Μέτρηση ηλεκτροµαγνητικού πεδίου χαµηλής συχνότητας ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μέτρηση ηλεκτροµαγνητικού πεδίου χαµηλής συχνότητας ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ Μέτρηση ηλεκτροµαγνητικού πεδίου χαµηλής συχνότητας ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιωάννης Ν. Ζτούπης Καθηγητής : Ιωάννης Αθ. Σταθόπουλος Επιβλέποντες: ρ. Ιωάννης Φ. Γκόνος, Χρήστος Α. Χριστοδούλου Αθήνα, Ιούλιος 2009

2 Στην οικογένειά µου

3 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΑΣΕΩΝ 149 Μέτρηση ηλεκτροµαγνητικού πεδίου χαµηλής συχνότητας ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ιωάννης Ν. Ζτούπης Καθηγητής : Ιωάννης Αθ. Σταθόπουλος Επιβλέποντες : ρ. Ιωάννης Φ. Γκόνος, Χρήστο Α. Χριστοδούλου Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την 17 η Ιουλίου Ιωάννης Αθ. Σταθόπουλος Καθηγητής Περικλής. Μπούρκας Καθηγητής Φραγκίσκος Β. Τοπαλής Αναπληρωτής Καθηγητής Αθήνα, Ιούλιος 2009

4 Ιωάννης Ν. Ζτούπης ιπλωµατούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών Ε.Μ.Π. Copyright Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Με επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. All rights reserved. Απαγορεύεται η αντιγραφή, αποθήκευση και διανοµή της παρούσας εργασίας, εξ ολοκλήρου ή τµήµατος αυτής, για εµπορικό σκοπό. Επιτρέπεται η ανατύπωση, αποθήκευση και διανοµή για σκοπό µη κερδοσκοπικό, εκπαιδευτικής ή ερευνητικής φύσης, υπό την προϋπόθεση να αναφέρεται η πηγή προέλευσης και να διατηρείται το παρόν µήνυµα. Ερωτήµατα που αφορούν τη χρήση της εργασίας για κερδοσκοπικό σκοπό πρέπει να απευθύνονται προς τον συγγραφέα. Οι απόψεις και τα συµπεράσµατα που περιέχονται σε αυτό το έγγραφο εκφράζουν τον συγγραφέα και δεν πρέπει να ερµηνευθεί ότι αντιπροσωπεύουν τις επίσηµες θέσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ i ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα χαµηλόσυχνα ηλεκτροµαγνητικά πεδία υφίστανται λόγω των πολλαπλών εφαρµογών του ηλεκτρισµού σήµερα και αποτελούν αντικείµενο επιστηµονικής µελέτης για τις πιθανές δυσµενείς επιπτώσεις στον άνθρωπο. Στην παρούσα διπλωµατική εργασία προσδιορίζονται αρχικά τα χαµηλόσυχνα ηλεκτροµαγνητικά πεδία και παρουσιάζονται οι πηγές έκθεσης τους στο περιβάλλον. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στις έρευνες για ενδεχόµενες επιδράσεις των χαµηλόσυχνων πεδίων καθώς και των υπάρχοντων Ελληνικών και διεθνών ορίων έκθεσης. Επίσης, παρουσιάζεται το πρότυπο IEC σύµφωνα µε το οποίο θα γίνουν οι µετρήσεις σε γραµµές µεταφοράς υψηλής και µέσης τάσης και θα υπολογιστεί η αβεβαιότητα τους. Τέλος, περιγράφεται η διαδικασία λήψης µετρήσεων και παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα τους σε σύγκριση µε τα επίπεδα αναφοράς για την ασφαλή έκθεση του κοινού σε χαµηλόσυχνα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ ΗΜ Πεδία χαµηλής συχνότητας, Γραµµές µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, Καρκίνος, Όρια ασφαλούς έκθεσης, ιεθνές πρότυπο IEC 61786, Αβεβαιότητα µέτρησης.

6 ABSTRACT ii ABSTRACT Extremely-low-frequency (ELF) electromagnetic fields exist today because of the multiple applications of electricity and are a subject of scientific study on their likely unfavourable repercussions on human health. In the present diplomatic work the ELF fields are determined initially and their sources of exposure in the environment are presented. Then the researches refer to potential effects of ELF fields as well as of the existing Greek and international limits of exposure. Also, the International Standard IEC is presented according to which the measurements in power lines of high and medium voltage will take place and their uncertainty will be calculated. Finally, the process of reception of measurements is described and their results are presented compared to the safe exposure limits of public in ELF electromagnetic fields. KEYWORDS Extremely low frequency EMF, Power Lines, Cancer, Safety exposure limits, International Standard IEC 61786, Measurement uncertainty.

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ iii ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διπλωµατική εργασία πραγµατεύεται το θέµα της µέτρησης ηλεκτρικού και µαγνητικού πεδίου χαµηλής συχνότητας σε γραµµές µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αναφέρεται περιληπτικά στο πρότυπο IEC και παρουσιάζει συνοπτικά τους βασικούς κανόνες για ασφαλείς και επιτυχείς µετρήσεις. Επίσης, στην εργασία εξετάζονται οι πιθανές επιπτώσεις των πεδίων στον άνθρωπο και αναφέρονται τα ισχύοντα όρια της ελληνικής και ευρωπαικής νοµοθεσίας. Ειδικότερα, η διπλωµατική εργασία αποτελείται από τα εξής κεφάλαια: Κεφάλαιο 1. Στο κεφάλαιο αυτό κατηγοριοποιούνται τα ηλεκτροµαγνητικά πεδία µε βάση την συχνότητα τους, προσδιορίζονται τα χαµηλόσυχνα πεδία και παρουσιάζονται αναλυτικά οι πηγές εκποµπής τους στο περιβάλλον. Κεφάλαιο 2. Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται αναφορά σε επιδηµιολογικές, εργαστηριακές και κλινικές έρευνες για τις βιολογικές επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισµό. Επίσης, παρουσιάζονται οι απόψεις των αρµόδιων διεθνών φορέων για τα αποτελέσµατα των ερευνών αυτών. Κεφάλαιο 3. Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται λόγος στους κανονισµούς προστασίας έναντι χαµηλόσυχνων ηλεκτροµαγνητικών πεδίων και στα όρια έκθεσης που ισχύουν στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. Επίσης γίνεται αναφορά στα κριτήρια µε βάση τα οπία υιοθετήθηκαν τα όρια αυτά. Κεφάλαιο 4. Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται τα σηµαντικότερα στοιχεία του προτύπου IEC στο οποίο δίνονται µεθόδοι µέτρησης των χαµηλόσυχνων πεδίων και τρόποι ανάπτυξης του πρωτοκόλλου µέτρησης. Κεφάλαιο 5. Στο κεφάλαιο αυτό υπολογίζουµε µε την βοήθεια κατάλληλου εξοπλισµού τα επίπεδα του επαγόµενου ηλεκτρικού και µαγνητικού πεδίου από τις διατάξεις παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα των µετρήσεων µε την υπολογισµένη αβεβαιότητα τους και συγκρίνονται µε τα όρια ασφαλούς έκθεσης στο κοινό.

8 ΠΡΟΛΟΓΟΣ iv Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω για τη συµπαράσταση και την ανεκτίµητη βοήθειά τους όλους όσους βοήθησαν στην εκπόνηση της παρούσας διπλωµατικής εργασίας και συγκεκριµένα: Τον κ. Ιωάννη Αθ. Σταθόπουλο, καθηγητή του Τοµέα Ηλεκτρικής Ισχύος του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου για την αµέριστη συµπαράστασή του και το άριστο κλίµα συνεργασίας που καλλιέργησε. Τον κ. Ιωάννη Φ. Γκόνο, διδάκτορα µηχανικό του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για τη διάθεση του πολύτιµου χρόνου του προς καθοδήγηση, υποστήριξη και συµπαράστασή µου. Τον κ. Χρήστο Α. Χριστοδούλου, υποψήφιο διδάκτορα µηχανικό του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για την αµέριστη βοήθεια του στη λήψη των µετρήσεων και στην εκπόνηση της εργασίας. Την οικογένειά µου για την αγάπη και την υποστήριξη που µου προσφέρει σε κάθε δυσκολία.

9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ v ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη i Πρόλογος iii Περιεχόµενα v Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή Βασικές έννοιες Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία και κύµατα Ηλεκτροµαγνητικό φάσµα Ιοντίζουσα και µη ιοντίζουσα ακτινοβολία Ιοντισµός και διαχωρισµός ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος Πηγές ιοντίζουσας και µη ιοντίζουσας ακτινοβολίας Χαµηλόσυχνα ηλεκτροµαγνητικά πεδία Βασικά χαρακτηριστικά των ηλεκτροµαγνητικών πεδίων (ΗΜΠ) Χαρακτηριστικά των ΗΜΠ χαµηλής συχνότητας Πηγές χαµηλόσυχνων ηλεκτροµαγνητικών πεδίων Ηλεκτρικές συσκευές Εσωτερικές καλωδιώσεις ίκτυο µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Τµήµατα δικτύου µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Χαρακτηριστικά των γραµµών µεταφοράς Σύγκριση χαµηλόσυχνων πεδιακών πηγών Κεφάλαιο 2: Βιολογική επίδραση ηλεκτροµαγνητικών πεδίων Οι πρώτες έρευνες Η ιστορία των Bέρτχαϊµερ και Mπέκερ Οι πρώτες διεθνείς επιδηµιολογικές µελέτες Πειραµατικές έρευνες σε ζώικούς οργανισµούς Ζωικές έρευνες καρκινογένεσης Μελέτες µετάλλαξης και γενοτοξικότητας ζωικών οργανισµών Μελέτες στον ανθρώπινο οργανισµό Η έννοια της επιδηµιολογίας

10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ vi Επίδραση των ELF πεδίων στα παιδιά Επαγγελµατική έκθεση σε πεδία χαµηλής συχνότητας Πιθανές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία Απόψεις διεθνών οργανισµών Κεφάλαιο 3: Κανονισµοί προστασίας έναντι ELF πεδίων Ιστορική αναδροµή Κριτήρια για ασφαλή όρια έκθεσης Όρια έκθεσης στην Ελλάδα Κεφάλαιο 4: Ανασκόπηση προτύπου IEC Σκοπός Ορισµοί οκιµές Μετρητές Χαρακτηριστικά µετρητών Χαρακτηριστικά πεδίου Μετρήσεις Προδιαγραφές οργάνου Βαθµονόµηση οργάνου ιαδικασία βαθµονόµησης Τεκµηρίωση δοκιµής οκιµές επαλήθευσης Αβεβαιότητα µέτρησης Μέτρηση χαµηλόσυχνων ηλεκτροµαγνητικών πεδίων Προπαρασκευή Μετρήσεων ιαδικασία µέτρησης Καταγραφή και υποβολή έκθεσης των αποτελεσµάτων µέτρησης Κεφάλαιο 5: Μετρήσεις ELF πεδίων σε γραµµές ΜΤ και ΥΤ Σκοπός των µετρήσεων Εξοπλισµός των µετρήσεων ηλεκτρικού και µαγνητικού πεδίου Αποτελέσµατα των µετρήσεων

11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ vii Μετρήσεις σε µέση τάση Μετρήσεις σε υψηλή τάση Συµπεράσµατα Βιβλιογραφία Παράρτηµα Α: Περιγραφή πεδιοµέτρου και αισθητήρα (probe) Παράρτηµα Β: Παραδείγµατα ηλεκτροµαγνητικών πεδιοµέτρων Παράρτηµα Γ: Αβεβαιότητα µετρήσεων Παράρτηµα : Πρωτόκολλο διεξαγωγής µετρήσεων

12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι ταυτόσηµη µε την προσπάθεια ελέγχου και αξιοποίησης των διαφόρων µορφών ενέργειας, µε κορυφαία στιγµή αυτή της χρήσης του ηλεκτρισµού. Οι πολλαπλές εφαρµογές του ηλεκτρισµού συνέβαλαν όχι µόνο στην καθοριστική βελτίωση του επιπέδου της καθηµερινής ζωής των ανθρώπων, αλλά και στην ραγδαία πρόοδο και την αύξηση της αποδοτικότητας της βιοµηχανικής παραγωγής, των επικοινωνιών, των µεταφορών, της ιατρικής τεχνολογίας, κ.λ.π. Η µοναδικότητα της ηλεκτρικής ενέργειας συνίσταται στο γεγονός ότι µπορεί να παράγεται σε µεγάλες ποσότητες σε συγκεκριµένες θέσεις (των σταθµών παραγωγής) και να χρησιµοποιείται στη συνέχεια σε αποστάσεις πολλών χιλιοµέτρων από τα σηµεία παραγωγής. Αυτό επιτυγχάνεται µε την ύπαρξη των δικτύων µεταφοράς (υψηλής τάσης) και διανοµής (µέσης και χαµηλής τάσης), καθώς και των υποσταθµών που τα διασυνδέουν. Η ζήτηση της ηλεκτρικής ενέργειας γνωρίζει σταθερή αύξηση, ιδιαίτερα στον αναπτυγµένο κόσµο, στη διάρκεια των τελευταίων πενήντα ετών, αύξηση που έχει ως φυσική συνέπεια την εξάπλωση των δικτύων µεταφοράς και διανοµής που καλύπτουν ολοένα και ευρύτερες εκτάσεις σε όλο τον πλανήτη. Παράλληλα, διευρύνεται και η χρήση του πάσης φύσεως ηλεκτρικού εξοπλισµού και συσκευών στην καθηµερινή ζωή: οικιακές συσκευές διαφόρων ειδών, προσωπικοί υπολογιστές, κλιµατιστικά µηχανήµατα, κ.λ.π. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι ο ηλεκτρισµός συνιστά αδιαµφισβήτητα στοιχειώδες κοινωνικό αγαθό, άρρηκτα συνδεδεµένο µε την ποιότητα της ζωής µας, υπάρχει σήµερα διάχυτος προβληµατισµός σχετικά µε ενδεχόµενες δυσµενείς επιπτώσεις από τη χρήση του στο ανθρωπογενές περιβάλλον. Ο προβληµατισµός αυτός επικεντρώνεται στα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία, η ύπαρξη των οποίων είναι συνυφασµένη µε τη χρήση του ηλεκτρισµού και ειδικότερα του εναλλασσόµενου ρεύµατος κατά τα τελευταία 100 χρόνια.

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βασικές έννοιες Σε αυτό το κεφάλαιο, λοιπόν, θα µιλήσουµε για τα ηλεκτροµαγνητικά πεδία και δη για αυτά που παράγονται από τον ηλεκτρισµό. Πριν όµως αναφερθούµε σε αυτά θα πρέπει να αποσαφηνίσουµε τις παρακάτω έννοιες Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία και κύµατα Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία [1] ονοµάζεται το σύνολο των ακτινοβολιών που µεταφέρουν ενέργεια µε τη µορφή ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα διαδίδονται στην ύλη και το κενό µε την ταχύτητα του φωτός ( km/s) και συνίστανται από ένα ηλεκτρικό και ένα µαγνητικό πεδίο που µεταβάλλονται περιοδικά στο χώρο και το χρόνο (ακολουθώντας το νόµο του ηµιτόνου), κάθετα το ένα στο άλλο και κάθετα στην κατεύθυνση διάδοσης του κύµατος (σχήµα 1.1). ιαδίδονται στο χώρο κατά επίπεδα µέτωπα και γι αυτό ονοµάζονται επίπεδα κύµατα. Επιπλέον είναι και συµφασικά, παίρνουν δηλαδή συγχρόνως τη µέγιστη ή ελάχιστη τιµή τους. Η συχνότητα του ηλεκτροµαγνητικού κύµατος µε την οποία πάλλεται µέσα στο χώρο, είναι η ίδια µε τη συχνότητα του παλλόµενου ηλεκτρικού φορτίου που το δηµιούργησε. Η µεταφορά τους γίνεται από τα σωµατίδια που ονοµάζονται κβάντα (διακριτά ποσά ενέργειας) σύµφωνα µε το θεµελιωτή της θεωρίας, το Γερµανό φυσικό Max Planck. Σχήµα 1.1: ιάδοση του ηλεκτροµαγνητικού κύµατος.

14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 Η απόσταση µέσα στην οποία οι εντάσεις του ηλεκτρικού (Ε) και του µαγνητικού (Η) πεδίου συµπληρώνουν µία πλήρη εναλλαγή λέγεται µήκος κύµατος λ, ενώ ο αριθµός των πλήρων εναλλαγών στο δευτερόλεπτο είναι η συχνότητα του κύµατος ƒ. Tα µεγέθη λ και ƒ συνδέονται µε τη γνωστή σχέση c=λƒ, όπου c είναι η ταχύτητα του φωτός ίση µε km/sec. Εποµένως όλα τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα έχουν την ίδια φύση, όλα έχουν την ίδια ταχύτητα διάδοσης. ιαφέρουν µόνο στη συχνότητα και το µήκος κύµατος [2] Ηλεκτροµαγνητικό φάσµα Η ταξινόµηση των ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων σε ένα ευρύ φάσµα συχνοτήτων ονοµάζεται ηλεκτροµαγνητικό φάσµα (σχήµα 1.2) [1,3]. Το φάσµα χωρίζεται σε διάφορες περιοχές (ζώνες συχνοτήτων όπως λέγονται) χωρίς όµως τα όρια µεταξύ των περιοχών να είναι σαφή τα δε ονόµατα των περιοχών έχουν σχέση µε τον τρόπο παραγωγής τους ή τον τρόπο χρήσης τους. Σχήµα 1.2: Ηλεκτροµαγνητικό φάσµα. Το φάσµα της ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας αποτελείται από κύµατα που στην πλειονότητα τους είναι αόρατα. Μόνο ένα µικρό µέρος της ακτινοβολίας αυτής µπορεί να εντοπισθεί από το ανθρώπινο µάτι και αποτελεί το ορατό φως.

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 4 Τα κυριότερα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν την ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία είναι: Το µήκος κύµατος (m) Η συχνότητα (Hz) Η ενέργεια που µεταφέρουν (ev) Το µήκος κύµατος, όπως είδαµε παραπάνω, συνδέεται άµεσα µε τη συχνότητα (c=λ. f) καθώς όσο πιο µικρό είναι το µήκος κύµατος, τόσο πιο υψηλή είναι η συχνότητα. Όσον αφορά την ενέργεια που µεταφέρεται, αυτή σχετίζεται µε τη συχνότητα από την σχέση Ε=h. f, όπου h η σταθερά του Planck. Όταν, λοιπόν, η κβαντική ενέργεια είναι µεγάλη (και άρα υψηλή συχνότητα), τότε σπάζουν οι δεσµοί µεταξύ των µορίων. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο γιατί προκαλούνται αλλοιώσεις του γενετικού κώδικα του DNA µε αποτέλεσµα την πρόκληση καρκίνου και άλλων σοβαρών ασθενειών όπως θα αναλύσουµε στo επόµενο εδάφιο. 1.2 Ιοντίζουσα και µη ιοντίζουσα ακτινοβολία Αλλοιώσεις και βλάβες στο DNA δεν µπορούν να προκαλέσουν όλα τα είδη ηλεκτροµαγνητικών πεδίων (ΗΜΠ), παρά µόνο αυτά που χαρακτηρίζονται από υψηλή συχνότητα, µικρό µήκος κύµατος και υψηλή ενέργεια. Αντίθετα, η ακτινοβολία στην οποία υποβαλλόµαστε συνήθως και καθηµερινά δεν έχει τέτοιες δυνατότητες και κινδύνους. Εποµένως, τα διάφορα είδη ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας και τα πεδία που προκύπτουν, έχουν διαφορετικές επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισµό ανάλογα µε το αν προκαλούν ιοντισµό, διαδικασία η οποία περιγράφεται παρακάτω Ιοντισµός και διαχωρισµός ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος Ιοντισµός ουδέτερου ατόµου [4, 5] από προσβολή ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας είναι η βίαιη εκδίωξη του ηλεκτρονίου από το άτοµο και παραγωγή ζεύγους αντίθετα φορτισµένων ιόντων. Τα ιόντα αυτά αφορούν αφενός στα αρνητικά ηλεκτρόνια που αποµακρύνθηκαν από το άτοµο και αφετέρου στα ελλειµµατικά σε ηλεκτρόνια θετικά φορτισµένα άτοµα που προέκυψαν από την αλληλεπίδραση.

16 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 5 Για να εκδιωχθεί ένα ηλεκτρόνιο από τις στοιβάδες του, απαιτείται ενέργεια η οποία προσδίδεται στο άτοµο από κάποιο εξωτερικό αίτιο (σχήµα 1.3). Η ενέργεια αυτή πρέπει προφανώς να καλύπτει την ενέργεια σύνδεσης του ηλεκτρονίου στο άτοµο. Η τιµή της εξαρτάται από την ταυτότητα του ατόµου και τη θέση της ηλεκτρονικής στοιβάδας στην οποία είναι συνδεδεµένο του ηλεκτρόνιο και δεν µπορεί να είναι µικρότερη των 10 ev. Σχήµα 1.3: Ιοντισµός ουδέτερου ατόµου. Όταν η ακτινοβολία προκαλεί ιοντισµό σε ένα βιολογικό υλικό, έχει σαν αποτέλεσµα τη ρήξη ενός χηµικού δεσµού, δηλαδή την καταστροφή ενός µορίου µε επακόλουθο την παραγωγή δύο δραστικών χηµικών ριζών. Η ρήξη του µοριακού δεσµού προκαλεί άµεση βιολογική βλάβη διότι καταστρέφει ένα ωφέλιµο για τη ζωή ή τον πολλαπλασιασµό του κυττάρου µόριο. Οι δραστικές χηµικές ρίζες που παράγονται, µε τη σειρά τους από τη διάσπαση του µορίου, θα προκαλέσουν πρόσθετη έµµεση βλάβη, διότι θα επιτεθούν σε ωφέλιµα µόρια, θα τα καταστρέψουν και θα δηµιουργήσουν άχρηστες ή βλαβερές για το κύτταρο χηµικές ενώσεις. Ιδιαίτερη σηµασία για τη ζωή και την αναπαραγωγή του κυττάρου έχουν οι βλάβες εκείνες που προκαλούνται στο γενετικό του υλικό, διότι αυτές συνδέονται τόσο µε τη µεταβίβαση κληρονοµικών ανωµαλιών στους απογόνους όσο και µε τη διαδικασία της καρκινογένεσης. Εποµένως, οι ακτινοβολίες µπορούν σε πρώτη προσέγγιση να διακριθούν µε βάση την ενέργειά τους σε δύο µεγάλες κατηγορίες [4, 5]: τις ιοντίζουσες και τις µη ιοντίζουσες (σχήµα 1.3).

17 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 6 Ιοντίζουσα είναι η ακτινοβολία που µεταφέρει µεγάλη ενέργεια (µεγαλύτερη από 10eV), ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να διασπάσει βίαια χηµικούς δεσµούς και να προκαλέσει βιολογικές βλάβες σε ζώντες οργανισµούς. Μη ιοντίζουσα είναι η ακτινοβολία που µεταφέρει σχετικά µικρή ενέργεια, ανίκανη κατά την αλληλεπίδραση να προκαλέσει άµεσα ιοντισµό, αλλά ικανή να προκαλέσει ηλεκτρικές, θερµικές ή χηµικές επιδράσεις στα κύτταρα άλλοτε ευεργετικές και άλλοτε επιβλαβείς για τη λειτουργία τους. Σχήµα 1.3: Οι δύο µεγάλες κατηγορίες του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος : οι ιοντίζουσες και οι µη ιοντίζουσες Πηγές ιοντίζουσας και µη ιοντίζουσας ακτινοβολίας Οι πηγές των δύο προαναφερθέντων µεγάλων κατηγορίων ακτινοβολίας [4, 5] εµφανίζονται παρακάτω: Πηγές ιοντιζουσών ακτινοβολιών Οι ιοντίζουσες ακτινοβολίες εκπέµπονται από φυσικές πηγές παραγωγής ακτινοβολιών όπως ο ήλιος, τα αστέρια, οι γαλαξίες κ.τ.λ. (εκπέµπουν την κοσµική ακτινοβολία) και τα φυσικά ραδιοϊσότοπα ή από τεχνητές πηγές όπως είναι οι ακτινολογικές λυχνίες (παράγουν ακτινοβολία Χ) και τα τεχνητά ραδιοϊσότοπα που εκπέµπουν τις ακτινοβολίες α, β, και γ. Πηγές µη ιοντιζουσών ακτινοβολιών α) Ακτινοβολία εξαιρετικά χαµηλής συχνότητας (ELF)

18 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 Η περιοχή της ELF (extra low frequencies) είναι η περιοχή του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος στην οποία ανήκουν ακτινοβολίες µε συχνότητες από µερικά Hz µέχρι 300 Ηz. Μεταξύ αυτών περιλαµβάνεται η ακτινοβολία ELF των 50/60 Hz που παράγεται από τα ηλεκτροφόρα καλώδια, την ηλεκτρική καλωδίωση, και τον ηλεκτρικό εξοπλισµό (π.χ. τις ηλεκτρικές οικιακές συσκευές) και θα περιγραφεί σε επόµενες ενότητες του κεφαλαίου αναλυτικότερα. Οι κοινές πηγές έντονης έκθεσης σε αυτή την ακτινοβολία περιλαµβάνουν τους κλιβάνους επαγωγής και τα υψηλής τάσεως ηλεκτροφόρα καλώδια. εν έχει αποδειχθεί η ανθυγιεινή επίδραση των ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων αυτών των συχνοτήτων στους ανθρώπους, καθώς οι εντάσεις των πεδίων αυτών σε θέσεις παραµονής ανθρώπων, είναι πολύ µικρότερες από τα επιτρεπόµενα όρια όπως θα δούµε σε επόµενο κεφάλαιο. β) Ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων (RF) / Ακτινοβολία µικροκυµάτων (MW) Οι πηγές ακτινοβολίας RF και MW περιλαµβάνουν τις κεραίες των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθµών, τα ραντάρ, τα ασύρµατα δίκτυα, τα συστήµατα µικροκυµατικών ζεύξεων, τα συστήµατα δορυφορικών επικοινωνιών και τα συστήµατα επικοινωνίας αστυνοµίας, στρατού, πυροσβεστικής, αεροπορίας, ναυσιπλοΐας. Λόγω όµως της τεράστιας διάδοσης των κινητών τηλεφώνων η πιο γνωστή πηγή αποτελούν τα κυψελωτά κινητά τηλέφωνα και σταθµοί κινητής τηλεφωνίας. Η ακτινοβολία µικροκυµάτων απορροφάται κοντά στο δέρµα, ενώ η ακτινοβολία RF (3 khz µέχρι 300 GHz) µπορεί να απορροφηθεί από όλο το σώµα. Γενικά αυτά τα ηλεκτροµαγνητικά πεδία υψηλών συχνοτήτων µπορούν να διεισδύουν σε βιολογικούς ιστούς και να απορροφηθούν από αυτούς σε διαφορετικό βαθµό που εξαρτάται από την εσωτερική δοµή των ιστών και από τη γεωµετρία τους καθώς και από τα χαρακτηριστικά της ηλεκτροµαγνητικής πηγής. Η αλληλεπίδραση αυτή µπορεί να προκαλέσει βλάβη των ιστών εξ αιτίας της θέρµανσης τους αν και η εκτίµηση των επιπτώσεων στην υγεία από αυτά τα πεδία, χαρακτηρίζεται από µεγάλο βαθµό αβεβαιότητας. γ) Υπέρυθρη ακτινοβολία (IR) Στις πηγές ακτινοβολίας IR περιλαµβάνονται οι φούρνοι, οι λαµπτήρες θερµότητας, και τα λέιζερ υπέρυθρης ακτινοβολίας (IR). Μοναδική βιολογική επίδραση αυτής

19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 8 της ακτινοβολίας αποτελεί η απορρόφηση της ως θερµότητα από το δέρµα και τα µάτια. δ) Ορατή ακτινοβολία Ο ήλιος είναι η σηµαντικότερη πηγή, αλλά και το πλήθος και η ποικιλία των ηλεκτρικών λαµπτήρων, πυρακτώσεως και φθορισµού δεν είναι ευκαταφρόνητο. Οι διαφορετικές ορατές συχνότητες του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος "θεωρούνται" από τα µάτια µας ως διαφορετικά χρώµατα. Ακόµα και η ορατή ακτινοβολία, γνωστή ως φως, µπορεί να βλάψει τα µάτια και το δέρµα όταν είναι έντονη. ε) Υπεριώδης ακτινοβολία (UV) Οι πηγές της UV ακτινοβολίας περιλαµβάνουν τον ήλιο, τα µαύρα φώτα, η οξυγονοκόλληση, και τα UV λέιζερ. Τα φωτόνια της υπεριώδους ακτινοβολίας έχουν υψηλή ενέργεια, λόγω της υψηλής συχνότητάς τους και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, µη περιοριζόµενη µόνο στη θέρµανση του σώµατος πού την απορροφά, αλλά µπορεί να προκαλέσει βλάβες στα κύτταρα του δέρµατος πού µπορεί να οδηγήσουν ακόµα και σε καρκίνο. Άλλωστε µια περιοχή της υπεριώδους ακτινοβολίας ανήκει στις ιοντίζουσες. στ) Ακτινοβολία λέιζερ Η ακτινοβολία αυτή παράγεται από τις οµώνυµες συσκευές, οι οποίες στην πραγµατικότητα δρουν σαν ενισχυτές αντίστοιχων µονοχρωµατικών ακτινοβολιών. Τα λέιζερ εκπέµπουν UV, ορατές και IR ακτινοβολίες και µπορούν να επιφέρουν ζηµιές κυρίως στα µάτια και στο δέρµα, είτε µε θερµική δράση, οπότε εκφυλίζονται οι πρωτεΐνες, είτε µε φωτοχηµική δράση, οπότε επέρχονται αλλοιώσεις των χαρακτηριστικών των µορίων. 1.3 Χαµηλόσυχνα ηλεκτροµαγνητικά πεδία Όπως είναι γνωστό [2], τα ηλεκτροµαγνητικά πεδία (ΗΜΠ), υπάρχουν παντού στο περιβάλλον µας και µπορεί να είναι φυσικής προέλευσης ή να έχουν δηµιουργηθεί από τον άνθρωπο. Το γήινο ηλεκτροµαγνητικό πεδίο, το ηλιακό φως, οι κεραυνοί, ο χτύπος της καρδιάς, το ανθρώπινο νευρικό σύστηµα αποτελούν φυσικές πηγές ηλεκτροµαγνητικών πεδίων. Αντίθετα, στις τεχνητές πηγές περιλαµβάνονται οι

20 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 9 οικιακές ηλεκτρικές συσκευές (ηλεκτρική σκούπα, φούρνος µικροκυµάτων, ψυγείο, τηλεόραση κ.λ.π.), οι γραµµές µεταφοράς ηλεκτρικού ρεύµατος, οι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθµοί, οι σταθµοί βάσης κινητής τηλεφωνίας, τα ραντάρ κ.λ.π. Παρακάτω, λοιπόν, αναγράφονται κάποια από τα βασικά χαρακτηριστικά των ηλεκτρικών και των µαγνητικών πεδίων τεχνητής προέλευσης Βασικά χαρακτηριστικά των ηλεκτροµαγνητικών πεδίων (ΗΜΠ) Ηλεκτρικό πεδίο Ονοµάζεται ο χώρος µέσα στον οποίο ασκούνται δυνάµεις σε ηλεκτρικά φορτία. ηµιουργείται από τις τάσεις των αγωγών µιας ηλεκτρικής γραµµής, συσκευής ή άλλης εγκατάστασης, ανεξάρτητα από το εάν διαρρέονται από ρεύµα ή όχι (δηλαδή την παρουσία ηλεκτρικών φορτίων). Το µέγεθος που εκφράζει πόσο ισχυρό είναι το πεδίο είναι η ένταση του ηλεκτρικού πεδίου Ε (V/m) και εξαρτάται από την τάση, την γεωµετρία και την απόσταση. Παραµορφώνεται από την παρουσία αγώγιµων διατάξεων και διαταράσσεται από την παρουσία του ανθρώπινου σώµατος (σχεδόν περιορίζεται στην εξωτερική επιφάνειά του). Η θωράκιση ενός χώρου έναντι ηλεκτρικού πεδίου καθίσταται δυνατή αφού τα συνήθη οικοδοµικά υλικά έχουν επαρκή αγωγιµότητα ώστε να παρέχεται ικανοποιητική προστασία (δραστική µείωση της έντασης του πεδίου) σε εσωτερικούς χώρους από έξωθεν πηγές [2, 6, 7]. Μαγνητικό πεδίο Ονοµάζεται ο χώρος µέσα στον οποίο ασκούνται δυνάµεις σε ηλεκτρικά ρεύµατα. ηµιουργείται από τις εντάσεις των ρευµάτων που διαρρέουν τους αγωγούς µιας ηλεκτρικής γραµµής, συσκευής ή άλλης εγκατάστασης (δηλ. από την κίνηση ηλεκτρικών φορτίων).

21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 10 Το µέγεθος που εκφράζει πόσο ισχυρό είναι το πεδίο είναι η πυκνότητα µαγνητικής ροής B (Tesla ή Gauss όπου G = 1 T) και εξαρτάται από την ένταση του ρεύµατος, την γεωµετρία και την απόσταση. ιαπερνά και τα οικοδοµικά υλικά και το ανθρώπινο σώµα. Η θωράκιση έναντι µαγνητικού πεδίου είναι κατά κανόνα δύσκολη και απαιτεί τη χρήση ειδικών υλικών σε κατάλληλη διάταξη [2, 6, 7] Χαρακτηριστικά των ΗΜΠ χαµηλής συχνότητας Από το αχανές σύνολο συχνοτήτων των ηλεκτροµαγνητικών πεδίων (πίνακας 1.1), σηµείο µελέτης της εργασίας θα αποτελέσουν τα ΗΜΠ συχνότητας 50/60 Ηz (50 Hz στην Ευρώπη, 60 Hz στις Η.Π.Α.). Αυτά ονοµάζονται πεδία εξαιρετικά χαµηλής συχνότητας ή πεδία ELF (Extremely Low Frequency) και αποτελούν τα µεταβαλλόµενα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία που δηµιουργούνται από τις διατάξεις ηλεκτρικής ενέργειας. Πίνακας 1.1: Περιοχές συχνοτήτων των ηλεκτροµαγνητικών πεδίων.

22 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 11 Το φαινόµενο αυτό ανεξαρτησίας των δύο µεγεθών [8] εµφανίζεται π.χ. στην περίπτωση που έχουµε ένα ή περισσότερα τριφασικά συστήµατα τα οποία δηµιουργούν ένα στρεφόµενο ελλειπτικό ηλεκτρικό πεδίο και ένα στρεφόµενο ελλειπτικό µαγνητικό πεδίο. Τα στρεφόµενα ανύσµατα των πεδιακών εντάσεων µεταξύ κέντρων και περιφερειών των ελλείψεων διαγράφουν µία πλήρη τροχιά σε χρονικό διάστηµα µιας περιόδου (20ms για τη συχνότητα των 50Hz). Στο σχήµα 1.4 παρουσιάζονται οι γεωµετρικοί τόποι στρεφοµένων ανυσµάτων µαγνητικής επαγωγής γραµµής 400 kv διπλού κυκλώµατος µε φορτίο 1000 Α ανά κύκλωµα και φάση. Σχήµα 1.4: Ανύσµατα µαγνητικής επαγωγής σε γραµµή διπλού κυκλώµατος 400 kv. Επίσης, µε βάσει τις παρατηρήσεις του προηγούµενου εδαφίου 1.3.1, αξίζει να επικεντρώσουµε την προσοχή µας και να επισηµάνουµε τα εξής χαρακτηριστικά: Το µαγνητικό πεδίο είναι ανεξάρτητο της τάσης Η ευρέως διαδεδοµένη στο κοινό αντίληψη [7] ότι η υψηλή τάση συνεπάγεται και υψηλή έκθεση σε µαγνητικό πεδίο δεν ευσταθεί. Στην πραγµατικότητα, όπως

23 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 12 προαναφέρθηκε, µόνο το ηλεκτρικό πεδίο εξαρτάται από την τάση των αγωγών, ενώ το µαγνητικό πεδίο εξαρτάται από την ένταση του ρεύµατος που διαρρέει τους αγωγούς (και γραµµές διαφορετικών επιπέδων τάσης είναι δυνατόν να διαρρέονται από παρεµφερείς εντάσεις). Αυτό που τελικά ενδιαφέρει είναι το ύψος της έκθεσης, δηλαδή η τιµή του µαγνητικού πεδίου και όχι η φύση της πηγής που το προκαλεί. Ο ανθρώπινος οργανισµός δεν διακρίνει κατά πόσον το µαγνητικό πεδίο στο οποίο εκτίθεται δηµιουργείται από µία γραµµή 150 kv ή από την ηλεκτρική παροχή του σπιτιού, από µία ηλεκτρική κουζίνα ή µία κλιµατιστική συσκευή, κ.ο.κ. ραστική µείωση των πεδίων µε την απόσταση Βασικό χαρακτηριστικό των ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων είναι, όπως προαναφέρθηκε, ότι οι τιµές των εντάσεών τους αποσβένονται όσο αυξάνεται η απόσταση από την πηγή που τα δηµιουργεί και, κατά συνέπεια, οπτική επαφή µε πάσης φύσεως ηλεκτρικές εγκαταστάσεις δεν συνεπάγεται και έκθεση σε πεδία. Η απόσβεση αυτή δεν είναι ανάλογη προς την απόσταση, αλλά ακολουθεί εκθετικό νόµο (ταχύτερες µειώσεις πλησίον της πηγής και ασυµπτωτική εξασθένηση µέχρι το µηδενισµό). Σ αυτό το σηµείο οφείλουµε, λοιπόν, να τονίσουµε ότι δεν είναι η υψηλή τάση ή η µεγάλη ένταση του ρεύµατος τα µεγέθη που θα µπορούσαν να έχουν επίπτωση στον ανθρώπινο οργανισµό, αλλά το ηλεκτρικό και το µαγνητικό πεδίο. Τα δύο αυτά πεδία εξαρτώνται από πολλές παραµέτρους. Μικρές εντάσεις ρεύµατος σε συνδυασµό µε µικρές αποστάσεις, όπως είναι οι αποστάσεις µεταξύ ηλεκτρικών συσκευών και ανθρώπων στα σπίτια, προκαλούν µαγνητικά πεδία, τα οποία είναι πολλές φορές µεγαλύτερα από εκείνα που οφείλονται στις εναέριες γραµµές, όπου υπάρχουν µεγάλες εντάσεις αλλά και µεγάλες αποστάσεις [7, 8]. Συµπεριφορά πεδίων παρουσία ανθρώπινου σώµατος Η πρώτη εικόνα του σχήµατος 1.5 [8] δείχνει την παραµόρφωση οµογενούς ηλεκτρικού πεδίου εντάσεως 20 kv/m λόγω της ηλεκτρικής αγωγιµότητας του ανθρωπίνου σώµατος. Στην κεφαλή του ανθρώπου εµφανίζεται η µέγιστη ένταση ηλεκτρικού πεδίου E o,max 14E o, όπου E o η ένταση του οµογενούς πεδίου.

24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 13 Παραµόρφωση εµφανίζεται επίσης στις ισοδυναµικές γραµµές, έτσι ώστε η διαφορά δυναµικού µεταξύ κεφαλιού και ποδιών να είναι περίπου 0,1V. Σε αντίθεση προς το ηλεκτρικό πεδίο, το µαγνητικό πεδίο διαπερνά τον ανθρώπινο οργανισµό χωρίς παραµόρφωση λόγω έλλειψης σ' αυτόν µαγνητικού υλικού. Η δεύτερη εικόνα του σχήµατος 1.5 δείχνει τον άνθρωπο σε οµογενές µαγνητικό πεδίο. Σχήµα 1.5: Άνθρωπος σε οµογενές ηλεκτρικό πεδίο και σε οµογενές µαγνητικό πεδίο. 1.4 Πηγές χαµηλόσυχνων ηλεκτροµαγνητικά πεδία Όπως έχουµε προαναφέρει, τα πεδία ELF χαρακτηρίζονται ως τα πεδία που παράγονται από διατάξεις ηλεκτρικής ενέργειας. Με τον όρο διατάξεις ηλεκτρικής ενέργειας [9] εννοούµε το δίκτυο µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι γραµµές και οι υποσταθµοί υψηλής τάσης, το δίκτυο µέσης και χαµηλής τάσης που χρησιµοποιείται για την διανοµή της ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και οι ηλεκτρικές καλωδιώσεις και συσκευές που υπάρχουν στα σπίτια και στους χώρους εργασίας µας. Αυτές λοιπόν αποτελούν πηγές των χαµηλόσυχνων ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων στο περιβάλλον µας και περιγράφονται αναλυτικά παρακάτω Ηλεκτρικές συσκευές Όταν οι ηλεκτρικές συσκευές λειτουργούν, παράγουν µαγνητικά πεδία στο περιβάλλον τους. Τα πεδία αυτά εξασθενούν τάχιστα καθώς αυξάνεται η απόσταση από την συσκευή και έτσι είναι άξια λόγου µόνο σε αποστάσεις αρκετά µικρότερες από ένα µέτρο. Το πεδίο σε επαφή µε την συσκευή µπορεί να είναι πολύ µεγάλο, ανερχόµενο µέχρι εκατοντάδες µτ. Παράγουν, επίσης, και κάποιες τιµές ηλεκτρικού πεδίου στο περιβάλλον τους, εφόσον βρίσκονται υπό τάση, όταν δηλαδή είναι στην

25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14 πρίζα. Οι τιµές αυτές (της τάξης των 10 V/m) είναι εξαιρετικά χαµηλές σε σχέση µε τα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ελληνικής νοµοθεσίας (5000V/m) τα οποία θα εξετάσουµε σε άλλο κεφάλαιο. Κατά κανόνα όµως, η έκθεση των ανθρώπων λαµβάνει χώρα σε αποστάσεις πολύ µεγαλύτερες, πλην µερικών συσκευών που κατά τη χρήση τους βρισκόµαστε αναπόφευκτα κοντά τους, π.χ. οι ηλεκτρικές ξυριστικές µηχανές και τα σεσουάρ για τα µαλλιά. Οι άνθρωποι όµως δεν χρησιµοποιούν τέτοιες συσκευές για πολύ ώρα καθηµερινά και έτσι η χρονική διάρκεια της έκθεσης είναι περιορισµένη. Επίσης, αφενός η έκθεση από τις συσκευές αυτές εστιάζεται τοπικά σε µια πολύ µικρή περιοχή του σώµατος, αφετέρου η σύζευξη του πεδίου µε το σώµα είναι εξαιρετικά ασθενής. Λαµβάνοντας λοιπόν υπόψη τις ειδικές αυτές συνθήκες έκθεσης, στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, δεν είναι δυνατόν να ξεπεραστούν οι βασικοί περιορισµοί τοπικής έκθεσης, αν και µπορεί να υπάρχει υπέρβαση των επιπέδων αναφοράς που αναφέρθηκαν. Σχήµα 1.6: Τυπικά επίπεδα µαγνητικού πεδίου από οικιακές ηλεκτρικές συσκευές. Παρατηρώντας, λοιπόν, τις τιµές του ακόλουθου πίνακα 1.2 και του σχήµατος 1.6

26 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 [6], βλέπουµε ότι σε όλες τις περιπτώσεις το µαγνητικό πεδίο ήδη σε απόσταση 30cm είναι πολύ µικρότερο από το επίπεδο αναφοράς των 100µΤ που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ελληνική νοµοθεσία για την συχνότητα των 50Hz. Οικιακή Συσκευή ΕΝΤΑΣΗ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΠΕ ΙΟΥ (µτ) 3 cm 30 cm 1 m Ξυριστική µηχανή ,05-9 0,01-0,2 Στεγνωτήρας µαλλιών ,01-7 0,01-0,03 Λαµπτήρας φθορισµού ,5-2 0,02-0,25 Ηλεκτρική κουζίνα ,15-0,5 0,01-0,04 Φούρνος µικροκυµάτων ,4-8 0,15-0,5 Ψυγείο 0,5-1,7 0,01-0,3 0,01-0,05 Πλυντήριο ρούχων 0,8-40 0,15-3 0,01-0,15 Πλυντήριο πιάτων ,2-2 0,07-0,3 Ηλεκτρικό σίδερο ,14-0,3 0,01-0,03 Ηλεκτρική σκούπα ,8-12 0,08-0,8 Φορητό ραδιόφωνο ,4-1,5 0,01-0,1 Τηλεόραση ,04-8 0,01-0,9 Βιντεοκάµερα 0,6-20 0,7-2,5 0,01-0,03 Φωτοτυπικό 0,6-40 0,1-2,7 0,01-0,3 Συσκευή FAX 0,4-1,5 0,01-0,2 0,01-0,02 Οθόνη υπολογιστή ,02-5 0,01-0,6 Ηλεκτρικό πριόνι ,2-3,3 0,01-0,8 Πίνακας 1.2: Τυπικά επίπεδα µαγνητικού πεδίου από κοινές ηλεκτρικές συσκευές. [6] Εσωτερικές καλωδιώσεις Όσον αφορά στις καλωδιώσεις που χρησιµοποιούνται για την τροφοδότηση των συσκευών, είναι γεγονός πως δηµιουργούν και αυτές στο περιβάλλον τους µαγνητικά κυρίως πεδία που οφείλονται στο ηλεκτρικό τους ρεύµα. Στις εγκαταστάσεις που λειτουργούν σύµφωνα µε τους κανονισµούς ηλεκτρικών εγκαταστάσεων τα ρεύµατα των αγωγών των καλωδιώσεων δηµιουργούν µαγνητικά πεδία που σε µεγάλο βαθµό αλληλοαναιρούνται όπως απεικονίζεται στο σχήµα 1.7. Σε σπάνιες περιπτώσεις εγκαταστάσεων που δεν πληρούν τους όρους των κανονισµών είναι δυνατόν, λόγω λανθασµένης συνδεσµολογίας ή λόγω ύπαρξης

27 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 16 διαρροών, να εµφανιστούν µεγάλα επίπεδα µαγνητικών πεδίων στο περιβάλλον των καλωδιώσεων. Η εµφάνιση µεγάλων µαγνητικών πεδίων από τις ηλεκτρικές καλωδιώσεις είναι, δηλαδή, σύµπτωµα λανθασµένης ηλεκτρολογικής εγκατάστασης που ενδεχοµένως να υποκρύπτει και κινδύνους ηλεκτροπληξίας στους χρήστες της εγκατάστασης [6]. Σχήµα 1.7: Αλληλοαναίρεση των µαγνητικών πεδίων στις εσωτερικές καλωδιώσεις ίκτυο µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Σ αυτό το σηµείο αξίζει να περιγράψουµε περιληπτικά τη λειτουργία του δικτύου µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας (σχήµα 1.8.) [6]: Η ηλεκτρική ενέργεια παράγεται στους σταθµούς ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίοι συνήθως είναι θερµοηλεκτρικοί (καύση υλικών) και υδροηλεκτρικοί (ενέργεια από υδατοπτώσεις). Στη συνέχεια, µεταφέρεται από το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στα κέντρα κατανάλωσης (µεγάλα αστικά κέντρα) µέσω των γραµµών υψηλής (150kV) και υπερυψηλής τάσης (400kV). Οι γραµµές αυτές επιτρέπουν : 1. να συνεχίζει να παρέχει ηλεκτρική ενέργεια ακόµα και αν παρουσιαστεί κάποια βλάβη 2. την εξοικονόµηση ενέργειας µε την λειτουργία µόνο των πιο οικονοµικών σταθµών 3. και την διασύνδεση µε τα γειτονικά κράτη.

28 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 17 Έπειτα, η ηλεκτρική ενέργεια διανέµεται στους κατά τόπους καταναλωτές. Οι περισσότεροι καταναλωτές τροφοδοτούνται µε µονοφασικές παροχές χαµηλής τάσης (230V), άλλοι όµως που έχουν κάπως µεγαλύτερες ανάγκες, τροφοδοτούνται µε τριφασικές παροχές (400V). Σε αρκετές περιπτώσεις, όπως βιοτεχνίες, µεγάλα ξενοδοχεία κλπ. Οι καταναλωτές τροφοδοτούνται µε µέση τάση (20kV) και σε σπανιότερες όπως µεγάλα εργοστάσια, µε υψηλή τάση (150kV). Για τον υποβιβασµό των επιπέδων των τάσεων από την υπερυψηλή τάση έως την χαµηλή χρησιµοποιούνται ειδικές συσκευές που ονοµάζονται µετασχηµατιστές. Η όλη εγκατάσταση που περιλαµβάνει τον µετασχηµατιστή και τις πέριξ αυτού συνδέσεις, τους διακόπτες, τα στοιχεία προστασίας από βραχυκυκλώµατα, υπερφόρτιση κ.λ.π. ονοµάζεται υποσταθµός. Σχήµα 1.8: ίκτυο µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. [6]

29 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τµήµατα ικτύου µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας ίκτυο διανοµής χαµηλής τάσης Τα σπίτια µας τροφοδοτούνται από γραµµές χαµηλής τάσης (230V/400V), οι οποίες µπορεί να είναι εναέριες γραµµές, εναέρια συνεστραµµένα καλώδια, υπόγεια καλώδια και επιτοίχια καλώδια. Όλες αυτές οι γραµµές δηµιουργούν στο περιβάλλον τους µαγνητικά κυρίως πεδία. Τα ηλεκτρικά πεδία είναι πολύ µικρά λόγω της χαµηλής τάσης. Τα µαγνητικά πεδία που δηµιουργούνται από τις γραµµές αυτές ανέρχονται σε λίγα µτ κοντά στους αγωγούς και εξασθενούν σε αµελητέα επίπεδα σε λίγα µέτρα από την γραµµή. Στην περίπτωση όµως που υπάρχει τέτοια ασυµµετρία στα ρεύµατα των αγωγών που οδηγεί στην ανάπτυξη ρευµάτων επιστροφής, π.χ. ρεύµατα σε γειωµένα αντικείµενα (µεταλλικοί σωλήνες, µεταλλικοί φράχτες, σιδηροδροµικές ράγες κ.λ.π.) δηµιουργούνται µαγνητικά πεδία που εξασθενούν σχετικά αργά µε την απόσταση από την γραµµή [6]. ίκτυο διανοµής µέσης τάσης Τµήµα του δικτύου διανοµής είναι και οι γραµµές µέσης τάσης (20 kv), οι οποίες τροφοδοτούν τις γραµµές χαµηλής τάσης µέσω των υποσταθµών διανοµής, που περιλαµβάνουν µετασχηµατιστές µέσης προς χαµηλή τάση. Οι γραµµές µέσης τάσης µπορεί να είναι εναέριες ή υπόγεια καλώδια. Οι εναέριες γραµµές δηµιουργούν τόσο ηλεκτρικά όσο και µαγνητικά πεδία, ενώ τα υπόγεια καλώδια µόνο µαγνητικά πεδία. Λόγω της ηλεκτρικής συνδεσµολογίας τους, οι γραµµές αυτές δεν εµφανίζουν τις ασυµµετρίες στα ρεύµατα που αναφέρθηκαν για τις γραµµές χαµηλής τάσης [6]. Υποσταθµοί διανοµής Οι υποσταθµοί διανοµής είναι πολύ συνηθισµένα στοιχεία του δικτύου, αφού αντιστοιχεί ένας ανά µερικές δεκάδες ή εκατοντάδες κατοικίες. Τοποθετούνται κατά την συνήθη πρακτική εναερίως πάνω σε κατασκευές που αποτελούνται από δύο κολώνες ή σε εσωτερικούς χώρους στα υπόγεια µεγάλων κτιρίων. Πρακτικά στο περιβάλλον των υποσταθµών διανοµής τα ηλεκτρικά και τα µαγνητικά πεδία δηµιουργούνται από τις γραµµές µέσης και χαµηλής τάσης που συνδέονται σε αυτούς και όχι από τον µετασχηµατιστή. Επειδή οι γραµµές χαµηλής τάσης τροφοδοτούνται από τους υποσταθµούς αυτούς είναι αναµενόµενο το ρεύµα τους να

30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 19 είναι µεγαλύτερο κοντά στον υποσταθµό από ότι µακριά από αυτόν, όπου θα έχουν υπάρξει αρκετές παροχετεύσεις. Στο περιβάλλον των υποσταθµών αναπτύσσονται µαγνητικά πεδία της τάξης των µερικών µτ σε σηµεία που βρίσκονται κοντά στους αγωγούς (λιγότερο από ένα ή δύο µέτρα) και εξασθενούν σε πολύ χαµηλότερα επίπεδα µερικά µέτρα πιο µακριά [6]. Υποσταθµοί υψηλής τάσης Όπως είδαµε, υποσταθµοί ονοµάζονται οι εγκαταστάσεις στις οποίες συρρέουν γραµµές διαφορετικών επιπέδων τάσεων προκειµένου να µεταφέρεται η ηλεκτρική ενέργεια από το ένα επίπεδο τάσεως στο άλλο. Έτσι υπάρχουν τα ΚΥΤ (Κέντρα Υπερυψηλής Τάσης) που συνδέονται γραµµές υπερυψηλής και υψηλής τάσης καθώς και υποσταθµοί υψηλής τάσης, στους οποίους συνδέονται µόνο γραµµές υψηλής τάσης (σχήµα 1.9). Σχήµα 1.9: Φωτογραφία Κέντρου Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ). [6] Στους εξωτερικούς χώρους των υποσταθµών υψηλής τάσης και των ΚΥΤ, τα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία δηµιουργούνται αποκλειστικά από τις γραµµές που συνδέονται σε αυτούς και όχι από τον εξοπλισµό τους. Από µετρήσεις που έχει διεξάγει το Γραφείο Μη Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών της ΕΕΑΕ προέκυψε ότι στις πλευρές των υποσταθµών που δεν διέρχονται γραµµές, τα επίπεδα των ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων είναι πρακτικά τα ίδια µε αυτά που θα υπήρχαν και χωρίς την παρουσία του υποσταθµού (ακόµα και πολύ κοντά στην περίφραξή του), ενώ στις άλλες πλευρές των υποσταθµών που διέρχονται γραµµές, υπάρχουν οι τυπικές τιµές των ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων στο περιβάλλον των γραµµών αυτών [9].

31 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 20 Γραµµές µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Με τον όρο γραµµές µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας [6, 9] εννοούµε τις εναέριες γραµµές υψηλής τάσης (συνήθως 150kV, αν και υπάρχουν και γραµµές 66kV) και υπερυψηλής τάσης (400kV), καθώς και τις υπόγειες γραµµές υψηλής τάσης. Οι γραµµές αυτές χαρακτηρίζονται ως γραµµές απλού ή διπλού κυκλώµατος ανάλογα µε το αν φέρουν ένα ή δύο τριφασικά κυκλώµατα. Στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 10000km εναέριων γραµµών υψηλής και υπερυψηλής τάσης σε όλη την επικράτεια, καθώς και 200km υπόγειων γραµµών υψηλής τάσης που χρησιµοποιούνται κυρίως για την µεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας εντός των κατοικηµένων περιοχών. Σχήµα 1.10: Φωτογραφίες από γραµµές υψηλής τάσης (150kV). Σχήµα 1.11: Φωτογραφίες από γραµµές υπερυψηλής τάσης 400kV.

32 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χαρακτηριστικά των γραµµών µεταφορας Τα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία που δηµιουργεί η γραµµή οφείλονται στους ρευµατοφόρους αγωγούς της και µειώνονται µε την αύξηση της απόστασης από αυτούς. Κατ αυτόν τον τρόπο οι µέγιστες τιµές των ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων στις εναέριες γραµµές εµφανίζονται ακριβώς κάτω από τους αγωγούς. Το µέγεθος του δηµιουργούµενου µαγνητικού πεδίου στο περιβάλλον µιας γραµµής εξαρτάται από το ρεύµα στην γραµµή. Το µέγεθος του ρεύµατος σε µία γραµµή δεν είναι σταθερό αλλά ποικίλει πολύ στη διάρκεια µιας µέρας, εµφανίζοντας ηµερήσιους, εβδοµαδιαίους, και ετήσιους κύκλους, προκαλώντας αντίστοιχη διακύµανση στο δηµιουργούµενο µαγνητικό πεδίο. Οι µέγιστες τιµές του ρεύµατος στη διάρκεια µιας µέρας και συνεπώς και οι µέγιστες τιµές του δηµιουργούµενου µαγνητικού πεδίου από την γραµµή εξαρτώνται από το είδος των καταναλωτών που εξυπηρετεί η γραµµή (κατοικίες, εµπορικά καταστήµατα, βιοτεχνίες, εργοστάσια, αγροτικές αρδεύσεις κλπ). Ως γενικός κανόνας, εµφανίζονται συνήθως τις µεσηµβρινές ώρες κατά τους θερινούς µήνες και τις µεσηµβρινές ή τις πρώτες βραδινές ώρες κατά τους χειµερινούς µήνες. Εποµένως, τα µεγέθη των παραγόµενων ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων στο περιβάλλον µιας γραµµής, πέρα από το µέγεθος των ρευµάτων και των τάσεων, εξαρτώνται και από τα ιδιαίτερα τεχνικά χαρακτηριστικά της κατασκευής της γραµµής [6, 9] όπως είναι: Η διάταξη των φάσεων στις γραµµές διπλού κυκλώµατος Ανάλογα µε την διάταξη των φάσεων στις γραµµές αυτές υπάρχει η δυνατότητα να µειωθούν τα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία στο περιβάλλον τους. Πλέον, οι γραµµές υπερυψηλής τάσης στη χώρα µας, κατασκευάζονται µε την βέλτιστη διάταξη φάσεων για την ελαχιστοποίηση των δηµιουργούµενων πεδίων ενώ δεν ισχύει το ίδιο για τις γραµµές υψηλής τάσης. Η απόσταση των αγωγών από την γη Όσο µικρότερη είναι η απόσταση αυτή, τόσο µεγαλύτερα είναι τα δηµιουργούµενα πεδία. Καθώς οι αγωγοί µιας γραµµής αναρτώνται στους πυλώνες στήριξης, κάµπτονται από το βάρος τους και έτσι η ελάχιστη απόσταση των αγωγών από την γη εµφανίζεται συνήθως στο ενδιάµεσο µεταξύ δύο γειτονικών πυλώνων. Αντίθετα

33 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 22 κοντά στους πυλώνες η απόσταση των αγωγών από τη γη είναι η µέγιστη δυνατή. Λόγω της τάσεως των γραµµών υπάρχει µια ελάχιστη τηρούµενη απόσταση των αγωγών τους από οροφές κτιρίων. Αυτή είναι 7m για τις γραµµές 400kV και 5m για τις γραµµές 150kV. Η απόσταση µεταξύ των ρευµατοφόρων αγωγών της γραµµής Για παράδειγµα στη χώρα µας τµήµατα γραµµών υψηλής τάσης κατασκευάζονται µε συµπαγείς µονωτήρες όπου οι αποστάσεις µεταξύ των ρευµατοφόρων αγωγών είναι αρκετά µικρότερες από αυτές των συνήθων γραµµών. Τα τµήµατα αυτά ξεχωρίζουν εύκολα από τα υπόλοιπα λόγω της στήριξης των αγωγών σε µεταλλικούς ιστούς έναντι των γνωστών µεταλλικών πυλώνων που χρησιµοποιούνται συνήθως (σχήµα 1.12). Οι γραµµές µειωµένων διαστάσεων µε ιστούς δηµιουργούν πολύ µικρότερα ηλεκτρικά και µαγνητικά πεδία από αυτές των κανονικών διαστάσεων στην περίπτωση των γραµµών απλού κυκλώµατος και στην περίπτωση των γραµµών διπλού κυκλώµατος µε την βέλτιστη διάταξη των φάσεων. Σχήµα 1.12: Γραµµές υψηλής τάσης µε µειωµένες αποστάσεις µεταξύ ρευµατοφόρων αγωγών. Με δεδοµένους όλους αυτούς τους παράγοντες, στον ακόλουθο πίνακα 1.3 δίνονται οι µέγιστες τιµές των ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων που είναι δυνατόν να εµφανιστούν ακριβώς κάτω από µια γραµµή λαµβάνοντας υπόψη τις δυσµενέστερες συνθήκες ρευµάτων, διάταξης φάσεων και αποστάσεων (οι οποίες προκύπτουν από θεωρητικές εκτιµήσεις), καθώς και τυπικές τιµές ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων που προέκυψαν από µετρήσεις του Γραφείου Μη Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών της ΕΕΑΕ ακριβώς κάτω και 25m παραπλεύρως από κάθε γραµµή.

34 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 23 Μαγνητικό πεδίο (µτ) Ηλεκτρικό πεδίο (V/m) Γραµµές 400 kv (µεταλλικοί πυλώνες) Μέγιστη τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (25m παραπλεύρως) , Γραµµές 150 kv (µεταλλικοί πυλώνες) Μέγιστη τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (25m παραπλεύρως) 15 0,5 2 0,1 0, Γραµµές 150 kv (µεταλλικοί ιστοί) Μέγιστη τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (25m παραπλεύρως) 10 0,3 1,5 0,05 0, Γραµµές 20 kv (ξύλινες κολώνες) Μέγιστη τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (κάτω από αγωγούς) Τυπική τιµή (25m παραπλεύρως) 5 0,2 0,5 0,01 0, Πίνακας 1.3: Τιµές ηλεκτρικών και µαγνητικών πεδίων σε ύψος 1,5 µέτρου από το έδαφος στο περιβάλλον εναέριων γραµµών ηλεκτρικής ενέργειας. Επίσης, στις επόµενες σελίδες της ενότητας απεικονίζονται στα σχήµατα τα αποτελέσµατα προσοµοιώσεων [6, 9] της µαγνητικής επαγωγής και της έντασης ηλεκτρικού πεδίου που δηµιουργούνται σε γραµµές µεταφοράς υψηλής τάσης, υπερυψηλής τάσης και υπόγειων καλωδίων, µε σκοπό την ανάδειξη των χαρακτηριστικών που επηρεάζουν τα χαµηλόσυχνα ηλεκτροµαγνητικά πεδία.

35 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 24 Γραµµές υπερυψηλής τάσης 400kV Σχήµα 1.13: Μαγνητική επαγωγή που δηµιουργείται από εναέριες γραµµές 400kV του Ελληνικού Συστήµατος Ηλεκτρικής Ενέργειας α) γραµµή απλού κυκλώµατος κατά την µεταφορά ισχύος 350 MVA β) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε τον παλαιό τρόπο διάταξης των φάσεων κατά την µεταφορά ισχύος 700 MVA (2*350 MVA) γ) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε τον νέο τρόπο διάταξης των φάσεων κατά την µεταφορά ισχύος 700 MVA(2*350 MVA). Σχήµα 1.14: Ένταση ηλεκτρικού πεδίου που δηµιουργείται από εναέριες γραµµές 400kV του Ελληνικού Συστήµατος Ηλεκτρικής Ενέργειας α) γραµµή απλού κυκλώµατος (ικανότητα µεταφοράς ισχύος 1400 MVA ή 2000 MVA ανάλογα µε τον τύπο) β) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε τον παλαιό τρόπο διάταξης των φάσεων (συνολική ικανότητα µεταφοράς ισχύος 2800 MVA) γ) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε τον νέο τρόπο διάταξης των φάσεων (συνολική ικανότητα µεταφοράς ισχύος 2800 MVA).

36 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 Γραµµές υψηλής τάσης (150kV) Σχήµα 1.15: Μαγνητική επαγωγή που δηµιουργείται από εναέριες γραµµές 150kV του Ελληνικού Συστήµατος Ηλεκτρικής Ενέργειας α) γραµµή απλού κυκλώµατος µε µεταλλικά δικτυώµατα κατά την µεταφορά ισχύος 50 MVA β) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε µεταλλικά δικτυώµατα κατά την µεταφορά ισχύος 100 MVA(2*50 MVA) γ) γραµµή απλού κυκλώµατος µε ιστούς κατά την µεταφορά ισχύος 50 MVA δ) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε ιστούς κατά την µεταφορά ισχύος 100 MVA(2*50 MVA).

37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 26 Σχήµα 1.16: Ένταση ηλεκτρικού πεδίου που δηµιουργείται από εναέριες γραµµές 150kV του Ελληνικού Συστήµατος Ηλεκτρικής Ενέργειας α) γραµµή απλού κυκλώµατος µε µεταλλικά δικτυώµατα (ικανότητα µεταφοράς ισχύος 138 MVA ή 202 MVA ανάλογα µε τον τύπο) β) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε µεταλλικά δικτυώµατα (συνολική ικανότητα µεταφοράς ισχύος 404 MVA) γ) γραµµή απλού κυκλώµατος µε ιστούς (ικανότητα µεταφοράς ισχύος 138 MVA ή 202 MVA ανάλογα µε τον τύπο) δ) γραµµή διπλού κυκλώµατος µε ιστούς (συνολική ικανότητα µεταφοράς ισχύος 404 MVA).

38 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 Σχήµα Θεωρητικά υπολογιζόµενα πεδία γραµµής 150kV, απλού κυκλώµατος (µέγιστη φόρτιση): α) Μαγνητικό Πεδίο (Β) β) Ηλεκτρικό Πεδίο (Ε) Υπόγεια καλώδια Εντός αστικών περιοχών, καλώδια υψηλής τάσης τοποθετούνται υπογείως σε βάθος της τάξης του ενός µε δύο µέτρων κάτω από δρόµους και πεζοδρόµια. Στα υπόγεια καλώδια οι ρευµατοφόροι αγωγοί είναι µονωµένοι και έτσι µπορούν να τοποθετηθούν πολύ κοντά ο ένας στον άλλο, δηµιουργώντας έτσι µικρότερα πεδία σε σχέση µε τις αντίστοιχες διατάξεις εναέριων γραµµών. Παρόλα αυτά, στα σηµεία που βρίσκονται ακριβώς πάνω τους δηµιουργούνται σηµαντικά µαγνητικά πεδία (σχήµα 1.18), τα οποία όµως φθίνουν πολύ γρηγορότερα µε την απόσταση σε σχέση µε αυτά που δηµιουργούνται από αντίστοιχες εναέριες γραµµές. Τα υπόγεια καλώδια δεν παράγουν ηλεκτρικά πεδία στις θέσεις που βρίσκονται οι άνθρωποι [6]. Σχήµα 1.18: Μαγνητική επαγωγή υπόγειου καλωδίου 150kV κατά τη µεταφορά ισχύος 50 ΜVA.

39 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύγκριση χαµηλόσυχνων πεδιακών πηγών To σχήµα 1.19 [8] δείχνει τις περιοχές των πεδιακών εντάσεων στο περιβάλλον διαφόρων πηγών έτσι ώστε να είναι δυνατή τόσο η σύγκριση των πεδίων διαφορετικών πηγών όσο και η σύγκριση των τιµών των πεδίων µε τις επιτρεπόµενες οριακές τιµές. Σχήµα 1.19: Πεδιακές εντάσεις διαφόρων πηγών ως συνάρτηση της απόστασης x από τον άξονα των πηγών. Για εναέριες γραµµές και σιδηροδρόµους τα πεδία αναφέρονται σε ύψος 1m από το έδαφος και σε απόσταση x από τον άξονα της εναέριας γραµµής. Από το παραπάνω σχήµα αλλά και από τη σύγκριση προηγούµενων δεδοµένων (πίνακες και σχήµατα) που αναφέρθηκαν σε αυτό το κεφάλαιο, προκύπτει ότι οι γραµµές µεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και οι υποσταθµοί υψηλής τάσεως, οι οποίες προκαλούν συχνά ανησυχίες λόγω των µεγάλων διαστάσεων τους, δεν προκαλούν πάντα τις µεγαλύτερες πεδιακές εντάσεις, σε σχέση µε τις πεδιακές εντάσεις άλλων πηγών (π.χ. ηλεκτρικών συσκευών). Εποµένως, θα πρέπει η κοινή γνώµη να λαµβάνει περισσότερο υπόψιν της, τις µικρές ηλεκτρικές συσκευές που βρίσκονται στα σπίτια ή στους εργασιακούς χώρους και χρησιµοποιούνται σε κοντινή απόσταση από τον άνθρωπο παρά τα εξωτερικά τµήµατα του δικτύου µεταφοράς.

Διπλωματική Εργασία ΝΤΕΛΕΖΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ MΕΤΡΗΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ

Διπλωματική Εργασία ΝΤΕΛΕΖΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ MΕΤΡΗΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διπλωματική Εργασία του Φοιτητή του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΦΑΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΗ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Οποτε ακούτε ραδιόφωνο, βλέπετε τηλεόραση, στέλνετε SMS χρησιµοποιείτε ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία (ΗΜΑ). Η ΗΜΑ ταξιδεύει µε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά και Μαγνητικά πεδία 50 Hz : Μύθοι και Πραγµατικότητα Ν. ρόσος, Βοηθός /ντής ιεύθυνσης Ανάπτυξης και ιαχείρισης ικτύων, ΕΗ

Ηλεκτρικά και Μαγνητικά πεδία 50 Hz : Μύθοι και Πραγµατικότητα Ν. ρόσος, Βοηθός /ντής ιεύθυνσης Ανάπτυξης και ιαχείρισης ικτύων, ΕΗ Ηλεκτρικά και Μαγνητικά πεδία 50 Hz : Μύθοι και Πραγµατικότητα Ν. ρόσος, Βοηθός /ντής ιεύθυνσης Ανάπτυξης και ιαχείρισης ικτύων, ΕΗ 1. Εισαγωγή Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι ταυτόσηµη µε την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους:

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους: Οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες είναι ενεργειακά πεδία που δημιουργούνται από ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια. Υπάρχουν φυσικές ακτινοβολίες (η ηλιακή και άλλες κοσμικές ακτινοβολίες, το μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο31 Εξισώσεις Maxwellκαι ΗλεκτροµαγνητικάΚύµατα ΠεριεχόµεναΚεφαλαίου 31 Τα µεταβαλλόµενα ηλεκτρικά πεδία παράγουν µαγνητικά πεδία. Ο Νόµος του Ampère-Ρεύµα µετατόπισης Νόµος του Gauss s στο µαγνητισµό

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ-ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2006 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ OΡΙΑ ΑΣΦΑΛΟΥΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΩΝ Ε. ΚΑΡΑΜΠΕΤΣΟΣ Διπλ.

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία: Νομοθετικό πλαίσιο, Όρια ασφαλούς έκθεσης του κοινού, Αποτελέσματα ελέγχων

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία: Νομοθετικό πλαίσιο, Όρια ασφαλούς έκθεσης του κοινού, Αποτελέσματα ελέγχων Ηλεκτρομαγνητικά πεδία: Νομοθετικό πλαίσιο, Όρια ασφαλούς έκθεσης του κοινού, Αποτελέσματα ελέγχων Δρ Ευθύμιος Καραμπέτσος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Βαθμ. Γ Υπεύθυνος Γραφείου Μη-Ιοντιζουσών Ακτινοβολιών

Διαβάστε περισσότερα

Αγ. Παρασκευή, 12.01.2007 Α.Π. : Π/105/014

Αγ. Παρασκευή, 12.01.2007 Α.Π. : Π/105/014 Αγ. Παρασκευή, 12.01.2007 Α.Π. : Π/105/014 Εγκύκλιος Θέμα : Καθορισμός ορίων ασφαλούς έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία στο περιβάλλον σταθμών κεραιών σε εφαρμογή του Ν. 3431/2006 (ΦΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες που μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να προκαλέσει ιοντισμό των ατόμων της, να διασπάσει βίαια χημικούς δεσμούς και να προκαλέσει βιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Η/Μ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

Η/Μ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η/Μ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ηλεκτρική Ενέργεια ποιο ενδιαφέρουσα μορφή ενέργειας εύκολη στη μεταφορά μετατροπή σε άλλες μορφές ενέργειας ελέγχεται εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά.

ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. Μέρος 1ον : ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 53 ιάδοση κυµάτων σε διηλεκτρικά. Απορρόφυση ακτινοβολίας. 5. Άσκηση 5 5.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την

Διαβάστε περισσότερα

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4

δ. εξαρτάται µόνο από το υλικό του οπτικού µέσου. Μονάδες 4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΥΠΟΛΗΣ ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΙΑΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ» ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΚΕΡΑΙΟΔΙΑΤΑΞΗΣ ΣΒ ΤΗΣ COSMOTE ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΚΑΛΕΜΚΕΡΗ 19 ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΡΑΦΗΝΑΣ-ΠΙΚΕΡΜΙΟΥ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΚΕΡΑΙΟΔΙΑΤΑΞΗΣ ΣΒ ΤΗΣ COSMOTE ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΚΑΛΕΜΚΕΡΗ 19 ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΡΑΦΗΝΑΣ-ΠΙΚΕΡΜΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΕΝΤΑΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΚΕΡΑΙΟΔΙΑΤΑΞΗΣ ΣΒ ΤΗΣ COSMOTE ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΚΑΛΕΜΚΕΡΗ 19 ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΡΑΦΗΝΑΣ-ΠΙΚΕΡΜΙΟΥ Φ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΜΠ Ημερομηνία 26/09/2014

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ Υ πάρχει µεγάλη διαφορά σε µια ηλεκτρική εγκατάσταση εναλλασσόµενου (AC) ρεύµατος µεταξύ των αντιστάσεων στο συνεχές ρεύµα (DC) των διαφόρων κυκλωµάτων ηλεκτρικών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Εισαγωγή Πως λειτουργούν οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες: Ένα βασικό μοντέλο ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται απλά από ένα πόμπο, το δίαυλο μεταδόσεως, και το δέκτη.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων.

Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 5 1. Άσκηση 1 Γενικά για µικροκύµατα. ηµιουργία ηλεκτροµαγνητικών κυµάτων. 1.1 Εισαγωγή Τα µικροκύµατα είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία όπως το ορατό φώς, οι ακτίνες

Διαβάστε περισσότερα

Μετράμε πόση Ακτινοβολία δέχεστε καθημερινά εκεί που ζείτε.απο υψηλές συχνότητες

Μετράμε πόση Ακτινοβολία δέχεστε καθημερινά εκεί που ζείτε.απο υψηλές συχνότητες Μετράμε πόση Ακτινοβολία δέχεστε καθημερινά εκεί που ζείτε.απο υψηλές συχνότητες (Κεραίες τηλεφωνίας, Ασύρματα δίκτυα, Ραντάρ, Ραδιοτηλεοπτικές κεραίες, Δίκτυα ασύρματου Διαδικτύου WiMax, ) Επίσης απο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕ ΙΩΝ ΧΑΜΗΛΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕ ΙΩΝ ΧΑΜΗΛΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΩΝ ΠΕ ΙΩΝ ΧΑΜΗΛΩΝ ΣΥΧΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΥΓΕΙΑ Σπύρος Ι. Κιαρτζής ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Πρόεδρος ΜΕ Ενέργειας ΤΕΕ / ΤΚΜ 1. Εισαγωγή Στην πλειοψηφία του έντυπου και ηλεκτρονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών, της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών:

Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών, της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Διπλωματική Εργασία του φοιτητή του τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

Τα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία γραμμών, υποσταθμών και συσκευών ηλεκτρικής ενεργείας ως περιβαλλοντικοί παράγοντες

Τα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία γραμμών, υποσταθμών και συσκευών ηλεκτρικής ενεργείας ως περιβαλλοντικοί παράγοντες Τα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία γραμμών, υποσταθμών και συσκευών ηλεκτρικής ενεργείας ως περιβαλλοντικοί παράγοντες Δημήτριος Τσανάκας Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών Διευθυντής του Εργαστηρίου Παραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

2012 : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30

2012  : (307) : , 29 2012 : 11.00 13.30 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρµοσµένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτικές μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικού πεδίου χαμηλών συχνοτήτων. Χ.Α. Χριστοδούλου Π.Σ. Κατσιβέλης Ι.Φ. Γκόνος Ι.Α. Σταθόπουλος

Συγκριτικές μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικού πεδίου χαμηλών συχνοτήτων. Χ.Α. Χριστοδούλου Π.Σ. Κατσιβέλης Ι.Φ. Γκόνος Ι.Α. Σταθόπουλος Συγκριτικές μετρήσεις ηλεκτρομαγνητικού πεδίου χαμηλών συχνοτήτων Χ.Α. Χριστοδούλου Π.Σ. Κατσιβέλης Ι.Φ. Γκόνος Ι.Α. Σταθόπουλος Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων Ε.Μ.Π. Περίληψη Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΣΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΚΟΛΕΓΙΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΕΚΥΨΑΝ ΑΠΌ ΤΗ ΓΕΙΤΝΙΑΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΤΑΣΗΣ 2 Η ΑΝΑΦΟΡΑ

ΡΑΣΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΚΟΛΕΓΙΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΕΚΥΨΑΝ ΑΠΌ ΤΗ ΓΕΙΤΝΙΑΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΤΑΣΗΣ 2 Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΡΑΣΕΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΚΟΛΕΓΙΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΕΚΥΨΑΝ ΑΠΌ ΤΗ ΓΕΙΤΝΙΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΣΚΟΠΕΛΟ, ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Υπεύθυνος Έκθεσης ΧΡ. ΟΥΛΗΓΕΡΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΣΚΟΠΕΛΟ, ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Υπεύθυνος Έκθεσης ΧΡ. ΟΥΛΗΓΕΡΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΣΚΟΠΕΛΟ, ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Υπεύθυνος Έκθεσης ΧΡ. ΟΥΛΗΓΕΡΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝ. ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΕΜΠ Ι ΑΚΤΩΡ ΗΛ. ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Μετρήσεων: Τζίµας Χρήστος Υπεύθυνος Έκθεσης: Τζίµας Χρήστος. Ηµεροµηνία Ελέγχου: 11-06-2008 Ώρα ελέγχου: 17.00 18:30. Μαρούσι, Ιούνιος 2008

Υπεύθυνος Μετρήσεων: Τζίµας Χρήστος Υπεύθυνος Έκθεσης: Τζίµας Χρήστος. Ηµεροµηνία Ελέγχου: 11-06-2008 Ώρα ελέγχου: 17.00 18:30. Μαρούσι, Ιούνιος 2008 ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΕΜΠΟΜΕΝΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ Σ/Β ΤΗΣ COSMOTE ΜΕ ΚΩ ΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΟΒΡΟΥΤΣΙ Α/Τ (1404036) Υπεύθυνος Μετρήσεων: Τζίµας Χρήστος Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία κινητής τηλεφωνίας Επίκ. Καθηγητής Εργαστήριο Ραδιοεπικοινωνιών Τμήμα Φυσικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Ηλεκτρομαγνητικό περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 48 NS Σύντοµες οδηγίες χρήσης

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 48 NS Σύντοµες οδηγίες χρήσης ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 48 NS Σύντοµες οδηγίες χρήσης Προσοχή: i) Απαγορεύεται η χρήση του δοκιµαστικού από παιδιά. ii) H χρήση του συγκεκριµένου δοκιµαστικού εργαλείου απαιτεί να τηρούνται όλοι οι κανόνες προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ»

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό &Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Μ.Δ.Ε. «Εφαρμογές της Βιολογίας στην Ιατρική» Διευθυντής: Καθηγητής Σταύρος Χαμόδρακας Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 0 ΜΑΪΟΥ 013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι

Μέσα Προστασίας II. Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Εργαστήριο Υψηλών Τάσεων. Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Τ.Ε.Ι. Κρήτης Σ.Τ.ΕΦ./ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Μέσα Προστασίας II Προστασία από την ηλεκτροπληξία Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ι Επίκουρος Καθηγητής Τηλ:2810379231 Email: ksiderakis@staff.teicrete.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β 22 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÓÕÃ ÑÏÍÏ Θέµα Α ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ & ΕΠΑ.Λ. Β ΜΑΪΟΥ 03 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση, η οποία συµπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ

1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ 1 ΜΕΛΕΤΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ 2 Εσωτερική Ηλεκτρική Εγκατάσταση (Ε.Η.Ε.) εννοούμε την τοποθέτηση, τον έλεγχο και το χειρισμό διαφόρων ηλεκτρολογικών εξαρτημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση

Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Το πιο μικρό και συμπαγές LASER μεγάλης ισχύος για την φυσικοθεραπεία και την φυσική αποκατάσταση Χημικοί Μηχανισμοί Παραγωγή εξ επαγωγής, φωτο-χημικών φαινομένων φωτο-ευαισθητοποίησης και φωτο-απομάκρυνσης.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Έτος : 2011-2012 Α Τετράμηνο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ» ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

Σχολικό Έτος : 2011-2012 Α Τετράμηνο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ» ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ O 6 ο ΕΠΑ.Λ. ΑΘΗΝΑΣ Σχολικό Έτος : 2011-2012 Α Τετράμηνο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ» ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Τμήμα: Α1Π Υπεύθυνοι καθηγητές: Σταυρόπουλος Γεώργιος, Τεχν.

Διαβάστε περισσότερα

EURECO (2000 2002) (2004)

EURECO (2000 2002) (2004) Ηµερίδα ΚΑΠΕ & ήµου Κερατέας «Τρόποι ενσωµάτωσης Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας σε τοπικό επίπεδο» 30 Ιουνίου 2010 Εξοικονόµησης Ηλεκτρικής Ενέργειας στον Οικιακό Τοµέα Αργυρώ Γιακουµή Φυσικός,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση στις ερωτήσεις που ακολουθούν. Μπορείτε να αξιοποιήσετε το παραπάνω σχήμα που αναφέρεται στο φάσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΛΟΤ HD 3S4 ΕΛΟΤ ΜΕΡΟΣ 6 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 61 Αρχικός έλεγχος 610 Γενικά 610.1 Κάθε ηλεκτρική εγκατάσταση πρέπει να ελέγχεται μετά την αποπεράτωση της και πριν να τεθεί σε λειτουργία από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Ενημερωτικό Δελτίο (Fact Sheet) N 304 Μάϊος 2006 Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Σταθμοί βάσης και ασύρματες τεχνολογίες Η κινητή τηλεφωνία είναι πλέον κοινή πρακτική σε όλο τον κόσμο. Η ασύρματη

Διαβάστε περισσότερα

ENCO Μ.Ε.Π.Ε. - Νίκαιας 9, 55132 Καλαμαριά - Θεσσαλονίκη. 3. Τοπική Αντιστάθμιση Αέργου Ισχύος. EnCo ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ENCO Μ.Ε.Π.Ε. - Νίκαιας 9, 55132 Καλαμαριά - Θεσσαλονίκη. 3. Τοπική Αντιστάθμιση Αέργου Ισχύος. EnCo ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 3. Τοπική Αντιστάθμιση Αέργου Ισχύος Η τεχνική προσέγγιση για την επίτευξη του εγγυημένου ποσοστού εξοικονόμησης που σας προτείνει η εταιρεία μας αποσκοπεί στην μείωση των απωλειών (W) που εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www.

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων Η ακτινοβολία ΔΕΝ «φαίνεται» ΔΕΝ «μυρίζει» ΔΕΝ προκαλεί - με την πρώτη επαφή - άμεσα συμπτώματα (πχ τσούξιμο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 23 Ηλεκτρικό Δυναµικό Διαφορά Δυναµικού-Δυναµική Ενέργεια Σχέση Ηλεκτρικού Πεδίου και Ηλεκτρικού Δυναµικού Ηλεκτρικό Δυναµικό Σηµειακών Φορτίων Δυναµικό Κατανοµής Φορτίων Ισοδυναµικές Επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ Α/Α Περιγραφή Σύµβολο 1 Φωτιστικό σώµα στεγανό. Γενικό σύµβολο. 2 Φωτιστικό σώµα µε δυο ανεξάρτητα κυκλώµατα. 3 Φωτιστικό σώµα µε δυο ανεξάρτητα κυκλώµατα από τα οποία το ένα ανάγκης. 4 Φωτιστικό σώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑ.Λ. Β ΟΜΑ ΑΣ ΦΥΣΙΚΗ I ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1- και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σχετικά µε τις ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ & Τ/Υ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ - ΟΠΤΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ & LASER ΑΣΚΗΣΗ ΝΟ6 ΜΕΛΕΤΗ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕ- ΝΟΥ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΕΚΠΕΜΠΟΥΣΩΝ ΙΟ ΩΝ (LEDS) Γ. Μήτσου Α. Θεωρία 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα 1 ο. iv) πραγµατοποιεί αντιστρεπτές µεταβολές.

Θέµα 1 ο. iv) πραγµατοποιεί αντιστρεπτές µεταβολές. ΜΑΘΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ Θέµα 1 ο α) Ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου πραγµατοποιεί µεταβολή AB από την κατάσταση A (p, V, T ) στην κατάσταση B (p, V 1, T ). i) Ισχύει V 1 = V. ii) Η µεταβολή παριστάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα Ηλεκτρική Ενέργεια Σημαντικές ιδιότητες: Μετατροπή από/προς προς άλλες μορφές ενέργειας Μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις με μικρές απώλειες Σημαντικότερες εφαρμογές: Θέρμανση μέσου διάδοσης Μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Εισαγωγή Ιστορική αναδρομή Το ελληνικό δίκτυο

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Εισαγωγή Ιστορική αναδρομή Το ελληνικό δίκτυο ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Εισαγωγή Ιστορική αναδρομή Το ελληνικό δίκτυο 1 Ηλεκτρική εγκατάσταση είναι το σύνολο των αγωγών και συσκευών που χρειάζονται για την μεταφορά και διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία

ΑΣΚΗΣΗ 7. Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΑΣΚΗΣΗ 7 Θερµοϊονικό φαινόµενο - ίοδος λυχνία ΣΥΣΚΕΥΕΣ : Πηγή συνεχούς 0-50 Volts, πηγή 6V/2A, βολτόµετρο συνεχούς, αµπερόµετρο συνεχούς, βολτόµετρο, ροοστάτης. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όταν η θερµοκρασία ενός

Διαβάστε περισσότερα

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια

ÊÏÑÕÖÇ ÊÁÂÁËÁ Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ. U 1 = + 0,4 J. Τα φορτία µετατοπίζονται έτσι ώστε η ηλεκτρική δυναµική ενέργεια 1 ΘΕΜΑ 1 ο Β' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ 1. οχείο σταθερού όγκου περιέχει ορισµένη ποσότητα ιδανικού αερίου. Αν θερµάνουµε το αέριο µέχρι να τετραπλασιαστεί η απόλυτη θερµοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1

Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Α Κ Λ Ι Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Υ ( Ε ) - Φ Ο Ρ Τ Ι Α 1 ΦΟΡΤΙΑ Υπό τον όρο φορτίο, ορίζεται ουσιαστικά το πoσό θερµότητας, αισθητό και λανθάνον, που πρέπει να αφαιρεθεί, αντίθετα να προστεθεί κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός Περιεχόµενα Κεφαλαίου 27 Μαγνήτες και Μαγνητικά πεδία Τα ηλεκτρικά ρεύµατα παράγουν µαγνητικά πεδία Μαγνητικές Δυνάµεις πάνω σε φορτισµένα σωµατίδια. Η ροπή ενός βρόχου ρεύµατος.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2012. Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 1 Απριλίου 01 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. β. ανιχνεύεται με τους φωρατές υπερύθρου.

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. β. ανιχνεύεται με τους φωρατές υπερύθρου. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Στις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 9 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : Εφαρμοσμένη Ηλεκτρολογία

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο : ΚΥΜΑΤΑ Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασµένες; α Η υπέρυθρη ακτινοβολία έχει µήκη κύµατος µεγαλύτερα από

Διαβάστε περισσότερα

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου.

δ. διπλάσιος του αριθµού των νετρονίων του πυρήνα του ατόµου. 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 MAΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 18. Σύντοµες οδηγίες χρήσης MS 18 1

ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 18. Σύντοµες οδηγίες χρήσης MS 18 1 ΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ MS 18 Σύντοµες οδηγίες χρήσης Προσοχή: i) Απαγορεύεται η χρήση του δοκιµαστικού από παιδιά. ii) H χρήση του συγκεκριµένου δοκιµαστικού εργαλείου απαιτεί να τηρούνται όλοι οι κανόνες προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά αποτελέσµατα και όρια ασφαλείας

Βιολογικά αποτελέσµατα και όρια ασφαλείας Βιολογικά αποτελέσµατα και όρια ασφαλείας Στην παρούσα ενότητα γίνεται αναφορά στα θέµατα υγείας, που σχετίζονται µε την ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, σύµφωνα µε τα µέχρι σήµερα επιστηµονικά δεδοµένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι κεραίες είναι βασικό εξάρτημα της ασύρματης επικοινωνίας. Στον πομπό του ασύρματου επικοινωνιακού συστήματος, υπάρχει η κεραία εκπομπής και στο δέκτη υπάρχει η κεραία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα)

Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) Ατομικές θεωρίες (πρότυπα) 1. Αρχαίοι Έλληνες ατομικοί : η πρώτη θεωρία που διατυπώθηκε παγκοσμίως (καθαρά φιλοσοφική, αφού δεν στηριζόταν σε καμιά πειραματική παρατήρηση). Δημόκριτος (Λεύκιπος, Επίκουρος)

Διαβάστε περισσότερα

Οσύγχρονος ηλεκτρολογικός και ιδιαίτερα ο ηλεκτρονικός

Οσύγχρονος ηλεκτρολογικός και ιδιαίτερα ο ηλεκτρονικός Οσύγχρονος ηλεκτρολογικός και ιδιαίτερα ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός, συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση του σημερινού επιπέδου ζωής. Παράλληλα όμως μπορεί να είναι ευαίσθητος σε διαταραχές της ηλεκτρικής τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή και Ασφάλεια στις Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις

Υγιεινή και Ασφάλεια στις Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Υγιεινή και Ασφάλεια στις Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις Ε. Πυργιώτη Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις Ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι το σύνολο των εγκατεστημένων στοιχείων που λειτουργικά συμβάλλουν στη χρησιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384. Μέτρα προστασίας και ασφάλειας στα δίκτυα ΤΝ (ουδετέρωση) και ΤΤ (άµεση γείωση)

Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384. Μέτρα προστασίας και ασφάλειας στα δίκτυα ΤΝ (ουδετέρωση) και ΤΤ (άµεση γείωση) Παρουσίαση: Πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 Μέτρα και ασφάλειας στα δίκτυα ΤΝ (ουδετέρωση) και ΤΤ (άµεση γείωση) Γιώργος Σαρρής, µέλος της Επιτροπής ΕΛΟΤ/ΤΕ 82 Μέτρα και ασφάλειας στα δίκτυα ΤΝ & ΤΤ Γιώργος Σαρρής

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

1 56 παριστάνει : α. διάσπαση β β. διάσπαση γ γ. σύντηξη δ. σχάση. Μονάδες 5

1 56 παριστάνει : α. διάσπαση β β. διάσπαση γ γ. σύντηξη δ. σχάση. Μονάδες 5 ΑΡΧΗ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΦΥΣΙΚΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας

Διαβάστε περισσότερα