοθεί παρά μόνο μέσα σε μικρά καθρεφτάκια. Βιβλιογραφία Ξενόγλωσση Bell, 1980 Michael Bell, Introduction: Modern Movements in Literature. In The Context of English Literature, , ed. Michael Bell: London: Methuen. Eliot, [1919] 1975 T. S. Eliot, Hamlet. In Selected Prose of T. S. Eliot, ed. Frank Kermode: London Boston: Faber and Faber. Eliot, [1923] 1975 T. S. Eliot, Ulysses, Order, and Myth. In Selected Prose of T. S. Eliot, ed. Frank Kermode: London and Boston: Faber and Faber. Frank, 1991 Joseph Frank, The Idea of Spatial Form in Modern Literature. New Brunswick and London: Rutgers University Press. Freud, [1919] 2009 Sigmund Freud, Το ανοίκειο. Μτφ. Έμη Βαϊκούση. Αθήνα: Πλέθρον. Freud, [1914]1991 Sigmund Freud, On narcissism: An Introduction. In Sigmund Freud On Metapsychology, The Theory of Psychoanalysis. Trans. James Strachey, ed. Angela Richards: London: Penguin Books. Kristeva, 1982 Julia Kristeva, Powers of Horror: An Essay on Abjection. Trans. Leon S. Roudiez. New York: Columbia University Press. Lacan, 1977 Jacques Lacan, Écrits, A Selection. Trans. Alan Sheridan. London: Routledge. 21 Το λεγόμενο πρόβλημα Βουτυρά αφορά στη συζήτηση που ξεκίνησε απ αφορμή την ομώνυμη μελέτη του εκπρόσωπου της σοσιαλιστικής λογοτεχνίας Κώστα Παρορίτη στο περιοδικό Νουμάς το Στην αναδρομική επισκόπηση της κριτικής της εποχής, ο Μουλλάς αναφέρει ότι ο Βουτυράς θεωρήθηκε ηθογράφος, ρεαλιστής και προσυμβολιστής ταυτόχρονα, καθώς βρέθηκε στο σταυροδρόμι των καιρών όπου τα πάντα [...] συνυπάρχουν ανάμεικτα (1993:37 39). 585

13 Εύη Βογιατζάκη McFarlane, 1991 James, McFarlane, The Mind of Modernism. In Modernism, A Guide to European Literature , ed. Malcolm Bradbury and James McFarlane: Harmondsworth: Penguin. Rank, [1914] 1971 Otto Rank, The Double. Trans. and ed. Harry Tacker. New York, London: Meridian, New American Library. Sokel, 1959 Walter H. Sokel, The Writer in Extremis. Expressionism in Twentieth-Century German Literature. Stanford, California: Stanford University Press. Ελληνόγλωσση Αγγελάτος, 2009 Δημήτρης Αγγελάτος, Εντός και εκτός της αληθοφάνειας: Η θεωρία και η κριτική του διηγήματος στο β ήμισυ του 19ου αιώνα. Στο Το διήγημα στην Ελληνική και στις ξένες λογοτεχνίες, θεωρία γραφή πρόσληψη, επιμ. Ελένη Πολίτου Μαρμαρινού και Σοφία Ντενίση: Αθήνα: Gutenberg. Βασαρδάνη, 1992 Βέρα Βασαρδάνη, Δ.Βουτυράς Πρωτοπόρος και άγνωστος, Διαβάζω 297: Βασαρδάνη, 1997 Βέρα Βασαρδάνη, Δημοσθένης Βουτυράς. Στο Η παλαιότερη πεζογραφία μας. Από τις αρχές της ως τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο ( ), τομ. Ι : Αθήνα: Σοκόλης. Bloom, 2004 Harold Bloom, Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: Άμλετ. Στο Πώς και γιατί διαβάζουμε. Μτφ. Κατερίνα Ταβαρτζόγλου: Αθήνα: Τυπωθήτω. Βογιατζάκη, χ.χ. Ε. Βογιατζάκη, Τα αισθητικά ρεύματα στον 19ο και τον 20ό αιώνα και στη νεοελληνική λογοτεχνία. Υπό έκδοση, Αθήνα: Gutenberg. Βουτουρής, Παντελής Βουτουρής, Ο Δημοσθένης Βουτυράς και το αστικό διήγημα: ένας ακόμη μύθος της κριτικής. Στο Ως εις καθρέπτην... Προτάσεις και υποθέσεις για την ελληνική πεζογραφία του 19ου αιώνα: Αθήνα, Νεφέλη. Βουτυράς, [1916] 1995 Δημοσθένης Βουτυράς, Ζωή αρρωστεμένη. Στο Δημοσθένης Βουτυράς, Άπαντα Β, επιμ. Β. Τσοκόπουλος: Αθήνα: Δελφίνι. Βουτυράς, 1999 Δημοσθένης Βουτυράς, Παραρλάμα. Στο Δημοσθένης Βουτυράς, Άπαντα Α, επιμ. Β. Τσοκόπουλος: Αθήνα: Δελφίνι. Dante, 2006 Dante Alighieri, Θεία κωμωδία, Κόλαση. Μτφ. Ανδρέας Ριζιώτης. Αθήνα: Τυπωθήτω. Evans, 1996 Dylan Evans, Εισαγωγικό λεξικό της λακανικής ψυχανάλυσης. Μτφ. Γ. Σταυρακάκης. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Κουκούλας, [1921] 1995 Λέων Κουκούλας, Εξ αφορμής της Ζωής Αρρωστεμένης, στο Δημοσθένης Βουτυράς, Άπαντα Β, επιμ. Β. Τσοκόπουλος: , Αθήνα: Δελφίνι. Λακάν, 2005 Ζακ Λακάν, Σεμινάριο τρίτο: Οι Ψυχώσεις ( ), μτφ. Ρούλη Χριστοπούλου, Βλάσης Σοκολίδης, Αθήνα: Ψυχογιός. 586

14 Ο Ραγισμένος ΚαθΡΕφτης του Μοντερνισμού και η Πρώιμη Νεωτερικότητα του ΒουτύΡα Μουλλάς, 1993 Παν. Μουλλάς, Εισαγωγή. Στο Η μεσοπολεμική πεζογραφία. Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ( ), τομ. Α : Αθήνα: Σοκόλης. Μπερξόν, 1998 Ερρίκος Μπερξόν, Τα άμεσα δεδομένα της συνείδησης. Μτφ. Κωστής Παπαγιώργης. Αθήνα: Καστανιώτης. Νικολαΐδης, 1986 Νίκος Νικολαΐδης, Η αναπαράσταση, ψυχαναλυτικό δοκίμιο. Αθήνα: Ράππα. Νιρβάνας, [Αποστολίδης, 1905] 1968 Παύλος Νιρβάνας (Πέτρος Αποστολίδης), Φυσιολογική αισθητική: Τέχνη και φρενοπάθεια. Στο Παύλος Νιρβάνας, Τα Άπαντα, τομ. 3: Αθήνα: Γιοβάνης. Ξενόπουλος, [1920] 1995 Γρηγόριος Ξενόπουλος, Το διήγημα και ο κ. Βουτυράς. Στο Δημοσθένης Βουτυράς, Άπαντα Β, επιμ. Β. Τσοκόπουλος: , Αθήνα: Δελφίνι. Όμηρος, 1994 Όμηρος, Ραψωδία λ. Στο Οδύσσεια, μτφ. Δ. Μαρωνίτης. Αθήνα: Στιγμή. Σαίξπηρ, 1988 Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Άμλετ. Μτφ. Γ. Χειμωνάς. Αθήνα: Κέδρος. Σεφέρης, 1974 Γιώργος Σεφέρης, Ποιήματα. Αθήνα: Ίκαρος. Σεφέρης, 1991 Γιώργος Σεφέρης, Σημειώσεις. Στο Θ. Σ. Έλιοτ, Έρημη χώρα, μτφ. Γιώργου Σεφέρη: Αθήνα: Ίκαρος. Σεφέρης, Γιώργος Σεφέρης, Εισαγωγή στον Θ. Σ. Έλιοτ. Στο Γιώργος Σεφέρης, Δοκιμές ( ), τόμ.: Αθήνα: Ίκαρος. Τσίρκας, 1948 Στρατής Τσίρκας, Ο διηγηματογράφος Δημοσθένης Ν. Βουτυράς Αλεξανδρινή Λογοτεχνία (Αλεξάνδρεια): Τσοκόπουλος, 1995 Βάσιας Τσοκόπουλος, Εισαγωγή. Στο Δημοσθένης Βουτυράς, Άπαντα Β, επιμ. Β. Τσοκόπουλος: 11 21, Αθήνα: Δελφίνι. Τσοκόπουλος, 1995 Βάσιας Τσοκόπουλος, Εισαγωγή. Στο Δημοσθένης Βουτυράς, Άπαντα, τομ. Β, επιμ. Β. Τσοκόπουλος: Αθήνα: Δελφίνι. Τσοκόπουλος, 1997 Βάσιας Τσοκόπουλος, Δημοσθένης Βουτυράς, ένας μοναχικός πρωτοπόρος, Η λέξη 137 (1 2): Τσοκόπουλος, 1999 Βάσιας Τσοκόπουλος, Εισαγωγή. Στο Δημοσθένης Βουτυράς, Άπαντα Α, επιμ. Β. Τσοκόπουλος: 21 50, Αθήνα: Δελφίνι. Φρόιντ, [1900] 1995 Σίγκμουντ Φρόιντ, Η Ερμηνεία των ονείρων, μτφ. Λευτέρης Αναγνώστου, Αθήνα: Επίκουρος. 587

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ ΝΕΦ 206. Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήμερα) Διδάσκων: Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Εαρινό εξάμηνο 2010-2011 Ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινός Κόσμος και Εννοιολογική Ιστορία

Βυζαντινός Κόσμος και Εννοιολογική Ιστορία Arabatzis, G., 2013. Βυζαντινός Κόσμος και Εννοιολογική Ιστορία. In M. Tsianikas, N. Maadad, G. Couvalis, and M. Palaktsoglou (eds.) "Greek Research in Australia: Proceedings of the Biennial International

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία

Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Τεχνικές, εκφραστικοί τρόποι και εκφραστικά μέσα στη λογοτεχνία Ύφος (συναντιέται επίσης η έννοια «τόνος του κειμένου»): Διδακτικό, παραινετικό, προτρεπτικό, εξομολογητικό, απλό, λιτό, επιγραμματικό, ρητορικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση

Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας. Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Ειδικά θέματα αρχιτεκτονικής μορφολογίας Κατεύθυνση Α: Σκηνογραφία, Ιστορική προσέγγιση Υπεύθυνος Καθηγητής: Σ. Γυφτόπουλος Σπουδάστριες: Χ. Τζοβλά, Χ. Χαρατσάρη Το θέατρο αποτελεί μια επικοινωνιακή

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές

Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Η διδασκαλία της Ιστορίας από τις πηγές Αντώνης Μαστραπάς Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ02 02 Πειραιά Η διδασκαλία της Ιστορίας Πλουραλιστική στις μεθόδους Εκλεκτιστική στις πρακτικές/τεχνικές τεχνικές Παράμετροι

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημοτική Βιβλιοθήκη Κερατσινίου - Δραπετσώνας Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2015

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημοτική Βιβλιοθήκη Κερατσινίου - Δραπετσώνας Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2015 «Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημοτική Βιβλιοθήκη Κερατσινίου - Δραπετσώνας Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2015 ΚΑΝΤΖΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑ Καθηγήτρια στο College Year in Athens και το Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος Pierce

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα"

Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο Σκανταλόπετρα Ημερομηνία 24/11/2015 Μέσο Συντάκτης Link achaianews.gr Κατερίνα Σαμψώνα http://bit.ly/1qtceq0 Ο Σωτήρης Σαμπάνης μιλάει για το νέο του βιβλίο "Σκανταλόπετρα" Η Σκανταλόπετρα είναι το νέο βιβλίο του Σωτήρη

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες )

( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα 3-6 ατόμων σε 4 το πολύ ομάδες ) Ενότητα: κοινωνικές δεξιότητες - Ασκήσεις επικοινωνίας 4 Αυτιά Χρονικό πλαίσιο: σαράντα πέντε λεπτά περίπου Χώρος: εσωτερικός Συμμετέχοντες: 3 έως 20 άτομα ( η άσκηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μία ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας Ενότητα 4: Η συμβολή της ψυχανάλυσης στη μουσικοθεραπεία και στη διδασκαλία μουσικής Ψαλτοπούλου Ντόρα Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου.

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Εύρεση κοινών στοιχείων των δύο αυτών μορφών τέχνης. Είναι κλασσικό βιβλίο. Ενδιαφέρουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ

ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΒΙΚΥ ΤΣΑΛΑΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ «Πλάθω τις εικόνες μου χαράζοντας κατευθείαν πάνω στο υλικό μου, όπως ο ζωγράφος σχεδιάζει ή πλάθει τις εικόνες του πάνω στον καμβά.» Η Βίκυ Τσαλαματά γεννήθηκε στην Αθήνα και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα