ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ. Μπόλκα Σµαράγδα Α.Μ.846 Επιβλέποντες καθηγητές: ρ. Σπυριδάκη Άσπα ρ. Ψυλινάκης Εµµανουήλ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ. Μπόλκα Σµαράγδα Α.Μ.846 Επιβλέποντες καθηγητές: ρ. Σπυριδάκη Άσπα ρ. Ψυλινάκης Εµµανουήλ"

Transcript

1 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Μπόλκα Σµαράγδα Α.Μ.846 Επιβλέποντες καθηγητές: ρ. Σπυριδάκη Άσπα ρ. Ψυλινάκης Εµµανουήλ ΣΗΤΕΙΑ 2012

2 «Πίνακας περιεχοµένων» Ευχαριστίες...6 Περίληψη...7 Abstract...8 Αντικείµενο πτυχιακής εργασίας...9 Εισαγωγή Γενικά στοιχεία Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ (THEOBROMATIS SEMINA) Καλλιέργεια κακαόδεντρου στην αρχαιότητα Εισαγωγή σπόρων κακάο στην Ευρώπη του 16 ου αιώνα και παρασκευή σοκολάτας ΣΟΚΟΛΑΤΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Ιατρική χρήση κακάο και οι ευεργετικές του ιδιότητες ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΚΑΟ ΕΝΤΡΟΥ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ Κλιµατικές και περιβαλλοντικές προϋποθέσεις ανάπτυξης ΠΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ ΣΠΟΡΟΥ ΚΑΚΑΟ Κριόλο και Πορσελάνα έναντι Τρινιτάριο στην αγορά του κακάο ΣΥΓΚΟΜΙ Η ΚΑΡΠΩΝ ΚΑΚΑΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΚΑΟ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΠΟΡΟΥΣ ΚΑΚΑΟ ΣΤΗ ΣΟΚΟΛΑΤΑ- ΣΤΑ ΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΡΠΩΝ ΚΑΚΑΟ Πριν το εργοστάσιο Ζύµωση Ξήρανση Στο εργοστάσιο Καβούρντισµα Σπάσιµο και άλεση των σπόρων Παραγωγή κακαόµαζας

3 Επεξεργασία µε αλκαλικά διαλύµατα ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Ανάµειξη Ραφινάρισµα Κονσάρισµα Μορφοποίηση και συσκευασία σοκολάτας ΦΥΣΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Σύσταση Είδη σοκολάτας Μαύρη σοκολάτα (Dark or black chocolate) Σοκολάτα γάλακτος (Milk chocolate) Άσπρη σοκολάτα (White chocolate) ΣΥΣΤΑΣΗ ΚΑΚΑΟ ΒΟΥΤΥΡΟ ΑΠΟ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ ΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Μακροθρεπτικά συστατικά Μεταλλικά στοιχεία Ιχνοστοιχεία Στερόλες Φυτικές ίνες Βιταµίνες Αµινοξέα Φαινυλαλανίνη (Βιογενείς αµίνες) Τυραµίνη ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΠΟΥ ΡΟΥΝ ΣΤΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Μεθυλοξανθίνες Καφεΐνη Θεοφιλίνη...44 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β: ΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΤΟΥ

4 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙ Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΡΙΖΩΝ ΠΟΥ ΣΧΗΜΑΤΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΕΣ ΣΤΑ ΦΥΣΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Φλαβονοειδή ΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Σύσταση σπόρου κακάο σε πολυφαινόλες ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΩΝ ΤΟΥ ΚΑΚΑΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Μεταβολές των πολυφαινολών ουσιών κατά τη ζύµωση και ξήρανση των σπόρων κακάο Μεταβολές των πολυφαινολικών ουσιών κατά τη βιοµηχανική επεξεργασία Μεταβολές των πολυφαινολών ουσιών κατά το καβούρντισµα Μεταβολές των πολυφαινολών ουσιών κατά την επεξεργασία µε αλκαλικά διαλύµατα ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΣΤΟΥΣ ΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΙΑΘΕΣΙΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΚΑΟ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΕ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΙΑΘΕΣΙΜΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Σύγκριση πολυφαινολικού περιεχόµενου και αντιοξειδωτικής ικανότητας σε προϊόντα κακάο και τρόφιµα πλούσια σε πολυφαινόλες ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΚΑΟ77 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ: ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

5 4.2 ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ (ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ) Αντιοξειδωτικά του κακάο και υγεία (In vitro µελέτες) Αντιοξειδωτικά του κακάο και υγεία (In vivo µελέτες) ΤΑ ΑΝΤΙΟΞΕΙ ΩΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΑΚΑΟ ΚΑΙ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ: ΛΙΠΙ ΙΑ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΟ ΒΑΡΟΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...96 «ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»

6 Ευχαριστίες Στο σηµείο αυτό, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσους συνέβαλαν στην ολοκλήρωση της παρούσης πτυχιακής εργασίας και συγκεκριµένα την καθηγήτρια εφαρµογών, ρ. Σπυριδάκη Άσπα και τον ρ. Ψυλινάκη Εµµανουήλ, ΠΕ Χηµικών για τη συµβουλευτική υποστήριξη, τις τεχνικές παρατηρήσεις, για τη συµµετοχή κατά τη διαδικασία αναζήτησης βιβλιογραφικού υλικού, την παροχή διευκρινιστικών πληροφοριών και τη γενικότερη συµβολή καθ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της πτυχιακής εργασίας. Επίσης, τη φίλη µου Βάσω που µου πρόσφερε σηµαντική βοήθεια στην ολοκλήρωση αυτής της εργασίας. Την οικογένειά µου για την υποστήριξη που µου παρείχαν καθ όλη τη διάρκεια εκπόνησης της παρούσης εργασίας και τέλος τον Αντρέα για την κατανόηση και τη συµπαράστασή του. 6

7 Περίληψη Από τα αρχαία χρόνια, η σοκολάτα έχει χρησιµοποιηθεί ως φάρµακο για ιατρικούς σκοπούς, άλλα και σήµερα, προτείνεται για την πρόληψη διαφόρων χρόνιων νοσηµάτων. Το κακάο και τα προϊόντα του έχουν αποτελέσει αντικείµενο µελέτης κυρίως, λόγω του σηµαντικού πολυφαινολικού περιεχοµένου τους. Οι πολυφαινόλες, κυρίως φλαβανόλες, συνιστούν φυσικό συστατικό του σπόρου κακάο για αυτό τα προϊόντα του όπως η σοκολάτα, θα µπορούσαν να αποτελέσουν λειτουργικά τρόφιµα µε οφέλη στην υγεία των καταναλωτών όπως αυτά που αποδίνονται, στο κόκκινο κρασί και το πράσινο ή το µαύρο τσάι. Παρόλα αυτά, κατά την επεξεργασία των σπόρων κακάο και την περαιτέρω βιοµηχανική παρασκευή της σοκολάτας, υπάρχουν σηµαντικές απώλειες των διαφόρων πολυφαινολών. Σήµερα, µε τον αυστηρό έλεγχο των συνθηκών της διαδικασίας παραγωγής, µπορεί να παρασκευαστεί σοκολάτα υψηλού πολυφαινολικού περιεχοµένου, διατηρώντας το 70% του αρχικών πολυφαινολών. Το κακάο και τα προϊόντα του γνωστά ως, κακαόµαζα, σκόνη κακαό και σοκολάτα (γάλακτος και µαύρη), µπορεί να παρουσιάζουν διαφοροποίηση όσον αφορά το πολυφαινολικό τους περιεχόµενο και τα επίπεδα του αντιοξειδωτικού δυναµικού. Μελέτες έχουν δείξει ότι, η φυσικά επεξεργασµένη εµπορικά διαθέσιµη σκόνη κακάο περιέχει την υψηλότερα επίπεδα φλαβανολών ακολουθούµενη από, τη σοκολάτα ζαχαροπλαστικής, τη µαύρη σοκολάτα και τα υπόλοιπα προϊόντα κακάο. Έχει επίσης αποδειχθεί ότι, η αντιοξειδωτική ικανότητα, η συγκέντρωση συνολικών πολυφαινολών καθώς και φλαβανολών, σχετίζονται πολύ στενά µε το περιεχόµενο του τελικού προϊόντος σε Μη Λιπαρά Στερεά Κακάο. Υπολογίζεται ότι η σοκολάτα αποτελεί την κυριότερη πηγή πρόσληψης προκυανιδινών στα δυτικά Έθνη. Το κακάο και η µαύρη σοκολάτα είναι πλούσιες πηγές πολυφαινολών παρέχοντας κατά µέσο όρο, περισσότερες πολυφαινόλες από ότι, το κόκκινο κρασί, το πράσινο ή µαύρο τσάι καθώς και φρούτα γνωστά για το υψηλό πολυφαινολικό περιεχόµενο τους (Υπερ-Φρούτα). Πρόσφατα επιδηµιολογικά δεδοµένα αποδεικνύουν ότι, η κατανάλωση σοκολάτας µπορεί βελτιώσει την υγεία του καρδιαγγειακού συστήµατος. Επιπροσθέτως, αρκετές µελέτες ανθρώπινης παρέµβασης δείχνουν ότι η κατανάλωση σοκολάτας αυξάνει την παραγωγή και βιοδιαθεσιµότητα του αγγειοδιασταλτικού µονοξειδίου του αζώτου και µπορεί ελαττώσει την πίεση του αίµατος. Προτείνεται ότι, τα θετικά αποτελέσµατα της κατανάλωσης σοκολάτας στην υγεία των αγγείων ασκείται τουλάχιστον εν µέρει από τα αντιοξειδωτικά του κακάο. 7

8 Abstract Since ancient times, chocolate has long been used as a medicinal remedy and been proposed in medicine today for preventing various chronic diseases. Cocoa and cocoa products have received much attention due to their significant polyphenol contents. Polyphenols mainly flavanols, exist as an intrinsic ingredient in cocoa, and thus, cocoa products such as chocolate could become a functional food to confer beneficial health effects to the consumer like it is suggested for red wine and green or black tea. However, during processing of cocoa beans and the further chocolate manufacture there is a remarkable decrease in the polyphenol content. Today, by controlling the process involved in preparing the chocolates, a high-flavonoids chocolate can be produced that preserves up to 70% of the flavonoids present in the finished product. Cocoa and cocoa products, namely cocoa liquor, cocoa powder and chocolates (milk and dark chocolates) may present varied polyphenol contents and possess different levels of antioxidant potentials. Studies have shown that, naturally processed, commercially available cocoa powder contains some of the highest levels of flavan-3-ols, followed by baking chocolate, dark chocolate, and the other cocoa containing foods or beverages. It has also been shown that antioxidant capacity, total polyphenols but also the flavan-3-ols are very closely correlated to the amount of Non Fat Cocoa Solids in foods or beverages. It is estimated that chocolate is a leading source of procyanidin intake in Western nations (18 20%). Cocoa and Dark Chocolate are rich sources of polyphenols providing on average more polyphenols per serving than red wine, green tea or black tea but also some fruits with high polyphenol content (Super Fruits). There is recent epidemiological evidence that chocolate consumption may improve cardiovascular health. Furthermore, human intervention studies indicate that habitual chocolate intake enhances the production and bioavailability of vasodilative nitric oxide and may lower blood pressure. It is proposed that potential beneficial effects of chocolate on vascular health are at least partly mediated by cocoa antioxidants. 8

9 Αντικείµενο πτυχιακής εργασίας Το βασικό αντικείµενο της πτυχιακής αυτής εργασίας είναι η µελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν την περιεκτικότητα των προϊόντων κακάο και σοκολάτας σε αντιοξειδωτικά συστατικά. Επιπλέον, πραγµατοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση των ερευνητικών δεδοµένων σχετικά µε τα οφέλη της σοκολάτας στην υγεία του ανθρώπου από την ανακάλυψη της έως και σήµερα. Εισαγωγή 1. Γενικά στοιχεία Η σοκολάτα είναι ένα τρόφιµο που έχει αγαπηθεί από µικρούς και µεγάλους. Είναι στερεή σε θερµοκρασία δωµατίου, µε σηµείο τήξης ελάχιστα χαµηλότερο από τη θερµοκρασία του σώµατος, µε αποτέλεσµα να λιώνει στο στόµα, διεγείροντας τους γευστικούς κάλυκες. Η κατανάλωση της προκαλεί την έκκριση ενδορφινών, δηµιουργώντας αίσθηµα ευφορίας και ευχαρίστησης. Πολλοί άνθρωποι µάλιστα δηλώνουν ότι είναι εθισµένοι στην κατανάλωση σοκολάτας (chocoholics). Παρασκευάζεται από τους ώριµους καρπούς του κακαόδεντρου (Theobroma cacao), που σηµαίνει τροφή των θεών. Οι καρποί υπόκεινται σε ζύµωση, ξήρανση, καβούρντισµα, αποφλοίωση και άλεσµα, οπότε προκύπτει µια ρευστή µάζα, η κακαόµαζα. Η κακαόµαζα, που αποτελεί την πρώτη ύλη για την παραγωγή σοκολάτας, περιέχει λίπος, σάκχαρα, πρωτεΐνες, ανόργανα συστατικά, πολυφαινόλες, καφεΐνη, θεοβρωµίνη κ.α.. Η σύσταση της παραγόµενης σοκολάτας σε αντιοξειδωτικές ουσίες εξαρτάται από την επεξεργασία που υφίσταται και από τον τύπο της σοκολάτας, κυρίως σοκολάτα υγείας, γάλακτος και άσπρη σοκολάτα. Τα τελευταία χρόνια η σοκολάτα λόγω της ευρύτατης χρήση της στην παρασκευή ροφηµάτων, γλυκών και εδεσµάτων µε υψηλό θερµιδικό περιεχόµενο (λόγω υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, ζωικά λιπαρά κ.λπ.) έχει συσχετιστεί µε ασθένειες του δυτικού τρόπου ζωής όπως παχυσαρκία, καρδιαγγειακά νοσήµατα, διαβήτης κ.α.. Ως εκ τούτου, πολλοί γιατροί τείνουν να προειδοποιούν τους ασθενείς σχετικά µε τους πιθανούς κινδύνους στην υγεία από την κατανάλωση µεγάλης ποσότητας προϊόντων που περιέχουν σοκολάτα. Ωστόσο, η γνώµη του κόσµου και των ειδικών για την κατανάλωση σοκολάτας τείνει να αναστραφεί καθώς ολοένα και περισσότερες µελέτες αποκαλύπτουν τις ευεργετικές ιδιότητες του κακάου και της µαύρης σοκολάτας στην υγεία µας. Τα οφέλη στη υγεία µπορεί να αποδοθούν στη µεγάλη περιεκτικότητα του κακάου σε αντιοξειδωτικές, φαινολικές ενώσεις 9

10 οι οποίες συµβάλουν στην πρόληψη ασθενειών που σχετίζονται µε το σύγχρονο τρόπο ζωής περιλαµβάνοντας την υπέρταση, τα καρδιαγγειακά νοσήµατα, το διαβήτη και τον καρκίνο. 1.1 Η ιστορία της σοκολάτας (Theobromatis Semina) Πριν χρόνια περίπου, στη σκιά των µεγάλων δέντρων της ζούγκλας του Αµαζόνιου, ανατολικά από τις Άνδεις, πρωτοεµφανίζεται ένα θαµνώδες δέντρο, που έµελλε να γίνει γνωστό και αγαπητό σε ολόκληρη τη γη. Τόσο οι ιθαγενείς που το ανακάλυψαν, όσο και οι µετέπειτα µελετητές του, γοητεύτηκαν τόσο πολύ από αυτό και κατάλαβαν ότι αυτό το δέντρο είχε κάτι το ιδιαίτερο και του έδωσαν το όνοµα Theobroma cacao από τις ελληνικές λέξεις «θεός» και «βρώση» ή αλλιώς «τροφή των θεών». Ο καρπός του κακαόδεντρου είναι η βασική πρώτη ύλη για ένα από τα δηµοφιλέστερα τρόφιµα όλων των εποχών, τη σοκολάτα για την οποία λέγεται, ότι κατέχει ευεργετικές ιδιότητες για τη ψυχοσωµατική υγεία του ανθρώπινου οργανισµού (1,2). Τα πρώτα στοιχεία για την κατανάλωση σοκολάτας προέρχονται από το 1600 π.χ. στην περιοχή Honduras, όπου οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν σκεύη ειδικά σχεδιασµένα στα οποία πιστεύεται πως οι Αζτέκοι έπιναν το κακάο σε υγρή µορφή χιλιάδες χρόνια πριν. Το 16 ο αιώνα ο αυτοκράτορας των Αζτέκων, Μοντεζούµα ήταν λάτρης του κακάο και το αποκαλούσε «θεϊκό» ποτό που δίνει στον οργανισµό αντοχή και καταπολεµά την κούραση (Hernán Cortés, 1519) Καλλιέργεια κακαόδεντρου στην αρχαιότητα Οι πρώτες καλλιέργειες του κακαόδεντρου (Theobroma Cacao) έγιναν πριν χιλιάδες χρόνια από την φυλή των Μάγια, οι οποίοι ανακάλυψαν και τον τρόπο επεξεργασίας του καρπού για την παραγωγή ροφήµατος. Ακόµη και λαοί που δεν είχαν τα µέσα για να το καλλιεργήσουν, όπως οι Αζτέκοι, προµηθεύονταν µεγάλες ποσότητες του καρπού προκειµένου να απολαύσουν το θαυµατουργό ρόφηµα. Ο Ινδιάνικος θρύλος των Αζτέκων λέει, ότι οι σπόροι του κακάο ήρθαν από τον παράδεισο, και ότι η βρώση του καρπού του κακαόδεντρου τους προσέδιδε δύναµη και σοφία. Αρχαία χρονικά αναφέρουν ότι οι Αζτέκοι πίστευαν ότι ο θεός Κετσαλκοάτλ ταξίδεψε στη γη, πάνω στην αχτίδα φωτός του Αυγερινού, φέρνοντας µαζί του το κακαόδεντρο από τον παράδεισο και να το προσφέρει στους ανθρώπους. Ο τρόπος παρασκευής του ήταν ιδιαίτερος αφού τον είχαν διδαχθεί από τους θεούς. Έµαθαν πώς να καβουρδίζουν και να αλέθουν τους σπόρους, παρασκευάζοντας µια θρεπτική πάστα, διαλυτή στο νερό. Η προετοιµασία του ως ρόφηµα γινόταν µε παρόµοια διαδικασία όπως τα φύλλα τσαγιού. Αφού έτριβαν τους σπόρους µε την σκόνη αρωµάτιζαν 10

11 ένα µίγµα από βανίλια, καλαµπόκι, κόκκινες πιπεριές και ζεστό νερό. Αυτό το ρόφηµα είχε την ονοµασία «σοκολάτλ» δηλαδή «πικρό νερό» και θεωρούνταν δυναµωτικό, χωνευτικό και φάρµακο για όλες τις ασθένειες. Ακόµα και σήµερα ο τρόπος παρασκευής σε κάποια σηµεία έχει µείνει ο ίδιος αφού χρησιµοποιούµε ζεστό νερό προκειµένου να απελευθερωθούν οι ενεργές ουσίες και το άρωµα του κακάο. Οι κόκκοι του κακάο ήταν πολύτιµοι εκείνη την εποχή, αφού ήταν ισότιµοι µε το χρυσάφι και σε πολλές περιπτώσεις τους χρησιµοποιούσαν στις συναλλαγές τους ως νόµισµα. Σε πολλές περιπτώσεις ακόµα, τους θεωρούσαν την καλύτερη προσφορά για ένα θεό. Ο Κολόµβος, όταν πρώτος ανακάλυψε την Αµερική, ανακάλυψε µαζί µε αυτήν το κακάο και το κακαόδεντρο (3,4) Εισαγωγή σπόρων κακάο στην Ευρώπη του 16 ου αιώνα και παρασκευή σοκολάτας Με την ανακάλυψη του Νέου Κόσµου, το κακάο ήρθε στην Ευρώπη τον 16 ο αιώνα. Μετά το τέταρτο ταξίδι του και την επιστροφή του στην Ισπανία το 1502 ο Κολόµβος έφερε µαζί του και τους σπόρους κακάο. Οι Ισπανοί που µετανάστευσαν στο Μεξικό το έτος 1519 γνώρισαν το ρόφηµα του κακάο από τους Αζτέκους. Από την Ισπανία το κακάο έφτασε στην Ιταλία και την Γαλλία µερικές εκατοντάδες χρόνια µετά και στα µέσα του 17 ου αιώνα, καταστήµατα που εµπορευόταν κακάο έκαναν την εµφάνισή τους στο Ηνωµένο Βασίλειο. Στα µέσα του 18 ου αιώνα άρχισε η παρασκευή κακάο στην Μασαχουσέτη µε πρώτη ύλη κακάο που προερχόταν από φυτείες στις υτικές Ινδίες και την κεντρική Αµερική. Το 1828 ένας Ολλανδός ονόµατι Van Houten κατάφερε να βρει µια συνταγή για παραγωγή σοκολάτας σε σκόνη, συµπιέζοντας το βούτυρο από κακάο, το οποίο προερχόταν από τους ψηµένους και σπασµένους σπόρους κακάο, µε την βοήθεια ανθρώπινου δυναµικού. Το 1847, ο Fry, στο Bristol της Αγγλίας, χρησιµοποίησε ατµοµηχανές και έφτιαξε το πρώτο εργοστάσιο παραγωγής απλής σοκολάτας σε µορφή µπάρας. Τελικά το 1875, ένας Ελβετός παραγωγός ο Daniel Peter στη Γενεύη, πρόσθεσε γάλα σε σκόνη στην ήδη υπάρχουσα συνταγή και έβγαλε στο εµπόριο τη σοκολάτα γάλακτος (1,3,5). 11

12 1.2 Σοκολάτα και υγεία Στην Ευρώπη η σχέση µεταξύ σοκολάτας και υγείας υπάρχει από την εποχή του Κολόµβου και των περίφηµων ταξιδιών του στην Νέα Γη. Το xoxolatl ήταν ο πολύτιµος θησαυρός που έφεραν οι εξερευνητές πίσω στην Ισπανία. Στην αρχή ήταν πολύ πυκνό σε σύσταση επειδή παρασκευάζονταν από κακάο, αλεύρι και µπαχαρικά. Με το πέρασµα του χρόνου όµως η συνταγή βελτιώθηκε µε την προσθήκη ζάχαρής από της Ανατολικές Ινδίες και βανίλιας από το Μεξικό. Όταν µεταφέρθηκε στα τραπέζια των Ευρωπαίων, οι χριστιανοί εκείνης της εποχής την αντιµετώπισαν µε καχυποψία σε σηµείο που την θεωρούσαν αµαρτία λέγοντας ότι είναι ένα επικίνδυνο, µαύρο καυτό υγρό που διεγείρει τις σκοτεινότερες αισθήσεις του ανθρώπου. Η εκκλησία ανακοίνωσε αυτή την εποχή ότι όποιος κατά την διάρκεια της νηστείας του έπινε σοκολάτα τότε θα έσπαγε την θρησκευτική του νηστεία. Η παράνοια έφτασε σε τέτοιο σηµείο ώστε επιτρεπόταν να πίνει κάποιος σοκολάτα µόνο για ιατρικούς λόγους. Η σοκολάτα µαζί µε το τσάι και τον καφέ θεωρούνταν ουσίες ωφέλιµες για την υγεία. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα να αυξηθεί το εµπόριο αυτών των εξωτικών προϊόντων. Ωστόσο οι απόψεις της ιατρικής κοινότητας της εποχής διίστανται σχετικά µε το αν η σοκολάτα είχε θεραπευτικές ή όχι ιδιότητες. Σύντοµα η σοκολάτα έγινε πολύ δηµοφιλής. Ο κατακτητής Hernand Cortes είχε απευθυνθεί στην Βασιλική αυλή της Ισπανίας λέγοντας ότι ήταν ένα ρόφηµα θαύµα. Ακόµη λέγονταν ότι ο Montezuma το έπινε προκειµένου να µπορεί να ικανοποιεί τις πολλές του συζύγους. Οι πρώτοι συγγραφείς που ανέφεραν το κακάο ως θεραπευτικό ανέφεραν τι επιπτώσεις είχε στον λαό του Νέου Κόσµου. Σύµφωνα µε τον M. De La Cruz, ο οποίος ήταν καθηγητής στο κολλέγιο της Santa Cruz στο Μεξικό της Ισπανίας το 1536, η σοκολάτα χρησιµοποιείτο για την θεραπεία της δυσκοιλιότητας, οδοντικά προβλήµατα, δυσεντερία, ουρικής αρθρίτιδας, και πολλών άλλων ασθενειών. Ο Ισπανός µοναχός, Bernardino de Sahagun, ήταν ο συγγραφέας ενός πολύ ενδιαφέρον εγχειρίδιου του «Florentine Codex» το οποίο περιείχε όλη την πήρα του σχετικά µε το κακάο από αυτά που είχε δει ως ιερέας στα ταξίδια του στον Νέο Κόσµο. Στο συγκεκριµένο έγγραφο προειδοποιούσε σχετικά µε την κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας ροφήµατος κακάο από άψητους σπόρους και σύστηνε κατανάλωση µε µέτρο. ήλωνε ότι η κατανάλωση µεγάλων ποσοτήτων ωµών σπόρων κακάο σε ρόφηµα έφερνε στους πότες σύγχυση και αναστάτωση ενώ η κατανάλωση µε µέτρο ήταν τονωτική και αναζωογονητική. Ένας άλλος ιερέας ο Agustı`n Davilla Padilla το συνιστούσε για την θεραπεία νόσων των νεφρών. Το 1577 ο Francisco Hermandez ανέφερε ότι χρησιµοποιείτο για την θεραπεία νόσων στο συκώτι (3,4). 12

13 1.2.1 Ιατρική χρήση κακάο και οι ευεργετικές του ιδιότητες Στο παρελθόν το κακάο και η σοκολάτα θεωρούταν φάρµακο για πολλές ασθένειες αλλά σταδιακά µε το πέρασµα των χρόνων η ιατρική τους χρήση µειώθηκε. Πρόσφατες έρευνες όµως επιβεβαιώνουν αυτό τον ρόλο του κακάο και το εντάσσουν στην καθηµερινή µας διατροφή. Συγκεκριµένα οι πολυφαινόλες (και ιδιαίτερα τα φλαβονοειδή και κυρίως µια οµάδα φλαβονοειδών που ονοµάζεται φλαβανόλες-περιέχονται σε µεγάλες ποσότητες στους σπόρους κακάο) µπορούν να επιφέρουν ευεργετικά αποτελέσµατα στην λειτουργία των αγγείων, να µειώσουν τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή νοσηρότητα και θνησιµότητα και να συµβάλουν στην πρόληψη πολλών χρόνιων νοσηµάτων. Τα συστατικά της σοκολάτας ωφελούν στα παρακάτω: Καρδιαγγειακά νοσήµατα: Αύξηση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, µείωση της αρτηριακής πίεσης, µείωση της συσσώρευσης των αιµοπεταλίων και βελτιωµένη ευαισθησία στην ινσουλίνη είναι µερικά από τα αποτελέσµατα που έχει η κατανάλωση τροφίµων πλούσιων σε φλαβανόλες. Αναπνευστικά προβλήµατα: Η σοκολάτα χρησιµοποιείται για την θεραπεία του βήχα. Η θεοβρωµίνη που περιέχει καταστέλλει την πνευµονογαστρική δραστηριότητα, η οποία είναι υπεύθυνη για τον βήχα, χωρίς να έχει αρνητικές επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό και κεντρικό νευρικό σύστηµα, όπως υπνηλία. Οδοντικά προβλήµατα: Οι τανίνες στην σοκολάτα, οι οποίες περιέχουν πολυυδροξυφαινόλες (6%), είναι οι κύριες ενώσεις που ωφελούν τα δόντια. Το κακάο και η µαύρη σοκολάτα µπορούν να µειώσουν το µικροβιακό φορτίο στο στόµα, να ανακουφίσουν την αιµορραγία στα ούλα, να βελτιώσουν την δύσοσµη αναπνοή και να µειώσουν τον κίνδυνο της τερηδόνας. υσκοιλιότητα, δυσεντερία, δυσπεψία: Μεταξύ των µετάλλων που περιέχονται στην σοκολάτα, το µαγνήσιο διορθώνει την οξύτητα και βελτιώνει την πέψη αντιµετωπίζοντας έτσι τις επιπτώσεις της αδυναµίας στο στοµάχι. Επίσης τα αλκαλοειδή είναι επωφελή για την θεραπεία της διάρροιας. ερµατικά προβλήµατα: Για εκατοντάδες χρόνια το βούτυρο του κακάο ήταν η τέλεια θεραπεία για το ερεθισµένο δέρµα. Πρόσφατες µελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση σοκολάτας µπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του δέρµατος και να µειώσει τις ρυτίδες, αφού περιέχει λιπαρά και αντιοξειδωτικά, που βοηθούν στην προστασία της εξωτερικής στοιβάδας του δέρµατος προφυλάσσοντας το από φθορές και κλειδώνοντας σε αυτό την υγρασία. Αφροδισιακά: Η κατανάλωση σοκολάτας είναι ευρέως γνωστό ότι διεγείρει την έκκριση των ενδορφινών, ουσίες που παράγουν µια θετική αίσθηση παρόµοια µε αυτή 13

14 της διέγερσης ενός δροµέα που µόλις έχει τρέξει. Επίσης η σοκολάτα περιέχει σεροτονίνη, ένα νευροδιαβιβαστή που δρα ως αντικαταθλιπτικό φάρµακο. Η φαινυλαιθυλαµίνη (PEA) που υπάρχει στην σοκολάτα µπορεί να ευθύνεται για τις «ροµαντικές» συσχετίσεις που έχουµε για την σοκολάτα, αφού η φαινυλαιθυλαµίνη αυξάνει την σεροτονίνη και τα επίπεδα ενδορφίνης και εποµένως την λίµπιντο του οργανισµού. Συναισθήµατα που µιµούνται τον τρόπο που νιώθουµε όταν είµαστε ερωτευµένη µπορεί να είναι η αιτία που κάποιοι άνθρωποι εθίζονται στην σοκολάτα. Ηπατική νόσο: Η σοκολάτα περιέχει ισχυρά αντιοξειδωτικά, τα οποία µειώνουν την µεταγευµατικού βαθµού πυλαία υπέρταση που σχετίζεται µε δυσλειτουργία του ενδοθηλίου. Νεφρική νόσο: Με την περιεκτικότητα της σε κάλιο, η σοκολάτα µπορεί να τονώσει την ροή των ούρων. Υποχόνδρια µελαγχολία: Έντονη επιθυµία για σοκολάτα µπορεί να οφείλεται σε βιολογικούς οµοιοστατικούς µηχανισµούς που λειτουργούν για να ανακουφίζουν την δυσφορία µέσω των ενδορφινών οι οποίες διευθετούν τον µεταιχµιακό φλοιό µε τη µεσολάβηση ενεργοποίησης. Οι γιατροί στο παρελθόν πίστευαν ότι η σοκολάτα είχε πολλά οφέλη για τους ηλικιωµένους, γιατί τα γερατειά θεωρούταν ένα στάσιµο-ψυχρό στάδιο και σύµφωνα µε τους κανόνες της αρχαίας ιατρικής ήταν αναγκαίο να έρχονται σε επαφή µε ζεστές ουσίες όπως η σοκολάτα. Οι αδυναµίες των ηλικιωµένων, τα άσπρα µαλλιά, οι ρυτίδες και η γρήγορη απώλεια της ενέργειας θεραπευόταν µε την σοκολάτα. Στην πραγµατικότητα, η αγγειακή ανταπόκριση στο πλούσιο σε φλαβανόλες κακάο αυξάνεται µε την πάροδο της ηλικίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι το κακάο βελτιώνει την φυσιολογική λειτουργία του ενδοθηλίου σε µεγαλύτερο βαθµό σε άτοµα µεγαλύτερης ηλικίας απ ότι σε νεότερα υγιή άτοµα. Αυτό µπορεί να οφείλεται στο ότι τα αποτελέσµατα που έχει το κακάο στα αγγεία (ενεργοποιώντας την αγγειακή σύνθεση του οξειδίου του αζώτου) είναι πιο έντονα στους ηλικιωµένους, στους οποίους η λειτουργία του ενδοθηλίου τίθεται σε κίνδυνο και οι οποίοι έχουν γενικά υψηλότερη αρτηριακή πίεση. Οι αντιγηραντικές ιδιότητες της µαύρης σοκολάτας σχετίζονται επίσης µε τον ευεργετικό της ρόλο στην λειτουργία του εγκεφάλου. Η µαύρη σοκολάτα έχει βρεθεί ότι ωφελεί την λειτουργία του εγκεφάλου, συµπεριλαµβανοµένης της µνήµης και της ροής του αίµατος στον εγκέφαλο. Η σοκολάτα περιέχει επίσης βιταµίνη C και αντιοξειδωτικά φλαβονοειδή. Τα κύρια συστατικά τον φλαβονοειδών είναι οι πολυφαινόλες, όπως για παράδειγµα η κατεχίνη, η επικατεχίνη και οι προκυανιδίνες, οι οποίες προστατεύουν τον εγκέφαλο (και άλλα σηµεία του κεντρικού νευρικού συστήµατος) από πιθανές βλάβες που προκαλούνται από τις ελεύθερες ρίζες. Επίσης αυξάνουν τα επίπεδα της σεροτονίνης στον 14

15 εγκέφαλο µε αποτέλεσµα να αυξάνουν την αποτελεσµατικότητα των συνάψεων του. Τα φλαβονοειδή που περιέχονται στην σοκολάτα έχουν επιπτώσεις στους τροφικούς νευρώνες και µπορεί να επηρεάσουν νευρολογικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιµερ. Σχετικά µε την καρδιαγγειακή υγεία, τα κλινικά στοιχεία δείχνουν µια ευεργετική επίδραση του κακάο στην αρτηριακή πίεση, την αντίσταση στην ινσουλίνη και στη λειτουργία των αγγείων και των αιµοπεταλίων (1,3,6). 1.3 Καλλιέργεια κακαόδεντρου στη σύγχρονη εποχή Το κακαόδεντρο αποτελεί ένα αειθαλές δέντρο που το συναντάµε στα τροπικά δάση των ανατολικών ισηµερινών περιοχών των Άνδεων. Το ύψος του κακαόδεντρου κυµαίνεται από 4-8 (συνήθως) έως και 12µέτρα. Τα φύλλα του είναι απαλά, µε δερµατώδη υφή, επιµήκη που φθάνουν έως και τα 30 εκατοστά. Τα άνθη του εµφανίζονται στον κορµό και στα κλαδιά, είναι άοσµα και έχουν άσπρο, ροζ, κίτρινο ή λαµπρό κόκκινο χρώµα. Οι καρποί του (cocoa pod) είναι µεγάλοι, ωοειδείς, κιτρινοκάστανοι έως µωβ και ωριµάζουν σε 4-6 µήνες. Οι ώριµοι καρποί έχουν µήκος και διάµετρο περίπου 35 και 12 εκατοστά αντίστοιχα. Κάθε καρπός περιέχει ωοειδή σπέρµατα (cocoa bean) καλυµµένα από µια γλυκόπικρη, άσπρη γλοιώδη σάρκα (7). Εικόνα 3: Κακαόδεντρο σε περίοδο καρποφορίας 15

16 Οι καρποί του κακάο ευδοκιµούν καλύτερα στην τροπική ζώνη σε γεωγραφικό πλάτος 23 ο βόρεια και νότια του ισηµερινού. Σε αυτές τις περιοχές τα κακαόδεντρα, τα οποία ανήκουν στην οικογένεια «Sterculiaceae», γίνονται ψηλά µε λεπτούς κορµούς. Μεγαλώνουν στη σκιά πολύ ψηλών δέντρων όπως τα φοινικόδεντρα και οι µπανανιές. Αν µπορούσαν να µεγαλώσουν χωρίς να περιορίζονται από άλλα δέντρα τα κακαόδεντρα θα έφταναν εύκολα τα 10-12µέτρα ύψος. Οι κορµοί τους έχουν πάχος µόλις 20εκατοστά οπότε για τη διευκόλυνση της συγκοµιδής κλαδεύονται σε ύψος 6-8µέτρων. Ένα από τα ιδιαίτερα βοτανικά χαρακτηριστικά του κακαόδεντρου είναι ότι τα άνθη αναπτύσσονται απευθείας από τον κορµό. Μπορεί επίσης να καρποφορεί άνθη, άγουρους και ώριµους καρπούς ταυτόχρονα. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που οι Ινδιάνοι της Κεντρικής Αµερικής τιµούσαν το κακαόδεντρο ως ιερό. Ένα δέντρο έχει περίπου λευκοκίτρινα ή κοκκινωπά άνθη κάθε χρόνο, αν και µόνο ένα µικρό µέρος αυτών γονιµοποιείται από τα έντοµα. Για µεγαλύτερη συγκοµιδή χρησιµοποιείται η τεχνητή γονιµοποίηση, µια διαδικασία που απαιτεί σταθερό χέρι κατά την εφαρµογή της γύρης. Αν η γονιµοποίηση είναι επιτυχηµένη, οι νέοι καρποί θα εµφανιστούν µετά από περίπου 14 ηµέρες. Εικόνα 4: Εσωτερικό καρπού κακάο και κέλυφος Οι µεγαλύτερες περιοχές καλλιέργειας κακάο στον κόσµο βρίσκονται στην Αφρικάνική ήπειρο. Περίπου το 68% της παγκόσµιας σοδιάς προέρχεται από εκεί. Το 90% του ακατέργαστου κακάο µεγαλώνει στην Ασία και την Ωκεανία και µόνο το 13% στην Καραϊβική και την Κεντρική και Νότια Αµερική. Οι περιοχές από όπου προέρχονται τα κακαόδεντρα στην Κεντρική και Νότια Αµερική, εδώ και πολύ καιρό έχουν χάσει τη θέση τους στην παγκόσµια αγορά από την Αφρική και στη δεκαετία του 1990, κυριεύτηκαν από την Νοτιοανατολική Ασία. Στην Αφρική, η Ακτή Ελεφαντοστού ήταν πρωτοπόρος, αλλά τώρα οι σηµαντικές χώρες καλλιέργειας κακάο είναι η Γκάνα, η Νιγηρία και το Καµερούν. Επιπλέον, η 16

17 Ιάβα, η Σουµάτρα στην Ινδονησία και η Παπούα-Νέα Γουινέα είναι οι κύριοι παραγωγοί κακάο στην Νοτιοανατολική Ασία και την Ωκεανία. Στην Νότια και την Κεντρική Αµερική, ηγέτες είναι η Βραζιλία, το Εκουαδόρ, η Κολοµβία, το Μεξικό και η Βενεζουέλα, ενώ στην Καραϊβική, παράγεται κυρίως στο Τρινιντάντ και τη οµινικανή ηµοκρατία (4). Στον παρακάτω χάρτη παρουσιάζονται οι κυριότερες χώρες παραγωγής κακάο παγκοσµίως. Εικόνα 5: Καλλιέργεια κακάο ανά τον κόσµο Κλιµατικές και περιβαλλοντικές προϋποθέσεις ανάπτυξης Το κακάο αναπτύσσεται σε περιοχές µε αυξηµένη βροχόπτωση ( mm το χρόνο), αλλά το ιδανικό κυµαίνεται από 1500 έως 2500mm όµοια κατανεµηµένη καθ όλο το χρόνο. Σαν φυτό προτιµά υψηλή υγρασία κατά τη διάρκεια της ηµέρας έως 70-80% (έως 100% το βράδυ και θερµοκρασία από o C. Το έδαφος πρέπει να έχει βάθος πάνω από 1,5 µέτρο µε υψηλή υγρασία και ουδέτερο έως ελαφρά όξινο PH =5 έως 7,5 (8). 1.4 Ποιότητες και ποικιλίες σπόρου κακάο Στη υτική Αφρική, η ποικιλία που καλλιεργείται κυρίως είναι η Φοραστέρο (Ισπανική λέξη για το «ξένος»), γνωστή και ως «κακάο του καταναλωτή». Αυτό το κακαόδεντρο είναι λιγότερο ευαίσθητο σε ασθένειες από ότι οι πιο ποιοτικές ποικιλίες και πολύ πιο παραγωγικό. Η γεύση του είναι πιο ήπια και µερικές φορές πικρή. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα στην παραγωγή σοκολάτας να προστίθεται περισσότερη ζάχαρη και γάλα σε σκόνη και γι αυτό τα φθηνά προϊόντα κακάο και σοκολάτας γίνονται από Φοραστέρο. Η µόνη εξαίρεση είναι το Νάσιοναλ που καλλιεργείται αποκλειστικά στο Εκουαδόρ και είναι καλής ποιότητας και πολύ αρωµατικό Φοραστέρο. Επίσης πολύ γνωστή είναι και η ποικιλία Αρίµπα (4). 17

18 1.4.1 Κριόλο και Πορσελάνα έναντι Τρινιτάριο στην αγορά του κακάο Οι καλύτερες ποικιλίες είναι η βάση για τη γκουρµέ σοκολάτα υψηλής ποιότητας. Η καλύτερη ποικιλία από τις πιο διαδεδοµένες ονοµάζεται Κριόλο (ισπανική λέξη για το «αριστοκρατικός»), η οποία αποτελεί λιγότερο από το 1% της παγκόσµιας σοδειάς. Το Κριόλο µεγαλώνει κυρίως στη Βενεζουέλα (στη Λίµνη Μαρακαΐµπο) και στις γειτονικές περιοχές της Κολοµβίας. Οι ειδικοί έχουν διαχωρίσει κάποιες υποποικιλίες του Κριόλο, όπως το Οκουµάρε, το υβρίδιο Τρινιτάριο και του Χουάο, οι οποίες µεγαλώνουν στην ακτή της Βενεζουέλας. Εκτός στο ότι υπερτερούν όχι µόνο σε γεύση αλλά και σε άρωµα, το γεγονός που τις ξεχωρίζει είναι ότι σε αυτές τις ποικιλίες ανήκει το σπάνιο και αρκετά ακριβό Πορσελάνα, το οποίο θεωρείται ως η καλύτερη ποικιλία κακάο στον κόσµο. Μεταξύ του απλού Φοραστέρο και του µεγαλοπρεπούς Κριόλο υπάρχει η τρίτη και τελευταία κατηγορία κακάο, το Τρινιτάριο. ηµιουργήθηκε όταν µια φυτεία Κριόλο καταστράφηκε και σ αυτήν οι εργάτες φύτεψαν Φοραστέρο. Οι δύο ποικιλίες διασταυρώθηκαν και βγήκε το Τρινιτάριο, το οποίο αποδείχθηκε ότι είχε σηµαντικά περισσότερη σοδιά από το Κριόλο και πολύ πιο πλούσια γεύση από το Φοραστέρο. Για τους λόγους αυτούς θεωρείται η πιο σηµαντική ποικιλία κακάο(4). Εικόνα 6: Σχεδιάγραµµα δηµιουργίας ποικιλίας Τρινιτάριο 1.5 Συγκοµιδή καρπών κακάο Οι ανώριµοι καρποί του κακάο έχουν µια ποικιλία χρωµάτων, από τα οποία επικρατούν το πράσινο, το κόκκινο-καφέ και το βιολετί. Καθώς επέρχεται η ωρίµανση το χρώµα τους τείνει προς το κίτρινο και το πορτοκαλί, ιδιαίτερα κοντά στις ρυτίδες του καρπού (το µέγεθός τους είναι περίπου όσο ένα µεγάλο πεπόνι). 18

19 Η συγκοµιδή των καρπών από ένα δέντρο µπορεί να διαρκέσει και ένα χρόνο αφού κάθε καρπός στο ίδιο δέντρο βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο ωρίµανσης. Αν και το κακαόδεντρο παράγει άνθη και καρπούς όλο το χρόνο, η συγκοµιδή συνήθως γίνεται από τον Οκτώβριο µέχρι και το Μάρτιο, όταν µαζεύεται περίπου το 80% της παγκόσµιας σοδιάς. Στην Αφρική, όπου υπάρχουν εναλλασσόµενες περίοδοι δυνατών βροχών και ανοµβριών, η κύρια συγκοµιδή συνήθως ξεκινάει στο τέλος της περιόδου των βροχών και διαρκεί µέχρι την αρχή της περιόδου ανοµβρίας. Εικόνα 7,8: Καρποί κακάο σε διάφορα στάδια ωρίµανσης µετά από συγκοµιδή Η συλλογή γίνεται κόβοντας προσεκτικά τον καρπό από το κλαδί, µε τη βοήθεια µεγάλων µαχαιριών και κονταριών από µπαµπού µε τεράστιες λεπίδες, έτσι ώστε να µην τραυµατιστεί η περιοχή. Στη συνέχεια, τα κοψίµατα στα δέντρα σφραγίζονται, καθώς στο ίδιο σηµείο θα ξαναβγούν οι µελλοντικοί καρποί. Ένα δέντρο δίνει περίπου καρπούς το χρόνο και είναι πιο παραγωγικό από το 10 ο µέχρι το 40 ο έτος της ηλικίας του. Σε κάθε καρπό κακάο υπάρχουν από 25 έως 50 σπόροι σε σχήµα αυγού, σε πέντε µακριές σειρές, που περιβάλλονται από µια γλυκιά άσπρη σάρκα. Αν και σε αυτό το στάδιο έχουν µια ουδέτερη απόχρωση και δε µυρίζουν, έχουν ήδη ότι χρειάζεται για να µετατραπούν σε κακαόµαζα και αργότερα σε σοκολάτα (4,9). 19

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α: 2. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΚΑΟ 2.1 Από τους σπόρους κακάο στη σοκολάτα- Στάδια επεξεργασίας των καρπών κακάο Εικόνα 9: Μορφολογία σπόρου κακάο Οι καρποί του κακάο (cocoa pods) µέσα τους κρύβουν τους σπόρους (cocoa beans), οι οποίοι µετά από κατάλληλη επεξεργασία, µετατρέπονται σε «καφέ χρυσό» όπως ήταν γνωστή για αιώνες η σοκολάτα. Από τους σπόρους, µε κατάλληλη επεξεργασία µπορεί να ληφθεί µια ευρεία σειρά προϊόντων (σκόνη, υγρό κακάο, σοκολάτες κ.α.) µε βάση το κακάο. Συνήθως η επεξεργασία περιλαµβάνει τη ζύµωση και αποξήρανση των σπόρων κακάο. Στη συνέχεια οι σπόροι καβουρντίζονται, αφαιρείται το προστατευτικό κέλυφος και τεµαχίζονται ώστε να προκύψουν µικρά τεµάχια σπόρων (cocoa nibs). Οι κόκκοι αυτοί µε περαιτέρω άλεση µπορεί να µετατραπούν σε παχύρρευστο παρασκεύασµα γνωστό ως (κακαόµαζα- cocoa mass ή cocoa liquor) από το οποίο µπορεί να διαχωριστεί το λίπος, δηλαδή το βουτυροκακάο (cocoa butter) και το στερεό υπόλειµµα µετατρέπεται σε σκόνη κακάο (cocoa powder). Η σοκολάτα µπορεί να παρασκευαστεί απευθείας από κακαόµαζα ή από ανάµιξη σκόνης κακάο και βουτυροκακάο και άλλων συστατικών µε περαιτέρω επεξεργασία (4). 20

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΟΦΙΑΝΟΥ

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΟΦΙΑΝΟΥ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΑΠΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΣΟΦΙΑΝΟΥ H ΑΡΧΗ ΤΗΣ!!!! Οι πίθηκοι της Κεντρικής Αμερικής ήταν οι πρώτοι που βρήκαν το κακάο βρώσιμο και απολαυστικό, όχι ο άνθρωπος. Έτρωγαν τον γλυκό, δροσιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των

Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των Μεσογειακή διατροφή είναι όρος που επινοήθηκε από τον φυσιολόγο Άνσελ Κις για να περιγράψει το μοντέλο διατροφής, το οποίο ακολουθούσαν οι λαοί των μεσογειακών χωρών που συμπεριλαμβάνονταν στη Μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 59 (1) Προϊόντα κακάο και σοκολάτας που προορίζονται για τη διατροφή του ανθρώπου.

Άρθρο 59 (1) Προϊόντα κακάο και σοκολάτας που προορίζονται για τη διατροφή του ανθρώπου. Άρθρο 59 (1) Προϊόντα κακάο και σοκολάτας που προορίζονται για τη διατροφή του ανθρώπου. 1. Οι διατάξεις του άρθρου αυτού εφαρμόζονται στα προϊόντα κακάο και σοκολάτας τα οποία προορίζονται για τη διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φουντουκιού:

Η ιστορία του φουντουκιού: ΤΟ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ : Η ιστορία του φουντουκιού: Σύμφωνα με ιστορικά ευρήματα, τα φουντούκια πρωτοεμφανίστηκαν στις περιοχές της Σουηδίας, Δανίας και Γερμανίας κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική εποχή. Η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

CAMU CAMU Βιταμίνη C. Άοσμη ΚΡΕΜΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ από καρύδα. Ασταξανθίνη ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ. 100% Βιολογικά Απολαύστε τη ζωή, μείνετε υγιείς!

CAMU CAMU Βιταμίνη C. Άοσμη ΚΡΕΜΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ από καρύδα. Ασταξανθίνη ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ. 100% Βιολογικά Απολαύστε τη ζωή, μείνετε υγιείς! CAMU CAMU Βιταμίνη C Άοσμη ΚΡΕΜΑ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ από καρύδα Ασταξανθίνη ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ 100% Βιολογικά Απολαύστε τη ζωή, μείνετε υγιείς! Royal Green Camu Camu Βιταμίνη C Βιταμίνη C από 100% φυσικές τροφές Camu

Διαβάστε περισσότερα

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί;

Για πόσο χρονικό διάστημα παραμένει φρέσκος ο καφές αφού ανοιχτεί; ΚΑΦΕΣ AURILE Γενικές Πληροφορίες Πώς καβουρδίζεται ο καφές Aurile; Ο καφές Aurile καβουρδίζεται για περίπου 20 λεπτά στους 210 C (ο τρόπος αυτός είναι γνωστός ως American Roast). Κατά τη διάρκεια του καβουρδίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της ζάχαρης

Η ιστορία της ζάχαρης ΖΑΧΑΡΗ Η ιστορία της ζάχαρης H λέξη ζάχαρη προέρχεται ετυμολογικά από την σανσκριτική λέξη śarkara, που αρχικά σήμαινε άμμος ή χαλίκι. Το αρχαίο ινδικό όνομά της γκάουρα προφανώς προήλθε από την ονομασία

Διαβάστε περισσότερα

Xημική σύσταση καρπών εσπεριδοειδών

Xημική σύσταση καρπών εσπεριδοειδών Xημική σύσταση καρπών εσπεριδοειδών Χημική σύσταση καρπού εσπεριδοειδών Εξαρτάται από τη γενετική του σύσταση αλλά επηρεάζεται (σε μεγάλο βαθμό) από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, το υποκείμενο, την άρδευση-λίπανση

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Αρνητικά της Σοκολάτας

Αρνητικά της Σοκολάτας ΕΡΕΥΝΑ ΓΛΥΚΙΑ ΣΑN ΣΟΚΟΛΑΤΑ Αρνητικά της Σοκολάτας 2012-1013 Ε Ρ Ε Υ Ν Η Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Α Τ Α Ξ Η Σ 1 ΟΥ Γ Ε Ν Ι Κ Ο Υ Λ Υ Κ Ε Ι Ο Υ Π Α Τ Ρ Α Σ Ο Μ Α Δ Α Δ Ε Π Ι Β Λ Ε Π Ο Υ Σ Α Κ Α Θ Η Γ Η Τ Ρ

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Για να εκπέμπετε θετική ενέργεια όλη την ημέρα! NEO!

Για να εκπέμπετε θετική ενέργεια όλη την ημέρα! NEO! Για να εκπέμπετε θετική ενέργεια όλη την ημέρα! EUPHORIA Green tea Πράσινο τσάι Gunpowder Φύλλα τσαγιού με verbena, λεμονόχορτο, λεμονόφλουδα, πέταλα ηλιοτρόπιου και γεύση λεμονιού Μία αυθεντική σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά)

Διακρίνονται σε: λίπη (είναι στερεά σε συνήθεις θερμοκρασίες) έλαια (είναι υγρά) ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ & ΔΙΑΤΡΟΦΗ Λίπη και έλαια: Βασική κατηγορία θρεπτικών υλών που αποτελούν σημαντική πηγή ενέργειας. Είναι ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οργανικών οξέων με γλυκερίνη και λέγονται γλυκερίδια

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Διαδικασία

Παραγωγική Διαδικασία 2012-2013 ΕΡΕΥΝΑ ΓΛΥΚΙΑ ΣΑΝ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Παραγωγική Διαδικασία Ερευνητική Εργασία Α Τάξης 1 ου Γενικού Λυκείου Πάτρας Ομάδα Β Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Μαριάννα Δημητροπούλου ΠE 11 Πίνακας Περιεχομένων Πρόλογος...3

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ

ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΠΟΡΟΙ ωφέλιμοι για την ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΣΟΥΣΑΜΙ Το σουσάμι αποτελεί φυτικής προέλευσης τρόφιμο, που περιέχει υψηλής βιολογικής αξίας φυτικές πρωτεΐνες. Είναι πλούσιο σε αμινοξέα όπως η μεθειονίνη, η τρυπτοφάνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΣΤΡΟΥΘΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΙΟΥΣΙΟΥΛΙΝΗ ΜΑΓΔΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΣΤΡΟΥΘΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΙΟΥΣΙΟΥΛΙΝΗ ΜΑΓΔΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ ΣΤΡΟΥΘΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΙΟΥΣΙΟΥΛΙΝΗ ΜΑΓΔΑ ΙΣΤΟΡΙΑΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Το κακαόδεντρο εμφανίστηκε πριν 12000 χρόνια στη ζούγκλα του Αμαζονίου. Οι Αζτέκοι ανακάλυψαν τη πρώτη χρήση του κακάο.

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής

Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η Ιστορία της μεσογειακής διατροφής Η μεσογειακή διατροφή όπως έχει γίνει σήμερα γνωστό από πολλά άρθρα και δημοσιεύματα αποτελεί την βάση μιας υγιεινής διατροφής. Το πρότυπο αυτό διατροφής συναντάται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Για ενέργεια, υψηλή απόδοση και απόκτηση φυσικής κατάστασης κατασκευάζονται από την EuroSup s.r.l., Παβία, Ιταλία

Για ενέργεια, υψηλή απόδοση και απόκτηση φυσικής κατάστασης κατασκευάζονται από την EuroSup s.r.l., Παβία, Ιταλία Για ενέργεια, υψηλή απόδοση και απόκτηση φυσικής κατάστασης κατασκευάζονται από την EuroSup s.r.l., Παβία, Ιταλία Η Energon Biotech Α.Ε. κάνει για σας την καλύτερη επιλογή ειδικών τροφίμων και συμπληρωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Γκότζι Μπέρι (Goji Berry): Ιστορία

Γκότζι Μπέρι (Goji Berry): Ιστορία : Ιστορία Τα Ιμαλάια εκτός από τις ομορφιές των επιβλητικών ορεινών όγκων του Θιβέτ παράγουν πολύ σημαντικά φρούτα για την υγεία του ανθρώπου. Ένα από αυτά είναι το φρούτο το οποίο σε μετάφραση λέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Σοκολατάκια πραλίνες. οκολατάκια πραλίνες

Σοκολατάκια πραλίνες. οκολατάκια πραλίνες Σοκολατάκια πραλίνες οκολατάκια πραλίνες Γευστικές συνταγές για Γευστικές πραλίνες, με τα ίδια σας τα χέρια. Με γνήσια συστατικά, τον κατάλληλο εξοπλισμό και λίγη εξάσκηση μπορείτε να δαμάσετε τις μικρές,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ

ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΑΦΕ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΓΕΝΙΚΑ Η παραγωγή ελληνικού καφέ στο εργοστάσιο αποτελείται από πέντε διαφορετικά στάδια τα οποία φαίνονται παρακάτω σε ένα απλοποιηµένο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5

Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 31 Δημητριακά και προϊόντα Αρτοποιίας Ψωμί και Γλυκά 5 Πολύ λίγοι υδρατμοί επιλογή σωστής θερμοκρασίας Οι θερμοκρασίες ποικίλουν ανάλογα με τον τύπο του ψωμιού. Το σιταρένιο ψωμί ψήνεται σε χαμηλότερες

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα

Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα Άρθρο 80α (1) Διατηρημένα γάλατα, μερικά ή ολικά αφυδατωμένα 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα μερικά ή ολικά αφυδατωμένα, διατηρημένα γάλατα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Διαγράφεται

Διαβάστε περισσότερα

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ

Λευκωσία, 6/5/2014. Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Λευκωσία, 6/5/2014 Γιώργος Οικονόμου Γ. Διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ Η ιστορία της ελιάς, η καλλιέργειά της, ο καρπός & ο χυμός της το ελαιόλαδο, συνδέθηκαν άρρηκτα με τους λαούς της Μεσογείου. Η ελιά αγαπάει τη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της σοκολάτας ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΚΟΡΥΦΑΙΑΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΟΠΟΙΪΑ & ΤΗ ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

Η χρήση της σοκολάτας ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΚΟΡΥΦΑΙΑΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΟΠΟΙΪΑ & ΤΗ ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ Η χρήση της σοκολάτας ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΚΟΡΥΦΑΙΑΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΟΠΟΙΪΑ & ΤΗ ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΟΥΒΕΡΤΟΥΡΕΣ 1. Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ Όλες οι σοκολάτες γενικά είναι πολύ ευαίσθητες

Διαβάστε περισσότερα

βιολογικές Σοκολάτες Η πρώτη βιολογική σοκολάτα Ελληνικής παραγωγής ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

βιολογικές Σοκολάτες Η πρώτη βιολογική σοκολάτα Ελληνικής παραγωγής ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Σοκολάτες Η πρώτη βιολογική σοκολάτα Ελληνικής παραγωγής Πιστοποιημένη από τον οργανισμό Q-ways Διαδρομές Ποιότητας Α.Ε., με άρωμα βανίλιας και ακατέργαστη καλαμοζάχαρη. Τα αμύγδαλα, βιολογικής γεωργίας

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ

Μάρτιος 2014 ΜΟΝΟ ΓΙΑ 1 15 ΜΑΡΤΙΟΥ Μάρτιος 2014 Αγαπητοί φίλοι, όσο κι αν φαίνεται ότι πέρασε ο χειμώνας, ο μήνας που ξεκινάει είναι ορισμένες φορές αρκετά επικίνδυνος. Η αλλαγή του καιρού αλλά και οι έντονες εναλλαγές της Θερμοκρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Αγελαδινό 2,8 0,7 3,4 4,7 110-120. Πρόβειο 4,5 0,9 7,2 4,8 162-250. Κατσικίσιο* 3,0 3,8 102-203

Αγελαδινό 2,8 0,7 3,4 4,7 110-120. Πρόβειο 4,5 0,9 7,2 4,8 162-250. Κατσικίσιο* 3,0 3,8 102-203 Τύποι γάλακτος Πρωτεϊνη λίπος λακτόζηασβέστιο Καζεϊνη Ορρού Αγελαδινό 2,8 0,7 3,4 4,7 110-120 Πρόβειο 4,5 0,9 7,2 4,8 162-250 Κατσικίσιο* 3,0 3,8 102-203 *Το κατσικίσιο γάλα έχει λιγότερη Λακτόζη από το

Διαβάστε περισσότερα

Μπάρες Πρωτεΐνης Ροφήματα Πρωτεΐνης

Μπάρες Πρωτεΐνης Ροφήματα Πρωτεΐνης ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ ΠΗΓΕΣ ΠΡΩΤΕΪΝΗΣ Μπάρες Πρωτεΐνης Ροφήματα Πρωτεΐνης 2 ΛΑΒΕΤΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΕΪΝΗ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΣΤΕ ΟΛΗ ΗΜΕΡΑ 7 πμ Πρωινό 19 g 10 πμ Σνακ 10 g 12 μμ Μεσημεριανό 19-25 g 4 μμ Σνακ 15 g 7 μμ Βραδινό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Μαθητές: Σαγιόγλου Σάββας,Ορφανίδου Μαρία, Πλατής Βασίλης, Μπορμπόκη Αγγελική, Νουλίκα Μαρία, Τριανταφυλλίδης Ιωσήφ Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κ. Ελένη Κοκκίνου Σχολικό Έτος: 2012-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός

ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ. Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός ΤΕΧΝΗΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕ ΞΕΝΟ ΓΑΛΑ Στην περίπτωση που για κάποιο σοβαρό λόγο δεν είναι εφικτός ο μητρικός θηλασμός δίνεται στο μωρό ξένο γάλα χρησιμοποιώντας μπιμπερό. H επιλογή του κατάλληλου γάλακτος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΜΑΘΗΜΑ 2 ο. Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Εκπαίδευση στην πυραμίδα της υγιεινής διατροφής ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πρόγραμμα ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΕ ΕΥΠΑΘΕΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΤA ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΖΩΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΜΕ 4 ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής

Ελαιόλαδο και Καταναλωτής Ελαιόλαδο και Καταναλωτής ΕΘΙΑΓΕ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΟΤΡΟΠΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΧΑΝΙΩΝ INTERNATIONAL OLIVE COUNCIL ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΧΑΝΙΩΝ PREFECTURE OF CHANIA Το ελαιόλαδο είναι ένας φυσικός χυμός που

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το

Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το Επιδραση της αλατισης και καπνισης στα θρεπτικα συστατικά των ζωικών προιοντων Εκτός από το χλωριούχο νάτριο, για συντηρηση για τα ψαρια και το κρεας, γίνεται και χρήση άλλων αλατων όπως νιτρικών και νιτρωδών.

Διαβάστε περισσότερα

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ

«Άρθρο 137» Παγωτά ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ ΑΡΘΡΟΥ 137 ΚΤΠ ΠΡΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ «Άρθρο 137» Παγωτά 1. Οι διατάξεις αυτού του άρθρου εφαρμόζονται στα προϊόντα που ορίζονται στο Παράρτημα Ι. 2. Οι ονομασίες προϊόντων που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι χρησιμοποιούνται μόνον για τα προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

raw Pollen fresh frozen

raw Pollen fresh frozen APILAND raw Pollen fresh frozen «Συλλεγµένη µε αγάπη και πάθος από λοφώδεις και ορεινές περιοχές της Τρανσυλβανίας» Εξαιρετικά προϊόντα κυψέλης από την Τρανσυλβανία! Ακατέργαστη φρέσκια κατεψυγµένη Πολυανθική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος!

ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη!20.3.2013!!! Αναστασία!Δ.!Κόκκαλη! Κλινικός!Διαιτολόγος!!Διατροφολόγος! Φαρμακευτικός,Σύλλογος,Θεσσαλονίκης, ΔΙΑ,ΒΙΟΥ,ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΝΤΙΟΞΕΙΔΩΤΙΚΑ,ΣΤΗ,ΣΥΓΧΡΟΝΗ,ΔΙΑΤΡΟΦΗ,ΜΑΣ,, Θεσσαλονίκη20.3.2013 ΑναστασίαΔ.Κόκκαλη ΚλινικόςΔιαιτολόγος Διατροφολόγος ΥπεύθυνηΤομέαΔιαιτολογίαςΙΕΚΞΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

beautiful www.more-beautiful.gr - info@more-beautiful.gr Τηλ. 697 885 6916

beautiful www.more-beautiful.gr - info@more-beautiful.gr Τηλ. 697 885 6916 beautiful www.more-beautiful.gr - info@more-beautiful.gr Τηλ. 697 885 6916 1. Πράσινο Τσάι Περιγραφή: Με την αντιοξειδωτική του δράση και της μείωση της χοληστερίνης και των τριγλυκερίδιων στο αίμα, το

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

100% ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΧΩΡΙΣ ΖΑΧΑΡΗ BONBONS. Ελβετικό Προϊόν. Γνήσια Ελβετική Απόλαυση. www.accelerepharm.gr

100% ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΧΩΡΙΣ ΖΑΧΑΡΗ BONBONS. Ελβετικό Προϊόν. Γνήσια Ελβετική Απόλαυση. www.accelerepharm.gr 100% ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝ ΧΩΡΙΣ ΖΑΧΑΡΗ BONBONS Ελβετικό Προϊόν Γνήσια Ελβετική Απόλαυση Μαλακώνουν το λαιµό Ελευθερώνουν την αναπνοή Προστατεύουν τα δόντια ΜΕΛΙ Με τις ευεργετικές & καταπραϋντικές ιδιότητες του

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης

Ελαιόλαδο. από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Ελαιόλαδο από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης Γιατί Ελαιόλαδο και γιατί από Φιλοπεριβαλλοντικά Συστήματα Διαχείρισης; Δεν υποβαθμίζει: - το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους - τη βιολογική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου

ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ & BEYOND Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014 Cellier Κριεζώτου ΜΟΣΧΟΦΙΛΕΡΟ Το Μοσχοφίλερο πιθανότατα είναι µια απο τις πιο παλιές Ελληνικές ποικιλίες, καθώς σύµφωνα µε ισχυρισµούς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε.

Προϊόντα κυψέλης και η σημασία. Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Προϊόντα κυψέλης και η σημασία τους για την υγεία του μελισσιού Αντώνιος Ε. Τσαγκαράκης Γεωπόνος Εντομολόγος, MSc, PhD Εκπαιδευτής Ι.Γ.Ε. Κηρήθρα Επωαστικός - αποθηκευτικός χώρος εντός της κυψέλης Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΒΙΒΛΙΑΡΑΚΙ ΣΥΝΤΑΓΩΝ ΤΟΥ Γ 3

ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΒΙΒΛΙΑΡΑΚΙ ΣΥΝΤΑΓΩΝ ΤΟΥ Γ 3 ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΒΙΒΛΙΑΡΑΚΙ ΣΥΝΤΑΓΩΝ ΤΟΥ Γ 3 Ένα κακό της ελληνικής εκπαίδευσης είναι το γεγονός ότι, παρόλο το πλήθος των γιορτών που έχουμε σαν λαός, δεν τις γιορτάζουμε με την απαραίτητη οργάνωση και ευχαρίστηση.

Διαβάστε περισσότερα

ENERGIA C ΠΡΟΙΟΝΤΑ. Γαλάκτωμα 200/500ml Λοσιόν 200/500ml Κρέμα 50/250ml Μάσκα 50/250ml Ορός 30ml

ENERGIA C ΠΡΟΙΟΝΤΑ. Γαλάκτωμα 200/500ml Λοσιόν 200/500ml Κρέμα 50/250ml Μάσκα 50/250ml Ορός 30ml ENERGIA C Τελευταίες επιστημονικές έδειξαν ότι πολλά οφέλη σε κοσμητικό επίπεδο μπορεί να έχει το δέρμα από την βιταμίνη C. Εκτός της εξαιρετικής αντιοξειδωτικής δράσης ενεργοποιεί την κυκλοφορία του αίματος,

Διαβάστε περισσότερα

Naturalite contact: 210 2510354 694 5075869 www.naturalite.gr sales@naturalite.gr

Naturalite contact: 210 2510354 694 5075869 www.naturalite.gr sales@naturalite.gr Μαστίχα Πλούσια ενυδατικό για όλη την οικογένεια. Αποκαθιστά τις δοµές κολλαγόνου την ελαστικότητα του δέρµατος. 250 7,50 Κατράµι Ιδανικό για την ξηροδερµία, τα λιπαρά µαλλιά, την πιτυρίδα, την τριχόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας

Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας DEPARTMENT OF HYGIENE AND EPIDEMIOLOGY Πρακτική άσκηση στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων Πολιτικής Υγείας Κώστας Τσιλίδης, ktsilidi@cc.uoi.gr http://users.uoi.gr/ktsilidi/teaching Προβλήματα 1. Κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Προϊόντων. Dolano Food 1

Κατάλογος Προϊόντων. Dolano Food 1 dolano... και απολαμβάνω Κατάλογος Προϊόντων Dolano Food 1 d olano... και απολαμβάνω! Καλως Ήλθατε στη Dolano Food Ένα Κόσμο Γεύσης & Ποιότητας H DolanoFood ιδρύθηκε το 1991 από το δυναμικό επιχειρηματία

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Λ Ερωτήσεις & απαντήσεις για τον αρτοπαρασκευαστή Πρόβληµα Αιτία Λύση Η συσκευή ή η οθόνη δεν λειτουργούν Καπνός βγαίνει από τον κάδο ψησίµατος ή τις διεξόδους Το ψωµί βουλιάζει στη µέση και είναι υγρό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc

Η ΓΥΡΗ ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ. Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών. Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc Η ΓΥΡΗ Δήμου Μαρία Γεωπόνος Msc ΤΙ EIΝΑΙ H ΓΥΡΗ Ηγύρη αποτελεί το αρσενικό αναπαραγωγικό κύτταρο των φυτών 1 H ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΕΛΙΣΣΕΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΗΣ ΓΥΡΗΣ σε κηρήθρες με γυρεοπαγίδες εποχή συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΖΩΟΤΡΟΦΗΣ Χαμηλότερο κόστος σίτισης ανά ζώο.. Απόσβεση σε 9-18 μήνες.. Χωρίς χρήματα για ζωοτροφές.. Ένα Containers 20 τμ για 20 στρέμματα καλλιεργούμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ

ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧ0ΛΗ ΤΕΧΝ0Λ0ΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΦΡΟΥΤΩΝ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΑΛΕΛΛΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΦΡΟΥΤΑ-ΛΑΧΑΝΙΚΑ Τα φρούτα-λαχανικά δεν είναι τροφές

Διαβάστε περισσότερα

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες

ενζυμική αμαύρωση. Η ενζυμική αμαύρωση είναι το μαύρισμα τις μελανίνες Ενζυμική αμαύρωση Όταν καθαρίζουμε ή κόβουμε λαχανικά και φρούτα συμβαίνουν μια σειρά αντιδράσεων που μεταβάλουν το χρώμα της σάρκας τους σε σκούρο. Αυτές οι μεταβολές ονομάζονται ενζυμική αμαύρωση. Η

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές απολαύσεις για κάθε ώρα!

Μικρές απολαύσεις για κάθε ώρα! Μικρές απολαύσεις για κάθε ώρα! Μικρές απολαύσεις για κάθε ώρα! Νέα εποχή, νέο ξεκίνημα! Φέτος οι μέρες μας θα είναι γεμάτες με οικογενειακές στιγμές, βόλτες με φίλους και καινούργιες προκλήσεις. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΑ BODY SIGN. Φυσικός αφρός για το σώμα. Φυσικό peeling σώματος με ζάχαρη. Φυσικό βούτυρο σώματος body sign. Φυσικό σαπούνι σώματος

ΣΕΙΡΑ BODY SIGN. Φυσικός αφρός για το σώμα. Φυσικό peeling σώματος με ζάχαρη. Φυσικό βούτυρο σώματος body sign. Φυσικό σαπούνι σώματος ΣΕΙΡΑ BODY SIGN Φυσικός αφρός για το σώμα ΣΕΙΡΑ BODY SIGN Φυσικό peeling σώματος με ζάχαρη Φυσικό βούτυρο σώματος body sign Φυσικό σαπούνι σώματος Φυσικός αφρός για το σώμα ΣΕΙΡΑ BODY SIGN Περιέχει βούτυρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΛΙ ΠΕΡΙΒΑΝΤΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-14

ΤΟΜΕΛΙ ΠΕΡΙΒΑΝΤΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΟΜΕΛΙ ΠΕΡΙΒΑΝΤΟΛΟΓΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2013-14 ΟΡΙΣΜΟΣ Το μέλι είναι ένα αρωματικό, ιξώδες, γλυκό υλικό πουπροέρχεταιαπότονέκταρτωνφυτών, το οποίο μαζεύουν οι μέλισσες και το μεταβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΙΡΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ALOE VERA

ΣΕΙΡΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΩΝ ALOE VERA Ρύπανση του περιβάλλοντος, δυσμενείς εξωτερικές συνθήκες, κακή διατροφή αποτελούν μόνο κάποιους από τους παράγοντες που αποδυναμώνουν τις λειτουργίες προστασίας και αναδόμησης της επιδερμίδας. Το δέρμα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας

Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Τεχνολογία Παρασκευής «Παραδοσιακών Ζυμαρικών» Θεοφάνης Γεωργόπουλος, Καθηγητής Εφαρμογών, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων, ΤΕΙ Θεσσαλίας Φοιτητές: Ηλιάνα Γκοβίνα Κατερίνα Κάμπα Δημήτρης Φραγκούλης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

βιολογικές Σοκολάτες Η πρώτη βιολογική σοκολάτα Ελληνικής παραγωγής

βιολογικές Σοκολάτες Η πρώτη βιολογική σοκολάτα Ελληνικής παραγωγής Σοκολάτες Η πρώτη βιολογική σοκολάτα Ελληνικής παραγωγής Πιστοποιημένη από τον οργανισμό TUV AUSTRIA HELLAS, με άρωμα βανίλιας και ακατέργαστη καλαμοζάχαρη. Τα αμύγδαλα, βιολογικής γεωργίας επίσης, καβουρντίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών ΕΘΙΑΓΕ 10 / 11 Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών Δέσποινα Στεργίου, Τεχνολόγος Τροφίμων Αντώνιος Τραγαντζόπουλος, Χημικός Γεώργιος Μόνιος,

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρo 137. Παγωτά ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΓΛΥΚΑΝΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ 137-1

Άρθρo 137. Παγωτά ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΕ ΓΛΥΚΑΝΤΙΚΕΣ ΥΛΕΣ 137-1 Άρθρo 137 Παγωτά 1. α) «Παγωτά», νοούνται προϊόντα που παρασκευάζονται με ανάμιξη είτε γάλακτος από τα είδη και κατηγορίες που αναφέρονται στα άρθρα 79 και 80 του Κώδικα Τροφίμων και σε συνδυασμό μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα