Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη"

Transcript

1 Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Η Παιδαγωγική ως επιστήμη αναφέρεται στην αγωγή των παιδιών και μελετά τους τρόπους και τα εκπαιδευτικά συστήματα με τα οποία αυτή επιτυγχάνεται (Πύ η, Λεξικό της κοινής νεοε ηνικής), ουσιαστικοποιημένο επίθετο (παιδαγωγία, παις+ άγω=καθοδηγώ) και την παραγωγική κατά ηξη -ική που δηλώνει επιστήμη. Αγωγή είναι το σύνολο των επιδράσεων που ασκούν οι ενή ικες και το περιβά ον (κυρίως το κοινωνικό και το πολιτιστικό) στον αναπτυσσόμενο άνθρωπο. Παιδεία είναι ένας συχνός όρος που ά οτε χρησιμοποιείται με την έννοια της εκπαίδευσης, ά οτε με την έννοια της αγωγής και μάθησης και ά οτε με την έννοια της μόρφωσης. Η αγωγή είναι αναγκαία 1 και δυνατή 2. Υπάρχουν οι τυχαίες επιδράσεις (ευρεία έννοια της αγωγής, η αγωγή ως α ηλεπίδραση) που ασκούνται από το κοινωνικό και πολιτιστικό περιβά ον και οι προγραμματισμένες, οι μεθοδευμένες που ασκούνται από ειδικευμένους εκπαιδευτικούς (στενή έννοια της αγωγής, η αγωγή ως συστηματική ενέργεια). Σημαντική μορφή αγωγής αποτελεί και η αυτοαγωγή. ΚΛΑΔΟΙ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Θεωρητική Παιδαγωγική α) Γενική Παιδαγωγική 3 β) Ιστορία της Παιδαγωγικής γ) Συγκριτική Παιδαγωγική δ) Διδακτική Μεθοδολογία 1 Β. Πυργιωτάκης, Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη, Εκδόσεις Ε ηνικά Γράμματα, Αθήνα, 2000, σσ Αναφέρεται σε πειραματικές έρευνες σε ζώα, όπου υπάρχουν δύο ομάδες έξυπνα και κουτά ποντίκια και εξετάζεται η ικανότητά τους διέ ευσης από το λαβύρινθο, ένα πολυδαίδαλο σχήμα στο οποίο μετά από κάθε είσοδο ακολουθεί μια πρόσβαση προς την τροφή και ένα αδιέξοδο. Πείραμα 1ο: Για επτά γενιές διασταυρώνονται ξεχωριστά έξυπνα ποντίκια από τα κουτά, με προσπάθεια να αποκλειστούν οι εξωγενείς επιρροές και για τις δύο ομάδες και μετά την έβδομη γενιά παρουσιάστηκαν εκπληκτικά αποτελέσματα, τα ποντίκια που προή θαν από ευνοϊκό γονότυπο έκαναν λιγότερα λάθη στη διέ ευση του λαβύρινθου σε σύγκριση με τα ά α. Πείραμα 2ο: Ποντίκια που μεγά ωσαν σε ευνοϊκό περιβά ον έδειξαν καταπληκτική ικανότητα στη διέ ευση του λαβύρινθου σε αντίθεση με εκείνα που μεγά ωσαν σε δυσμενές περιβά ον, χωρίς γονοτυπικές διαφορές. Το τρίτο πείραμα στηρίχθηκε στη συνεργασία και α ηλεπίδραση των δύο αυτών παραγόντων -κληρονομικότητας και περιβά οντος- και να εξετάσει ό ους τους δυνατούς συνδυασμούς: έξυπνα ποντίκια-αρνητικό περιβά ον, έξυπνα ποντίκια- φυσιολογικό περιβά ον, έξυπνα ποντίκια-ευνοϊκό περιβά ον, κουτιά ποντίκιααρνητικό περιβά ον, κουτά ποντίκια-φυσιολογικό περιβά ον, κουτά ποντίκια-ευνοϊκό περιβά ον και το αποτέ εσμα έδειξε ότι η διαφορά λαθών ανάμεσα στις δύο ομάδες ποντικιών (έξυπνα-κουτά) ήταν πολύ μικρή, το αρνητικό περιβά ον έμοιαζε να έχει εξουδετερώσει τη γονοτυπική υπεροχή της μιας ομάδας σε τέτοιο βαθμό ώστε τα ποντίκια της συγκεκριμένης ομάδας να σημειώνουν τελικά τον ίδιο περίπου αριθμό λαθών με τα ά α. 2 Β. Πυργιωτάκης, 2000, ό.π., σ. 22. Πο οί ανθρωπολόγοι κάνουν λόγο για εκ φύσεως πρόωρη γέννηση του ανθρώπου. 3 Ο όρος Γενική Παιδαγωγική θεωρείται μά ον ξεπερασμένος και απαντάται ως Συστηματική Παιδαγωγική ή Θεωρία της Αγωγής. Η Γενική Παιδαγωγική προϋποθέτει ή υποδηλώνει κατ αντιδιαστολή την ύπαρξη του όρου Ειδική ή ά ου συνωνύμου. Ο Πυργιωτάκης αναφέρει ότι η Γενική Παιδαγωγική περιλαμβάνει το σύνολο των κανόνων και των αρχών της Παιδαγωγικής και ερευνά το αντικείμενό της κάτω από ένα γενικότερο πρίσμα, σε αντίθεση με τη Διαφορική Παιδαγωγική, που ερευνά τα προβ ήματα κάθε εξειδικευμένου παιδαγωγικού χώρου, θεωρητικού ή πρακτικού. Επειδή μά ιστα για τον προσδιορισμό της σχετικής έρευνας και των συναφών προβ ημάτων χρησιμοποιείται σχεδόν πάντοτε ο συγκεκριμένος αυτός χώρος, χρησιμοποιούνται όροι όπως Παιδαγωγική του Σχολείου, Προσχολική Παιδαγωγική, με αποτέ εσμα να χρησιμοποιείται πολύ σπάνια ο συγκεκριμένος όρος (σ.51-2). 1

2 Εφαρμοσμένη Παιδαγωγική α) Προσχολική Παιδαγωγική β) Σχολική Παιδαγωγική γ) Επαγγελματική Παιδαγωγική δ) Παιδαγωγική Ενηλίκων ε) Ειδική Παιδαγωγική στ)κοινωνική Παιδαγωγική Τα απαραίτητα εφόδια στον εκπαιδευτικό παρέχονται μέσα από μαθήματα που εντάσσονται στον κλάδο κυρίως της Εφαρμοσμένης Παιδαγωγικής (πχ. Προσχολική Παιδαγωγική, Σχολική Παιδαγωγική, Ειδική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμική Παιδαγωγική (Lynch, 1997, Κωστού α- Μακράκη, 1999, Νικολάου 2000, Λιακοπού ου 2005) κλπ. Ο δάσκαλος, κατά τον Brezinka, έχει μια δύσκολη αποστολή: να αποκτήσει μια αξιολογική ερμηνεία της κοινωνικο-πολιτισμικής ατμόσφαιρας, να στηρίξει ορθολογικά και συναισθηματικά τον ισχύοντα στην κοινωνία αξιολογικό προσανατολισμό4. Απαραίτητη είναι η επισκόπηση της Παιδαγωγικής Επιστήμης και η σχέση της με τις ά ες επιστήμες (πχ. Παιδαγωγική Ψυχολογία, Παιδαγωγική Κοινωνιολογία κλπ). Με τον όρο Παιδαγωγική υπονοείται το παιδί και όχι ο ενή ικας, οπότε θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ευρέως ο όρος Επιστήμη της Αγωγής, όπως χρησιμοποιείται στις αγγλοσαξονικές γλώσσες. Στην Παιδαγωγική υπάρχει σαφώς προσδιορισμένο αντικείμενο, η μελέτη αρχών και στρατηγικών διαχείρισης και οργάνωσης της τάξης, οι οποίες υπερβαίνουν τη γνώση συγκεκριμένων αντικειμένων, καθώς διασφαλίζεται ένα πλέγμα νοητικών αναπαραστάσεων αναγκαίων για την ερμηνεία και την κατανόηση της τάξης και του σχολείου. Βασικές ειδικές έννοιες είναι: Αγωγή, μόρφωση, παιδεία, διδασκαλία, εκπαίδευση, μάθηση, κατάρτιση κλπ., ελέγξιμες γενικεύσεις (θεωρία), επιστημονικά αποδεκτή μεθοδολογία, συγκροτημένη γνώση (αντικείμενο, μέθοδος, θεωρία) ικανή για επί υση προβ ημάτων. Η αναγκαιότητα της αγωγής: αγωγή υγείας, διαπολιτισμική αγωγή (Πολιτισμός: Ο τρόπος ζωής ενός λαού, στον οποίο περιλαμβάνονται οι αξίες, οι τέχνες, οι επιστήμες, τα φιλοσοφικά συστήματα, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις και οτιδήποτε ά ο, πέρα από την κατάσταση της φύσης, αποτελεί προϊόν ή προέκταση της ανθρώπινης νόησης και δράσης. Ο πολιτισμός, στο βαθμό που εκλαμβάνεται ως πρόοδος του ανθρώπου, αντιδιαστέ εται συνήθως προς την παιδεία ή την κα ιέργεια, η οποία αποσκοπεί στην ηθική βελτίωση και, γενικότερα, στην εσωτερική ανάπτυξη του ανθρώπου. Από τους επικριτές του πολιτισμού υπήρξε ο Ρουσσώ, ο οποίος διακήρυξε την επιστροφή του ανθρώπου στο φυσικό τρόπο διαβίωσής του. (Πελεγρίνης Θ., Λεξικό της Φιλοσοφίας, Εκδόσεις Ε ηνικά Γράμματα, 4η έκδοση, σ.481), αγωγή ειρήνης, αγωγή των δικαιωμάτων του παιδιού, περιβα οντική αγωγή, κυκλοφοριακή αγωγή, αγωγή του διαλόγου, αγωγή των ΑΜΕΑ, αγωγή του ελεύθερου χρόνου... 4 Παπακωνσταντίνου Θ., Η Παιδαγωγική που υπηρετήσαμε στο στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή, Σύγχρονα παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά Θέματα, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 2007, σ.45. 2

3 Βασικά ερωτήματα: Ποιος παιδαγωγεί; Ποιον; Για ποιο σκοπό; Με ποιο περιεχόμενο; Με ποια μέσα και μεθόδους; Σε ποια κοινωνικά πλαίσια; Οι δυνατότητες και τα όρια της αγωγής Το παιδαγωγικό ζεύγος: Δάσκαλος-μαθητής (η επίδραση που ασκεί ο εκπαιδευτικός στους μαθητές θεωρείται άμεση μορφή αγωγής) Σχολική ένταξη και προσαρμογή Καλός δάσκαλος είναι αυτός που λειτουργεί ως πρότυπο για τους μαθητές του και τους οδηγεί στην αυτονόμηση και την αυτοτέ ειας, επομένως αγωνίζεται για την αυτοεξόντωσή του. Καταργεί βαθμιαία τον ίδιο του τον εαυτό, καθιστώντας τον περιττό για τους μαθητές του, πρόκειται για μια ιδιομορφία που έχει τονιστεί ιδιαίτερα από την Ιδεαλιστική Παιδαγωγική (Β. Πυργιωτάκης, 2000, σ.58). Φιλοσοφία της Παιδείας Διερεύνηση των θεμάτων (που θα εξεταστούν -δυστυχώς- σύντομα και εισαγωγικά): Η παρέμβαση των νοητών στα αισθητά Σχέση λόγου και φύσης Νοείν και είναι Είναι και σκέπτεσθαι Διαφωτισμός και η μυθολογία του Τυπολογία της φιλοσοφίας (δογματικό πνεύμα, κριτικό, ά ες μορφές, αξιολόγηση) Το ζήτημα της ετερότητας Π άτωνας-μεταφυσική θεωρία των Ιδεών, Ιδεαλισμός/ Αριστοτέ ης- Πραγματισμός Ο Π άτωνας παρουσιάζει τα φιλοσοφικά ζητήματα 5 που τον απασχολούν στους πρώιμους (10) διαλόγους (Απολογία, Λάχης, Ευθύφρων, Χαρμίδης, Κρίτων, Ευθύδημος, Ιππίας Μείζων, Μένων, Γοργίας, Πρωταγόρας), στους μεσαίους (3) διαλόγους όμως προτείνει μία συγκεκριμένη φιλοσοφική λύση, τη μεταφυσική θεωρία των ιδεών (Φαίδων, Πολιτεία, Συμπόσιον) και συζητάει, ελέγχει και ξανασκέπτεται αυτή τη λύση στους ώριμους (5) διαλόγους (Θεαίτητος, Σοφιστής, Πολιτικός, Τίμαιος, Φί ηβος). Στην Απολογία ενότητα αναφέρει ότι το κύριο στοιχείο της φιλοσοφικής του πράξης αποτελείται από την εξέταση της γνωσιολογικής κατάστασης των συμπολιτών, αυτά τα θέματα έχουν να 5 EAΠ, ΕΛΠ 22/Κεφά αιο 3. 3

4 κάνουν σχεδόν αποκλειστικά με την αρετή, καθώς ο Σωκράτης θέ ει να διαπιστώσει εάν πράγματι αυτός ο ισχυρισμός των συμπολιτών του ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Αυτά τα θέματα της αρετής είναι άμεσα συνδεδεμένα με την ποιότητα της πολιτικής και ιδιωτικής ζωής των πολιτών, εφόσον κατά τη δική του άποψη: α)η πλήρης γνώση των περί της αρετής είναι απαραίτητη για την καλή πρακτική διαπεραίωση (η εις το απέναντι μέρος διάβασις) της ζωής καθενός και στους δύο αυτούς τομείς και β) αποκαλεί την κτήση αυτής της γνώσης=σοφία, και μόνο αυτή η γνώση αποτελεί γι αυτόν σοφία. Ο ίδιος είναι εντελώς πεπεισμένος ότι δεν έχει αυτή τη γνώση. Διακατέχεται από την επιθυμία να την αποκτήσει, γιατί πιστεύει ότι η σημασία της είναι τεράστια, καθώς ότι αν συναντήσει κάποιον που έχει αυτή τη γνώση θα μπορέσει να μάθει από αυτόν. Επίσης, θέ ει να είναι σίγουρος ότι εκείνοι που ισχυρίζονται ότι είναι σοφοί, είναι πράγματι, και γι αυτό τον λόγο εξετάζει τη γνώση τους. Οι σωστές ερωτήσεις εμπεριέχουν τις σωστές απαντήσεις (απαραίτητος ο Σωκρατικός έ εγχος, η απορία δεν είναι σχήμα λόγου, είναι μέρος της ουσίας και ό ης της πνευματικής διαδικασίας) Ένα καθοριστικό στοιχείο των πρώιμων διαλόγων είναι οι ερωτήσεις του Σωκράτη που αφορούν την αρετή. Σημαντικό στοιχείο είναι το ύψος και ο στόχος της σωκρατικής ερώτησης, στο διά ογο Μένωνα το Χ είναι η αρετή, στον Λάχη ρωτάει τι είναι η ανδρεία, στον Χαρμίδη, το Χ είναι η σωφροσύνη, στον Ευθύφρονα, τι είναι η οσιότης. Ένα καθημερινό πρόβ ημα οδηγεί σε διαφωνία, η οποία προκαλεί φιλοσοφική συζήτηση και σκέψη. Οι γενικές ιδέες που μπορεί να έχουμε για το τι είναι όσιο ή ανδρεία ή σωφροσύνη δεν μετράνε καθό ου ως γνώση. Δεν τον απασχολεί τι θα ήταν τυπικά σωστό να θεωρηθεί πραγματική γνώση, η ανησυχία του είναι ουσιαστική, αμφιβά ει εάν οι γενικές ιδέες που μπορεί να έχουμε περί της αρετής, της δικαιοσύνης κλπ ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ο σκοπός της φιλοσοφικής ανά υσης είναι να εξηγήσει τι εννοούν εκείνοι που χρησιμοποιούν αυτούς τους όρους, χωρίς να μπορεί να μας πει τίποτα σχετικά με το αν αυτό που εννοούν είναι το ίδιο ή αν έχει σχέση με εκείνο στο οποίο αυτοί οι όροι αναφέρονται στην πραγματικότητα. Ο Σωκράτης σωστά προϋποθέτει ότι, αν κάποιος είναι γνώστης ενός θέματος, τότε είναι σε θέση να απαντήσει ερωτήσεις πάνω σε αυτό το θέμα, όχι μόνο μπορεί να απαντήσει την ερώτηση «τι είναι το Χ;», α ά μπορεί και να εξηγήσει αυτή την απάντηση και μπορεί να εξηγήσει πώς το Χ σχετίζεται με ά α θέματα. Να απαντήσει ειδικές ερωτήσεις που αφορούν διάφορες πλευρές του Χ, καθώς οι απαντήσεις του πρέπει να έχουν συγκεκριμένες ιδιότητες: να είναι σωστές. Κάποιος όμως που είναι πράγματι γνώστης δεν απαντά μόνο σωστά, απαντά επίσης πειστικά, δηλαδή απαντάει με έναν τρόπο που να μπορεί να ελκύει τη λογική συγκατάθεση του συνομιλητή του. Εάν όμως συχνά μπερδεύεται και λέει κάτι και μετά κάτι ά ο που συνεπάγεται το αντίθετο, δεν μπορεί να εξηγήσει βασικά μέρη του θέματος, τότε ό οι θα νιώθαμε ότι δεν ξέρει τι λέει. Είναι σχετικά εύκολο λοιπόν για τον Σωκράτη να ελέγξει την πραγματική γνώση εκείνων των συνομιλητών του που πράγματι δεν γνωρίζουν την απάντηση της ερώτησης που τους θέτει, δεν σκοπεύουν να κρύψουν την αμάθειά τους και είναι εύκολο και 4

5 για τους ίδιους να καταλήξουν στο ίδιο συμπέρασμα, όσον αφορά τον εαυτό τους, όταν τους δίνεται η ευκαιρία να παρακολουθήσουν τον τρόπο με τον οποίο απαντούν. Ο Σωκράτης λοιπόν έχει τη δυνατότητα: να ελέγχει το κατά πόσο οι συνομιλητές του γνωρίζουν την απάντηση των ερωτήσεών του, χωρίς να τη γνωρίζει ο ίδιος, α ά θα πρέπει να προσέξουμε ότι η φύση του ελέγχου είναι τέτοια που να μην μπορεί να εγγυηθεί στον Σωκράτη ότι πάντα θα είναι επιτυχής. Ένας έμπειρος και ευφυής συνομιλητής θα μπορούσε ίσως, αν ήθελε, να κρύψει την αμάθειά του, αν κατάφερνε να απαντήσει πειστικά, αφού ο Σωκράτης δεν μπορεί να ξέρει αν οι απαντήσεις είναι πράγματι σωστές, ένας τέτοιος συνομιλητής θα μπορούσε κά ιστα να του ξεφύγει, παρ ό ο που αυτό ποτέ δεν συμβαίνει στους διαλόγους μας. Με βάση την προϋπόθεση του Σωκράτη: όσον αφορά τη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της συζήτησης κάποιου που είναι γνώστης, ο έ εγχος μπορεί να αποδείξει άγνοια όταν ο συνομιλητής δεν τα πάει καλά, α ά δεν θα μπορούσε να αποδείξει γνώση αν τα πήγαινε πολύ καλά. Ο έ εγχος δεν μπορεί από μόνος του να δείξει στον Σωκράτη ποιες απαντήσεις είναι σωστές / ποιες λανθασμένες. Είναι πιθανόν, μερικά από αυτά που λένε οι συνομιλητές του να είναι πράγματι αλήθεια, παρ ό ο που δεν μπορούν να το αποδείξουν, να είναι αλήθεια, ακόμη και χωρίς να το γνωρίζουν οι ίδιοι. Ο έ εγχος λοιπόν έχει τη δυνατότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις, ίσως να ξεσκεπάσει την άγνοια των συνομιλητών του Σωκράτη, α ά μόνος του ο έ εγχος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέθοδος ανακά υψης της αλήθειας. Το θέμα είναι τι ακριβώς προϋποθέτει η εκτέ εση μιας πράξης; Κατά την άποψη του Σωκράτη, για να είναι αυτό που κάποιος εκτελεί μία πράξη: πρέπει να ξεκινάει από, και να έχει ως βάση του, το γενικό πλαίσιο σκοπιμότητας του εκτελεστή της, το κίνητρο βάσει του οποίου εκτελείται να συνδέεται, κατά κάποιον τρόπο τουλάχιστον, με αυτό το πλαίσιο. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι πάντα όταν πράττουμε οποιαδήποτε πράξη έχουμε συνειδητά τη γνώμη ότι πράττοντάς την προωθούμε κάποιον συγκεκριμένο σκοπό μας, α ά σημαίνει ότι καθετί που κάνουμε, για να μπορεί να θεωρηθεί πράξη δική μας, θα πρέπει, αν κάποιος μας ρωτήσει γιατί το κάναμε, η απάντησή μας να συνδέει αυτό που κάναμε με τους σκοπούς (τουλάχιστον κάποιους) που θεωρούμε δικούς μας, και που αναγνωρίζουμε ως μέ η του γενικότερου πλαισίου σκοπιμότητάς μας. Έτσι, π.χ., τις περισσότερες φορές που η μητέρα φιλάει το παιδί της, δεν το κάνει αφού πρώτα έχει συνειδητά σκεφτεί ότι το φιλί της εξυπηρετεί κάποιο συγκεκριμένο σκοπό, ένας από τους λόγους για τους οποίους το κάνει είναι, βέβαια, ότι της αρέσει. Α ά το κάνει επίσης για κάποιο λόγο, ο οποίος συνδέει αυτή της την πράξη με τη γενικότερη γνώμη της σχετικά με το τι είδους μητέρα θέ ει να είναι προς το παιδί της. Αν θεωρήσουμε ότι μια τέτοια πράξη έρχεται καθαρά σε αντίθεση με αυτή τη γενικότερη γνώμη της, τότε θα το ξανασκεφτόταν πριν την κάνει, ακόμη και αν κατά κάποιον τρόπο ή για κάποιον ά ο λόγο θα της άρεσε να την κάνει. Ο Σωκράτης επιμένει ότι η γνώση της πραγματικής αναφοράς των ηθικών όρων είναι αναγκαία για την καλή ηθική πράξη. Ο Σωκράτης στον Πρωταγόρα, όπου παρουσιάζει τις απόψεις του περί της ακράτειας, λέει ότι αν είχαμε πραγματική γνώση ποτέ δεν θα μας συνέβαινε αυτό το οποίο λανθασμένα αποκαλούμε ακράτεια. Κατά τη γνώμη του, η φύση της αληθινής γνώσης είναι τέτοια ώστε το υποκείμενό της να είναι μόνο η αλήθεια, και αυτός που την έχει να γνωρίζει ότι μόνο αυτό είναι το υποκείμενό της. 5

6 Mε τον όρο έ εγχος αναφερόμαστε σε έναν τρόπο αντίκρουσης των επιχειρημάτων του συνομιλητή, κατά τον οποίο ο συνομιλητής οδηγείται σε άρνηση της θέσης του από προκείμενες που έχει αποδεχτεί. Ο Σωκράτης επιμένει ότι δεν γνωρίζει τις απαντήσεις των ερωτήσεων που θέτει, ο σκοπός του δεν είναι αρνητικός, α ά χρειάζεται έρευνα για να βρεθεί η απάντηση. Στον Μένωνα το πρόβ ημα είναι να βρει ο δού ος το μήκος της πλευράς ενός τετραγώνου, του οποίου το εμβαδόν είναι το διπλάσιο ενός τετραγώνου με πλευρά 2α. Αρχικά ο νεαρός θεωρεί το πρόβ ημα εύκολο, προσπαθεί πρώτα με πλευρά 4α, μετά με 3α, α ά καταλαβαίνει γρήγορα ότι αυτές οι αριθμητικές απαντήσεις δεν πρόκειται να του λύσουν ποτέ το πρόβ ημα. Τότε ο Σωκράτης τραβάει τη διαγώνιο του αρχικού τετραγώνου και ο νεαρός παρατηρεί αμέσως ότι αυτή η διαγώνιος χωρίζει το τετράγωνο σε 2 ίσα κομμάτια. Αυτή η παρατήρηση είναι ακριβώς το κλειδί της λύσης του προβ ήματος, το ζητούμενο τετράγωνο είναι εκείνου του οποίου το εμβαδόν είναι: το 4πλάσιο του μισού του τετραγώνου με πλευρά 2α συνεπώς, η διαγώνιος του τετραγώνου με πλευρά 2α αποτελεί την πλευρά του ζητούμενου. Ο περίφημος ισχυρισμός του Π άτωνα είναι ότι αυτό που αποκαλούμε μάθηση είναι στην ουσία ανάμνηση. Η ανακά υψη είναι ένα είδος αναγνώρισης και συνεπώς προϋποθέτει προηγούμενη γνώση. Ο Π άτων αποδέχεται τη φιλοσοφική της (της ανάμνησης) υπόδειξη. Η φιλοσοφική υπόδειξη της ανάμνησης μπορεί να τεθεί κατά αυτόν τον τρόπο: Υπάρχει μία μεταφυσική συγγένεια ανάμεσα σε εμάς και τη φύση και η συγγένεια αυτή έχει γνωσιολογικές επιπτώσεις. Λόγω αυτής της μεταφυσικής συγγένειας: είμαστε σε θέση κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες να αναγνωρίζουμε τη αλήθεια όταν τη συναντάμε. Οι συνθήκες στις οποίες αναφερόμαστε, είναι εκείνες που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια του σωκρατικού ελέγχου: για να μπορέσει η ψυχή να αναγνωρίσει την αλήθεια, θα πρέπει πρώτα να ευαισθητοποιηθεί. Η ευαισθητοποίηση αποτελείται σε μεγά ο βαθμό από την αποδοχή από μέρους της του γεγονότος ότι δεν γνωρίζει αυτά τα οποία νομίζει πως γνωρίζει. Με αυτόν τον τρόπο η ψυχή μας: ευαισθητοποιείται και εισέρχεται και σε γνωσιολογική ετοιμότητα. Βέβαια το ότι ο Π άτων μας παρουσιάζει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες η ψυχή ευαισθητοποιείται μέσω της φιλοσοφικής πράξης του Σωκράτη, δεν σημαίνει ότι θεωρεί πως πρέπει πάντα να υπάρχει κάποιος Σωκράτης για να μπορεί να επιτευχθεί αυτή η ευαισθητοποίηση, α ά σημαίνει ότι, κατά τη γνώμη του, για να βρει κάποιος θα πρέπει να ψάξει, και αν ψάξει, θα βρει. Κανείς, όμως δεν ψάχνει ουσιαστικά για κάτι αν δεν είναι πραγματικά πεισμένος πως δεν το έχει. Υπάρχουν τρεις γνωσιολογικές καταστάσεις κατά τον Π άτωνα: α) η κατώτερη, η απλή γνώση, η δόξα: πιστεύει κάποιος ότι η γνώμη του είναι σωστή, α ά δεν μπορεί να είναι σίγουρος, β) η σωστή γνώμη, αληθής δόξα (είναι σωστή και όχι ίσως σωστή, καθώς η σωστή γνώμη παρέχει κάποια ένδειξη στον κάτοχό της) γ)η γνώση είναι επιστήμη, δηλαδή μπορεί να εξηγήσει το γιατί (στον ερώτημα στον δού ο του Μένωνα, για να λύσει το γεωμετρικό πρόβ ημα, έχει το θεώρημα και τη σχέση του θεωρήματος με τα ά α θεωρήματα της γεωμετρίας). 6

7 Στον Φαίδων ασχολείται με την ξεχασμένη γνώση. Υπάρχει λοιπόν κάτι με το οποίο έχουμε ήδη έρθει σε γνωσιολογική επαφή και στο οποίο χρωστάμε την ικανότητα που έχουμε: να κάνουμε κρίσεις, όσον αφορά ποια από τα πράγματα με τα οποία οι αισθήσεις μας έρχονται σε επαφή είναι ίσα και ποια όχι. Ο λόγος για αυτό τον ισχυρισμό είναι απλός: αν δεν υπήρχε αυτό το κάτι, δεν θα υπήρχε τίποτα με το οποίο θα μπορούσαμε να έχουμε έρθει ήδη σε γνωσιολογική επαφή, χωρίς αυτή την επαφή, όμως, δεν θα είχαμε τη γνώση (ας την αποκαλέσουμε πρώην γνώση που μας δίνει τη δυνατότητα να κάνουμε αυτές τις κρίσεις), συνεπώς υπάρχει κάτι, κάποια οντότητα με την οποία έχουμε έρθει σε γνωσιολογική επαφή και έτσι έχουμε αποκτήσει αυτή την πρώην γνώση. Αυτή η οντότητα, στη συγκεκριμένη περίπτωση στον Φαίδωνα, είναι η ιδέα της ισότητας. Βασιζόμενος σε τέτοιου είδους επιχειρήματα ο Π άτωνας: καταλήγει στο συμπέρασμα πως θα πρέπει να υπάρχουν και ά ες ιδέες. Στη φιλοσοφική του ανά υση, ο Π άτων συζητά τις ιδέες, αναφερόμενος παρά ηλα στα αισθητά, απλούστατα γιατί καταλήγει στο συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη των ιδεών κατόπιν στοχασμού, το επίκεντρο του οποίου είναι τα αισθητά και οι ιδιότητές τους. Οι ιδέες και τα αισθητά από κοινού, η πρώην γνώση, που μας επιτρέπει να κάνουμε διάφορες κρίσεις σχετικά με την ισότητα ή την ανισότητα διαφόρων πραγμάτων δεν προέρχεται από τις αισθήσεις [η πρώην γνώση δεν προέρχεται από τις αισθήσεις]. Οι πληροφορίες που μας παρέχουν οι αισθήσεις μας σχετικά με την ισότητα είναι διφορούμενες. Αφού οι αισθήσεις μας δεν είναι το μέσο με το οποίο έχουμε έρθει σε επαφή με αυτή την οντότητα, θα πρέπει να είναι η νόηση, οι ιδέες λοιπόν, είναι οι νοητές οντότητες. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κατασκευάσματα της νόησής μας. Η σχέση που έχουμε με τις ιδέες είναι σχέση γνώσης και η γνώση είναι μία σχέση που προϋποθέτει την ύπαρξη δύο ανεξάρτητων πραγμάτων: τον γνώστη και το αντικείμενο της γνώσης του. Οι ιδέες έχουν τη δική τους οντολογική υπόσταση, η οποία είναι ανεξάρτητη από την οντολογική υπόσταση της νόησης. Οι ιδέες υπάρχουν ανεξάρτητα από τη νόηση και θα υπήρχαν ακόμη και αν δεν υπήρχε νόηση. Κατά τη γνώμη του Π άτωνα: η αρετή, το κά ος, η δικαιοσύνη, γενικά το Χ της σωκρατικής ερώτησης, γενικά οι μαθηματικές έννοιες, π.χ. η ισότητα, ό ες οι ιδέες γενικώς είναι οντότητες με τη δική τους ανεξάρτητη οντολογική υπόσταση και η υφή τους είναι τέτοια ώστε να είναι δυνατόν για τη νόησή μας να τις συ άβει. Θα παρατηρήσουμε επίσης πως η πρώην γνωσιολογική επαφή μας με αυτές τις νοητές οντότητες, παρ ότι είναι αδύνατον να γίνει διαμέσου των αισθήσεων, έχει γνωσιολογικές επιπτώσεις που αφορούν άμεσα τις αισθήσεις. Είμαστε σε θέση βασιζόμενοι σε αυτή την πρώην γνώση, όταν β έπουμε π.χ. ξύ α ή λίθους να κάνουμε κρίσεις περί του εάν είναι ίσα ή όχι. Αυτό όμως συνεπάγεται πως οι ιδέες και τα αισθητά σχετίζονται άμεσα: η σχέση τους ιδέες και αισθητά είναι τέτοιου είδους, που να μας επιτρέπει να κάνουμε κρίσεις όσον αφορά τα αισθητά με βάση την πρώην γνώση μας των ιδεών. Ο Π άτων, στον Φαίδωνα, χαρακτηρίζει τη σχέση ιδεών / αισθητών ως αιτιολογική. Οι ιδέες είναι οι αιτίες των αισθητών, είναι δυνατόν να προσδιορίσουμε, τουλάχιστον μερικώς, με ποια έννοια είναι αιτίες οι ιδέες. Έχουμε ήδη παρατηρήσει πως οι ιδέες: είναι γνωσιολογικές αιτίες, εφόσον μας δίνουν τη δυνατότητα να αντιληφθούμε και να αποκτήσουμε γνώμη όσον αφορά στα αισθητά. 7

8 Μας δίνουν όμως αυτή τη δυνατότητα, επειδή σχετίζονται μαζί τους με τα αισθητά. Επίσης οντολογικά, οι ιδέες είναι γνωσιολογικές + οντολογικές αιτίες των αισθητών. Μία από τις επιπτώσεις του ότι οι ιδέες είναι αιτίες με αυτή τη διπλή έννοια γνωσιολογική + οντολογική είναι ότι: οι ιδέες έχουν κάποια προτεραιότητα σε σχέση με τα αισθητά, έχουμε ήδη παρατηρήσει ότι οι ιδέες είναι ως γνωσιολογικές αιτίες. Για τον Π άτωνα τίποτα δεν μπορεί να υπάρχει, αν δεν υπάρχει ως κάτι το ιδιαίτερο συνεπώς, τίποτα δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς ιδιότητες. Οποιοδήποτε αισθητό βρίσκεται γύρω μας, είναι ένα σύνολο ιδιοτήτων. Μπορεί από τη μία στιγμή στην ά η να α άζει ιδιότητες, όπως π.χ. φύ α των δένδρων: από πράσινα γίνονται κίτρινα, από χλωρά ξερά, από μικρά μεγά α κλπ. Ανά πάσα στιγμή όμως είναι σύνολα ιδιοτήτων, υπάρχουν σαν αυτά τα σύνολα, και υπάρχουν μόνο ενόσω είναι τέτοια σύνολα σύνολα ιδιοτήτων στον αισθητό κόσμο. Δεν υπάρχει τίποτα το οποίο να μην χρωστά την οντολογική του υπόσταση απολύτως στις ιδέες. Τον απασχολούν οι δομικές σχέσεις του κόσμου και όχι οι λεπτομέρειες του. Τα αισθητά είναι από τη φύση τους έτσι ώστε α άζουν συνεχώς ιδιότητες, γι αυτό και αναφέρεται στην οντολογική τους κατάσταση με τον όρο γίγνεσθαι. Έτσι οι άνθρωποι για παράδειγμα: γεννιούνται, μεγαλώνουν, γερνούν, πεθαίνουν, και όταν πια πεθάνουν το αισθητό τους μέρος, το σώμα τους χάνει ό ες τις χαρακτηριστικές ιδιότητες του ανθρώπινου σώματος και παίρνει ά ες, α άζει μορφή και συνεχίζει να α άζει επ άπειρον. Ποτέ λοιπόν τα αισθητά δεν καταλήγουν σε κάποια μορφή η οποία να είναι η δική τους τελική μορφή και την οποία ποτέ πια δεν εγκαταλείπουν. Α άζουν μορφή, α άζοντας ιδιότητες και έχουν αυτές τις ιδιότητες γιατί τις παίρνουν από τις ιδέες. Βέβαια οι ιδέες σχετίζονται μεταξύ τους, όπως και οι ιδιότητες σχετίζονται με ά ες ιδιότητες. Έτσι η ιδιότητα «μισό» σχετίζεται με κάποιο συγκεκριμένο τρόπο με την ιδιότητα «διπλάσιο», α ά το «μισό», όπως και το διπλάσιο, είναι αυτό που είναι και δεν χρωστά σε κάτι ά ο, ούτε την ύπαρξή του, ούτε τον τρόπο αυτής του της ύπαρξης. Οι ιδέες είναι οντολογικά επαρκείς, για δύο λόγους τουλάχιστον: δεν χρωστούν την ύπαρξή τους σε τίποτα ά ο και είναι ικανές να συντηρούνται στην ύπαρξή τους από μόνες τους. Δεν υποφέρουν από καμία α οίωση και καμία α αγή. Επομένως, για τη γνωσιολογική μας πρόοδο είναι αναγκαία: η ενεργοποίηση της νόησης, η στροφή της νόησης προς το πραγματικό της αντικείμενο που είναι οι ιδέες. Οι ιδέες ως οντότητες που από τη φύση τους είναι αμετάβ ητες, οντολογικά πλήρως επαρκείς, είναι τα πραγματικά αντικείμενα της γνώσης, και αφού οι αισθήσεις μας έχουν τη δυνατότητα να μας βά ουν σε επαφή μόνο με τα αισθητά, εκείνο που μας απομένει ως τρόπος γνωσιολογικής επαφής με τις ιδέες, είναι το ά ο διαθέσιμο μέσο απόκτησης γνώσης, η νόηση. Η έδρα της νόησης είναι η ψυχή (αθάνατη), η έδρα των αισθήσεων είναι το σώμα (θνητό). Κατά τον Π άτωνα η ψυχή αποτελείται από τρία μέρη: Το επιθυμητικόν, το λογιστικόν, το θυμοειδές, πιθανόν για να καταδείξει ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικές πηγές κινήτρων στον άνθρωπο. Ο Π άτων είναι ο πρώτος φιλόσοφος που θεωρεί ότι υπάρχει στενή σχέση 8

9 ανάμεσα στην ανθρώπινη ψυχολογία και στη διαμόρφωση του κράτους. Οι τρεις τάξεις που οι διάφοροι πολίτες ταξινομούνται είναι οι παραγωγοί (κυρίαρχο μέρος το επιθυμητικόν), οι φύ ακες (το κυρίαρχο μέρος το θυμοειδές) και οι κυβερνήτες (το κυρίαρχο μέρος το λογιστικόν). Το μόνο μέσο ταξινόμησης είναι η παιδεία, με ευθύνη του κράτους και είναι: η παροχή της εκπαίδευσης, το περιεχόμενο της εκπαίδευσης, τα υποκείμενα που περιλαμβάνει η εκπαίδευση είναι διάφορα, α ά το κύριο είναι τα μαθηματικά. Η Π ατωνική αντί ηψη θέ ει τον μαθητή απορρίπτει το δάσκαλο που «φοβάται και καλοπιάνει τους μαθητές του» (Πολιτεία, 563 a-b). Το βασικό κριτήριο ταξινόμησης των εκπαιδευομένων στις τάξεις: είναι η απόδοσή τους στα μαθηματικά. Οι πρώτοι που συναντούν προβ ήματα με τα μαθηματικά αποχωρούν από την εκπαίδευση και γίνονται μέ η της παραγωγικής τάξης. Εκείνοι που αποχωρούν από την εκπαίδευση αργότερα γίνονται φύ ακες και αυτοί όμως που έχουν ταλέντο στα μαθηματικά συνεχίζουν στο εκπαιδευτικό σύστημα και προχωρούν σταδιακά στη μελέτη της φιλοσοφίας. Οι φιλόσοφοι είναι εκείνοι οι οποίοι αποτελούν την τάξη των κυβερνητών. Συχνή παρεξήγηση της θέσης του Π άτωνα είναι ότι η ταξινόμηση και η τοποθέτηση των πολιτών στις διάφορες τάξεις βασίζεται στη διανοητική τους ικανότητα, δηλαδή στο πόσο έξυπνοι είναι εκείνο όμως στο οποίο βασίζεται είναι η απόδοσή τους στα μαθηματικά, α ά η απόδοσή τους στα μαθηματικά δεν είναι αποκλειστικά αποτέ εσμα της διανοητικής τους ικανότητας. Είναι δυνατόν άτομα με μεγά η διανοητική ικανότητα να μην αποδίδουν στα μαθηματικά, γιατί, π.χ. δεν τους αρέσουν πο ά από τα μέ η της παραγωγικής τάξης να είναι μεγαλοφυή, έτσι ώστε να μπορούν να παράγουν επαρκώς για το κράτος, προτιμούν όμως να εφαρμόζουν τη μεγαλοφυΐα τους στην παραγωγή και το αποφασιστικό για την κατάταξη στις διάφορες τάξεις, λοιπόν, είναι: όχι η διανοητική ικανότητα εκείνων που μετέχουν στην εκπαίδευση, α ά ο τρόπος με τον οποίο προτιμούν να την εφαρμόσουν την διανοητική ικανότητά τους και το αντικείμενο προς το οποίο την προσανατολίζουν την διανοητική ικανότητά τους. Η εκπαίδευση διαπιστώνει την ακριβή ψυχολογική ταυτότητα των μαθητευομένων, τους κατανέμει στην τάξη στην οποία πράγματι ανήκουν. Κατ αυτόν τον τρόπο οι πολίτες ασχολούνται με τις δραστηριότητες που είναι κατά ηλες για αυτούς και έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να μείνουν ικανοποιημένοι. Εκείνο όμως που είναι προβ ηματικό εδώ, και που ο Π άτων δεν συζητάει επαρκώς, είναι πώς μπορεί να είναι σίγουρος ότι υπάρχει κάποιο εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο έχει τη δυνατότητα να διαπιστώνει αλάνθαστα την ψυχολογική ταυτότητα ενός ανθρώπου και ότι η ψυχολογική κρίση κάποιου δεν θα μπορούσε να α άξει αργότερα. Στην ιδανική πολιτεία οι 3 τάξεις λειτουργούν ιδανικά, ιδανική λειτουργία σημαίνει ότι η κάθε τάξη έχει τη δική της αρετή. Η παραγωγική τάξη έχει την αρετή της σωφροσύνης, η τάξη των φυλάκων έχει την αρετή της ανδρείας, η τάξη των κυβερνητών έχει την αρετή της σοφίας. Όταν ό ες οι τάξεις έχουν τη δική τους αρετή, τότε στην πολιτεία επικρατεί δικαιοσύνη. Η δικαιοσύνη στην πολιτεία συνεπάγεται ότι η κάθε τάξη πιο συγκεκριμένα: εκτελεί το δικό της ειδικό έργο κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αφήνει τις ά ες τάξεις να εκτελέσουν το δικό τους έργο όπως καλύτερα αυτές μπορούν. 9

10 Στην εικόνα του σπηλαίου, στην Πολιτεία του Π άτωνα, γίνεται κατανοητός ο διαχωρισμός ανάμεσα στην κατώτερη αισθητή πραγματικότητα (ορατός κόσμος των αισθητών όντων) και στη ανώτερη νοητή πραγματικότητα (κόσμος των Ιδεών), ανάμεσα στην πηγή της κίβδηλης (αισθήσεις) και της αληθινής γνώσης (νους). Το σπή αιο-δεσμωτήριο «στηρίζει» επιχειρηματολογώντας την κατάδειξη της κατωτερότητας της εμπειρίας έναντι της τέχνης από τον Π άτωνα, καθώς σε αυτό περιγράφεται η μετάβαση του δεσμώτη ανθρώπου στις βαθμίδες της γνώσης, δηλαδή, από τη γνώμη-δόξα στη γνώση-επιστήμη. Η μεν πρώτη είναι αποτέ εσμα της επανά ηψης και της μνήμης, η δε δεύτερη της ορθολογικής γνώσης, η οποία έχει την ικανότητα να αυτοσηματοδοτεί την εκκίνησή της. Ο διαχωρισμός της πραγματικότητας σε ιδεατή και σε αισθητή και κατ επέκταση η πλατωνική Ιδέα (εν εκ των πο ών) βρίσκουν αντίθετο τον Αριστοτέ η 6, ο οποίος δέχεται ως μόνο υπαρκτό κόσμο, τον αισθητό. Ο Αριστοτέ ης υποδιαιρεί τους τομείς στους οποίους ο άνθρωπος μπορεί γενικά να αποκτήσει γνώση σε θεωρητικό, πρακτικό και παραγωγικό κλάδο (Μετά τα Φυσικά 1025b 25 κ.ε.). Ο Αριστοτέ ης πραγματεύεται την πρακτική φιλοσοφία σε αρκετά συγγράμματά του, από τα οποία τα σημαντικότερα είναι τα Ηθικά Νικομάχεια και τα Ηθικά Ευδήμεια. Η αριστοτελική ιεράρχηση της πραγματικότητας βασίζεται σε δύο (2) είδη ουσίας, όπου η μεν πρώτη ουσία αφορά τα καθ έκαστα όντα (ατομικά, αυθύπαρκτα, ανεξάρτητα αισθητά όντα της φύσης) και η δε δεύτερη αφορά τα καθό ου (καθολικές έννοιες). Η πρώτη ουσία αποτελεί την επιμέρους πραγματικότητα που διαπιστώνεται με τις αισθήσεις μας (ένα συγκεκριμένο ον π.χ. ένας συγκεκριμένος άνθρωπος) και η δεύτερη αποτελεί τα αφηρημένα σχήματα του νου, τις γενικές έννοιες (π.χ. η γενική έννοια «άνθρωπος»), οι οποίες κρίνονται απαραίτητες για την πραγμάτωση της επιστήμης. Ο Αριστοτέ ης, σε αντίθεση με τον Π άτωνα, εμπιστεύεται τις αισθήσεις και αναγνωρίζει τον ρό ο τους στην απόκτηση γνώσης, καθώς οι παραστάσεις οι οποίες λαμβάνονται χάρη των αισθήσεων μας, δημιουργούν τη μνήμη και αυτή με τη σειρά της δημιουργεί την εμπειρία («πο ές μνήμες του ίδιου πράγματος μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία μίας εμπειρίας»). Για τον μαθητή του Π άτωνα, επιστήμη και τέχνη γεννώνται από την εμπειρία, καθώς οι πο ές διαπιστώσεις της εμπειρίας οδηγούν σε μία καθολική αντί ηψη, η οποία ισχύει για τα ομοειδή πράγματα (εν κατά πο ών). Η γενική έννοια, η οποία δημιουργείται από τις πο ές εμπειρίες (δεδομένα αντί ηψης), μεταβά εται μέσω διανοητικής εργασίας (μνήμη και φαντασία) σε τέχνη. Η εμπειρία και η τέχνη αναγνωρίζονται από τον Αριστοτέ η και οι δύο ως 6 Για τη σύγκριση Αριστοτέ η και Π άτωνα χρησιμοποιήθηκαν οι εξής πηγές: Frede, M. Η εμπειρία στους αρχαίους εμπειρικούς, μτφ. Χ.Μπά α, στο: Η αρχαία ε ηνική φιλοσοφία. Όψεις της ιστορίας και της ιστοριογραφίας της. Αθήνα: Εκκρεμές, 2008 Τσέ ερ-νέστλε, Ιστορία της Ε ηνικής Φιλοσοφίας, μτφ.χ.θεοδωρίδη, Αθήνα: Βιβ ιοπωλείον της Εστίας, Vegetti, M., Ιστορία της αρχαίας φιλοσοφίας, μτφ.-επιστ.επιμ. Γ.Α. Δημητρακόπουλος, Αθήνα: Εκδ.Οίκος Π.Τραυλός, Αριστοτέ ης, Μετά τα φυσικά Α, κεφ.1. (μετάφραση Β.Κά φα στο: Αριστοτέ ης, Μετά τα φυσικά Α, Αθήνα: Εκδόσεις Πό ις, 2009) Βιρβιδάκης, Σ., κ.ά., Ε ηνική Φιλοσοφία και Επιστήμη: Από την Αρχαιότητα έως τον 20ό Αιώνα, τ.α, Πάτρα: Ε.Α.Π., 2000 Μανιάτης, Ν.Γ., Φιλοσοφία στην Ευρώπη: Σύντομη εισαγωγή στην αρχαία ε ηνική φιλοσοφία, Πάτρα:Ε.Α.Π., 2008 Μπά α, Χ. Π ατωνική πειθώ. Από τη ρητορική στην πολιτική. Αθήνα: Πό ις, 1997 Π άτων, Νόμοι 720a-720e. (μετάφραση Β.Μοσκόβη, στο: Π άτων, Νόμοι, Αθήνα: Νομική βιβ ιοθήκη, 1988) Π άτων, Γοργίας, 463e-465e. (μετάφραση Η.Βαβούρα, στο: Π άτων, Γοργίας, Θεσσαλονίκη: Ζήτρος, 2008) Χριστιανίδης Γ. κ.ά., Ε ηνική Φιλοσοφία και Επιστήμη: Από την Αρχαιότητα έως τον 20 ο Αιώνα, τ.β, Πάτρα: Ε.Α.Π.,

11 γνώση, μόνο που η εμπειρία αποτελεί τη γνώση της πρώτης ουσίας, του καθέκαστου, του επιμέρους, ενώ η τέχνη αποτελεί τη γνώση της δεύτερης ουσίας, του καθό ου, των γενικών εννοιών και των αιτιών (π.χ. γιατί υπάρχει κάτι, γιατί συμβαίνει κάτι). Κατά τον Αριστοτέ η η φυσική αίσθηση δεν σφά ει ποτέ και λέει πάντα την αλήθεια. Η ύπαρξη σφά ματος δεν αφορά τις αισθήσεις, α ά τις κρίσεις που εκφέρονται αναφορικά με τα αισθητά αντικείμενα. Το αισθητήριο όργανο λαμβάνει το εξωτερικό ερέθισμα ως παθητικός δέκτης, δεν δημιουργεί τίποτα από το μηδέν. Ο νους επεξεργάζεται το εξωτερικό ερέθισμα με παθητικό τρόπο και καταλήγει στην είσπραξη της νοητικής εικόνας του καθ έκαστον (μορφή απα αγμένη από την ύ η). Η κοινή αίσθηση (το ανώτερο υλικό που πορίζεται από τις πέντε αισθήσεις) αποτελεί τον καταλύτη του αριστοτελικού γνωσιολογικού μοντέ ου, στο οποίο συμπράττουν οι πέντε (5) αισθήσεις, η κοινή αίσθηση (αντιπροσωπεύει ένα ανώτερο υλικό που μας τροφοδοτεί όχι μία συγκεκριμένη αίσθηση, α ά ό ες μαζί), η φαντασία και η νόηση. Η νόηση συνδέεται άρρηκτα με τη φαντασία και η φαντασία με τη σειρά της προϋποθέτει την αίσθηση, άρα χωρίς την αίσθηση, η γνώση είναι αδύνατη. Ο Αριστοτέ ης δέχεται πως η επιστήμη είναι μεγαλύτερης αξίας από την κοινή εμπειρία ή από τις αισθήσεις, όμως θεωρεί προϋπόθεση της επιστήμης την εμπειρία και τις αισθήσεις. Ο Π άτωνας θεωρεί ότι η επιστήμη είναι ανώτερη της εμπειρίας, καθώς ο επιστήμονας χρειάζεται πρώτα το νου και μετά τα δεδομένα των αισθήσεων. Οι δύο (2) φιλόσοφοι θέτουν διαφορετική έδρα των αιτιών, καθώς ο Αριστοτέ ης θεωρεί ότι οι αιτίες του πραγματικού πρέπει να βρεθούν στον πραγματικό ορατό κόσμο και όχι στον νοητό κόσμο των Ιδεών, όπως ισχυρίζεται ο δάσκαλός του. Κατά τον Π άτωνα, ο σκοπός της τέχνης είναι η ωφέ εια της αλήθειας (μέσω της γνώσης των αιτιών), ενώ της εμπειρίας είναι η ηδονή. Η τέχνη ωφελεί το σώμα και την ψυχή, ενώ η εμπειρία τα κολακεύει. Ο Αριστοτέ ης δεν διαχωρίζει την τέχνη από την εμπειρία σύμφωνα με το πού αυτές στοχεύουν, α ά προχωρά σε μια γενικότερη κατηγοριοποίηση των τεχνών (εντάσσοντας σε αυτές και την εμπειρία), η οποία περιλαμβάνει τις αναγκαίες για τη ζωή τέχνες, τις τέχνες που αφορούν στην από αυση και τέ ος τις θεωρητικές τέχνες και επιστήμες. Οι επιστήμονες, οι κατέχοντες την τέχνη («ελεύθεροι» ή «αρχιτέκτονες» σε κάθε τέχνη), κατά τους Π άτωνα και Αριστοτέ η είναι οι σοφοί, οι οποίοι γνωρίζουν την αιτία και μπορούν να διδάξουν, ενώ αντίθετα οι πρακτικοί («δού οι» ή «χειροτέχνες») δρώντας από συνήθεια (και όχι από τη γνώση της αιτίας) δεν μπορούν να διδάξουν. Αντικείμενα της φιλοσοφικής ανά υσης του Αριστοτέ η στο πλαίσιο των μεταφυσικών ερευνών του αποτέ εσαν, η ουσία, το τόδε τι, που αποτελεί το ουσιαστικό εκείνο του κάθε όντος άνευ του οποίου το τελευταίο αυτό δεν μπορεί να υπάρξει, τα συμβεβηκότα, τα οποία αναφέρονται στα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά ενός πράγματος, που αν μεταβ ηθούν ή απολεσθούν, το πράγμα εξακολουθεί να υφίσταται κατά την ουσία του, η αιτία, η οποία εκδηλώνεται σε τέσσερα στάδιατην ύ η (το πράγμα στην κατάσταση εν δυνάμει), τη μορφή (το πράγμα στην κατάσταση ενεργείας) την ενέργεια (από τη μη ύπαρξη στην ύπαρξη) και το τέ ος (την επεξεργασία) (Πελεγρίνης, Λεξικό της Φιλοσοφίας, σ.700). 11

12 Ο Αριστοτέ ης πιστεύει ότι η σχέση εξουσίας και παιδείας, δηλαδή πό εως-κράτους και παιδείας είναι άμεση και είναι κατ αποκλειστικότητα υπόθεση του κράτους. Επίσης, υπάρχει άμεση συνάφεια μεταξύ ηθικής και πολιτικής. Η πό η αποσκοπεί στην ηθική και πνευματική τελείωση, στο ευ ζην ό ων των πολιτών που αποτελεί τον ύψιστο σκοπό της πολιτείας. Το άριστον, την ευδαιμονία, η οποία νοείται από τον φιλόσοφο ως τελείωση του ήθους και του πνεύματος του ανθρώπου, είναι η αποστολή της πολιτικής εξουσίας. Η πολιτική δεν είναι αυτοσκοπός, α ά το μέσο, με το οποίο προάγεται η αρετή και επιτυγχάνεται η ευδαιμονία των πολιτών. Η ψυχή διακρίνεται στο μέρος το λόγον έχον και το ά ογον. Δεν συμφωνεί με την αντί ηψη περί φυσικής προελεύσεως της αρετής, ούτε ότι η αρετή είναι γνώση (επιστήμη). Η ηθική αρετή κατά τον Αριστοτέ η που αναφέρεται στα πάθη του ανθρώπου δεν είναι γνώση, α ά έξις. Το ήθος του ανθρώπου δεν διαμορφώνεται από τη γνώση α ά από το έθος, είναι εθισμός. Γι αυτό τον λόγο η παιδεία αρχίζει στη νεαρά ηλικία για να διαμορφωθεί το ήθος του νέου και αργότερα συνεχίζεται με την κα ιέργεια του λογικού του εφήβου. Οι νέοι κατά την περίοδο της αγωγής τους δεν πρέπει να δίδουν σημασία στα αναγκαία και χρήσιμα α ά προς τα ελευθέρια και τα καλά. Ο ίδιος εκ φύσεως πραγματοκράτης δεν παραβ έπει την αναγκαιότητα των υλικών αγαθών για την ανθρώπινη ευδαιμονία, α ά αποδίδει την πρέπουσα σημασία και εκδηλώνει την προτίμησή του προς τα ψυχικά αγαθά, που συντελούν στην αρετή 7. 7 Κούτρας Δ., Εξουσία και Παιδεία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή, Σύγχρονα παιδαγωγικά και εκπαιδευτικά Θέματα, Εκδόσεις Gutenberg, Αθήνα, 2007, σσ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο

Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση   Β1. α) στις διανοητικές αρετές β) στις ηθικές αρετές  Οι διανοητικές αρετές διδασκαλία πείρα χρόνο Απαντήσεις : Διδαγμένο Κείμενο Α1. Μετάφραση Οι αρετές λοιπόν δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως, ούτε όμως είναι αντίθετο με τη φύση μας να γεννιούνται μέσα μας, αλλά εμείς έχουμε από τη φύση την ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (ΟΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ) A1. Επομένως,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Ι 1.Ελλιπής ή ατελής διδασκαλία της σύγχρονης γεωμετρίας στα λύκεια. 2.Ελάχιστες ώρες μαθηματικών και έλλειψη ολοκληρωμένης διδασκαλίας της σύγχρονης γεωμετρίας στις σχολές "οικοδόμων" μηχανικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά

Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά 1 Αφαίρεση και Γενίκευση στα Μαθηματικά Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ3 www.p-theodoropoulos.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή εξετάζεται εντός του πλαισίου της Διδακτικής των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΠ22 ΤΡΙΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 Εισαγωγή... 3 Οι αρχές του σύμπαντος κατά τον Αριστοτέλη... 3 Ο υποσελήνιος χώρος... 3 Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη

Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Οι παιδαγωγικές απόψεις του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη Γράφει ο Θεόδωρος Ζουρμπάνος Η Φιλοσοφική Σχολή των Αθηνών: Ραφαήλ Σάντι Στάνζα Ντέλλα Σενιατούρα, Βατικανό, 1509 1511 Στη σχολή των Αθηνών παρατηρούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28

DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28 47 DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28 Γενικά. Κύριος σκοπός του Hume είναι να περιορίσει τη μεταφυσική και να εγκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ ΕΠΟ22 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΩΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2006 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή...3 2. Η ιδεατή πολιτεία του Πλάτωνα...3 3. Η τελεολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20

ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Χ. ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΦΑΙΡΕΣΗΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΟ 20 Στη διδασκαλία συνήθως τα παιδιά αρχικά διδάσκονται τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στην ύλη των εξετάσεων περιλαμβάνονται τα εξής: Τα επόμενα κεφάλαια

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. a β a β. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε.1 ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ Στη παράγραφο αυτή θα γνωρίσουμε μερικές βασικές έννοιες της Λογικής, τις οποίες θα χρησιμοποιήσουμε στη συνέχεια, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, για τη σαφέστερη

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Κριτική στην Πλατωνική θεωρία των ιδεών : Ποια η σχέση των Πλατωνικών ιδεών με την αισθητή πραγματικότητα ; Δύο δυνατότητες Α Ο ιδέες παριστάνονται στα αισθητά αντικείμενα Β Τα αισθητά αντικείμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ - 2014 Α1. Επομένως, ούτε εκ φύσεως αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση την ιδιότητα

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

είναι κάποια πράγματα, τίποτα τελικά δεν είναι αυτονόητο. Αυτό το κατάλαβα ευρωπαϊκή χώρα, να αξιολογούμε δηλαδή τους εκπαιδευτικούς, συνολικά τις

είναι κάποια πράγματα, τίποτα τελικά δεν είναι αυτονόητο. Αυτό το κατάλαβα ευρωπαϊκή χώρα, να αξιολογούμε δηλαδή τους εκπαιδευτικούς, συνολικά τις ΣΥΜΕΩΝ ΚΕΔΙΚΟΓΛΟΥ Αγαπητοί συνάδελφοι, κύριε Υπουργέ, φαίνεται ότι όσο αυτονόητα και αν είναι κάποια πράγματα, τίποτα τελικά δεν είναι αυτονόητο. Αυτό το κατάλαβα ακούγοντας την προηγούμενη εισήγηση. Συζητάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ «ΠΡΟΟ ΟΣ» ΕΣΠΕΡΙ ΩΝ 104 ΚΑΛΛΙΘΕΑ, 210.9514517 ΑΙΓΑΙΟΥ 109 ΝΕΑ ΣΜΥΡΝΗ, 210.9355996 www.proodos.gr 1 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ ΕΚΘΕΣΗ Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 6 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(5543) Κορρέ Πελαγία(5480) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ:Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική Πούλιου Χριστίνα(55) Κορρέ Πελαγία(580) Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εαρινό εξάμηνο 0 Ρέθυμνο, 5/6/0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:. Εισαγωγή.

Διαβάστε περισσότερα