ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ"

Transcript

1 Eισαγωγικά Τα θέματα της λεγόμενης «αρχαίας» 1 αττικής κωμωδίας αφορούν τη «ζώσα» πραγματικότητα μιας συγκεκριμένης εποχής. Αντίθετα με την τραγική συνιστώσα της αρχαίας δραματουργίας, σπάνια αναπαράγουν τον μύθο. Ακόμη πιο σπάνια τον διαφοροποιούν 2. Συνήθως στηρίζονται στην καθημερινότητα, την κοινωνική και την πολιτική ιδιαίτερα, την οποία υπερτονίζουν παρουσιάζοντάς την πέρα από τα φυσιολογικά της όρια, πέρα από τις πραγμα- 1. Της «παλαιάς» θα ήταν πιο σωστό. 2. Για τη σχέση μύθου και τραγωδίας βλ. J.-P. Vernant & P. Vidal- Naquet, Μύθος και τραγωδία στην αρχαία Ελλάδα, Α, Αθήνα 1988, σελ Ο Ηλίας Σ. Σπυρόπουλος (Αριστοφάνης, σάτιρα, θέατρο, ποίηση, Θεσσαλονίκη 1988, σελ. 37 και 38) σωστά επισημαίνει ότι την εποχή του Αριστοφάνη και των προκατόχων του οι μύθοι αποτελούσαν πηγή έμπνευσης της τραγωδίας κυρίως και του σατιρικού δράματος, αλλά όχι της κωμωδίας. Κάποια μυθολογικά θέματα ωστόσο είχαν περάσει και στην αρχαία κωμωδία. Έτσι, ενώ στις σωζόμενες αριστοφανικές κωμωδίες δεν συναντάμε υπόθεση παρμένη από τη μυθολογία, σημαντικός αριθμός από τις χαμένες αναφέρονται σε αυτήν. Ο Σπυρόπουλος σημειώνει δυο ομάδες τέτοιων κωμωδιών: η πρώτη αφορά την κωμική παραλλαγή ενός γνωστού μύθου (Δαναΐδες, Δράματα ή Κένταυρος, Φοίνισσαι) και η δεύτερη αποτελείται από «μυθοπαρατραγωδίες» (Αιολοσίκων, Ανάγυρος, Κώκαλος). Από την πλευρά του ο Α. Τσακμάκης («Κατασκευάζοντας τον θεατή των Ορνίθων», στο Όρνιθες, Όψεις και αναγνώσεις μιας αριστοφανικής κωμωδίας, Αθήνα 1997, σελ. 36) θεωρεί ότι η κωμωδία υπονοεί συγκεκριμένη εκδοχή του μύθου, την οποία αντλεί συνήθως από την τραγωδία.

2 14 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ τικές της διαστάσεις. Γιατί οι ποιητές των αττικών κωμωδιών δεν ικανοποιούνταν με την απλή απεικόνιση της κοινωνίας. Σχεδίαζαν και πρόβαλλαν μια καρικατούρα, μια γελοιογραφία της. Έτσι, η ίδια η κωμωδία αποτελούσε παρέκκλιση, αφού αναπαριστούσε τα γεγονότα όχι όπως συνέβαιναν στην πραγματικότητα αλλά κάτω από μια παραλλαγμένη και διαφοροποιημένη, λίγο ως πολύ, οπτική. Η παρέκκλιση ωστόσο είναι συνυφασμένη με τη σάτιρα, αφού, προκειμένου η τελευταία να προσεγγίσει το στόχο της, να προκαλέσει δηλαδή την ιλαρότητα, το γέλιο, συμπορεύεται με το υπερβολικό, απαραίτητο στοιχείο της κωμωδιακής δραματουργίας. Ο Αριστοφάνης, γιος του Φιλίππου από τον δήμο των Κυδαθηναίων, όπως κάθε δημιουργός, είχε και αυτός τις θεματικές και χαρακτηρολογικές προτιμήσεις του. Πάντα όμως επέλεγε τα θέματα που πραγματευόταν και σμίλευε τους χαρακτήρες χρησιμοποιώντας πρόσωπα πραγματικά ή «κατασκευασμένα», πρωταγωνιστικά ή παρείσακτα στα έργα σε συνάρτηση με αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε «επικαιρότητα». Πέρα από τις όποιες αναφορές, άμεσες ή έμμεσες, σε άτομα της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής της πόλης, πραγματικά πρωταγωνιστικά πρόσωπα πρώτης γραμμής υπήρξαν για τον ποιητή ο Κλέων ως δούλος Παφλαγόνας υπαινικτικός προσδιορισμός προέλευσης του δημαγωγού από τη «βάρβαρη» Παφλαγονία της Μ. Ασίας για να παραπέμπει στη φημολογούμενη δουλική καταγωγή του 3 3. Ο Μ.Ι. Finley (Οικονομία και κοινωνία στην αρχαία Ελλάδα, B, Αθή-

3 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 15 ή και μεταφορική χρήση των εννοιών του ρήματος «παφλάζω», που σήμαινε, όπως και σήμερα, λυσσομανώ σαν τα κύματα πάνω στους βράχους αλλά και φλυαρώ στους Ιππής 4 και ως σκύλος Κύων στους Σφήκες ο στρατηγός Λάμαχος στους Αχαρνής η Μίκα, η γυναίκα του Κλεώνυμου 5, στις Θεσμοφοριάζουσες ο Σωκράτης στις Nεφέλες και ο στρατηγός Λάχης ως σκύλος Λάβης στους Σφήκες ο Αισχύλος στους Βατράχους ο Ευριπίδης στις Θεσμοφοριάζουσες, τους Βατράχους και τους Αχαρνής 6 ίσως ο συγγενής του Μνησίλοχος στις Θεσμοφοριάζουσες. Μια δεύτερη μάζωξη να 1991, σελ ), ταυτίζει τους δύο όρους επικαλούμενος το υψηλό ποσοστό παφλαγόνων δούλων στην Αθήνα. 4. Όπως παρατηρεί εύστοχα ο Pascal Thiercy (Ο Αριστοφάνης και η αρχαία κωμωδία, Αθήνα 2001, σελ. 75), ο Παφλαγών-Κλέων δεν έχει σχεδόν καμιά ιστορική αξία: δεν πρόκειται εδώ για προσωπογραφία, ούτε καν για γελοιογραφία, αλλά για χλευαστική παραμόρφωση πρωτοφανούς βιαιότητας, για την τερατόμορφη εικόνα του γιγαντιαίου αρχέτυπου του δημαγωγού. 5. Πρόκειται για τον ίδιο τον Κλεώνυμο, τον γνωστό δημαγωγό, τον οποίο ο ποιητής σατιρίζει όχι μόνο ως υπερβολικά παχύσαρκο και λαίμαργο (βλ. Ιππής, στ. 1294, Όρνιθες, στ. 290 και 1475, Νεφέλες, στ. 400, Σφήκες, στ. 19 και 592, Ειρήνη, στ. 446, 673 και 1295) αλλά και ως δειλό (βλ. Νεφέλες, στ. 353 επ.: «Α, γι αυτό μόλις είδαν τον Κλεώνυμο χτες, την ασπίδα του που είχε πετάξει, τη δειλία της καρδιάς του τη νιώσαν ευθύς και τις είδα να γίνονται ελάφια»). 6. Σχετικά με την κριτική του Αριστοφάνη στο έργο του «νεωτεριστή» Ευριπίδη, βλ. μ.ά. Λ. Οικονόμου, «A propos d Euripide et d Aristophane», Mélanges offerts à A.M. Desrousseaux par ses amis et ses élèves, Paris 1937, σελ. 343 επ.

4 16 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ αποτελούν ο Θέωρος και ο Νίκαρχος στους Αχαρνής, ο Πασίας και ο Αμυνίας στους Ιππής, ο γεωμέτρης Μέτων στους Όρνιθες, ο ποιητής Κινησίας στους Όρνιθες και τη Λυσιστράτη, ο ομοφυλόφιλος Κλεισθένης ο Σιβυτρίου και ο τραγικός Αγάθων στις Θεσμοφοριάζουσες, ο στρατηγός Δημοσθένης και ο γνωστός Νικίας ως δούλοι του Δήμου στους Ιππής, ο Χαιρεφών στις Νεφέλες 7. Από την άλλη πλευρά, ο Αριστοφάνης ανεβάζει στη σκηνή πρόσωπα κατασκευασμένα. Σε άλλα από αυτά δίνει ένα όνομα που, σε συνδυασμό με την υπόθεση του έργου, μπορεί να υποδηλώνει κάποια ιδιότητα (όπως Πραξαγόρα, αυτή που πράττει, που δρα δηλαδή στην αγορά, και Επιγένης, ο νέος, ο επιγενόμενος στις Εκκλησιάζουσες Τρυγαίος, ο αμπελουργός, τρυγητής των αγαθών της ειρήνης, Ιεροκλής, όνομα που ταιριάζει σε χρησμολόγο, Οπώρα, η βουβή προσωποποίηση της βλάστησης, και Θεωρία, η επίσης βουβή προσωποποίηση των δημόσιων εκδηλώσεων, στην Ειρήνη Λυσιστράτη, η γυναίκα που λύει, που καταργεί δηλαδή το στρατό, στη Λυσιστράτη Δικαιόπολης, ο εκφραστής της δίκαιης πόλης, και Αμφίθεος, ο ημίθεος, στους Αχαρνής Ευελπίδης, ο γιος της καλής ελπίδας, Πεισθέταιρος, εκείνος που πείθει τους εταίρους, τους φίλους του 8, και Βασίλεια, η γνωστή σύζυγος του άρ- 7. Όλα αυτά τα πρόσωπα ο Francis MacDonald Conford (Η αττική κωμωδία, Αθήνα 1993, σελ. 184) τα εντάσσει στον αριστοφανικό «ανθρωπότυπο» του «αλαζόνα». 8. Βλ. Ιωάννης Γ. Ταϊφάκος, «Παλίμψηστον των Ορνίθων», στο Όρνιθες, όψεις και αναγνώσεις μιας αριστοφανικής κωμωδίας, Aθήνα

5 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 17 χοντα βασιλέα, στους Όρνιθες Φιλοκλέων, ο οπαδός, ο φίλος του Κλέωνα, αλλά και Βδελυκλέων, ο πολίτης που βδελύσσεται τον Κλέωνα, στους Σφήκες Βλεψίδημος, αυτός που αποβλέπει στον εκκλησιαστικό μισθό, στον Πλούτο) ή και να μην υποδηλώνει τίποτε (όπως τα ονόματα του Χρεμύλου στον Πλούτο του Βλέπυρου, του Χρέμη, του βουβού Σίκωνα και του επίσης βουβού Παρμένωνα στις Εκκλησιάζουσες της Κλεονίκης, της Μυρρίνης, υποτίθεται συζύγου του Κινησία, και της Λαμπιτώς στη Λυσιστράτη της Κρίτυλλας και της βουβής εταίρας Ελάφιον στις Θεσμοφοριάζουσες του Ψευδατράβα στους Αχαρνής του Έποπου ή Τροχίλου στους Όρνιθες). Άλλα είναι ανώνυμα. Από αυτά μερικά ετεροπροσδιορίζονται (όπως τα παιδιά «του Λάμαχου» και «του Κλεώνυμου» καθώς και οι θυγατέρες «του Τρυγαίου» στην Ειρήνη οι μαθητές «του Σωκράτη» στις Νεφέλες ο γείτονας «του Βλέπυρου» στις Εκκλησιάζουσες η θυγατέρα «του Δικαιόπολη» στους Αχαρνής η γυναίκα «του Χρεμύλου» στον Πλούτο), ενώ άλλα προσδιορίζονται από το φύλο και την ηλικία (γυναίκες-άνδρες, γριές-νέες, γέροι-νέοι), την προέλευση (Λάκωνας, Αθηναίος, Μεγαρέας, Θηβαίος, Βοιωτή, Κορινθία), τα επαγγέλματα, τις δεξιότητες ή τις ιδιότητες (η πανδοκεύτρια και ο νεκρός στους Βατράχους ο συκοφάντης στον Πλούτο, τους Όρνιθες και τους Αχαρνής ο δρεπανουργός, ο λοφο- 1997, σελ Για τη διαφορά μεταξύ Πεισθέταιρου και Πισθέταιρου βλ. και Γιάννης Βαρβέρης, «Προβλήματα μιας επίδοξης μεταφραστικής πτήσης», στο Όρνιθες, όψεις και αναγνώσεις μιας αριστοφανικής κωμωδίας, Aθήνα 1997, σελ. 94.

6 18 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ ποιός, ο θωρακοπώλης, ο σαλπιγγοποιός ο κρανοποιός και ο δορυξός, δηλαδή ο οπλουργός στην Ειρήνη ο δίκαιος άνδρας στον Πλούτο ο ιερέας στον Πλούτο και τους Όρνιθες ο πρόβουλος στη Λυσιστράτη ο πρύτανης στη Λυσιστράτη και τις Θεσμοφοριάζουσες, ο γεωργός και ο παράνυμφος στους Αχαρνής οι κήρυκες, οι πρέσβεις και οι άγγελοι στη Λυσιστράτη, τις Εκκλησιάζουσες, τους Αχαρνής και τους Όρνιθες ο ποιητής, ο χρησμολόγος προφανώς εννοεί τον χρησμολόγο Διοπείθη που αναφέρει στους Ιππής 9 και στους Σφήκες 10 ο επίσκοπος, ο ψηφισματοπώλης, ο πατραλοίας στους Όρνιθες ο μάρτυρας στις Νεφέλες ο κατήγορος και η αρτοπώλισσα στους Σφήκες). Ο Αριστοφάνης εμφανίζει ακόμη στη σκηνή υποστασιοποιημένες έννοιες, όπως ο Δήμος Πυκνίτης, ο λαός που συνέρχεται στην Πνύκα στους Ιππής ή ο Δίκαιος και ο Άδικος Λόγος στις Νεφέλες 11. Παράλληλα ο ποιητής εισάγει σε μερικές περιπτώσεις και ονομαστικά τους δούλους 12 που διαδραματίζουν άλλοτε σημαντικό και άλλοτε λιγότερο σημαντικό ρόλο στην 9. Ιππής, στ Σφήκες, στ Βλ. και H.-J. Newiger, Metapher und Allegorie: Studien zu Aristo - phanes, München 1957, σελ Για το μέγεθος του δουλικού πληθυσμού στην Αθήνα των κλασικών χρόνων βλ. R.D. Sargent, The size of the slave population at Athens during the fifth and fourth centuries before Christ, Illinois 1924, passim, A.W. Gomme, The population of Athens in the fifth and fourth centuries b.c., Oxford 1933, passim.

7 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 19 κωμωδία 13 : η Πλαθάνη στους Βατράχους, ο Ξανθίας και ο Σωσίας στους Σφήκες, ο Ξανθίας και ο Κύδοιμος, ο υπηρέτης του Πολέμου που το όνομά του σημαίνει την ταραχή, στην Ειρήνη, ο Ξανθίας και η ανώνυμη θεραπαινίδα της Περσεφόνης στους Βατράχους, ο Καρίωνας στον Πλούτο, η ανώνυμη θεραπαινίδα της Πραξαγόρας στις Εκκλησιάζουσες, οι επίσης ανώνυμοι οικέτες του Τρυγαίου στην Ειρήνη, ο θεράπων του Στρεψιάδη στις Νεφέλες και του Ευριπίδη στους Αχαρνής, του Έποπου στους Όρνιθες, ο θεράπων του Αγάθωνα και ο Σκύθης τοξότης στις Θεσμοφοριάζουσες. Ακολουθούν και άλλα πρόσωπα. Πολλά. Παρελαύνουν ανάμεσα στα ατέλειωτα πειράγματα και στο συναρπαστικό κωμικό λεξιλόγιο του ποιητή. Είναι γεγονός άλλωστε ότι ο ανεπανάληπτος λεκτικός πλούτος του Αριστοφάνη κάνει να αναδύεται στη σκηνή, μόνο με τη δύναμη των λέξεων, η Αθήνα του 5ου αιώνα π.χ. 14 Ο Αριστοφάνης επινοεί λέξεις, τις συνδέει διασκεδάζοντας με το να δημιουργεί τέρατα που κάποτε καταλαμβάνουν ολόκληρο το στίχο. Αναμειγνύει τα λογοπαίγνια, τις χοντρές φάρσες, τις λυρικές εκτροπές, τις παρωδίες, το γεμάτο εικόνες ύφος. Κάθε χωρίο μοιάζει με μια εκθαμβωτική ανθοδέσμη όλων των τεχνικών μέσων. Η χοντροκοπιά εί- 13. Βλ. Ι.Ε. Στεφανής, «Αριστοφανικά», Ελληνικά 30, , σελ. 7 επ. και Ο δούλος στις κωμωδίες του Αριστοφάνη. Ο ρόλος του και η μορφή του, Θεσσαλονίκη 1980, passim. 14. Βλ. Suzanne Said, Monique Tredé & Alain de Boulluec, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας I, Αθήνα 2001, σελ. 214 επ.

8 20 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ ναι ωμή, χωρίς όμως ποτέ το ύφος να έχει τίποτα χυδαίο 15. Η σκηνική παρουσία και η δράση των αριστοφανικών ηρώων, όπως και οι εκτεταμένες ή σύντομες αναφορές σε κάποιους άλλους, που η «συμπεριφορά» τους περιγράφεται στα λιμπρέτα, θα μας βοηθήσουν να προσδιορίσουμε τους χαρακτηριστικούς «τύπους» της αττικής και ιδιαίτερα της αριστοφανικής κωμωδίας. Γιατί, όπως σημειώνει ο MacDonald Conford, ο κωμικός ποιητής δεν λειτουργεί σαν τον τραγικό ομόλογό του στη δημιουργία χαρακτήρων. Δεν χρησιμοποιεί θρυλικά πρόσωπα ώστε να δεσμεύεται και να καθοδηγείται από ιστορικά δεδομένα στη χαρακτηρολογική «επένδυση» των έργων του. «Το μάτι του», λέει, «είναι προσηλωμένο όχι σε ό,τι πυργώνεται πάνω από το συνηθισμένο άνθρωπο, αλλά σε ό,τι κοιτάει χαμηλότερα απ αυτόν». Έτσι, κατά τον Conford, οι χαρακτήρες μπορούν να παίρνουν την πρώτη θέση και να διαμορφώνουν τα επεισόδια όπως ευαρεστούνται. Και συμπληρώνει: «H ανθρώπινη φύση έχει τόσο περίπλοκη και τόσο απέραντη ποικιλία ώστε οι συγγραφείς, όπου δεν δεσμεύονται από τις επιταγές μιας δεδομένης πλοκής, τείνουν πάντοτε να συνάζουν τους ανθρώπους σε ορισμένες τάξεις έτοιμων τύπων, είτε να αντιγράφουν επιμέρους χαρακτήρες από τη ζωή και να τους αφήνουν να διεκπεραι- 15. Jacqueline de Rοmilly, Αρχαία ελληνική γραμματολογία, Αθήνα 1988, σελ. 142, Gilbert Murray, The literature of ancient Greece, Chicago 1957, σελ Bλ. και Jean Taillardat, Les images d Aristophane, Paris 1965, σελ. 502 επ.

9 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 21 ώνουν τη δράση όπως αυτοί θέλουν» 16. Εκείνο που έχει σημασία να σημειώσουμε εδώ είναι ότι οι ήρωες των αριστοφανικών κωμωδιών είναι πρόσωπα κοινά, χωρίς κοινωνικές περγαμηνές, αντίθετα με τους «αντιήρωες» που είναι άτομα με κοινωνική επιφάνεια και πολιτική ισχύ 17. Πριν όμως προχωρήσουμε στην εξέταση αυτών των χαρακτηριστικών «τύπων» και των συμπεριφορών τους, αξίζει να θυμηθούμε τις ρίζες της κωμωδίας, να θυμηθούμε δηλαδή ότι αυτό το είδος θεατρικής δημιουργίας γεννήθηκε και εξελίχθηκε από τις διονυσιακές τελετουργίες και τα τόσο δημοφιλή φαλλικά τραγούδια 18. Οι βωμολοχίες και οι λοιδορίες, οι αισχρολογίες και τα άσεμνα πειράγματα με την αποτροπαϊκή δύναμη 19 κυριαρχούσαν στις 16. Βλ. Francis MacDonald Conford, ό.π., σελ M.L. Apte, Humor and laughter: An anthropological approach, Ithaca - London 1985, σελ. 157, A.M. Bowie, Αριστοφάνης, μύθος, τελετουργία και κωμωδία, Αθήνα 1999, σελ. 29. Βλ. και Heinz- Günther Nesselrath, Εισαγωγή στην αρχαιογνωσία, Α: Αρχαία Ελλάδα, Αθήνα 2001, σελ. 239 επ., που θεωρεί ότι στο αριστοφανικό δράμα δρουν δύο πόλοι: ο ήρωας, από τη μια πλευρά, και τα μέσα που χρησιμοποιεί για να ανατρέψει την κατάσταση, από την άλλη. Η αλληλεπίδραση των δυο αυτών πλευρών οδηγεί στην ιδιότυπη συνύπαρξη του σοβαρού και του γελοίου που χαρακτηρίζει την αριστοφανική τέχνη. 18. Αριστοτέλης, Ποιητική, 1449a 9: «η δε κωμωδία από των τα φαλλικά». Αυτό, ότι δηλαδή η κωμωδία αναδύθηκε και διαμορφώθηκε σε συνάρτηση με τη διονυσιακή ή φαλλική ιεροτελεστία, δεν έχει αμφισβητηθεί ποτέ, παρατηρεί ο Francis MacDonald Conford, ό.π., σελ Για την αποτροπαϊκή δύναμη του άσεμνου βλ. και Α. Σκιαδάς,

10 22 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ γιορτές του Διoνύσου. Και πάνω από όλα η κρασοκατάνυξη. Μέσα στην κρασοκατάνυξη άλλωστε συνυπήρχαν ο θεός και ο ποιητής. Κατά τον Lesky, η αδιαντροπιά των αστείων του Αριστοφάνη έχει πέρα για πέρα τις ρίζες της στη λατρεία 20. Και ο Zimmermann όμως επισημαίνει ότι δεν πρέπει να λησμονούμε πως το ίδιο το όνομα κωμωδία σημαίνει το «άσμα ενός κώμου», μιας πομπής δηλαδή μεθυσμένων ανδρών 21. Μέσα στο ξεφάντωμα η κωμωδία συναντά τον μακρινό της πρόγονο, τον κώμο 22. Έτσι η χονδροειδής σάτιρα, η βωμολοχία, οι φραστικές επιθέσεις και οι προσβολές επιτρέπονταν. Οι ελευθεριότητες αυτές λειτουργούσαν εξισορροπητικά στις δεδομένες κοινωνικές συνθήκες. Για μερικές μέρες κάθε χρόνο ήταν συγγνωστή και επιβεβλημένη θα λέγαμε η ανατροπή της «τάξης του κόσμου», πράγμα που συναντάμε και σήμερα ακόμη σε ορισμένα, διονυσιακής προέλευσης, έθιμα του λαού μας. Τις μέρες εκείνες καθένας μπορούσε να εκδηλώνει ατιμώρητα τα κατώτερα ένστικτά του ή τις προκαταλήψεις του, προπάντων αν ανήκε στα περιθωριακά στοιχεία της κοι- Ελληνική γραμματολογία. Από των αρχών μέχρι των ελληνιστικών χρόνων, Αθήναι 1968, σελ Α. Lesky, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, Θεσσαλονίκη 1981, σελ Β. Zimmermann, Η αρχαία ελληνική κωμωδία, Αθήνα 2002, σελ. 42. Βλ. και Χρ. Μιχαήλ, Ο κωμικός λόγος του Αριστοφάνους, Αθήναι 1981, σελ Βλ. P.E. Easterling & B.M.W. Knox, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, Αθήνα 2000, σελ. 520.

11 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 23 νωνίας 23. Η πρόσκαιρη παρεκτροπή εγγυόταν στη συνέχεια την ασφαλή σταθερότητα των κοινωνικών δομών για το υπόλοιπο έτος 24. Η κωμωδία επομένως είχε πίσω της μια παράδοση άρρηκτα δεμένη με τις διονυσιακές τελετές, τα χονδρά αστεία, τις βρισιές, τις φαλλικές πομπές. Οι καταβολές λοιπόν της κωμωδίας οι διονυσιακές οργιαστικές τελετές είναι ολοφάνερες και δεν αμφισβητούνται. Έτσι δεν είναι περίεργο που οι παρεκκλίνουσες συμπεριφορές παρουσιάζονται υπερτονισμένες στο αριστοφανικό και γενικά στο κωμικό έργο. Χρειάζεται όμως προσοχή στο συμπέρασμα: η παρέκκλιση ήταν επιτρεπτή θα λέγαμε και επιβεβλημένη μόνο στη θεατρική σκηνή. Μόνο εκεί η κωμωδία επέτρεπε την παρέκκλιση. Ο κορυφαίος του χορού των μυστών στους αριστοφάνειους Βατράχους διακηρύσσει ότι «πρέπει να φεύγει από τους δικούς μας χορούς όποιος ( ) ευχαριστείται με αισχρολόγους στίχους, που δεν τους ακούει σε κατάλληλη ώρα 25 ή ( ) τα αγάλματα της Εκάτης κατατσιρλίζει τραγουδώντας διθυράμβους 26 ( ). Σε όλους αυτούς λέω και ξα- 23. Βλ. και Ερμογένης, Περί μεθόδου δεινότητος, 2, 7-9: «Εν Αθήναις τοις Διονυσίοις επόμπευον και αλλήλοις διελοιδορούντο και τούτο εκαλείτο πομπεύειν». 24. Β. Zimmermann, ό.π., σελ. 69 επ. 25. Βάτραχοι, στ. 358, μετάφραση Μπαξεβανάκι (εκδ. Πάπυρος). Ο Σταύρου μεταφράζει: «Tους χυδαίους όποιος στίχους ν ακούει αγαπά, που τους λένε σε αταίριαστες ώρες» 26. Βάτραχοι, στ. 366, μετάφραση Μπαξεβανάκι (εκδ. Πάπυρος). Ο Σταύρου μεταφράζει: «Όποιος, παίρνοντας μέρος σε κύκλιους χορούς τα ιερά της Εκάτης βρομίζει»

12 24 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ ναλέω και τρίτη φορά λέω να φύγουν από τους μυστικούς χορούς» 27. Υπήρχαν δηλαδή οι ώρες του κοινωνικού καθωσπρεπισμού και οι ώρες πολύ λιγότερες αυτές που οι αισχρολόγοι στίχοι είναι συγγνωστοί, ακόμη περισσότερο επιβεβλημένοι. Οι τελευταίες αυτές ώρες ήταν οι ώρες της παράστασης. Τότε το θέατρο λειτουργούσε κατά κάποιον «ομοιοπαθητικό» τρόπο. Χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν την «παράβαση» του χορού, ορχήστρα, πάροδοι και κοίλον γίνονταν ένα και συχνά οι υποκριτές συγχέονταν με τους θεατές. Άνοιγαν διάλογο μαζί τους, δίδασκαν και διδάσκονταν ταυτόχρονα, επιβεβαιώνονταν με το γέλιο τους. Οι θεατές αποτελούσαν έτσι μέρος του έργου. Σε αυτό δεν ήταν αμέτοχος ο ποιητής. Έχει προσφυώς λεχθεί ότι «εφ όσον η κωμωδία συνιστά απόκριση του ποιητή αφενός στη δραματική παράδοση, αφετέρου στις επιθυμίες του θεατή, ο κωμικός ποιητής έχει μια διπλή ιδιότητα: δημιουργεί τους προγόνους του αλλά και κατασκευάζει τους θεατές του» 28. Στη διαδικασία αυτή πρέπει να επισημάνουμε και το στοιχείο της «ψυχολογικής κάθαρσης», το οποίο βέβαια δεν ήταν αποκλειστικό προνόμιο της τραγωδίας. Η κάθαρση λειτουργούσε και στην κωμωδία, με τη διαφορά ότι στην τελευταία διαφοροποιούνταν τα μέσα της υλοποίησής της. Στην αριστοφανική κωμωδία ειδικότερα, η αι- 27. Βάτραχοι, στ Α. Τσακμάκης, ό.π., σελ. 37.

13 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 25 σχρολογία και η σατιρική γελοιοποίηση των προσώπων, και μάλιστα όχι οποιωνδήποτε αλλά των «υψηλά ιστάμενων», ακόμη περισσότερο των «μεγίστων» 29, είναι εκείνη που οδηγεί στην κάθαρση. Η σατιρική υβριστική στην ουσία επίθεση εναντίον κάποιου, που από την καταγωγή, τον πλούτο ή τη δόξα του επισύρει τη ζηλόφθονη διάθεση του κοινού ανθρώπου, έχει καταλυτική δράση, αφού λειτουργεί και ως εκδίκηση από την πλευρά του τελευταίου. Χώρια το αίσθημα απελευθέρωσης από τους κοινωνικούς καταναγκασμούς της ευπρέπειας και της σεμνολογίας σε σχέση με τη σεξουαλική λειτουργία. Έτσι η κωμωδία αντιμετωπίζεται ως μια ευκαιρία χαλάρωσης των αυστηρών κανόνων της κοσμιότητας της αθηναϊκής κοινωνίας. Μπορούμε λοιπόν να υποστηρίξουμε, χωρίς τον κίνδυνο να κάνουμε λάθος, ότι η βωμολοχία και ειδικότερα η αισχρολογία δεν αποτελεί μόνο, όπως θα εξηγήσουμε, αναπαράσταση της συμπεριφοράς των ηρώων του Αριστοφάνη αλλά και εργαλείο για τον ποιητή. Αποτελεί κύριο και αναγκαίο στοιχείο του κωμικού λόγου, προκειμέ- 29. Βλ. Ειρήνη, στ : «Γυναικούλες ποτέ δεν κορόιδεψε αυτός κι ανθρωπάκους ασήμαντους, όχι. Με μεγάλη, με ηράκλεια στα στήθια του ορμή στα θεριά τα τεράστια ριχνόταν». Η νεοελληνική απόδοση των περισσότερων αριστοφανικών αποσπασμάτων ανήκει στον Θ. Σταύρου. O μεταφραστής σημειώνεται στις περιπτώσεις που χρησιμοποιείται άλλη μετάφραση. H νεοελληνική απόδοση της πλειονότητας των δικανικών κειμένων ανήκει στη συγγραφέα της παρούσας μελέτης.

14 26 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ νου να οδηγηθεί τελικά ο θεατής του δράματος στην κάθαρση. Μόνο έτσι μπορεί ο ποιητής να κριτικάρει τον οινόφλυγα, να καυτηριάσει τον βωμολόχο ή τον ομοφυλόφιλο, να χλευάσει τον δικομανή και τους άλλους τύπους της αθηναϊκής πόλης. Μόνο έτσι μπορεί να τονίσει ελαττώματα και να περιγράψει παρεκκλίσεις. Και μόνο έτσι κατορθώνει να μας ξεναγήσει στις μεταλλαγές των συμπεριφορών όσων εισχωρούν στις περιοχές του αξιόποινου. Ο οινόφλυγας, για παράδειγμα, ρέπει συχνά στη βιαιότητα. Υπό την επήρεια του οινοπνεύματος εύκολα καθυβρίζει και χειροδικεί. Καμιά φορά αποτολμά και ασελγείς πράξεις. Το ίδιο και ο βωμολόχος. Αρέσκεται στην εκτόξευση ύβρεων που ενδέχεται να θίγουν την υπόληψη και την τιμή των υβριζόμενων. Ο δικομανής, που αποτελεί ίσως την πιο επιτυχημένη αριστοφανική φιγούρα, δεν αποδίδει δικαιοσύνη, ούτε νοιάζεται γι αυτήν, ενδιαφέρεται όμως να πλήξει τους συμπολίτες του εμπλέκοντάς τους σε ατέρμονες δικαστικούς αγώνες, ακόμη και όταν γνωρίζει ότι τα θύματά του είναι αθώα. Ο Αριστοφάνης, γνωστός στην «αντικριστή» αθηναϊκή κοινωνία για τις αριστοκρατικές του ιδέες και τις συντηρητικές του πεποιθήσεις 30, αδυνατεί να συμβιβαστεί με την 30. Βλ. ωστόσο την ένσταση του Hλία Σ. Σπυρόπουλου (Αριστοφάνης, ό.π., σελ. 43 και 257) ως προς την πολιτική τοποθέτηση του Αριστοφάνη, ότι η θέση του κωμωδιογράφου είναι στην αντιπολίτευση, αφού η σάτιρα τρέφεται από τις πράξεις των κυβερνώντων. «Οι κωμικοί ποιητές», σημειώνει ο συγγραφέας, «ζούσαν εν δημοκρατία, σε εποχή που απόλυτα κυριαρχούσε

15 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 27 πραγματικότητα ή με τον «εκσυγχρονισμό» της εποχής του. Αδυνατεί να αποδεχθεί την κατάπτωση της πολιτικής και των πολιτικών, να συναδελφωθεί με την έκπτωση των αξιών. Δεν μπορεί να προσαρμοστεί στα νέα ήθη. Έχει λοιπόν πρόσθετους λόγους να αναδείξει την παρέκκλιση, προκειμένου να τη στηλιτεύσει. Το περίεργο είναι ότι ο Αριστοφάνης είχε οπαδούς που δεν ανήκαν στη δική του κοινωνική τάξη και δεν εμπνέονταν από την ιδεολογία του 31, αλλά τον υποστήριζαν. Τον το δημοκρατικό κόμμα και οι ηγέτες του. Καθώς λοιπόν είναι γνωστό ότι η πολιτική σάτιρα έχει τροφή της τις αδυναμίες της εκάστοτε κυβέρνησης, ζει ως ελεγκτής της παράταξης που κυβερνά (γιατί, αν μπει στην υπηρεσία της, εκφυλίζεται σε απλή προπαγάνδα), δεν είναι παράτολμο να πούμε ότι θέσει οι κωμικοί βρίσκονταν στην αντιπολίτευση, για να στιγματίσουν τις αδυναμίες, τα λάθη και τις υπερβολές της δημοκρατίας, όπως θα σατίριζαν οποιοδήποτε άλλο καθεστώς επικρατούσε στις μέρες τους αν τους άφηναν βέβαια». Να προσθέσουμε ότι ο ίδιος ο Αριστοφάνης «πολιτευόταν», διετέλεσε μάλιστα μέλος της Βουλής των Πεντακοσίων (IG II, 1740). Ίσως για τον λόγο αυτό ο ποιητής «σε σύγκριση με τους προγενέστερους και τους σύγχρονούς του κωμικούς, στάθηκε λιγότερο οξύς απέναντι στους ηγέτες των δημοκρατικών, χωρίς αυτό να τον εμποδίσει να υπηρετεί την υπόθεση της ειρήνης σταθερότερα και συνεπέστερα από όλους». 31. Το έργο του Αριστοφάνη δεν αποτελεί έκφραση μιας πολιτικής μερίδας. Εκφράζει τον στοχαστικό αθηναίο πολίτη, που βλέπει ότι η πολιτεία του νοσεί και ζητά να ανακαλύψει τις αιτίες της νόσου. Γι αυτό άλλωστε χτυπά τον Κλέωνα τη στιγμή της παντοδυναμίας του, χωρίς να τοποθετεί κανέναν άλλο πολιτικό στη θέση εκείνων που κρίνει και καταδικάζει. Βλ. M. Croiset, Aristo-

16 28 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ υποστήριζαν στις κερκίδες του διονυσιακού θεάτρου, στη μάχη για το βραβείο, στο δικαστήριο, στον αγώνα για τη συνέχεια. Όχι βέβαια πάντα και όχι πάντα με την ίδια ζέση. Αν δεχθούμε μαζί με τον Pascal Thiercy το θέατρο, όχι μόνο το κωμικό, ως τον τρίτο πόλο μετά την εκκλησία και την ηλιαία συνάντησης και συσπείρωσης του αθηναϊκού δήμου 32, πρέπει να δεχθούμε και μια σχετική ταύτιση του δημαγωγού με τον ποιητή. Και οι δυο ψάχνουν για τη συνεχή αναγνώριση, για το βραβείο. Και οι δυο μάχονται για την ανανέωση της εμπιστοσύνης του δήμου. Και οι δυο γνωρίζουν καλά τη συναισθηματική αστάθεια των συμπολιτών τους. Και των δυο (και του ποιητή και του δημαγωγού) η σχέση με το κοινό ενέχει το στοιphane et les partis à Athènes, Paris 1906, σελ. 44. Βλ. επίσης τον Κώστα Γεωργουσόπουλο («Το ρολόι του Αριστοφάνη», εφημ. Η Καθημερινή, , Eπτά Hμέρες), ο οποίος σημειώνει επιγραμματικά ότι το πολιτικό ρολόι του Αριστοφάνη σταμάτησε στην ώρα του Θεμιστοκλή και ιδιαίτερα του Αριστείδη. Ξέρει να κάνει, συνεχίζει, συνετή διάγνωση και περιγραφή, αγνοεί τα αίτια και το φάρμακο, και έτσι καταφεύγει σε γιατροσόφια. Τα γιατροσόφια του όμως είναι από τα μεγαλοφυέστερα ποιητικά κατορθώματα. Η μοίρα των μεγάλων σατιρικών: ακριβολόγοι στη συμπτωματολογία, ρομαντικοί στη θεραπευτική. 32. «Υπήρχαν στην Αθήνα τρεις τόποι συνάθροισης των πολιτών, που έτσι δήλωναν την ενότητα της πόλης: η εκκλησία ( ) η ηλιαία ( ) και, τέλος, το θέατρο του Διονύσου, στη νότια πλευρά της Ακρόπολης, που [αρχικά] φιλοξενούσε τις θρησκευτικές συναθροίσεις». Bλ. Pascal Thiercy, ό.π., σελ. 25.

17 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 29 χείο της ανταπόδοσης. Όπως ο Κλέων, έτσι και ο Αριστοφάνης τούς προσέφερε μια εικόνα του εαυτού τους και οι Αθηναίοι τού χάριζαν αυτό που κάθε δημιουργός επιζητεί: την αναγνώριση 33. Παρεκκλίνουσες συμπεριφορές εμφανίζονται και αξιοποιούνται στο σύνολο του σωζόμενου αριστοφανικού έργου που διδάχτηκε στην Αθήνα του ταραγμένου τελευ - ταίου τετάρτου του 5ου αιώνα την περίοδο δηλαδή του μεγάλου πολέμου και της εξίσου μεγάλης ήττας και των δώδεκα πρώτων χρόνων του 4ου, εποχή της υποχρεωτικής συμμετοχής της πόλης στην πελοποννησιακή συμμαχία. Χρόνια ταραγμένα, δίσεκτα. Η Αθήνα περνούσε από τη δύναμη στην αδυναμία, από το μεγαλείο στη μιζέρια. Για τον Αριστοφάνη η ευθύνη της έκπτωσης των αξιών ανήκε στη δημοκρατική ρητορεία και στους φορείς της, που φάνηκαν κατώτεροι των περιστάσεων. Η διαχείριση του πολέμου και των συνεπειών του από τους «επαγγελματίες» πολιτικούς, διαδόχους του Εφιάλτη και του Περικλή, και κυρίως οι παραχωρήσεις που αυ- 33. Βλ. για τον Κλέωνα, F. Bourriot, «La famille et le milieu social de Cléon», Historia 31, 1982, σελ , Μ.J. Osborne, Entertainment in the Prytaneion at Athens, ZPE 41, σελ. 159, , J. Lempereur, Cléon, Bruxelles 1968, passim. Βλ. και Jaqueline de Romilly, Προβλήματα της αρχαίας ελληνικής δημοκρατίας, Αθήνα 1992, σελ. 132 επ., A.W. Gomme, Thucy - dides and Kleon: The second battle of Amphipolis, Ελληνικά 13, 1954, σελ. 1-10, V. Ehrenberg, From Solon to Socrates, London 1973, σελ. 274 επ., X. Eυελπίδης, Πλάτων και Aριστοφάνης, Aθήνα 1949, σελ. 28 επ.

18 30 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ τοί οι «νέοι» πολιτικοί άνδρες ήταν υποχρεωμένοι να κάνουν προς τον δήμο, ώστε να κερδίσουν ή να διατηρήσουν την εύνοιά του, ήταν φυσικό να κεντρίσουν την ήδη δεδομένη σκωπτική διάθεση του ποιητή που αναζητούσε την παρέκκλιση στην πολιτική πράξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι Ιππής, που διδάχτηκαν στα Λήναια του 424 και αναδείχθηκαν σε κατ εξοχήν ιδεολογικό εργαλείο. Ο Παφλαγόνας του δράματος δεν ήταν άλλος από τον Κλέωνα, που κοιμόταν τον ύπνο του δικαίου όταν οι δυο «δούλοι» του, οι στρατηγοί Νικίας και Δημοσθένης 34, αναζητούσαν τη διάδοχη κατάσταση στο πρόσωπο ενός τυχαίου αλλαντοπώλη, κάποιου χειρότερου και από αυτόν τον Κλέωνα, που θα οδηγούσε την πολιτική διαφθορά στο ακρότατο σημείο, από όπου μόνο ανάκαμψη, άρα επαναφορά των αρχών της χρηστής διαχείρισης, μπορούσε να προκύψει. Οι συμπεριφορές των πολιτευόμενων, όπως περιγράφονται στο έργο, είναι χωρίς αμφιβολία παρεκκλίνουσες σε συντριπτικό ποσοστό. Οι ηγέτες του δήμου παρουσιάζονται χαμερπείς, κόλακες, διεφθαρμένοι. Οι αχρειότεροι διαδέχονται τους αχρείους. Αλλά η αριστοφανική σάτιρα δεν περιορίστηκε μόνο στους ηγέτες, τους δημαγωγούς και τους αξιωματούχους της δημοκρατίας. Τον ποιητή τον ενδιαφέρουν εξίσου η πόλη και ο οίκος 35. Έτσι 34. Και εδώ ο ποιητής υπήρξε προφητικός. Την εποχή του οι στρατηγοί δεν είχαν γίνει ακόμη υποχείρια των πολιτικών. Το φαινόμενο παρουσιάστηκε μερικές δεκαετίες αργότερα. 35. Όπως σημειώνει ο Γ. Κατσής («Αριστοφάνης ο κωμικός», Δια-

19 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 31 διακωμωδεί και τους απλούς οικογενειάρχες, τους καθημερινούς ανθρώπους που, όπως έλεγε ο Αριστοτέλης, συγκροτούσαν την «αόριστο» αρχή της αθηναϊκής δημοκρατίας 36. Φροντίζει να επιλέγει και τους απλούς και τους πιο διάσημους ήρωες των δραμάτων του μέσα από εκείνους που η συμπεριφορά τους αξιολογούνταν αρνητικά από την αθηναϊκή κοινωνία. Βέβαια δεν τους προβάλλει όπως ακριβώς ήταν. Τους επεξεργάζεται, τους πλάθει στα μέτρα των αναγκών του έργου του. Αν εξαιρέσουμε κάποιους «παρείσακτους» στην πλοκή των έργων, τις περισσότερες φορές τους συμπτύσσει σε πιο σύνθετους χαρακτήρες, οικοδομώντας, θα λέγαμε, συγκεκριμένες χαρακτηρολογικές κατηγορίες. Αλλά δεν τους ετεροποιεί. Oυσιαστικά οι χαρακτήρες μένουν οι ίδιοι 37. Aν και η αριστοφανική κωμωδία «δημιουργεί στην πραγματικότητα έναν ανάποδο κόσμο που βασίζεται σε βάζω 72, 1983, σελ. 13), η σύνδεση του οικογενειακού-οικιακού χώρου με εκείνον της πολιτικής αποτελεί το σταθερό πλέγμα που υποβαστάζει τον φανταστικό κόσμο των έργων (του Αριστοφάνη) και δίνει τη δυνατότητα για το παιχνίδι των εναλλασσόμενων προοπτικών. 36. Αριστοτέλης, Πολιτικά, 1275a 35 επ.: η «αόριστος αρχή» αποτελεί κατ εξοχήν «χρονική» έννοια. Αντιπαραβάλλεται προς τις χρονικά ορισμένες άλλες αρχές της δημοκρατίας. Η «αοριστία» ωστόσο συνδέεται και με τον αριθμό των «φορέων» της. Βλ. Στέφανος Στεφανόπουλος, Ελλήνων θέσμια. Πολιτειακές δομές και πολιτικές λειτουργίες στην αρχαία Ελλάδα, Αθήνα 2004, σελ. 576, Βλ. Alfred et Maurice Croiset, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, ΙΙΙ, Αθήνα 1938, σελ. 539 επ.

20 32 ΠEPIΘΩPIAKOI KAI ΠAPABATEΣ μια συστηματική ανατροπή των τρεχουσών αξιών» 38, ο ποιητής δεν επιδιώκει να ξεγελάσει τους θεατές του. Mιμείται την πραγματικότητα αντιστρέφοντάς την έστω 39 και υπογραμμίζει με εμφατικό τρόπο την παρέκκλιση. Οι παρεκκλίνουσες συμπεριφορές των ηρώων του αριστοφανικού έργου συχνά παραβιάζουν το πλαίσιο των ρυθμιστικών κανόνων της αθηναϊκής κοινωνίας και προκαλούν την έννομη τάξη. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε προβαλλόμενη στα δράματα του ποιητή παρέκκλιση είναι και παραβατική, δηλαδή ποινικά κολάσιμη. Κάτι τέτοιο άλλοτε συμβαίνει και άλλοτε όχι. Άλλοτε πάλι μια παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, χωρίς να είναι αφ εαυτής παραβατική, μπορεί, κάτω από προϋποθέσεις, να καταλήγει σε πράξεις ποινικά κολάσιμες. Έτσι, μολονότι η κατηγοριοποίηση συμπεριφορών παρουσιάζει πάντα δυσχέρειες, για λόγους συστηματικούς μόνο θα μπορούσαμε να επιχειρήσουμε την κατάταξη των παρεκκλινουσών συμπεριφορών που εμφανίζονται στο αριστοφανικό έργο σε τρεις βασικές κατηγορίες-ομάδες: σε εκείνες που ενώ ήταν κοινωνικά καταδικαστέες, δεν ήταν και ποινικά κολάσιμες σε εκείνες που συνιστούσαν ταυτόχρονα και κολάσιμες πράξεις και σε εκείνες που ενώ δεν ήταν κολάσιμες αυτές καθαυτές, συνήθως γίνονταν αιτία τέλεσης πράξεων που πρόσβαλλαν την έννομη τάξη και τιμωρούνταν. Θεωρούμε όμως ορθότερο, σημειώνοντας 38. Pascal Thiercy, ό.π., σελ Ως προς την κοινωνική αντιστροφή που επιχειρεί ο Aριστοφάνης, βλ. M.L. Apte, ό.π., σελ. 157.

21 EΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 33 βέβαια τη σχέση των συγκεκριμένων συμπεριφορών με την έννομη τάξη, να προχωρήσουμε στην ταξινόμηση της ύλης κατατάσσοντας τις παρεκκλίνουσες συμπεριφορές σε «συγγενείς οικογένειες» σύμφωνα με την εσωτερική τους συνάφεια. Και έτσι ωστόσο δεν θα λείψουν κάποιοι, συγγνωστοί ελπίζουμε, υποκειμενισμοί περί την ταξινόμηση. Η «κάκωση» των γονέων, για παράδειγμα, που θα αναπτυχθεί στη συνέχεια, εντάσσεται στον κύκλο των συμπεριφορών ή των αδικημάτων του λεγόμενου «ανάρμοστου βίου», που όμως είχε πολλές και διαφορετικές παραμέτρους. Ανάρμοστο βίο δεν συνιστούσε μόνο η κάκωση 40. Ανάρμοστο βίο συνιστούσαν και άλλες συμπεριφορές, όπως η ανδρική εταίρηση και η ανδρική πορνεία 41 ή η απόρριψη της ασπίδας 42, που βέβαια παρατίθενται σε διαφορετικούς τόπους. 40. Για τις συνέπειες βλ. Μαρία Γιούνη, Μορφές ποινών στο Αττικό Δίκαιο. Άτιμος έστω, άτιμος τεθνάτω, Θεσσαλονίκη 1998, σελ Βλ. Μαρία Γιούνη, ό.π., σελ Βλ. Μαρία Γιούνη, ό.π., σελ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα ΙΙ. Η τραγωδία ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ι. Το δράμα 1. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του δράματος και τι νέο προσέφερε στο κοινό σε σχέση με το έπος και τη λυρική ποίηση; 2. Ποια είναι η προσέλευση του δράματος και με ποια γιορτή συνδέθηκε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου

Ο Ευριπίδης παρωδεί την Ηλέκτρα του Αισχύλου Ευριπίδης Ο Ευριπίδης είναι ο νεότερος από τους σημαντικότερους τραγικούς ποιητές μετά τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή. Είναι ρεαλιστής. Φέρνει τη τραγωδία κοντά στην πραγματικότητα. Παρουσιάζει τους μυθικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αποβλέπει στην εισαγωγή, στην έννοια των δημοσίων σχέσεων και στην κατανόηση του τι είναι δημόσιες σχέσεις, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Εισαγωγή

ΠΡΟΤΥΠΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Εισαγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ.Ε. Ε.Λ.Π. 31 «ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ» 4 η ΕΡΓΑΣΙΑ 2008 2009 Θέµα: «Αφού µελετήσετε προσεκτικά τo κεφάλαιo 4 του διδακτικού εγχειριδίου σας Ο ραµατικός Λόγος από τον Αισχύλο

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30

1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 9 ον οφοκλέους, Αντιγόνη, στ. 82-99. Να μεταφραστεί το τμήμα: Εἰ καὶ δυνήσῃ γ τοῖς φίλοις δ ὀρθῶς φίλη. 2. Να εντοπίσετε στο παρακάτω κείμενο δύο ανακρίβειες και στη θέση τους να γράψετε το σωστό.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: «Επιχειρηματικότητα» Εξάμηνο: 8 ο Κουτούγερα Άννα Λίτου Ζωή Διαδικτυακή, φιλολογικού περιεχομένου εφαρμογή για κινητά και ηλεκτρονικές ταμπλέτες (tablets).

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου

Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 3. Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς Ερωτήσεις ανοικτού τύπου 1. Η ΖΩΗ ΤΟΥ 1. Να δώσετε βασικές πληροφορίες για την καταγωγή του Ξενοφώντα και για το οικογενειακό περιβάλλον µέσα στο οποίο µεγάλωσε. 2. Σε ποια εποχή

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας E ομάδας

Φύλλο εργασίας E ομάδας Φύλλο εργασίας E ομάδας «δημοκρατικὸν μὲν εἶναι τὸ κληρωτὰς εἶναι τὰς ἀρχάς, τὸ δ αἰρετὰς ὀλιγαρχικόν» (Η ανάδειξη στα αξιώματα με κλήρωση θεωρείται δημοκρατική, ενώ με εκλογή ολιγαρχική ) Αριστοτέλους,

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ 5. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ ΚΑΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΘΗΝΑ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ 5 ος αι. π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η Μόρφωση των νέων - αγοριών Η εκπαίδευση στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο.Παλιάτσου Π.Ρίζου. O.Παλιάτσου

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο.Παλιάτσου Π.Ρίζου. O.Παλιάτσου ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΘΕΣΜΟΙ Ο.Παλιάτσου Π.Ρίζου 1 Το δικαίωμα συμμετοχής: Αποτελούσε προνόμιο όλων των ελεύθερων πολιτών που είχαν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, δηλ. βρίσκονταν στην ηλικία τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. Το δράμα 1. Τι είναι το δράμα και ποια στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν σε αυτό από προγενέστερες μορφές ποίησης; ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Σχολικό βιβλίο σελίδα 9: «Το δράμα είναι μια σύνθετη στους θεατές». 2. Από πού προήλθε

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Β Πράσινο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F Β (4 ος Γύρος 2008) Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1. ΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα

Κεφάλαιο 7. Kλασική Εποχή. Οι Τέχνες και τα Γράμματα Κεφάλαιο 7 Kλασική Εποχή Οι Τέχνες και τα Γράμματα Στόχοι: Mε το τέλος της ενότητας οι μαθητές να είναι σε θέση να διαπιστώσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ελληνικής τέχνης σε συνδυασμό με τις πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ

ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΕΙΣ ΘΗΛΥΚΟΤΗΤΑ ΑΝΔΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΑΥΤΟ-ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ/ΑΥΤΟΠΟΡΤΡΕΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΑΛΛΟΥ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Το φύλο δεν είναι ένα απλό γεγονός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη

Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη Φωτογραφίες από τον Σύλλογο εν Αθήναι Βονιτσάνων & αρχείο Γιώργου Μπελεσιώτη 1 Στην Βόνιτσα υπάρχει το έθιμο του Αχυρένιου Γληγοράκη το οποίο αναβιώνει κάθε Καθαρά Δευτέρα στην πόλη της Βόνιτσας. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ

Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής. Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ Οιδίποδας Τύραννος Σοφοκλής Σπύρος Αντωνέλλος ΕΜΕ 2 μαθήματα πριν την ανάλυση της τραγωδίας του Σοφοκλή«Οιδίποδας Τύραννος» Προϋπoθέσεις: Οι μαθητές: 1)Να γνωρίζουν το περιεχόμενο της συγκεκριμένης τραγωδίας.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης

Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Αρχαίο ελληνικό δράμα: Ευριπίδης Ενότητα: 13. Ερμηνευτικές παρατηρήσεις στίχων 663-718 της Μήδειας Μενέλαος Χριστόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

6+1 Ασκήσεις Ουτοπίας

6+1 Ασκήσεις Ουτοπίας 6+1 Ασκήσεις Ουτοπίας Τι θα γινόταν, αν στοχεύαμε ψηλά; Γιατί δεν ονειρευόμαστε πια; Πώς αλλιώς μπορούμε να λύσουμε ένα πρόβλημα; Ας συνεργαστούμε για να προσεγγίσουμε όχι το γράμμα, αλλά το πνεύμα, την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΚΕΤΙΔΕΣ» ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ 1ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΆΡΓΟΥΣ

«ΙΚΕΤΙΔΕΣ» ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ 1ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΆΡΓΟΥΣ «ΙΚΕΤΙΔΕΣ» ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ 1ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΆΡΓΟΥΣ Ο μύθος των Δαναΐδων, ο γενέθλιος μύθος του Άργους, αναβίωσε στο αρχαίο θέατρο της πόλης, από τη Θεατρική Ομάδα του 1ου Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Συμπληρωματικό ερωτηματολόγιο Α ΚΙΤΡΙΝΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-2-F A (4 ος Γύρος 2008) 1 Οδηγ. Προς ΣΥΝΕΝΤΕΥΚΤΗ: AN ΤO ΕΡΩΤΩΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΡΑΣ, ΡΩΤΗΣΤΕ ΤΗΝ GF1.

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 1 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ Α ) Οι Αγώνες Χορού περιλαµβάνουν τρεις κύριους τοµείς : Αγώνες Ελληνικών Παραδοσιακών χορών. Αγώνες Κλασικού Μπαλέτου.

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική

ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική ΕΝΠΕ Παρασκευή 6 Μαρτίου 2015 Η έμφυλη εμπειρία των γυναικών στην πολιτική Κυρίες και κύριοι, Καταρχήν να συγχαρώ την Ένωση Περιφερειών για την πρωτοβουλία της οργάνωσης της σημερινής εκδήλωσης ενόψει

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Η ενδυμασία και η σημασία της για τον άνθρωπο Η ενδυμασία αποτελείται από κάθε τι με το οποίο ο άνθρωπος καλύπτει και στολίζει το σώμα του. Περιλαμβάνει δηλαδή τα ρούχα και

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Χρ. Μασσαλάς, από την ιστοσελίδα της εφ. Μακεδονία, 3. 10. 2009 (διασκευή).

Χρ. Μασσαλάς, από την ιστοσελίδα της εφ. Μακεδονία, 3. 10. 2009 (διασκευή). ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο Το χάσμα των γενεών Ένα από τα προβλήματα που απειλεί τον πολιτισμό μας είναι η διαφαινόμενη έχθρα μεταξύ των γενεών. Η στάση σημαντικού μέρους των νέων απέναντι στους βιολογικούς

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας Β ομάδας

Φύλλο εργασίας Β ομάδας Φύλλο εργασίας Β ομάδας «ὄστρακον ἕκαστος λαβὼν καὶ γράψας ὃν ἐβούλετο μεταστῆσαι τῶν πολιτῶν» (Ο καθένας έπαιρνε ένα θραύσμα αγγείου και χάραζε επάνω το όνομα του πολίτη που ήθελε να εκτοπίσει» (Πλουτάρχου,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Το μαύρο κουτί της Δημοκρατίας Θράκη 2007,

Χρήστος Κηπουρός Το μαύρο κουτί της Δημοκρατίας Θράκη 2007, Το μαύρο κουτί της Δημοκρατίας Copyright 2007, Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Σύνθεση συγγραφέα., Πηγή: Φωτογραφικό αρχείο ίδιου, Εικ. οπισθόφυλλου: ο.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Υπουργέ, θεωρώ πραγματικά αυτό το σχέδιο νόμου την καλύτερη. υπηρεσία που μπορείτε να προσφέρετε αυτήν την ώρα στη δημόσια εκπαίδευση.

Κύριε Υπουργέ, θεωρώ πραγματικά αυτό το σχέδιο νόμου την καλύτερη. υπηρεσία που μπορείτε να προσφέρετε αυτήν την ώρα στη δημόσια εκπαίδευση. ΗΛΙΑΣ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ Κύριε Υπουργέ, θεωρώ πραγματικά αυτό το σχέδιο νόμου την καλύτερη υπηρεσία που μπορείτε να προσφέρετε αυτήν την ώρα στη δημόσια εκπαίδευση. Προφανώς, είναι υποκριτικό να υποστηρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙΟ ΟΥ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΕΞ/ΝΟ Υπ./ Επ. ΕΥΤΕΡΑ 27/1 Αγγλικά Ι Β1, Β2, Βσ 1 ο (επιλ) Ι ΑΣΚΩΝ (Επιτηρητές) Σπηλιοπούλου Χορολογία στον χορό

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Πρώτη διδακτική πρόταση ΠΡΟΠΟ Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: 1 διδακτική ώρα ενήλικοι μαθητές Γ επιπέδου κατανόηση αθλητικής εκπομπής (τυχερά

Διαβάστε περισσότερα

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης»

«Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ 2013 «Προγραμματίζοντας την Επιτυχία μας εν μέσω κρίσης» Δημήτρης Γκόντας Περιβάλλον κρίσης! Τι σημαίνει κρίση; Μισθοί της πείνας. Οικονομικό αδιέξοδο. Ανεργία άνω του 25%, δεν βρίσκω

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2013 ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΑΒΒΑΤΟ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 20:30 «Ο Καραγκιόζης Πειρατής» ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΚΙΩΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013, ώρα 21:30 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ με θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα