ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΠΑΣΧΕΙ ΑΠΟ ΑΝΟΙΑ Οδηγίες για συγγενείς και άλλους φροντιστές

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΠΑΣΧΕΙ ΑΠΟ ΑΝΟΙΑ Οδηγίες για συγγενείς και άλλους φροντιστές"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υγεία Πρόνοια » ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΠΑΣΧΕΙ ΑΠΟ ΑΝΟΙΑ Οδηγίες για συγγενείς και άλλους φροντιστές ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ & ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ «ΨΥΧΑΡΓΩΣ Β ΦΑΣΗ Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ) Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Ιατρική Σχολή Ψυχιατρική Κλινική Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) Όμιλος Μελετών & Αναπτυξιακού Σχεδιασμού (ΟΜΑΣ ΑΕ) Αθήνα, Ιούνιος 2004

2 ΜΟΝΑΔΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΨΥΧΑΡΓΩΣ - Β ΦΑΣΗ» ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΠΑΣΧΕΙ ΑΠΟ ΑΝΟΙΑ Οδηγίες για συγγενείς και άλλους φροντιστές ΑΘΗΝΑ

3 Πολύ συχνά τα μέλη των οικογενειών που φροντίζουν ένα αγαπημένο τους άτομο που πάσχει από την νόσο του Alzheimer, αισθάνονται μεγάλη ψυχική επιβάρυνση. Για να μπορέσουν όμως να αντιμετωπίσουν με πιο κατάλληλο τρόπο τις νέες καταστάσεις, χρειάζονται δύο εφόδια: τις κατάλληλες γνώσεις για να φροντίσουν τον συγγενή τους και υποστήριξη για να φροντίσουν την δική τους υγεία Το φυλλάδιο αυτό στηρίζεται σε παρατηρήσεις που έγιναν σε οικογένειες που φροντίζουν ένα άτομο που πάσχει από τη νόσο του Alzheimer και θα σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε και εσείς καλύτερα τις συνέπειες της νόσου. Το περιεχόμενό του βασίζεται μεταξύ άλλων σε ειδικά έντυπα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και σε στοιχεία της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας. 3

4 Η ΑΝΟΙΑ Η άνοια εμφανίζεται ως αποτέλεσμα μιας εξελισσόμενης ασθένειας, η οποία καταστρέφει προοδευτικά τα κύτταρα του εγκεφάλου. Όταν γίνεται η διάγνωση από το γιατρό ότι ένα άτομο πάσχει από άνοια Alzheimer ή μια άλλη μορφή άνοιας αυτό συμβαίνει επειδή το άτομο εκδηλώνει συμπτώματα απώλειας μνήμης, διαταραχές της σκέψης και της συμπεριφοράς. Τα πρώτα σημάδια που ίσως αντιληφθεί η οικογένεια είναι δυσκολία να θυμηθεί πρόσφατα γεγονότα και να διεκπεραιώσει καθημερινές εργασίες ρουτίνας. Το άτομο μπορεί, επίσης, να παρουσιάζει σύγχυση, αλλαγή προσωπικότητας ή συμπεριφοράς, περιορισμένη κρίση, δυσκολία στην ανεύρεση των κατάλληλων λέξεων, στην ολοκλήρωση των σκέψεων ή στο να ακολουθεί οδηγίες. Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συνήθης αιτία της άνοιας. Επίσης συνηθισμένη μορφή είναι και η αγγειακή άνοια. Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER (πρωτοπαθής εκφυλιστική άνοια) Η νόσος Alzheimer επηρεάζει τις περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν τη σκέψη, τη μνήμη και τη γλώσσα. Η έναρξη της νόσου είναι σταδιακή και η επιδείνωση της υγείας του ατόμου είναι συνήθως αργή. Τα αίτια της νόσου παραμένουν ακόμη άγνωστα και δεν υπάρχει θεραπεία. Η νόσος Alzheimer πήρε την ονομασία αυτή από τον Dr Alois Alzheimer που το 1906 περιέγραψε κάποιες αλλαγές στο φλοιό του εγκεφάλου μιας γυναίκας που θεωρούσαν ότι είχε πεθάνει από μια άγνωστη ψυχική νόσο. Αυτές οι αλλαγές αναγνωρίζονται πλέον ως οι χαρακτηριστικές εγκεφαλικές αλλοιώσεις που προκαλεί η νόσος Alzheimer. H Alzheimer επηρεάζει όλες τις πληθυσμιακές ομάδες, ανεξάρτητα από κοινωνική τάξη, φύλο, φυλή ή γεωγραφικό χώρο και, παρότι εμφανίζεται συνήθως σε άτομα τρίτης ηλικίας, εντούτοις μπορεί να εμφανιστεί και σε μικρότερης ηλικίας άτομα. 4

5 Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου Αlzheimer Η Alzheimer μπορεί να επηρεάσει κάθε άνθρωπο με διαφορετικό τρόπο και οι επιπτώσεις της εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το πώς ήταν το άτομο πριν την εμφάνιση της νόσου, π.χ. προσωπικότητα, φυσική κατάσταση και τρόπος ζωής. Τα συμπτώματα της νόσου Alzheimer μπορούν να γίνουν καλύτερα κατανοητά αν μελετηθούν μέσα στο πλαίσιο των τριών σταδίων ανάπτυξης της νόσου: πρώιμο, μέσο και όψιμο στάδιο. Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, κάποιος που πάσχει από Alzheimer δεν εμφανίζει όλα τα συμπτώματα ούτε όλοι εμφανίζουν την ίδια συμπτωματολογία. Τα στάδια ανάπτυξης της νόσου εξυπηρετούν τους συγγενείς και όσους φροντίζουν τους πάσχοντες ως ένας οδηγός κατανόησης της εξέλιξης της νόσου προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίζουν πιθανά προβλήματα και να προγραμματίζουν ανάλογα την κάλυψη των μελλοντικών αναγκών του πάσχοντα, αν και κανένα άτομο δεν θα βιώσει τη νόσο ακριβώς με τον ίδιο τρόπο όπως ένα άλλο. Οι συγγενείς και όσοι φροντίζουν τους πάσχοντες πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι μερικά από τα παρακάτω συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται σε περισσότερα από ένα στάδια της νόσου, καθώς επίσης και ότι σε κάθε στάδιο μπορεί να μεσολαβούν σύντομα μεσοδιαστήματα διαύγειας. Α. Πρώιμο στάδιο Το πρώιμο στάδιο συχνά παραβλέπεται και λανθασμένα χαρακτηρίζεται από επαγγελματίες, συγγενείς και φίλους ως «γεράματα» ή ως ένα φυσιολογικό τμήμα της διαδικασίας γήρανσης και, καθώς η έναρξη της νόσου είναι βαθμιαία, είναι δύσκολο να προσδιορίσει κανείς τον ακριβή χρόνο εμφάνισής της. Το άτομο μπορεί: Να παρουσιάζει δυσκολίες με το λόγο Να παρουσιάζει σημαντική ελάττωση της μνήμης ειδικά της βραχυχρόνιας Να δείχνει αποπροσανατολισμένος κατά διαστήματα Να χάνεται σε γνωστά μέρη Να δυσκολεύεται στη λήψη αποφάσεων Να δείχνει έλλειψη πρωτοβουλίας και κινητοποίησης Να παρουσιάζει σημάδια κατάθλιψης και επιθετικότητας 5

6 Να παρουσιάζει μείωση των ενδιαφερόντων, των χόμπι και των δραστηριοτήτων του. Β. Μέσο στάδιο Καθώς η νόσος προχωρά, τα προβλήματα γίνονται πιο έντονα και περιοριστικά για τον πάσχοντα. Το άτομο που πάσχει από Alzheimer δυσκολεύεται στην καθημερινή του ζωή και δραστηριότητες. Μπορεί: να ξεχνά πολλά πράγματα ειδικά πρόσφατα γεγονότα και ονόματα ανθρώπων να μη μπορεί πλέον να ζήσει μόνο του χωρίς δυσκολίες να μην είναι σε θέση να μαγειρέψει, να καθαρίσει ή να ψωνίσει να γίνει εξαρτημένο να χρειάζεται βοήθεια με την προσωπική του υγιεινή, π.χ. τουαλέτα, πλύσιμο και ντύσιμο να αυξηθεί η δυσκολία του στην ομιλία να παρουσιάζει προβλήματα περιπλάνησης και άλλες μη φυσιολογικές συμπεριφορές να χάνεται στο σπίτι και τη γειτονιά να έχει παραισθήσεις Γ. Όψιμο στάδιο Αυτό το στάδιο χαρακτηρίζεται από πλήρη εξάρτηση και έλλειψη δραστηριοποίησης. Η απώλεια της μνήμης είναι πολύ σοβαρή και οι σωματικές επιπτώσεις της νόσου είναι πλέον πολύ εμφανείς. Το άτομο μπορεί: Να έχει δυσκολία να φάει μόνο του Να μην αναγνωρίζει συγγενείς, φίλους και οικεία αντικείμενα Να παρουσιάζει δυσκολία στην κατανόηση γεγονότων Να μην είναι σε θέση να μετακινηθεί και να χάνεται μέσα στο σπίτι Να έχει δυσκολία στη βάδιση Να παρουσιάζει ακράτεια Να επιδεικνύει ακατάλληλη συμπεριφορά σε δημόσιους χώρους Να είναι περιορισμένο σε αναπηρική καρέκλα ή στο κρεβάτι 6

7 Τι προκαλεί τη νόσο Αlzheimer; Η αιτία της νόσου παραμένει άγνωστη. Είναι όμως γνωστό ότι η νόσος Alzheimer δεν προκαλείται από: Σκλήρυνση των αρτηριών Υπο-χρησιμοποίηση ή υπερ-χρησιμοποίηση του εγκεφάλου Σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα Μόλυνση Μεγάλη ηλικία, καθώς δεν αποτελεί φυσιολογικό τμήμα της διαδικασίας γήρανσης Έκθεση σε αλουμίνιο ή άλλα μέταλλα Για ποιο λόγο είναι σημαντική η διάγνωση; Η πρώιμη διάγνωση είναι πολύ σημαντική προκειμένου οι συγγενείς και όσοι φροντίζουν τον πάσχοντα να είναι καλύτερα ενημερωμένοι και προετοιμασμένοι να χειριστούν τα προβλήματα που προκαλεί η νόσος. Η διάγνωση είναι το πρώτο βήμα προς τον προγραμματισμό για το μέλλον. Εάν κάποιος παρατηρήσει ότι ένα αγαπημένο πρόσωπο παρουσιάζει κάποια από τα συμπτώματα που περιγράφονται στο φυλλάδιο αυτό, δεν πρέπει να καταλήγει σε βιαστικά συμπεράσματα γύρω από το τι έχει ο συγγενής του. Πολλά από τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται σε άλλες παθήσεις και τις κάνουν να μοιάζουν με την νόσο Alzheimer. Τέτοιες παθήσεις είναι: Κατάθλιψη Παρενέργειες από φάρμακα Χημικές ανισορροπίες που προκαλούνται από φτωχή διατροφή, ασθένειες όπως η έλλειψη βιταμίνης Β 12, διαβήτης, διαταραχές στα επίπεδα ασβεστίου ή νατρίου, υψηλά ή χαμηλά επίπεδα θυροορμόνης. Παθήσεις της καρδιάς ή των πνευμόνων που περιορίζουν την ποσότητα οξυγόνου του εγκεφάλου. Οι παθήσεις αυτές είναι αναστρέψιμες και χρειάζονται διαφορετικού τύπου θεραπείες. Ακόμα συμπτώματα παρόμοια με αυτά της νόσου Alzheimer μπορεί να εμφανιστούν εξαιτίας κακώσεων του εγκεφάλου μετά από χτύπημα, έκθεσης σε 7

8 χημικές ουσίες όπως ιώδιο, μόλυβδος, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλους βιομηχανικούς ρύπους που υπάρχουν αυξημένοι λόγω της μόλυνσης του περιβάλλοντος, χρόνιου αλκοολισμού ή μηνιγγίτιδας. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση είναι διαφορετική. Οι ψυχίατροι, οι νευρολόγοι και άλλοι γιατροί είναι αυτοί που μπορούν να διαγνώσουν με βεβαιότητα τη νόσο Alzheimer. Δεν υπάρχει καμιά απλή εξέταση για τη διαπίστωση της νόσου. Η διάγνωση της νόσου Alzheimer γίνεται με τη λήψη ενός προσεκτικού και λεπτομερούς ιστορικού του ασθενούς (συνήθως μέσα από πληροφορίες που παρέχονται από ένα στενό συγγενή ή φίλο), μαζί με μια εξέταση της σωματικής και ψυχικής κατάστασής του. Η διάγνωση της νόσου Alzheimer επιβεβαιώνεται μόνο μετά θάνατον με εξέταση του εγκεφάλου του ασθενούς. Υπάρχει θεραπεία; Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει θεραπεία για τη νόσο Alzheimer, αλλά υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορούν να γίνουν για τον πάσχοντα καθώς και βοήθεια για τη μείωση της επιβάρυνσης των συγγενών ή όσων έχουν αναλάβει τη φροντίδα του. Υπάρχουν πλέον κάποια φάρμακα που μπορούν να δίνονται σε άτομα με ελαφρά ή μέτρια Alzheimer, τα οποία δεν θεραπεύουν αλλά μπορεί να μειώσουν μερικά από τα συμπτώματα της νόσου. Οι συγγενείς ή όσοι έχουν αναλάβει τη φροντίδα του ατόμου που πάσχει από Alzheimer μπορούν να επικοινωνήσουν με την πλησιέστερη ένωση ατόμων που πάσχουν από Alzheimer, υπηρεσίες που ασχολούνται και ενημερώνουν για τη νόσο ή το γιατρό τους για περισσότερες πληροφορίες. ΑΓΓΕΙΑΚΗ ΑΝΟΙΑ Η νόσος Alzheimer (πρωτοπαθής εκφυλιστική άνοια τύπου Alzheimer) είναι η πιο κοινή από τις άνοιες. Επίσης συχνή είναι η αγγειακή άνοια, η οποία επέρχεται όταν η παροχή αίματος σε μικρές περιοχές του εγκεφάλου παρεμποδίζεται με αποτέλεσμα τα εγκεφαλικά κύτταρα σε αυτές τις περιοχές να πεθαίνουν. 8

9 Τι προκαλεί την αγγειακή άνοια; Τα πολλαπλά εγκεφαλικά. Αυτά μπορεί να προκαλούνται από θρόμβους που φράζουν/ μπλοκάρουν τα αγγεία και παρεμποδίζουν τη φυσιολογική ροή του αίματος ή από υψηλή αρτηριακή πίεση που κάνει τα εγκεφαλικά αγγεία να σπάνε. Ποια είναι τα συμπτώματα; Η έναρξη μπορεί να είναι απότομη ή κλιμακωτή. Το πρώτο σύμπτωμα που παρατηρείται είναι η απώλεια της βραχύχρονης μνήμης. Στη συνέχεια παρατηρείται απώλεια όλο και περισσότερων ικανοτήτων καθώς ακολουθούν αρκετά μικρά εγκεφαλικά επεισόδια. Τυπικά η νόσος παρουσιάζει κλιμακωτή πορεία επιδείνωσης των νοητικών και ψυχικών λειτουργιών και έπειτα παρουσιάζει σταθεροποίηση ή ακόμα και βελτίωση για ένα διάστημα μόνο και μόνο για να ακολουθήσει η επιδείνωση στη συνέχεια. Υπάρχει θεραπεία; Δεν υπάρχει θεραπεία για την αγγειακή άνοια, αλλά είναι πιθανό ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης μέσω δίαιτας, σωματικής άσκησης και/ ή φαρμάκων να αποτελεί έναν από τους καλύτερους τρόπους πρόληψης της πολυεμφρακτικής άνοιας. ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΟΙΑΣ Υπάρχουν και αρκετές άλλες μορφές άνοιας στις οποίες όμως δεν θα αναφερθούμε καθώς είναι σπανιότερες. 9

10 ΠΩΣ ΝΑ ΦΡΟΝΤΙΣΕΤΕ ΕΝΑ ΑΤΟΜΟ ΜΕ ALZHEIMER Η φροντίδα ενός ατόμου που πάσχει από Alzheimer μπορεί να είναι πολύ δύσκολη, αλλά υπάρχουν αρκετοί τρόποι για να αντιμετωπίσει κανείς την κατάσταση. Στη συνέχεια αναφέρονται μερικές πρακτικές συμβουλές που απευθύνονται σε συγγενείς και όσους φροντίζουν άτομα που πάσχουν από Alzheimer προκειμένου να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της νόσου: δημιουργήστε συνήθειες αλλά κρατήστε τα πράγματα φυσιολογικά Μια συνήθεια μπορεί να μειώσει τις αποφάσεις που χρειάζεται να λαμβάνει κανείς σε καθημερινή βάση και να εξασφαλίσει μια στοιχειώδη τάξη και δομή σε μια κατά τα άλλα πολύπλοκη ζωή. Η ρουτίνα μπορεί να αντιπροσωπεύει την ασφάλεια στη ζωή του ατόμου που πάσχει από Alzheimer, αλλά, αν και είναι βοηθητική, είναι σημαντικό τα πράγματα να διατηρηθούν όσο το δυνατόν πιο φυσιολογικά. Παρόλη την επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του ατόμου θα πρέπει κανείς να προσπαθεί να του/ της συμπεριφέρεται όπως ακριβώς και πριν την εκδήλωση της νόσου. υποστηρίξτε την ανεξαρτησία του ατόμου Είναι αναγκαίο το άτομο να διατηρήσει την ανεξαρτησία του για όσο το δυνατόν περισσότερο. Έτσι, το άτομο διατηρεί τον αυτοσεβασμό του και μειώνεται η επιβάρυνση γι αυτούς που τον φροντίζουν. διατηρήστε την αξιοπρέπεια του ατόμου Θυμηθείτε ότι ο άνθρωπος που φροντίζετε είναι ένα άτομο με συναισθήματα και αυτά που λέτε και κάνετε μπορεί να τον/ την ενοχλούν. Αποφύγετε να συζητάτε μπροστά του την κατάσταση της υγείας του. αποφύγετε τις συγκρούσεις Οποιαδήποτε διαμάχη μπορεί να προκαλέσει άγχος σε σας και το άτομο με Alzheimer, γι' αυτό αποφύγετέ την. Μην επικεντρώνεστε στις αποτυχίες και κρατείστε ήρεμη στάση. Ο θυμός μπορεί να κάνει την κατάσταση μόνο χειρότερη. Να θυμάστε: φταίει η ασθένεια και όχι το άτομο. 10

11 απλοποιείστε τις δραστηριότητες Προσπαθήστε να αποφεύγετε τις πολύπλοκες δραστηριότητες. Περιγράψτε με απλά βήματα τι ζητάτε να κάνει το άτομο που πάσχει. Μην προσφέρετε πολλές εναλλακτικές λύσεις γιατί ίσως δυσκολεύεται να επιλέξει. διατηρείστε την αίσθηση του χιούμορ σας Μπορείτε να γελάσετε μαζί με το άτομο με Alzheimer (αλλά όχι σε βάρος του). Το χιούμορ μπορεί να βοηθήσει να απαλλαγείτε από το άγχος. δημιουργείστε συνθήκες ασφάλειας Η απώλεια συντονισμού των κινήσεων και της μνήμης αυξάνει τις πιθανότητες ατυχήματος, επομένως στο σπίτι θα πρέπει να γίνουν μετατροπές ώστε να γίνει όσο το δυνατόν πιο ασφαλές. ενθαρρύνετε τη σωματική άσκηση και την καλή φυσική κατάσταση Σε πολλές περιπτώσεις αυτό μπορεί να βοηθήσει το άτομο να διατηρήσει τις υπάρχουσες σωματικές και νοητικές του ικανότητες για αρκετό καιρό. Η κατάλληλη άσκηση εξαρτάται από τη φυσική κατάσταση του ατόμου. Σε κάθε περίπτωση μπορείτε να συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό. αξιοποιείστε τις ικανότητες που διαθέτει το άτομο Μερικές δραστηριότητες μπορεί να αυξήσουν την αίσθηση της αξιοπρέπειας και αυτοεκτίμησης του ατόμου δίνοντας σκοπό και νόημα στη ζωή του. Ένα άτομο που κάποτε εργαζόταν ως οικοδόμος, κηπουρός, έμπορος ή στέλεχος εταιρίας μπορεί να αντλήσει ικανοποίηση χρησιμοποιώντας κάποιες από τις ικανότητες που σχετίζονται με αυτά τα επαγγέλματα. Όμως πρέπει κανείς να θυμάται ότι επειδή η επιδείνωση της νόσου γίνεται προοδευτικά, οι προτιμήσεις, τα γούστα και οι ικανότητές του μπορεί να αλλάξουν με τον καιρό, πράγμα που απαιτεί να είστε πολύ παρατηρητικοί και ευέλικτοι όταν προγραμματίζετε δραστηριότητες. διατηρείστε την επικοινωνία Καθώς η νόσος προχωρά, η επικοινωνία σας με το άτομο που πάσχει από Alzheimer θα γίνεται διαρκώς δυσκολότερη και θα ήταν βοηθητικό αν εσείς: 11

12 Βεβαιωθείτε ότι οι αισθήσεις του ασθενή δεν έχουν εξασθενήσει όπως η όραση και η ακοή (π.χ. τα γυαλιά μπορεί να μην καλύπτουν πλέον τους βαθμούς του ή τα ακουστικά να μη λειτουργούν κανονικά) Μιλάτε καθαρά, αργά, πρόσωπο με πρόσωπο και στο ύψος των ματιών Δείχνετε την αγάπη σας και τη ζεστασιά σας με σωματική επαφή, αν αυτό είναι κάτι που το άτομο επιθυμεί και τον/ την κάνει να αισθάνεται άνετα Προσέχετε τη «γλώσσα» του σώματος του ατόμου καθώς πρόκειται για ανθρώπους των οποίων η ικανότητα λόγου έχει περιοριστεί εξαιτίας της νόσου Προσέξετε τη «γλώσσα» του δικού σας σώματος Ανακαλύψετε ποιος συνδυασμός λέξεων υπενθύμισης, ή λέξεων παρακίνησης, καθοδήγησης και επίδειξης είναι αναγκαίος για να επικοινωνείτε αποτελεσματικά με το άτομο Πριν μιλήσετε βεβαιωθείτε ότι το άτομο σας προσέχει χρησιμοποιείστε βοηθήματα μνήμης Στα πρώιμα και μέσα στάδια της νόσου Alzheimer, τα βοηθήματα μνήμης μπορούν να βοηθήσουν ιδιαίτερα το άτομο να θυμάται και να αποφεύγεται η σύγχυση. Τα παρακάτω είναι μερικά επιτυχημένα παραδείγματα: Χρησιμοποιείστε φωτογραφίες των συγγενών όπου έχετε γράψει ευκρινώς το όνομά τους έτσι ώστε το άτομο να μπορεί να παρακολουθεί ποιος είναι ο καθένας Τοποθετείστε ταμπέλες στις πόρτες των δωματίων (π.χ. κουζίνα) με φωτεινά ευδιάκριτα χρώματα 12

13 ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΝΟΣΟ ΤΟΥ ALZHEIMER Οι παρακάτω συμβουλές έχουν υιοθετηθεί με βάση τις εμπειρίες και προτάσεις συγγενών και όσων φροντίζουν άτομα με Alzheimer. Αν και ίσως θεωρήσετε κάποιες δύσκολες στην εφαρμογή τους, να θυμάστε ότι κανείς δεν είναι τέλειος και ότι προσπαθείτε να κάνετε ό,τι καλύτερο μπορείτε: πλύσιμο και προσωπική υγιεινή Το άτομο που πάσχει από Alzheimer μπορεί να ξεχνά να πλυθεί ή να μην αναγνωρίζει πλέον το πλύσιμο σαν αναγκαιότητα ή να έχει ξεχάσει πως πλένεται κάποιος. Όταν προσφέρετε βοήθεια είναι σημαντικό να σέβεστε την αξιοπρέπεια του ατόμου. Διατηρείστε τις προηγούμενες συνήθειες του ατόμου στο πλύσιμο, όσο είναι δυνατόν. Να κάνει τακτικά το μπάνιο του αλλά όχι συχνότερα απ' ό,τι συνήθιζε παλαιότερα. Προσπαθήστε να κάνετε το πλύσιμο μια ευχάριστη και χαλαρωτική κατάσταση Ένα ντους μπορεί να είναι πιο εύκολο από το μπάνιο, αλλά αν το άτομο δεν είναι συνηθισμένο στο ντους μπορεί να του προκαλέσει ανησυχία Απλοποιείστε τη δραστηριότητα όσο είναι δυνατό περισσότερο Αν το άτομο αρνείται να πλυθεί, προσπαθείστε πάλι λίγο αργότερα που η διάθεσή του ίσως έχει φτιάξει Επιτρέψτε στο άτομο να κάνει όσο το δυνατόν περισσότερα χωρίς βοήθεια Αν το άτομο ντρέπεται, η κάλυψη κάποιων σημείων του σώματος κατά τη διάρκεια του πλυσίματος ίσως βοηθήσει Σκεφτείτε την ασφάλεια του ατόμου. Χρειάζεται κάτι σταθερό για να κρατηθεί, όπως μπάρες, αντιολισθητικό χαλάκι μπανιέρας ή μια καρέκλα, όλα αυτά βοηθούν Αν το μπάνιο οδηγεί πάντα σε καβγάδες, τότε ένα ντους στα όρθια μπορεί να είναι προτιμότερο 13

14 Αν εσείς αισθάνεστε διαρκώς ένταση στο πλύσιμο του ατόμου, τότε βρείτε κάποιον άλλο που να μπορεί να σας αντικαταστήσει Θυμηθείτε την υγιεινή των δοντιών ντύσιμο Το άτομο που πάσχει από Alzheimer μπορεί συχνά να ξεχνά να ντυθεί ή να μην αναγνωρίζει πλέον την ανάγκη να αλλάζει ρούχα, ενώ είναι συχνό φαινόμενο τα άτομα με Alzheimer να εμφανίζονται σε δημόσιους χώρους με ακατάλληλη περιβολή. Τοποθετείστε τα ρούχα με τη σειρά που πρέπει να φορεθούν Αποφύγετε τα ρούχα με πολύπλοκα κουμπώματα Ενθαρρύνετε την ανεξαρτησία στο ντύσιμο για όσο το δυνατόν περισσότερο Κάνετε επαναλήψεις αν είναι αναγκαίο Χρησιμοποιείστε μαλακά παπούτσια με λαστιχένιες σόλες (και όχι δερμάτινες σόλες) τουαλέτα και ακράτεια Το άτομο που πάσχει από Alzheimer μπορεί να χάσει την ικανότητα να αναγνωρίζει πότε πρέπει να πάει στην τουαλέτα, που είναι η τουαλέτα ή τι κάνει κάποιος μέσα στην τουαλέτα Δημιουργείστε ένα πρόγραμμα για το πότε θα πηγαίνει στην τουαλέτα Κολλήστε ταμπέλα στην πόρτα της τουαλέτας χρησιμοποιώντας φωτεινά χρώματα και μεγάλα γράμματα Αφήνετε την πόρτα της τουαλέτας ανοιχτή ώστε να την βρίσκει εύκολα Βεβαιωθείτε ότι μπορεί να βγάλει εύκολα τα ρούχα του Μειώστε την κατανάλωση υγρών στα λογικά και επιτρεπόμενα όρια πριν την ώρα του ύπνου (για να αποφύγετε τη νυχτερινή ενούρηση) Τοποθετείστε ένα δοχείο για τα ούρα δίπλα στο κρεβάτι, ίσως φανεί χρήσιμο μαγείρεμα Το άτομο που πάσχει από Alzheimer μπορεί στα τελικά στάδια της νόσου να χάσει την ικανότητα να μαγειρεύει, πράγμα που μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα αν το άτομο ζει μόνο του και να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο 14

15 τραυματισμού, καθώς ο κακός σωματικός συντονισμός μπορεί εύκολα να προκαλέσει καψίματα και κοψίματα. Αξιολογείστε πόσο καλά μπορεί να μαγειρέψει το ίδιο το άτομο Απολαύστε το μαγείρεμα σαν μια κοινή σας δραστηριότητα Εγκαταστήστε συσκευές ασφαλείας Απομακρύνετε αιχμηρά αντικείμενα και συσκευές Παρέχετε γεύματα που να εξασφαλίζουν επαρκή ποσότητα θρεπτικών συστατικών φαγητό Τα άτομα με Alzheimer συχνά ξεχνούν αν έχουν φάει ή πως να χρησιμοποιήσουν συσκευές, ενώ στα τελικά στάδια θα χρειάζεται να τα ταϊζετε και θα προκύψουν και κάποια σωματικά προβλήματα, όπως ότι θα δυσκολεύονται να μασήσουν σωστά την τροφή και να την καταπιούν. Ίσως χρειαστεί να υπενθυμίζετε στο άτομο πως να τρώει Χρησιμοποιείστε τροφή που αποτελείται από κομμάτια είναι πιο εύκολο και δεν λερώνει Κόψτε την τροφή σε μικρές μπουκιές για να αποφύγετε να πνιγεί το άτομο με το φαγητό. Στα τελικά στάδια της νόσου ίσως χρειαστεί να να λιώνετε ή να πολτοποιείτε το φαγητό Να υπενθυμίζετε στο άτομο να τρώει αργά Να έχετε υπόψη σας ότι το άτομο μπορεί να μην αισθάνεται το ζεστό και το κρύο και υπάρχει κίνδυνος να κάψει το στόμα του με καυτά φαγητά ή υγρά Όταν το άτομο παρουσιάσει δυσκολία στην κατάποση, συμβουλευτείτε το γιατρό ώστε να μάθετε μια τεχνική για να του δείξετε πως να καταπίνει Να σερβίρετε μία μερίδα φαγητό κάθε φορά οδήγηση Είναι επικίνδυνο για τα άτομα με Alzheimer να οδηγούν γιατί η κρίση τους είναι περιορισμένη και οι αντιδράσεις τους αργές. 15

16 Συζητείστε το θέμα με το άτομο ευγενικά Προτείνετε να χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής μεταφοράς Αν δεν μπορείτε να πείσετε το άτομο να μην οδηγεί, είναι αναγκαίο να συμβουλευτείτε το γιατρό. αλκοόλ και τσιγάρα Δεν υπάρχει ιδιαίτερος λόγος για τα άτομα που πάσχουν από Alzheimer να μην καταναλώνουν αλκοόλ με μέτρο, αρκεί να μην παίρνουν φάρμακα. Τα τσιγάρα αποτελούν μεγαλύτερο κίνδυνο γιατί μπορεί να προκαλέσουν κάψιμο ή φωτιά και βλάπτουν την υγεία. Να εποπτεύετε το άτομο όταν καπνίζει ή να αποθαρρύνετε το κάπνισμα γενικά Εάν παίρνει φάρμακα, συμβουλευτείτε τον γιατρό για την αλληλεπίδραση με το αλκοόλ δυσκολίες στον ύπνο Τα άτομα με Alzheimer μπορεί να είναι ανήσυχα τη νύχτα και να ενοχλούν την οικογένεια, κάτι που συνήθως αποτελεί το πιο εξοντωτικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένας συγγενής ή φροντιστής. Προσπαθήστε να αποθαρρύνετε το άτομο να κοιμάται στη διάρκεια της ημέρας Προσπαθήστε να πηγαίνετε με το άτομο μεγάλες βόλτες και προσθέστε σωματικές δραστηριότητες στη διάρκεια της ημέρας Προσπαθήστε να κάνετε το άτομο να αισθάνεται όσο το δυνατόν πιο άνετα την ώρα του ύπνου επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά Όταν το άτομο με Alzheimer ξεχνά αυτό που ήθελε να πει απ τη μια στιγμή στην άλλη, οδηγείται σε διαρκείς απορίες και επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις και συμπεριφορές. 16

17 Προσπαθήστε να τραβήξετε την προσοχή του ατόμου, προσφέρετέ του κάτι άλλο να δει, να ακούσει ή να κάνει Γράψτε τις απαντήσεις σε ερωτήσεις που ρωτά συχνά Μιλήστε του αργά και καθαρά, κοιτάζοντας τον. Δώστε ένα μήνυμα κάθε φορά και όχι πολλαπλές οδηγίες Αγκαλιάστε το άτομο και διαβεβαιώστε το με ζεστασιά, αν αυτό είναι κάτι που το άτομο αποδέχεται και τον/ την κάνει να αισθάνεται άνετα προσκόλληση Το άτομο με Alzheimer ίσως προσκολληθεί πολύ σ εσάς και σας ακολουθεί παντού. Αυτό μπορεί να είναι ενοχλητικό, δύσκολο να το χειριστείτε και να σας αποστερεί την ιδιωτικότητά σας, αλλά το άτομο συμπεριφέρεται έτσι σαν αποτέλεσμα της ανασφάλειάς του και του φόβου του ότι αν φύγετε δεν θα επιστρέψετε. Δώστε του κάτι να τον/ την απασχολήσετε, να τραβήξει την προσοχή του/ της όταν φεύγετε Ίσως θέλετε να ζητήσετε από κάποιον να μείνει στη θέση σας προκειμένου να έχετε χρόνο να μένετε μόνος/ η σας χάσιμο πραγμάτων και κατηγορίες κλοπής Το άτομο με Alzheimer μπορεί συχνά να ξεχνά που βρίσκονται τα διάφορα αντικείμενα και σε κάποιες περιπτώσεις να κατηγορεί εσάς και τους άλλους ότι τα έχετε πάρει. Αυτή η συμπεριφορά οφείλεται στην ανασφάλεια που αισθάνεται σε συνδυασμό με την αίσθηση απώλειας του ελέγχου και της μνήμης. Ανακαλύψτε αν το άτομο έχει μια αγαπημένη κρυψώνα για τα πράγματά του Να κρατάτε αντικλείδια και διπλά αντικείμενα από εκείνα που θεωρεί σημαντικά Ελέγξτε τα καλάθια αχρήστων πριν τα αδειάσετε Απαντήστε στις κατηγορίες του ατόμου ευγενικά όχι αμυντικά Συμφωνείστε μαζί του ότι το αντικείμενο έχει χαθεί και βοηθείστε να το βρει 17

18 παραλήρημα και παραισθήσεις Δεν είναι ασυνήθιστο για ένα άτομο που πάσχει από Alzheimer να έχει παραλήρημα και παραισθήσεις, που συνιστούν λανθασμένη αντίληψη της πραγματικότητας. Για παράδειγμα το άτομο μπορεί να έχει τη λανθασμένη αντίληψη ότι απειλείται από τον συγγενή ή αυτούς που το φροντίζουν. Το άτομο θεωρεί το παραλήρημα πραγματικό και του προκαλεί φόβο που μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες συμπεριφορές αυτο-προστασίας. Αν πάλι το άτομο έχει παραισθήσεις, τότε αυτός/ή μπορεί να βλέπει ή να ακούει πράγματα που δεν υπάρχουν, π.χ. να βλέπει κάποιον να στέκεται δίπλα στο κρεβάτι ή να ακούει ομιλίες ατόμων μέσα στο δωμάτιο. Μη διαφωνείτε με το άτομο σχετικά με την εγκυρότητα των όσων βλέπει ή \ ακούει Όταν το άτομο φοβάται, προσπαθήστε να τον/ την ανακουφίσετε. Η ήρεμη φωνή σας και το απαλό κράτημα του χεριού μπορούν να βοηθήσουν Αποσπάστε την προσοχή του ατόμου και κατευθύνετε την προσοχή του σε κάτι που είναι πραγματικό μέσα στο δωμάτιο Συμβουλευτείτε το γιατρό σχετικά με φάρμακα που μπορούν να βοηθήσουν στο πρόβλημα σεξουαλικές σχέσεις Η νόσος Alzheimer δεν επηρεάζει την ικανότητα του ατόμου να έχει σεξουαλικές σχέσεις, αλλά η συμπεριφορά του μπορεί να αλλάξει. Τα απαλά χάδια και οι αγκαλιές μπορούν να προσφέρουν αμοιβαία ικανοποίηση και θα σας δώσουν να καταλάβετε αν το άτομο είναι σε θέση και έχει διάθεση να προχωρήσει σε στενότερη επαφή. Είναι σκόπιμο να έχετε υπομονή γιατί το άτομο μπορεί να μην ανταποκρίνεται όπως πριν ή να δείχνει ότι έχει χάσει το ενδιαφέρον του. Για μερικά ζευγάρια η σεξουαλική εγγύτητα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κομμάτι ικανοποίησης στη σχέση τους. Το αντίστροφο μπορεί να συμβεί επίσης. Το άτομο μπορεί να έχει εκτεταμένες απαιτήσεις για σεξ ή να συμπεριφέρεται με τρόπο που να σας κάνει να αισθάνεστε άβολα. Μπορεί να αισθάνεστε ενοχές επειδή έχετε την ανάγκη ή προτιμάτε να κοιμάστε ξεχωριστά. 18

19 Ζητείστε βοήθεια από άλλα άτομα που φροντίζουν κάποιον/ α με Alzheimer ή από γιατρούς και επαγγελματίες υγείας που εμπιστεύεστε Μην φοβάστε να συζητήσετε αυτά ή άλλα σχετικά θέματα με επαγγελματίες που είναι εκπαιδευμένοι να καταλαβαίνουν και να σας βοηθούν να αντιμετωπίσετε την κατάσταση ανάρμοστη σεξουαλική συμπεριφορά Το άτομο με Alzheimer μπορεί να επιδείξει ανάρμοστη σεξουαλική συμπεριφορά, αλλά αυτό είναι σπάνιο. Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να περιλαμβάνει γδύσιμο σε δημόσιους χώρους, χάϊδεμα των γεννητικών οργάνων ή χάϊδεμα τρίτου προσώπου με ανάρμοστο τρόπο. Προσπαθήστε να μην αντιδράσετε υπερβολικά στη συμπεριφορά αυτή θυμηθείτε ότι ευθύνεται η νόσος Αν το άτομο αρχίσει να γδύνεται, ήρεμα αποθαρρύνετε τη συμπεριφορά Προσπαθήστε να αποσπάσετε την προσοχή του ατόμου σε μια άλλη δραστηριότητα περιπλάνηση Αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα ανησυχητικό πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπίσετε. Το άτομο με Alzheimer μπορεί να περιπλανιέται μέσα στο σπίτι ή να φεύγει από το σπίτι και να περιπλανιέται στη γειτονιά, οπότε υπάρχει κίνδυνος να χαθεί. Η ασφάλεια αποτελεί πρώτη προτεραιότητα για ένα άτομο με Alzheimer που βρίσκεται μόνο του έξω σε δημόσιους χώρους. Βεβαιωθείτε ότι το σπίτι σας είναι ασφαλές και ότι το άτομο δεν μπορεί να φύγει χωρίς να το γνωρίζετε Διαμορφώστε το χώρο μέσα στο σπίτι έτσι ώστε να είναι περισσότερο ασφαλείς. Αποφύγετε τα πολλά αντικείμενα που δυσκολεύουν τη μετακίνηση. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση συσκευών που μπορεί να προκαλέσουν ατύχημα (μάτια κουζίνας, γκάζι κλπ.). Εξασφαλίστε επαρκή φωτισμό στο σπίτι 19

20 Βεβαιωθείτε ότι το άτομο έχει μαζί του κάτι που να διευκολύνει στην αναγνώριση της ταυτότητάς του/ της Όταν το άτομο βρεθεί, αποφύγετε να δείξετε θυμό μιλήστε ήρεμα, με αποδοχή και αγάπη Είναι χρήσιμο να έχετε μια πρόσφατη φωτογραφία του ατόμου σε περίπτωση που χαθεί και χρειαστεί να ζητήσετε βοήθεια από άλλους βία και επιθετικότητα Κατά διαστήματα το άτομο μπορεί να θυμώνει, να γίνεται επιθετικό ή βίαιο. Αυτό συμβαίνει για διάφορους λόγους, όπως η αίσθηση της απώλειας του κοινωνικού ελέγχου και της κρίσης, η απώλεια της ικανότητας να εκφράζει τα αρνητικά συναισθήματα και η απώλεια της ικανότητας να καταλαβαίνει τις πράξεις και ικανότητες των άλλων. Αυτό αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει ο συγγενής και οι φροντιστές. Μείνετε ήρεμοι, προσπαθήστε να μη δείξετε φόβο ή ότι υπάρχει κίνδυνος Προσπαθήστε να αποσπάσετε/ τραβήξετε την προσοχή του ατόμου σε κάποια ήρεμη δραστηριότητα Δώστε στο άτομο περισσότερο χώρο Ανακαλύψτε τι προκάλεσε την αντίδραση και προσπαθήστε να το αποφύγετε στο μέλλον Αν τα κρούσματα βίας είναι συχνά, θα χρειαστεί να ζητήσετε βοήθεια. Μιλήστε σε κάποιον για υποστήριξη και συμβουλευτείτε το γιατρό σας για να σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε την κατάσταση κατάθλιψη και άγχος Το άτομο με Alzheimer μπορεί να αισθάνεται κατάθλιψη, να είναι αποσυρμένο και δυστυχισμένο και να μιλά, να ενεργεί και να σκέφτεται αργά, πράγμα που μπορεί να επηρεάζει τις καθημερινές του συνήθειες και το ενδιαφέρον του για φαγητό. Συμβουλευτείτε το γιατρό, που μπορεί να είναι σε θέση να βοηθήσει ή να σας παραπέμψει σε κάποιον ειδικό 20

21 Δώστε περισσότερη αγάπη και υποστήριξη στο άτομο Μην περιμένετε το άτομο να βγει από την κατάσταση της κατάθλιψης αμέσως Αποφύγετε τις πολυμελείς συγκεντρώσεις. Όσο και αν νομίζετε ότι ευχαριστούν τον συγγενή σας, κατά βάθος τον μπερδεύουν και τον συγχύζουν. Αν όμως βρεθεί σε μία τέτοια συγκέντρωση, φροντίστε να του μιλούν ένας ένας και όχι όλοι μαζί. 21

22 ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΒΑΡΟΣ ΤΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ Η νόσος Alzheimer επηρεάζει όχι μόνο το ίδιο το άτομο, αλλά και ολόκληρη την οικογένειά του. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση πέφτει σε όποιον έχει αναλάβει τη φροντίδα του ατόμου με Alzheimer. Πολύ συχνά τα μέλη οικογενειών που αντιμετωπίζουν τη νόσο Alzheimer σε κάποιο συγγενή τους παραμελούν τη δική τους υγεία. Έχουν τέτοια συναισθηματική φόρτιση εξαιτίας αυτού του προβλήματος ώστε δεν είναι σε θέση οι ίδιοι να αντιληφθούν την ψυχική πίεση την οποία υφίστανται. Το προσωπικό και συναισθηματικό άγχος της φροντίδας είναι τεράστιο και είναι αναγκαίο να σχεδιάζει κανείς τρόπους για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της ασθένειας στο μέλλον. Οι συγγενείς για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικότερα τις νέες καταστάσεις και να βοηθήσουν περισσότερο το συγγενή τους, είναι απαραίτητο να προσέξουν τη δική τους υγεία. Η κατανόηση των συναισθημάτων σας, θα σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε με επιτυχία τα προβλήματα του συγγενή σας όπως επίσης και τα δικά σας. Μερικά από τα συναισθήματα που μπορεί να νιώσετε είναι η λύπη, η ενοχή, ο θυμός, η ντροπή, η μοναξιά και πιθανόν και άλλα. λύπη Αυτό αποτελεί μια φυσική αντίδραση για όποιον βιώνει μια απώλεια. Στη διάρκεια της νόσου μπορεί να αισθανθείτε ότι έχετε χάσει μια συντροφιά, ένα φίλο ή ένα γονιό και συχνά να πενθείτε γι αυτό που ήταν το άτομο πριν νοσήσει. Μόλις νομίζετε ότι έχετε προσαρμοστεί, το άτομο αλλάζει πάλι. Είναι φοβερό όταν το άτομο δεν σας αναγνωρίζει πια. Σε πολλούς είναι δύσκολο να χαρούν ακόμα και τις ευτυχισμένες στιγμές. Μερικές φορές μοιάζουν σαν να μην υπάρχουν καθόλου. Οι ανάγκες του συγγενή σας απασχολούν υπερβολικά, ίσως σας εξοντώνουν. Ορισμένες οικογένειες έχουν ανακαλύψει ότι είναι σε θέση να νιώσουν λίγη ευτυχία απομονώνοντας κομμάτια της ζωής τους. Έτσι, για να μπορέσουν να απολαύσουν ένα ευτυχισμένο γεγονός, προσπαθούν να μην ανησυχούν για το αύριο. Το χιούμορ έχει βοηθήσει πολλές οικογένειες. Το γέλιο είναι θεραπευτικό, κυρίως όταν γελάμε μαζί με άλλους. Το να απομακρύνεστε από το συγγενή σας σε περιοδικά χρονικά διαστήματα θα σας βοηθήσει να "ξαναφορτίσετε τις μπαταρίες σας". Συνήθως, η 22

Άνοια στην Τρίτη ηλικία:

Άνοια στην Τρίτη ηλικία: Άνοια στην Τρίτη ηλικία: οι επιπτώσεις της νόσουστηνκαθημερινότητα της οικογένειας και οι τρόποι παρέμβασης για μια λειτουργική επικοινωνία Γκαρίπη Χριστιάνα / Κλινική ψυχολόγος Τι είναι άνοια; Μία ετερογενής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά

Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά Η νόσος Alzheimer είναι μια εκφυλιστική νόσος που αργά και προοδευτικά καταστρέφει τα εγκεφαλικά κύτταρα. Δεν είναι λοιμώδη και μεταδοτική, αλλά είναι η πιο κοινή αιτία άνοιας μια κατάσταση που επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση

H νόσος Αλτσχάιμερ. Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση H νόσος Αλτσχάιμερ Για να τη θεραπεύσουμε, δεν υπάρχει φάρμακο. Μόνο πολλή αγάπη... Κοινωνική Οργάνωση Τι είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ; Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι μια εκφυλιστική νόσος, η οποία αργά

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Κοινωνικοί παράγοντες που οδηγούν στη χρήση αλκοόλ τους νέους Ο πιο συχνός λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί; Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ "Είμαι ο ίδιος μέσα και έξω από την τάξη; Γιατί;" Υπεύθυνη καθηγήτρια: Τζωρτζάτου Μάρια Εισαγωγική Παρουσίαση από την υπεύθυνη καθηγήτρια. Με το παραπάνω θέμα ασχολήθηκαν κατά

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ Η νόσος του Parkinson είναι μια προοδευτικά εξελισσόμενη, εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βιώνουμε αλλαγές στην οικογένειά μας, όπως το διαζύγιο των γονιών μας. Μας απογοητεύουν ή απογοητεύουμε τον εαυτό μας.

Βιώνουμε αλλαγές στην οικογένειά μας, όπως το διαζύγιο των γονιών μας. Μας απογοητεύουν ή απογοητεύουμε τον εαυτό μας. Νοιώθεις θυμωμένος Το φυλλάδιο θα σε βοηθήσει στην περίπτωση που νιώθεις ότι ο θυμός σου δυσκολεύει τη ζωή σου και θα σου προτείνει λύσεις για να αντιμετωπίζεις και να ελέγχεις τα έντονα συναισθήματα θυμού...

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΣΟ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΣΟ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΣΟ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Τι είναι άνοια; Ο όρος «άνοια» αναφέρεται σε μια σειρά συμπτωμάτων που παρουσιάζουν άτομα με νοσήματα που

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού. Ν. Καστοριάς

Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού. Ν. Καστοριάς Κέντρο Ημέρας για Παιδιά, Εφήβους και Νεαρούς Ενήλικες με Διαταραχή στο Φάσμα του Αυτισμού Ν. Καστοριάς Τεύχος 8 Δεκέμβριος 2015 [1] Επίσκεψη στο γιατρό. Η επίσκεψη στο γραφείο ενός γιατρού ή άλλου ειδικού

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών

Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Δρ Γεώργιος Γιαννακόπουλος Ψυχίατρος παιδιών και εφήβων Η αποτελεσματική επικοινωνία γονέων-εκπαιδευτικών Εταιρεία Εκπαίδευσης και Ψυχοθεραπείας Αθήνα 2013 0 Copyright 2013 Γεώργιος Γιαννακόπουλος ISBN:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Ν Ο Σ Ο Υ A L Z H E I M E R & Σ Υ Ν Α Φ Ω Ν Δ Ι Α Τ Α Ρ Α Χ Ω Ν Α Θ Η Ν Ω Ν ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Δρ Παρασκευή Σακκά,

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της υγείας του μαστού

Η σημασία της υγείας του μαστού Η σημασία της υγείας του μαστού y Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο κοινός γυναικείος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 1.1 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 411,000 θανάτους κάθε χρόνο. y Η σωματική άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Βοήθεια για τους περιθάλποντες ατόμων με άνοια

Βοήθεια για τους περιθάλποντες ατόμων με άνοια Σεπτέμβριος 0 Με τη δωρεά των κοινωφελών ιδρυμάτων: Βοήθεια για τους περιθάλποντες ατόμων με άνοια Βοήθεια για τους περιθάλποντες ατόμων με άνοια Βασικές πληροφορίες για την άνοια Δημοσιεύθηκε από τον

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

The Keele STarT Back Screening Tool

The Keele STarT Back Screening Tool The Keele STarT Back Screening Tool Σκεπτόμενος (-η) τις 2 τελευταίες εβδομάδες σημειώστε την απάντησή σας στα ακόλουθα ερωτήματα: Διαφωνώ Συμφωνώ 0 1 1 Ο πόνος στην μέση μου απλώθηκε κάτω στο (-α) πόδι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

EM-kit Empowerment of immigrant women

EM-kit Empowerment of immigrant women Συμβουλή 1: Αντιμέτωποι με το άγχος της ανεργίας «Αντιμετώπισε τα συναισθήματα σου» Βιώνοντας την συναισθηµατική πίεση της ανεργίας Κατέγραψε τα συναισθήματα σου. Εξέφρασε οτιδήποτε αισθάνεσαι για το ενδεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός;

Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Τι είναι ο Ιδεοψυχαναγκασμός; Ο Ιδεοψυχαναγκασμος, ανήκει στις αγχώδεις διαταραχές και είναι μια κατάσταση που μερικές φορές μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και να επιμένει για χρόνια. Το άτομο που πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Eυθυμιόπουλος Σπύρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ

Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΤΗΤΑ Κελεπούρης Ζήσης Γενικός ιατρός Επιμελητής Β ΚΥΚ Ένα από τα δύσκολα καθήκοντα του γιατρού είναι και η αναγγελία δυσάρεστων ειδήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα καθημερινής φροντίδας σε ανθρώπους με Άνοια

Θέματα καθημερινής φροντίδας σε ανθρώπους με Άνοια Θέματα καθημερινής φροντίδας σε ανθρώπους με Άνοια Βασίλης Παπαδόπουλος Νοσηλευτής Τ.Ε. Προϊστάμενος Νοσηλευτής Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων Άκτιος και Άκτιος Μονάδα Alzheimer Ο ρόλος του νοσηλευτή σε

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΘΕΜΑ: «Παρεμβάσεις στην ΣΤ τάξη» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Το Κέντρο Πρόληψης του Δήμου Γλυφάδας σε συνεργασία με το διευθυντή του 1 ου δημοτικού κο Κασσέρη, υλοποίησε

Διαβάστε περισσότερα

Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό

Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό Συλλέγοντας πληροφορίες Μερικοί άνθρωποι νιώθουν καλύτερα όταν γνωρίζουν πολλά για την ασθένεια τους γιατί έτσι ξέρουν ακριβώς τι έχουν να αντιµετωπίσουν.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Αξιολόγηση Ικανοτήτων 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Αξιολόγηση Ικανοτήτων Αξιολόγηση Ικανοτήτων Γενική Περιγραφή της Ενότητας: Αυτή η ενότητα στοχεύει στην αξιολόγηση των ηγετικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης

Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης Η. Διαδικασία διαμεσολάβησης 1. Εισαγωγή στη διαμεσολάβηση (30 ) Στόχοι Να εντοπίσουν παρακολουθήσουν τη διαδικασία διαμεσολάβησης. Διαδικασία Έχουμε από πριν καλέσει δυο μέλη (ένα αγόρι Α και ένα κορίτσι

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν

Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν Ε Γ Χ Ε Ι Ρ Ι Δ Ι Ο Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Ω Ν ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER & ΣΥΝΑΦΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΟΜΕΑ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ #6005 ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ Σας καλωσορίζουμε στην πρώτη σας συγκέντρωση των Ανώνυμων Οικογενειών! Δείξατε ότι έχετε πολύ θάρρος και ότι στα αλήθεια νοιάζεστε με το να

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο; Ημερομηνία 28/09/2015 Μέσο Συντάκτης Link clickatlife.gr Χριστίνα Χρυσανθοπούλου http://www.clickatlife.gr/euzoia/story/63076/pos-tha-kano-to-paidi-mou-naagapisei-to-sxoleio ΕΥΖΩΙΑ Πώς θα κάνω το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

G-I E Q-E U. Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Συμμετοχής στη Φροντίδα. Ευρωπαϊκή Έκδοση

G-I E Q-E U. Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Συμμετοχής στη Φροντίδα. Ευρωπαϊκή Έκδοση Στοιχεία εξεταζομένου :... G-I E Q-E U Ερωτηματολόγιο Αξιολόγησης Συμμετοχής στη Φροντίδα Ευρωπαϊκή Έκδοση Μετάφραση, προσαρμογή και στάθμιση από την Κλινική Κοινωνικής & Οικογενειακής Ιατρικής, Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΓΟΝΕΙΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ 0 Από τους γονείς των ομάδων γονέων του ΕΕΕΕΚ Κορδελιού 2013-2014 για εμάς τους ίδιους, για τους άλλους γονείς και για τους δασκάλους που ενδιαφέρονται Βιβλίο 1 ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ? Πως? ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ 6+1 συμβουλές για να διατηρήσετε τα κίνητρά σας για άσκηση ισχυρά! Πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν ένα πρόγραμμα γυμναστικής γεμάτοι

Διαβάστε περισσότερα

«Είναι πραγματική η πείνα σας ή συναισθηματική;» από τον Νίκο Καφετζόπουλο Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο και την Nutribase!

«Είναι πραγματική η πείνα σας ή συναισθηματική;» από τον Νίκο Καφετζόπουλο Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο και την Nutribase! «Είναι πραγματική η πείνα σας ή συναισθηματική;» από τον Νίκο Καφετζόπουλο Κλινικό Διαιτολόγο-Διατροφολόγο και την Nutribase! Πεινάτε πραγματικά ή είναι παιχνίδι του μυαλού? Μάθετε να διαχωρίζετε την συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Για την υγεία της καρδιάς μας

Για την υγεία της καρδιάς μας Για την υγεία της καρδιάς μας Ο καρδιαγγειακός κίνδυνος επηρεάζει όλες τις ηλικίες, άνδρες και γυναίκες και όλες τις κοινωνικές ομάδες και βέβαια αποτελεί ένα μύθο ότι πλήττει μόνο ηλικιωμένους, άνδρες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ. ΚΑΛΕΣΕ το 1109

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ. ΚΑΛΕΣΕ το 1109 1109 ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΚΑΛΕΣΕ το 1109 για να μιλήσεις με έναν από τους Ειδικούς Χειριστές Κλήσεων, που θα χαρεί να απαντήσει στις απορίες σου σχετικά με το τί μπορείς να κάνεις εσύ για να σταματήσεις την

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι οι ψυχικές παθήσεις;

Τι είναι οι ψυχικές παθήσεις; Greek Τι είναι οι ψυχικές παθήσεις; (What is mental illness?) Τι είναι οι ψυχικές παθήσεις; Περίπου ένας στους πέντε Αυστραλούς θα υποστεί κάποια ψυχική πάθηση, και οι περισσότεροι από εμάς θα δοκιμάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου

Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι. Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Ευχάριστο διάβασμα στο σπίτι Αναστασία Χ Γιαννακού Ειδική Παιδαγωγός Καθηγήτρια Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Βασική Αρχή!!! Ο ενήλικας καθοδηγεί το παιδί κατά τη φοίτηση του στην Α τάξη του Δημοτικού Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα