ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ"

Transcript

1 Eισαγωγικά Τα θέματα της λεγόμενης «αρχαίας» 1 αττικής κωμωδίας αφορούν τη «ζώσα» πραγματικότητα μιας συγκεκριμένης εποχής. Αντίθετα με την τραγική συνιστώσα της αρχαίας δραματουργίας, σπάνια αναπαράγουν τον μύθο. Ακόμη πιο σπάνια τον διαφοροποιούν 2. Συνήθως στηρίζονται στην καθημερινότητα, την κοινωνική και την πολιτική ιδιαίτερα, την οποία υπερτονίζουν παρουσιάζοντάς την πέρα από τα φυσιολογικά της όρια, πέρα από τις πραγμα- 1. Της «παλαιάς» θα ήταν πιο σωστό. 2. Για τη σχέση μύθου και τραγωδίας βλ. J.-P. Vernant & P. Vidal- Naquet, Μύθος και τραγωδία στην αρχαία Ελλάδα, Α, Αθήνα 1988, σελ Ο Ηλίας Σ. Σπυρόπουλος (Αριστοφάνης, σάτιρα, θέατρο, ποίηση, Θεσσαλονίκη 1988, σελ. 37 και 38) σωστά επισημαίνει ότι την εποχή του Αριστοφάνη και των προκατόχων του οι μύθοι αποτελούσαν πηγή έμπνευσης της τραγωδίας κυρίως και του σατιρικού δράματος, αλλά όχι της κωμωδίας. Κάποια μυθολογικά θέματα ωστόσο είχαν περάσει και στην αρχαία κωμωδία. Έτσι, ενώ στις σωζόμενες αριστοφανικές κωμωδίες δεν συναντάμε υπόθεση παρμένη από τη μυθολογία, σημαντικός αριθμός από τις χαμένες αναφέρονται σε αυτήν. Ο Σπυρόπουλος σημειώνει δυο ομάδες τέτοιων κωμωδιών: η πρώτη αφορά την κωμική παραλλαγή ενός γνωστού μύθου (Δαναΐδες, Δράματα ή Κένταυρος, Φοίνισσαι) και η δεύτερη αποτελείται από «μυθοπαρατραγωδίες» (Αιολοσίκων, Ανάγυρος, Κώκαλος). Από την πλευρά του ο Α. Τσακμάκης («Κατασκευάζοντας τον θεατή των Ορνίθων», στο Όρνιθες, Όψεις και αναγνώσεις μιας αριστοφανικής κωμωδίας, Αθήνα 1997, σελ. 36) θεωρεί ότι η κωμωδία υπονοεί συγκεκριμένη εκδοχή του μύθου, την οποία αντλεί συνήθως από την τραγωδία.

2 14 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ τικές της διαστάσεις. Γιατί οι ποιητές των αττικών κωμωδιών δεν ικανοποιούνταν με την απλή απεικόνιση της κοινωνίας. Σχεδίαζαν και πρόβαλλαν μια καρικατούρα, μια γελοιογραφία της. Έτσι, η ίδια η κωμωδία αποτελούσε παρέκκλιση, αφού αναπαριστούσε τα γεγονότα όχι όπως συνέβαιναν στην πραγματικότητα αλλά κάτω από μια παραλλαγμένη και διαφοροποιημένη, λίγο ως πολύ, οπτική. Η παρέκκλιση ωστόσο είναι συνυφασμένη με τη σάτιρα, αφού, προκειμένου η τελευταία να προσεγγίσει το στόχο της, να προκαλέσει δηλαδή την ιλαρότητα, το γέλιο, συμπορεύεται με το υπερβολικό, απαραίτητο στοιχείο της κωμωδιακής δραματουργίας. Ο Αριστοφάνης, γιος του Φιλίππου από τον δήμο των Κυδαθηναίων, όπως κάθε δημιουργός, είχε και αυτός τις θεματικές και χαρακτηρολογικές προτιμήσεις του. Πάντα όμως επέλεγε τα θέματα που πραγματευόταν και σμίλευε τους χαρακτήρες χρησιμοποιώντας πρόσωπα πραγματικά ή «κατασκευασμένα», πρωταγωνιστικά ή παρείσακτα στα έργα σε συνάρτηση με αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε «επικαιρότητα». Πέρα από τις όποιες αναφορές, άμεσες ή έμμεσες, σε άτομα της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής της πόλης, πραγματικά πρωταγωνιστικά πρόσωπα πρώτης γραμμής υπήρξαν για τον ποιητή ο Κλέων ως δούλος Παφλαγόνας υπαινικτικός προσδιορισμός προέλευσης του δημαγωγού από τη «βάρβαρη» Παφλαγονία της Μ. Ασίας για να παραπέμπει στη φημολογούμενη δουλική καταγωγή του 3 3. Ο Μ.Ι. Finley (Οικονομία και κοινωνία στην αρχαία Ελλάδα, B, Αθή-

3 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 15 ή και μεταφορική χρήση των εννοιών του ρήματος «παφλάζω», που σήμαινε, όπως και σήμερα, λυσσομανώ σαν τα κύματα πάνω στους βράχους αλλά και φλυαρώ στους Ιππής 4 και ως σκύλος Κύων στους Σφήκες ο στρατηγός Λάμαχος στους Αχαρνής η Μίκα, η γυναίκα του Κλεώνυμου 5, στις Θεσμοφοριάζουσες ο Σωκράτης στις Nεφέλες και ο στρατηγός Λάχης ως σκύλος Λάβης στους Σφήκες ο Αισχύλος στους Βατράχους ο Ευριπίδης στις Θεσμοφοριάζουσες, τους Βατράχους και τους Αχαρνής 6 ίσως ο συγγενής του Μνησίλοχος στις Θεσμοφοριάζουσες. Μια δεύτερη μάζωξη να 1991, σελ ), ταυτίζει τους δύο όρους επικαλούμενος το υψηλό ποσοστό παφλαγόνων δούλων στην Αθήνα. 4. Όπως παρατηρεί εύστοχα ο Pascal Thiercy (Ο Αριστοφάνης και η αρχαία κωμωδία, Αθήνα 2001, σελ. 75), ο Παφλαγών-Κλέων δεν έχει σχεδόν καμιά ιστορική αξία: δεν πρόκειται εδώ για προσωπογραφία, ούτε καν για γελοιογραφία, αλλά για χλευαστική παραμόρφωση πρωτοφανούς βιαιότητας, για την τερατόμορφη εικόνα του γιγαντιαίου αρχέτυπου του δημαγωγού. 5. Πρόκειται για τον ίδιο τον Κλεώνυμο, τον γνωστό δημαγωγό, τον οποίο ο ποιητής σατιρίζει όχι μόνο ως υπερβολικά παχύσαρκο και λαίμαργο (βλ. Ιππής, στ. 1294, Όρνιθες, στ. 290 και 1475, Νεφέλες, στ. 400, Σφήκες, στ. 19 και 592, Ειρήνη, στ. 446, 673 και 1295) αλλά και ως δειλό (βλ. Νεφέλες, στ. 353 επ.: «Α, γι αυτό μόλις είδαν τον Κλεώνυμο χτες, την ασπίδα του που είχε πετάξει, τη δειλία της καρδιάς του τη νιώσαν ευθύς και τις είδα να γίνονται ελάφια»). 6. Σχετικά με την κριτική του Αριστοφάνη στο έργο του «νεωτεριστή» Ευριπίδη, βλ. μ.ά. Λ. Οικονόμου, «A propos d Euripide et d Aristophane», Mélanges offerts à A.M. Desrousseaux par ses amis et ses élèves, Paris 1937, σελ. 343 επ.

4 16 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ αποτελούν ο Θέωρος και ο Νίκαρχος στους Αχαρνής, ο Πασίας και ο Αμυνίας στους Ιππής, ο γεωμέτρης Μέτων στους Όρνιθες, ο ποιητής Κινησίας στους Όρνιθες και τη Λυσιστράτη, ο ομοφυλόφιλος Κλεισθένης ο Σιβυτρίου και ο τραγικός Αγάθων στις Θεσμοφοριάζουσες, ο στρατηγός Δημοσθένης και ο γνωστός Νικίας ως δούλοι του Δήμου στους Ιππής, ο Χαιρεφών στις Νεφέλες 7. Από την άλλη πλευρά, ο Αριστοφάνης ανεβάζει στη σκηνή πρόσωπα κατασκευασμένα. Σε άλλα από αυτά δίνει ένα όνομα που, σε συνδυασμό με την υπόθεση του έργου, μπορεί να υποδηλώνει κάποια ιδιότητα (όπως Πραξαγόρα, αυτή που πράττει, που δρα δηλαδή στην αγορά, και Επιγένης, ο νέος, ο επιγενόμενος στις Εκκλησιάζουσες Τρυγαίος, ο αμπελουργός, τρυγητής των αγαθών της ειρήνης, Ιεροκλής, όνομα που ταιριάζει σε χρησμολόγο, Οπώρα, η βουβή προσωποποίηση της βλάστησης, και Θεωρία, η επίσης βουβή προσωποποίηση των δημόσιων εκδηλώσεων, στην Ειρήνη Λυσιστράτη, η γυναίκα που λύει, που καταργεί δηλαδή το στρατό, στη Λυσιστράτη Δικαιόπολης, ο εκφραστής της δίκαιης πόλης, και Αμφίθεος, ο ημίθεος, στους Αχαρνής Ευελπίδης, ο γιος της καλής ελπίδας, Πεισθέταιρος, εκείνος που πείθει τους εταίρους, τους φίλους του 8, και Βασίλεια, η γνωστή σύζυγος του άρ- 7. Όλα αυτά τα πρόσωπα ο Francis MacDonald Conford (Η αττική κωμωδία, Αθήνα 1993, σελ. 184) τα εντάσσει στον αριστοφανικό «ανθρωπότυπο» του «αλαζόνα». 8. Βλ. Ιωάννης Γ. Ταϊφάκος, «Παλίμψηστον των Ορνίθων», στο Όρνιθες, όψεις και αναγνώσεις μιας αριστοφανικής κωμωδίας, Aθήνα

5 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 17 χοντα βασιλέα, στους Όρνιθες Φιλοκλέων, ο οπαδός, ο φίλος του Κλέωνα, αλλά και Βδελυκλέων, ο πολίτης που βδελύσσεται τον Κλέωνα, στους Σφήκες Βλεψίδημος, αυτός που αποβλέπει στον εκκλησιαστικό μισθό, στον Πλούτο) ή και να μην υποδηλώνει τίποτε (όπως τα ονόματα του Χρεμύλου στον Πλούτο του Βλέπυρου, του Χρέμη, του βουβού Σίκωνα και του επίσης βουβού Παρμένωνα στις Εκκλησιάζουσες της Κλεονίκης, της Μυρρίνης, υποτίθεται συζύγου του Κινησία, και της Λαμπιτώς στη Λυσιστράτη της Κρίτυλλας και της βουβής εταίρας Ελάφιον στις Θεσμοφοριάζουσες του Ψευδατράβα στους Αχαρνής του Έποπου ή Τροχίλου στους Όρνιθες). Άλλα είναι ανώνυμα. Από αυτά μερικά ετεροπροσδιορίζονται (όπως τα παιδιά «του Λάμαχου» και «του Κλεώνυμου» καθώς και οι θυγατέρες «του Τρυγαίου» στην Ειρήνη οι μαθητές «του Σωκράτη» στις Νεφέλες ο γείτονας «του Βλέπυρου» στις Εκκλησιάζουσες η θυγατέρα «του Δικαιόπολη» στους Αχαρνής η γυναίκα «του Χρεμύλου» στον Πλούτο), ενώ άλλα προσδιορίζονται από το φύλο και την ηλικία (γυναίκες-άνδρες, γριές-νέες, γέροι-νέοι), την προέλευση (Λάκωνας, Αθηναίος, Μεγαρέας, Θηβαίος, Βοιωτή, Κορινθία), τα επαγγέλματα, τις δεξιότητες ή τις ιδιότητες (η πανδοκεύτρια και ο νεκρός στους Βατράχους ο συκοφάντης στον Πλούτο, τους Όρνιθες και τους Αχαρνής ο δρεπανουργός, ο λοφο- 1997, σελ Για τη διαφορά μεταξύ Πεισθέταιρου και Πισθέταιρου βλ. και Γιάννης Βαρβέρης, «Προβλήματα μιας επίδοξης μεταφραστικής πτήσης», στο Όρνιθες, όψεις και αναγνώσεις μιας αριστοφανικής κωμωδίας, Aθήνα 1997, σελ. 94.

6 18 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ ποιός, ο θωρακοπώλης, ο σαλπιγγοποιός ο κρανοποιός και ο δορυξός, δηλαδή ο οπλουργός στην Ειρήνη ο δίκαιος άνδρας στον Πλούτο ο ιερέας στον Πλούτο και τους Όρνιθες ο πρόβουλος στη Λυσιστράτη ο πρύτανης στη Λυσιστράτη και τις Θεσμοφοριάζουσες, ο γεωργός και ο παράνυμφος στους Αχαρνής οι κήρυκες, οι πρέσβεις και οι άγγελοι στη Λυσιστράτη, τις Εκκλησιάζουσες, τους Αχαρνής και τους Όρνιθες ο ποιητής, ο χρησμολόγος προφανώς εννοεί τον χρησμολόγο Διοπείθη που αναφέρει στους Ιππής 9 και στους Σφήκες 10 ο επίσκοπος, ο ψηφισματοπώλης, ο πατραλοίας στους Όρνιθες ο μάρτυρας στις Νεφέλες ο κατήγορος και η αρτοπώλισσα στους Σφήκες). Ο Αριστοφάνης εμφανίζει ακόμη στη σκηνή υποστασιοποιημένες έννοιες, όπως ο Δήμος Πυκνίτης, ο λαός που συνέρχεται στην Πνύκα στους Ιππής ή ο Δίκαιος και ο Άδικος Λόγος στις Νεφέλες 11. Παράλληλα ο ποιητής εισάγει σε μερικές περιπτώσεις και ονομαστικά τους δούλους 12 που διαδραματίζουν άλλοτε σημαντικό και άλλοτε λιγότερο σημαντικό ρόλο στην 9. Ιππής, στ Σφήκες, στ Βλ. και H.-J. Newiger, Metapher und Allegorie: Studien zu Aristo - phanes, München 1957, σελ Για το μέγεθος του δουλικού πληθυσμού στην Αθήνα των κλασικών χρόνων βλ. R.D. Sargent, The size of the slave population at Athens during the fifth and fourth centuries before Christ, Illinois 1924, passim, A.W. Gomme, The population of Athens in the fifth and fourth centuries b.c., Oxford 1933, passim.

7 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 19 κωμωδία 13 : η Πλαθάνη στους Βατράχους, ο Ξανθίας και ο Σωσίας στους Σφήκες, ο Ξανθίας και ο Κύδοιμος, ο υπηρέτης του Πολέμου που το όνομά του σημαίνει την ταραχή, στην Ειρήνη, ο Ξανθίας και η ανώνυμη θεραπαινίδα της Περσεφόνης στους Βατράχους, ο Καρίωνας στον Πλούτο, η ανώνυμη θεραπαινίδα της Πραξαγόρας στις Εκκλησιάζουσες, οι επίσης ανώνυμοι οικέτες του Τρυγαίου στην Ειρήνη, ο θεράπων του Στρεψιάδη στις Νεφέλες και του Ευριπίδη στους Αχαρνής, του Έποπου στους Όρνιθες, ο θεράπων του Αγάθωνα και ο Σκύθης τοξότης στις Θεσμοφοριάζουσες. Ακολουθούν και άλλα πρόσωπα. Πολλά. Παρελαύνουν ανάμεσα στα ατέλειωτα πειράγματα και στο συναρπαστικό κωμικό λεξιλόγιο του ποιητή. Είναι γεγονός άλλωστε ότι ο ανεπανάληπτος λεκτικός πλούτος του Αριστοφάνη κάνει να αναδύεται στη σκηνή, μόνο με τη δύναμη των λέξεων, η Αθήνα του 5ου αιώνα π.χ. 14 Ο Αριστοφάνης επινοεί λέξεις, τις συνδέει διασκεδάζοντας με το να δημιουργεί τέρατα που κάποτε καταλαμβάνουν ολόκληρο το στίχο. Αναμειγνύει τα λογοπαίγνια, τις χοντρές φάρσες, τις λυρικές εκτροπές, τις παρωδίες, το γεμάτο εικόνες ύφος. Κάθε χωρίο μοιάζει με μια εκθαμβωτική ανθοδέσμη όλων των τεχνικών μέσων. Η χοντροκοπιά εί- 13. Βλ. Ι.Ε. Στεφανής, «Αριστοφανικά», Ελληνικά 30, , σελ. 7 επ. και Ο δούλος στις κωμωδίες του Αριστοφάνη. Ο ρόλος του και η μορφή του, Θεσσαλονίκη 1980, passim. 14. Βλ. Suzanne Said, Monique Tredé & Alain de Boulluec, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας I, Αθήνα 2001, σελ. 214 επ.

8 20 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ ναι ωμή, χωρίς όμως ποτέ το ύφος να έχει τίποτα χυδαίο 15. Η σκηνική παρουσία και η δράση των αριστοφανικών ηρώων, όπως και οι εκτεταμένες ή σύντομες αναφορές σε κάποιους άλλους, που η «συμπεριφορά» τους περιγράφεται στα λιμπρέτα, θα μας βοηθήσουν να προσδιορίσουμε τους χαρακτηριστικούς «τύπους» της αττικής και ιδιαίτερα της αριστοφανικής κωμωδίας. Γιατί, όπως σημειώνει ο MacDonald Conford, ο κωμικός ποιητής δεν λειτουργεί σαν τον τραγικό ομόλογό του στη δημιουργία χαρακτήρων. Δεν χρησιμοποιεί θρυλικά πρόσωπα ώστε να δεσμεύεται και να καθοδηγείται από ιστορικά δεδομένα στη χαρακτηρολογική «επένδυση» των έργων του. «Το μάτι του», λέει, «είναι προσηλωμένο όχι σε ό,τι πυργώνεται πάνω από το συνηθισμένο άνθρωπο, αλλά σε ό,τι κοιτάει χαμηλότερα απ αυτόν». Έτσι, κατά τον Conford, οι χαρακτήρες μπορούν να παίρνουν την πρώτη θέση και να διαμορφώνουν τα επεισόδια όπως ευαρεστούνται. Και συμπληρώνει: «H ανθρώπινη φύση έχει τόσο περίπλοκη και τόσο απέραντη ποικιλία ώστε οι συγγραφείς, όπου δεν δεσμεύονται από τις επιταγές μιας δεδομένης πλοκής, τείνουν πάντοτε να συνάζουν τους ανθρώπους σε ορισμένες τάξεις έτοιμων τύπων, είτε να αντιγράφουν επιμέρους χαρακτήρες από τη ζωή και να τους αφήνουν να διεκπεραι- 15. Jacqueline de Rοmilly, Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Αθήνα 1988, σελ. 142, Gilbert Murray, The literature of ancient Greece, Chicago 1957, σελ Bλ. και Jean Taillardat, Les images d Aristophane, Paris 1965, σελ. 502 επ.

9 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 21 ώνουν τη δράση όπως αυτοί θέλουν» 16. Εκείνο που έχει σημασία να σημειώσουμε εδώ είναι ότι οι ήρωες των αριστοφανικών κωμωδιών είναι πρόσωπα κοινά, χωρίς κοινωνικές περγαμηνές, αντίθετα με τους «αντιήρωες» που είναι άτομα με κοινωνική επιφάνεια και πολιτική ισχύ 17. Πριν όμως προχωρήσουμε στην εξέταση αυτών των χαρακτηριστικών «τύπων» και των συμπεριφορών τους, αξίζει να θυμηθούμε τις ρίζες της κωμωδίας, να θυμηθούμε δηλαδή ότι αυτό το είδος θεατρικής δημιουργίας γεννήθηκε και εξελίχθηκε από τις διονυσιακές τελετουργίες και τα τόσο δημοφιλή φαλλικά τραγούδια 18. Οι βωμολοχίες και οι λοιδορίες, οι αισχρολογίες και τα άσεμνα πειράγματα με την αποτροπαϊκή δύναμη 19 κυριαρχούσαν στις 16. Βλ. Francis MacDonald Conford, ό.π., σελ M.L. Apte, Humor and laughter: An anthropological approach, Ithaca - London 1985, σελ. 157, A.M. Bowie, Αριστοφάνης, μύθος, τελετουργία και κωμωδία, Αθήνα 1999, σελ. 29. Βλ. και Heinz- Günther Nesselrath, Εισαγωγή στην αρχαιογνωσία, Α: Αρχαία Ελλάδα, Αθήνα 2001, σελ. 239 επ., που θεωρεί ότι στο αριστοφανικό δράμα δρουν δύο πόλοι: ο ήρωας, από τη μια πλευρά, και τα μέσα που χρησιμοποιεί για να ανατρέψει την κατάσταση, από την άλλη. Η αλληλεπίδραση των δυο αυτών πλευρών οδηγεί στην ιδιότυπη συνύπαρξη του σοβαρού και του γελοίου που χαρακτηρίζει την αριστοφανική τέχνη. 18. Αριστοτέλης, Ποιητική, 1449a 9: «η δε κωμωδία από των τα φαλλικά». Αυτό, ότι δηλαδή η κωμωδία αναδύθηκε και διαμορφώθηκε σε συνάρτηση με τη διονυσιακή ή φαλλική ιεροτελεστία, δεν έχει αμφισβητηθεί ποτέ, παρατηρεί ο Francis MacDonald Conford, ό.π., σελ Για την αποτροπαϊκή δύναμη του άσεμνου βλ. και Α. Σκιαδάς,

10 22 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ γιορτές του Διoνύσου. Και πάνω από όλα η κρασοκατάνυξη. Μέσα στην κρασοκατάνυξη άλλωστε συνυπήρχαν ο θεός και ο ποιητής. Κατά τον Lesky, η αδιαντροπιά των αστείων του Αριστοφάνη έχει πέρα για πέρα τις ρίζες της στη λατρεία 20. Και ο Zimmermann όμως επισημαίνει ότι δεν πρέπει να λησμονούμε πως το ίδιο το όνομα κωμωδία σημαίνει το «άσμα ενός κώμου», μιας πομπής δηλαδή μεθυσμένων ανδρών 21. Μέσα στο ξεφάντωμα η κωμωδία συναντά τον μακρινό της πρόγονο, τον κώμο 22. Έτσι η χονδροειδής σάτιρα, η βωμολοχία, οι φραστικές επιθέσεις και οι προσβολές επιτρέπονταν. Οι ελευθεριότητες αυτές λειτουργούσαν εξισορροπητικά στις δεδομένες κοινωνικές συνθήκες. Για μερικές μέρες κάθε χρόνο ήταν συγγνωστή και επιβεβλημένη θα λέγαμε η ανατροπή της «τάξης του κόσμου», πράγμα που συναντάμε και σήμερα ακόμη σε ορισμένα, διονυσιακής προέλευσης, έθιμα του λαού μας. Τις μέρες εκείνες καθένας μπορούσε να εκδηλώνει ατιμώρητα τα κατώτερα ένστικτά του ή τις προκαταλήψεις του, προπάντων αν ανήκε στα περιθωριακά στοιχεία της κοι- Ελληνική γραμματολογία. Από των αρχών μέχρι των ελληνιστικών χρόνων, Αθήναι 1968, σελ Α. Lesky, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, Θεσσαλονίκη 1981, σελ Β. Zimmermann, Η αρχαία ελληνική κωμωδία, Αθήνα 2002, σελ. 42. Βλ. και Χρ. Μιχαήλ, Ο κωμικός λόγος του Αριστοφάνους, Αθήναι 1981, σελ Βλ. P.E. Easterling & B.M.W. Knox, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα 2000, σελ. 520.

11 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 23 νωνίας 23. Η πρόσκαιρη παρεκτροπή εγγυόταν στη συνέχεια την ασφαλή σταθερότητα των κοινωνικών δομών για το υπόλοιπο έτος 24. Η κωμωδία επομένως είχε πίσω της μια παράδοση άρρηκτα δεμένη με τις διονυσιακές τελετές, τα χονδρά αστεία, τις βρισιές, τις φαλλικές πομπές. Οι καταβολές λοιπόν της κωμωδίας οι διονυσιακές οργιαστικές τελετές είναι ολοφάνερες και δεν αμφισβητούνται. Έτσι δεν είναι περίεργο που οι παρεκκλίνουσες συμπεριφορές παρουσιάζονται υπερτονισμένες στο αριστοφανικό και γενικά στο κωμικό έργο. Χρειάζεται όμως προσοχή στο συμπέρασμα: η παρέκκλιση ήταν επιτρεπτή θα λέγαμε και επιβεβλημένη μόνο στη θεατρική σκηνή. Μόνο εκεί η κωμωδία επέτρεπε την παρέκκλιση. Ο κορυφαίος του χορού των μυστών στους αριστοφάνειους Βατράχους διακηρύσσει ότι «πρέπει να φεύγει από τους δικούς μας χορούς όποιος ( ) ευχαριστείται με αισχρολόγους στίχους, που δεν τους ακούει σε κατάλληλη ώρα 25 ή ( ) τα αγάλματα της Εκάτης κατατσιρλίζει τραγουδώντας διθυράμβους 26 ( ). Σε όλους αυτούς λέω και ξα- 23. Βλ. και Ερμογένης, Περί μεθόδου δεινότητος, 2, 7-9: «Εν Αθήναις τοις Διονυσίοις επόμπευον και αλλήλοις διελοιδορούντο και τούτο εκαλείτο πομπεύειν». 24. Β. Zimmermann, ό.π., σελ. 69 επ. 25. Βάτραχοι, στ. 358, μετάφραση Μπαξεβανάκι (εκδ. Πάπυρος). Ο Σταύρου μεταφράζει: «Tους χυδαίους όποιος στίχους ν ακούει αγαπά, που τους λένε σε αταίριαστες ώρες» 26. Βάτραχοι, στ. 366, μετάφραση Μπαξεβανάκι (εκδ. Πάπυρος). Ο Σταύρου μεταφράζει: «Όποιος, παίρνοντας μέρος σε κύκλιους χορούς τα ιερά της Εκάτης βρομίζει»

12 24 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ ναλέω και τρίτη φορά λέω να φύγουν από τους μυστικούς χορούς» 27. Υπήρχαν δηλαδή οι ώρες του κοινωνικού καθωσπρεπισμού και οι ώρες πολύ λιγότερες αυτές που οι αισχρολόγοι στίχοι είναι συγγνωστοί, ακόμη περισσότερο επιβεβλημένοι. Οι τελευταίες αυτές ώρες ήταν οι ώρες της παράστασης. Τότε το θέατρο λειτουργούσε κατά κάποιον «ομοιοπαθητικό» τρόπο. Χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν την «παράβαση» του χορού, ορχήστρα, πάροδοι και κοίλον γίνονταν ένα και συχνά οι υποκριτές συγχέονταν με τους θεατές. Άνοιγαν διάλογο μαζί τους, δίδασκαν και διδάσκονταν ταυτόχρονα, επιβεβαιώνονταν με το γέλιο τους. Οι θεατές αποτελούσαν έτσι μέρος του έργου. Σε αυτό δεν ήταν αμέτοχος ο ποιητής. Έχει προσφυώς λεχθεί ότι «εφ όσον η κωμωδία συνιστά απόκριση του ποιητή αφενός στη δραματική παράδοση, αφετέρου στις επιθυμίες του θεατή, ο κωμικός ποιητής έχει μια διπλή ιδιότητα: δημιουργεί τους προγόνους του αλλά και κατασκευάζει τους θεατές του» 28. Στη διαδικασία αυτή πρέπει να επισημάνουμε και το στοιχείο της «ψυχολογικής κάθαρσης», το οποίο βέβαια δεν ήταν αποκλειστικό προνόμιο της τραγωδίας. Η κάθαρση λειτουργούσε και στην κωμωδία, με τη διαφορά ότι στην τελευταία διαφοροποιούνταν τα μέσα της υλοποίησής της. Στην αριστοφανική κωμωδία ειδικότερα, η αι- 27. Βάτραχοι, στ Α. Τσακμάκης, ό.π., σελ. 37.

13 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 25 σχρολογία και η σατιρική γελοιοποίηση των προσώπων, και μάλιστα όχι οποιωνδήποτε αλλά των «υψηλά ιστάμενων», ακόμη περισσότερο των «μεγίστων» 29, είναι εκείνη που οδηγεί στην κάθαρση. Η σατιρική υβριστική στην ουσία επίθεση εναντίον κάποιου, που από την καταγωγή, τον πλούτο ή τη δόξα του επισύρει τη ζηλόφθονη διάθεση του κοινού ανθρώπου, έχει καταλυτική δράση, αφού λειτουργεί και ως εκδίκηση από την πλευρά του τελευταίου. Χώρια το αίσθημα απελευθέρωσης από τους κοινωνικούς καταναγκασμούς της ευπρέπειας και της σεμνολογίας σε σχέση με τη σεξουαλική λειτουργία. Έτσι η κωμωδία αντιμετωπίζεται ως μια ευκαιρία χαλάρωσης των αυστηρών κανόνων της κοσμιότητας της αθηναϊκής κοινωνίας. Μπορούμε λοιπόν να υποστηρίξουμε, χωρίς τον κίνδυνο να κάνουμε λάθος, ότι η βωμολοχία και ειδικότερα η αισχρολογία δεν αποτελεί μόνο, όπως θα εξηγήσουμε, αναπαράσταση της συμπεριφοράς των ηρώων του Αριστοφάνη αλλά και εργαλείο για τον ποιητή. Αποτελεί κύριο και αναγκαίο στοιχείο του κωμικού λόγου, προκειμέ- 29. Βλ. Ειρήνη, στ : «Γυναικούλες ποτέ δεν κορόιδεψε αυτός κι ανθρωπάκους ασήμαντους, όχι. Με μεγάλη, με ηράκλεια στα στήθια του ορμή στα θεριά τα τεράστια ριχνόταν». Η νεοελληνική απόδοση των περισσότερων αριστοφανικών αποσπασμάτων ανήκει στον Θ. Σταύρου. O μεταφραστής σημειώνεται στις περιπτώσεις που χρησιμοποιείται άλλη μετάφραση. H νεοελληνική απόδοση της πλειονότητας των δικανικών κειμένων ανήκει στη συγγραφέα της παρούσας μελέτης.

14 26 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ νου να οδηγηθεί τελικά ο θεατής του δράματος στην κάθαρση. Μόνο έτσι μπορεί ο ποιητής να κριτικάρει τον οινόφλυγα, να καυτηριάσει τον βωμολόχο ή τον ομοφυλόφιλο, να χλευάσει τον δικομανή και τους άλλους τύπους της αθηναϊκής πόλης. Μόνο έτσι μπορεί να τονίσει ελαττώματα και να περιγράψει παρεκκλίσεις. Και μόνο έτσι κατορθώνει να μας ξεναγήσει στις μεταλλαγές των συμπεριφορών όσων εισχωρούν στις περιοχές του αξιόποινου. Ο οινόφλυγας, για παράδειγμα, ρέπει συχνά στη βιαιότητα. Υπό την επήρεια του οινοπνεύματος εύκολα καθυβρίζει και χειροδικεί. Καμιά φορά αποτολμά και ασελγείς πράξεις. Το ίδιο και ο βωμολόχος. Αρέσκεται στην εκτόξευση ύβρεων που ενδέχεται να θίγουν την υπόληψη και την τιμή των υβριζόμενων. Ο δικομανής, που αποτελεί ίσως την πιο επιτυχημένη αριστοφανική φιγούρα, δεν αποδίδει δικαιοσύνη, ούτε νοιάζεται γι αυτήν, ενδιαφέρεται όμως να πλήξει τους συμπολίτες του εμπλέκοντάς τους σε ατέρμονες δικαστικούς αγώνες, ακόμη και όταν γνωρίζει ότι τα θύματά του είναι αθώα. Ο Αριστοφάνης, γνωστός στην «αντικριστή» αθηναϊκή κοινωνία για τις αριστοκρατικές του ιδέες και τις συντηρητικές του πεποιθήσεις 30, αδυνατεί να συμβιβαστεί με την 30. Βλ. ωστόσο την ένσταση του Hλία Σ. Σπυρόπουλου (Αριστοφάνης, ό.π., σελ. 43 και 257) ως προς την πολιτική τοποθέτηση του Αριστοφάνη, ότι η θέση του κωμωδιογράφου είναι στην αντιπολίτευση, αφού η σάτιρα τρέφεται από τις πράξεις των κυβερνώντων. «Οι κωμικοί ποιητές», σημειώνει ο συγγραφέας, «ζούσαν εν δημοκρατία, σε εποχή που απόλυτα κυριαρχούσε

15 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 27 πραγματικότητα ή με τον «εκσυγχρονισμό» της εποχής του. Αδυνατεί να αποδεχθεί την κατάπτωση της πολιτικής και των πολιτικών, να συναδελφωθεί με την έκπτωση των αξιών. Δεν μπορεί να προσαρμοστεί στα νέα ήθη. Έχει λοιπόν πρόσθετους λόγους να αναδείξει την παρέκκλιση, προκειμένου να τη στηλιτεύσει. Το περίεργο είναι ότι ο Αριστοφάνης είχε οπαδούς που δεν ανήκαν στη δική του κοινωνική τάξη και δεν εμπνέονταν από την ιδεολογία του 31, αλλά τον υποστήριζαν. Τον το δημοκρατικό κόμμα και οι ηγέτες του. Καθώς λοιπόν είναι γνωστό ότι η πολιτική σάτιρα έχει τροφή της τις αδυναμίες της εκάστοτε κυβέρνησης, ζει ως ελεγκτής της παράταξης που κυβερνά (γιατί, αν μπει στην υπηρεσία της, εκφυλίζεται σε απλή προπαγάνδα), δεν είναι παράτολμο να πούμε ότι θέσει οι κωμικοί βρίσκονταν στην αντιπολίτευση, για να στιγματίσουν τις αδυναμίες, τα λάθη και τις υπερβολές της δημοκρατίας, όπως θα σατίριζαν οποιοδήποτε άλλο καθεστώς επικρατούσε στις μέρες τους αν τους άφηναν βέβαια». Να προσθέσουμε ότι ο ίδιος ο Αριστοφάνης «πολιτευόταν», διετέλεσε μάλιστα μέλος της Βουλής των Πεντακοσίων (IG II, 1740). Ίσως για τον λόγο αυτό ο ποιητής «σε σύγκριση με τους προγενέστερους και τους σύγχρονούς του κωμικούς, στάθηκε λιγότερο οξύς απέναντι στους ηγέτες των δημοκρατικών, χωρίς αυτό να τον εμποδίσει να υπηρετεί την υπόθεση της ειρήνης σταθερότερα και συνεπέστερα από όλους». 31. Το έργο του Αριστοφάνη δεν αποτελεί έκφραση μιας πολιτικής μερίδας. Εκφράζει τον στοχαστικό αθηναίο πολίτη, που βλέπει ότι η πολιτεία του νοσεί και ζητά να ανακαλύψει τις αιτίες της νόσου. Γι αυτό άλλωστε χτυπά τον Κλέωνα τη στιγμή της παντοδυναμίας του, χωρίς να τοποθετεί κανέναν άλλο πολιτικό στη θέση εκείνων που κρίνει και καταδικάζει. Βλ. M. Croiset, Aristo-

16 28 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ υποστήριζαν στις κερκίδες του διονυσιακού θεάτρου, στη μάχη για το βραβείο, στο δικαστήριο, στον αγώνα για τη συνέχεια. Όχι βέβαια πάντα και όχι πάντα με την ίδια ζέση. Αν δεχθούμε μαζί με τον Pascal Thiercy το θέατρο, όχι μόνο το κωμικό, ως τον τρίτο πόλο μετά την εκκλησία και την ηλιαία συνάντησης και συσπείρωσης του αθηναϊκού δήμου 32, πρέπει να δεχθούμε και μια σχετική ταύτιση του δημαγωγού με τον ποιητή. Και οι δυο ψάχνουν για τη συνεχή αναγνώριση, για το βραβείο. Και οι δυο μάχονται για την ανανέωση της εμπιστοσύνης του δήμου. Και οι δυο γνωρίζουν καλά τη συναισθηματική αστάθεια των συμπολιτών τους. Και των δυο (και του ποιητή και του δημαγωγού) η σχέση με το κοινό ενέχει το στοιphane et les partis à Athènes, Paris 1906, σελ. 44. Βλ. επίσης τον Κώστα Γεωργουσόπουλο («Το ρολόι του Αριστοφάνη», εφημ. Η Καθημερινή, , Eπτά Hμέρες), ο οποίος σημειώνει επιγραμματικά ότι το πολιτικό ρολόι του Αριστοφάνη σταμάτησε στην ώρα του Θεμιστοκλή και ιδιαίτερα του Αριστείδη. Ξέρει να κάνει, συνεχίζει, συνετή διάγνωση και περιγραφή, αγνοεί τα αίτια και το φάρμακο, και έτσι καταφεύγει σε γιατροσόφια. Τα γιατροσόφια του όμως είναι από τα μεγαλοφυέστερα ποιητικά κατορθώματα. Η μοίρα των μεγάλων σατιρικών: ακριβολόγοι στη συμπτωματολογία, ρομαντικοί στη θεραπευτική. 32. «Υπήρχαν στην Αθήνα τρεις τόποι συνάθροισης των πολιτών, που έτσι δήλωναν την ενότητα της πόλης: η εκκλησία ( ) η ηλιαία ( ) και, τέλος, το θέατρο του Διονύσου, στη νότια πλευρά της Ακρόπολης, που [αρχικά] φιλοξενούσε τις θρησκευτικές συναθροίσεις». Bλ. Pascal Thiercy, ό.π., σελ. 25.

17 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 29 χείο της ανταπόδοσης. Όπως ο Κλέων, έτσι και ο Αριστοφάνης τούς προσέφερε μια εικόνα του εαυτού τους και οι Αθηναίοι τού χάριζαν αυτό που κάθε δημιουργός επιζητεί: την αναγνώριση 33. Παρεκκλίνουσες συμπεριφορές εμφανίζονται και αξιοποιούνται στο σύνολο του σωζόμενου αριστοφανικού έργου που διδάχτηκε στην Αθήνα του ταραγμένου τελευ - ταίου τετάρτου του 5ου αιώνα την περίοδο δηλαδή του μεγάλου πολέμου και της εξίσου μεγάλης ήττας και των δώδεκα πρώτων χρόνων του 4ου, εποχή της υποχρεωτικής συμμετοχής της πόλης στην πελοποννησιακή συμμαχία. Χρόνια ταραγμένα, δίσεκτα. Η Αθήνα περνούσε από τη δύναμη στην αδυναμία, από το μεγαλείο στη μιζέρια. Για τον Αριστοφάνη η ευθύνη της έκπτωσης των αξιών ανήκε στη δημοκρατική ρητορεία και στους φορείς της, που φάνηκαν κατώτεροι των περιστάσεων. Η διαχείριση του πολέμου και των συνεπειών του από τους «επαγγελματίες» πολιτικούς, διαδόχους του Εφιάλτη και του Περικλή, και κυρίως οι παραχωρήσεις που αυ- 33. Βλ. για τον Κλέωνα, F. Bourriot, «La famille et le milieu social de Cléon», Historia 31, 1982, σελ , Μ.J. Osborne, Entertainment in the Prytaneion at Athens, ZPE 41, σελ. 159, , J. Lempereur, Cléon, Bruxelles 1968, passim. Βλ. και Jaqueline de Romilly, Προβλήματα της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας, Αθήνα 1992, σελ. 132 επ., A.W. Gomme, Thucy - dides and Kleon: The second battle of Amphipolis, Ελληνικά 13, 1954, σελ. 1-10, V. Ehrenberg, From Solon to Socrates, London 1973, σελ. 274 επ., X. Eυελπίδης, Πλάτων και Aριστοφάνης, Aθήνα 1949, σελ. 28 επ.

18 30 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ τοί οι «νέοι» πολιτικοί άνδρες ήταν υποχρεωμένοι να κάνουν προς τον δήμο, ώστε να κερδίσουν ή να διατηρήσουν την εύνοιά του, ήταν φυσικό να κεντρίσουν την ήδη δεδομένη σκωπτική διάθεση του ποιητή που αναζητούσε την παρέκκλιση στην πολιτική πράξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Ιππής, που διδάχτηκαν στα Λήναια του 424 και αναδείχθηκαν σε κατ εξοχήν ιδεολογικό εργαλείο. Ο Παφλαγόνας του δράματος δεν ήταν άλλος από τον Κλέωνα, που κοιμόταν τον ύπνο του δικαίου όταν οι δυο «δούλοι» του, οι στρατηγοί Νικίας και Δημοσθένης 34, αναζητούσαν τη διάδοχη κατάσταση στο πρόσωπο ενός τυχαίου αλλαντοπώλη, κάποιου χειρότερου και από αυτόν τον Κλέωνα, που θα οδηγούσε την πολιτική διαφθορά στο ακρότατο σημείο, από όπου μόνο ανάκαμψη, άρα επαναφορά των αρχών της χρηστής διαχείρισης, μπορούσε να προκύψει. Οι συμπεριφορές των πολιτευόμενων, όπως περιγράφονται στο έργο, είναι χωρίς αμφιβολία παρεκκλίνουσες σε συντριπτικό ποσοστό. Οι ηγέτες του δήμου παρουσιάζονται χαμερπείς, κόλακες, διεφθαρμένοι. Οι αχρειότεροι διαδέχονται τους αχρείους. Αλλά η αριστοφανική σάτιρα δεν περιορίστηκε μόνο στους ηγέτες, τους δημαγωγούς και τους αξιωματούχους της δημοκρατίας. Τον ποιητή τον ενδιαφέρουν εξίσου η πόλη και ο οίκος 35. Έτσι 34. Και εδώ ο ποιητής υπήρξε προφητικός. Την εποχή του οι στρατηγοί δεν είχαν γίνει ακόμη υποχείρια των πολιτικών. Το φαινόμενο παρουσιάστηκε μερικές δεκαετίες αργότερα. 35. Όπως σημειώνει ο Γ. Κατσής («Αριστοφάνης ο κωμικός», Δια-

19 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 31 διακωμωδεί και τους απλούς οικογενειάρχες, τους καθημερινούς ανθρώπους που, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, συγκροτούσαν την «αόριστο» αρχή της αθηναϊκής δημοκρατίας 36. Φροντίζει να επιλέγει και τους απλούς και τους πιο διάσημους ήρωες των δραμάτων του μέσα από εκείνους που η συμπεριφορά τους αξιολογούνταν αρνητικά από την αθηναϊκή κοινωνία. Βέβαια δεν τους προβάλλει όπως ακριβώς ήταν. Τους επεξεργάζεται, τους πλάθει στα μέτρα των αναγκών του έργου του. Αν εξαιρέσουμε κάποιους «παρείσακτους» στην πλοκή των έργων, τις περισσότερες φορές τους συμπτύσσει σε πιο σύνθετους χαρακτήρες, οικοδομώντας, θα λέγαμε, συγκεκριμένες χαρακτηρολογικές κατηγορίες. Αλλά δεν τους ετεροποιεί. Oυσιαστικά οι χαρακτήρες μένουν οι ίδιοι 37. Aν και η αριστοφανική κωμωδία «δημιουργεί στην πραγματικότητα έναν ανάποδο κόσμο που βασίζεται σε βάζω 72, 1983, σελ. 13), η σύνδεση του οικογενειακού-οικιακού χώρου με εκείνον της πολιτικής αποτελεί το σταθερό πλέγμα που υποβαστάζει τον φανταστικό κόσμο των έργων (του Αριστοφάνη) και δίνει τη δυνατότητα για το παιχνίδι των εναλλασσόμενων προοπτικών. 36. Αριστοτέλης, Πολιτικά, 1275a 35 επ.: η «αόριστος αρχή» αποτελεί κατ εξοχήν «χρονική» έννοια. Αντιπαραβάλλεται προς τις χρονικά ορισμένες άλλες αρχές της δημοκρατίας. Η «αοριστία» ωστόσο συνδέεται και με τον αριθμό των «φορέων» της. Βλ. Στέφανος Στεφανόπουλος, Ελλήνων θέσμια. Πολιτειακές δομές και πολιτικές λειτουργίες στην αρχαία Ελλάδα, Αθήνα 2004, σελ. 576, Βλ. Alfred et Maurice Croiset, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, ΙΙΙ, Αθήνα 1938, σελ. 539 επ.

20 32 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ μια συστηματική ανατροπή των τρεχουσών αξιών» 38, ο ποιητής δεν επιδιώκει να ξεγελάσει τους θεατές του. Mιμείται την πραγματικότητα αντιστρέφοντάς την έστω 39 και υπογραμμίζει με εμφατικό τρόπο την παρέκκλιση. Οι παρεκκλίνουσες συμπεριφορές των ηρώων του αριστοφανικού έργου συχνά παραβιάζουν το πλαίσιο των ρυθμιστικών κανόνων της αθηναϊκής κοινωνίας και προκαλούν την έννομη τάξη. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε προβαλλόμενη στα δράματα του ποιητή παρέκκλιση είναι και παραβατική, δηλαδή ποινικά κολάσιμη. Κάτι τέτοιο άλλοτε συμβαίνει και άλλοτε όχι. Άλλοτε πάλι μια παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, χωρίς να είναι αφ εαυτής παραβατική, μπορεί, κάτω από προϋποθέσεις, να καταλήγει σε πράξεις ποινικά κολάσιμες. Έτσι, μολονότι η κατηγοριοποίηση συμπεριφορών παρουσιάζει πάντα δυσχέρειες, για λόγους συστηματικούς μόνο θα μπορούσαμε να επιχειρήσουμε την κατάταξη των παρεκκλινουσών συμπεριφορών που εμφανίζονται στο αριστοφανικό έργο σε τρεις βασικές κατηγορίες-ομάδες: σε εκείνες που ενώ ήταν κοινωνικά καταδικαστέες, δεν ήταν και ποινικά κολάσιμες σε εκείνες που συνιστούσαν ταυτόχρονα και κολάσιμες πράξεις και σε εκείνες που ενώ δεν ήταν κολάσιμες αυτές καθαυτές, συνήθως γίνονταν αιτία τέλεσης πράξεων που πρόσβαλλαν την έννομη τάξη και τιμωρούνταν. Θεωρούμε όμως ορθότερο, σημειώνοντας 38. Pascal Thiercy, ό.π., σελ Ως προς την κοινωνική αντιστροφή που επιχειρεί ο Aριστοφάνης, βλ. M.L. Apte, ό.π., σελ. 157.

21 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 33 βέβαια τη σχέση των συγκεκριμένων συμπεριφορών με την έννομη τάξη, να προχωρήσουμε στην ταξινόμηση της ύλης κατατάσσοντας τις παρεκκλίνουσες συμπεριφορές σε «συγγενείς οικογένειες» σύμφωνα με την εσωτερική τους συνάφεια. Και έτσι ωστόσο δεν θα λείψουν κάποιοι, συγγνωστοί ελπίζουμε, υποκειμενισμοί περί την ταξινόμηση. Η «κάκωση» των γονέων, για παράδειγμα, που θα αναπτυχθεί στη συνέχεια, εντάσσεται στον κύκλο των συμπεριφορών ή των αδικημάτων του λεγόμενου «ανάρμοστου βίου», που όμως είχε πολλές και διαφορετικές παραμέτρους. Ανάρμοστο βίο δεν συνιστούσε μόνο η κάκωση 40. Ανάρμοστο βίο συνιστούσαν και άλλες συμπεριφορές, όπως η ανδρική εταίρηση και η ανδρική πορνεία 41 ή η απόρριψη της ασπίδας 42, που βέβαια παρατίθενται σε διαφορετικούς τόπους. 40. Για τις συνέπειες βλ. Μαρία Γιούνη, Μορφές ποινών στο Αττικό Δίκαιο. Άτιμος έστω, άτιμος τεθνάτω, Θεσσαλονίκη 1998, σελ Βλ. Μαρία Γιούνη, ό.π., σελ Βλ. Μαρία Γιούνη, ό.π., σελ

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 9 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. 82-99. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. 2. Να εντοπίσετε στο παρακάτω κείμενο δύο ανακρίβειες και στη θέση τους να γράψετε το σωστό.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. Το δράμα 1. Τι είναι το δράμα και ποια στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό από προγενέστερες μορφές ποίησης; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σχολικό βιβλίο σελίδα 9: «Το δράμα είναι μια σύνθετη στους θεατές». 2. Από πού προήλθε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου

ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ 21-24 Mαρτίου ΦΕΣΤΙΒΑΛ 21 Mαρτίου παγκόσμια ήμερα κουκλοθέατρου τίο υ αρ ια σμ ΘΕΑ ΤΟ 2 ήμ 1-2 ερ 4 Ρ α κ Mα ου ρτ Υ κλο ίου θέ ατ ρ ου ΚΛΟ ΚΟΥ γκό πα ΣΤΙ Β 21 ΑΛ M ΦΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Είναι τεράστια η χαρά, η τιμή και η συγκίνηση που μου δίνεται η ευκαιρία,

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 20:30 «Ο Καραγκιόζης Πειρατής» ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 21:30 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Το χιούμορ Στη Διαφήμιση. ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: Ιωαννίδου Ροδόπη ΑΜ (097/07) Πεχλιβανίδης Μουράτογλου Χαράλαμπος ΑΜ (037/07) ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το χιούμορ Στη Διαφήμιση ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Γκούνας Αθανάσιος Καθηγητής Εφαρμογών ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη συνέλευση περιοχής στη Ρομανί!

Πρώτη συνέλευση περιοχής στη Ρομανί! Πρώτη συνέλευση περιοχής στη Ρομανί! Μέρος Πρώτο Σελίδα 1 "Να Επιζητείτε Ειρήνη και να την Επιδιώκετε" --1. Πέτρου 3:11 Είχαμε τη χαρά να ζήσουμε από κοντά ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΠΕΡΙΟΧΗΣ στη ρομανί, στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. Ε.Λ.Π. 31 «ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» ΘΕΜΑ 2 ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2007-2008 «Αφού μελετήσετε προσεκτικά τις ενότητες 3.2. και 3.3 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο Δραματικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

άριστοφάνη ΕκκλησιάζουσΕσ λάϊ κο ΘΕά ΤΡο ΝΕάσ ΕΡυ ΘΡάιάσ

άριστοφάνη ΕκκλησιάζουσΕσ λάϊ κο ΘΕά ΤΡο ΝΕάσ ΕΡυ ΘΡάιάσ άριστοφάνη ΕκκλησιάζουσΕσ 2012 λάϊ κο ΘΕά ΤΡο ΝΕάσ ΕΡυ ΘΡάιάσ Στην ουτοπική μας αυτή διαδρομή με την Αριστοφανική σάτιρα «Εκκλησιάζουσες» στόχος και σκοπός όλων μας υπήρξε η καλύτερη ανάγνωση του έργου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 24 ΜΑΪΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΝΩΣΤΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιατί εγώ τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater

Διήμερο σεμινάριο. Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία. Bar theater Διήμερο σεμινάριο Εισαγωγή στη θεατρική Σκηνοθεσία Bar theater & Γιατί η υποκριτική είναι Τέχνη Σάββατο και Κυριακή 19 και 20 Οκτωβρίου 2013 στην αίθουσα του ''Θυρεάτη''(παραπλεύρως Αφων Καρκούλη) Έναρξη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. ΛΥΣΙΑΣ, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή (σ.σ. 9-13, 15-20) Εισαγωγή (σ.σ. 79-80) Πρωτότυπο Κείμενο 1-3, 4-8, 9-13, 18-19, 20-21 2. ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Υπέρ της Ροδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. Επειδή βλέπουμε ότι κάθε πόλη-κράτος είναι ένα είδος κοινότητας και ότι κάθε κοινότητα έχει συσταθεί για την επίτευξη κάποιου αγαθού (πράγματι

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Δημοτικές Ενότητες: Είσοδος Ελεύθερη Ναυπάκτου, Αντιρρίου, Χάλκειας Αποδοτίας, Πλατάνου, Πυλήνης Ο Δήμος Ναυπακτίας διαθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ ΚΩΜΩΔΙΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. (8 διδακτικές περίοδοι) ΠΡΩΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΜΩΔΙΑ

ΑΤΤΙΚΗ ΚΩΜΩΔΙΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. (8 διδακτικές περίοδοι) ΠΡΩΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΜΩΔΙΑ ΑΤΤΙΚΗ ΚΩΜΩΔΙΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Συγγραφή: Κυριάκος Τοφαρίδης, Θεατρολόγος Εποπτεία: Σπύρος Αντωνέλλος, ΕΜΕ (8 διδακτικές περίοδοι). ΠΡΩΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΜΩΔΙΑ ΘΕΜΑ: Μια πρώτη γνωριμία με

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα

Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο στα Περιοδικό : Παιδί, Υγεία και Διατροφή Αθηνά Παπαδοπούλου, Παιδίατρος Internet : Παράθυρο στην γνώση ή στην πλάνη; Και τα δύο!! Όλοι μας λίγο ή πολύ αντιλαμβανόμαστε ότι το διαδίκτυο είναι ένα ισχυρό εργαλείο

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων

Το γενεόγραμμα. Γιώργος Καλαρρύτης MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Το γενεόγραμμα MMedSci,ICADC,CGP,CFT,ECP Κλινικός Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής Θεραπευτής Οικογένειας, Σύμβουλος Τοξικοεξαρτήσεων Γενεόγραμμα είναι ένα γενεαλογικό δένδρο τουλάχιστον 3 γενεών που περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΩΡΙΑ Ι. ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Α. Επίκληση στη λογική 3 Β. Επίκληση στο συναίσθημα (του δέκτη) 6 Γ. Επίκληση στο

Διαβάστε περισσότερα

2o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΙΩΑΝ.ΡΕΝΤΗ Σχολικό Έτος : 2011-2012 ΤΑΞΗ Α3 Μάθημα : Τεχνολογία

2o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΙΩΑΝ.ΡΕΝΤΗ Σχολικό Έτος : 2011-2012 ΤΑΞΗ Α3 Μάθημα : Τεχνολογία 2o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΙΩΑΝ.ΡΕΝΤΗ Σχολικό Έτος : 2011-2012 ΤΑΞΗ Α3 Μάθημα : Τεχνολογία ΑΤΟΜΙΚΟ ΕΡΓΟ Της μαθήτριας : Τζούπη Αναστασίας ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Αρχαίο Θέατρο Καθηγητής : ΗΡ. ΝΤΟΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ-ΕΝΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

323 Α) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΑ (Γ1, 1-2)/ ΠΛΑΤΩΝΑΣ, ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ (322 Α 323 Α) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Για όποιον εξετάζει το πολίτευμα, δηλαδή ποια είναι η ουσία του κάθε πολιτεύματος και ποια τα χαρακτηριστικά του, το πρώτο

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΤΑΥΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΟΝ;

ΤΙ ΤΑΥΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΟΝ; 1 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΙ ΤΑΥΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΟΝΥΣΟΝ; ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: 37565 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΝΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΟ ΠΡΟΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΟΝΝΕΔ 06-03-2010 ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΟΝΝΕΔΙΤΙΣΣΕΣ ΚΑΙ ΟΝΝΕΔΙΤΕΣ, Όλοι όσοι βρισκόμαστε σήμερα εδώ, νιώθουμε ιδιαίτερα περήφανοι για την παράταξή μας. Και αυτό

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Λόγω της κατάστασης της οικονομίας και της ανασφάλειας που δημιουργεί, ενισχύεται η εμπιστοσύνη σε ανεξάρτητες αρχές

Λόγω της κατάστασης της οικονομίας και της ανασφάλειας που δημιουργεί, ενισχύεται η εμπιστοσύνη σε ανεξάρτητες αρχές Η βαθύτατη κρίση των θεσμών παραμένει Λόγω της κατάστασης της οικονομίας και της ανασφάλειας που δημιουργεί, ενισχύεται η εμπιστοσύνη σε ανεξάρτητες αρχές Του Γιαννη Mαυρη/www.mavris.gr/www.publicissue.gr

Διαβάστε περισσότερα

ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη

ποτάµι της Γιώτας Γουβέλη "Το µαγεµένο ποτάµι" της Γιώτας Γουβέλη Written by Μαρία Τσαγγάρη font size decrease font size increase font size Print Email Η Γιώτα Γουβέλη στο νέο της βιβλίο µε τίτλο "Το µαγεµένο ποτάµι" που κυκλοφορεί

Διαβάστε περισσότερα

Μια τρελή οικογένεια. Γιαν Προχάτσκα. Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη

Μια τρελή οικογένεια. Γιαν Προχάτσκα. Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Μια τρελή οικογένεια Γιαν Προχάτσκα Εικονογράφηση: Φίλιπ Βέχτερ Μετάφραση: Ριάνα Μιχαλάκη Σελ. 86 Δραστηριότητες για τις Γ, Δ & Ε τάξεις Ο συγγραφέας: Γεννήθηκε στην Τσεχοσλοβακία.

Διαβάστε περισσότερα