Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ µια πρόταση για µελέτη των λιγότερο φανερών παραµέτρων της εικονοποιηµένης αφήγησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ µια πρόταση για µελέτη των λιγότερο φανερών παραµέτρων της εικονοποιηµένης αφήγησης"

Transcript

1 Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ µια πρόταση για µελέτη των λιγότερο φανερών παραµέτρων της εικονοποιηµένης αφήγησης Types of narative development in comics a proposal for the study of the less obvious variables in story-telling with pictures Μένης Θεοδωρίδης, Κρυσταλία Χαλκιά, ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σε µια µορφή σύγχρονης καλλιτεχνικής έκφρασης, όπως το κόµιξ, που αξιοποιεί εκφραστικά µέσα προερχόµενα από άλλες τέχνες (εικαστικά, λογοτεχνία, κινηµατογράφος) η προσπάθεια ολοκληρωµένης µελέτης και ανάλυσης των έργων δεν µπορεί παρά να λαµβάνει υπόψη τις εκφραστικές παραµέτρους όλων αυτών των τεχνών. Στην εισήγηση αυτή, γίνεται προσπάθεια να επισηµανθούν µερικές χαρακτηριστικές παράµετροι από το χώρο της κινηµατογραφικής έκφρασης, που καθορίζουν την προσωπική αφηγηµατική ροή κάθε δηµιουργού-αφηγητή κόµιξ. Πρόκειται για τις έννοιες του κάδρου, της οπτικής γωνίας, του µοντάζ και του ήχου που, αν και σπάνια σχολιάζονται από τους µελετητές, χαρακτηρίζουν έντονα την προσωπική έκφραση κάθε δηµιουργού. ηµοσίευση: Θεοδωρίδης Μ. & Χαλκιά Κρ. (2005), «Είδη αφηγηµατικής ροής στα κόµιξ», στο βιβλίο Εικόνα και Παιδί, (Επιµέλεια: Ουρανία Κωνσταντινίδου-Σέµογλου), Εκδ. Cannot not design publications σελ (Κείµενο), (Εικόνες).

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η µελέτη και η ανάλυση των κόµιξ ως έργων µιας αυτόνοµης µορφής καλλιτεχνικής έκφρασης, έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών µελετητών που προέρχονται από πολύ διαφορετικές ειδικότητες του ακαδηµαϊκού χώρου. Στις προσεγγίσεις τους ανιχνεύεται η επιστηµονική του καθενός προέλευση καθώς οι αναλύσεις τους κυριαρχούνται από την οπτική και τα εργαλεία που καθένας µεταφέρει από το αρχικό ερευνητικό του πεδίο στο χώρο του κόµιξ. Κειµενικές προσεγγίσεις των κόµιξ Η δηµοτικότητα των κόµιξ στις µικρές ηλικίες κίνησε το ενδιαφέρον πολλών παιδαγωγών σχετικά µε το ρόλο και την αξία των κόµιξ στη διαπαιδαγώγηση. Έτσι η εικονοποιηµένη αφήγηση των κόµιξ εξετάζεται ως µέσον ισχυρής υποβολής µηνυµάτων, αξιών και ιδεολογίας γενικότερα, που διαπλάθει συνειδήσεις, καθιερώνει επικοινωνιακούς κώδικες και διαµορφώνει ιδιαίτερους τρόπους πρόσληψης και κατανόησης του κοινωνικού περιβάλλοντος. Συνακόλουθες είναι και οι συχνές προσπάθειες αξιοποίησης του µέσου για να εξυπηρετηθούν άλλοτε µεν φρονηµατιστικοί στόχοι και άλλοτε να διδαχτούν αποτελεσµατικά («µε απλό και ευχάριστο τρόπο») διάφορα διδακτικά αντικείµενα. Προσπάθειες όχι απαραίτητα καταδικαστέες αφού ο αριστουργηµατικός Αστερίξ, προϊόν αναµφισβήτητα της ανεπανάληπτης ιδιοσυγκρασίας και έµπνευσης των δηµιουργών του, ξεκίνησε µε την παιδαγωγικά στρατευµένη πρόθεση, να εξοικειωθούν τα παιδιά µε µια, ως τότε, πολύ απόµακρή τους ιστορική περίοδο. Ακριβώς όπως αιώνες πριν ο Αίσωπος, ο Ιησούς και άλλοι, επεχείρησαν να αξιοποιήσουν το µέσον της αφηγηµατικής µυθοπλασίας για την αποτελεσµατική παρουσίαση των δικών τους ιδεών. Η αναζήτηση λοιπόν των παιδαγωγικών διαστάσεων και των διδακτικών δυνατοτήτων της εικονοποιηµένης αφήγησης, χαρακτηρίζει την οπτική των παιδαγωγών στο χώρο του κόµιξ. (Κωνσταντινίδου-Σέµογλου 2001, Χαλκιά κ.α. 2001, Γρόσδος κ.α. 1999, Μαλαφάντης 1996). Η φανατική ανταπόκριση των νέων και οι εµφανείς ιδιαιτερότητες της κουλτούρας των κόµιξ, προσανατόλισαν τους ερευνητές από το χώρο της κοινωνιολογίας, στη µελέτη των ιδεολογικών τάσεων, των στερεοτύπων, των ρόλων που συνήθως αναδύονται µέσα από τους ήρωες των κόµιξ, αλλά και των κοινωνικών συνιστωσών που εκφράζονται και αντανακλώνται στη νέα αυτή µορφή αφήγησης. Ποιές ανάγκες έστρεψαν την εικονοποιηµένη αφήγηση σε αναζήτηση καταστάσεων συνεχούς έντασης; Ποιές κοινωνικές συνθήκες διεκδικούν την επιβεβαίωσή τους µέσα από τον άµεσα αναγνωρίσιµο αλλά προκλητικά και ηδονικά αυθαίρετο κόσµο των κόµιξ; Η κοινωνιολογική προσέγγιση των κόµιξ και η µελέτη µε τα θεωρητικά εργαλεία της κοινωνικής έρευνας, έχουν από καιρό καταθέσει αξιόλογες αναλύσεις και κριτικές για τα ερωτήµατα αυτά (Μαρτινίδης 1989, Σκαρπέλος 2000). Όπως θα ήταν αναγκαίο και οι δύο παραπάνω χαρακτηριστικές κατηγορίες µελετητών (παιδαγωγών και κοινωνιολόγων) καθώς και πολλών άλλων συναφών ερευνητών από το χώρο των κοινωνικών επιστηµών, αντιµετωπίζουν το κόµιξ ως κείµενο (text). Αντιµετωπίζουν δηλαδή το εικονοποιηµένο αφήγηµα (εικόνες, διαλόγους, αλληλουχία εικόνων στη σελίδα κ.λπ.) ως συνολικό κείµενο προς «ανάγνωση» (πολύτιµα εδώ είναι τα εργαλεία της ψυχανάλυσης, της σηµειωτικής ανάλυσης και της ανθρωπολογικής έρευνας). Ας επισηµανθεί παρενθετικά ότι, σχετικά µε τα κόµιξ, ο όρος κείµενο δεν αναφέρεται στα µικρά, γραπτά κείµενα µέσα στο κόµιξ (δηλαδή στους διαλόγους µέσα στα «µπαλονάκια» ή στις συνδετικές φράσεις εκτός εικόνων), αλλά στο συνολικό περιεχόµενο της αφήγησης. Έτσι τα στοιχεία της αφήγησης στα κόµιξ, κυρίως προκύπτουν µέσα από τις εικόνες. Για παράδειγµα, η πληροφορία ότι ο Οβελίξ είναι χοντρός, ή ότι οι αδερφοί Ντάλτον είναι «φτυστοί» µεταξύ τους αλλά διαφορετικού ύψους (εικόνα 1), δεν προκύπτει από κάποια γραπτή ή προφορική περιγραφή αλλά µέσα από τις αντίστοιχες εικόνες που αποτελούν το εικονοποιηµένο κείµενο του κόµιξ.

3 Εικόνα 1 Μέσα από τις ίδιες εικόνες, τους διαλόγους κ.λπ. απορρέουν οι χαρακτηριστικές κειµενικές παράµετροι που, όπως και σε κάθε άλλου είδους αφήγηµα, αναγνωρίζουµε στα κόµιξ. ηλαδή η θεµατολογία του κόµιξ, η δραµατουργική του ανέλιξη (πλοκή), η ανάπτυξη των χαρακτήρων του, ο χώρος και η εποχή που διαδραµατίζεται η ιστορία του, οι κοινωνικές συνθήκες στις οποίες αναφέρεται, οι ιδεολογικές και φιλοσοφικές απόψεις που υπαινίσσεται, τα στερεότυπά του, οι συµβολισµοί που χρησιµοποιεί και πολλές άλλες κειµενικές παράµετροι προκύπτουν από τις εικόνες του κόµιξ που, στην ουσία, αποτελούν το αφηγηµατικό µέσον. Παιδαγωγοί και κοινωνιολόγοι λοιπόν, µελετούν τα κείµενα των κόµιξ. Κυρίως ενδιαφέρονται για τις εµφανείς κειµενικές διαστάσεις. Τί αφηγείται κάθε κόµιξ και ποιές αναγωγές µπορούν να γίνουν από την ανάλυση των στοιχείων του κειµένου. Όµως το συνολικό περιεχόµενο της αφήγησης διαµορφώνεται καθοριστικά και από τον τρόπο της αφήγησης. Τον τρόπο χρήσης δηλαδή και αξιοποίησης, των µέσων αφήγησης που ο εκάστοτε αφηγητής επιλέγει. (Meyrowitz 1998, Zettl 1998). Συγκειµενικές προσεγγίσεις των κόµιξ (contextual analysis) Χάρη στις δυνατότητες των αφηγηµατικών µέσων, ο κάθε δηµιουργός κόµιξ εκφράζει την ιδιαίτερη, προσωπική του µατιά και επεξεργάζεται το ιδιαίτερο προσωπικό του ύφος. Για παράδειγµα, το ιδιαίτερο σκιτσογραφικό ύφος κάθε δηµιουργού κόµιξ είναι συνήθως το στοιχείο που αµέσως µας επιτρέπει να αναγνωρίσουµε τίνος έργο κρατάµε στα χέρια µας. Οι ήρωες που σχεδίασε ο Ουντερζό για να αφηγηθεί τις ιστορίες του Αστερίξ, δεν θα έµοιαζαν καθόλου µε τους ήρωες που θα σχεδίαζε ο Πράττ αν ήθελε να αφηγηθεί κάποιες ιστορίες µε ελεύθερους Γαλάτες στην περίοδο της Ρωµαϊκής κατοχής. Έτσι, το σκιτσογραφικό ύφος εκφράζει την προσωπική µατιά του δηµιουργού πάνω στα πράγµατα και φυσικά καθορίζει τη γενική ατµόσφαιρα της αφήγησης, που µε τη σειρά της επηρεάζει καθοριστικά την εξέλιξη της ιστορίας του συγκεκριµένου έργου, δηλαδή το συνολικό κείµενο. Επιλέγοντας τον τρόπο που θα αξιοποιήσει τα αφηγηµατικά του µέσα, δηλαδή τα συνκείµενα στοιχεία της αφήγησής του, ο δηµιουργός κόµιξ αποδίδει έµµεσα πρόσθετες, λιγότερο εµφανείς, κειµενικές πληροφορίες που δεν χαρακτηρίζουν µονάχα το συγκεκριµένο αφήγηµά του αλλά διαχέονται στο σύνολο των έργων του και αποτελούν τον κοινό τους παρανοµαστή: το προσωπικό του ύφος. Κατά βάθος, κάθε δηµιουργός κόµιξ, µέσα από τα συν-κειµενικά στοιχεία που επιλέγει, οικοδοµεί το προσωπικό του αφηγηµατικό σύµπαν µέσα στο οποίο διαδραµατίζονται οι ιστορίες του. Κάθε κείµενο συνεπώς, ανήκει και λειτουργεί στο αυθαίρετο σύµπαν που έπλασε ο δηµιουργός-αφηγητής του το σύµπαν όµως αυτό συνάγεται από µία σειρά διαφορετικών έργων του ίδιου δηµιουργού-αφηγητή καθώς προκύπτει, όχι από τα εµφανή κειµενικά στοιχεία µιας

4 µεµονωµένης αφήγησης, αλλά από τα συγκειµενικά στοιχεία που ο αφηγητής επιλέγει για να αφηγηθεί τις ιστορίες του «µε το δικό του τρόπο». Οι συν-κείµενες (συγκειµενικές) παράµετροι όπως το σχέδιο και το χρώµα, δεν αποτελούν εικαστικά στοιχεία µόνον κάθε ξεχωριστής εικόνας (καρρέ) της αφήγησης, αλλά χαρακτηρίζουν δυναµικά το σύνολο του έργου ενός δηµιουργού και παραπέµπουν στο ιδιαίτερο, προσωπικό του σύµπαν. Το αναγνωρίσιµο σχέδιο του Πράττ υπαινίσσεται συγκεκριµένους κώδικες συµπεριφοράς και ηθικής µεταξύ των ηρώων του. Υπαινίσσεται ταυτόχρονα είδη ιστοριών και προσωπικό ρυθµό αφήγησης που διαφέρει από αυτόν οποιουδήποτε άλλου δηµιουργού. Ο τρόπος που ο Μανάρα ζωγραφίζει τις ηρωϊδες του προδικάζει ένα προσωπικό σύµπαν που φυσικά υπαγορεύει ιδιαίτερες ιστορίες, σχέσεις ηρώων και πλοκή. Ο τρόπος που ο Μπάρκς ζωγραφίζει τους ιθαγενείς του Αµαζονίου ή τους νοµάδες της ερήµου στη Σαχάρα, ανάγεται στο προσωπικό του σύµπαν και τις αντιλήψεις του για τον πολιτισµό και υπαγορεύει ευθέως το είδος της σχέσης που οι ήρωές του θα µπορούσαν να αναπτύξουν µε το ντόπιο πληθυσµό των εξωτικών χωρών. Για τη µελέτη λοιπόν των τόσο σηµαντικών συγκειµενικών παραµέτρων στα κόµιξ, χρειάστηκε να χρησιµοποιηθούν τα ερευνητικά εργαλεία των κριτικών της λογοτεχνίας, των κριτικών και των θεωρητικών που απασχολούνται µε τις εικαστικές τέχνες, των κοινωνιολόγων της επικοινωνίας, των αναλυτών της εικόνας κ.α. Ανάλογα µε τη θεωρητική µας σκευή, µπορούµε να αναγνωρίσουµε πάρα πολλές συγκειµενικές παραµέτρους στα κόµιξ. Αυτές που συνηθέστερα σχολιάζονται, αναφέρονται σε εκφραστικά µέσα που το κόµιξ υιοθέτησε από δύο παραδοσιακούς χώρους καλλιτεχνικής έκφρασης µε αντίστοιχα µεγάλη παράδοση κριτικού και θεωρητικού λόγου. α) Από το χώρο της εικαστικής έκφρασης, προέρχονται συγκειµενικές παράµετροι όπως: η σύνθεση, το σχέδιο, το χρώµα, η «µατιέρα» που προκύπτει από τις διάφορες τεχνικές και τα διάφορα υλικά ζωγραφικής, η τονικότητα, οι σκιάσεις κ.λπ. Όλες αυτές οι συγκειµενικές παράµετροι χαρακτηρίζουν όχι µόνον κάθε µία ξεχωριστή εικόνα (καρρέ) της αφήγησης αλλά και το σύνολο της εικονοποιηµένης αφήγησης και, πολύ περισσότερο, το σύνολο των έργων ενός δηµιουργού κόµιξ. Για παράδειγµα, η χρήση της µονοχρωµίας µπορεί να σχολιαστεί σε κάποιο συγκεκριµένο καρρέ ως µέσον έµφασης σε έναν ήρωα ή σε ένα στοιχείο της εικόνας. Μπορεί όµως να µελετηθεί και ως δοµικό στοιχείο στη δυναµική της αφήγησης αφού επιτρέπει στον αφηγητή να ποικίλει την εξιστόρησή του µε «ανάσες» σχεδιαστικής αφαίρεσης. Η µελέτη λοιπόν αυτής της συγκειµενικής παραµέτρου που προήλθε από το χώρο της εικαστικής έκφρασης, µπορεί απλώς να περιοριστεί στη διαπίστωση και ταξινόµηση των χρήσεων και των πιθανών ειδών µονοχρωµίας στο έργο ενός δηµιουργού (µονοχρωµία κάποιων στοιχείων µέσα σε µια έγχρωµη εικόνα, µονοχρωµία σε µίξη, ασπρόµαυρες εικόνες κ.λπ.) ή να επιχειρήσει την δραµατουργική ή τη σηµειολογική ανάγνωση των µονοχρωµιών αυτών µέσα στην πορεία της αφήγησης. Αντίστοιχα µπορούν να µελετηθούν και όλες οι συγκειµενικές παράµετροι που, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, προέρχονται από το χώρο της εικαστικής έκφρασης (από τη ζωγραφική µέχρι τις γραφικές τέχνες και την αρχιτεκτονική). β) Συγκειµενικές παραµέτρους στο χώρο του κόµιξ, µπορούµε να αναγνωρίσουµε και από το χώρο της λογοτεχνίας. Ανιχνεύονται στα γραπτά µέρη του κόµιξ (στους διαλόγους µέσα στα «µπαλονάκια», στις εισαγωγικές ή στις συνδετικές φράσεις, στα µικρά συνοδευτικά γραπτά κείµενα εκτός εικόνων αλλα και στη συνολική αφηγηµατική δοµή του κειµένου). Τέτοιες παράµετροι µπορεί να είναι το λεξιλόγιο ή οι γλωσσικές ιδιαιτερότητες που χαρακτηρίζουν το λόγο κάποιων ηρώων (π.χ. οι βρισιές του καπετάνιου Χαντόκ στον Τεντέν, ή η φράση «Νοµίδω πωθ είδα έναν γατούλη», του Τουϊτυ κ.λπ.), κάποιες επαναλαµβανόµενες λέξεις που µπορεί να λειτουργούν και ως στίξη συµβάλλοντας στον αφηγηµατικό ρυθµό, οι πολιτισµικές χροιές που υποβάλλουν οι επιλογές των ονοµάτων των ηρώων και των τόπων, οι πολιτισµικές χροιές που υποβάλλονται από το εξειδικευµένο

5 λεξιλόγιο των ηρώων (π.χ. ορολογία χρήσης όπλων, σκαφών, αντιµετώπισης κινδύνων κ.λπ. που παραπέµπουν σε µελλοντολογικό, τεχνολογικό, διαστηµικό, µεσαιωνικό κ.λπ. περιβάλλον ή σε διάφορες υποκουλτούρες). Επίσης συγκειµενικές παράµετροι που προέρχονται από το χώρο της λογοτεχνίας είναι και τα διάφορα αφηγηµατικά τεχνάσµατα που επηρεάζουν τη δοµή της αφήγησης. Σε ποιο σηµείο της ιστορίας ξεκινάει η αφήγηση, οι αναδροµές στο παρελθόν ή το µέλλον κ.λπ. Πρόκειται για συγκειµενικές παραµέτρους που µπορούν να µελετηθούν µε τα ήδη δοκιµασµένα θεωρητικά εργαλεία της λογοτεχνικής ανάλυσης για τον επί πλέον λόγο ότι, πολλά από τα κόµιξ, αναφέρονται σε «σύµπαντα» πολύ συγγενικά µε αυτά της επιστηµονικής φαντασίας και της αστυνοµικής λογοτεχνίας. Η αφηγηµατική ροή στα κόµιξ Με τη διαγραµµατική αυτή επισκόπηση της ποικιλίας και των ειδών αφενός των κειµενικών και αφετέρου των συγκειµενικών παραµέτρων, που προέρχονται από τους χώρους των εικαστικών τεχνών και της λογοτεχνίας, στην αφήγηση των κόµιξ επιχειρήθηκε µια αναφορά στις πιο καθιερωµένες οπτικές µελέτης και ανάλυσης των κόµιξ. Στις οπτικές αυτές θα θέλαµε να προσθέσουµε µια ακόµη κατηγορία συγκειµενικών παραµέτρων που σπανιότερα απαντάται στις δηµοσιευµένες αναλύσεις των κόµιξ (Μαρτινίδης 1989, Ασλανίδου 2000). Η πρόταση αυτή, οπωσδήποτε δεν αποτελεί καινοτοµία, καθώς οι προτεινόµενες συγκειµενικές παράµετροι προέρχονται από το χώρο του κινηµατογράφου και τα εργαλεία προσέγγισής τους είναι ευρύτατα γνωστά στο χώρο της κινηµατογραφικής κριτικής και ανάλυσης. Στο χώρο των κόµιξ όµως οι παράµετροι αυτές, αν και καθοριστικές, δεν έχουν ίσως προσεχθεί όσο θα έπρεπε και γι αυτό θα επιχειρήσουµε να τις εντάξουµε στο σύνολο των παραµέτρων που ήδη αναλύονται από τους µελετητές. Η αφήγηση στο κόµιξ πραγµατοποιείται µε την παράθεση χωριστών, ακίνητων εικόνων. Η προφανής σύµβαση είναι ότι ο αναγνώστης του κόµιξ διαβάζει νοερά το ακίνητο στιγµιότυπο ως κινούµενο. Στο πρώτο καρρέ του παραδείγµατός µας (εικόνα 2), ο Πανοραµίξ µιλάει, κινείται και, µετά τη συνοµιλία του µε τον Αστερίξ, αποσύρεται στο σπίτι του ενώ η πόρτα κλείνει και ο Αστερίξ αποχωρεί. Κάπως έτσι διαβάζουµε και προεκτείνουµε κάθε ένα καρρέ της αφήγησης. Η λιγότερο προφανής σύµβαση όµως, είναι ότι ενώ η δράση και η ροή της ιστορίας είναι συνεχής, η αφήγησή της προκύπτει από την παράθεση χωριστών εικόνων-στιγµιοτύπων της δράσης. Ας παρακολουθήσουµε τον αφηγηµατικό αυτό µηχανισµό στο ίδιο παράδειγµα: Στο δεύτερο καρρέ του παραδείγµατος, ο Αστερίξ και ο Οβελίξ συνοµιλούν. Στο τρίτο καρρέ, ο Οβελίξ πετάει το µενίρ. Όµως ο Αστερίξ δεν εικονίζεται Τί έγινε; Έπαψε να υπάρχει και να δρα ο Αστερίξ; Όχι, βέβαια. Βρίσκεται δίπλα στον Οβελίξ, αλλά ο σκιτσογράφος-αφηγητής θεώρησε ότι δεν χρειαζόταν να µας τον ξαναδείξει και προτίµησε να κατευθύνει την προσοχή µας στο µενίρ που εκσφενδονίζεται. Στο τέταρτο πάλι καρρέ, ο αφηγητής προτίµησε να µας δείξει το στρατόπεδο των Ρωµαίων όπου έπεσε το µενίρ. Ο Αστερίξ και ο Οβελίξ δεν έχουν πάψει να δρουν, αλλά ο δηµιουργός-αφηγητής θεωρεί ότι η εξιστόρηση του θα γίνει πιο ενδιαφέρουσα αν, εκείνη τη στιγµή, µας δείξει πού έπεσε το µενίρ. Ένας άλλος δηµιουργός, αν διηγόταν την ίδια ιστορία, ίσως επέλεγε να µη µας αποκαλύψει προς το παρόν πού έπεσε το µενίρ, αλλά να στρέψει την προσοχή µας πίσω στον Πανοραµίξ που ετοιµάζει το µαγικό ζωµό. Αυτή η επιλεκτική απεικόνιση των στοιχείων της δράσης, επιτρέπει στο δηµιουργό-αφηγητή να αφηγηθεί την ιστορία του µε τον προσωπικό του τρόπο. Να καθοδηγήσει τη µατιά του αναγνώστη σε όποιο σηµείο της δράσης θέλει σε κάθε στιγµή, να δώσει ιδιαίτερη έµφαση εκεί που αυτός επιλέγει, να παραλείψει όσα αυτός θεωρεί δευτερεύοντα και ταυτόχρονα να δηµιουργήσει τον προσωπικό του ρυθµό αφήγησης, κατευθύνοντας τη µατιά του αναγνώστη άλλοτε ήπια και άλλοτε σπασµωδικά στο χώρο της σελίδας. Ακόµα µπορεί να επηρεάζει το ρυθµό αφήγησης κατευθύνοντας τη µατιά του αναγνώστη στην παρακολούθηση παράλληλων δράσεων σε διαφορετικούς τόπους ή δράσεων που ταυτόχρονα εξελίσσονται σε διαφορετικές χρονικές στιγµές

6 (δηλαδή ταυτόχρονη παρακολούθηση γεγονότων του παρόντος, του παρελθόντος και του µέλλοντος). Εικόνα 2 Έτσι οδηγούµαστε στην έννοια της αφηγηµατικής ροής. Του προσωπικού δηλαδή τρόπου που ο κάθε δηµιουργός κόµιξ «ξεδιπλώνει» την ιστορία του µέσα από την παράθεση χωριστών, ακίνητων εικόνων. Η αφηγηµατική ροή στο κόµιξ εξαρτάται από τέσσερις τουλάχιστον συγκειµενικές παραµέτρους: 1. Η πρώτη είναι η κλίµακα των κάδρων που χαρακτηρίζει το κάθε καρρέ. Κλίµακα κάδρου ονοµάζουµε το εµβαδόν που καταλαµβάνει συνήθως το ανθρώπινο πρόσωπο ή κάποιο άλλο πρωταγωνιστικό στοιχείο µέσα στα εκάστοτε όρια κάθε καρρέ. Πρακτικά, ας σταθούµε σε τρεις χαρακτηριστικές κλίµακες κάδρων (εικόνα 3). Το γενικό κάδρο όπου κυριαρχούν τα στοιχεία του χώρου και οι ήρωες εικονίζονται από µακριά, ενταγµένοι στο γύρω χώρο τους. Στο γενικό κάδρο, το εµβαδόν που καταλαµβάνει το πρόσωπο ενός ήρωα µέσα στην εικόνα είναι ελάχιστο. Το µεσαίο κάδρο όπου κυριαρχεί η συνήθως ολόσωµη παρουσία των ηρώων, µε ελάχιστα στοιχεία από τον περιβάλλοντα χώρο. Στο µεσαίο κάδρο, το πρόσωπο ενός ήρωα καταλαµβάνει κάπως περισσότερο χώρο και η έµφαση της εικόνας συνίσταται στη δράση των ηρώων και στη σχέση που αναπτύσσεται µεταξύ τους. Το κοντινό κάδρο, όπου κυριαρχεί το πρόσωπο ενός ή περισσοτέρων ηρώων. Η πρόθεση του κοντινού κάδρου είναι να δοθεί έµφαση στη διάθεση ή στην ψυχολογική κατάσταση των ηρώων ή ακόµα να τονιστεί η σηµασία κάποιου στοιχείου κατά την αφήγηση.

7 ( Γενικό-- ( Κοντινό-- ( --Μεσαίο Εικόνα 3 Η εναλλαγή αυτή των τριών κλιµάκων κάδρου επιτρέπει στο δηµιουργό του κόµιξ, σε κάθε στιγµή, σε κάθε καρρέ της αφήγησης, να κατευθύνει την προσοχή µας όπου εκείνος κρίνει ότι εξυπηρετεί την αφήγησή του. Σε κάποιους καλλιτέχνες που το σύµπαν τους καθορίζεται από την ήπια, σχεδόν χωρίς παρεµβάσεις απόδοση διαπροσωπικών καταστάσεων, κυριαρχεί η παράθεση µεσαίων κάδρων µε µοναδικό µέσον έµφασης την επιλεκτική κάπου-κάπου απεικόνιση ενός µόνον προσώπου ενώ µιλά. Χαρακτηριστικά παραδείγµατα στην κατεύθυνση αυτή είναι τα comic strips όπου η απεικόνιση είναι σχεδόν θεατρική και τα αφηγηµατικά ευρήµατα εκφέρονται δια του λόγου καθώς το σκίτσο αποδίδει το κοινωνικό πλαίσιο και τις ιδιαιτερότητες των ηρώων. Σχεδόν επιδιώκεται η εντύπωση µιας ενιαίας, συνεχώς µεταβαλλόµενης εικόναςσκηνής που εξελίσσεται παρακολουθώντας τη συνεχή αφήγηση του διαλόγου των ηρώων (εικόνα 4). Εικόνα 4

8 Σε άλλους δηµιουργούς που το σύµπαν τους επιδιώκει την ένταση και το δυναµισµό, η επιλογή της κλίµακας των κάδρων είναι περισσότερο καθοδηγητική της µατιάς του αναγνώστη, µε συνεχείς εναλλαγές κάδρων διαφόρων κλιµάκων. 2. εύτερη συγκειµενική παράµετρος που συµβάλλει χρωµατίζοντας δραµατικά την αφηγηµατική ροή, είναι η οπτική γωνία απ όπου αντικρίζουµε τον ήρωα ή το θέµα κάθε καρρέ. Συνήθως παρακολουθούµε την εικονιζόµενη δράση από το ύψος των µατιών ενός όρθιου ανθρώπου-παρατηρητή που βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο µε τους ήρωες. Σε µια λοιπόν «θεατρική» αντίληψη της αφήγησης, όλα τα καρρέ ενός κόµιξ υιοθετούν αυτήν την τυπική οπτική γωνία. Όµως σε µια περισσότερο «κινηµατογραφική» αντίληψη της αφήγησης, η οπτική γωνία κάποιων καρρέ µεταβάλλεται ριζικά και συγκρούεται αφηγηµατικά µε την οπτική γωνία των προηγούµενων και των επόµενων καρρέ, που διατηρούν την τυπική οπτική γωνία, υιοθετώντας: την οπτική γωνία ενός ανθρώπου που παρατηρεί τη δράση από ψηλά. Αν αυτό συµβαίνει σε πολύ γενικό κάδρο τότε η οπτική αυτή γωνία, που στον κινηµατογράφο ονοµάζεται «πλονζέ», µπορεί να εξυπηρετεί ανάγκες περιγραφής. Όσο όµως το κάδρο «σφίγγει» (µεσαίο ή κοντινό) γύρω από τον ήρωα, ο ήρωας αυτός εµφανίζεται αδύναµος και ανυπεράσπιστος ενώ η δραµατική ένταση κορυφώνεται (εικόνα 5). Εικόνα 5 την οπτική γωνία ενός ανθρώπου που παρατηρεί τη δράση από χαµηλά. Στην περίπτωση αυτή, όταν το κάδρο «σφίγγει», ο ήρωας εµφανίζεται ισχυρός, σε θέση δραµατικής υπεροχής και κυριαρχίας. Είναι η οπτική γωνία που στον κινηµατογράφο ονοµάζεται «κόντρ-πλονζέ» (εικόνα 6). Εικόνα 6

9 3. Άλλη συγκειµενική παράµετρος που επηρεάζει την αφηγηµατική ροή, είναι το µοντάζ των καρρέ. Πέρα, δηλαδή από το «πόσο µακριά ή κοντά µας» εικονίζονται τα πρόσωπα, πέρα από το πόσο ψηλά ή χαµηλά έχει τοποθετηθεί το σηµείο παρατήρησης, το µοντάζ καθορίζει που στρέφεται κάθε φορά (σε κάθε καρρέ) η µατιά του αναγνώστη. Στο παράδειγµά µας (εικόνα 2), µπορούµε να επισηµάνουµε την εξής σειρά επιλογών: στο τρίτο καρρέ παρακολουθούµε τον Οβελίξ, σε µεσαίο κάδρο, να δρα. στο τέταρτο καρρέ παύουµε να παρακολουθούµε τον Οβελίξ, αλλά παρακολουθούµε, σε γενικό κάδρο, το αποτέλεσµα της δράσης του Οβελίξ στο στρατόπεδο των Ρωµαίων. στο πέµπτο καρρέ, παύουµε να παρακολουθούµε το σηµείο όπου έχει πέσει το µενίρ και παρακολουθούµε, σε κοντινό κάδρο, έναν αξιωµατούχο στη σκοπιά του στρατοπέδου που µε την κραυγή-διαταγή του, η δράση θα µεταφερθεί σε άλλο σηµείο όπως θα αποκαλύψει το έκτο καρρέ. Ας αναφερθούµε επίσης στο πολύ σύνηθες παράλληλο µοντάζ που αποτελεί παράθεση καρρέ (ή µικρών ενοτήτων καρρέ) που περιγράφουν δράσεις σε διαφορετικούς χώρους ή χρονικές περιόδους, µε στόχο την ταυτόχρονη αφήγηση παράλληλων δράσεων. Μέσα από τα τρία αυτά χωριστά στιγµιότυπα-καρρέ, ο αφηγητής µας περιγράφει τα όσα συµβαίνουν σύµφωνα µε το δικό του τρόπο αφήγησης και τα δικά του κριτήρια για το τι είναι σηµαντικό σε κάθε στιγµή. Αν θελήσουµε να βελτιώσουµε «σχολαστικά» τα θεωρητικά µας εργαλεία, τα είδη µοντάζ όπως απαριθµούνται στις σχολές κινηµατογράφου, είναι πάρα πολλά. Χαρακτηριστικά ας αναφέρουµε το δυναµικό µοντάζ, όπου κάθε φορά παρακολουθούµε τη δράση που, κατά τον αφηγητή -έχει το µεγαλύτερο βάρος έντασης (όπως στο προηγούµενο παράδειγµα) και το κάθε στιγµιότυπο έρχεται σε ρήξη µε το προηγούµενό του. Παρόµοιο παράδειγµα δυναµικού µοντάζ: σε ένα καρρέ παρακολουθούµε τον ήρωα να παρατηρεί κάτι (που βρίσκεται εκτός κάδρου) µε ένα τηλεσκόπιο. στο επόµενο καρρέ παρακολουθούµε (µέσα από κάδρο στρογγυλού σχήµατος που υποβάλλει το οπτικό πεδίο του τηλεσκοπίου) το αντικείµενο της παρατήρησης (αυτό που ο ήρωας έβλεπε). Μοντάζ στο κόµιξ µπορεί να γίνει και µέσα στα όρια ενός καρρέ όπου συνυπάρχουν µικρότερες ξεχωριστές εικόνες. Παράδειγµα: σε ένα καρρέ όπου κάποιος ροχαλίζει, ο ήχος του αποδίδεται µε την εικόνα µιας πριονοκορδέλας ή ενός πριονιού που κόβει έναν κορµό! (µοντάζ αναλογιών). Αυτή η τελευταία περίπτωση του µοντάζ µέσα στο ίδιο καρρέ, µας οδηγεί στην τέταρτη συγκειµενική παράµετρο που καθορίζει την αφηγηµατική ροή. 4. Πρόκειται για τη διάταξη και το εµβαδόν των εικόνων-καρρέ µέσα στο χώρο της κάθε σελίδας. Στις πιο θεατρικές αφηγήσεις, το εµβαδόν των εικόνων ποικίλει ανάµεσα σε δύοτρία µόνον µεγέθη που διαφοροποιούνται µονάχα κατά πλάτος και δεν παραβιάζουν τα όρια των σειρών των καρρέ, ούτε το εν γένει τετράπλευρο σχήµα τους. Σε πιο δυναµικές αφηγήσεις όµως η διάταξη, το εµβαδόν, το σχήµα, το περίγραµµα και τα όρια κάθε καρρέ µέσα στη σελίδα µετατρέπονται σε ένα πραγµατικό εργαλείο υποκειµενικής αφηγηµατικής ροής στα χέρια του δηµιουργού. Στο παράδειγµα αυτό (εικόνα 7) το καρρέ καταλαµβάνει ολόκληρη τη σελίδα, αποδίδοντας το χώρο όπου τοποθετείται η δράση σε εντελώς γενικό κάδρο και µε εσωτερικό µοντάζ µέσα στο καρρέ, ανοίγονται «παράθυρα» όπου ο δηµιουργός του κόµιξ επιλέγει να αποµονώσει ένα σηµαντικό τµήµα από την εξελισσόµενη δράση σε µια σύνθεση επτά κάδρων. Πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσµατα προκύπτουν επίσης όταν, επιλεκτικά, καταργούνται τα περιγράµµατα των καρρέ (εικόνα 8) ή όταν η παράθεση των εικόνων παραβιάζει καθέτως τις οριζόντιες συµβατικές σειρές των καρρέ. Ας επισηµάνουµε πάντως, ότι η προκλητική συχνά χρήση των παραπάνω εκφραστικών µέσων δεν συνεπάγεται απαραίτητα έµπνευση

10 και αφηγηµατική δύναµη. Κι εδώ, η εκφραστική λιτότητα παραµένει αξία και µπορεί να κερδίσει την εκτίµηση του αναγνώστη. Εικόνα 7

11 Εικόνα 8 Θα ήθελα να ολοκληρώσουµε την επισήµανση µερικών από τις πιο σηµαντικές συγκειµενικές παραµέτρους των κόµιξ που συνδέονται µε την κινηµατογραφική έκφραση (υπάρχουν και πολλές άλλες όπως η σύνθεση σε βάθος πεδίου, η σχεδιαστική απόδοση των παραµορφώσεων των φακών, τα κάδρα «αµόρσες» κ.λπ.) αναφερόµενος στην απόδοση του ήχου στα κόµιξ, τα οποία βεβαίως αποτελούν είδος καλλιτεχνικής έκφρασης που σαφώς δικαιούται να συγκαταλέγεται στο χώρο της οπτικοακουστικής έκφρασης. Ο ήχος στα κόµιξ Οι ήχοι στα κόµιξ, αν και εκφέρονται µέσω του γραπτού λόγου, δεν περιγράφονται αλλά «εγγράφονται» και νοερά αποδίδονται. Στο παράδειγµα του µενίρ που κοµµατιάζει τον καταπέλτη (εικόνα 2), το ΚΡΑΤΣ δεν αποτελεί περιγραφή αλλά απόδοση του ίδιου του ήχου. Συχνά τα γράµµατα ζωγραφίζονται ώστε να αποδίδουν την ένταση ή και το ηχόχρωµα ενός θορύβου (όπως στο παράδειγµα του µοντάζ αναλογιών παραπάνω). Το ίδιο ισχύει και για τους διαλόγους. Με το κατάλληλο µέγεθος των γραµµάτων ή µε αλλαγές γραµµατοσειράς, πολλές φορές αποδίδεται η ένταση και το ύφος της φωνής ενός ήρωα (εικόνα 2). Με τις σχεδόν τεχνικές αυτές επισηµάνσεις, ας υπογραµµιστεί ένα µόνον τελικό συµπέρασµα. Η µελέτη και η ανάλυση έργων µιας µορφής καλλιτεχνικής έκφρασης που βρίσκεται σε συνεχή διάλογο µε τεχνικές άλλων, πανάρχαιων ή εντελώς σύγχρονων, µορφών καλλιτεχνικής έκφρασης, απαιτεί ίσως τη συνεργασία ερευνητών από πολλούς διαφορετικούς χώρους και αντικείµενα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Meyrowitz J. (1998), Multiple Media Literacies. Journal of Communication, Vol 48, No 1. Zettl H. (1998), Contextual Media Aesthetics as the Basis for Media Literacy. Journal of Communication, Vol 48, No 1. Ασλανίδου Σ. (2000), Εκπαιδευτική Τεχνολογία και Οπτικοακουστική Αγωγή, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη. Γρόσδος Σ., Ντάγιου Ε. (1999), Κόµικς στο Σχολείο. Από την ολική απόρριψη και την ενθουσιώδη αποδοχή στη δηµιουργική, χρησιµοποίηση. Περιοδικό Σύγχρονη Εκπαίδευση, τεύχη 107 και 108. Κωνσταντινίδου-Σέµογλου Ν. (2001), Κόµικς, Παιδί και Αστείο, εκδ. Εξάντας, Αθήνα. Μαλαφάντης Κ. (1996), Συνηγορία των κόµικς. Πρακτικά συνεδρίου που οργάνωσε το ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης στην Αλεξανδρούπολη το 1994, µε θέµα: Από το παραµύθι στα κόµικς: Παράδοση και νεοτερικότητα, εκδ. Οδυσσέας.

12 Μαρτινίδης Π. (1989), Κόµικς: Τέχνη και Τεχνικές της Εικονογραφήγησης, εκδ. ΑΣΕ. Σκαρπέλος Γ. (2000), Ιστορική µνήµη και ελληνικότητα στα κόµικς, εκδ. Κριτική, Αθήνα (και συνοδευτική βιβλιογραφία). Χαλκιά Κ., Παλαιοπούλου Ρ. & Κουκοπούλου Γ. (2001), Ένα κόµιξ µε αφορµή τη ζωή του Γαλιλαίου: Προσπάθειες εκλαϊκευσης της Ιστορίας της Επιστήµης. Πρακτικά Συµποσίου µε θέµα: Η συµβολή της Ιστορίας και της Φιλοσοφίας των Φυσικών Επιστηµών στη ιδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών (Οργάνωση Π.Τ..Ε. του Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη 6-8 Απριλίου), σ , εκδ. Χριστοδουλίδη, Θεσσαλονίκη. ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 1 α. Goscinny, Uderzo (1996 ελληνικά, 1974 πρωτότυπο), Αστερίξ: Το ώρο του Καίσαρα, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. β. Goscinny, Morris (1995 ελληνικά, 1969 πρωτότυπο), Λούκυ Λούκ: Ντάλτον Σίτυ, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. Εικόνα 2 α. Goscinny, Uderzo (1996 ελληνικά, 1974 πρωτότυπο), Αστερίξ: Το ώρο του Καίσαρα, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. Εικόνα 3 Sèrafini, Paccalet (1989 ελληνικό, 1986 πρωτότυπο), Οι Περιπέτειες της Οµάδας Κουστώ: Η Βυθισµένη Γαλέρα, εκδ. Σµυρνιωτάκης, Αθήνα. Εικόνα 4 Αρκάς (2002), εξώφυλλο περ. Το Πέµπτο Γράµµα, εκδ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Εικόνα 5 Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101. Εικόνα 6 α. Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101. β. Cailleteau T., Tota S. (2002), Θαλασσένια 9: Το Τοτέµ των Κυνών, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 113. Εικόνα 7 Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101. Εικόνα 8 α. Goscinny, Uderzo (1996 ελληνικά, 1974 πρωτότυπο), Αστερίξ: Το ώρο του Καίσαρα, εκδ. Μαµουθκοµίξ, Αθήνα. β. Cailleteau T., Jurion J., Cailleteau S. (2002), Αναχρόν 2. Ο Έβδοµος Αξιωµατικός, περ. 9, εκδ. Ελευθεροτυπία, τεύχος 101.

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

Οι πολλαπλές όψεις της εικόνας στα μαθήματα των Φυσικών Επιστημών: Η αξιοποίηση των κόμιξ στις φυσικές επιστήμες. Μέρος 1 ο : Τα κόμιξ στην εκπαίδευση

Οι πολλαπλές όψεις της εικόνας στα μαθήματα των Φυσικών Επιστημών: Η αξιοποίηση των κόμιξ στις φυσικές επιστήμες. Μέρος 1 ο : Τα κόμιξ στην εκπαίδευση Οι πολλαπλές όψεις της εικόνας στα μαθήματα των Φυσικών Επιστημών: Η αξιοποίηση των κόμιξ στις φυσικές επιστήμες Μέρος 1 ο : Τα κόμιξ στην εκπαίδευση Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον

Διαβάστε περισσότερα

Κινηματογράφος και Φωτογραφίες:

Κινηματογράφος και Φωτογραφίες: Κινηματογράφος και Φωτογραφίες: ακόμα και με μια απλή ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ μπορείς: να φτιάξεις μια προσεκτική «οπτική καταγραφή», δηλαδή μια σειρά από φωτογραφίες πουν περιγράφουν ένα γεγονός (όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π

2 - µεταδιηγητικό ή υποδιηγητικό επίπεδο = δευτερεύουσα αφήγηση που εγκιβωτίζεται στη κύρια αφήγηση, π.χ η αφήγηση του Οδυσσέα στους Φαίακες για τις π 1 ΟΡΟΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Εστίαση (πρόκειται για τη σχέση του αφηγητή µε τα πρόσωπα της ιστορίας). Μηδενική = όταν έχουµε αφηγητή έξω από τη δράση (αφηγητής παντογνώστης). Εξωτερική = ο αφηγητής γνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς

Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Ευθύς και πλάγιος λόγος. Μια εναλλακτική πρόταση για τη διδασκαλία τους στο δημοτικό σχολείο μέσω των κόμικς Αμαραντίδου Κυριακή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70, υποψ. PhD Πουγαρίδου Παρασκευή, Εκπαιδευτικός ΠΕ70,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ : ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη

Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η πρόσληψη της Καινής Διαθήκης στη λογοτεχνία και την τέχνη Όγδοη Ενότητα: H πρόσληψη της ιστορίας του Ιησού στον κινηματογράφο (Ι) Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός»

Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» Το µοντέλο επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης στο Πρόγραµµα «ΜΕΛΙΝΑ Εκπαίδευση και Πολιτισµός» εισήγηση του Μένη Θεοδωρίδη που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του Πανελληνίου Συνεδρίου

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 2.4. Άξονες ανάγνωσης του τρόπου διδακτικής αξιοποίησης των ψηφιακών μέσων (ΤΠΕ) στη γλωσσική εκπαίδευση: το

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Φεβρουάριος - Μάρτιος 2012 Σόνια Κούμουρου, Σύμβουλος Λογοτεχνίας Βασιλική Σελιώτη, Φιλόλογος, Γραφείο Α.Π. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ O Στο νέο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων

185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων 185 Πλαστικών Τεχνών και Επιστημών της Τέχνης Ιωαννίνων Το Τμήμα Επιστημών της Τέχνης αποτελεί ανεξάρτητο Τμήμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και λειτουργεί από το ακαδημαϊκό έτος 2000-01. Το Τμήμα ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ - ΖΩΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Κούκιας ΠΕ 18.03 Λογιστικής Θεόδωρος 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ Προβάλλω τον τόπο μου

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ Μικρό λεξικό βασικών όρων Κύριοι αφηγηματικοί τρόποι: α) Αφήγηση (ή διήγηση): η έκθεση-παρουσίαση πραγματικών ή πλασματικών γεγονότων από ένα πρόσωπο, τον αφηγητή. Η αφήγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Α. Αξιολόγηση σχολικού εγχειριδίου

Α. Αξιολόγηση σχολικού εγχειριδίου V. ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. Αξιολόγηση σχολικού εγχειριδίου Ένας από τους σηµαντικότερους φορείς αξιολόγησης των σχολικών εγχειριδίων είναι οι µαθητές που τα χρησιµοποιούν, αρκεί η αξιολόγησή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί τα κόμικς θεωρούνται ευκολοδιάβαστα; Απαιτείται

Γιατί τα κόμικς θεωρούνται ευκολοδιάβαστα; Απαιτείται η διδακτική της λογοτεχνίας Toυ Σταύρου Γρόσδου, Σχολικού Συμβούλου Π.Ε., stavgros@otenet.gr Comic(o) παιχνίδια Διαβάζοντας κόμικς με τα παιδιά - Αποκωδικοποίηση των σημειολογικών, των οπτικών, των ηχητικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

«Μια πρώτη προσέγγιση για τον διαγωνισμό βίντεο/φωτοαφήγησης: Το κάδρο και τα είδη των κάδρων»

«Μια πρώτη προσέγγιση για τον διαγωνισμό βίντεο/φωτοαφήγησης: Το κάδρο και τα είδη των κάδρων» «Μια πρώτη προσέγγιση για τον διαγωνισμό βίντεο/φωτοαφήγησης: Το κάδρο και τα είδη των κάδρων» Μένης Θεοδωρίδης Μαρία Λεωνίδα (www.karposontheweb.org) Κάδρο αποκαλούμε το περίγραμμα (αλλά και το συνολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της εικόνας στα μαθήματα των φυσικών επιστημών

Ο ρόλος της εικόνας στα μαθήματα των φυσικών επιστημών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Σχολή Επιστημών Αγωγής, ΠΤΔΕ Κατεύθυνση: Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Ο ρόλος της εικόνας στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Το Θέατρο στο Δημοτικό Σχολείο Θεατρική Παράσταση: «Οι μύθοι του Αισώπου»

Το Θέατρο στο Δημοτικό Σχολείο Θεατρική Παράσταση: «Οι μύθοι του Αισώπου» ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Σχολείο : 14 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης Τίτλος/Θέμα Προγράμματος Το Θέατρο στο Δημοτικό Σχολείο Θεατρική Παράσταση: «Οι μύθοι του Αισώπου» Τάξεις ή Τμήματα συμμετοχής:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3 Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία Μάθημα 3 Τα αρχιτεκτονικά σύμβολα αποτελούν μια διεθνή, συγκεκριμένη και απλή γλώσσα. Είναι προορισμένα να γίνονται κατανοητά από τον καθένα, ακόμα και από μη ειδικούς.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Σχολή Επιστημών Αγωγής, ΠΤΔΕ Κατεύθυνση: Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Σχολή Επιστημών Αγωγής, ΠΤΔΕ Κατεύθυνση: Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Σχολή Επιστημών Αγωγής, ΠΤΔΕ Κατεύθυνση: Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Ο ρόλος της εικόνας στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. καθημερινό λεξιλόγιο: «κάτι», «ἀρμαθιά»

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά

Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά Η Λογοτεχνία είναι «μια ακολουθία λέξεων», ο κινηματογράφος «μια ακολουθία εικόνων». Ωστόσο και οι δυο αυτές τέχνες διατήρησαν κοινά αφηγηματικά στοιχεία. Τη δράση, τους χαρακτήρες, τους διαλόγους Αναδρομική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning. Δημιουργική Γραφή. E-learning. Οδηγός Σπουδών

Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning. Δημιουργική Γραφή. E-learning. Οδηγός Σπουδών Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Δημιουργική Γραφή E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

«Μάθηµα Οπτικοακουστικής Παιδείας στο Σχολείο; Η Γνωριµία των Εκπαιδευτικών µε την Οπτικοακουστική Έκφραση

«Μάθηµα Οπτικοακουστικής Παιδείας στο Σχολείο; Η Γνωριµία των Εκπαιδευτικών µε την Οπτικοακουστική Έκφραση «Μάθηµα Οπτικοακουστικής Παιδείας στο Σχολείο; Η Γνωριµία των Εκπαιδευτικών µε την Οπτικοακουστική Έκφραση στο Πρόγραµµα ΜΕΛΙΝΑ» Εισήγηση του Μένη Θεοδωρίδη, στην Ηµερίδα του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία

φιλολογικές σελίδες, λογοτεχνία ΝΕΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ Από την εισαγωγή του σχολικού βιβλίου Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, β τεύχος (σελ. 10-11) Μυθιστόρηµα Ιστορία περιπετειών ενός βασικού ήρωα Βίος και Πολιτεία Αλέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ας μελετήσουμε. Ιστορία Γ τάξης. Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή

Ας μελετήσουμε. Ιστορία Γ τάξης. Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή Ας μελετήσουμε Ιστορία Γ τάξης Ιωάννης Ε. Βρεττός Επιμέλεια: Ερμιόνη Δελή ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ http://www.pi-schools.gr/programs/depps/ 1. Σκοπός της διδασκαλίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών Ευφημία Τάφα Παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχή έκβαση της ανάγνωσης μιας ιστορίας Χρονική στιγμή της ανάγνωσης (πότε) Το είδος του κειμένου (τι) Η «γωνιά» της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΡΗΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΟΓΟΥ ΙΙΙ Υπεύθυνη: Μαρία Κακαβούλια Ζ εξάμηνο 2007 ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΦΗΓΗΜΑ Α. ΙΣΤΟΡΙΑ story Β. ΛΟΓΟΣ discourse Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ

ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ Γράφοντας με την κάμερα μια διασκεδαστική πρόταση για τους μαθητές της Β Λυκείου Σε ένα λογοτεχνικό και σε ένα κινηματογραφικό έργο συναντάμε παραπλήσια μερικές φορές και ίδια στοιχεία. Προαπαιτούμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Άντα Κατσίκη-Γκίβαλου Μάρω Λοΐζου: Η προσφορά της στη Λογοτεχνία για Παιδιά και Νέους Με την ανακοίνωση αυτή επιχειρείται η ανάδειξη των βασικών χαρακτηριστικών του λογοτεχνικού έργου της Μάρως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΗΓΗΣΗ 1. Ποιος αφηγείται; 2. Τι αφηγείται; 3. Πώς αφηγείται;

ΑΦΗΓΗΣΗ 1. Ποιος αφηγείται; 2. Τι αφηγείται; 3. Πώς αφηγείται; ΘΕΩΡΙΑ ΛΟΓΟΣΕΦΝΙΑ ΑΦΗΓΗΣΗ 1. Ποιος αφηγείται; 2. Τι αφηγείται; 3. Πώς αφηγείται; 1. Ποιος αφηγείται; Ο αφηγητήσ δεν είναι ίδιοσ με τον ςυγγραφζα, εκτόσ από τισ περιπτώςεισ αυτοβιογραφίασ ή απομνημονευμάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΔΕΠΠΣ ΚΑΙ ΑΠΣ: ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΑΡΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ / ΧΩΡΟΙ ΑΝΑΨΥΧΗΣ

ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΑΡΙΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ / ΧΩΡΟΙ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΣΧΟΛΗ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ & ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ, ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΑΡΙΝΟ 2011-12 ΜΑΘΗΜΑ: AΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ / ΧΩΡΟΙ ΑΝΑΨΥΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας Β Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016-17 1. Παρουσίαση του μαθήματος ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ Νεοελληνικής Γλώσσας (ΦΕΚ/303, τ. β /13-03-2003) http://ebooks.edu.gr/info/cps/3deppsaps

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι

Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι Μέτρο ιαμβικό (U _ ) : αργά ντυθεί, αργά αλλαχθεί, / αργά να πάει το γιόμα U- / U- / U- / U- / U- / U-/ U-/ U Μέτρο τροχαϊκό ( _ U ) : Έπεσε το πούσι αποβραδίς -U / -U / -U / -U / -U Μέτρο αναπαιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα