«Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ»"

Transcript

1 «Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ» Μητροπολίτoυ Μεσογαίας & Λαυρεωτικῆς Νικολάου Α. Ὁ οὐρανός μέ γυμνό ὀφθαλμό Γιά κάποιον μυστήριο λόγο τό σύμπαν καί ἡ θέα του περικλείουν μιά μοναδική μαγεία, μιά ἰδαίτερη γοητεία. Ἀπό τήν ἀρχαιότητα ἀκόμη τραβοῦσε τήν προσοχή καί τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων. Ἀλλά καί στίς μέρες μας σύλλογοι ἐρασιτεχνῶν, ἐκλαϊκευμένες ἐκδόσεις, ποικίλες ἐκδηλώσεις ἔρχονται νά ἐπιβεβαιώσουν τή βαθιά σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τά ἄστρα, τό σύμπαν καί τόν οὐρανό. Καί μόνον ἡ ἁπλῆ θέα τοῦ ἔναστρου οὐρανοῦ μιά ἀσέληνη νύχτα, χωρίς περισσότερη γνώση, μαγεύει καί ὑποβάλλει. Στά ποιητικά καί πνευματικά κείμενα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης χρησιμοποιοῦνται ἐκφράσεις πολύ δυνατές, προκειμένου νά περιγράψουν τήν ὀμορφιά, τή σοφία καί τό μεγαλεῖο του: «Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δέ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τό στερέωμα» 1 καί «ὅτε ἐγενήθησαν ἄστρα ᾔνεσάν με φωνῇ μεγάλῃ πάντες ἄγγελοί μου» 2. Τέτοιες ἐκφράσεις, πού βέβαια δέν προῆλθαν ἀπό ἐπιστημονική γνώση, δέν χρησιμοποιοῦνται γιά κανένα ἄλλο στοιχεῖο τῆς κτίσεως. Σίγουρα ἡ ἀνοικτή θέα ἀπό τήν κορυφή ἑνός βουνοῦ σέ μία μέρα μέ μεγάλη ὁρατότητα, ἡ πολυχρωμία τῶν λουλουδιῶν, ἡ μελωδία τῶν ἀηδονιῶν, οἱ ἐπιβλητικοί γεωλογικοί σχηματισμοί, ἀποτελοῦν φρυσικά ἐρεθίσματα τῶν αἰσθήσεων πού ξεκουράζουν, ἐντυπωσιάζουν, ἀναδεικνύουν ἄγνωστες πτυχές τῆς ψυχῆς μέ μοναδικό τρόπο, διεγείρουν τόν νοῦ, ἐνεργοποιοῦν πολύ εὐγενικά κομμάτια τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀνθρώπου. Αὐτό ὅμως πού προκαλεῖ ἡ θέα καί ἡ σκέψη τοῦ οὐρανοῦ, τῶν ἄστρων, τοῦ γαλαξία, τοῦ σύμπαντος, εἶναι κάτι ἄλλο καί κάτι πολύ μεγάλο καί ἰδιάζον γιά τήν ἀνθρώπινη ἐμπειρία. Εἶναι κάτι τό μοναδικό. Αὐτό πού κυριολεκτικά θέλγει στήν παρατήρηση διά γυμνοῦ ὀφθαλμοῦ εἶναι ὅτι ἐνῶ ἡ εἰκόνα τοῦ οὐρανοῦ εἶναι δίχρωμη μαυρόασπρη, μελαγχολική, ἐντυπωσιάζει τό πλῆθος τῶν ἄστρων, οἱ ποικιλία τους, ἡ ἀσυμμετρία τῆς κατανομῆς τους, ἡ αἴσθηση τοῦ ἄγνωστου κόσμου τους, οἱ παρα- 1 Ψάλμ. 19,1. 2 Ἰώβ 38,7. 1

2 τηρούμενες μεταβολές στίς θέσεις τους, τό τρεμούλιασμα τῆς λάμψης τους, ἡ ἐπιβλητικότητα τοῦ γαλαξία, ἡ θλίψη τοῦ φεγγαριοῦ πού σταδιακά μικραίνει, ἡ ἐλπίδα τῆς σελήνης πού προοδευτικά μεγαλώνει, τό ξάφνιασμα τῶν διαττόντων ἀστέρων, ὁ συνδυασμός τῆς ἡσυχίας μέ τό ἄγνωστο, ἀφοῦ οἱ παρατηρήσεις γιά νά εἶναι καθαρές γίνονται σέ ἐρημικά σημεῖα, ἡ ἀδυναμία τῆς ἄμεσης γνώσης, ἐλέγχου καί ψηλάφησης. Ἡ φαντασία καλπάζει, τό συναίσθημα πάλλεται, ἡ σκέψη προκαλεῖται, ἡ αἴσθηση τῆς μικρότητας ἐπιβάλλεται. Πράγματι ἡ ἐμπειρία τοῦ οὐράνιου στερεώματος εἶναι μοναδική. Β. Ἡ ἀποκάλυψη τῆς τεχνολογικῆς ὅρασης Μέ τό πέρασμα τῶν χρόνων ἡ παρατήρηση τοῦ οὐρανοῦ ἐξελίχθηκε, ὁ ἄνθρωπος τόν πλησίασε. Ἐντυπωσιακές κατασκευές ἐπινοήθηκαν γιά νά διερευνηθεῖ τό ἄγνωστο μεγαλεῖο τοῦ κόσμου. Τηλεσκόπια διοπτρικά, κατοπτρικά, ραδιοτηλεσκόπια τεράστια σέ μέγεθος μᾶς πρόσφεραν τή δυνατότητα νά ἐκτείνουμε τίς αἰσθήσεις μας, νά προσεγγίσουμε λεπτομέρειες, νά βαθύνουμε στόν χῶρο καί νά ἐπιστρέψουμε μαζί μέ τή σκέψη καί τά μάτια μας στό ἀπώτερο χρονικό παρελθόν. Πρόσφατα ἡ ἐξέλιξη τῆς διαστημικῆς τεχνολογίας ἐπινόησε κατασκευές πού καταφέρνουν νά ψηλαφοῦν τήν παρουσία ἀστρικῶν σωμάτων καί ὕλης σέ ἄλλως ἀπρόσιτες περιοχές τοῦ ἠλεκτρομαγνητικοῦ φάσματος, ὅπως τά μικροκύματα, τό ὑπέρυθρο, τό ὑπεριῶδες, οἱ ἀκτῖνες Χ καί οἱ ἀκτῖνες γ. Ἐκεῖ πού δέν φαινόταν τίποτα ἄρχισαν νά δηλώνουν τήν παρουσία τους ἀθέατες ὡς τώρα πηγές φωτός καί ἄγνωστες κοσμικές ὀντότητες μέ λιγότερο ἤ περισσότερο παράξενες ἰδιότητες. Ἡ παρατήρηση μέσω ἑνός τηλεσκοπίου ἀναδεικνύει τίς αἰσθήσεις μέ μοναδικό τρόπο καί ὁδηγεῖ τόν παρατηρητή σέ αἰσθήματα καί σκέψεις ἄλλως ἀσύλληπτα. Βάζοντας τό μάτι σου στόν προσοφθάλμιο φακό ἑνός τηλεσκοπίου ἀποκτᾶς τήν αἴσθηση τοῦ βάθους μέσα στό σύμπαν, τά ἀστέρια δέν εἶναι κολλημένα σέ μιά σφαιρική ἐπιφάνεια ἀλλά κολυμποῦν ἐλεύθερα σέ ἕναν ἀχανῆ ὠκεανό χώρου, οἱ ἀποστάσεις γίνονται ἀντιληπτές, ἐμφανίζονται χρώματα, σχηματισμοί, νεφελώματα, ἀλλοιώσεις, τά φωτεινά σημεῖα ἀποκτοῦν διαστάσεις, μεγενθύνονται, καταλαμβάνουν ἐπιφάνεια, ἀναλύονται. 2

3 Γ. Ἡ ἀξία τῶν αἰσθήσεων, Περιστατικό στό Haystak Κατά τή διάρκεια τῶν σπουδῶν μου στήν Ἀμερική, ἕνας νεαρός καθηγητής μου, μέ εἰδίκευση στήν Ραδιοαστρονομία, ἀρκετά ἐκφραστικός καί συναισθηματικός σάν χαρακτήρας, ξετρελαμένος μέ τίς ἀνακαλύψεις του, ἔχοντας σπάνιο χάρισμα νά μεταγγίζει τή γνώση καί τήν ἀγάπη του, προσπαθοῦσε νά μέ πείσει νά ἐργαστῶ μαζί του. Γιά τόν λόγο αὐτόν, ὑποστήριζε σέ μένα, πού ἤμουν θεωρητικός, ὅτι ἡ παρατήρηση καί τό πείραμα εἶναι ἀνώτερα ἀπό τή θεωρία. Εἶναι πιό ἁπτά, ψηλαφητά, ἀποδεικτικά, πειστικά, δημιουργοῦν αἴσθηση ἐγγύτητας πρός τήν ἀλήθεια ἰσχυρότερη. Αὐτή ἡ βεβαιότητα πού τά συνοδεύει, κατά τήν ἄποψή του, τούς δίνει στοιχεῖα ὑπεροχῆς ἀπέναντι στή θεωρία. Αὐτή τοῦ φαινόταν ὅτι εἶναι ἀσαφής, ἐκτεθειμένη σέ ἀμφισβήτηση, κάπως ἀόριστη, ἀφηρημένη, μεταβαλλόμενη. Ὅσοι ζήσαμε σέ ἐρευνητικούς χώρους, γνωρίζουμε πόσο συνήθης εἶναι μία τέτοια διαμάχη ἀνάμεσα στούς ἐπιστήμονες πού βρῆκαν ὁ καθένας τήν ἱκανοποίησή του, ἴσως καί κάποια ὁλοκλήρωσή του, σέ διαφορετικό χῶρο. Ἡ μέθη τοῦ διαλόγου μέ τήν ἐπιστημονική γνώση, ἀνακάλυψη, κατάκτηση δημιουργεῖ σχέση καί βιώματα ἐρωτικοῦ ἰδιώματος. Προξενεῖ ζάλη, τάση ἀπολυτοποίησης καί ὑπερβολῶν. Στήν ἔρευνα δίνεσαι ὁλόκληρος καί ἀπολαμβάνεις τό πλῆρες. Σέ τυφλώνει λίγο καί ὁ...φωτισμός σου. Ἐγώ, ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, λίγο ψυχρά, σαφῶς μαγεμένος ἀπό τήν θεωρητική κλίση καί ὡς τότε ἐμπειρία μου, μεθυσμένος ἀπό τό δικό μου θεωρητικό ὅραμα, ἀσυγκίνητος ἀπό τό δικό του πάθος, μονολεκτικά σχεδόν τοῦ ἀπαντοῦσα ὅτι ἡ θεωρία διαφέρει ἀπό τήν παρατήρηση ὅσο ἡ σκέψη ἀπό τήν αἴσθηση. Αὐτό τοῦ ἔλεγα. Καί τό πίστευα. Κι ἐκεῖνος δυσκολευόταν, ὄχι τόσο πού δέν μέ ἔπειθε, ὅσο πού δέν μποροῦσα νά ἀγαπήσω ὅπως ὁ ἴδιος τήν ἀγάπη του. Ἡ ὀμορφιά ὅμως τῆς λεπτότητάς της, ἡ ἀνωτερότητα τῆς κατανόησης ἀπό τήν διαπίστωση, ἡ προϋπόθεση τῆς εὐφυΐας ὡς εἰδικῆς ἱκανότητας πού σπανίζει, καί ὄχι τῆς ὀξυωπίας ἤ τῆς προσοχῆς πού εἶναι πιό βιολογικές ἐπιδεξιότητες, δίνει στή θεωρία ἕνα σαφές προβάδισμα καί μία ἀδιαμφισβήτητη ποιοτική ὑπεροχή. Μοῦ πρότεινε νά περάσουμε ἕνα βράδυ στόν Ἀστρονομικό σταθμό τοῦ Harvard καί τοῦ MIT, στό Haystack, μία προστατευόμενη περιοχή μία περίπου ὥρα βορειοδυτικά τῆς Βοστώνης. Συνήνεσα καί προγραμματίσαμε μέ πολύ ἐνθουσιασμό νά πᾶμε μία ἀνέφελη καί πεντακάθαρη νύχτα τοῦ Νοεμβρίου, ἀφοῦ προηγουμένως κινητοποιήσαμε τούς πειραματικούς μετεωρολόγους. Αὐτοί ἦταν προφανῶς πιό ἀναγκαῖοι ἀπό τούς θεωρη- 3

4 τικούς ἀστρονόμους Ὁ Θεός προνόησε, ἔγινε καί τό θαῦμα, καί ἐπιτυχῶς προβλέψανε τήν κατάλληλη νύχτα. Τήν περίμενα πολύ αὐτή τήν ὥρα. Καθώς πηγαίναμε, διέκρινα μέσα μου ἐνθουσιασμό, ἀνυπομονησία, καλπασμό τῆς φαντασίας, προσμονή δυνατῆς ἐμπειρίας, ὑποψία μοναδικῆς γνωριμίας, στοιχεῖα κάπως ἰδιαίτερα. Δέν εἶπα ὅμως τίποτα. Φτάσαμε στόν προορισμό μας. Τρία ὀπτικά τηλεσκόπια, τό ἕνα ἀπό τά μεγαλύτερα διοπτρικά -δέν θυμᾶμαι καλά τό μέγεθός του-, καί τέσσερα ραδιοτηλεσκόπια, τό μεγαλύτερο διαμέτρου 37 μέτρων. Ἡ περιήγηση θά ξεκινοῦσε ἀπό ὀπτική παρατήρηση. Ἦταν Νοέμβριος. Ζήτησα νά ἑστιάσουμε τό τηλεσκόπιο στό νεφέλωμα τοῦ Ὠρίωνα. Ἤθελα πολύ νά δῶ τά χρώματα, νά συγκρίνω μέ τίς ἐντυπωσιακές φωτογραφίες πού κυκλοφοροῦν, νά ἀφήσω τό μάτι μου νά προσαρμοστεῖ, τήν φαντασία μου νά προχωρήσει, νά παρατηρήσει τίς σημειακές πηγές νά καταλαμβάνουν ἔκταση, νά δεῖ πιό πολλά ἀπό αὐτά πού φαίνονται. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διψοῦσα γιά μεταμόρφωση τῆς φαντασίας μου σέ πρωτόγνωρη ἐμπειρία. Ἀνέβηκα σέ ἕναν μικρό ἀναβατήρα, μιά πού ὁ προσοφθάλμιος φακός ἦταν σέ ὕψος 3 περίπου μέτρων. Καθώς ἀνέβαινα συνειδητοποίησα ὅτι ἡ καρδιά μου χτυποῦσε ἔντονα. Βιαζόμουν νά δῶ. Ὅλα ἦταν ἕτοιμα. Ὁ θόλος ἀνοιχτός, τό τηλεσκόπιο ἑστιασμένο, τό μυστήριο τοῦ οὐρανοῦ πολύ πιό κοντά μου, κι ἐγώ μπροστά στήν εὐκαιρία πού λογικά εἶχα ἀδικήσει μέσα καί ἔξω μου. Ἦρθε ἡ ὥρα. Βάζω τό μάτι μου στόν φακό. Θόλωσε Εἶχα δακρύσει. Εἶχα συγκινηθεῖ... Τό σκούπισα καί ξαναδοκίμασα. Ὅπως μοῦ εἶπαν ἀργότερα ἔμεινα 25 λεπτά καρφωμένος καί ἄφωνος. Δέν ἤθελα νά ξεκολλήσω. Ἔβλεπα τό ἴδιο πράγμα πού ὅμως, καθώς συνήθιζε τό μάτι μου, αὐτό ἄλλαζε. Μοῦ γινόταν ὅλο καί πιό δικό μου. Σάν νά πλησίαζα. Σιγά-σιγά ἄρχισα νά διακρίνω ἀμυδρά κάποια χρώματα. Ἡ ὀφθαλμική ἐντύπωση εἶναι πολύ πιό δυνατή καί ἀπό τήν καλύτερη φωτογραφική ἀποτύπωση. Εἶναι ζωντανή, πραγματική αἴσθηση. Ἀντίθετα, ἡ φωτογραφία εἶναι εἰκόνα, πού μπορεῖ νά ἔχει μεγαλύτερη ἀκρίβεια, μειονεκτεῖ ὅμως σέ ἀμεσότητα καί ζωντάνια. Τό μάτι ἀντιλαμβάνεται τόν χῶρο καθώς παρατηρεῖς βιώνεις καί τή ροή τοῦ χρόνου. Αἰσθάνεσαι τήν κίνηση, κάνεις σύγκριση ἐκεῖ πού δέν βλέπεις τίποτε διαπιστώνεις ὅτι ὑπάρχει κάτι, ἐκεῖ πού ἀντικρίζεις ἕνα φωτεινό σημεῖο, διαπιστώνεις ὅτι καταλαμβάνει ἔκταση, ἐκεῖ πού βλέπεις μία μεμονωμένη φωτεινή πηγή, διαπιστώνεις ὅτι αὐτή ὑπάρχει μέσα σέ ἕνα ποικιλότατο περιβάλλον. Ἀντίθετα, ἡ φωτογραφία τά κάνει ὅλα ἐπίπεδα 4

5 καί στιγμιαία, ἀβαθῆ καί στατικά, χωρίς ἄμεση σύγκριση, ὄχι τόσο ἀληθινά. Ἡ φωτογραφία δίνει πληροφορίες καί ἐντύπωση. Εἶναι πολύτιμη. Ἡ ζωντανή ὅμως παρατήρηση σέ χορταίνει μέ αἴσθηση. Στή μία περίπτωση παρατηρεῖς κάτι ἀπ ἔξω, στή δεύτερη σκέπτεσαι τό σύμπαν ἀπό μέσα. Εἶσαι μέρος του. Εἶναι περιβάλλον σου. Τό ζεῖς. Παρατηρήσαμε γιά μία ὥρα περίπου καί τόν Κρόνο, συνεχίσαμε μέ τόν Ἄρη, ἄλλα νεφελώματα, γαλαξίες κ.λπ. Γύρω στίς 2 τό βράδυ πήγαμε στό μεγάλο ραδιοτηλεσκόπιο. Ἕνα πιάτο διαμέτρου ἴσης μέ τό ὕψος μίας 14ώροφης πολυκατοικίας. Εἶχαν ἑστιάσει σέ ἕνα quasar πού βρισκόταν σέ ἀπόσταση 5,5 δισεκατομμυρίων ἐτῶν φωτός. Παίρναμε δηλαδή φῶς πού ἡ ἐκπομπή του εἶχε ξεκινήσει 1 δισεκατομμύριο χρόνια πρίν νά δημιουργηθεῖ τό ἡλιακό μας σύστημα. Ἡ πηγή πού ἀνιχνεύαμε μᾶς ἔδειχνε τήν τόσο παλιά ταυτότητά της. Ἐδῶ δέν ἔβλεπε τό μάτι, ἀλλά ἀνίχνευε μία βελόνα καί θόλωνε ἡ σκέψη. Ἤξερα ἀπό τά μαθήματα ὅτι ὑπάρχουν τέτοιες πηγές, τό γυμνό ὅμως μάτι δέν τίς βλέπει. Γι αὐτό καί δέν μπορεῖ κανείς εὔκολα νά φιλοσοφήσει. Τά διαβάζεις στό βιβλίο καί ἀδυνατεῖς νά τά ἐγγράψεις στό στερέωμα τῶν ἐντυπώσεών σου. Γιατί τά βλέπεις ὄχι ὅπως εἶναι, ἀλλά ὅπως φαίνονται. Τώρα ὅμως πού ἐγώ τά εἶδα; Πόσο μικρός εἶναι τελικά ὁ ἄνθρωπος! Μικρός στή διάρκεια, μικρός στίς διαστάσεις, μικρός στήν ὁποιαδήποτε σύγκριση. Καί πόσο μεγάλος! Ἱκανός μέ ἰδιοφυεῖς κατασκευές καί συλλήψεις νά διακρίνει τή μικρότητά του καί τήν παλαιότητα τοῦ κόσμου του. Ἀπό τότε πέρασαν σχεδόν 30 χρόνια. Οἱ σύγχρονες τηλεσκοπικές συσκευές εἶναι ἀπείρως διεισδυτικότερες. Μᾶς πλησιάζουν στά πιό ἀπόμακρα σημεῖα τοῦ χώρου, στήν πιό ἀρχή τοῦ χρόνου, στήν κορυφή τῆς κοσμολογικῆς ἀλήθειας, στό ὅριο ὕπαρξης καί ἀνυπαρξίας δίνουν φυσική αἴσθηση στά πιό προκλητικά ἐρωτήματα καί μυστικά τῆς σκέψης, σέ ὑποχρεώνουν νά ταλαντώνεσαι ἀνάμεσα στό ἀπόλυτο μηδέν καί τό ἄπειρο, τήν κατανόηση καί τήν ἀμφισβήτηση. Ὅταν κάτι εἶναι ἀσύλληπτο, δυσκολεύεσαι νά τό πιστέψεις. Καί δικαιολογημένα. Διερωτᾶσαι μήπως κάπου ἔχει παρεισφρύσει κάποιο λάθος. Εἶναι δυνατόν αὐτό πού ὑπάρχει καί τό βλέπεις νά μήν τό κατανοεῖς; Ἡ νύχτα ἐκείνη θά μοῦ μείνει ἀξέχαστη. Μόλις τελειώσαμε, καθίσαμε γιά συζήτηση. Αὐτοί ἦταν ὅλοι τους συνηθισμένοι. Μία ὁμάδα νέων ἐπιστημόνων. Ἀνθρώπων τῆς νύχτας. Τῆς ὑπέροχης αὐτῆς νύχτας. Ὅσο γιά μένα, ἔπρεπε νά ὁμολογήσω τήν ἀλήθεια, αὐτό πού αἰσθάνθηκα. Εἶχα πραγματικά ἀδικήσει τούς παρατηρησιακούς. Εἶχα ὑποτιμήσει τό σῶμα καί 5

6 τίς αἰσθήσεις μου. Εἶχα ἀδικήσει τόν ἑαυτό μου. Πράγματι, μπορεῖ ἡ σκέψη νά εἶναι μεγαλειώδης γιά τή διεισδυτικότητά της, ἀλλά ἡ ἀμεσότητα τῶν αἰσθήσεων ἔχει κάτι τό μοναδικό. Εἶναι ἄλλο πράγμα ἡ ὅραση, τό ἄκουσμα, ἡ ψηλάφηση, ἡ διαπίστωση. Ἀγάπησα μέ πρωτοφανῆ τρόπο τίς αἰσθήσεις μου, συνειδητοποίησα τήν ἀξία τοῦ σώματός μου, τοῦ ὑλικοῦ ὑποβάθρου μου. Δ. Τό μεγαλεῖο της σκέψης Καί ἡ σκέψη ὅμως ἔχει τό μεγαλεῖο της. Ἡ θεωρητική γνώση τῶν μυστικῶν τοῦ σύμπαντος κάνει τόν ἐπιστήμονα νά πλησιάζει τό μή κατάνοητό καί νά προσεγγίζει ἔννοιες ὅπως τό αἰώνιο, τό χάος, τό ἄπειρο, τήν πρώτη ἀρχή, τήν ἐξέλιξη τοῦ κόσμου, τό μέλλον, τίς δυνατότητες καί τούς φραγμούς του, μέ τρόπο πού δέν μπορεῖ ἡ παρατήρηση καί οἱ αἰσθήσεις. Ὅταν μέ τή σκέψη σου ἀνακαλύπτεις αὐτά πού δέν φαίνονται, ἐξηγεῖς αὐτά πού δέν κατανοοῦνται, προβλέπεις αὐτά πού δέν ὑποψιάζονται, τότε ἀξιολογεῖς τή δική της εὐρύτητα, λεπτότητα καί διεισδυτικότητα. Οἱ θεωρίες τῆς σχετικότητας, ἡ περιγραφή καί ἀνάλυση γυμνῶν καί ἀφηρημένων φυσικῶν ἐννοιῶν ὅπως ὁ χῶρος καί ὁ χρόνος, οἱ προσπάθειες ἑρμηνείας τῶν πεδίων καί ἐνοποίησης τῶν δυνάμεων, περιγραφῆς καί κατανόησης τῶν χρωμάτων, τῶν εἰκόνων, τῶν φαινομένων, συσχέτισης τοῦ παρόντος μέ τίς αἰτίες τοῦ ἀπώτατου παρελθόντος, πρόβλεψης τῶν σταδίων ἐξέλιξης τοῦ μέλλοντος καί ἡ ἐπαλήθευση τῶν θεωρητικῶν προτάσεων ἀπό τίς παρατηρήσεις, ὁ σχεδιασμός ἰδιοφυιῶν συσκευῶν (τηλεσκόπια, ἀστρονομικοί σταθμοί κ.λπ.) καταδεικνύουν τήν ἐπίσης μεγάλη ἀξία τῆς σκέψης. Ἡ παρατήρηση δείχνει τόν χῶρο καί ἁπλά μετράει τόν χρόνο καί διαπιστώνει τίς δυνάμεις. Ἡ θεωρία τά ἐξηγεῖ, τά ἑρμηνεύει, τά ἀναλύει, τά περιγράφει, τά συνδέει, τὰ προεκτείνει, τὰ προβλέπει. Ἡ ἡσυχία τῆς σκέψης εἶναι συνήθως πιό διαπεραστική ἀπό τήν ἐξωτερική ἡσυχία τοῦ ἀστρονόμου παρατηρητῆ. Τελικά στή σκέψη τοῦ ἀνθρώπου μπορεῖ νά κρύβεται ἕνας κόσμος ἀνάλογης ἀξίας μέ τό σύμπαν. Καί ὁ ἄνθρωπος ὡς σῶμα, νοῦς καί πνεῦμα νά φιλοξενεῖ μέσα του ἕναν κόσμο πιό μεγάλο ἀπό τόν ἀσύλληπτο φυσικό κόσμο. Οἱ παρατηρήσεις καί οἱ μετρήσεις μᾶς ὁδηγοῦν σέ ἐπιβεβαιώσεις θεωριῶν ἤ ὑποψίες συμβαινομένων πού δέν θά μπορούσαμε διαφορετικά νά ὑποψιαστοῦμε. Ὁ συνδυασμός παρατήρησης καί θεωρίας, ἐπιστήμης καί τεχνολογίας, ὁδηγεῖ σέ συμπεράσματα ὅπως ὅτι τό σύμπαν εἶναι περισ- 6

7 σότερο ἀθέατο, ἀκατανόητο, ἀμέθεκτο, ὅτι κρύβει τά μυστικά του μέσα στό ἀπρόσιτο στοιχεῖο του. Καί ὅτι αὐτή του ἡ ἰδιότητα ἀποτελεῖ τή βαθύτερη ἀλήθεια του καί τή μεγαλύτερη ὀμορφιά του. Εἶναι τόσο κόσμημα ὁ κόσμος μας! Εἶναι ὑπέροχη ἡ ἐπιστήμη μας! Ε. Ἡ σημασία τῆς νύχτας, τῆς ἡσυχίας καί τῆς ἐρημιᾶς Ὅλα αὐτά κρύβονται πίσω ἀπό τό σκοτεινό, δίχρωμο, ἀμυδρά καί ἀσύμμετρα φωτισμένο οὐράνιο στερέωμα, μέ τό ὁποῖο μπορεῖς νά διαλεχθεῖς μόνο μέσα στήν ἐρημιά τῆς νύχτας, στήν ἡσυχία τῆς μόνωσης ἤ στήν ψύχρα τοῦ διαστήματος, μέ συνοδό τήν περιορισμένη αἴσθησή σου καί τήν πεπερασμένη σκέψη σου. Ἡ ἐρημικότητα, ἡ ἡσυχία, τό σκοτάδι συνήθως φοβίζουν γιατί μᾶς τοποθετοῦν μπροστά στό ἄγνωστο, γεννοῦν φόβους, εἶναι ἀντίθετες μέ τήν κοινωνικότητα, τόν διάλογο, τό φῶς. Ἀπό τήν ἄλλη μεριά κρύβουν θησαυρούς καί ἀφυπνίζουν ἐσωτερικές δυνάμεις στό ἀνθρώπινο πνεῦμα πού τίποτε ἄλλο δέν μπορεῖ νά τίς ἐνεργοποιήσει. «Νυκτός μετά καρδίας μου ἠδολέσχουν καί ἔσκαλλε τό πνεῦμά μου», λέει ἕνας ψαλμός 3. Ἀδολεσχία σημαίνει κίνηση, πνευματική ἐνασχόληση, διεισδυτική διερεύνηση. Τή νύκτα πιό εὔκολα ἡ καρδιά κινεῖται καί σκαλίζει τό πνεῦμα. Ἡ νύχτα φανερώνει κόσμους πού κρύβει τό φῶς. Γί αὐτό καί οἱ ἡσυχαστές προτιμοῦν τήν ἐρημιά καί τό σκοτάδι τῆς νύχτας προκειμένου νά μελετήσουν τίς λεπτομέρειες τοῦ ἐσωτερικοῦ κόσμου καί τούς κόσμους τοῦ πνευματικοῦ στερεώματος. «Ἡ ἡσυχία τάς αἰσθήσεις τάς ἔξω νεκροί καί τάς κινήσεις τάς ἔσω ἐγείρει», γράφει ὁ πατέρας τοῦ ἡσυχασμοῦ Ἀββάς Ἰσαάκ. Δέν ξέρω ἄν μπορεῖ κανείς νά τό κατανοήσει αὐτό καλύτερα ἀπό ἕναν ἀστρονόμο. Ὁ διάλογος μέ τόν κόσμο τῆς νύχτας καί τῆς ἐρημιᾶς ἔχει μία μοναδικότητα. Σέ ξανοίγει σέ κόσμους πού τίποτε ἄλλο δέν μπορεῖ νά φανερώσει. Καθώς παρατηρεῖς καί συλλογίζεσαι, μαθαίνεις καί σκέπτεσαι, καθώς συνειδητοποιεῖς τά ἀσύλληπτα μεγέθη τοῦ συμπαντικοῦ κόσμου, μπορεῖς νὰ νοιώσεις ταυτόχρονα ἀσύλληπτα μικρός -σχεδόν τίποτα-, χρονικά πολύ σημειακός -σχεδόν μηδέν. Τό σύμπαν φαίνεται πολύ ἀφιλόξενο, πολύ ψυχρό μόλις 2,7 K-, πολύ σκοτεινό -ἐλάχιστα φωτόνια κυκλοφοροῦν στά ἀχανῆ περάσματά του γιά νά θυμίζουν τήν ἀρχική του ἔκρηξη-, ὑπερβολικά στατικό, ἄδειο -σχεδόν ἀπόλυτα κενό. Αὐθόρμητα νοιώθεις τή μι- 3 Ψαλμ. 76,7. 7

8 κρότητά σου ὡς ἀπελπισία, τή ματαιότητά σου ὡς ἀναπάντητη ἀπορία, τή μοναξιά σου ὡς ἀδιέξοδο, τόν λόγο τῆς παρουσίας σου σέ αὐτόν τόν ἐκπληκτικό κόσμο ὡς δοκιμασία, ἀμφισβητεῖς τήν ἀξία τῆς ὑπάρξεώς σου, τό ἐνδεχόμενο τῆς προοπτικῆς σου, τήν ἀληθινότητα τῶν ἐλάχιστων πού κατανοεῖς. Ὑποψιάζεσαι ὅμως ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ συμπεράσματα εἶναι μᾶλλον λάθος. Ὅ,τι εἶναι μικρό, ὅ,τι δέν φαίνεται δέν σημαίνει πώς εἶναι ἀμελητέο καί ἀσήμαντο καί πολύ περισσότερο πώς δέν ὑπάρχει. Οἱ μαῦρες τρύπες δέν φαίνονται, οὔτε οἱ διαστάσεις τους εἶναι σημαντικές στό ἐπίπεδο τῶν κοσμικῶν μεγεθῶν. Εἶναι ὅμως τόσο βέβαιη ἡ παρουσία τους καί τόσο μεγάλη ἡ σπουδαιότητά τους. Κρύβουν μέσα τους μυστικό πού δέν κοινοποιεῖται ἀλλά ἐξυπονοεῖται. Μάλιστα, καθώς μικραίνουν καί καταρρέουν, ἀπειρίζουν τό βαρυτικό πεδίο τους. Ἴσως καί στό σύμπαν, ὅσο πιό μικρός δείχνεις, ὅσο πιό ταπεινά νοιώθεις τόσο περισσότερο νά βλέπεις, τόσο πιό πολύ συναντᾶς τήν ἀξία σου, τήν μεγάλη ἀλήθεια αὐτοῦ του κόσμου. Τότε νοιώθεις μικρός, ἀλλά πολύ γλυκά. Δυναμώνεις τό βαρυτικό πεδίο σου. Μέσα ἀπό τή γεωμετρική μικρότητα καί λογική συστολή σου, ἀντικρίζεις τήν τεράστια πνευματική ἀξία σου, τή μεταμόρφωση τοῦ κόσμου σου. Τό σύμπαν μπορεῖ νά ἔχει χαμηλές θερμοκρασίες, ἀλλά γίνεται πολύ θερμό μπορεῖ νά σπανίζουν τά φωτόνιά του, γίνεται ὅμως πολύ φωτεινό μπορεῖ νά ἀποδεικνύει τή μοναξιά σου, τό ζεῖς ὅμως γεμάτο κίνηση καί παρουσία. Τό γιατί ἔτσι συμπεριφέρεται ὑποχρεώνει σέ ὑποψίες ὅτι πίσω ἀπό τό ἀθέατο σύμπαν κρύβεται ἡ ἀλήθεια πού δέν φαίνεται, ἀλλά μαγεύει περισσότερο ἀπό ὅσο ἡ ὁρατή καί κατανοητή οὐσία του. Τό σύμπαν εἶναι κάτι περισσότερο ἀπό ἀθέατη ὕλη καί ἐνέργεια καί κρύβει κάτι πέραν ἀπό τήν ἀδυναμία μας νά τό κατανοήσουμε, κάτι πιό πολύ ἀπό ὅσα ὄμορφα φανερώνει, κάτι πολύ πιό μεγάλο ἀπό τίς ἀσύλληπτες διαστάσεις του. Ἔχει μιὰ ἑτερότητα ἡ ὀμορφιά του. Στ. Μυστικά τοῦ ὁρατοῦ καί ἀθέατου σύμπαντος 1) Κυρίως ἀθέατο (96%) Τό σύμπαν τελικά διαφέρει πολύ ἀπό τίς ἐκτιμήσεις τῶν αἰσθήσεών μας. Ὁ χῶρος εἶναι καμπύλος, οἱ διαστάσεις του μποροῦν νά συστέλλονται καί νά πολλαπλασιάζονται, ὁ χρόνος μπορεῖ νά διαστέλλεται καί νά συνδέεται μέ τόν χῶρο, ἡ συμπεριφορά τους στίς μικρές διαστάσεις ἤ στίς μεγάλες ταχύτητες ἤ στά κοσμικά δεδομένα νά εἶναι ἐντελῶς ἀσυνήθιστη γιά τίς αἰσθήσεις μας καί ἐντελῶς ἀσύμβατη μέ τήν ἀντίληψή μας. 8

9 Τελικά τό σύμπαν κρύβει καί τήν ὕλη του καί τά μυστικά τῆς λογικῆς του. Συμπεριφέρεται σάν νά θέλει μόνο νά ὑποψιάζει. Γιά ποιόν ἄραγε λόγο τό θεατό ποσοστό του νά εἶναι μόνο 4% τή στιγμή πού ἡ σκοτεινή του ὕλη φτάνει τό 23% καί ἡ σκοτεινή ἐνέργεια τό 73%; Ἡ πρώτη του ἰδιότητα εἶναι ὅτι δέν δείχνεται στόν κόσμο τῶν αἰσθήσεών μας. Πιστοποιεῖ τήν ἀνεπάρκειά τους. Περισσότερο κρύβεται καὶ λίγο φανερώνεται. 2) Μή κατανοητό Τό σύμπαν ὅμως δέν ἱκανοποιεῖ ἀπόλυτα καί τή σκέψη μας. Δέν εἶναι οὔτε ἀντιληπτό στίς διαστάσεις καί τούς ἀριθμούς του οὔτε κατανοητό στίς ἰδιότητές του οὔτε ἐρμηνευτό στό σύνολό του. Ὅταν τό πλῆθος τῶν ἀστέρων τοῦ γαλαξία μας εἶναι τῆς τάξεως τοῦ καί ὁ ἀριθμός τῶν γαλαξιῶν ἀνάλογος, ὅταν οἱ ἡλικίες καί οἱ χρόνοι μετροῦνται σέ δισεκατομμύρια χρόνια καί οἱ ἀποστάσεις σέ δισεκατομμύρια ἔτη φωτός, ὅταν παρά τήν παρουσία τόσης ὕλης, τό σύμπαν στήν οὐσία εἶναι κενό, τότε πῶς νά χωρέσει στήν ἀντίληψή μας ὁ χῶρος του, οἱ λόγοι καί τά αἴτιά του, ἡ ἀνάγκη κατανόησης τῶν μυστικῶν του; Ἀριθμοί πάνω ἀπό 10 10, δηλαδή μεγαλύτεροι ἀπό δέκα δισεκατομμύρια, δέν χωροῦν στήν ἀνθρώπινη ἀντίληψη. Στό σύμπαν ὅμως μιλοῦμε γιά μεγέθη μέχρι καί 10 87, τόσος εἶναι ὁ ὄγκος του σέ mm 3. Μιλοῦμε γιά χρόνους sec, αὐτή εἶναι ἡ πιό ἀπόμακρη στιγμή ἀπό τό σήμερα καί ἡ πιό κοντινή στήν Big Bang ἕνας χρόνος ἴσος μέ αὐτόν πού ἀπαιτεῖται ὥστε τό φῶς, πού καλύπτει τήν ἀπόσταση Γῆς - Σελήνης σέ ἕνα δευτερόλεπτο, νά διανύσει τή διάμετρο τοῦ πρωτονίου. Οὔτε τό μεγάλο συλλαμβάνεται οὔτε τό μικρό χωράει στό νοῦ μας. Τελικά, ἡ ἀκρίβεια ὅλων αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν εἶναι μᾶλλον ἐνδεικτική, στατιστική καί ἀσυμπτωτική, παρά ἀριθμητικά καί λογικά ἀποδεικτική. Ἀλλά καί ὅταν συμβαίνει τό δεύτερο, ἡ κατανόηση αὐτῶν τῶν μεγεθῶν εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατη. Ὁ κτιστός κόσμος μας γνωρίζεται, ἀλλά δέν κατανοεῖται. 3) Μή κοινωνούμενο Ὁ κόσμος γίνεται φοβερά ἑλκυστικός, ἀλλά ἀποδεικνύεται τραγικά ἀπομονωτικός. Οἱ μεγάλες φυσικές σταθερές ἔχουν τιμές πού δικαιολογοῦν τήν ὑποχρεωτική μας ὕπαρξη ὡς ἀνθρώπων (Ἀνθρωπική Ἀρχή), ἀλλά καί 9

10 τήν ἐπίσης ὑποχρεωτική μας ἀπομόνωση. Τό σύμπαν εἶναι τεράστιο καί οἱ ταχύτητες ἀνυπέρβλητα μικρές γιά νά ἐπικοινωνοῦμε. Ἡ ταχύτητα τοῦ φωτός, ἡ μεγαλύτερη ταχύτητα, ἡ ταχύτητα τῆς ἐπικοινωνίας μας, εἶναι ἀξεπέραστη καί πεπερασμένη. Μποροῦμε νά ἀκοῦμε -νά λαμβάνουμε ἐρεθίσματα- μποροῦμε νά μιλᾶμε -νά στέλνουμε μηνύματα-, ἀλλά δέν μποροῦμε νά διαλεχθοῦμε, ἀδυνατοῦμε νά ἐπικοινωνήσουμε διαστρικά καί διαγαλαξιακά. Ἐνῶ, κατά τόν Ἀριστοτέλη, εἴμαστε κοινωνικά ὄντα, «ὁ ἄνθρωπος ζῷόν ἐστι πολιτικόν» 4, εἴμαστε καταδικασμένοι σέ μοναξιά. Ἐνῶ, κατά τόν ἴδιο Ἕλληνα ἀρχαῖο φιλόσοφο, «φύσει τοῦ εἰδέναι ὀρέγεται ὁ ἄνθρωπος» 5, εἴμαστε καταδικασμένοι καί σέ ἄγνοια. Ἔτσι φαίνεται ἡ ἀνεπάρκεια καί τῆς ἐπιστήμης καί τῆς τεχνολογίας μας. Ἐνῶ ἡ κατάστασή μας, τά ἐπιτεύγματά καί ἡ γνώση μας σέ ἀνθρώπινη κλίμακα εἶναι ἀπίστευτα, συγκλονιστικά καί ἀσύλληπτα, τήν ἴδια στιγμή, σέ κοσμικές διαστάσεις πλησιάζουν τό τίποτα καί συγγενεύουν μέ τό λάθος. Εἶναι πολύ μαγευτική ἡ ἰδέα τῆς ὕπαρξης καί ἄλλων λογικῶν ὄντων στό σύμπαν. Καί φαίνεται στατιστικά πιθανή. Εἶναι ἐπίσης μαγευτική ἡ ἰδέα τῆς μοναδικότητάς μας μέσα σέ αὐτό τόν ἀσύλληπτα ἀχανῆ κόσμο. Τελικά ὅμως τό ἐρώτημα εἶναι ἄνευ σημασίας. Γιατί καί νά ὑπάρχουν, δέν μποροῦμε νά ἐπικοινωνήσουμε, ἀκόμη καί ἄν γνωρίζαμε τή γλῶσσα τους. Ἀκόμη καί ἄν εἶναι ὅπως ἐμεῖς. Ἡ διάρκεια τῆς ζωῆς μας εἶναι πολύ μικρή γιά νὰ ἐπιτρέπει τὸν κοσμικό διάλογο. Οἱ φυσικοί περιορισμοί εἶναι τραγικά ἀπομονωτικοί. 4) Μή γνωστό ( σύμπαντα ἴσως) Σάν νά μήν ἔφθαναν ὅλα αὐτά, τελευταῖα γίνεται λόγος γιά ὕπαρξη καί ἄλλων κόσμων καί συμπάντων ἔξω ἀπό τά δικά μας. Ὅπως ἡ μελέτη φαινομένων στίς περιφέρειες τῶν γαλαξιῶν ὁδήγησε στήν ἀναζήτηση ὕλης καί ἐνέργειας πέραν τῶν ὁρατῶν, ἔτσι καί ἡ ἀκραία συμπεριφορά στίς ἐσχατιές τοῦ σύμπαντος καί τοῦ παρελθόντος χρόνου ὁδηγεῖ κάποιους σέ ἀναζητήσεις συμπάντων πέραν τοῦ γνωστοῦ. Μάλιστα κάποιοι ὁμιλοῦν γιά ἀριθμούς τῆς τάξεως τοῦ καί παραπάνω 6. Τό σύμπαν, ἐνῶ ἐπιθυμοῦμε τόσο νά τό βλέπουμε, στό μεγαλύτερο ποσοστό του εἶναι ἀθέατο. Ἐνῶ θέλουμε νά τό κατανοοῦμε, ὑπερβαίνει τήν 4 W.D. Ross, ἐκδ Aristotelis Politica. Ὀξφόρδη: Clarendon Press. Ἀνατ Ἀριστοτέλη, Μετά τά Φυσικά, 922α, πρώτη πρόταση. 6 Anil Ananthaswamy, How to map the multiverse? New Scientist, 2706, 4 May 2009, pp

11 ἀντιληπτική μας ἱκανότητα ἐνῶ μέσα σέ αὐτό ποθοῦμε νά ἐκφράσουμε τόν κοινωνικό μας χαρακτήρα, μᾶς τό ἀπαγορεύει ἐνῶ προσπαθοῦμε νά τό γνωρίσουμε, διαρκῶς αἰφνιδιάζει τή σκέψη μας καί τῆς ξεφεύγει. 5) Μή τεχνολογούμενο Τό σύμπαν, ἐνῶ μᾶς εἶναι τόσο ἀγαπητό καί τόσο δικό μας, δέν μποροῦμε οὔτε νά τό ἀλλάξουμε οὔτε κάπως σέ αὐτό νά παρέμβουμε. Αὐτό τό κάνουμε μέ τήν ὕλη, μέ τά κύτταρα, μέ τίς βιολογικές ἰδιότητες, ἀκόμη καί μέ τήν ἀνθρώπινη ζωή. Τό μικρό καί τό ζωντανό τεχνολογοῦνται. Τό κοσμικό καί τό συμπαντικό δέν μποροῦν μέ κανέναν τρόπο νά ὑποταχθοῦν στήν ἀνθρώπινη δύναμη καί ἐπιθυμία. 6) Εἶναι κρυπτόμενο Ἡ φύση δείχνει πώς, ὅσο τήν πλησιάζουμε, ἀρέσκεται νά ἀποκρύπτει τά μυστικά της. Πλησιάζουμε στήν ἀρχή τοῦ κόσμου, μόλις sec ἀπό τό Big Bang, καί πρίν τήν κατακτήσουμε, καταρρέουν οἱ ἐξισώσεις μας, ἔχουμε ἀνωμαλία (singularity). «Ἡ μεγάλη Ἔκρηξη εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς ἄγνοιάς μας» 7, ὁμολογοῦν κάποιοι μεγάλοι ταπεινοί ἐρευνητές. Κυνηγοῦμε τίς ἐσχατιές τοῦ σύμπαντος, τά πιό ἀπόμακρα σημεῖα του, καί διαπιστώνουμε ὅτι, ὅσο τίς πλησιάζουμε, αὐτές ἀπομακρύνονται μέ μεγαλύτερη ταχύτητα (νόμος τοῦ Hubble). Ὅσο αὐξάνουμε τή γνώση μας γιά τόν κόσμο, τόσο αὐτός ἀποκαλύπτει τή διογκούμενη ἀγνωσία μας. Ἡ θεωρία τῆς ἀβεβαιότητος (Uncertainty Principle) αὐτό ἀποδεικνύει. Προσδιορίζουμε μέ ἀκρίβεια μιά ἰδιότητα τῆς φύσης καί ὑποχρεωνόμαστε σέ σφάλμα γιά τή συζυγῆ της. Τό ἴδιο καί στό σύμπαν προχωροῦμε στήν ἔρευνά του καί βρίσκουμε μαῦρες τρύπες, σκοτεινή ὕλη καί ἐνέργεια, μυστικές συμμετρίες, σωμάτια πού ἀγνοοῦμε τά βασικά τους στοιχεῖα, παράξενες ὀντότητες, πού τούς ἀποδίδουμε μεταφυσικά ὀνόματα (strange quark, God s particle), οἱ ὁποῖες ὅμως κρύβουν τά πιό ὡραῖα μυστικά. Στόν ὑπέροχο καί ταυτόχρονα παράξενο αὐτόν κόσμο, συνυπάρχει τό μικρό μέ τό μεγάλο, τό ὁρατό μέ τό ἀθέατο, τό κατανοητό μέ τό ἀκατανόητο, τό κρυφό μέ τό φανερό, ἡ γνώση μέ τήν ἀγνωσία, τό μεγαλεῖο μέ τή μικρότητα, τό καλό μέ τό κακό, ἡ ἑνότητα μέ τή διαφορετικότητα. Ὑπάρχει τό κοινωνούμενο στοιχεῖο μέ τό ἀσυμπτωτικά ἀναζητούμενο. 7 Ἡλιόπουλος, Γιάννης. Ἀπό τό ἀπειροστά μικρό στό ἀπείρως μεγάλο. Τά μυστήρια τοῦ Σύμπαντος, τ. 8. Φεβρουάριος 2008, σ

12 Ε. Μηνύματα ἀπό τό μή ὁρώμενο Σύμπαν Τό σύμπαν μᾶς ὑπερβαίνει. Ἡ ἐπιθυμία τῆς κυριαρχίας μας ἐπάνω του σέ συνδυασμό μέ τά συντριπτικά μεγέθη καί τήν ἀπλησίαστη λογική του μπορεῖ νά συνθλίψει τή σκέψη καί νά καταθλίψει τήν ἀνθρώπινη ψυχή. Εἶναι τόσο εὔκολο νά νοιώσεις ὑπερβολικά μικρός, λίγος καί μόνος καί αὐτό νά μή τό ἀντέξεις. Νά αἰσθανθεῖς δίπλα του τίποτα. Κάποιοι, ἐνῶ μιλοῦν γιά τή θεωρία τῶν πάντων, διακηρύσσουν ταυτόχρονα ὅτι «εἴμαστε μιά ἀνακατανομή τοῦ τίποτα». 8 Αὐτό βιώνουν. Ἐνῶ ἀναφερόμαστε σέ θεωρίες Ὑπερσυμμετρίας, αὐτές πού μέ βεβαιότητα σήμερα υἱοθετοῦμε ἔχουν τά ὀνόματα τῆς Σχετικότητας καί τῆς Ἀβεβαιότητας. Ἐπίσης, ἐνῶ βρίσκουμε τά μυστικά τῶν θεωριῶν μας, ἐνῶ περιγράφουμε τήν ἀπώτερη ἀρχή καί τό ἔσχατο τέλος μας ἤ τίς λεπτομέρειες τοῦ μικρόκοσμου καί τοῦ μακρόκοσμου μας, δέν τά καταφέρνουμε καλά μέ τό παρόν καί τήν πραγματικότητά μας. Ἐνῶ μέ τό ἐργαλεῖο τοῦ πολύ μικροῦ καί χρονικά ἀπειροστοῦ, ἀνιχνεύουμε τά μυστικά τοῦ κοσμικά ἀρχικοῦ καί τοῦ συμπαντικά πολύ μεγάλου, καταφέρνουμε τά μικρά προβλήματα νά τά κάνουμε ἀνυπέρβλητα μεγάλα. Κάποιοι, λίγοι, διατείνονται ὅτι κατανοοῦν τά μυστικά τοῦ κόσμου, κανένας ὅμως ἀπό μᾶς δέν τούς κατανοεῖ, οὔτε μπορεῖ νά τούς πιστεύσει. Συχνά οἱ σύγχρονοι ἐπιστήμονες προσπαθοῦν τίς φιλοσοφικές ἐπιθυμίες τους νά τίς θωρακίσουν μέ μεταφυσικίζουσες ἐπιστημονικές θεωρίες, νά τίς κρύψουν σέ ἐξωσυμπαντικούς κόσμους, σέ ἀναπόδεικτες ἑρμηνεῖες, σέ ἀκατανόητες καί ἀνεξέλεγκτες ἐπιστημονικοφανεῖς ἀδολεσχίες. Μιλοῦν γιά ὑπεσυμμετρίες, γιά ὑπερχορδές, γιά πολυσύμπαντα, γιά πιθανολογικές φαντασιώσεις, γιά παραμυθένιους ἐκθέτες στίς ποσοτικές τους ἐκτιμήσεις. Γι αὐτό καί διαφωνοῦν ἐπί τῆς ἐπιστήμης μή ἐπιστημονικά. Φαίνεται πώς ἐνῶ ἡ αἴγλη τῆς ἐπιστήμης εἶναι μεγαλύτερη, ἡ ἕλξη τῆς φιλοσοφίας εἶναι δυνατότερη. Τό σύμπαν ἔχει μία στάθμη ὕπαρξης καί λογικῆς πέραν τῆς ἀνθρώπινης. Δέν ἔχει τό δημιουργικό, οὔτε τό αὐτεξούσιο οὔτε καί τό ἔμψυχο στοιχεῖο τοῦ ἀνθρώπου. Δέν ἔχει τήν θεϊκότητα ὡς φύση του, ἀλλά τήν προσφέρει ὡς ἀντανάκλασή του. Σέ ὅλα αὐτά ὑπερτερεῖ ὁ ἄνθρωπος. Φαίνεται ὅτι τό σύμπαν ὑπάρχει γιά νά φιλοξενήσει τήν ἀνθρώπινη ζωή (Ἀνθρωπική ἀρχή). Οἱ παγκόσμιες σταθερές καί οἱ τιμές τους, ἐκεῖ 8 Δημήτρης Νανόπουλος, 12

13 ὁδηγοῦν. Ὑπάρχει ὅμως κυρίως γιά νά ἐκτείνει τόν ἄνθρωπο καί στά ἔσχατα ὅριά του. Μέ τίς ὑπερβαίνουσες τήν ἀνθρώπινη ἱκανότητα ἰδιότητές του μπορεῖ νά μᾶς ὑποψιάσει γιά τήν ὑπερβατικότητα τοῦ κόσμου ὅσο τίποτε ἄλλο. Μπορεῖ νά μᾶς ὑποδείξει κόσμους πέραν ἀπό τόν ἑαυτό του. Ἄν ἡ τυχαιότητα ἤ καί ἡ ἀναγκαιότητα τῆς ὕπαρξής του φανοῦν ὡς λιγότερο πειστικές ἀπό τήν ὕπαρξη, τή δημιουργική δύναμη καί τή σοφία τοῦ Θεοῦ, τότε μπορεῖ νά φανερώσει καί τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ, πού «εἶπε καί ἐγενήθησαν, ἐνετείλατο καί ἐκτίσθησαν» 9, ὡς πιό μεθεκτή ἀπό τόν ἑαυτό του. Ἄν ἡ ἀρχή του, ἡ αἰτία, ὁ λόγος του, ἡ ὑποβάλλουσα αἰσθητική, τό θαυμαστό κάλλος του, ἡ ἁρμονία, ἡ φυσική του, οἱ νόμοι του, τό ἀνεξερεύνητο μυστήριό του, τό μεγαλεῖο του δέν μποροῦν νά στηριχθοῦν στήν τύχη ἤ νά ἑρμηνευθοῦν μέ λογική πού δέν μπορεῖ νά τά καταλάβει, τότε ἡ ἀναζήτηση θεϊκοῦ νοῦ καί λόγου εἶναι μονόδρομος. Τό σύμπαν βέβαια δέν ἀποδεικνύει τόν Θεό. Ἁπλά, Τόν ὑποδεικνύει καί ἴσως Τόν ἐπιδεικνύει. Ὁ Θεός δέν ἀποδεικνύεται. Θεός πού ἀποδεικνύεται μέ παρατηρήσεις, τηλεσκόπια, ἐξισώσεις, σκέψεις, θεωρίες, μεθόδους κ.λπ. ὅτι ὑπάρχει ἤ ὅτι δέν ὑπάρχει, δέν ὑπάρχει. Ὁ Θεός φανερώνεται. Τό σύμπαν διευκολύνει τή φανέρωση τοῦ Θεοῦ. Ὑπογραμμίζει τήν πίστη στόν Θεό. Κάνει τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ νά φαίνεται πολύ πιό πιθανή καί λογική ἀπό τήν ἀπουσία Του. Τό σύμπαν ὑπάρχει κυρίως γιά νά ἐπιβεβαιώνει τή θεϊκή ὑποψία. Ὑπάρχει ἕνας μεγαλύτερος ἀπό τό σύμπαν κόσμος μέσα μας. Καί ἕνας ἀκόμη μεγαλύτερος ἀπό τό σύμπαν ἔξω του ἤ μᾶλλον πέραν ἀπό αὐτό. Τό κοσμικό σύμπαν εἶναι ἕνα τέλειο τηλεσκόπιο πού ἑνώνει τούς δύο κόσμους, τόν μεγάλο πού φιλοξενεῖται μέσα μας καί τόν ἀκόμη μεγαλύτερο πού κρύβεται στό πρίν ἀπό τήν ἀρχή, στό ἔξω ἀπό τά ὅρια, στό πέραν ἀπό τά νοούμενα. Ἕνα δῶρο τοῦ Θεοῦ γιά νά μᾶς μεταφέρει ἀπό τά κτιστά, πεπερασμένα, χρονικά καί ἀνθρώπινα στά ἄκτιστα καί ἄπειρα, γιά νά μᾶς βγάζει ἀπό τήν πραγματικότητα τῶν ὁρατῶν καί ἀθεάτων καί νά μᾶς εἰσάγει στήν ἀλήθεια τῶν μή ὁρωμένων. 9 Ψαλμ. 32,9. 13

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 Συγγραφέας: dimdom 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΦΑΚΟΙ Τό φῶς ἀπό τά κοντινά ἀντικείμενα συγκλίνει πίσω ἀπό τό φακό, στό ἐπίπεδό

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

Κοσµολογία. Το παρελθόν, το παρόν, και το µέλλον του Σύµπαντος.

Κοσµολογία. Το παρελθόν, το παρόν, και το µέλλον του Σύµπαντος. Κοσµολογία Το παρελθόν, το παρόν, και το µέλλον του Σύµπαντος. Τι είναι όµως η Κοσµολογία; Ηκοσµολογία είναι ο κλάδος της φυσικής που µελετά την δηµιουργία και την εξέλιξη του Σύµπαντος. Με τον όρο Σύµπαν

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ

H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ H ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΟΣ ΔΡ. ΣΠΥΡΟΣ ΒΑΣΙΛΑΚΟΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ 25/11/2015 Η ΧΡΥΣΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑΣ 96% του Σύμπαντος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου

ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ. Λεονάρδος Γκουβέλης. Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου ΕΜΕΙΣ ΚΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ Λεονάρδος Γκουβέλης Διημερίδα Αστροφυσικής 4-5 Απριλίου Συνοπτικά: Κοσμολογικές θεωρίες ανά τους αιώνες Σύγχρονη κοσμολογική άποψη Αστρονομικές αποδείξεις της θεωρίας του Big Bang Μεγάλα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004

Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 Αστρονομία στο Υπέρυθρο - Ένας Αθέατος Κόσμος Δρ. Μανώλης Ξυλούρης, Φεβρουάριος 2004 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΤΡΟΦΥΣΙΚΗΣ, ΕΑΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝA 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΕΡΥΘΡΟ 2. ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ 3. ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010

Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Κοσμολογία & Αστροσωματιδική Φυσική Μάγδα Λώλα CERN, 28/9/2010 Η φυσική υψηλών ενεργειών µελετά το µικρόκοσµο, αλλά συνδέεται άµεσα µε το µακρόκοσµο Κοσµολογία - Μελέτη της δηµιουργίας και εξέλιξης του

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό

Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Εισαγωγή στην παρατήρηση και τον αστρονομικό εξοπλισμό Θεόφιλος Στεργίου Αστρονομική Εταιρία ΩΡΙΩΝ Είδη Ερασιτεχνικής αστρονομίας (Δεν είναι αστροφυσική) Αστρονόμος του καναπέ Παρατηρησιακός αστρονόμος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΩ ΤΑ ΑΣΤΕΡΙΑ Γαλαξίας(Milky way)& Star trail ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ: ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ Α ΜΕΡΟΣ Τι είναι ο Γαλαξίας. Πως εντοπίζουμε τον Γαλαξία. Ποιες μέρες και ώρες μπορούμε να φωτογραφίσουμε. Τι πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1.1 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Πιστεύω ότι η μελέτη του Σύμπαντος πρέπει να τοποθετηθεί στην πρώτη θέση ανάμεσα σε όλα τα φυσικά φαινόμενα που μπορούν να κατανοηθούν, γιατί έρχεται πριν απ' όλα τ'

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

"Η αυτοβιογραφία του Φωτός" μπήκε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το Φεβρουάριο του 2006 και έγινε αμέσως ανάρπαστη.

Η αυτοβιογραφία του Φωτός μπήκε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το Φεβρουάριο του 2006 και έγινε αμέσως ανάρπαστη. Γ. Γραµµατικάκης: Η αυτοβιογραφία του Φωτός "Η αυτοβιογραφία του Φωτός" μπήκε στις προθήκες των βιβλιοπωλείων το Φεβρουάριο του 2006 και έγινε αμέσως ανάρπαστη. «Το φως -λέει ο ίδιος-που είναι ο πρωταγωνιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ. Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πρόγραμμα βραδιών παρατηρήσεων Μάιος 2009 7 Μαΐου 14 Μαΐου 21 Μαΐου 28 Μαΐου www.ea.gr/ep/cosmos www.discoveryspace.net Οι βραδιές παρατήρησης υποστηρίζονται από τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz

Σύγχρονη Φυσική 1, Διάλεξη 4, Τμήμα Φυσικής, Παν/μιο Ιωαννίνων Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz 1 Η Αρχές της Ειδικής Θεωρίας της Σχετικότητας και οι μετασχηματισμοί του Lorentz Σκοποί της τέταρτης διάλεξης: 25.10.2011 Να κατανοηθούν οι αρχές με τις οποίες ο Albert Einstein θεμελίωσε την ειδική θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών.

Εργαστήριο 2008. Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Υπολογισμός σταθεράς Hubble Εργαστήριο 2008 Yπολογισμός της ταχύτητα διαστολής του Σύμπαντος, της ηλικίας του καθώς και της απόστασης μερικών κοντινών γαλαξιών. Εισαγωγή Το 1929, ο Edwin Hubble (με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η φωτογραφία

Τι είναι η φωτογραφία ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ Φωτογραφική μηχανή ονομάζεται η συσκευή που χρησιμοποιείται για τη λήψη φωτογραφιών. Διακρίνονται σε δύο βασικές κατηγορίες: τις συμπαγείς (compact) και στις μονοοπτικές ρεφλέξ (SLR).

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας Ελληνική Αστρονομική Ένωση (Ε.Α.Ε.) Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας του Άρη Μυλωνά Εισαγωγή Έχετε βρεθεί ποτέ στην εξοχή; Έχετε βρεθεί σε σκοτεινό νυκτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων; Έχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά.

x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. 1 x ν+1 =ax ν (1-x ν ) ή αλλιώς η απλούστερη περίπτωση ακολουθίας αριθμών με χαοτική συμπεριφορά. Πριν λίγα χρόνια, όταν είχε έρθει στην Ελλάδα ο νομπελίστας χημικός Ilya Prigogine (πέθανε πρόσφατα), είχε

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας»

Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Εισαγωγή Επιστημονική μέθοδος Αριστοτέλης (384-322 π.χ) : «Για να ξεκινήσει και να διατηρηθεί μια κίνηση είναι απαραίτητη η ύπαρξη μιας συγκεκριμένης αιτίας» Διατύπωση αξιωματική της αιτίας μια κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ;

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ; ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ; 4 Μαρτίου 2015 Αστρονομική Εταιρεία Πάτρας «Ωρίων» Βασίλης Αρμάος - Ανδρέας Παπαλάμπρου Αλματώδης ανάπτυξη επιστήμης και τεχνολογίας Θα φτάσουμε ποτέ στην απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ

Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ 1 Η «ΦΥΣΗ» ΤΟΥ ΚΕΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΑΡΥΤΗΤΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Θα αποδεχτούµε ότι το παν αποτελείται από το κενό και τα άτοµα, όπως υποστήριξε ο ηµόκριτος; Αν δεχτούµε σαν αξίωµα αυτή την υπόθεση, τι είναι το κενό και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 130 Κεφάλαιο 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α. Απαντήσεις στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. α, β 2. γ 3. ε 4. β, δ 5. γ 6. α, β, γ, ε Β. Απαντήσεις στις ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού 1. η αρχαιότερη

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης.

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. 1 Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε μια αντίληψη για τη φύση των πραγμάτων βασισμένη στις αρχές που τέθηκαν από τον Νεύτωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 2+ ( * ) Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια

Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 2+ ( * ) Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια Συμπληρωματικό Φύλλο Εργασίας 2+ ( * ) Μετρήσεις Χρόνου Η Ακρίβεια ( * ) + επιπλέον πληροφορίες, ιδέες και προτάσεις προαιρετικών πειραματικών δραστηριοτήτων, ερωτήσεις... Ένας σημαντικός χρόνος περιορισμένης

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ

ΟΤΑΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ Εμείς οι άνθρωποι χρειαζόμαστε να υπάρχει σε όλα τα πράγματα μια αρχή, μια συνέχεια και ένα τέλος. Χρειαζόμαστε ακόμα να έχουμε ένα μέτρο για να μετράμε τα πάντα, έτσι ώστε να φέρνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν.

1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη. 2 Η Διαστολή και η Ηλικία του Σύμπαντος ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ. 2.1 Ο νόμος του Hubble. Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΑ Διδάσκων: Θεόδωρος Ν. Τομαράς Α. ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ 1 Μονάδες - Τυπικά μεγέθη 1 light year = 0.951 10 16 m 1 AU = 1.50 10 11 m 1 = 4.85 10 6 rad 1pc 1 parsec 1AU/(1 in rad) = 3.1

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος

Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο. Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» Ανάπτυξη σχεδίου εργασίας στο ολοήμερο δημοτικό σχολείο Εισηγητής: Μακρής Νικόλαος Γενικός τίτλος «Ένας μαγικός αλλά άγνωστος κόσμος» Ένας μαγικός αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαστολή του σύμπαντος

Η διαστολή του σύμπαντος Η διαστολή του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Οι γαλαξίες, από την εποχή της ανακάλυψης τους μέχρι σήμερα, αποτέλεσαν και αποτελούν ένα θελκτικό όσο και σημαντικό πεδίο έρευνας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα βρίσκεται στην ομώνυμη κορυφή του ορεινού όγκου του Ψηλορείτη στην κεντρική Κρήτη, σε υψόμετρο 1750 μ., σε απευθείας απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ

Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Η ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Επιμέλεια: Μιχαηλίσιν Άννα- Μαρία, Τζιώτης Δημήτρης, Τσάτσα Κωνσταντίνα Η συμμετρία στο φυσικό κόσμο Η συμμετρία που κατεξοχήν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

2 Οκτωβρίου, 2015 2ο Συμπόσιο Επτά Σοφών- Μέγαρο Μουσικής. Σ. Μ. Κριμιζής

2 Οκτωβρίου, 2015 2ο Συμπόσιο Επτά Σοφών- Μέγαρο Μουσικής. Σ. Μ. Κριμιζής Σ. Μ. Κριμιζής To Συµπόσιο των 7 Σοφών της Αρχαιότητας Ø ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ Ἠθικὰ : Τῶν ἑπτὰ σοφῶν συµπόσιον Ø Βίας ο Πριηνεύς--Θαλής ο Μιλήσιος--Κλεόβουλος ο Λίνδιος--Περίανδρος ο Κορίνθιος--Πιττακός ο Μυτιληναίος--Σόλων

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς

ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς 50 ενδιάμεσοι χώροι χρόνοι π ε ρ ι π λ α ν ή σ ε ι ς μ η χ α ν ι σ μ ο ί σ κ έ ψ η ς Συναίσθημα, Γοητεία, Ενστικτο, Φαντασία, Επιθυμία... Εμπειρία... Αστικό και Ανθρώπινο σώμα... Μάζα... Υπάρχουν φορές

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία.

Η Ανάληψη. Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανάληψη Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 16 Απριλίου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο ΗΠΑ Σήμερα θα μιλήσουμε για τον Θεό, την Ανώτερη Εξουσία. Η Ανώτερη Εξουσία σου μιλά τώρα, μιλώντας μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται.

σωµάτων. φωτός και η µελέτη του φάσµατός της. τις οποίες αποτελείται. Φάσµατα Το φαινόµενο του διασκεδασµού του φωτός αξιοποιείται στα φασµατοσκόπιαµε µε τα οποία παίρνουµε τα φάσµατατων των σωµάτων. Το φασµατοσκόπιοείναι ένα όργανο µε το οποίο γίνεται η ανάλυσηµίας δέσµης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη 3085 ΛΕΜΕΣΟΣ Τηλέφωνα επικοινωνίας: Γραμματεία: 25692110, Διεύθυνση: 25692111 Τηλεομοιότυπο: 25692115 Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο: lyk-ap-petros-pavlos-lem@schools.ac.cy

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Η σειρά σεμιναρίων με θέμα ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ διοργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ RA DEC MAG ΕΙΔΟΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΕ Ε.Φ. ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Mizar / Alcor 13.23.9 +54.56 2.1/4.0 Τριπλό 78 ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. άστρο ξ UMa 11.18.2 +31.32 4.3/4.8 Διπλό 27

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Θανάσης Ν. Παπαθανασίου Eνας HςυχαςτHς του AγIου Oρους ςτhν καρδιa τῆς πoλῆς Ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης ἐπιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες.

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Γαλιλαίος (1581-1643) Γεννήθηκε στην Πίζα το 1581 Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Ως δευτεροετής φοιτητής ανακάλυψε: 1. Τον

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πέτερ Κούρµαν. Πανορµίτης

Πέτερ Κούρµαν. Πανορµίτης Πέτερ Κούρµαν Πανορµίτης Σ αυτό το άσπρο µοναστήρι, κρυµµένο δίπλα σε µια λιµνοθάλασσα στην ορεινή Σύµη, ψάχνω µια παρουσία µέσα µου µακριά από τις πόλεις και τις περιστάσεις. Σαν κρυφά ποτάµια κελαρύζουν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12.

Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. 13/06/12. Αρχάγγελος Ζακχιήλ. Ανάγκη για Κάθαρση. Προετοιμασία για Εκλογές 17/06/12. Υπό την καθοδήγηση και αιγίδα του Άγιου Γερμανού. Εκδόσεις: ΤΟ ΜΩΒ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΣ Copyright 2012 Εκδόσεις Το

Διαβάστε περισσότερα