«Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ»"

Transcript

1 «Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ» Μητροπολίτoυ Μεσογαίας & Λαυρεωτικῆς Νικολάου Α. Ὁ οὐρανός μέ γυμνό ὀφθαλμό Γιά κάποιον μυστήριο λόγο τό σύμπαν καί ἡ θέα του περικλείουν μιά μοναδική μαγεία, μιά ἰδαίτερη γοητεία. Ἀπό τήν ἀρχαιότητα ἀκόμη τραβοῦσε τήν προσοχή καί τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων. Ἀλλά καί στίς μέρες μας σύλλογοι ἐρασιτεχνῶν, ἐκλαϊκευμένες ἐκδόσεις, ποικίλες ἐκδηλώσεις ἔρχονται νά ἐπιβεβαιώσουν τή βαθιά σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τά ἄστρα, τό σύμπαν καί τόν οὐρανό. Καί μόνον ἡ ἁπλῆ θέα τοῦ ἔναστρου οὐρανοῦ μιά ἀσέληνη νύχτα, χωρίς περισσότερη γνώση, μαγεύει καί ὑποβάλλει. Στά ποιητικά καί πνευματικά κείμενα τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης χρησιμοποιοῦνται ἐκφράσεις πολύ δυνατές, προκειμένου νά περιγράψουν τήν ὀμορφιά, τή σοφία καί τό μεγαλεῖο του: «Οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δέ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τό στερέωμα» 1 καί «ὅτε ἐγενήθησαν ἄστρα ᾔνεσάν με φωνῇ μεγάλῃ πάντες ἄγγελοί μου» 2. Τέτοιες ἐκφράσεις, πού βέβαια δέν προῆλθαν ἀπό ἐπιστημονική γνώση, δέν χρησιμοποιοῦνται γιά κανένα ἄλλο στοιχεῖο τῆς κτίσεως. Σίγουρα ἡ ἀνοικτή θέα ἀπό τήν κορυφή ἑνός βουνοῦ σέ μία μέρα μέ μεγάλη ὁρατότητα, ἡ πολυχρωμία τῶν λουλουδιῶν, ἡ μελωδία τῶν ἀηδονιῶν, οἱ ἐπιβλητικοί γεωλογικοί σχηματισμοί, ἀποτελοῦν φρυσικά ἐρεθίσματα τῶν αἰσθήσεων πού ξεκουράζουν, ἐντυπωσιάζουν, ἀναδεικνύουν ἄγνωστες πτυχές τῆς ψυχῆς μέ μοναδικό τρόπο, διεγείρουν τόν νοῦ, ἐνεργοποιοῦν πολύ εὐγενικά κομμάτια τοῦ ἐσωτερικοῦ ἀνθρώπου. Αὐτό ὅμως πού προκαλεῖ ἡ θέα καί ἡ σκέψη τοῦ οὐρανοῦ, τῶν ἄστρων, τοῦ γαλαξία, τοῦ σύμπαντος, εἶναι κάτι ἄλλο καί κάτι πολύ μεγάλο καί ἰδιάζον γιά τήν ἀνθρώπινη ἐμπειρία. Εἶναι κάτι τό μοναδικό. Αὐτό πού κυριολεκτικά θέλγει στήν παρατήρηση διά γυμνοῦ ὀφθαλμοῦ εἶναι ὅτι ἐνῶ ἡ εἰκόνα τοῦ οὐρανοῦ εἶναι δίχρωμη μαυρόασπρη, μελαγχολική, ἐντυπωσιάζει τό πλῆθος τῶν ἄστρων, οἱ ποικιλία τους, ἡ ἀσυμμετρία τῆς κατανομῆς τους, ἡ αἴσθηση τοῦ ἄγνωστου κόσμου τους, οἱ παρα- 1 Ψάλμ. 19,1. 2 Ἰώβ 38,7. 1

2 τηρούμενες μεταβολές στίς θέσεις τους, τό τρεμούλιασμα τῆς λάμψης τους, ἡ ἐπιβλητικότητα τοῦ γαλαξία, ἡ θλίψη τοῦ φεγγαριοῦ πού σταδιακά μικραίνει, ἡ ἐλπίδα τῆς σελήνης πού προοδευτικά μεγαλώνει, τό ξάφνιασμα τῶν διαττόντων ἀστέρων, ὁ συνδυασμός τῆς ἡσυχίας μέ τό ἄγνωστο, ἀφοῦ οἱ παρατηρήσεις γιά νά εἶναι καθαρές γίνονται σέ ἐρημικά σημεῖα, ἡ ἀδυναμία τῆς ἄμεσης γνώσης, ἐλέγχου καί ψηλάφησης. Ἡ φαντασία καλπάζει, τό συναίσθημα πάλλεται, ἡ σκέψη προκαλεῖται, ἡ αἴσθηση τῆς μικρότητας ἐπιβάλλεται. Πράγματι ἡ ἐμπειρία τοῦ οὐράνιου στερεώματος εἶναι μοναδική. Β. Ἡ ἀποκάλυψη τῆς τεχνολογικῆς ὅρασης Μέ τό πέρασμα τῶν χρόνων ἡ παρατήρηση τοῦ οὐρανοῦ ἐξελίχθηκε, ὁ ἄνθρωπος τόν πλησίασε. Ἐντυπωσιακές κατασκευές ἐπινοήθηκαν γιά νά διερευνηθεῖ τό ἄγνωστο μεγαλεῖο τοῦ κόσμου. Τηλεσκόπια διοπτρικά, κατοπτρικά, ραδιοτηλεσκόπια τεράστια σέ μέγεθος μᾶς πρόσφεραν τή δυνατότητα νά ἐκτείνουμε τίς αἰσθήσεις μας, νά προσεγγίσουμε λεπτομέρειες, νά βαθύνουμε στόν χῶρο καί νά ἐπιστρέψουμε μαζί μέ τή σκέψη καί τά μάτια μας στό ἀπώτερο χρονικό παρελθόν. Πρόσφατα ἡ ἐξέλιξη τῆς διαστημικῆς τεχνολογίας ἐπινόησε κατασκευές πού καταφέρνουν νά ψηλαφοῦν τήν παρουσία ἀστρικῶν σωμάτων καί ὕλης σέ ἄλλως ἀπρόσιτες περιοχές τοῦ ἠλεκτρομαγνητικοῦ φάσματος, ὅπως τά μικροκύματα, τό ὑπέρυθρο, τό ὑπεριῶδες, οἱ ἀκτῖνες Χ καί οἱ ἀκτῖνες γ. Ἐκεῖ πού δέν φαινόταν τίποτα ἄρχισαν νά δηλώνουν τήν παρουσία τους ἀθέατες ὡς τώρα πηγές φωτός καί ἄγνωστες κοσμικές ὀντότητες μέ λιγότερο ἤ περισσότερο παράξενες ἰδιότητες. Ἡ παρατήρηση μέσω ἑνός τηλεσκοπίου ἀναδεικνύει τίς αἰσθήσεις μέ μοναδικό τρόπο καί ὁδηγεῖ τόν παρατηρητή σέ αἰσθήματα καί σκέψεις ἄλλως ἀσύλληπτα. Βάζοντας τό μάτι σου στόν προσοφθάλμιο φακό ἑνός τηλεσκοπίου ἀποκτᾶς τήν αἴσθηση τοῦ βάθους μέσα στό σύμπαν, τά ἀστέρια δέν εἶναι κολλημένα σέ μιά σφαιρική ἐπιφάνεια ἀλλά κολυμποῦν ἐλεύθερα σέ ἕναν ἀχανῆ ὠκεανό χώρου, οἱ ἀποστάσεις γίνονται ἀντιληπτές, ἐμφανίζονται χρώματα, σχηματισμοί, νεφελώματα, ἀλλοιώσεις, τά φωτεινά σημεῖα ἀποκτοῦν διαστάσεις, μεγενθύνονται, καταλαμβάνουν ἐπιφάνεια, ἀναλύονται. 2

3 Γ. Ἡ ἀξία τῶν αἰσθήσεων, Περιστατικό στό Haystak Κατά τή διάρκεια τῶν σπουδῶν μου στήν Ἀμερική, ἕνας νεαρός καθηγητής μου, μέ εἰδίκευση στήν Ραδιοαστρονομία, ἀρκετά ἐκφραστικός καί συναισθηματικός σάν χαρακτήρας, ξετρελαμένος μέ τίς ἀνακαλύψεις του, ἔχοντας σπάνιο χάρισμα νά μεταγγίζει τή γνώση καί τήν ἀγάπη του, προσπαθοῦσε νά μέ πείσει νά ἐργαστῶ μαζί του. Γιά τόν λόγο αὐτόν, ὑποστήριζε σέ μένα, πού ἤμουν θεωρητικός, ὅτι ἡ παρατήρηση καί τό πείραμα εἶναι ἀνώτερα ἀπό τή θεωρία. Εἶναι πιό ἁπτά, ψηλαφητά, ἀποδεικτικά, πειστικά, δημιουργοῦν αἴσθηση ἐγγύτητας πρός τήν ἀλήθεια ἰσχυρότερη. Αὐτή ἡ βεβαιότητα πού τά συνοδεύει, κατά τήν ἄποψή του, τούς δίνει στοιχεῖα ὑπεροχῆς ἀπέναντι στή θεωρία. Αὐτή τοῦ φαινόταν ὅτι εἶναι ἀσαφής, ἐκτεθειμένη σέ ἀμφισβήτηση, κάπως ἀόριστη, ἀφηρημένη, μεταβαλλόμενη. Ὅσοι ζήσαμε σέ ἐρευνητικούς χώρους, γνωρίζουμε πόσο συνήθης εἶναι μία τέτοια διαμάχη ἀνάμεσα στούς ἐπιστήμονες πού βρῆκαν ὁ καθένας τήν ἱκανοποίησή του, ἴσως καί κάποια ὁλοκλήρωσή του, σέ διαφορετικό χῶρο. Ἡ μέθη τοῦ διαλόγου μέ τήν ἐπιστημονική γνώση, ἀνακάλυψη, κατάκτηση δημιουργεῖ σχέση καί βιώματα ἐρωτικοῦ ἰδιώματος. Προξενεῖ ζάλη, τάση ἀπολυτοποίησης καί ὑπερβολῶν. Στήν ἔρευνα δίνεσαι ὁλόκληρος καί ἀπολαμβάνεις τό πλῆρες. Σέ τυφλώνει λίγο καί ὁ...φωτισμός σου. Ἐγώ, ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, λίγο ψυχρά, σαφῶς μαγεμένος ἀπό τήν θεωρητική κλίση καί ὡς τότε ἐμπειρία μου, μεθυσμένος ἀπό τό δικό μου θεωρητικό ὅραμα, ἀσυγκίνητος ἀπό τό δικό του πάθος, μονολεκτικά σχεδόν τοῦ ἀπαντοῦσα ὅτι ἡ θεωρία διαφέρει ἀπό τήν παρατήρηση ὅσο ἡ σκέψη ἀπό τήν αἴσθηση. Αὐτό τοῦ ἔλεγα. Καί τό πίστευα. Κι ἐκεῖνος δυσκολευόταν, ὄχι τόσο πού δέν μέ ἔπειθε, ὅσο πού δέν μποροῦσα νά ἀγαπήσω ὅπως ὁ ἴδιος τήν ἀγάπη του. Ἡ ὀμορφιά ὅμως τῆς λεπτότητάς της, ἡ ἀνωτερότητα τῆς κατανόησης ἀπό τήν διαπίστωση, ἡ προϋπόθεση τῆς εὐφυΐας ὡς εἰδικῆς ἱκανότητας πού σπανίζει, καί ὄχι τῆς ὀξυωπίας ἤ τῆς προσοχῆς πού εἶναι πιό βιολογικές ἐπιδεξιότητες, δίνει στή θεωρία ἕνα σαφές προβάδισμα καί μία ἀδιαμφισβήτητη ποιοτική ὑπεροχή. Μοῦ πρότεινε νά περάσουμε ἕνα βράδυ στόν Ἀστρονομικό σταθμό τοῦ Harvard καί τοῦ MIT, στό Haystack, μία προστατευόμενη περιοχή μία περίπου ὥρα βορειοδυτικά τῆς Βοστώνης. Συνήνεσα καί προγραμματίσαμε μέ πολύ ἐνθουσιασμό νά πᾶμε μία ἀνέφελη καί πεντακάθαρη νύχτα τοῦ Νοεμβρίου, ἀφοῦ προηγουμένως κινητοποιήσαμε τούς πειραματικούς μετεωρολόγους. Αὐτοί ἦταν προφανῶς πιό ἀναγκαῖοι ἀπό τούς θεωρη- 3

4 τικούς ἀστρονόμους Ὁ Θεός προνόησε, ἔγινε καί τό θαῦμα, καί ἐπιτυχῶς προβλέψανε τήν κατάλληλη νύχτα. Τήν περίμενα πολύ αὐτή τήν ὥρα. Καθώς πηγαίναμε, διέκρινα μέσα μου ἐνθουσιασμό, ἀνυπομονησία, καλπασμό τῆς φαντασίας, προσμονή δυνατῆς ἐμπειρίας, ὑποψία μοναδικῆς γνωριμίας, στοιχεῖα κάπως ἰδιαίτερα. Δέν εἶπα ὅμως τίποτα. Φτάσαμε στόν προορισμό μας. Τρία ὀπτικά τηλεσκόπια, τό ἕνα ἀπό τά μεγαλύτερα διοπτρικά -δέν θυμᾶμαι καλά τό μέγεθός του-, καί τέσσερα ραδιοτηλεσκόπια, τό μεγαλύτερο διαμέτρου 37 μέτρων. Ἡ περιήγηση θά ξεκινοῦσε ἀπό ὀπτική παρατήρηση. Ἦταν Νοέμβριος. Ζήτησα νά ἑστιάσουμε τό τηλεσκόπιο στό νεφέλωμα τοῦ Ὠρίωνα. Ἤθελα πολύ νά δῶ τά χρώματα, νά συγκρίνω μέ τίς ἐντυπωσιακές φωτογραφίες πού κυκλοφοροῦν, νά ἀφήσω τό μάτι μου νά προσαρμοστεῖ, τήν φαντασία μου νά προχωρήσει, νά παρατηρήσει τίς σημειακές πηγές νά καταλαμβάνουν ἔκταση, νά δεῖ πιό πολλά ἀπό αὐτά πού φαίνονται. Ἐν πάσῃ περιπτώσει διψοῦσα γιά μεταμόρφωση τῆς φαντασίας μου σέ πρωτόγνωρη ἐμπειρία. Ἀνέβηκα σέ ἕναν μικρό ἀναβατήρα, μιά πού ὁ προσοφθάλμιος φακός ἦταν σέ ὕψος 3 περίπου μέτρων. Καθώς ἀνέβαινα συνειδητοποίησα ὅτι ἡ καρδιά μου χτυποῦσε ἔντονα. Βιαζόμουν νά δῶ. Ὅλα ἦταν ἕτοιμα. Ὁ θόλος ἀνοιχτός, τό τηλεσκόπιο ἑστιασμένο, τό μυστήριο τοῦ οὐρανοῦ πολύ πιό κοντά μου, κι ἐγώ μπροστά στήν εὐκαιρία πού λογικά εἶχα ἀδικήσει μέσα καί ἔξω μου. Ἦρθε ἡ ὥρα. Βάζω τό μάτι μου στόν φακό. Θόλωσε Εἶχα δακρύσει. Εἶχα συγκινηθεῖ... Τό σκούπισα καί ξαναδοκίμασα. Ὅπως μοῦ εἶπαν ἀργότερα ἔμεινα 25 λεπτά καρφωμένος καί ἄφωνος. Δέν ἤθελα νά ξεκολλήσω. Ἔβλεπα τό ἴδιο πράγμα πού ὅμως, καθώς συνήθιζε τό μάτι μου, αὐτό ἄλλαζε. Μοῦ γινόταν ὅλο καί πιό δικό μου. Σάν νά πλησίαζα. Σιγά-σιγά ἄρχισα νά διακρίνω ἀμυδρά κάποια χρώματα. Ἡ ὀφθαλμική ἐντύπωση εἶναι πολύ πιό δυνατή καί ἀπό τήν καλύτερη φωτογραφική ἀποτύπωση. Εἶναι ζωντανή, πραγματική αἴσθηση. Ἀντίθετα, ἡ φωτογραφία εἶναι εἰκόνα, πού μπορεῖ νά ἔχει μεγαλύτερη ἀκρίβεια, μειονεκτεῖ ὅμως σέ ἀμεσότητα καί ζωντάνια. Τό μάτι ἀντιλαμβάνεται τόν χῶρο καθώς παρατηρεῖς βιώνεις καί τή ροή τοῦ χρόνου. Αἰσθάνεσαι τήν κίνηση, κάνεις σύγκριση ἐκεῖ πού δέν βλέπεις τίποτε διαπιστώνεις ὅτι ὑπάρχει κάτι, ἐκεῖ πού ἀντικρίζεις ἕνα φωτεινό σημεῖο, διαπιστώνεις ὅτι καταλαμβάνει ἔκταση, ἐκεῖ πού βλέπεις μία μεμονωμένη φωτεινή πηγή, διαπιστώνεις ὅτι αὐτή ὑπάρχει μέσα σέ ἕνα ποικιλότατο περιβάλλον. Ἀντίθετα, ἡ φωτογραφία τά κάνει ὅλα ἐπίπεδα 4

5 καί στιγμιαία, ἀβαθῆ καί στατικά, χωρίς ἄμεση σύγκριση, ὄχι τόσο ἀληθινά. Ἡ φωτογραφία δίνει πληροφορίες καί ἐντύπωση. Εἶναι πολύτιμη. Ἡ ζωντανή ὅμως παρατήρηση σέ χορταίνει μέ αἴσθηση. Στή μία περίπτωση παρατηρεῖς κάτι ἀπ ἔξω, στή δεύτερη σκέπτεσαι τό σύμπαν ἀπό μέσα. Εἶσαι μέρος του. Εἶναι περιβάλλον σου. Τό ζεῖς. Παρατηρήσαμε γιά μία ὥρα περίπου καί τόν Κρόνο, συνεχίσαμε μέ τόν Ἄρη, ἄλλα νεφελώματα, γαλαξίες κ.λπ. Γύρω στίς 2 τό βράδυ πήγαμε στό μεγάλο ραδιοτηλεσκόπιο. Ἕνα πιάτο διαμέτρου ἴσης μέ τό ὕψος μίας 14ώροφης πολυκατοικίας. Εἶχαν ἑστιάσει σέ ἕνα quasar πού βρισκόταν σέ ἀπόσταση 5,5 δισεκατομμυρίων ἐτῶν φωτός. Παίρναμε δηλαδή φῶς πού ἡ ἐκπομπή του εἶχε ξεκινήσει 1 δισεκατομμύριο χρόνια πρίν νά δημιουργηθεῖ τό ἡλιακό μας σύστημα. Ἡ πηγή πού ἀνιχνεύαμε μᾶς ἔδειχνε τήν τόσο παλιά ταυτότητά της. Ἐδῶ δέν ἔβλεπε τό μάτι, ἀλλά ἀνίχνευε μία βελόνα καί θόλωνε ἡ σκέψη. Ἤξερα ἀπό τά μαθήματα ὅτι ὑπάρχουν τέτοιες πηγές, τό γυμνό ὅμως μάτι δέν τίς βλέπει. Γι αὐτό καί δέν μπορεῖ κανείς εὔκολα νά φιλοσοφήσει. Τά διαβάζεις στό βιβλίο καί ἀδυνατεῖς νά τά ἐγγράψεις στό στερέωμα τῶν ἐντυπώσεών σου. Γιατί τά βλέπεις ὄχι ὅπως εἶναι, ἀλλά ὅπως φαίνονται. Τώρα ὅμως πού ἐγώ τά εἶδα; Πόσο μικρός εἶναι τελικά ὁ ἄνθρωπος! Μικρός στή διάρκεια, μικρός στίς διαστάσεις, μικρός στήν ὁποιαδήποτε σύγκριση. Καί πόσο μεγάλος! Ἱκανός μέ ἰδιοφυεῖς κατασκευές καί συλλήψεις νά διακρίνει τή μικρότητά του καί τήν παλαιότητα τοῦ κόσμου του. Ἀπό τότε πέρασαν σχεδόν 30 χρόνια. Οἱ σύγχρονες τηλεσκοπικές συσκευές εἶναι ἀπείρως διεισδυτικότερες. Μᾶς πλησιάζουν στά πιό ἀπόμακρα σημεῖα τοῦ χώρου, στήν πιό ἀρχή τοῦ χρόνου, στήν κορυφή τῆς κοσμολογικῆς ἀλήθειας, στό ὅριο ὕπαρξης καί ἀνυπαρξίας δίνουν φυσική αἴσθηση στά πιό προκλητικά ἐρωτήματα καί μυστικά τῆς σκέψης, σέ ὑποχρεώνουν νά ταλαντώνεσαι ἀνάμεσα στό ἀπόλυτο μηδέν καί τό ἄπειρο, τήν κατανόηση καί τήν ἀμφισβήτηση. Ὅταν κάτι εἶναι ἀσύλληπτο, δυσκολεύεσαι νά τό πιστέψεις. Καί δικαιολογημένα. Διερωτᾶσαι μήπως κάπου ἔχει παρεισφρύσει κάποιο λάθος. Εἶναι δυνατόν αὐτό πού ὑπάρχει καί τό βλέπεις νά μήν τό κατανοεῖς; Ἡ νύχτα ἐκείνη θά μοῦ μείνει ἀξέχαστη. Μόλις τελειώσαμε, καθίσαμε γιά συζήτηση. Αὐτοί ἦταν ὅλοι τους συνηθισμένοι. Μία ὁμάδα νέων ἐπιστημόνων. Ἀνθρώπων τῆς νύχτας. Τῆς ὑπέροχης αὐτῆς νύχτας. Ὅσο γιά μένα, ἔπρεπε νά ὁμολογήσω τήν ἀλήθεια, αὐτό πού αἰσθάνθηκα. Εἶχα πραγματικά ἀδικήσει τούς παρατηρησιακούς. Εἶχα ὑποτιμήσει τό σῶμα καί 5

6 τίς αἰσθήσεις μου. Εἶχα ἀδικήσει τόν ἑαυτό μου. Πράγματι, μπορεῖ ἡ σκέψη νά εἶναι μεγαλειώδης γιά τή διεισδυτικότητά της, ἀλλά ἡ ἀμεσότητα τῶν αἰσθήσεων ἔχει κάτι τό μοναδικό. Εἶναι ἄλλο πράγμα ἡ ὅραση, τό ἄκουσμα, ἡ ψηλάφηση, ἡ διαπίστωση. Ἀγάπησα μέ πρωτοφανῆ τρόπο τίς αἰσθήσεις μου, συνειδητοποίησα τήν ἀξία τοῦ σώματός μου, τοῦ ὑλικοῦ ὑποβάθρου μου. Δ. Τό μεγαλεῖο της σκέψης Καί ἡ σκέψη ὅμως ἔχει τό μεγαλεῖο της. Ἡ θεωρητική γνώση τῶν μυστικῶν τοῦ σύμπαντος κάνει τόν ἐπιστήμονα νά πλησιάζει τό μή κατάνοητό καί νά προσεγγίζει ἔννοιες ὅπως τό αἰώνιο, τό χάος, τό ἄπειρο, τήν πρώτη ἀρχή, τήν ἐξέλιξη τοῦ κόσμου, τό μέλλον, τίς δυνατότητες καί τούς φραγμούς του, μέ τρόπο πού δέν μπορεῖ ἡ παρατήρηση καί οἱ αἰσθήσεις. Ὅταν μέ τή σκέψη σου ἀνακαλύπτεις αὐτά πού δέν φαίνονται, ἐξηγεῖς αὐτά πού δέν κατανοοῦνται, προβλέπεις αὐτά πού δέν ὑποψιάζονται, τότε ἀξιολογεῖς τή δική της εὐρύτητα, λεπτότητα καί διεισδυτικότητα. Οἱ θεωρίες τῆς σχετικότητας, ἡ περιγραφή καί ἀνάλυση γυμνῶν καί ἀφηρημένων φυσικῶν ἐννοιῶν ὅπως ὁ χῶρος καί ὁ χρόνος, οἱ προσπάθειες ἑρμηνείας τῶν πεδίων καί ἐνοποίησης τῶν δυνάμεων, περιγραφῆς καί κατανόησης τῶν χρωμάτων, τῶν εἰκόνων, τῶν φαινομένων, συσχέτισης τοῦ παρόντος μέ τίς αἰτίες τοῦ ἀπώτατου παρελθόντος, πρόβλεψης τῶν σταδίων ἐξέλιξης τοῦ μέλλοντος καί ἡ ἐπαλήθευση τῶν θεωρητικῶν προτάσεων ἀπό τίς παρατηρήσεις, ὁ σχεδιασμός ἰδιοφυιῶν συσκευῶν (τηλεσκόπια, ἀστρονομικοί σταθμοί κ.λπ.) καταδεικνύουν τήν ἐπίσης μεγάλη ἀξία τῆς σκέψης. Ἡ παρατήρηση δείχνει τόν χῶρο καί ἁπλά μετράει τόν χρόνο καί διαπιστώνει τίς δυνάμεις. Ἡ θεωρία τά ἐξηγεῖ, τά ἑρμηνεύει, τά ἀναλύει, τά περιγράφει, τά συνδέει, τὰ προεκτείνει, τὰ προβλέπει. Ἡ ἡσυχία τῆς σκέψης εἶναι συνήθως πιό διαπεραστική ἀπό τήν ἐξωτερική ἡσυχία τοῦ ἀστρονόμου παρατηρητῆ. Τελικά στή σκέψη τοῦ ἀνθρώπου μπορεῖ νά κρύβεται ἕνας κόσμος ἀνάλογης ἀξίας μέ τό σύμπαν. Καί ὁ ἄνθρωπος ὡς σῶμα, νοῦς καί πνεῦμα νά φιλοξενεῖ μέσα του ἕναν κόσμο πιό μεγάλο ἀπό τόν ἀσύλληπτο φυσικό κόσμο. Οἱ παρατηρήσεις καί οἱ μετρήσεις μᾶς ὁδηγοῦν σέ ἐπιβεβαιώσεις θεωριῶν ἤ ὑποψίες συμβαινομένων πού δέν θά μπορούσαμε διαφορετικά νά ὑποψιαστοῦμε. Ὁ συνδυασμός παρατήρησης καί θεωρίας, ἐπιστήμης καί τεχνολογίας, ὁδηγεῖ σέ συμπεράσματα ὅπως ὅτι τό σύμπαν εἶναι περισ- 6

7 σότερο ἀθέατο, ἀκατανόητο, ἀμέθεκτο, ὅτι κρύβει τά μυστικά του μέσα στό ἀπρόσιτο στοιχεῖο του. Καί ὅτι αὐτή του ἡ ἰδιότητα ἀποτελεῖ τή βαθύτερη ἀλήθεια του καί τή μεγαλύτερη ὀμορφιά του. Εἶναι τόσο κόσμημα ὁ κόσμος μας! Εἶναι ὑπέροχη ἡ ἐπιστήμη μας! Ε. Ἡ σημασία τῆς νύχτας, τῆς ἡσυχίας καί τῆς ἐρημιᾶς Ὅλα αὐτά κρύβονται πίσω ἀπό τό σκοτεινό, δίχρωμο, ἀμυδρά καί ἀσύμμετρα φωτισμένο οὐράνιο στερέωμα, μέ τό ὁποῖο μπορεῖς νά διαλεχθεῖς μόνο μέσα στήν ἐρημιά τῆς νύχτας, στήν ἡσυχία τῆς μόνωσης ἤ στήν ψύχρα τοῦ διαστήματος, μέ συνοδό τήν περιορισμένη αἴσθησή σου καί τήν πεπερασμένη σκέψη σου. Ἡ ἐρημικότητα, ἡ ἡσυχία, τό σκοτάδι συνήθως φοβίζουν γιατί μᾶς τοποθετοῦν μπροστά στό ἄγνωστο, γεννοῦν φόβους, εἶναι ἀντίθετες μέ τήν κοινωνικότητα, τόν διάλογο, τό φῶς. Ἀπό τήν ἄλλη μεριά κρύβουν θησαυρούς καί ἀφυπνίζουν ἐσωτερικές δυνάμεις στό ἀνθρώπινο πνεῦμα πού τίποτε ἄλλο δέν μπορεῖ νά τίς ἐνεργοποιήσει. «Νυκτός μετά καρδίας μου ἠδολέσχουν καί ἔσκαλλε τό πνεῦμά μου», λέει ἕνας ψαλμός 3. Ἀδολεσχία σημαίνει κίνηση, πνευματική ἐνασχόληση, διεισδυτική διερεύνηση. Τή νύκτα πιό εὔκολα ἡ καρδιά κινεῖται καί σκαλίζει τό πνεῦμα. Ἡ νύχτα φανερώνει κόσμους πού κρύβει τό φῶς. Γί αὐτό καί οἱ ἡσυχαστές προτιμοῦν τήν ἐρημιά καί τό σκοτάδι τῆς νύχτας προκειμένου νά μελετήσουν τίς λεπτομέρειες τοῦ ἐσωτερικοῦ κόσμου καί τούς κόσμους τοῦ πνευματικοῦ στερεώματος. «Ἡ ἡσυχία τάς αἰσθήσεις τάς ἔξω νεκροί καί τάς κινήσεις τάς ἔσω ἐγείρει», γράφει ὁ πατέρας τοῦ ἡσυχασμοῦ Ἀββάς Ἰσαάκ. Δέν ξέρω ἄν μπορεῖ κανείς νά τό κατανοήσει αὐτό καλύτερα ἀπό ἕναν ἀστρονόμο. Ὁ διάλογος μέ τόν κόσμο τῆς νύχτας καί τῆς ἐρημιᾶς ἔχει μία μοναδικότητα. Σέ ξανοίγει σέ κόσμους πού τίποτε ἄλλο δέν μπορεῖ νά φανερώσει. Καθώς παρατηρεῖς καί συλλογίζεσαι, μαθαίνεις καί σκέπτεσαι, καθώς συνειδητοποιεῖς τά ἀσύλληπτα μεγέθη τοῦ συμπαντικοῦ κόσμου, μπορεῖς νὰ νοιώσεις ταυτόχρονα ἀσύλληπτα μικρός -σχεδόν τίποτα-, χρονικά πολύ σημειακός -σχεδόν μηδέν. Τό σύμπαν φαίνεται πολύ ἀφιλόξενο, πολύ ψυχρό μόλις 2,7 K-, πολύ σκοτεινό -ἐλάχιστα φωτόνια κυκλοφοροῦν στά ἀχανῆ περάσματά του γιά νά θυμίζουν τήν ἀρχική του ἔκρηξη-, ὑπερβολικά στατικό, ἄδειο -σχεδόν ἀπόλυτα κενό. Αὐθόρμητα νοιώθεις τή μι- 3 Ψαλμ. 76,7. 7

8 κρότητά σου ὡς ἀπελπισία, τή ματαιότητά σου ὡς ἀναπάντητη ἀπορία, τή μοναξιά σου ὡς ἀδιέξοδο, τόν λόγο τῆς παρουσίας σου σέ αὐτόν τόν ἐκπληκτικό κόσμο ὡς δοκιμασία, ἀμφισβητεῖς τήν ἀξία τῆς ὑπάρξεώς σου, τό ἐνδεχόμενο τῆς προοπτικῆς σου, τήν ἀληθινότητα τῶν ἐλάχιστων πού κατανοεῖς. Ὑποψιάζεσαι ὅμως ὅτι ὅλα αὐτὰ τὰ συμπεράσματα εἶναι μᾶλλον λάθος. Ὅ,τι εἶναι μικρό, ὅ,τι δέν φαίνεται δέν σημαίνει πώς εἶναι ἀμελητέο καί ἀσήμαντο καί πολύ περισσότερο πώς δέν ὑπάρχει. Οἱ μαῦρες τρύπες δέν φαίνονται, οὔτε οἱ διαστάσεις τους εἶναι σημαντικές στό ἐπίπεδο τῶν κοσμικῶν μεγεθῶν. Εἶναι ὅμως τόσο βέβαιη ἡ παρουσία τους καί τόσο μεγάλη ἡ σπουδαιότητά τους. Κρύβουν μέσα τους μυστικό πού δέν κοινοποιεῖται ἀλλά ἐξυπονοεῖται. Μάλιστα, καθώς μικραίνουν καί καταρρέουν, ἀπειρίζουν τό βαρυτικό πεδίο τους. Ἴσως καί στό σύμπαν, ὅσο πιό μικρός δείχνεις, ὅσο πιό ταπεινά νοιώθεις τόσο περισσότερο νά βλέπεις, τόσο πιό πολύ συναντᾶς τήν ἀξία σου, τήν μεγάλη ἀλήθεια αὐτοῦ του κόσμου. Τότε νοιώθεις μικρός, ἀλλά πολύ γλυκά. Δυναμώνεις τό βαρυτικό πεδίο σου. Μέσα ἀπό τή γεωμετρική μικρότητα καί λογική συστολή σου, ἀντικρίζεις τήν τεράστια πνευματική ἀξία σου, τή μεταμόρφωση τοῦ κόσμου σου. Τό σύμπαν μπορεῖ νά ἔχει χαμηλές θερμοκρασίες, ἀλλά γίνεται πολύ θερμό μπορεῖ νά σπανίζουν τά φωτόνιά του, γίνεται ὅμως πολύ φωτεινό μπορεῖ νά ἀποδεικνύει τή μοναξιά σου, τό ζεῖς ὅμως γεμάτο κίνηση καί παρουσία. Τό γιατί ἔτσι συμπεριφέρεται ὑποχρεώνει σέ ὑποψίες ὅτι πίσω ἀπό τό ἀθέατο σύμπαν κρύβεται ἡ ἀλήθεια πού δέν φαίνεται, ἀλλά μαγεύει περισσότερο ἀπό ὅσο ἡ ὁρατή καί κατανοητή οὐσία του. Τό σύμπαν εἶναι κάτι περισσότερο ἀπό ἀθέατη ὕλη καί ἐνέργεια καί κρύβει κάτι πέραν ἀπό τήν ἀδυναμία μας νά τό κατανοήσουμε, κάτι πιό πολύ ἀπό ὅσα ὄμορφα φανερώνει, κάτι πολύ πιό μεγάλο ἀπό τίς ἀσύλληπτες διαστάσεις του. Ἔχει μιὰ ἑτερότητα ἡ ὀμορφιά του. Στ. Μυστικά τοῦ ὁρατοῦ καί ἀθέατου σύμπαντος 1) Κυρίως ἀθέατο (96%) Τό σύμπαν τελικά διαφέρει πολύ ἀπό τίς ἐκτιμήσεις τῶν αἰσθήσεών μας. Ὁ χῶρος εἶναι καμπύλος, οἱ διαστάσεις του μποροῦν νά συστέλλονται καί νά πολλαπλασιάζονται, ὁ χρόνος μπορεῖ νά διαστέλλεται καί νά συνδέεται μέ τόν χῶρο, ἡ συμπεριφορά τους στίς μικρές διαστάσεις ἤ στίς μεγάλες ταχύτητες ἤ στά κοσμικά δεδομένα νά εἶναι ἐντελῶς ἀσυνήθιστη γιά τίς αἰσθήσεις μας καί ἐντελῶς ἀσύμβατη μέ τήν ἀντίληψή μας. 8

9 Τελικά τό σύμπαν κρύβει καί τήν ὕλη του καί τά μυστικά τῆς λογικῆς του. Συμπεριφέρεται σάν νά θέλει μόνο νά ὑποψιάζει. Γιά ποιόν ἄραγε λόγο τό θεατό ποσοστό του νά εἶναι μόνο 4% τή στιγμή πού ἡ σκοτεινή του ὕλη φτάνει τό 23% καί ἡ σκοτεινή ἐνέργεια τό 73%; Ἡ πρώτη του ἰδιότητα εἶναι ὅτι δέν δείχνεται στόν κόσμο τῶν αἰσθήσεών μας. Πιστοποιεῖ τήν ἀνεπάρκειά τους. Περισσότερο κρύβεται καὶ λίγο φανερώνεται. 2) Μή κατανοητό Τό σύμπαν ὅμως δέν ἱκανοποιεῖ ἀπόλυτα καί τή σκέψη μας. Δέν εἶναι οὔτε ἀντιληπτό στίς διαστάσεις καί τούς ἀριθμούς του οὔτε κατανοητό στίς ἰδιότητές του οὔτε ἐρμηνευτό στό σύνολό του. Ὅταν τό πλῆθος τῶν ἀστέρων τοῦ γαλαξία μας εἶναι τῆς τάξεως τοῦ καί ὁ ἀριθμός τῶν γαλαξιῶν ἀνάλογος, ὅταν οἱ ἡλικίες καί οἱ χρόνοι μετροῦνται σέ δισεκατομμύρια χρόνια καί οἱ ἀποστάσεις σέ δισεκατομμύρια ἔτη φωτός, ὅταν παρά τήν παρουσία τόσης ὕλης, τό σύμπαν στήν οὐσία εἶναι κενό, τότε πῶς νά χωρέσει στήν ἀντίληψή μας ὁ χῶρος του, οἱ λόγοι καί τά αἴτιά του, ἡ ἀνάγκη κατανόησης τῶν μυστικῶν του; Ἀριθμοί πάνω ἀπό 10 10, δηλαδή μεγαλύτεροι ἀπό δέκα δισεκατομμύρια, δέν χωροῦν στήν ἀνθρώπινη ἀντίληψη. Στό σύμπαν ὅμως μιλοῦμε γιά μεγέθη μέχρι καί 10 87, τόσος εἶναι ὁ ὄγκος του σέ mm 3. Μιλοῦμε γιά χρόνους sec, αὐτή εἶναι ἡ πιό ἀπόμακρη στιγμή ἀπό τό σήμερα καί ἡ πιό κοντινή στήν Big Bang ἕνας χρόνος ἴσος μέ αὐτόν πού ἀπαιτεῖται ὥστε τό φῶς, πού καλύπτει τήν ἀπόσταση Γῆς - Σελήνης σέ ἕνα δευτερόλεπτο, νά διανύσει τή διάμετρο τοῦ πρωτονίου. Οὔτε τό μεγάλο συλλαμβάνεται οὔτε τό μικρό χωράει στό νοῦ μας. Τελικά, ἡ ἀκρίβεια ὅλων αὐτῶν τῶν ἀριθμῶν εἶναι μᾶλλον ἐνδεικτική, στατιστική καί ἀσυμπτωτική, παρά ἀριθμητικά καί λογικά ἀποδεικτική. Ἀλλά καί ὅταν συμβαίνει τό δεύτερο, ἡ κατανόηση αὐτῶν τῶν μεγεθῶν εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατη. Ὁ κτιστός κόσμος μας γνωρίζεται, ἀλλά δέν κατανοεῖται. 3) Μή κοινωνούμενο Ὁ κόσμος γίνεται φοβερά ἑλκυστικός, ἀλλά ἀποδεικνύεται τραγικά ἀπομονωτικός. Οἱ μεγάλες φυσικές σταθερές ἔχουν τιμές πού δικαιολογοῦν τήν ὑποχρεωτική μας ὕπαρξη ὡς ἀνθρώπων (Ἀνθρωπική Ἀρχή), ἀλλά καί 9

10 τήν ἐπίσης ὑποχρεωτική μας ἀπομόνωση. Τό σύμπαν εἶναι τεράστιο καί οἱ ταχύτητες ἀνυπέρβλητα μικρές γιά νά ἐπικοινωνοῦμε. Ἡ ταχύτητα τοῦ φωτός, ἡ μεγαλύτερη ταχύτητα, ἡ ταχύτητα τῆς ἐπικοινωνίας μας, εἶναι ἀξεπέραστη καί πεπερασμένη. Μποροῦμε νά ἀκοῦμε -νά λαμβάνουμε ἐρεθίσματα- μποροῦμε νά μιλᾶμε -νά στέλνουμε μηνύματα-, ἀλλά δέν μποροῦμε νά διαλεχθοῦμε, ἀδυνατοῦμε νά ἐπικοινωνήσουμε διαστρικά καί διαγαλαξιακά. Ἐνῶ, κατά τόν Ἀριστοτέλη, εἴμαστε κοινωνικά ὄντα, «ὁ ἄνθρωπος ζῷόν ἐστι πολιτικόν» 4, εἴμαστε καταδικασμένοι σέ μοναξιά. Ἐνῶ, κατά τόν ἴδιο Ἕλληνα ἀρχαῖο φιλόσοφο, «φύσει τοῦ εἰδέναι ὀρέγεται ὁ ἄνθρωπος» 5, εἴμαστε καταδικασμένοι καί σέ ἄγνοια. Ἔτσι φαίνεται ἡ ἀνεπάρκεια καί τῆς ἐπιστήμης καί τῆς τεχνολογίας μας. Ἐνῶ ἡ κατάστασή μας, τά ἐπιτεύγματά καί ἡ γνώση μας σέ ἀνθρώπινη κλίμακα εἶναι ἀπίστευτα, συγκλονιστικά καί ἀσύλληπτα, τήν ἴδια στιγμή, σέ κοσμικές διαστάσεις πλησιάζουν τό τίποτα καί συγγενεύουν μέ τό λάθος. Εἶναι πολύ μαγευτική ἡ ἰδέα τῆς ὕπαρξης καί ἄλλων λογικῶν ὄντων στό σύμπαν. Καί φαίνεται στατιστικά πιθανή. Εἶναι ἐπίσης μαγευτική ἡ ἰδέα τῆς μοναδικότητάς μας μέσα σέ αὐτό τόν ἀσύλληπτα ἀχανῆ κόσμο. Τελικά ὅμως τό ἐρώτημα εἶναι ἄνευ σημασίας. Γιατί καί νά ὑπάρχουν, δέν μποροῦμε νά ἐπικοινωνήσουμε, ἀκόμη καί ἄν γνωρίζαμε τή γλῶσσα τους. Ἀκόμη καί ἄν εἶναι ὅπως ἐμεῖς. Ἡ διάρκεια τῆς ζωῆς μας εἶναι πολύ μικρή γιά νὰ ἐπιτρέπει τὸν κοσμικό διάλογο. Οἱ φυσικοί περιορισμοί εἶναι τραγικά ἀπομονωτικοί. 4) Μή γνωστό ( σύμπαντα ἴσως) Σάν νά μήν ἔφθαναν ὅλα αὐτά, τελευταῖα γίνεται λόγος γιά ὕπαρξη καί ἄλλων κόσμων καί συμπάντων ἔξω ἀπό τά δικά μας. Ὅπως ἡ μελέτη φαινομένων στίς περιφέρειες τῶν γαλαξιῶν ὁδήγησε στήν ἀναζήτηση ὕλης καί ἐνέργειας πέραν τῶν ὁρατῶν, ἔτσι καί ἡ ἀκραία συμπεριφορά στίς ἐσχατιές τοῦ σύμπαντος καί τοῦ παρελθόντος χρόνου ὁδηγεῖ κάποιους σέ ἀναζητήσεις συμπάντων πέραν τοῦ γνωστοῦ. Μάλιστα κάποιοι ὁμιλοῦν γιά ἀριθμούς τῆς τάξεως τοῦ καί παραπάνω 6. Τό σύμπαν, ἐνῶ ἐπιθυμοῦμε τόσο νά τό βλέπουμε, στό μεγαλύτερο ποσοστό του εἶναι ἀθέατο. Ἐνῶ θέλουμε νά τό κατανοοῦμε, ὑπερβαίνει τήν 4 W.D. Ross, ἐκδ Aristotelis Politica. Ὀξφόρδη: Clarendon Press. Ἀνατ Ἀριστοτέλη, Μετά τά Φυσικά, 922α, πρώτη πρόταση. 6 Anil Ananthaswamy, How to map the multiverse? New Scientist, 2706, 4 May 2009, pp

11 ἀντιληπτική μας ἱκανότητα ἐνῶ μέσα σέ αὐτό ποθοῦμε νά ἐκφράσουμε τόν κοινωνικό μας χαρακτήρα, μᾶς τό ἀπαγορεύει ἐνῶ προσπαθοῦμε νά τό γνωρίσουμε, διαρκῶς αἰφνιδιάζει τή σκέψη μας καί τῆς ξεφεύγει. 5) Μή τεχνολογούμενο Τό σύμπαν, ἐνῶ μᾶς εἶναι τόσο ἀγαπητό καί τόσο δικό μας, δέν μποροῦμε οὔτε νά τό ἀλλάξουμε οὔτε κάπως σέ αὐτό νά παρέμβουμε. Αὐτό τό κάνουμε μέ τήν ὕλη, μέ τά κύτταρα, μέ τίς βιολογικές ἰδιότητες, ἀκόμη καί μέ τήν ἀνθρώπινη ζωή. Τό μικρό καί τό ζωντανό τεχνολογοῦνται. Τό κοσμικό καί τό συμπαντικό δέν μποροῦν μέ κανέναν τρόπο νά ὑποταχθοῦν στήν ἀνθρώπινη δύναμη καί ἐπιθυμία. 6) Εἶναι κρυπτόμενο Ἡ φύση δείχνει πώς, ὅσο τήν πλησιάζουμε, ἀρέσκεται νά ἀποκρύπτει τά μυστικά της. Πλησιάζουμε στήν ἀρχή τοῦ κόσμου, μόλις sec ἀπό τό Big Bang, καί πρίν τήν κατακτήσουμε, καταρρέουν οἱ ἐξισώσεις μας, ἔχουμε ἀνωμαλία (singularity). «Ἡ μεγάλη Ἔκρηξη εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς ἄγνοιάς μας» 7, ὁμολογοῦν κάποιοι μεγάλοι ταπεινοί ἐρευνητές. Κυνηγοῦμε τίς ἐσχατιές τοῦ σύμπαντος, τά πιό ἀπόμακρα σημεῖα του, καί διαπιστώνουμε ὅτι, ὅσο τίς πλησιάζουμε, αὐτές ἀπομακρύνονται μέ μεγαλύτερη ταχύτητα (νόμος τοῦ Hubble). Ὅσο αὐξάνουμε τή γνώση μας γιά τόν κόσμο, τόσο αὐτός ἀποκαλύπτει τή διογκούμενη ἀγνωσία μας. Ἡ θεωρία τῆς ἀβεβαιότητος (Uncertainty Principle) αὐτό ἀποδεικνύει. Προσδιορίζουμε μέ ἀκρίβεια μιά ἰδιότητα τῆς φύσης καί ὑποχρεωνόμαστε σέ σφάλμα γιά τή συζυγῆ της. Τό ἴδιο καί στό σύμπαν προχωροῦμε στήν ἔρευνά του καί βρίσκουμε μαῦρες τρύπες, σκοτεινή ὕλη καί ἐνέργεια, μυστικές συμμετρίες, σωμάτια πού ἀγνοοῦμε τά βασικά τους στοιχεῖα, παράξενες ὀντότητες, πού τούς ἀποδίδουμε μεταφυσικά ὀνόματα (strange quark, God s particle), οἱ ὁποῖες ὅμως κρύβουν τά πιό ὡραῖα μυστικά. Στόν ὑπέροχο καί ταυτόχρονα παράξενο αὐτόν κόσμο, συνυπάρχει τό μικρό μέ τό μεγάλο, τό ὁρατό μέ τό ἀθέατο, τό κατανοητό μέ τό ἀκατανόητο, τό κρυφό μέ τό φανερό, ἡ γνώση μέ τήν ἀγνωσία, τό μεγαλεῖο μέ τή μικρότητα, τό καλό μέ τό κακό, ἡ ἑνότητα μέ τή διαφορετικότητα. Ὑπάρχει τό κοινωνούμενο στοιχεῖο μέ τό ἀσυμπτωτικά ἀναζητούμενο. 7 Ἡλιόπουλος, Γιάννης. Ἀπό τό ἀπειροστά μικρό στό ἀπείρως μεγάλο. Τά μυστήρια τοῦ Σύμπαντος, τ. 8. Φεβρουάριος 2008, σ

12 Ε. Μηνύματα ἀπό τό μή ὁρώμενο Σύμπαν Τό σύμπαν μᾶς ὑπερβαίνει. Ἡ ἐπιθυμία τῆς κυριαρχίας μας ἐπάνω του σέ συνδυασμό μέ τά συντριπτικά μεγέθη καί τήν ἀπλησίαστη λογική του μπορεῖ νά συνθλίψει τή σκέψη καί νά καταθλίψει τήν ἀνθρώπινη ψυχή. Εἶναι τόσο εὔκολο νά νοιώσεις ὑπερβολικά μικρός, λίγος καί μόνος καί αὐτό νά μή τό ἀντέξεις. Νά αἰσθανθεῖς δίπλα του τίποτα. Κάποιοι, ἐνῶ μιλοῦν γιά τή θεωρία τῶν πάντων, διακηρύσσουν ταυτόχρονα ὅτι «εἴμαστε μιά ἀνακατανομή τοῦ τίποτα». 8 Αὐτό βιώνουν. Ἐνῶ ἀναφερόμαστε σέ θεωρίες Ὑπερσυμμετρίας, αὐτές πού μέ βεβαιότητα σήμερα υἱοθετοῦμε ἔχουν τά ὀνόματα τῆς Σχετικότητας καί τῆς Ἀβεβαιότητας. Ἐπίσης, ἐνῶ βρίσκουμε τά μυστικά τῶν θεωριῶν μας, ἐνῶ περιγράφουμε τήν ἀπώτερη ἀρχή καί τό ἔσχατο τέλος μας ἤ τίς λεπτομέρειες τοῦ μικρόκοσμου καί τοῦ μακρόκοσμου μας, δέν τά καταφέρνουμε καλά μέ τό παρόν καί τήν πραγματικότητά μας. Ἐνῶ μέ τό ἐργαλεῖο τοῦ πολύ μικροῦ καί χρονικά ἀπειροστοῦ, ἀνιχνεύουμε τά μυστικά τοῦ κοσμικά ἀρχικοῦ καί τοῦ συμπαντικά πολύ μεγάλου, καταφέρνουμε τά μικρά προβλήματα νά τά κάνουμε ἀνυπέρβλητα μεγάλα. Κάποιοι, λίγοι, διατείνονται ὅτι κατανοοῦν τά μυστικά τοῦ κόσμου, κανένας ὅμως ἀπό μᾶς δέν τούς κατανοεῖ, οὔτε μπορεῖ νά τούς πιστεύσει. Συχνά οἱ σύγχρονοι ἐπιστήμονες προσπαθοῦν τίς φιλοσοφικές ἐπιθυμίες τους νά τίς θωρακίσουν μέ μεταφυσικίζουσες ἐπιστημονικές θεωρίες, νά τίς κρύψουν σέ ἐξωσυμπαντικούς κόσμους, σέ ἀναπόδεικτες ἑρμηνεῖες, σέ ἀκατανόητες καί ἀνεξέλεγκτες ἐπιστημονικοφανεῖς ἀδολεσχίες. Μιλοῦν γιά ὑπεσυμμετρίες, γιά ὑπερχορδές, γιά πολυσύμπαντα, γιά πιθανολογικές φαντασιώσεις, γιά παραμυθένιους ἐκθέτες στίς ποσοτικές τους ἐκτιμήσεις. Γι αὐτό καί διαφωνοῦν ἐπί τῆς ἐπιστήμης μή ἐπιστημονικά. Φαίνεται πώς ἐνῶ ἡ αἴγλη τῆς ἐπιστήμης εἶναι μεγαλύτερη, ἡ ἕλξη τῆς φιλοσοφίας εἶναι δυνατότερη. Τό σύμπαν ἔχει μία στάθμη ὕπαρξης καί λογικῆς πέραν τῆς ἀνθρώπινης. Δέν ἔχει τό δημιουργικό, οὔτε τό αὐτεξούσιο οὔτε καί τό ἔμψυχο στοιχεῖο τοῦ ἀνθρώπου. Δέν ἔχει τήν θεϊκότητα ὡς φύση του, ἀλλά τήν προσφέρει ὡς ἀντανάκλασή του. Σέ ὅλα αὐτά ὑπερτερεῖ ὁ ἄνθρωπος. Φαίνεται ὅτι τό σύμπαν ὑπάρχει γιά νά φιλοξενήσει τήν ἀνθρώπινη ζωή (Ἀνθρωπική ἀρχή). Οἱ παγκόσμιες σταθερές καί οἱ τιμές τους, ἐκεῖ 8 Δημήτρης Νανόπουλος, 12

13 ὁδηγοῦν. Ὑπάρχει ὅμως κυρίως γιά νά ἐκτείνει τόν ἄνθρωπο καί στά ἔσχατα ὅριά του. Μέ τίς ὑπερβαίνουσες τήν ἀνθρώπινη ἱκανότητα ἰδιότητές του μπορεῖ νά μᾶς ὑποψιάσει γιά τήν ὑπερβατικότητα τοῦ κόσμου ὅσο τίποτε ἄλλο. Μπορεῖ νά μᾶς ὑποδείξει κόσμους πέραν ἀπό τόν ἑαυτό του. Ἄν ἡ τυχαιότητα ἤ καί ἡ ἀναγκαιότητα τῆς ὕπαρξής του φανοῦν ὡς λιγότερο πειστικές ἀπό τήν ὕπαρξη, τή δημιουργική δύναμη καί τή σοφία τοῦ Θεοῦ, τότε μπορεῖ νά φανερώσει καί τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ, πού «εἶπε καί ἐγενήθησαν, ἐνετείλατο καί ἐκτίσθησαν» 9, ὡς πιό μεθεκτή ἀπό τόν ἑαυτό του. Ἄν ἡ ἀρχή του, ἡ αἰτία, ὁ λόγος του, ἡ ὑποβάλλουσα αἰσθητική, τό θαυμαστό κάλλος του, ἡ ἁρμονία, ἡ φυσική του, οἱ νόμοι του, τό ἀνεξερεύνητο μυστήριό του, τό μεγαλεῖο του δέν μποροῦν νά στηριχθοῦν στήν τύχη ἤ νά ἑρμηνευθοῦν μέ λογική πού δέν μπορεῖ νά τά καταλάβει, τότε ἡ ἀναζήτηση θεϊκοῦ νοῦ καί λόγου εἶναι μονόδρομος. Τό σύμπαν βέβαια δέν ἀποδεικνύει τόν Θεό. Ἁπλά, Τόν ὑποδεικνύει καί ἴσως Τόν ἐπιδεικνύει. Ὁ Θεός δέν ἀποδεικνύεται. Θεός πού ἀποδεικνύεται μέ παρατηρήσεις, τηλεσκόπια, ἐξισώσεις, σκέψεις, θεωρίες, μεθόδους κ.λπ. ὅτι ὑπάρχει ἤ ὅτι δέν ὑπάρχει, δέν ὑπάρχει. Ὁ Θεός φανερώνεται. Τό σύμπαν διευκολύνει τή φανέρωση τοῦ Θεοῦ. Ὑπογραμμίζει τήν πίστη στόν Θεό. Κάνει τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ νά φαίνεται πολύ πιό πιθανή καί λογική ἀπό τήν ἀπουσία Του. Τό σύμπαν ὑπάρχει κυρίως γιά νά ἐπιβεβαιώνει τή θεϊκή ὑποψία. Ὑπάρχει ἕνας μεγαλύτερος ἀπό τό σύμπαν κόσμος μέσα μας. Καί ἕνας ἀκόμη μεγαλύτερος ἀπό τό σύμπαν ἔξω του ἤ μᾶλλον πέραν ἀπό αὐτό. Τό κοσμικό σύμπαν εἶναι ἕνα τέλειο τηλεσκόπιο πού ἑνώνει τούς δύο κόσμους, τόν μεγάλο πού φιλοξενεῖται μέσα μας καί τόν ἀκόμη μεγαλύτερο πού κρύβεται στό πρίν ἀπό τήν ἀρχή, στό ἔξω ἀπό τά ὅρια, στό πέραν ἀπό τά νοούμενα. Ἕνα δῶρο τοῦ Θεοῦ γιά νά μᾶς μεταφέρει ἀπό τά κτιστά, πεπερασμένα, χρονικά καί ἀνθρώπινα στά ἄκτιστα καί ἄπειρα, γιά νά μᾶς βγάζει ἀπό τήν πραγματικότητα τῶν ὁρατῶν καί ἀθεάτων καί νά μᾶς εἰσάγει στήν ἀλήθεια τῶν μή ὁρωμένων. 9 Ψαλμ. 32,9. 13

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012

ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 Συγγραφέας: dimdom 2 ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Εν Αθήναις e-book 2012 ΦΑΚΟΙ Τό φῶς ἀπό τά κοντινά ἀντικείμενα συγκλίνει πίσω ἀπό τό φακό, στό ἐπίπεδό

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ. Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH. Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Αστρονομία Μπιρσιάνης Γιώργος Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ Τα κυριότερα αντικείμενα της Μ. Άρκτου ALIOTH Μπλε γίγαντας ορατός με γυμνό μάτι. Απόσταση : 82 ε.φ. Διάμετρος : 6 εκ. χιλιόμετρα. Λαμπρότητα : 100 φορές τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ

ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2004 Κ.Ν. ΓΟΥΡΓΟΥΛΙΑΤΟΣ Η Μεγάλη Έκρηξη Πριν από 10-15 δις χρόνια γεννήθηκε το Σύμπαν με μια εξαιρετικά θερμή και βίαια διαδικασία Το σύμπαν

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά.

Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. 1 Λίγα για το Πριν, το Τώρα και το Μετά. Ψάχνοντας από το εσωτερικό κάποιων εφημερίδων μέχρι σε πιο εξειδικευμένα περιοδικά και βιβλία σίγουρα θα έχουμε διαβάσει ή θα έχουμε τέλος πάντων πληροφορηθεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ

ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΤΑ ΑΚΡΟΤΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ Το λαμπρότερο αστέρι στον νυχτερινό ουρανό είναι ο Σείριος Α του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός (a Canis Majoris) και αποτελεί μέρος διπλού συστήματος αστέρων. Απέχει από το ηλιακό

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος»

Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Ερευνητική Εργασία με θέμα: «Ερευνώντας τα χρονικά μυστικά του Σύμπαντος» Σωτήρης Τσαντίλας (PhD, MSc), Μαθηματικός Αστροφυσικός Σύντομη περιγραφή: Χρησιμοποιώντας δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km

ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ. Απόσταση 0 1 1.52 5.2 9.54 30 55 50,000 267,000 Κλιμακούμενη 10 cm 1 mm 16.3 m 56 m 102 m 321 m 600 m 540 km 3,000 km ΤΟ ΑΧΑΝΕΣ ΣΥΜΠΑΝ Αν υποθέσουμε ότι ο Ήλιος αναπαριστάται με σφαίρα (μεγέθους) διαμέτρου 10 cm, τότε η Γη τοποθετείται περίπου 11 μέτρα μακριά και έχει μέγεθος μόλις 1 mm (χιλιοστό). Ο Ερμής και η Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Ελένη Πετράκου - National Taiwan University ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΙΑΚΗ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ Πρόγραμμα επιμόρφωσης ελλήνων εκπαιδευτικών CERN, 7 Νοεμβρίου 2014 You are here! 1929: απομάκρυνση γαλαξιών θεωρία της μεγάλης έκρηξης

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας

Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας Ελληνική Αστρονομική Ένωση (Ε.Α.Ε.) Συνοπτικό Εγχειρίδιο Αστρονομίας του Άρη Μυλωνά Εισαγωγή Έχετε βρεθεί ποτέ στην εξοχή; Έχετε βρεθεί σε σκοτεινό νυκτερινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων; Έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης.

Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. 1 Αρχή της απροσδιοριστίας και διττή σωματιδιακή και κυματική φύση της ύλης. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε μια αντίληψη για τη φύση των πραγμάτων βασισμένη στις αρχές που τέθηκαν από τον Νεύτωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΑΣΤΕΡΟΣΚΟΠΕΙΟ ΣΚΙΝΑΚΑ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Το Αστεροσκοπείο του Σκίνακα βρίσκεται στην ομώνυμη κορυφή του ορεινού όγκου του Ψηλορείτη στην κεντρική Κρήτη, σε υψόμετρο 1750 μ., σε απευθείας απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ

ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ ΩΡΙΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΤΡΑΣ Κ. Ν. Γουργουλιάτος ΜΑΥΡΕΣ ΤΡΥΠΕΣ Η ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ Αντικείμενα που εμποδίζουν την διάδοση φωτός από αυτά Πρωτοπροτάθηκε γύρω στα 1783 (John( John Michell) ως αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το ηλιακό μας σύστημα απαρτίζεται από τον ήλιο (κεντρικός αστέρας) τους 8 πλανήτες, (4 εσωτερικούς ή πετρώδεις: Ερμής, Αφροδίτη, Γη και Άρης, και 4 εξωτερικούς: Δίας,

Διαβάστε περισσότερα

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ

Σε κάθε ιστορία και γεγονός που θέλουμε να διηγηθούμε αρχίζουμε με το πότε ακριβώς έγινε. Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΟΡΑΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α. ΒΑΣΙΚΟΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Αυτό που κυρίως προσπαθούμε να μείνει στα παιδιά ως στοιχείο κατήχησης) Να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά πως ο Θεός Πατέρας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ

Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Κυριάκος Δ. Παπαδόπουλος ΑΠΟ ΦΤΕΡΟ ΚΙ ΑΠΟ ΦΩΣ Λεμεσός 1995-1998 2 ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΠΡΩΤΗ 3 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ένα τρελό αστέρι Εκείνη τη νύχτα του Μάη ο ουρανός ήταν ολοκάθαρος. Μια απαλή ομίχλη θόλωνε το φως των

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

2. Διό ταχέως γίνονται φίλοι καί παύονται.( ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ, ΒΙΒΛ. Θ 1156 α.

2. Διό ταχέως γίνονται φίλοι καί παύονται.( ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ, ΒΙΒΛ. Θ 1156 α. ΦΙΛΙΑ Φίλε Δημόνικε σκόπιμα ξεκινῶ τό σημερινό μου γράμμα μέ τήν λέξη «φίλε», ἐπιθυμῶντας ἐξ ἀρχῆς νά χαράξω τά ὅρια τῆς φιλίας μας, μιᾶς σχέσης, δηλαδή, πού ἦταν στήν ἀρχαιότητα θεσμοθετημένη στό ἐπίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Greek Translations of Brad Yates Videos

Greek Translations of Brad Yates Videos Greek Translations of Brad Yates Videos Contents: Allowing and Receiving Feeling Betrayed Tapping with Brad Yates Allowing and Receiving http://www.youtube.com/watch?v=4iftrjbas5o Translation by Vicky

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ο κόσμος των Γαλαξιών

Ο κόσμος των Γαλαξιών Ο κόσμος των Γαλαξιών Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής ΕΚΠΑ Aν κάποια έναστρη νύχτα παρατηρήσουμε τον ουρανό μ ένα ισχυρό τηλεσκόπιο, θα εντοπίσουμε πολλά φωτεινά αντικείμενα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ RA DEC MAG ΕΙΔΟΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΕ Ε.Φ. ΜΕΓΑΛΗ ΑΡΚΤΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΑΛΑΣΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Mizar / Alcor 13.23.9 +54.56 2.1/4.0 Τριπλό 78 ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. άστρο ξ UMa 11.18.2 +31.32 4.3/4.8 Διπλό 27

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες.

Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Γαλιλαίος (1581-1643) Γεννήθηκε στην Πίζα το 1581 Αρχικά σπούδασε Ιατρική, όμως ο καθηγητής του Οστίλιο Ρίτσι (μαθηματικός) τον έστρεψε στις Θετικές Επιστήμες. Ως δευτεροετής φοιτητής ανακάλυψε: 1. Τον

Διαβάστε περισσότερα

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η κάθε του Θεού αυγή είναι γι αυτόν και μια καινούργια έκπληξη είναι τα δάκρυα της γης που κάνουνε τα γέλια της ν ανθούνε, Ποια γλώσσα είναι η δική σου θάλασσα; Η γλώσσα της

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική

Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Ο Ήλιος, το Ηλιακό Σύστηµα και η δηµιουργία του Ηλιακού Συστήµατος! Παρουσίαση Βαονάκη Μαρία Βασιλόγιαννου Βασιλική Εισαγωγή Η πιο κάτω παρουσίαση είναι η αρχή του δρόµου στη µακριά λεωφόρο της γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ.

ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ. ΓΑΛΑΞΙΕΣ, ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ, ΝΕΦΕΛΩΜΑΤΑ. Η δημιουργία και εξέλιξη του σύμπαντος υπήρξε αντικείμενο όλων των θρησκειών. Από τη δεκαετία όμως του 1930, το θέμα αυτό περιήλθε στην δικαιοδοσία της επιστήμης με

Διαβάστε περισσότερα

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ EΡΕYΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Φαντάσου πως κάποια μέρα μπορεί αντί να κατοικούμε στην Γη, να «μεταναστεύσουμε» σε έναν άλλο πλανήτη! Όσο απίθανο και αν ακούγεται, επιστήμονες εξετάζουν την πιθανή κατάκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 2 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ Το θέλαμε πολύ και τελικά το καταφέραμε. «Διακτινιστήκαμε» στο CERN!Μαζί μας έξι ακόμα γυμνάσια και λύκεια απ όλη την Ελλάδα. Μέχρι πριν από κάποια χρόνια αυτό θα ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονική φαντασία

Επιστημονική φαντασία Ενότητα 10 Περιγράφουμε ταξίδια στο μέλλον Αφηγούμαστε φανταστικές ιστορίες Περιγράφουμε ανεξήγητα φαινόμενα Περιγράφουμε μυστηριώδη αντικείμενα Χρησιμοποιούμε μελλοντικούς χρόνους Αναγνωρίζουμε και χρησιμοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Σημείωμα 2014-2015

Ενημερωτικό Σημείωμα 2014-2015 Ενημερωτικό Σημείωμα 2014-2015 Συνεχίζει. ΔΩΡΟ!! Για σχολικές ομάδες, με επίσκεψη Τρίτη-Παρασκευή Με τον συνδυασμό 2 εκ των: Πλανητάριο/Κοσμοθέατρο/Μουσείο Τεχνολογίας (με ξενάγηση) κερδίζετε ελεύθερη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΥΠΑΝΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΦΩΤΟΡΥΠΑΝΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΦΩΤΟΡΥΠΑΝΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Πολυχρόνης Σ. Καραγκιοζίδης Χημικός M.Sc - Σχολικός Σύμβουλος info@polkarag.gr Ο τεχνητός φωτισμός αποτελεί χρήσιμο και αναπόσπαστο κομμάτι του

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ Μάθημα προς τους ειδικευόμενους γιατρούς στην Οφθαλμολογία, Στο Κ.Οφ.Κ.Α. την 18/11/2003. Υπό: Δρος Κων. Ρούγγα, Οφθαλμιάτρου. 1. ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Όταν μια φωτεινή ακτίνα ή

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΡΕΙΣ (3) ΚΕΙΜΕΝΟ Mίλτος Σαχτούρης Ὁ Ἐλεγκτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής. http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr

Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής. http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr Λουκάς Βλάχος Καθηγητής αστροφυσικής http://www.physics.auth.gr valhos@astro.auth.gr Εισαγωγή Δεξιότητες του σύγχρονου φυσικού Οι τομείς και οι κατευθύνσεις στο Τμήμα φυσικής Τα μεταπτυχιακά Γιατί να σπουδάσω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

1 http://didefth.gr/mathimata

1 http://didefth.gr/mathimata Πυρηνική Ενέργεια Οι ακτινοβολίες που προέρχονται από τα ραδιενεργά στοιχεία, όπως είναι το ουράνιο, έχουν µεγάλο ενεργειακό περιεχόµενο, µ' άλλα λόγια είναι ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας. Για παράδειγµα,

Διαβάστε περισσότερα

3. Κάντε φίλο σας τον ουρανό. Κόστος: ο χρόνος σας.

3. Κάντε φίλο σας τον ουρανό. Κόστος: ο χρόνος σας. 10 Βήματα Για Επιτυχημένη Αστροπαρατήρηση 1. Μην αγοράσετε τηλεσκόπιο... ακόμα. Κόστος: 0 ευρώ. Η απόκτηση ενός τηλεσκοπίου θεωρείται από πολλούς το εισιτήριο για να εισέλθει κανείς στο χόμπι της ερασιτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη

ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη ΑΠΟ ΤΟΥΣ : Γιάννης Πετσουλας-Μπαλής Στεφανία Ολέκο Χριστίνα Χρήστου Βασιλική Χρυσάφη Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ (572-500 ΠΧ) ΗΤΑΝ ΦΟΛΟΣΟΦΟΣ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΙΣΚΗΣ. ΥΠΗΡΞΕ Ο ΠΡΩΤΟΣ ΠΟΥ ΕΘΕΣΕ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το καλύτερο SYM. SYM Citycom 300. Το Citycom 300i είναι το scooter που φέρνει τη SYM μπροστά από τις παραδοσιακές δυνάμεις του χώρου

Το καλύτερο SYM. SYM Citycom 300. Το Citycom 300i είναι το scooter που φέρνει τη SYM μπροστά από τις παραδοσιακές δυνάμεις του χώρου Το καλύτερο SYM ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: AUTOMAG ΜΟΤΟ ΔΟΚΙΜΕΣ 073 SYM Citycom 300 ΚΕΙΜΕΝΟ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΤΡΟΧΕΙΛΟΣ Το Citycom 300i είναι το scooter που φέρνει τη SYM μπροστά από τις παραδοσιακές δυνάμεις του χώρου Τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά

Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά 1 Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ3 www.p-theodoropoulos.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή εξετάζεται εντός του πλαισίου της Διδακτικής των

Διαβάστε περισσότερα

Hubble Το Hubble είναι ένα τελειοποιημένο ρομποτικό διαστημικό τηλεσκόπιο, που εκπέμπει από τη εξωτερική ατμόσφαιρα, σε κυκλική τροχιά γύρω από τη γη και στα 593 km πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ. ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΛΗ. 1 η εκδρομή (21/11/05): Επίσκεψη στο Αστεροσκοπείο.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ. ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΛΗ. 1 η εκδρομή (21/11/05): Επίσκεψη στο Αστεροσκοπείο. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΡΟΜΕΣ. ΤΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΛΗ 1 η εκδρομή (21/11/05): Επίσκεψη στο Αστεροσκοπείο. Στόχοι: Οι εκπαιδευόμενοι: Να ενημερωθούν για το σύμπαν. Να παρατηρήσουν τα ουράνια σώματα. Να σκεφτούν -να

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το

Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το Παράδειγμα 1 Γράψε ένα δεκαδικό αριθμό μεταξύ του 2 και του 3 που δεν περιέχει το 5 που περιέχει το 7 και που βρίσκεται όσο πιο κοντά γίνεται με το 5/2 1 Παράδειγμα 2: Γράψε ένα κλάσμα που χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστούμε που δώσατε αυτή τη μοναδική ευκαιρία στους μαθητές μας. Αποσπάσματα από τα reports των μαθητών.

Σας ευχαριστούμε που δώσατε αυτή τη μοναδική ευκαιρία στους μαθητές μας. Αποσπάσματα από τα reports των μαθητών. 5 ο Γυμνάσιο Νίκαιας Την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2015 το σχολείο μας συμμετείχε στην CMS & LHCb Virtual Visit, μαζί με τέσσερα ακόμη σχολεία από την Ελλάδα σε ένα σύνολο 220 μαθητών/τριων. Οι μαθητές που

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ε Μ Α Τ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ

Θ Ε Μ Α Τ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ Θ Ε Μ Α Τ Α ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΜΑΘΗΤΙΚΩΝ ΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ 1 ος Πανελλήνιος Μαθητικός ιαγωνισµός Αστρονοµίας 1996 Από τα πανάρχαια χρόνια ο άνθρωπος ένιωσε να τον ελκύει η µαγεία του έναστρου ουρανού. Επινοώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 13 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΣΤΕ ΕΣΕΝΑ ΔΙΑ ΚΡΑΤΙΣΤΕ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΜΟΝΑΔΙΚΕ ΑΜΕΘΕΚΤΕ ΣΥΜΠΑΝΤΙΚΕ ΝΟΥ ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΕΙΣ ΣΕ ΝΟΗΣΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα