Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ µια πρόταση για µελέτη των λιγότερο φανερών παραµέτρων της εικονοποιηµένης αφήγησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ µια πρόταση για µελέτη των λιγότερο φανερών παραµέτρων της εικονοποιηµένης αφήγησης"

Transcript

1 Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ µια πρόταση για µελέτη των λιγότερο φανερών παραµέτρων της εικονοποιηµένης αφήγησης Types of narative development in comics a proposal for the study of the less obvious variables in story-telling with pictures Μένης Θεοδωρίδης, Κρυσταλία Χαλκιά, ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σε µια µορφή σύγχρονης καλλιτεχνικής έκφρασης, όπως το κόµιξ, που αξιοποιεί εκφραστικά µέσα προερχόµενα από άλλες τέχνες (εικαστικά, λογοτεχνία, κινηµατογράφος) η προσπάθεια ολοκληρωµένης µελέτης και ανάλυσης των έργων δεν µπορεί παρά να λαµβάνει υπόψη τις εκφραστικές παραµέτρους όλων αυτών των τεχνών. Στην εισήγηση αυτή, γίνεται προσπάθεια να επισηµανθούν µερικές χαρακτηριστικές παράµετροι από το χώρο της κινηµατογραφικής έκφρασης, που καθορίζουν την προσωπική αφηγηµατική ροή κάθε δηµιουργού-αφηγητή κόµιξ. Πρόκειται για τις έννοιες του κάδρου, της οπτικής γωνίας, του µοντάζ και του ήχου που, αν και σπάνια σχολιάζονται από τους µελετητές, χαρακτηρίζουν έντονα την προσωπική έκφραση κάθε δηµιουργού. ηµοσίευση: Θεοδωρίδης Μ. & Χαλκιά Κρ. (2005), «Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ», στο βιβλίο Εικόνα και Παιδί, (Επιµέλεια: Ουρανία Κωνσταντινίδου-Σέµογλου), Εκδ. Cannot not design publications σελ (Κείµενο), (Εικόνες).

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η µελέτη και η ανάλυση των κόµιξ ως έργων µιας αυτόνοµης µορφής καλλιτεχνικής έκφρασης, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών µελετητών που προέρχονται από πολύ διαφορετικές ειδικότητες του ακαδηµαϊκού χώρου. Στις προσεγγίσεις τους ανιχνεύεται η επιστηµονική του καθενός προέλευση καθώς οι αναλύσεις τους κυριαρχούνται από την οπτική και τα εργαλεία που καθένας µεταφέρει από το αρχικό ερευνητικό του πεδίο στο χώρο του κόµιξ. Κειµενικές προσεγγίσεις των κόµιξ Η δηµοτικότητα των κόµιξ στις µικρές ηλικίες κίνησε το ενδιαφέρον πολλών παιδαγωγών σχετικά µε το ρόλο και την αξία των κόµιξ στη διαπαιδαγώγηση. Έτσι η εικονοποιηµένη αφήγηση των κόµιξ εξετάζεται ως µέσον ισχυρής υποβολής µηνυµάτων, αξιών και ιδεολογίας γενικότερα, που διαπλάθει συνειδήσεις, καθιερώνει επικοινωνιακούς κώδικες και διαµορφώνει ιδιαίτερους τρόπους πρόσληψης και κατανόησης του κοινωνικού περιβάλλοντος. Συνακόλουθες είναι και οι συχνές προσπάθειες αξιοποίησης του µέσου για να εξυπηρετηθούν άλλοτε µεν φρονηµατιστικοί στόχοι και άλλοτε να διδαχτούν αποτελεσµατικά («µε απλό και ευχάριστο τρόπο») διάφορα διδακτικά αντικείµενα. Προσπάθειες όχι απαραίτητα καταδικαστέες αφού ο αριστουργηµατικός Αστερίξ, προϊόν αναµφισβήτητα της ανεπανάληπτης ιδιοσυγκρασίας και έµπνευσης των δηµιουργών του, ξεκίνησε µε την παιδαγωγικά στρατευµένη πρόθεση, να εξοικειωθούν τα παιδιά µε µια, ως τότε, πολύ απόµακρή τους ιστορική περίοδο. Ακριβώς όπως αιώνες πριν ο Αίσωπος, ο Ιησούς και άλλοι, επεχείρησαν να αξιοποιήσουν το µέσον της αφηγηµατικής µυθοπλασίας για την αποτελεσµατική παρουσίαση των δικών τους ιδεών. Η αναζήτηση λοιπόν των παιδαγωγικών διαστάσεων και των διδακτικών δυνατοτήτων της εικονοποιηµένης αφήγησης, χαρακτηρίζει την οπτική των παιδαγωγών στο χώρο του κόµιξ. (Κωνσταντινίδου-Σέµογλου 2001, Χαλκιά κ.α. 2001, Γρόσδος κ.α. 1999, Μαλαφάντης 1996). Η φανατική ανταπόκριση των νέων και οι εµφανείς ιδιαιτερότητες της κουλτούρας των κόµιξ, προσανατόλισαν τους ερευνητές από το χώρο της κοινωνιολογίας, στη µελέτη των ιδεολογικών τάσεων, των στερεοτύπων, των ρόλων που συνήθως αναδύονται µέσα από τους ήρωες των κόµιξ, αλλά και των κοινωνικών συνιστωσών που εκφράζονται και αντανακλώνται στη νέα αυτή µορφή αφήγησης. Ποιές ανάγκες έστρεψαν την εικονοποιηµένη αφήγηση σε αναζήτηση καταστάσεων συνεχούς έντασης; Ποιές κοινωνικές συνθήκες διεκδικούν την επιβεβαίωσή τους µέσα από τον άµεσα αναγνωρίσιµο αλλά προκλητικά και ηδονικά αυθαίρετο κόσµο των κόµιξ; Η κοινωνιολογική προσέγγιση των κόµιξ και η µελέτη µε τα θεωρητικά εργαλεία της κοινωνικής έρευνας, έχουν από καιρό καταθέσει αξιόλογες αναλύσεις και κριτικές για τα ερωτήµατα αυτά (Μαρτινίδης 1989, Σκαρπέλος 2000). Όπως θα ήταν αναγκαίο και οι δύο παραπάνω χαρακτηριστικές κατηγορίες µελετητών (παιδαγωγών και κοινωνιολόγων) καθώς και πολλών άλλων συναφών ερευνητών από το χώρο των κοινωνικών επιστηµών, αντιµετωπίζουν το κόµιξ ως κείµενο (text). Αντιµετωπίζουν δηλαδή το εικονοποιηµένο αφήγηµα (εικόνες, διαλόγους, αλληλουχία εικόνων στη σελίδα κ.λπ.) ως συνολικό κείµενο προς «ανάγνωση» (πολύτιµα εδώ είναι τα εργαλεία της ψυχανάλυσης, της σηµειωτικής ανάλυσης και της ανθρωπολογικής έρευνας). Ας επισηµανθεί παρενθετικά ότι, σχετικά µε τα κόµιξ, ο όρος κείµενο δεν αναφέρεται στα µικρά, γραπτά κείµενα µέσα στο κόµιξ (δηλαδή στους διαλόγους µέσα στα «µπαλονάκια» ή στις συνδετικές φράσεις εκτός εικόνων), αλλά στο συνολικό περιεχόµενο της αφήγησης. Έτσι τα στοιχεία της αφήγησης στα κόµιξ, κυρίως προκύπτουν µέσα από τις εικόνες. Για παράδειγµα, η πληροφορία ότι ο Οβελίξ είναι χοντρός, ή ότι οι αδερφοί Ντάλτον είναι «φτυστοί» µεταξύ τους αλλά διαφορετικού ύψους (εικόνα 1), δεν προκύπτει από κάποια γραπτή ή προφορική περιγραφή αλλά µέσα από τις αντίστοιχες εικόνες που αποτελούν το εικονοποιηµένο κείµενο του κόµιξ.

3 Εικόνα 1 Μέσα από τις ίδιες εικόνες, τους διαλόγους κ.λπ. απορρέουν οι χαρακτηριστικές κειµενικές παράµετροι που, όπως και σε κάθε άλλου είδους αφήγηµα, αναγνωρίζουµε στα κόµιξ. ηλαδή η θεµατολογία του κόµιξ, η δραµατουργική του ανέλιξη (πλοκή), η ανάπτυξη των χαρακτήρων του, ο χώρος και η εποχή που διαδραµατίζεται η ιστορία του, οι κοινωνικές συνθήκες στις οποίες αναφέρεται, οι ιδεολογικές και φιλοσοφικές απόψεις που υπαινίσσεται, τα στερεότυπά του, οι συµβολισµοί που χρησιµοποιεί και πολλές άλλες κειµενικές παράµετροι προκύπτουν από τις εικόνες του κόµιξ που, στην ουσία, αποτελούν το αφηγηµατικό µέσον. Παιδαγωγοί και κοινωνιολόγοι λοιπόν, µελετούν τα κείµενα των κόµιξ. Κυρίως ενδιαφέρονται για τις εµφανείς κειµενικές διαστάσεις. Τί αφηγείται κάθε κόµιξ και ποιές αναγωγές µπορούν να γίνουν από την ανάλυση των στοιχείων του κειµένου. Όµως το συνολικό περιεχόµενο της αφήγησης διαµορφώνεται καθοριστικά και από τον τρόπο της αφήγησης. Τον τρόπο χρήσης δηλαδή και αξιοποίησης, των µέσων αφήγησης που ο εκάστοτε αφηγητής επιλέγει. (Meyrowitz 1998, Zettl 1998). Συγκειµενικές προσεγγίσεις των κόµιξ (contextual analysis) Χάρη στις δυνατότητες των αφηγηµατικών µέσων, ο κάθε δηµιουργός κόµιξ εκφράζει την ιδιαίτερη, προσωπική του µατιά και επεξεργάζεται το ιδιαίτερο προσωπικό του ύφος. Για παράδειγµα, το ιδιαίτερο σκιτσογραφικό ύφος κάθε δηµιουργού κόµιξ είναι συνήθως το στοιχείο που αµέσως µας επιτρέπει να αναγνωρίσουµε τίνος έργο κρατάµε στα χέρια µας. Οι ήρωες που σχεδίασε ο Ουντερζό για να αφηγηθεί τις ιστορίες του Αστερίξ, δεν θα έµοιαζαν καθόλου µε τους ήρωες που θα σχεδίαζε ο Πράττ αν ήθελε να αφηγηθεί κάποιες ιστορίες µε ελεύθερους Γαλάτες στην περίοδο της Ρωµαϊκής κατοχής. Έτσι, το σκιτσογραφικό ύφος εκφράζει την προσωπική µατιά του δηµιουργού πάνω στα πράγµατα και φυσικά καθορίζει τη γενική ατµόσφαιρα της αφήγησης, που µε τη σειρά της επηρεάζει καθοριστικά την εξέλιξη της ιστορίας του συγκεκριµένου έργου, δηλαδή το συνολικό κείµενο. Επιλέγοντας τον τρόπο που θα αξιοποιήσει τα αφηγηµατικά του µέσα, δηλαδή τα συνκείµενα στοιχεία της αφήγησής του, ο δηµιουργός κόµιξ αποδίδει έµµεσα πρόσθετες, λιγότερο εµφανείς, κειµενικές πληροφορίες που δεν χαρακτηρίζουν µονάχα το συγκεκριµένο αφήγηµά του αλλά διαχέονται στο σύνολο των έργων του και αποτελούν τον κοινό τους παρανοµαστή: το προσωπικό του ύφος. Κατά βάθος, κάθε δηµιουργός κόµιξ, µέσα από τα συν-κειµενικά στοιχεία που επιλέγει, οικοδοµεί το προσωπικό του αφηγηµατικό σύµπαν µέσα στο οποίο διαδραµατίζονται οι ιστορίες του. Κάθε κείµενο συνεπώς, ανήκει και λειτουργεί στο αυθαίρετο σύµπαν που έπλασε ο δηµιουργός-αφηγητής του το σύµπαν όµως αυτό συνάγεται από µία σειρά διαφορετικών έργων του ίδιου δηµιουργού-αφηγητή καθώς προκύπτει, όχι από τα εµφανή κειµενικά στοιχεία µιας

4 µεµονωµένης αφήγησης, αλλά από τα συγκειµενικά στοιχεία που ο αφηγητής επιλέγει για να αφηγηθεί τις ιστορίες του «µε το δικό του τρόπο». Οι συν-κείµενες (συγκειµενικές) παράµετροι όπως το σχέδιο και το χρώµα, δεν αποτελούν εικαστικά στοιχεία µόνον κάθε ξεχωριστής εικόνας (καρρέ) της αφήγησης, αλλά χαρακτηρίζουν δυναµικά το σύνολο του έργου ενός δηµιουργού και παραπέµπουν στο ιδιαίτερο, προσωπικό του σύµπαν. Το αναγνωρίσιµο σχέδιο του Πράττ υπαινίσσεται συγκεκριµένους κώδικες συµπεριφοράς και ηθικής µεταξύ των ηρώων του. Υπαινίσσεται ταυτόχρονα είδη ιστοριών και προσωπικό ρυθµό αφήγησης που διαφέρει από αυτόν οποιουδήποτε άλλου δηµιουργού. Ο τρόπος που ο Μανάρα ζωγραφίζει τις ηρωϊδες του προδικάζει ένα προσωπικό σύµπαν που φυσικά υπαγορεύει ιδιαίτερες ιστορίες, σχέσεις ηρώων και πλοκή. Ο τρόπος που ο Μπάρκς ζωγραφίζει τους ιθαγενείς του Αµαζονίου ή τους νοµάδες της ερήµου στη Σαχάρα, ανάγεται στο προσωπικό του σύµπαν και τις αντιλήψεις του για τον πολιτισµό και υπαγορεύει ευθέως το είδος της σχέσης που οι ήρωές του θα µπορούσαν να αναπτύξουν µε το ντόπιο πληθυσµό των εξωτικών χωρών. Για τη µελέτη λοιπόν των τόσο σηµαντικών συγκειµενικών παραµέτρων στα κόµιξ, χρειάστηκε να χρησιµοποιηθούν τα ερευνητικά εργαλεία των κριτικών της λογοτεχνίας, των κριτικών και των θεωρητικών που απασχολούνται µε τις εικαστικές τέχνες, των κοινωνιολόγων της επικοινωνίας, των αναλυτών της εικόνας κ.α. Ανάλογα µε τη θεωρητική µας σκευή, µπορούµε να αναγνωρίσουµε πάρα πολλές συγκειµενικές παραµέτρους στα κόµιξ. Αυτές που συνηθέστερα σχολιάζονται, αναφέρονται σε εκφραστικά µέσα που το κόµιξ υιοθέτησε από δύο παραδοσιακούς χώρους καλλιτεχνικής έκφρασης µε αντίστοιχα µεγάλη παράδοση κριτικού και θεωρητικού λόγου. α) Από το χώρο της εικαστικής έκφρασης, προέρχονται συγκειµενικές παράµετροι όπως: η σύνθεση, το σχέδιο, το χρώµα, η «µατιέρα» που προκύπτει από τις διάφορες τεχνικές και τα διάφορα υλικά ζωγραφικής, η τονικότητα, οι σκιάσεις κ.λπ. Όλες αυτές οι συγκειµενικές παράµετροι χαρακτηρίζουν όχι µόνον κάθε µία ξεχωριστή εικόνα (καρρέ) της αφήγησης αλλά και το σύνολο της εικονοποιηµένης αφήγησης και, πολύ περισσότερο, το σύνολο των έργων ενός δηµιουργού κόµιξ. Για παράδειγµα, η χρήση της µονοχρωµίας µπορεί να σχολιαστεί σε κάποιο συγκεκριµένο καρρέ ως µέσον έµφασης σε έναν ήρωα ή σε ένα στοιχείο της εικόνας. Μπορεί όµως να µελετηθεί και ως δοµικό στοιχείο στη δυναµική της αφήγησης αφού επιτρέπει στον αφηγητή να ποικίλει την εξιστόρησή του µε «ανάσες» σχεδιαστικής αφαίρεσης. Η µελέτη λοιπόν αυτής της συγκειµενικής παραµέτρου που προήλθε από το χώρο της εικαστικής έκφρασης, µπορεί απλώς να περιοριστεί στη διαπίστωση και ταξινόµηση των χρήσεων και των πιθανών ειδών µονοχρωµίας στο έργο ενός δηµιουργού (µονοχρωµία κάποιων στοιχείων µέσα σε µια έγχρωµη εικόνα, µονοχρωµία σε µίξη, ασπρόµαυρες εικόνες κ.λπ.) ή να επιχειρήσει την δραµατουργική ή τη σηµειολογική ανάγνωση των µονοχρωµιών αυτών µέσα στην πορεία της αφήγησης. Αντίστοιχα µπορούν να µελετηθούν και όλες οι συγκειµενικές παράµετροι που, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, προέρχονται από το χώρο της εικαστικής έκφρασης (από τη ζωγραφική µέχρι τις γραφικές τέχνες και την αρχιτεκτονική). β) Συγκειµενικές παραµέτρους στο χώρο του κόµιξ, µπορούµε να αναγνωρίσουµε και από το χώρο της λογοτεχνίας. Ανιχνεύονται στα γραπτά µέρη του κόµιξ (στους διαλόγους µέσα στα «µπαλονάκια», στις εισαγωγικές ή στις συνδετικές φράσεις, στα µικρά συνοδευτικά γραπτά κείµενα εκτός εικόνων αλλα και στη συνολική αφηγηµατική δοµή του κειµένου). Τέτοιες παράµετροι µπορεί να είναι το λεξιλόγιο ή οι γλωσσικές ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν το λόγο κάποιων ηρώων (π.χ. οι βρισιές του καπετάνιου Χαντόκ στον Τεντέν, ή η φράση «Νοµίδω πωθ είδα έναν γατούλη», του Τουϊτυ κ.λπ.), κάποιες επαναλαµβανόµενες λέξεις που µπορεί να λειτουργούν και ως στίξη συµβάλλοντας στον αφηγηµατικό ρυθµό, οι πολιτισµικές χροιές που υποβάλλουν οι επιλογές των ονοµάτων των ηρώων και των τόπων, οι πολιτισµικές χροιές που υποβάλλονται από το εξειδικευµένο

5 λεξιλόγιο των ηρώων (π.χ. ορολογία χρήσης όπλων, σκαφών, αντιµετώπισης κινδύνων κ.λπ. που παραπέµπουν σε µελλοντολογικό, τεχνολογικό, διαστηµικό, µεσαιωνικό κ.λπ. περιβάλλον ή σε διάφορες υποκουλτούρες). Επίσης συγκειµενικές παράµετροι που προέρχονται από το χώρο της λογοτεχνίας είναι και τα διάφορα αφηγηµατικά τεχνάσµατα που επηρεάζουν τη δοµή της αφήγησης. Σε ποιο σηµείο της ιστορίας ξεκινάει η αφήγηση, οι αναδροµές στο παρελθόν ή το µέλλον κ.λπ. Πρόκειται για συγκειµενικές παραµέτρους που µπορούν να µελετηθούν µε τα ήδη δοκιµασµένα θεωρητικά εργαλεία της λογοτεχνικής ανάλυσης για τον επί πλέον λόγο ότι, πολλά από τα κόµιξ, αναφέρονται σε «σύµπαντα» πολύ συγγενικά µε αυτά της επιστηµονικής φαντασίας και της αστυνοµικής λογοτεχνίας. Η αφηγηµατική ροή στα κόµιξ Με τη διαγραµµατική αυτή επισκόπηση της ποικιλίας και των ειδών αφενός των κειµενικών και αφετέρου των συγκειµενικών παραµέτρων, που προέρχονται από τους χώρους των εικαστικών τεχνών και της λογοτεχνίας, στην αφήγηση των κόµιξ επιχειρήθηκε µια αναφορά στις πιο καθιερωµένες οπτικές µελέτης και ανάλυσης των κόµιξ. Στις οπτικές αυτές θα θέλαµε να προσθέσουµε µια ακόµη κατηγορία συγκειµενικών παραµέτρων που σπανιότερα απαντάται στις δηµοσιευµένες αναλύσεις των κόµιξ (Μαρτινίδης 1989, Ασλανίδου 2000). Η πρόταση αυτή, οπωσδήποτε δεν αποτελεί καινοτοµία, καθώς οι προτεινόµενες συγκειµενικές παράµετροι προέρχονται από το χώρο του κινηµατογράφου και τα εργαλεία προσέγγισής τους είναι ευρύτατα γνωστά στο χώρο της κινηµατογραφικής κριτικής και ανάλυσης. Στο χώρο των κόµιξ όµως οι παράµετροι αυτές, αν και καθοριστικές, δεν έχουν ίσως προσεχθεί όσο θα έπρεπε και γι αυτό θα επιχειρήσουµε να τις εντάξουµε στο σύνολο των παραµέτρων που ήδη αναλύονται από τους µελετητές. Η αφήγηση στο κόµιξ πραγµατοποιείται µε την παράθεση χωριστών, ακίνητων εικόνων. Η προφανής σύµβαση είναι ότι ο αναγνώστης του κόµιξ διαβάζει νοερά το ακίνητο στιγµιότυπο ως κινούµενο. Στο πρώτο καρρέ του παραδείγµατός µας (εικόνα 2), ο Πανοραµίξ µιλάει, κινείται και, µετά τη συνοµιλία του µε τον Αστερίξ, αποσύρεται στο σπίτι του ενώ η πόρτα κλείνει και ο Αστερίξ αποχωρεί. Κάπως έτσι διαβάζουµε και προεκτείνουµε κάθε ένα καρρέ της αφήγησης. Η λιγότερο προφανής σύµβαση όµως, είναι ότι ενώ η δράση και η ροή της ιστορίας είναι συνεχής, η αφήγησή της προκύπτει από την παράθεση χωριστών εικόνων-στιγµιοτύπων της δράσης. Ας παρακολουθήσουµε τον αφηγηµατικό αυτό µηχανισµό στο ίδιο παράδειγµα: Στο δεύτερο καρρέ του παραδείγµατος, ο Αστερίξ και ο Οβελίξ συνοµιλούν. Στο τρίτο καρρέ, ο Οβελίξ πετάει το µενίρ. Όµως ο Αστερίξ δεν εικονίζεται Τί έγινε; Έπαψε να υπάρχει και να δρα ο Αστερίξ; Όχι, βέβαια. Βρίσκεται δίπλα στον Οβελίξ, αλλά ο σκιτσογράφος-αφηγητής θεώρησε ότι δεν χρειαζόταν να µας τον ξαναδείξει και προτίµησε να κατευθύνει την προσοχή µας στο µενίρ που εκσφενδονίζεται. Στο τέταρτο πάλι καρρέ, ο αφηγητής προτίµησε να µας δείξει το στρατόπεδο των Ρωµαίων όπου έπεσε το µενίρ. Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ δεν έχουν πάψει να δρουν, αλλά ο δηµιουργός-αφηγητής θεωρεί ότι η εξιστόρηση του θα γίνει πιο ενδιαφέρουσα αν, εκείνη τη στιγµή, µας δείξει πού έπεσε το µενίρ. Ένας άλλος δηµιουργός, αν διηγόταν την ίδια ιστορία, ίσως επέλεγε να µη µας αποκαλύψει προς το παρόν πού έπεσε το µενίρ, αλλά να στρέψει την προσοχή µας πίσω στον Πανοραµίξ που ετοιµάζει το µαγικό ζωµό. Αυτή η επιλεκτική απεικόνιση των στοιχείων της δράσης, επιτρέπει στο δηµιουργό-αφηγητή να αφηγηθεί την ιστορία του µε τον προσωπικό του τρόπο. Να καθοδηγήσει τη µατιά του αναγνώστη σε όποιο σηµείο της δράσης θέλει σε κάθε στιγµή, να δώσει ιδιαίτερη έµφαση εκεί που αυτός επιλέγει, να παραλείψει όσα αυτός θεωρεί δευτερεύοντα και ταυτόχρονα να δηµιουργήσει τον προσωπικό του ρυθµό αφήγησης, κατευθύνοντας τη µατιά του αναγνώστη άλλοτε ήπια και άλλοτε σπασµωδικά στο χώρο της σελίδας. Ακόµα µπορεί να επηρεάζει το ρυθµό αφήγησης κατευθύνοντας τη µατιά του αναγνώστη στην παρακολούθηση παράλληλων δράσεων σε διαφορετικούς τόπους ή δράσεων που ταυτόχρονα εξελίσσονται σε διαφορετικές χρονικές στιγµές

6 (δηλαδή ταυτόχρονη παρακολούθηση γεγονότων του παρόντος, του παρελθόντος και του µέλλοντος). Εικόνα 2 Έτσι οδηγούµαστε στην έννοια της αφηγηµατικής ροής. Του προσωπικού δηλαδή τρόπου που ο κάθε δηµιουργός κόµιξ «ξεδιπλώνει» την ιστορία του µέσα από την παράθεση χωριστών, ακίνητων εικόνων. Η αφηγηµατική ροή στο κόµιξ εξαρτάται από τέσσερις τουλάχιστον συγκειµενικές παραµέτρους: 1. Η πρώτη είναι η κλίµακα των κάδρων που χαρακτηρίζει το κάθε καρρέ. Κλίµακα κάδρου ονοµάζουµε το εµβαδόν που καταλαµβάνει συνήθως το ανθρώπινο πρόσωπο ή κάποιο άλλο πρωταγωνιστικό στοιχείο µέσα στα εκάστοτε όρια κάθε καρρέ. Πρακτικά, ας σταθούµε σε τρεις χαρακτηριστικές κλίµακες κάδρων (εικόνα 3). Το γενικό κάδρο όπου κυριαρχούν τα στοιχεία του χώρου και οι ήρωες εικονίζονται από µακριά, ενταγµένοι στο γύρω χώρο τους. Στο γενικό κάδρο, το εµβαδόν που καταλαµβάνει το πρόσωπο ενός ήρωα µέσα στην εικόνα είναι ελάχιστο. Το µεσαίο κάδρο όπου κυριαρχεί η συνήθως ολόσωµη παρουσία των ηρώων, µε ελάχιστα στοιχεία από τον περιβάλλοντα χώρο. Στο µεσαίο κάδρο, το πρόσωπο ενός ήρωα καταλαµβάνει κάπως περισσότερο χώρο και η έµφαση της εικόνας συνίσταται στη δράση των ηρώων και στη σχέση που αναπτύσσεται µεταξύ τους. Το κοντινό κάδρο, όπου κυριαρχεί το πρόσωπο ενός ή περισσοτέρων ηρώων. Η πρόθεση του κοντινού κάδρου είναι να δοθεί έµφαση στη διάθεση ή στην ψυχολογική κατάσταση των ηρώων ή ακόµα να τονιστεί η σηµασία κάποιου στοιχείου κατά την αφήγηση.

7 ( Γενικό-- ( Κοντινό-- ( --Μεσαίο Εικόνα 3 Η εναλλαγή αυτή των τριών κλιµάκων κάδρου επιτρέπει στο δηµιουργό του κόµιξ, σε κάθε στιγµή, σε κάθε καρρέ της αφήγησης, να κατευθύνει την προσοχή µας όπου εκείνος κρίνει ότι εξυπηρετεί την αφήγησή του. Σε κάποιους καλλιτέχνες που το σύµπαν τους καθορίζεται από την ήπια, σχεδόν χωρίς παρεµβάσεις απόδοση διαπροσωπικών καταστάσεων, κυριαρχεί η παράθεση µεσαίων κάδρων µε µοναδικό µέσον έµφασης την επιλεκτική κάπου-κάπου απεικόνιση ενός µόνον προσώπου ενώ µιλά. Χαρακτηριστικά παραδείγµατα στην κατεύθυνση αυτή είναι τα comic strips όπου η απεικόνιση είναι σχεδόν θεατρική και τα αφηγηµατικά ευρήµατα εκφέρονται δια του λόγου καθώς το σκίτσο αποδίδει το κοινωνικό πλαίσιο και τις ιδιαιτερότητες των ηρώων. Σχεδόν επιδιώκεται η εντύπωση µιας ενιαίας, συνεχώς µεταβαλλόµενης εικόναςσκηνής που εξελίσσεται παρακολουθώντας τη συνεχή αφήγηση του διαλόγου των ηρώων (εικόνα 4). Εικόνα 4

8 Σε άλλους δηµιουργούς που το σύµπαν τους επιδιώκει την ένταση και το δυναµισµό, η επιλογή της κλίµακας των κάδρων είναι περισσότερο καθοδηγητική της µατιάς του αναγνώστη, µε συνεχείς εναλλαγές κάδρων διαφόρων κλιµάκων. 2. εύτερη συγκειµενική παράµετρος που συµβάλλει χρωµατίζοντας δραµατικά την αφηγηµατική ροή, είναι η οπτική γωνία απ όπου αντικρίζουµε τον ήρωα ή το θέµα κάθε καρρέ. Συνήθως παρακολουθούµε την εικονιζόµενη δράση από το ύψος των µατιών ενός όρθιου ανθρώπου-παρατηρητή που βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο µε τους ήρωες. Σε µια λοιπόν «θεατρική» αντίληψη της αφήγησης, όλα τα καρρέ ενός κόµιξ υιοθετούν αυτήν την τυπική οπτική γωνία. Όµως σε µια περισσότερο «κινηµατογραφική» αντίληψη της αφήγησης, η οπτική γωνία κάποιων καρρέ µεταβάλλεται ριζικά και συγκρούεται αφηγηµατικά µε την οπτική γωνία των προηγούµενων και των επόµενων καρρέ, που διατηρούν την τυπική οπτική γωνία, υιοθετώντας: την οπτική γωνία ενός ανθρώπου που παρατηρεί τη δράση από ψηλά. Αν αυτό συµβαίνει σε πολύ γενικό κάδρο τότε η οπτική αυτή γωνία, που στον κινηµατογράφο ονοµάζεται «πλονζέ», µπορεί να εξυπηρετεί ανάγκες περιγραφής. Όσο όµως το κάδρο «σφίγγει» (µεσαίο ή κοντινό) γύρω από τον ήρωα, ο ήρωας αυτός εµφανίζεται αδύναµος και ανυπεράσπιστος ενώ η δραµατική ένταση κορυφώνεται (εικόνα 5). Εικόνα 5 την οπτική γωνία ενός ανθρώπου που παρατηρεί τη δράση από χαµηλά. Στην περίπτωση αυτή, όταν το κάδρο «σφίγγει», ο ήρωας εµφανίζεται ισχυρός, σε θέση δραµατικής υπεροχής και κυριαρχίας. Είναι η οπτική γωνία που στον κινηµατογράφο ονοµάζεται «κόντρ-πλονζέ» (εικόνα 6). Εικόνα 6

9 3. Άλλη συγκειµενική παράµετρος που επηρεάζει την αφηγηµατική ροή, είναι το µοντάζ των καρρέ. Πέρα, δηλαδή από το «πόσο µακριά ή κοντά µας» εικονίζονται τα πρόσωπα, πέρα από το πόσο ψηλά ή χαµηλά έχει τοποθετηθεί το σηµείο παρατήρησης, το µοντάζ καθορίζει που στρέφεται κάθε φορά (σε κάθε καρρέ) η µατιά του αναγνώστη. Στο παράδειγµά µας (εικόνα 2), µπορούµε να επισηµάνουµε την εξής σειρά επιλογών: στο τρίτο καρρέ παρακολουθούµε τον Οβελίξ, σε µεσαίο κάδρο, να δρα. στο τέταρτο καρρέ παύουµε να παρακολουθούµε τον Οβελίξ, αλλά παρακολουθούµε, σε γενικό κάδρο, το αποτέλεσµα της δράσης του Οβελίξ στο στρατόπεδο των Ρωµαίων. στο πέµπτο καρρέ, παύουµε να παρακολουθούµε το σηµείο όπου έχει πέσει το µενίρ και παρακολουθούµε, σε κοντινό κάδρο, έναν αξιωµατούχο στη σκοπιά του στρατοπέδου που µε την κραυγή-διαταγή του, η δράση θα µεταφερθεί σε άλλο σηµείο όπως θα αποκαλύψει το έκτο καρρέ. Ας αναφερθούµε επίσης στο πολύ σύνηθες παράλληλο µοντάζ που αποτελεί παράθεση καρρέ (ή µικρών ενοτήτων καρρέ) που περιγράφουν δράσεις σε διαφορετικούς χώρους ή χρονικές περιόδους, µε στόχο την ταυτόχρονη αφήγηση παράλληλων δράσεων. Μέσα από τα τρία αυτά χωριστά στιγµιότυπα-καρρέ, ο αφηγητής µας περιγράφει τα όσα συµβαίνουν σύµφωνα µε το δικό του τρόπο αφήγησης και τα δικά του κριτήρια για το τι είναι σηµαντικό σε κάθε στιγµή. Αν θελήσουµε να βελτιώσουµε «σχολαστικά» τα θεωρητικά µας εργαλεία, τα είδη µοντάζ όπως απαριθµούνται στις σχολές κινηµατογράφου, είναι πάρα πολλά. Χαρακτηριστικά ας αναφέρουµε το δυναµικό µοντάζ, όπου κάθε φορά παρακολουθούµε τη δράση που, κατά τον αφηγητή -έχει το µεγαλύτερο βάρος έντασης (όπως στο προηγούµενο παράδειγµα) και το κάθε στιγµιότυπο έρχεται σε ρήξη µε το προηγούµενό του. Παρόµοιο παράδειγµα δυναµικού µοντάζ: σε ένα καρρέ παρακολουθούµε τον ήρωα να παρατηρεί κάτι (που βρίσκεται εκτός κάδρου) µε ένα τηλεσκόπιο. στο επόµενο καρρέ παρακολουθούµε (µέσα από κάδρο στρογγυλού σχήµατος που υποβάλλει το οπτικό πεδίο του τηλεσκοπίου) το αντικείµενο της παρατήρησης (αυτό που ο ήρωας έβλεπε). Μοντάζ στο κόµιξ µπορεί να γίνει και µέσα στα όρια ενός καρρέ όπου συνυπάρχουν µικρότερες ξεχωριστές εικόνες. Παράδειγµα: σε ένα καρρέ όπου κάποιος ροχαλίζει, ο ήχος του αποδίδεται µε την εικόνα µιας πριονοκορδέλας ή ενός πριονιού που κόβει έναν κορµό! (µοντάζ αναλογιών). Αυτή η τελευταία περίπτωση του µοντάζ µέσα στο ίδιο καρρέ, µας οδηγεί στην τέταρτη συγκειµενική παράµετρο που καθορίζει την αφηγηµατική ροή. 4. Πρόκειται για τη διάταξη και το εµβαδόν των εικόνων-καρρέ µέσα στο χώρο της κάθε σελίδας. Στις πιο θεατρικές αφηγήσεις, το εµβαδόν των εικόνων ποικίλει ανάµεσα σε δύοτρία µόνον µεγέθη που διαφοροποιούνται µονάχα κατά πλάτος και δεν παραβιάζουν τα όρια των σειρών των καρρέ, ούτε το εν γένει τετράπλευρο σχήµα τους. Σε πιο δυναµικές αφηγήσεις όµως η διάταξη, το εµβαδόν, το σχήµα, το περίγραµµα και τα όρια κάθε καρρέ µέσα στη σελίδα µετατρέπονται σε ένα πραγµατικό εργαλείο υποκειµενικής αφηγηµατικής ροής στα χέρια του δηµιουργού. Στο παράδειγµα αυτό (εικόνα 7) το καρρέ καταλαµβάνει ολόκληρη τη σελίδα, αποδίδοντας το χώρο όπου τοποθετείται η δράση σε εντελώς γενικό κάδρο και µε εσωτερικό µοντάζ µέσα στο καρρέ, ανοίγονται «παράθυρα» όπου ο δηµιουργός του κόµιξ επιλέγει να αποµονώσει ένα σηµαντικό τµήµα από την εξελισσόµενη δράση σε µια σύνθεση επτά κάδρων. Πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσµατα προκύπτουν επίσης όταν, επιλεκτικά, καταργούνται τα περιγράµµατα των καρρέ (εικόνα 8) ή όταν η παράθεση των εικόνων παραβιάζει καθέτως τις οριζόντιες συµβατικές σειρές των καρρέ. Ας επισηµάνουµε πάντως, ότι η προκλητική συχνά χρήση των παραπάνω εκφραστικών µέσων δεν συνεπάγεται απαραίτητα έµπνευση

10 και αφηγηµατική δύναµη. Κι εδώ, η εκφραστική λιτότητα παραµένει αξία και µπορεί να κερδίσει την εκτίµηση του αναγνώστη. Εικόνα 7

11 Εικόνα 8 Θα ήθελα να ολοκληρώσουµε την επισήµανση µερικών από τις πιο σηµαντικές συγκειµενικές παραµέτρους των κόµιξ που συνδέονται µε την κινηµατογραφική έκφραση (υπάρχουν και πολλές άλλες όπως η σύνθεση σε βάθος πεδίου, η σχεδιαστική απόδοση των παραµορφώσεων των φακών, τα κάδρα «αµόρσες» κ.λπ.) αναφερόµενος στην απόδοση του ήχου στα κόµιξ, τα οποία βεβαίως αποτελούν είδος καλλιτεχνικής έκφρασης που σαφώς δικαιούται να συγκαταλέγεται στο χώρο της οπτικοακουστικής έκφρασης. Ο ήχος στα κόµιξ Οι ήχοι στα κόµιξ, αν και εκφέρονται µέσω του γραπτού λόγου, δεν περιγράφονται αλλά «εγγράφονται» και νοερά αποδίδονται. Στο παράδειγµα του µενίρ που κοµµατιάζει τον καταπέλτη (εικόνα 2), το ΚΡΑΤΣ δεν αποτελεί περιγραφή αλλά απόδοση του ίδιου του ήχου. Συχνά τα γράµµατα ζωγραφίζονται ώστε να αποδίδουν την ένταση ή και το ηχόχρωµα ενός θορύβου (όπως στο παράδειγµα του µοντάζ αναλογιών παραπάνω). Το ίδιο ισχύει και για τους διαλόγους. Με το κατάλληλο µέγεθος των γραµµάτων ή µε αλλαγές γραµµατοσειράς, πολλές φορές αποδίδεται η ένταση και το ύφος της φωνής ενός ήρωα (εικόνα 2). Με τις σχεδόν τεχνικές αυτές επισηµάνσεις, ας υπογραµµιστεί ένα µόνον τελικό συµπέρασµα. Η µελέτη και η ανάλυση έργων µιας µορφής καλλιτεχνικής έκφρασης που βρίσκεται σε συνεχή διάλογο µε τεχνικές άλλων, πανάρχαιων ή εντελώς σύγχρονων, µορφών καλλιτεχνικής έκφρασης, απαιτεί ίσως τη συνεργασία ερευνητών από πολλούς διαφορετικούς χώρους και αντικείµενα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Meyrowitz J. (1998), Multiple Media Literacies. Journal of Communication, Vol 48, No 1. Zettl H. (1998), Contextual Media Aesthetics as the Basis for Media Literacy. Journal of Communication, Vol 48, No 1. Ασλανίδου Σ. (2000), Εκπαιδευτική Τεχνολογία και Οπτικοακουστική Αγωγή, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη. Γρόσδος Σ., Ντάγιου Ε. (1999), Κόµικς στο Σχολείο. Από την ολική απόρριψη και την ενθουσιώδη αποδοχή στη δηµιουργική, χρησιµοποίηση. Περιοδικό Σύγχρονη Εκπαίδευση, τεύχη 107 και 108. Κωνσταντινίδου-Σέµογλου Ν. (2001), Κόµικς, Παιδί και Αστείο, εκδ. Εξάντας, Αθήνα. Μαλαφάντης Κ. (1996), Συνηγορία των κόµικς. Πρακτικά συνεδρίου που οργάνωσε το ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης στην Αλεξανδρούπολη το 1994, µε θέµα: Από το παραµύθι στα κόµικς: Παράδοση και νεοτερικότητα, εκδ. Οδυσσέας.

12 Μαρτινίδης Π. (1989), Κόµικς: Τέχνη και Τεχνικές της Εικονογραφήγησης, εκδ. ΑΣΕ. Σκαρπέλος Γ. (2000), Ιστορική µνήµη και ελληνικότητα στα κόµικς, εκδ. Κριτική, Αθήνα (και συνοδευτική βιβλιογραφία). Χαλκιά Κ., Παλαιοπούλου Ρ. & Κουκοπούλου Γ. (2001), Ένα κόµιξ µε αφορµή τη ζωή του Γαλιλαίου: Προσπάθειες εκλαϊκευσης της Ιστορίας της Επιστήµης. Πρακτικά Συµποσίου µε θέµα: Η συµβολή της Ιστορίας και της Φιλοσοφίας των Φυσικών Επιστηµών στη ιδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών (Οργάνωση Π.Τ..Ε. του Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 6-8 Απριλίου), σ , εκδ. Χριστοδουλίδη, Θεσσαλονίκη. ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1 α. Goscinny, Uderzo (1996 ελληνικά, 1974 πρωτότυπο), Αστερίξ: Το ώρο του Καίσαρα, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. β. Goscinny, Morris (1995 ελληνικά, 1969 πρωτότυπο), Λούκυ Λούκ: Ντάλτον Σίτυ, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. Εικόνα 2 α. Goscinny, Uderzo (1996 ελληνικά, 1974 πρωτότυπο), Αστερίξ: Το ώρο του Καίσαρα, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. Εικόνα 3 Sèrafini, Paccalet (1989 ελληνικό, 1986 πρωτότυπο), Οι Περιπέτειες της Οµάδας Κουστώ: Η Βυθισµένη Γαλέρα, εκδ. Σµυρνιωτάκης, Αθήνα. Εικόνα 4 Αρκάς (2002), εξώφυλλο περ. Το Πέµπτο Γράµµα, εκδ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Εικόνα 5 Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101. Εικόνα 6 α. Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101. β. Cailleteau T., Tota S. (2002), Θαλασσένια 9: Το Τοτέµ των Κυνών, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 113. Εικόνα 7 Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101. Εικόνα 8 α. Goscinny, Uderzo (1996 ελληνικά, 1974 πρωτότυπο), Αστερίξ: Το ώρο του Καίσαρα, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. β. Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101.

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

"...πέρα από την πληροφορία"

...πέρα από την πληροφορία Σχεδιασμός Εκπαιδευτικού Υλικού Το Σεμινάριο (διάρκειας 12-16 ωρών) πραγματοποιήθηκε δύο φορές (Ιούνιος 2013 και Οκτώβριος 2013) με τη φροντίδα του Ελληνικού Τμήματος ICOM. Υπεύθυνος Σεμιναρίου - εισηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ - ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΦΑΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ - ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΗ MASTERCLASS-ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ, ΝΕΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ COMICS, με θεματικό αντικείμενο που αφορά στην Δικτύωση και Νησιωτικότητα. Ημερομηνία: 25-27 ΜΑΙΟΥ 2015, www.etal-sa.gr.- www.nissonart.com.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Επιµέλεια: Καλαντζής Παναγιώτης, ηµ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Γνωστικό αντικείµενο: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. ΤΙΤΛΟΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ: Μονάδες µέτρησης επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης.

Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Κωνσταντοπούλου Χριστιάνα, 2009, Κοινωνιολογία της «Καθημερινότητας»: Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Καθημερινής Ζωής, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήσης. Το βιβλίο της Καθηγήτριας Κοινωνιολογίας, Χριστιάνας Κωνσταντοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. Κεφάλαιο 17 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1 ο Παράδειγµα (διάρκεια: 15 λεπτά) Κεφάλαιο 17 Α. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... Β.

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

1 Στοιχεία δημοσίευσης στο τέλος του κειμένου.

1 Στοιχεία δημοσίευσης στο τέλος του κειμένου. Προτάσεις Οπτικοακουστικής Παιδείας στο χώρο της Τυπικής Εκπαίδευσης Ιδιαιτερότητες, αιτήματα και οργανωτικές δυσκολίες που συνεπάγονται οι επικρατέστερες διατυπωμένες προτάσεις και αναζήτηση συνθετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΜΟΣ. 2. Στοιχεία Οπτικής - Θεωρία Χρώματος - Φωτομετρία (3) (3) 3. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 3 4. Αισθητική Ι 3

ΚΟΡΜΟΣ. 2. Στοιχεία Οπτικής - Θεωρία Χρώματος - Φωτομετρία (3) (3) 3. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 3 4. Αισθητική Ι 3 ΚΟΡΜΟΣ Α Εξάμηνο /Φροντιστήριο 1. Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης Ι 2. Στοιχεία Οπτικής - Χρώματος - Φωτομετρία. Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Τέχνης 4. Αισθητική Ι 5. Ζωγραφικής Ι 6. Γλυπτικής Ι

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Ψηφιακά Κόμικ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

Τα Ψηφιακά Κόμικ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Τα Ψηφιακά Κόμικ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Εργαστήριο Προηγμένων Τεχνολογιών Μάθησης και Πολιτισμού CoSy-LLab Computer Supported Learning Engineering Lab [http://cosy.ds.unipi.gr] Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Μορφή Διάρθρωση Τεκμηρίωση Εκτύπωση

ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Μορφή Διάρθρωση Τεκμηρίωση Εκτύπωση ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Μορφή Διάρθρωση Τεκμηρίωση Εκτύπωση ΕΚΤΑΣΗ Ελάχιστη έκταση 15 σελίδες κειμένου ανά σπουδαστή σε διάστοιχο 1,5 και γραμματοσειρά 11 σημείων Διαγράμματα και φωτογραφίες, ή παραρτήματα δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Α. 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39.

ΤΑΞΗ Α. 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39. ΤΑΞΗ Α 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39. Επισημάνσεις: Το κείμενο του Τζ. Ροντάρι «Η πέτρα στη λίμνη» (σ.12-17) μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΆΛΗΣ Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ Α.Κ.

ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΆΛΗΣ Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ Α.Κ. ΓΙΏΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΆΛΗΣ Ο ΖΩΓΡΆΦΟΣ Α.Κ. ΈΝΑ ΜΥΘΙΣΤΌΡΗΜΑ Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για το Γυμνάσιο και το Λύκειο Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει την έκθεση Γιώργος Χατζημιχάλης - Ο Ζωγράφος Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργία εικονογραφημένου σεναρίου και υλοποίησή του σε animation με απλά βήματα Σύντομο βοήθημα

Δημιουργία εικονογραφημένου σεναρίου και υλοποίησή του σε animation με απλά βήματα Σύντομο βοήθημα Δημιουργία εικονογραφημένου σεναρίου και υλοποίησή του σε animation με απλά βήματα Σύντομο βοήθημα Επιμέλεια: Φιλιππούσης Γεώργιος, filvisg@outlook.com Τομαζινάκης Αριστόκριτος, tomazinos@gmail.com 1ο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΣΕΠ)

ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΣΕΠ) ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΣΕΠ) 1. Σκοπός της διδασκαλίας του µαθήµατος Ο Σχολικός Επαγγελµατικός Προσανατολισµός (ΣΕΠ) στοχεύει να βοηθήσει

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Παράρτημα 12-2 ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ - ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ 1. ΓΕΝΙΚΑ Το Μεταπτυχιακό Δίπλωμα απονέμεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.com Ο Ρόλος του Εκπαιδευτικού Στηρίζει τους μαθητές στην αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ»

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 217 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» Λουκία Μαρνέλη Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Διεύθυνση: Μονής Κύκκου 1, 15669 Παπάγου

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Ενότητες 1-3. Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη

Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Ενότητες 1-3. Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα B Δημοτικού Τεύχος 1ο Εισαγωγή Ο σκοπός/στόχος του μαθήματος της Γλώσσας στην Β τάξη του Δημοτικού σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου )

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) Τα παιδιά αντιµετωπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ" ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ

«ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ «Ο Πολιτισμός ως εργαλείο Ανάπτυξης της Νησιωτικής Ελλάδας». «ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗ ΛΕΣΒΟ" ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου

Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Παγκόσμια ημέρα παιδικού βιβλίου Η ΗΜΕΡΑ Η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, την ημέρα που γεννήθηκε ο μεγάλος Δανός παραμυθάς Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Την καθιέρωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ Ε.Α.Δ.Σ.Α. Μάθημα: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δ2

Τ.Ε.Ι. ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ Ε.Α.Δ.Σ.Α. Μάθημα: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δ2 Τ.Ε.Ι. ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ _ ΤΜΗΜΑ Ε.Α.Δ.Σ.Α. _ Μάθημα: ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Δ2 ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Θεωρητικό + Εργαστηριακό ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Τα είδη της κρούσης, ανάλογα µε την διεύθυνση κίνησης των σωµάτων πριν συγκρουστούν. (α ) Κεντρική (ϐ ) Εκκεντρη (γ ) Πλάγια

Τα είδη της κρούσης, ανάλογα µε την διεύθυνση κίνησης των σωµάτων πριν συγκρουστούν. (α ) Κεντρική (ϐ ) Εκκεντρη (γ ) Πλάγια 8 Κρούσεις Στην µηχανική µε τον όρο κρούση εννοούµε τη σύγκρουση δύο σωµάτων που κινούνται το ένα σχετικά µε το άλλο.το ϕαινόµενο της κρούσης έχει δύο χαρακτηριστικά : ˆ Εχει πολύ µικρή χρονική διάρκεια.

Διαβάστε περισσότερα

Αφήγηση. ελτίο Τύπου T- story Ιούνιος 2013 T- NEWSLETTERJUNE. Έκδοση ν.1 2013. Κύριοι Στόχοι Τ Story

Αφήγηση. ελτίο Τύπου T- story Ιούνιος 2013 T- NEWSLETTERJUNE. Έκδοση ν.1 2013. Κύριοι Στόχοι Τ Story ελτίο Τύπου T- story Ιούνιος 2013 T- NEWSLETTERJUNE Έκδοση ν.1 2013 Επίσημο δελτίο τύπου από το project T story Storytelling Applied to Training, τo οποίο χρηματοδοτείται από την δράση "Κύρια Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

THOMAS VOGEL Το τελευταίο παραµύθι του Μιγκέλ Τόρρες ντα Σίλβα (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ)

THOMAS VOGEL Το τελευταίο παραµύθι του Μιγκέλ Τόρρες ντα Σίλβα (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ) THOMAS VOGEL Το τελευταίο παραµύθι του Μιγκέλ Τόρρες ντα Σίλβα (ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ) Μετάφραση: ΛΙΝΑ ΣΙΠΙΤΑΝΟΥ Εκδόσεις Κριτική 2003 Παρουσίαση του βιβλίου: Ευαγγελία Τατάγια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το µυθιστόρηµα ξετυλίγεται

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ. Άρθρο 1 Αντικείμενο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΤΩΝ Άρθρο 1 Αντικείμενο Ο παρών Κανονισμός αναφέρεται στη χρήση σημάτων τα οποία χορηγεί η a Cert A.E. σε επιχειρήσεις για την επισήμανση και τη διαφήμιση των πιστοποιημένων προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1998 Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη, Φιλόλογος,

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό

1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό 1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό Τα κυριότερα επικοινωνιακά εργαλεία ή µέσα που µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών...

Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών... Τεύχος 5o Iαν - Φεβ. 2008 2ο ηµ. Σχ. Ατσιπόπουλου Tα Ατσιποπουλάκια!!! Για παιδιά από 5 εώς 105 ετών... Περιεχόµενα... Αποκριάτικο πάρτυ 2009 «Ο πίνακας από την αρχή»...σελ. 2 «Τα παραµύθια στη ζωή µας»...σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ κεφάλαιο 1 ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Μ έχρι αρκετά πρόσφατα, η έννοια του μάρκετινγκ των υπηρεσιών αποτελούσε μια έννοια χωρίς ιδιαίτερη αξία αφού, πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα