Παλαιογεωγραφική ανάπλαση των αρχαίων λιμένων Ζέας και Μικρολίμανου (Μουνιχία) με εφαρμογή γεωφυσικών μεθόδων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παλαιογεωγραφική ανάπλαση των αρχαίων λιμένων Ζέας και Μικρολίμανου (Μουνιχία) με εφαρμογή γεωφυσικών μεθόδων"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ. «Γεωεπιστήμες και περιβάλλον» Κατεύθυνση: Περιβαλλοντική Ωκεανογραφία Παλαιογεωγραφική ανάπλαση των αρχαίων λιμένων Ζέας και Μικρολίμανου (Μουνιχία) με εφαρμογή γεωφυσικών μεθόδων Ζούρα Δέσποινα Πάτρα, 2013 Εργαστήριο θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας

2 Πρόλογος Ευχαριστίες Η παρούσα διπλωματική εργασία ειδίκευσης εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας (ΕΘΑΓΕΦΩ) σε συνεργασία με το Δανέζικο Ινστιτούτο στην Αθήνα και το Zea Harbour Project στο πλαίσιο του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Γεωεπιστήμες και Περιβάλλον» του τμήματος Γεωλογίας με κατεύθυνσης «Περιβαλλοντική Ωκεανογραφία». Με την ολοκλήρωση της συγγραφής αυτής της εργασίας αισθάνομαι την υποχρέωση αλλά και την ανάγκη να ευχαριστήσω θερμά τους ανθρώπους που συνέβαλαν καθοριστικά στην ολοκλήρωσή της: Τον επιβλέποντα καθηγητή, Γ. Παπαθεοδώρου για την ανάθεση του θέματος, την καθοδήγηση και την εμπιστοσύνη που μου έδειξε σε όλη αυτή την πορεία. Την επίκουρο καθηγήτρια Μ. Γεραγά για την βοήθειά της σε όλα τα επίπεδα και για τη συμμετοχή της στην τριμελή εξεταστική επιτροπή. Την επίκουρο καθηγήτρια Ε. Παπαευθυμίου για την συμμετοχή της στην τριμελή εξεταστική επιτροπή. Τον Dr. Bjorn Lovén επιστημονικό υπεύθυνο του Zea Harbour Project. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω όλα τα μέλη του ΕΘΑΓΕΦΩ. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω τους Δρ. Δ. Χριστοδούλου και Δρ. Η. Φακίρη για όλες τις ώρες που διέθεσαν και τις γνώσεις που μου μεταλαμπάδευσαν, την Δρ. Μ. Ιατρού και την Σ. Κορδέλλα για την ιδανική συνεργασία και την πολύτιμη βοήθειά τους στην συλλογή των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την παρούσα διατριβή. Ευχαριστίες εκφράζονται επίσης στο πρόγραμμα «Καραθεοδωρή » που χρηματοδοτείται από το Πανεπιστήμιο Πατρών. Τέλος, ευχαριστώ ιδιαίτερα την οικογένεια μου για την συνεχή στήριξη της στην διάρκεια των σπουδών μου. 2

3 Σύνοψη Η αλλαγή στην στάθμη της θάλασσας καθώς και καταστροφικά φαινόμενα που έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια έχουν οδηγήσει στην καταβύθιση αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων. Μέρος των εγκαταστάσεων των αρχαίων λιμένων Ζέας και Μουνιχίας βρίσκονται σήμερα κάτω από το επίπεδο της θάλασσας. Για την μελέτη αυτών, είναι απαραίτητη η χρήση σύγχρονων συστημάτων θαλάσσιας γεωφυσικής διασκόπισης με σκοπό: (α) την κατασκευή λεπτομερούς βυθομετρικής αποτύπωσης στους αρχαίους λιμένες Ζέας και Μουνιχίας καθώς και των παράκτιων περιοχών πλησίον τους, (β) την μελέτη της στρωματογραφίας της ακολουθίας ιζημάτων (γ) τον προσδιορισμό της παλαιογεωγραφικής εξέλιξης της περιοχής Ζέας Μουνιχίας και (δ) τον εντοπισμό στόχων, επιφανειακών και υποεπιφανειακών με πιθανό αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Οι θαλάσσιες γεωφυσικές έρευνες πραγματοποιήθηκαν τον Νοέμβριο του 2011 από το Ε.ΘΑ.ΓΕ.Φ.Ω σε συνεργασία με το Danish Institute και το Zea Project. Στην παρούσα διπλωματική αναλύθηκαν και επεξεργάστηκαν τα γεωφυσικά δεδομένα που συλλέχθηκαν με τομογράφο υποδομής πυθμένα 3.5 khz, ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης (EG&G 272 TD) καθώς και βυθόμετρο (Elac Nautic Hydrostat). Η μελέτη στης σεισμοστρωματογραφίας με τομογράφο υποδομής πυθμένα έδειξε τρεις σεισμικές ιζητογενείς ακολουθίες για κάθε έναν από τους αρχαίους λιμένες και οδήγησε στην κατασκευή χάρτη ισοπαχών. Οι τρείς ακολουθίες πιθανώς σχετίζονται με διαφορετικές χρονικές περιόδους των λιμένων. Τα δεδομένα του ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης εντόπισαν περιοχές του πυθμένα των λιμένων που πιθανώς σχετίζονται με αρχαίες κατασκευές. Επιπλέον από τα δεδομένα του ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης προέκυψαν χάρτες μορφολογικής αποτύπωσης του πυθμένα καθώς και στόχοι με πιθανό αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Συγκεκριμένα εντοπίστηκε ένας μεγάλος αριθμός στόχων που χαρακτηρίζονται από εύρος τιμών όσον αφορά στις γεωμετρικές παραμέτρους και στις παραμέτρους ανακλαστικότητας. Το λογισμικό TargAn εφαρμόσθηκε για την παραμετροποίηση όλων των στόχων ενώ επιπλέον εφαρμόσθηκαν στατιστικές τεχνικές πολυδιάστατης ανάλυσης για την ταξινόμηση των στόχων σε ομάδες με βάση την αρχαιολογική τους σπουδαιότητα. 3

4 Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή Σκοπός Οι θαλάσσιες γεωφυσικές μέθοδοι στην αρχαιολογική έρευνα Ιστορικά αρχαιολογικά στοιχεία Λιμένας Ζέας και Μικρολίμανου Αρχαίοι λιμένες Ζέας και Μουνιχίας Νεώσοικοι Μεθοδολογία Εργασίες πεδίου Βαθυμετρική αποτύπωση του πυθμένα Τομογράφος υποδομής πυθμένα Ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης Επεξεργασία γεωφυσικών δεδομένων Τομογράφος υποδομής πυθμένα Ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης TargAn Αποτελέσματα βυθομετρίας... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 4.1 Λιμένας Μουνιχίας... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 4.2 Λιμένας Ζέας... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 4.3 Παράκτια περιοχή μεταξύ των δύο λιμένων... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 5. Σεισμική στρωματογραφία... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 5.1 Λιμένας Μουνιχίας... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 5.2 Λιμένας Ζέας... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 5.3 Παράκτια περιοχή ανάμεσα στους λιμένες Ζέας και ΜουνιχίαςΣφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 6. Μορφολογική αποτύπωση πυθμένα... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 7. Παλαιογεωγραφικά στοιχεία των αρχαίων λιμένων Ζέας και ΜουνιχίαςΣφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 4

5 7.1 Λιμένας Μουνιχίας... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 7.2 Λιμένας Ζέας... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 8. Ταξινόμηση στόχων με την χρήση του TargAn... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 8.1 R τύπου παραγοντική ανάλυση... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 8.2 Q τύπου παραγοντική ανάλυση... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 8.3 Τελική ταξινόμηση στόχων... Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης. 9. Συμπεράσματα Βιβλιογραφία

6 1. Εισαγωγή Η Μεσόγειος είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια ως μια μεγάλη, κλειστή θάλασσα ανάμεσα σε τρείς ηπείρους, την Ευρώπη την Αφρική και την Ασία. Δυτικά συνδέεται με τον Ατλαντικό ωκεανό, και ανατολικά με την Ερυθρά θάλασσα (εικ.1.1). Ο Στράβων την ονομάζει: «η εντός και καθ ημάς λεγόμενη θάλασσα», προσδιορισμό που πιστά μιμήθηκαν αργότερα και οι Ρωμαίοι και την μετέφρασαν σε «mare nostrum» (= ημέτερη θάλασσα). Άλλοι Ρωμαίοι χρησιμοποιούν τον όρο «mare internum» ή «mare insentinum» (= εσωτερική θάλασσα) καθώς και «Μare magnum» (=Μεγίστη θάλασσα). Η πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει ιστορικά στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum». Ο 16ος και 17ος αιώνας βρίσκει τη θάλασσα αυτή να ονομάζεται Λευκή θάλασσα, ή θάλασσα των Ελλήνων. Η γεωγραφική θέση της Μεσογείου προσδιορίζεται με γεωγραφικό πλάτος Β. έως Β. και γεωγραφικό μήκος Δ. μέχρι Α. Έχει έκταση περίπου τετραγωνικά μίλια. Το μέγιστο μήκος της είναι χλμ., και το μέγιστο πλάτος της χλμ. ενώ το μέγιστο βάθος είναι μ. σε απόσταση 62 μιλίων νοτιοδυτικά από το ακρωτήριο Ταίναρο. Το μέσο πλάτος είναι 600 χλμ. και το μέσο βάθος μ. Γενικά η Μεσόγειος Θάλασσα είναι η μεγαλύτερη κλειστή θάλασσα της Γης. Υπήρξε σημαντικό εμπορικό και ταξιδιωτικό πέρασμα από τα αρχαία χρόνια, καθώς στην ευρύτερη περιοχή της αναπτύχθηκαν πολλοί σημαντικοί παράκτιοι πολιτισμοί. Αποτέλεσμα αυτής της ανάπτυξης ήταν η δημιουργία λιμενικών εγκαταστάσεων. Σήμερα, πολλές από αυτές τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραμένουν ανεξερεύνητες καθώς έχουν καταβυθιστεί. Αυτό οφείλεται στις κλιματικές αλλαγές τα τελευταία χρόνια που προκάλεσαν μεγάλες μεταβολές στη στάθμη της θάλασσας με συνέπεια μεταβολές και στην παράκτια παλαιογεωγραφία (Fairbanks, 1989). Συγκεκριμένα πριν από σήμερα κατά το τελευταίο μέγιστο της παγετώδους περιόδου (Last Glacial Maximum), η στάθμη της θάλασσας βρισκόταν περίπου στα 120 μέτρα χαμηλότερα της σημερινής. Αυτό δείχνει ότι πολλές περιοχές του σημερινού πυθμένα στα χρόνια πριν από σήμερα ήταν χερσαίες. Με την τήξη των παγετώνων που ακολούθησε την παγετώδη περίοδο, η στάθμη της θάλασσας παρουσίασε άνοδο με αποτέλεσμα σε πολλές παράκτιες περιοχές να έχουμε επίκληση της θάλασσας στη χέρσο. Συνέπεια του φαινομένου αυτού ήταν η καταβύθιση αρχαίων πόλεων, οικισμών και λιμενικών εγκαταστάσεων (Papatheodorou and Ferentinos, 1997, Marriner et al., 2008) (εικ. 1.2). Στην Μεσόγειο, υπάρχουν 1189 καταγεγραμμένα ναυάγια που το νεότερο εξ αυτών χρονολογείται από το 1500 μ. Χ. (Parker, 1992). Ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί λόγω των εξειδικευμένων θαλάσσιων γεωφυσικών μεθόδων που έχουν αναπτυχθεί καθώς και την αρχή ερευνών σε περιοχές που στο παρελθόν δεν είχαν εξερευνηθεί. Στον χώρο του Αιγαίου η ανάπτυξη του θαλάσσιου εμπορίου είχε ξεκινήσει από το π. Χ. (Dixon & Renfrew, 1973). Εξαιτίας αυτής της ανάπτυξης δημιουργήθηκε πλειάδα παράκτιων οικισμών και πολιτισμών που η οικονομία τους στηριζόταν στο εμπόριο όπως φαίνεται στον χάρτη της εικ.1.3. Στην Ελλάδα μεγάλες περιοχές πλησίον της ακτογραμμής έχουν εξερευνηθεί από δύτες και οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν μια βάση δεδομένων για περίπου 1000 ναυάγια σε ρηχά νερά (Delaporta, 2006). 6

7 Εικ. 1.1: Δορυφορική εικόνα της Μεσογείου Εικ. 1.2: Χάρτης με τις θέσεις αρχαίων λιμένων στην Μεσόγειο. (Chalari 2007, after Marriner & Morhange, 2007). 7

8 Εικ. 1.3: Οικονομικός χάρτης της Μεσογείου του 5 ου αιώνα π. Χ.(Morris & Manning, 2005). Το Εργαστήριο θαλάσσιας γεωλογίας και φυσικής ωκεανογραφίας (ΕΘΑΓΕΦΩ) εκτέλεσε θαλάσσιες γεωφυσικές έρευνες στην περιοχή των αρχαίων λιμένων Ζέας και Μουνιχίας (εικ.4) από και Οκτωβρίου 2011 με την συνεργασία του Zea Harbour Project το οποίο λειτουργεί υπό την αιγίδα του Δανέζικου Ινστιτούτου στην Αθήνα. Εικ. 1.4: Δορυφορικός χάρτης της περιοχής μελέτης. 8

9 1.1 Σκοπός Σκοπός της Μεταπτυχιακής εργασίας ειδίκευσης είναι: Η κατασκευή λεπτομερούς βαθυμετρικής αποτύπωσης στους αρχαίους λιμένες Ζέας και Μουνιχίας καθώς και των περιοχών πλησίον στους δύο αυτούς λιμένες. Η μελέτη της στρωματογραφίας της ακολουθίας ιζημάτων. Ο προσδιορισμός της παλαιογεωγραφικής εξέλιξης της περιοχής Ζέας Μουνιχίας. Η ανίχνευση στόχων, τόσο επιφανειακών όσο και υποεπιφανειακών με πιθανό αρχαιολογικό ενδιαφέρον. 1.2 Οι θαλάσσιες γεωφυσικές μέθοδοι στην αρχαιολογική έρευνα Οι θαλάσσιες γεωφυσικές μέθοδοι έχουν γίνει εργαλείο στα χέρια των ενάλιων αρχαιολόγων καθώς πρόκειται για αποτελεσματικές μεθόδους που μπορούν να καλύψουν μεγάλες περιοχές σε μικρό χρόνο και ανεξαρτήτως του βάθους του νερού και να εντοπίσουν στόχους όχι μόνο στην επιφάνεια του πυθμένα αλλά και κάτω από αυτόν. Επιπλέον εντοπίζουν και χαρτογραφούν συγκεκριμένα γεωλογικά χαρακτηριστικά με απώτερο σκοπό την αναπαράσταση της εξέλιξης της παράκτιας παλαιογεωγραφίας. Επιπλέον με την χρήση των μεθόδων αυτών μπορούμε να προχωρήσουμε στον εντοπισμό ναυαγίων (Papatheodorou et al., 2005, 2008). Πρόκειται για έναν νέο κλάδο που ονομάζεται θαλάσσια γεωαρχαιολογία. Για πάνω από έναν αιώνα οι αρχαιολόγοι που δουλεύουν σε παράκτιες περιοχές σε όλο τον κόσμο, χρησιμοποιούσαν στοιχεία από τις χερσαίες αρχαιολογικές περιοχές για να αναπλάσουν την ιστορία ή την εξέλιξη των παράκτιων και των θαλάσσιων περιβαλλόντων χωρίς να λαμβάνουν υπ όψιν τους, τους διαφορετικούς ρυθμούς διάβρωσης σε κάθε περιοχή και τον διαφορετικό ρυθμό ανόδου της στάθμης της θάλασσας σε κάθε μια από τις περιοχές (Flemming, 2006). Έτσι οι θεωρίες για την εξέλιξη της παράκτιας ζώνης εμπεριείχαν σφάλματα. Για την αποφυγή αυτών των σφαλμάτων αλλά και για την καλύτερη κατανόηση της παλαιογεωγραφίας, οι ενάλιοι αρχαιολόγοι αλλά και πολλοί από τους κλασσικούς χρησιμοποίησαν νέες τεχνικές. Αποτέλεσμα αυτού ο εμπλουτισμός των γνώσεών τους ως προς τα πλοία, το θαλάσσιο εμπόριο, τις παράκτιες και τις λιμενικές εγκαταστάσεις. Οι νέες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στηρίζονται σε νέες τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί κυρίως για στρατιωτικούς σκοπούς αλλά πλέον χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο στις υποθαλάσσιες έρευνες (Quinn et al.,2000). Η δουλειά των ενάλιων αρχαιολόγων σε καταβυθισμένες περιοχές έχει δείξει ξεκάθαρα ότι η ενάλια αρχαιολογία δεν αφορά μόνο τα ναυάγια και τις λιμενικές εγκαταστάσεις αλλά μπορεί να εντοπίσει πολύ καλά διατηρημένα τμήματα χερσαίων εγκαταστάσεων σε μια πλειάδα διαφορετικών παράκτιων περιβαλλόντων που έχουν την δυνατότητα να αλλάξουν το πώς βλέπαμε μέχρι σήμερα το ρόλο της θάλασσας στην ανθρώπινη προϊστορία (Flemming, 1983, Fischer, 1995, Flemming, 2006). Επιπλέον αυτό που ενισχύει αυτή την άποψη είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχει γίνει εμφανές ότι η αρχαιολογική 9

10 έρευνα μπορεί να γίνει δυνατή ακόμα και στα βαθύτερα τμήματα του ωκεανού. Μια σειρά από ανακαλύψεις και εξερευνήσεις που ξεκίνησαν την δεκαετία του 90 έδειξαν στην επιστημονική κοινότητα ότι η ενάλια αρχαιολογία ακόμα και στα βαθιά νερά, όπου η έρευνα με ανθρώπινο δυναμικό είναι είτε ασύμφορη ή αδύνατη, μπορεί να χρησιμεύσει στην κατανόηση του παρελθόντος (Mindell and Croff, 2002). Ωστόσο αυτό που παίζει μείζονα ρόλο είναι ότι η επιτυχία κάθε γεωαρχαιολογικής έρευνας βασίζεται σε πολύ μεγάλο ποσοστό στην εμπειρία του ερευνητή στην ερμηνεία των αποτελεσμάτων (Quinn et al., 2002). Παρότι κάποιοι ερευνητές έχουν εστιάσει την έρευνά τους στις γεωφυσικές «υπογραφές» ανθρωπογενών θαμμένων ή επιφανειακών υλικών στο θαλάσσιο περιβάλλον (Quinn et al., 1997a, Bull et al., 1998, Newell, 1999), αυτό παραμένει ένα ανεπαρκώς κατανοητό θέμα. Αυτό οδηγεί συχνά σε λάθος ερμηνείες των ακουστικών δεδομένων (Quinn et al., 2002). Παρόλα αυτά το πιο συναρπαστικό στοιχείο αυτού του νέου επιστημονικού κλάδου είναι ότι ίσως τα πιο σημαντικά κομμάτια της ιστορίας βρίσκονται σε περιοχές που επί του παρόντος δεν μπορούμε να προβλέψουμε (Mindell and Croff, 2002). 10

11 2. Ιστορικά αρχαιολογικά στοιχεία 2.1 Λιμένας Ζέας και Μικρολίμανου H Ζέα είναι το δεύτερο από τα τρία λιμάνια του Πειραιά (καλείται επίσης Πασαλιμάνι ή Στρατιωτική). Ο λιμένας Ζέας βρίσκεται στην Ανατολική ακτή της Πειραϊκής Χερσονήσου. Η θαλάσσια περιοχή της είναι φτιαγμένη από δύο λεκάνες, το εσωτερικό λιμάνι το λεγόμενο Πασαλιμάνι ή αλλιώς λιμάνι Κανάρη - που είναι φυσικό και το εξωτερικό λιμάνι που καλείται Φρεατίδα και είναι τεχνητό (εικ.2.1.1). Το Μικρολίμανο ή Φανάρι, ή λιμένας Κουμουνδούρου, πρώην Τουρκολίμανο και στην αρχαιότητα Λιμένας Μουνιχίας αποτελεί σήμερα τουριστική τοποθεσία και περιλαμβάνεται στην ευρύτερη συνοικία της Καστέλλας. Βρίσκεται στα βορειοανατολικά της Πειραϊκής χερσονήσου συνορεύοντας με την συνοικία του Νέου Φαλήρου. Με το όνομα Φανάρι φέρονταν κατά τους βυζαντινούς χρόνους πιθανώς από την ύπαρξη φάρου ή φανού στην είσοδό του. Τουρκολίμανο λέγονταν από τους χρόνους της ελληνικής επανάστασης του 1821 και μετά, ενώ λιμένας Κουμουνδούρου λεγόταν στους νεότερους χρόνους επειδή στο νότιο άκρο του υπήρχε η έπαυλη του Κουμουνδούρου μετά την κατεδάφιση της οποίας ανεγέρθηκε ο Ναυτικός Όμιλος Ελλάδος (εικ.2.1.2). Τα βασικά χαρακτηριστικά και των δύο λιμένων περιγράφονται στον πίνακα Χαρακτηριστικά Μικρολίμανο Ζέα Περιοχή Σαρωνικός κόλπος Σαρωνικός κόλπος Σε λειτουργία Ναι Ναι Διαμόρφωση λιμένα Εσωτερικός φυσικός Εσωτερικός φυσικός, εξωτερικός τεχνητός Μέγεθος λιμνολεκάνης 0,05 km 2 Εσωτερική 0,11 km 2 εξωτερική 0,09 km 2 Είσοδος λιμένα 70 m Εσωτερικός 50 m, εξωτερικός 100 m Λιμενικές κατασκευές Μώλοι, προκυμαίες Μώλοι, προκυμαίες, εξωτερικός λιμένας Χωρητικότητα σκαφών Μέγιστο μέγεθος σκαφών m Πίνακας : Βασικά και τεχνικά χαρακτηριστικά της μαρίνας Ζέας και του Μικρολίμανου. 11

12 Εικ : Δορυφορική εικόνα του λιμένα Ζέας. Διακρίνονται δύο τμήματα - λεκάνες. Α: εσωτερικό λιμάνι και Β: εξωτερικό λιμάνι. Εικ : Δορυφορική εικόνα του Μικρολίμανου. 12

13 2.2 Αρχαίοι λιμένες Ζέας και Μουνιχίας Ο λιμένας Ζέας στην αρχαιότητα αποτελούσε τον μεγαλύτερο πολεμικό λιμένα της Αθήνας και γενικότερα της Ελλάδας καθώς ξεπερνούσε σε μέγεθος τους λιμένες Μουνιχίας και Κανθάρου (εικ.2.2.1). Το όνομα Ζέα είναι ένα άλλο όνομα της Εκάτης ή αλλιώς της Μουνιχίας Αρτέμιδος που το Ιερό της βρισκόταν δίπλα από την παραλία του λιμένα (Ulrichs, 1842). Ο λιμένας της Ζέας ήταν ο κύριος πολεμικός ναύσταθμος της Αθήνας. Πιθανότατα ήταν ο πρώτος από τους τρεις όρμους του Πειραιά (Μουνιχία, Ζέα, Κάνθαρος), ο οποίος διαμορφώθηκε κατάλληλα για την εξυπηρέτηση του αθηναϊκού στόλου, αμέσως μετά την αρχή του Θεμιστοκλή ( π.χ.), που συνέλαβε το σχέδιο της ανάπτυξης της ναυτικής δύναμης των Αθηνών και συνεπώς των λιμένων του Πειραιά (πινακας 2.2.1). Δέχθηκε τους πρώτους εργάτες με σκοπό την ανέγερση λιμενικών εγκαταστάσεων και την περάτωση λιμενικών έργων. Στην παραλία του λιμένα Ζέας υπήρχε ο μεγαλύτερος αριθμός νεωσοίκων από οποιονδήποτε άλλο πολεμικό λιμένα της αρχαιότητας. Οι νεώσοικοι της Ζέας, 196 στον αριθμό, ήταν μεγαλύτεροι εκείνων της Μουνιχίας με μήκος 40 μέτρα και πλάτος 6,5 μέτρα. Στο στόμιο του λιμένα Ζέας και κοντά στους λιμενοβραχίονες υπήρχαν λιθόκτιστοι πύργοι που απείχαν μεταξύ τους 96 μέτρα από τους οποίους φέρονταν αλυσίδα έτσι ώστε ανελκόμενη να κλείνει ο λιμένας εξ ου και η ονομασία του "κλειστός λιμένας" (εικ , πίνακας 2.2.2). Δίπλα στους πύργους εκείνους βρίσκονταν οι λεγόμενες "ψύκτρες" που κατά το πιθανότερο πρέπει να ήταν χώροι στεγνώματος πανιών και σχοινιών. Η λιμενολεκάνη της Ζέας έκλεινε από νότια, όπου ήταν και η είσοδος του όρμου, με δύο τειχισμένους μώλους. Στην ανατολική πλευρά της έχουν εντοπιστεί νεώσοικοι, κάποιοι από τους οποίους έχουν ανασκαφεί. Σε μικρή απόσταση στα βορειοδυτικά έχουν εντοπιστεί τα κατάλοιπα της περιώνυμης Σκευοθήκης του Φίλωνος, στην οποία φυλάσσονταν αφαιρούμενα στοιχεία των πολεμικών πλοίων. Έρευνες στην περιοχή πραγματοποίησαν οι: Gracer 1872, ο οποίος πρώτος ερεύνησε την περιοχή και εντόπισε 41 νεώσοικους στη Ζέα και τη Μουνιχία, Milchofer 1881, ο οποίος αναφέρει κατάλοιπα από τους νεώσοικους στην ανατολική πλευρά της Ζέας (αράβδωτοι κίονες), καθώς και μαρμάρινους οφθαλμούς, Δραγάτσης και Dorpfeld 1885, οι οποίοι ανέσκαψαν δέκα νεωσοίκους στην ανατολική πλευρά της Ζέας, Blackman 1968, ο οποίος παρατήρησε την ύπαρξη κεκλιμένων επιπέδων (ράμπες) από νεωσοίκους εντός της θάλασσας στην περιοχή της Ζέας και τέλος το Δανέζικο Ινστιτούτο σήμερα το οποίο υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Β. Loven υλοποιεί πρόγραμμα του Ινστιτούτου για καταγραφή αρχαίων καταλοίπων στην περιοχή της Ζέας. Σημαντικό στοιχείο της έρευνας είναι η απόδειξη της θεωρίας για την φύλαξη δύο πλοίων κατά μήκος κάθε νεωσοίκου (Loven, 2005). Ως Μουνιχία στην αρχαιότητα αναφέρεται ο σημερινός λόφος της Καστέλας και συγκεκριμένα η κορυφή και η ανατολική πλευρά που καταλήγει στον λιμένα της Μουνιχίας (σημερινό Μικρολίμανο, Ulrichs, 1843). Το όνομα προέρχεται από τον ήρωα Μούνιχο που φέρεται ως ο πρώτος που κατέλαβε τον λόφο αυτό και ίδρυσε στην κορυφή του το αρχαίο Ιερό της Μουνιχίας Αρτέμιδος. Πρόκειται για εσωτερικό φυσικό λιμένα, ο οποίος κλείνει στα νοτιοανατολικά με δύο ακρωτήρια. Στην προέκτασή τους διαμορφώθηκαν οχυρωμένοι μώλοι, οι οποίοι κατέληγαν σε πύργους που ενώνονταν με τα τείχη του Πειραιά. Έτσι ολόκληρος ο λιμένας αυτός βρισκόταν εντός των Πειραϊκών τειχών. Ο νοτιοδυτικός μώλος είχε μήκος 190μ., ενώ ο βορειοανατολικός είχε μήκος 95μ. και κατέληγε σε κυκλικό πύργο επί 13

14 τετραγωνικής θεμελίωσης, πλάτους 12μ. Τότε είχε άνοιγμα εισόδου 37 μ. (πίνακας 2.2.3). Κατάλοιπα των μόλων τους υπάρχουν έως σήμερα. Τμήματα του βορειοανατολικού μώλου, με κατάλοιπα του πύργου στον οποίον κατέληγε είναι ακόμα ορατά κατά περιοχές. Στο μέσον περίπου του μήκους του, μάλιστα, υπάρχει εσοχή, η οποία περιείχε κτίσμα διαστάσεων 8.3 x μ., που ερμηνεύεται ως ναϊκό ή φάρος (Mazarakis Ainian, 1992). Την περίμετρο του λιμένα κατελάμβαναν οι νεώσοικοι (Θρεψιάδης, 1935). Βεβαίως, θα πρέπει να υποθέσουμε την ύπαρξη ελεύθερου χώρου για τις επισκευές των πλοίων - νεώρια, καθώς και λιμενικές κατασκευές προσπέλασης, όπως αποβάθρες ή "χώματα", όπως επίσης και αποθήκες υλικού και σκευοθήκες. Ως πολεμικός λιμένας περιβαλλόταν και αυτός από τοίχο που απομόνωνε τη λιμενολεκάνη και βρισκόταν σε απόσταση 60μ. από την ακτή (Δραγάτσης - Αγγελόπουλος, 1899, 1900). Στη περιοχή του λιμένα της Μουνιχίας μαρτυρείται επιγραφικά η ύπαρξη διαφόρων ιερών - ναών, όπως του Διός Μειλιχίου και του Διός Φιλίου, του Ασκληπιού, της θεάς Σώτειρας ελλιμενίας και της θρακικής θεότητας Βενδίδος. Γνωστότερος, όμως, και ανασκαφικά επιβεβαιωμένος είναι ο ναός της Αρτέμιδος Μουνιχίας στο λόφο όπου σήμερα βρίσκεται ο Ναυτικός Όμιλος. Ο αριθμός των νεωσοίκων στον λιμένα Μουνιχίας είναι σαφώς μικρότερος από της Ζέας, μόλις 82. Οι νεώσοικοι αυτοί που ήταν γύρω από τον λιμένα είχαν μήκος 37 μ. και πλάτος 6,25 μ. και καταλάμβαναν κατά πλευρά μήκος προκυμαίας 512 μ. (το συνολικό μήκος της ήταν περίπου 600 μ.) (πίνακας 5). Έτσι τόσο ο λιμένας Ζέας όσο και ο λιμένας Μουνιχίας είχαν διατεθεί αποκλειστικά για τις ανάγκες του πολεμικού ναυτικού της Αθήνας. Η επιλογή των δύο αυτών λιμένων σε αντίθεση με τον λιμένα Κανθάρου έχει να κάνει με την ασφάλεια που παρείχε ο υπερκείμενος λόφος της Μουνιχίας. Στους δύο αυτούς λιμένες το π.χ. ναυπηγήθηκε ο στόλος με τον οποίο οι Αθηναίοι αντιμετώπισαν αρχικά τους Αιγινήτες και στην συνέχεια τους Πέρσες. Το γεγονός αυτό δηλώνει ότι ίσως για πρώτη φορά μελετήθηκε ο χώρος έτσι ώστε οι εγκαταστάσεις να ευνοούν την ταχύτητα ναυπήγησης η οποία ήταν η μεγαλύτερη σε σχέση με τον υπόλοιπο αρχαίο ελλαδικό χώρο. Οι εγκαταστάσεις που φιλοξενούσαν τους εργάτες καταλάμβαναν τις νοτιοδυτικές πλαγιές του λόφου της Μουνιχίας προς τον λιμένα της Ζέας. Ανάμεσα σε αυτούς τους οικισμούς και τις λιμενικές εγκαταστάσεις υπήρχαν αποθήκες ναυπηγικών υλικών, σκευοθήκες, χώροι διασκέδασης και συγκέντρωσης των πληρωμάτων, βιοτεχνικά εργαστήρια (ξυλουργεία, μηχανουργεία κ.ά.). Ο πολεμικός ναύσταθμος Ζέας φαίνεται πως χωριζόταν από τη υπόλοιπη περιοχή του Πειραιά με ένα τείχος σε απόσταση 37 μέτρων περιφερειακά από την παραλία. Γύρω από το τείχος υπήρχε ευρεία οδός με ορόσημα που καθόριζαν τη περιοχή του ναυστάθμου. Η ζώνη αυτή ένωνε από ξηράς τους δύο ναύσταθμους και περιλάμβανε το αρχαίο θέατρο της Μουνιχίας, στο ήμισυ της απόστασης του λιμένα Ζέας με τη κορυφή του λόφου (Ulrichs, 1842). 14

15 Εικ : Αναπαράσταση του αρχαίου Πειραιά με τις οχυρωματικές, λιμενικές και αστικές εγκαταστάσεις (Παπαχατζής, 1974) Εικ : Αναπαράσταση του ναυστάθμου της Ζέας από την χέρσο (Judeich, 1931 σχέδιο J.F. Coates) 15

16 Βασικά χαρακτηριστικά αρχαίου λιμένας Ζέας Περιοχή Χρήση Περίοδος ακμής Ύπαρξη σύγχρονου λιμένα Σωζόμενες κατασκευές Σαρωνικός Κόλπος Πολεμικός 5ος π.χ. - 4ος π.χ. Ναι Ναι, τμήματα των νεωσοίκων, των μόλων, των τειχών και η Σκευοθήκη του Φίλωνος. Πίνακας : Βασικά χαρακτηριστικά του αρχαίου λιμένα της Ζέας Τεχνικά χαρακτηριστικά Εποχή κατασκευής (αιώνες) Διαμόρφωση λιμένα Κατεύθυνση κύριου ανέμου Είσοδος λιμένα Αλλαγή θαλάσσιας στάθμης Προσχώσεις Εξωτερικές λιμενικές κατασκευές Χερσαίες εγκαταστάσεις Σύστημα κατασκευής 5ος π.χ. - 4ος π.χ. Φυσικός Λιμένας, Εσωτερικός Λιμένας Ν Στα νότια. Έκλεινε με δύο τειχισμένους μώλους. Περίπου 1.5 m Όχι Μώλοι Νεώσοικοι, Οχυρώσεις, Αποθήκες Κυβόλιθοι Πίνακας : Τεχνικά χαρακτηριστικά του αρχαίου λιμένα της Ζέας Βασικά χαρακτηριστικά αρχαίου λιμένα Μουνιχίας Περιοχή Σαρωνικός Κόλπος Χρήση Πολεμικός Περίοδος ακμής (αιώνες) 5ος - 4ος π. Χ. Ύπαρξη σύγχρονου λιμένα Ναι Σωζόμενες κατασκευές Ναι, κατάλοιπα των μώλων, των οχυρώσεων και των νεωσοίκων. Πίνακας : Βασικά χαρακτηριστικά του αρχαίου λιμένα της Μουνιχίας 16

17 Τεχνικά χαρακτηριστικά Εποχή κατασκευής (αιώνες) 5ος - 4ος π.χ. Διαμόρφωση λιμένα Φυσικός Λιμένας, Εσωτερικός Λιμένας Μέγεθος λιμενολεκάνης m 2 Κατεύθυνση κύριου ανέμου ΝΑ Είσοδος λιμένα Πλάτους 37μ. διαμορφώνεται ανάμεσα στους δύο μώλους. Στους πύργους που υπήρχαν στα ακρομώλια κατέληγε η αλυσίδα που έκλεινε το λιμένα. Εξωτερικές λιμενικές κατασκευές Μώλοι Εσωτερικές λιμενικές κατασκευές Προκυμαίες Χερσαίες εγκαταστάσεις Νεώσοικοι, Ιερά - Ναοί, Φάροι, Οχύρωσεις, Αποθήκες Σύστημα κατασκευής Κυβόλιθοι Πίνακας : Τεχνικά χαρακτηριστικά του αρχαίου λιμένα της Μουνιχίας 2.3 Νεώσοικοι Ο όρος νεώσοικος προέρχεται από τις λέξεις ναῦς και οἶκος. Με τον όρο νεώσοικο εννοούμε την κατασκευή με ράμπα που καλύπτεται με στέγαστρο και εξυπηρετεί στην ανέλκυση και την φύλαξη των πλοίων (εικ.2.3.1). Εκτός από τους λιμένες του Πειραιά, υπάρχουν 36 περιοχές στη Μεσόγειο, από τη Μασσαλία (Γαλλία) στα δυτικά μέχρι το Ντορ (Ισραήλ) στα ανατολικά, που έχουν εντοπιστεί πιθανά ερείπια νεώσοικων της Κλασσικής Ελληνιστικής περιόδου. Σε εννέα από αυτές τις περιοχές τα ερείπια έχουν επιβεβαιωθεί ως νεώσοικοι (Lovén, 2011). Συγκεκριμένα στην υπό μελέτη περιοχή οι αρχαιολόγοι του Δανέζικου Ινστιτούτου ύστερα από ανασκαφές αποκάλυψαν έξι νεώσοικους που χρονολογούνται στα τέλη του 6 ου με αρχές του 5 ου αιώνα π. Χ. (εικ ). 17

18 Εικ : Αναπαράσταση νεωσοίκων της Ζέας στο Ναυτικό Μουσείο Πειραιά (Παπαχατζής, 1974). Εικ : Ανασκαφή νεώσοικου στον λιμένα Ζέας από τους αρχαιολόγους του Zea Harbour Project. 18

19 Οπως έδειξε η έρευνα οι νεώσοικοι της Μουνιχίας εκτείνονται σε απόσταση 35 μέτρων περίπου από τη σημερινή ακτογραμμή και βρίσκονται σε βάθος μεγαλύτερο των 2 μέτρων. Το πλάτος των νεώσοικων φθάνει τα 6,2 μέτρα και τους καθιστά μεγαλειώδεις τόσο όσον αφορά το μέγεθος όσο και ως προς την κατασκευή τους. Αποκαλύφθηκε μάλιστα και πλευρικός τοίχος σε μήκος 10,3 μέτρων και πλάτος 1,6 μέτρων ενώ οι κιονοστοιχίες που χώριζαν τους νεώσοικους -κάθε βάση κίονα έχει διαστάσεις 1,6 x 1.6 μέτρα- συνεχίζουν σε απόσταση 27,2 μέτρων. Στο αρχαίο λιμάνι της Ζέας επίσης ανασκάφηκαν και τα κατάλοιπα των επτά νεωλκείων (πλάτους περίπου 8 μέτρων το καθένα) που αποτελούσαν κατά πάσα πιθανότητα τους χώρους για την αποθήκευση των μεγαλυτέρων πλοίων (πεντήρεις). Αυτά τα επιβλητικά πολεμικά πλοία, τα οποία υπολογίζεται πως είχαν μήκος περίπου 45 μέτρων και πλήρωμα 377 ανδρών, εισήχθησαν στο Αθηναϊκό ναυτικό περίπου στα 320 π. Χ, στην δύση της χρυσής εποχής του. Οι νεώσοικοι είναι τα αρχαιότερα δημόσια κτήρια του Πειραιά, κατά τον Πλάτωνα μάλιστα οι πρώτες μόνιμες εγκαταστάσεις οφείλονται στον Θεμιστοκλή. Ανά δύο οι νεώσοικοι αποτελούσαν ένα επίμηκες υπόστεγο, που καλυπτόταν από μία δίρριχτη στέγη και έκλεινε στο πίσω μέρος του με τοίχο. Τα υπόστεγα ήταν οργανωμένα σε ομάδες των 10 νεώσοικων ενώ σε καθένα από αυτούς ανελκυόταν μία μόνο τριήρης πάνω σε επικλινή ράμπα, που έπρεπε να εκτείνεται μερικά μέτρα μέσα στη θάλασσα και εκτός του στεγασμένου χώρου. Η σκάρα αποτελούνταν από δύο παράλληλα και χαμηλά τοιχία, πάνω στα οποία στερεωνόταν ένα ξύλινο δάπεδο, που αλειφόταν με λίπος κατά μήκος του άξονα στον οποίο γλιστρούσε η ράχη της καρίνας. Στην μελέτη των αρχαιολόγων του Zea Harbour Project, ως νεώσοικοι αναγνωρίζονται οι κατασκευές στις οποίες υπάρχει διατηρημένη ράμπα ανάμεσα σε δύο παράλληλες γραμμές ενός εποικοδομήματος και τόσο η ράμπα όσο και οι γραμμές φαίνεται να έχουν χρησιμοποιηθεί την ίδια χρονική περίοδο. Γενικά, ένας νεώσοικος μπορεί να περιγραφεί από πέντε ακόμα στοιχεία και χαρακτηριστικά: 1) Ένα τμήμα της ράμπας παρέχει υποστήριξη στην καρίνα του πλοίου (keel supporting). Η ράμπα είναι σχεδιασμένη με γραμμικά αυξανόμενη κλίση ώστε να προστατεύεται η καρίνα τόσο στην ανέλκυση και την καθέλκυση του πλοίου, όσο και στην αποθήκευσή του στον νεώσοικο. 2) Ένα τμήμα της ράμπας παρέχει υποστήριξη στην πρύμνη του πλοίου (stern supporting). Σε κάποιους νεώσοικους στα άνω άκρα της ράμπας, η κλίση είναι απότομη ώστε να παρέχει στήριξη στην προς τα ανάντη κεκλιμένη πρύμνη των πολεμικών πλοίων με στόχο την αποτροπή της ολίσθηση των πλοίων πάνω στην ράμπα υπό την δύναμη του βάρους τους. Αυτό το χαρακτηριστικό δεν βρίσκεται σε όλους τους νεώσοικους, ιδιαίτερα δε στους νεώσοικους που φιλοξενούσαν δύο πλοία σε σειρά. 3) Πλευρική δίοδος. Στενά διαμήκη περάσματα εκατέρωθεν των νεώσοικων, σχεδιασμένα ώστε να γίνεται δυνατή η πρόσβαση στο πλοίο τόσο του πληρώματος όσο και των εργατών του λιμένα. 4) Κίονες, τετράγωνοι πυλώνες, τοίχοι και ξύλινες κολόνες. Αυτά τα στοιχεία περιγράφουν τα χαρακτηριστικά μέρη των νεώσοικων. 5) Οροφή. Στους περισσότερους νεώσοικους υπήρχε μια καλυμμένη με κεραμίδια οροφή για την προστασία των πλοίων τόσο από την βροχή όσο και από τον ήλιο. (Lovén, 2011). 19

20 3. Μεθοδολογία 3.1 Εργασίες πεδίου Οι εργασίες πεδίου στους λιμένες Ζέας και Μικρολίμανου καθώς και στην περιοχή ανάμεσά τους εκτελέστηκαν από το Εργαστήριο Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας (ΕΘΑΓΕΦΩ) τον Οκτώβριο του 2011 (13-14/10 και 18-20/10). Η έρευνα είχε ως σκοπό: την λεπτομερή αποτύπωση του βάθους στα δύο αρχαία λιμάνια και στην περιοχή ανάμεσα τους, την αποτύπωση της μορφολογίας του βυθού και την μελέτη της στρωματογραφικής υποδομής του πυθμένα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο να προσδιοριστούν στόχοι με πιθανό αρχαιολογικό ενδιαφέρον καθώς και καταβυθισμένες παλαιοακτές. Για την έρευνα αυτή χρησιμοποιήθηκαν: ένας τομογράφος υποδομής πυθμένα Geopulse 3.5 khz, ένας μονοδεσμικός υδρογραφικός ηχοβολιστής Elac Nautic Hydrostat 4300, ένας ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης E.G&G 272TD και δορυφορικό σύστημα προσδιορισμού θέσης (GPS) Hemisphere V100. Ο ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης τοποθετήθηκε στο φουσκωτό σκάφος ΜΑΡΙΑΝΟ ενώ η έρευνα με τη χρήση τομογράφου υποδομής πυθμένα και μονοδεσμικού ηχοβολιστή έγιναν με το σκάφος ΓΡΑΙΓΟΣ (εικ.3.1.1). Και τα δύο αυτά σκάφη είχαν τροποποιηθεί κατάλληλα ώστε να ικανοποιούν τις ανάγκες της έρευνας. Εικ : Τα σκάφη που χρησιμοποιήθηκαν στην έρευνα. Α: φουσκωτό σκάφος ΜΑΡΙΑΝΟ, Β: σκάφος ΓΡΑΙΓΟΣ. Στις εικόνες σημειώνεται με * το δορυφορικό σύστημα προσδιορισμού θέσης Hemisphere V

21 3.1.2 Δορυφορικό σύστημα προσδιορισμού θέσης Στην συγκεκριμένη έρευνα ο προσδιορισμός θέσης και η πλοήγηση έγινε με την χρήση του δορυφορικού συστήματος προσδιορισμού θέσης (GPS) Hemisphere V100 (εικ ). Το σύστημα αυτό αποτελείται από δύο κεραίες που απέχουν μεταξύ τους 0.5 μέτρα και λαμβάνει σήμα από γεωστατικούς δορυφόρους της EGNOS (European Geostationary Navigation Overlay Service) με αποτέλεσμα η ακρίβεια να είναι περίπου 1,5 μέτρα. Για την πλοήγηση του σκάφους κατά τη διάρκεια συλλογής των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό TritonMap (Triton Imaging inc.) στο οποίο καταγράφονται και αποθηκεύονται οι πληροφορίες της θέσης σκάφους, οι πορείες που εκτελεί το σκάφος, το γεωγραφικό μήκος και πλάτος καθώς και η μαγνητική απόκλιση Βαθυμετρική αποτύπωση του πυθμένα Η συλλογή των δεδομένων για την βαθυμετρική αποτύπωση των λιμένων Ζέας και Μουνιχίας καθώς και της περιοχής ανάμεσα τους έγινε ταυτόχρονα με αυτή του τομογράφου υποδομής πυθμένα (εικ ). Τα δεδομένα συλλέχθηκαν με ένα ψηφιακό μονοδεσμικό υδρογραφικό ηχοβολιστή Elac Nautic Hydrostat 4300 με ακρίβεια μικρότερη από 5 εκατοστά σε περιβάλλοντα με μικρό βάθος νερού. Ο ηχοβολιστής αυτός αποτελείται από μια ψηφιακή μονάδα καταγραφής και ένα πομπό (εικ ). Η βαθυμετρική επισκόπηση έχει σκοπό την συλλογή λεπτομερών βαθυμετρικών δεδομένων στην περιοχή μελέτης με σκοπό να φτιαχτεί ένας βαθυμετρικός/γεωμορφολογικός χάρτης. Εικ : Χάρτης της περιοχής έρευνας που δείχνει τις πορείες που εκτελέστηκαν για την συλλογή βαθυμετρικών δεδομένων. 21

22 Εικ : Το βυθόμετρο Elac Nautic Hydrostar A: Η ψηφιακή μονάδα καταγραφής, Β: ο πομπός Τομογράφος υποδομής πυθμένα Τα τελευταία 30 χρόνια, πολλές μέθοδοι θαλάσσιων σεισμικών ανακλάσεων είχαν δοκιμαστεί για την εξερεύνηση περιοχών με αρχαιολογικό ενδιαφέρον (McGhee et al., 1968, Frey, 1971, Chauhan and Almeida, 1988, Rao, 1988, Redknap, 1990). Όμως η εφαρμογή τους στην αρχαιολογική έρευνα δεν ήταν τόσο διαδεδομένη, λόγω της χαμηλής ανάλυσης, της μικρής διείσδυσης σε περιβάλλοντα με ρηχά νερά και της έλλειψης κατάλληλων λογισμικών για την επεξεργασία των δεδομένων στην υψηλότερη δυνατή ανάλυση (Quinn, 1997). Παρότι με την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών αυτά τα προβλήματα επιλύθηκαν, οι τομογράφοι υποδομής πυθμένα υψηλής ανάλυσης δεν έχουν γίνει το ίδιο δημοφιλείς στην έρευνα. Το πρόβλημα με τους τομογράφους υποδομής πυθμένα είναι ότι χρειάζεται περισσότερο χρόνο να καλύψεις μια περιοχή με τομές που έχουν καλή αναλογία ανάλυσης/απόστασης μεταξύ τους. Επιπλέον τα δεδομένα από τον τομογράφο υποδομής πυθμένα είναι αρκετά πιο δύσκολα στην ερμηνεία τους από ότι τα δεδομένα από τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης. Παρόλα αυτά πρέπει να λάβουμε υπ όψιν μας ότι ένα μεγάλο μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, που συχνά είναι και από τα πιο καλοδιατηρημένα, μπορούν να εντοπιστούν μόνο με την χρήση τομογράφου υποδομής πυθμένα καθώς βρίσκονται θαμμένα κάτω από ακολουθίες ιζημάτων. Επίσης, με τους τομογράφους υποδομής πυθμένα μπορούμε να αποκτήσουμε γνώση για την γεωμορφολογία σε τοπική κλίμακα η οποία σε συνδυασμό με τα δεδομένα από τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης μπορεί να απαντήσει σε πολλά ερωτήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας των δεδομένων (van Andel and Lianos, 1984). Οι τομογράφοι υποδομής πυθμένα μπορούν να εγγράφουν τα δεδομένα που συλλέγουν σε ψηφιακή μορφή. Αυτό καθιστά δυνατή την μετέπειτα επεξεργασία των δεδομένων με σκοπό την διευκόλυνση του ερευνητή. Αυτή η επεξεργασία μπορεί να αφορά τις ρυθμίσεις εμφάνισης (π.χ. έγχρωμο ή αποχρώσεις του γκρι έναντι του αρχικού μαύρου-άσπρου χρώματος) ή να αφορά ρυθμίσεις βελτίωσης του σήματος (Quinn, 1997). Συνήθως τα αρχεία του τομογράφου υποδομής πυθμένα αποθηκεύονται στην μορφή SEG-Y (the Society of Exploration Geophysicists Y format). Ο σκοπός της ανάλυσης των 22

23 σεισμικών δεδομένων είναι η λεπτομερής αποτύπωση της υποεπιφανειακής στρωματογραφίας ώστε να βοηθήσει στην ερμηνεία και των υπόλοιπων δεδομένων. Πέρα από μόνο μια τεχνική για τον εντοπισμό υποεπιφανειακών περιοχών ενδιαφέροντος, οι τομογράφοι υποδομής πυθμένα υψηλής ανάλυσης μπορούν να δώσουν πληροφορίες για την φύση και την χρονολογία ενός ναυαγίου, την έκταση του ναυαγίου καθώς και τους πλευρικούς σχηματισμούς (Quinn, 2002). Για την έρευνα στα αρχαία λιμάνια Ζέας και Μουνιχίας καθώς και στην περιοχή ανάμεσα τους (εικ ) χρησιμοποιήθηκε ο τομογράφος υποδομής πυθμένα 3.5 khz Geopulse. Ο τομογράφος υποδομής πυθμένα εκπέμπει μέτριας έως υψηλής συχνότητας ακουστικό παλμό σε κατακόρυφη δέσμη η οποία αφού ανακλαστεί από τον πυθμένα και επιφάνειες ασυνέχειας κάτω από αυτόν, επιστρέφει στον δέκτη. Με αυτό τον τρόπο αποκτάμε μια υποεπιφανειακή ακουστική τομογραφία. Το σύστημα που χρησιμοποιήθηκε είναι μικρής διεισδυτικότητας και υψηλής ανάλυσης γεγονός που το καθιστά ιδανικό στον εντοπισμό καταβυθισμένων ακτογραμμών και θαμμένων στόχων πιθανού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Ο τομογράφος υποδομής πυθμένα 3.5 khz της ORE αποτελείται από: Πομπό GeoPulse Model 5430A (εικ α) Δέκτη GeoPulse Model 5210A (εικ β) Ψηφιακό σύστημα καταγραφής και επεξεργασίας των ακουστικών κυμάτων Triton Elics (εικ γ) Ημίπλωτη συστοιχία τεσσάρων πομποδεκτών Ο.R.E. model 132Α/132Β (εικ δ) Εικ α-δ: Ο τομογράφος υποδομής πυθμένα 3.5 khz της ORE. 23

24 Κατά τη διάρκεια της έρευνας εκτελέστηκαν 81 πορείες σε ευθεία με συνολικό μήκος 68 χλμ. Για την λεπτομερή στρωματογραφία των αρχαίων λιμανιών της Ζέας και της Μουνιχίας εκτελέστηκαν 66 πορείες (εικ ). Για τον εντοπισμό παλαιοακτών και την ανάπλαση της παλαιογεωγραφίας της περιοχής ανάμεσα και εκατέρωθεν των αρχαίων λιμανιών σχεδιάστηκαν και εκτελέστηκαν 13 πορείες με τον τομογράφο υποδομής πυθμένα, κάθετες προς την ακτή (εικ ). Ο παλμός ήταν διάρκειας 0,1 ms με Time Base 0.1 sec. Η κατακόρυφη διακριτική ικανότητα ήταν μικρότερη από 0,3 μέτρα. Εικ : Χάρτης της περιοχής έρευνας που δείχνει τις πορείες που εκτελέστηκαν με τον τομογράφο υποδομής πυθμένα μέσα στα λιμάνια Ζέας και Μικρολίμανου. 24

25 Εικ : Χάρτης της περιοχής έρευνας που δείχνει τις πορείες που εκτελέστηκαν με τον τομογράφο υποδομής πυθμένα κάθετα στην ακτή, εξωτερικά των λιμένων Ζέας και Μικρολίμανου. 25

26 3.1.5 Ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης Η έρευνα με τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης είχε ως σκοπό την αποτύπωση των γεωμορφολογικών και ιστολογικών χαρακτηριστικών της επιφάνειας του πυθμένα καθώς και τον εντοπισμό πιθανών στόχων ανθρωπογενούς προέλευσης με αρχαιολογική σημασία (ναυάγια, καταβυθισμένες εγκαταστάσεις κ.ά.). Ο ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης εκπέμπει ηχητικά κύματα και αποδίδει δισδιάστατη απεικόνιση της επιφάνειας του πυθμένα, τις καλούμενες, ηχογραφίες. Οι πληροφορίες που μπορούμε να εξάγουμε από τις ηχογραφίες αυτές έχουν να κάνουν με το μικροανάγλυφο των περιοχών καθώς και πληροφορίες για τη σύσταση του υλικού (ανάλογα με την ένταση της επιστροφής των ηχητικών κυμάτων στο δέκτη). Η χρήση των ηχοβολιστών πλευρικής σάρωσης από ερευνητές που ενδιαφέρονταν για την αποτύπωση ανθρωπογενών στόχων στην επιφάνεια του πυθμένα είχε ως αποτέλεσμα την δημοσίευση πολυάριθμων εικόνων από στόχους, που όμως η πλειοψηφία τους ήταν πάνω από 5 μέτρα μήκος. Πολλοί από αυτούς τους στόχους είναι πλοία, είτε ολόκληρα είτε μεγάλα και ευδιάκριτα τμήματά τους, ή ολόκληρα αεροπλάνα που δεν χρειάζεται κάποια ερμηνεία από τον ερευνητή (Fish and Carr, 2000, Flemming, 1976). Αν τέτοιες εικόνες εξεταστούν λεπτομερώς, μπορούν να φανούν μικρά αντικείμενα όπως για παράδειγμα οι λεπίδες από τις προπέλες του αεροπλάνου (Quinn, 2005). Βέβαια αυτός ο στόχος θα ήταν εύκολος στην ερμηνεία του καθώς θα βρισκόταν κοντά στο αεροπλάνο. Το πραγματικό πρόβλημα όμως στην ερμηνεία, είναι οι μικροί στόχοι χωρίς κάποια πληροφορία ως προς την πηγή προέλευσής τους. Οι ηχογραφίες που παίρνουμε από τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης είναι γνωστό ότι έχουν προβλήματα ασάφειας που οδηγούν τους ερευνητές στο να μπερδεύουν ένα σωρό από αμφορείς με μια βραχώδη περιοχή. Από αυτό εγείρετε το ερώτημα για το τι δεδομένα χρειάζεται να συλλέγουμε ταυτόχρονα ώστε να λύσουμε αυτό το πρόβλημα. Πολλές φορές για την ερμηνεία μιας ακουστικής ανωμαλίας στον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης, χρησιμοποιούμε τα δεδομένα από τον τομογράφο υποδομής πυθμένα για την ίδια περιοχή. Από τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης μπορούμε να πάρουμε όχι μόνο ποιοτικά αλλά και ποσοτικά δεδομένα, με την μέτρηση του ύψους του στόχου από την ακουστική σκιά που δημιουργεί στον πυθμένα (Fish and Carr, 2000). Αυτή η τεχνική έχει χρησιμοποιηθεί σε αρχαιολογικές έρευνες (Duck and Dow, 1994, Quinn et al., 2002). Το σύστημα του ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης αποτελείται από: ηχοβολιστική τορπίλη 272TD διπλής συχνότητας (στα 100 και στα 500 khz) (εικ α) καλώδια τύπου Kevlar 50, 100 και 250 μέτρων ψηφιακή μονάδα καταγραφής Edgetech 4100P topside (εικ β) Στην περιοχή έρευνας εκτελέστηκαν πάνω από 81 πορείες με την ηχοβολιστική τορπίλη καλύπτοντας μήκος 70 χιλιομέτρων και περιοχή συνολικής έκτασης 4.8 τετραγωνικών χιλιομέτρων. (εικ και ). 26

27 Οι πορείες με την ηχοβολιστική τορπίλη χωρίζονται σε 3 κατηγορίες: (α) παράλληλα προς την ακτογραμμή στην περιοχή εκτός των λιμένων μέχρι το βάθος των 20 μέτρων (εικ.18), (β) παράλληλα στις προκυμαίες εντός των δύο αρχαίων λιμένων Ζέας και Μουνιχίας (εικ.18) και (γ) κάθετα προς την ακτογραμμή σε περιοχές με μεγαλύτερο βάθος (εικ.19). Όλες οι πορείες εκτελέστηκαν με εύρος πλευρικής σάρωσης τα 50 μέτρα και συχνότητα στα 500 khz ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη ανάλυση. Η απόσταση μεταξύ δύο πορειών ορίστηκε στα 75 μέτρα. Αποτέλεσμα, στην περιοχή ανάμεσα σε δύο πορείες να υπάρχει επικάλυψη της τάξης του 50%. Εικ α-β: Ο ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης E. G. & G 272 TD. Εικ : Χάρτης της περιοχής έρευνας που δείχνει τις πορείες που εκτελέστηκαν με τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης στο εσωτερικό των δύο λιμένων καθώς και στην περιοχή ανάμεσά τους. 27

28 Εικ : Χάρτης της περιοχής έρευνας που δείχνει τις πορείες που εκτελέστηκαν με τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης εκτός των λιμένων Ζέας και Μικρολίμανου. 28

29 3.2 Επεξεργασία γεωφυσικών δεδομένων Τα δεδομένα από το βυθόμετρο επεξεργάστηκαν με την χρήση του ArcMap 9.3 της ESRI. Για την επεξεργασία των δεδομένων του τομογράφου υποδομής πυθμένα χρησιμοποιήθηκε το SB-Interpreter της Triton Imaging inc. Για την επεξεργασία των δεδομένων του ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης και της δημιουργίας μωσαϊκών χρησιμοποιήθηκαν δύο λογισμικά της Triton Imaging inc., το Isis και το TritonMap. Τέλος, για την επεξεργασία των στόχων που προέκυψαν από τον ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης, χρησιμοποιήθηκε ένα νέο λογισμικό που αναπτύχθηκε από το Εργαστήριο Θαλάσσιας Γεωλογίας και Φυσικής Ωκεανογραφίας, το TargAn (Fakiris and Papatheodorou, 2010, 2012) Τομογράφος υποδομής πυθμένα Τα ψηφιακά αρχεία που συλλέγει η καταγραφική μονάδα του τομογράφου υποδομής πυθμένα, φιλτράρονται με την χρήση του λογισμικού SB-Interpreter (εικ ). Από αυτό παράγονται γεωαναφερμένες bitmap εικόνες 256 αποχρώσεων (8-bit). Στην συνέχεια ψηφιοποιούνται οι ανακλαστήρες με σκοπό των προσδιορισμό του πάχους των στρωματογραφικών ενοτήτων (εικ ). Από τα αποτελέσματα αυτά και μετά από επεξεργασία τους στο ArcMap, προκύπτουν χάρτες παλαιοβυθομετρίας και ισοπαχών. Η ερμηνεία και ο προσδιορισμός της στρωματογραφίας στις γεωακουστικές τομογραφίες βασίσθηκε στον καθορισμό του ακουστικού ή σεισμικού χαρακτήρα των σεισμικών ανακλάσεων. Ο ακουστικός ή σεισμικός χαρακτήρας (acoustic character) των σεισμικών ανακλάσεων καθορίσθηκε με βάση τη σαφήνεια (distinct - indistinct), συνέχεια (continuous discontinuous) και το εύρος (prolonged - semiprolonged) τους (Damuth, 1980). Εικ : Το λογισμικό SB-Interpreter της Triton Imaging Inc. 29

30 Εικ : Ψηφιοποίηση των ανακλαστήρων με το λογισμικό SB-Interpreter της Triton Imaging Inc Ηχοβολιστής πλευρικής σάρωσης Η επεξεργασία των ψηφιακών δεδομένων του Ηχοβολιστή Πλευρικής Σάρωσης γίνεται σε δύο στάδια: αρχικά με τη διόρθωση των ηχογραφιών και κατά δεύτερον με την κατασκευή μωσαϊκών από τις ηχογραφίες για τη δημιουργία χαρτών ακουστικής αποτύπωσης του πυθμένα. Στα πλαίσια της διόρθωσης των ηχογραφιών χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό ISIS Sonar της Triton Imaging inc. (εικ ) και ακολουθήθηκαν τα εξής βήματα: Εφαρμογή χρονομεταβλητής ενίσχυσης του ακουστικού σήματος (TVG: Time Varied Gain). Πρέπει να σημειώσουμε πως ο Η.Π.Σ. τύπου E.G.&G 272TD παρέχει αυτόματα χρονομεταβλητή ενίσχυση και η παραπάνω χρησιμοποιήθηκε για την περαιτέρω βελτιστοποίηση των ηχογραφιών. Περιοχές του πυθμένα με υψηλή ανακλαστικότητα αποτυπώνονται με ανοιχτόχρωμους τόνους καταγραφής ενώ περιοχές του πυθμένα με χαμηλή ανακλαστικότητα με σκοτεινόχρωμους τόνους καταγραφής. Εντοπισμός του πυθμένα (bottom-tracking) με την μέθοδο Amplitude και όπου χρειάστηκε, λόγω μεγάλης διαταραχής της υδάτινης στήλης, χειροκίνητος εντοπισμός. Το στάδιο αυτό είναι απαραίτητο για την ορθή χωρική αναφορά των ηχογραφιών, κάθετα στην πορεία της τορπίλης (slant range correction). Διόρθωση του εύρους της ζώνης σάρωσης (slant range correction) για την αφαίρεση της υδάτινης στήλης από την ηχογραφία και μετατροπή της χρονικής κλίμακας σε χωρική. Η δημιουργία των μωσαϊκών πραγματοποιήθηκε με το λογισμικό DelphMap της Triton Imaging Inc. (εικ ). Η ανάλυση (resolution) των μωσαϊκών ορίστηκε στα 0.03 μέτρα ώστε να γίνεται δυνατός ο εντοπισμός στόχων ακόμα και πολύ μικρού μεγέθους. H αξιοπιστία της γεωαναφοράς διαπιστώθηκε από την επιτυχή επικάλυψη όμοιων στόχων που είχαν αποτυπωθεί από διαδοχικές πορείες του ερευνητικού σκάφους, στη ζώνη επικάλυψής τους. Τα μωσαϊκά αποθηκεύτηκαν ως αρχεία 30

31 γεωαναφερμένων εικόνων (GEO-TIFF) υψηλής ανάλυσης ώστε να εισαχθούν στο λογισμικό ArcMap, ώστε ταυτόχρονα με δεδομένα όπως οι ακτογραμμές να κατασκευαστούν οι τελικοί χάρτες αποτύπωσης του πυθμένα της περιοχής. Για τον ηχοβολιστικό εντοπισμό στόχων μικρού μεγέθους πρέπει να ληφθούν υπόψη διάφορες παράμετροι όπως: η διακριτική ικανότητα του οργάνου, τόσο ως προς τον επιμήκη όσο και ως προς τον εγκάρσιο άξονα, και οι επιλογές του χρήστη του ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης. Η μεθοδολογία για τον ηχοβολιστικό εντοπισμό στόχων μικρού μεγέθους και σαφούς γεωμετρικού σχήματος δηλαδή ανθρωπογενούς προέλευσης εφαρμόζεται συνήθως σε δύο στάδια: (α) το στάδιο ηχοεντοπισμού (detection-insonicification) και (β) το στάδιο ηχοαναγνώρισης (recognition). Στο στάδιο ηχοεντοπισμού πρέπει να αναζητηθεί το κατάλληλο εύρος ζώνης σάρωσης και η κατάλληλη ταχύτητα σκάφους ώστε ο στόχος να δεχτεί ένα τουλάχιστον ηχοβολισμό (ping) και συνεπώς να καταγραφεί ένα ίχνος του στην ηχογραφία. Στα πλαίσια της μορφολογικής αποτύπωσης του πυθμένα των δύο λιμένων και της περιοχής ανάμεσα τους επιλέχθηκε ζώνη σάρωσης 50 m ώστε να είναι δυνατός ο εντοπισμός μικρών στόχων. Εικ : Το λογισμικό Isis Sonar της Triton Imaging Inc. 31

32 Εικ : Το λογισμικό DelphMap της Triton Imaging Inc TargAn Το TargAn είναι ένα λογισμικό εργαλείο που αναπτύχθηκε στην γλώσσα τεχνικού προγραμματισμού MATLAB. Αναπτύχθηκε με σκοπό την παραμετροποίηση περιοχών ενδιαφέροντος με βάση τόσο την ανακλαστικότητα όσο τα γεωμετρικά και τοπολογικά χαρακτηριστικά τους (εικ ) (Fakiris, 2011). Το TargAn αρχικά αναπτύχθηκε για την παραμετροποίηση στόχων αρχαιολογικού ενδιαφέροντος με εφαρμογή σε αναλογικά δεδομένα ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης από το λιμάνι της Αλεξάνδρειας (Chalari, 2009). Για κάθε μια εικόνα που επεξεργάζεται το TargAn, υπολογίζει μέχρι και 38 παραμέτρους με την χρήση μεθόδων για την ανάλυση της υφής, την περιγραφή της γεωμετρίας του στόχου, την ποσοτικοποίηση του βαθμού διάκρισης του στόχου από τον περιβάλλοντα πυθμένα και τέλος την χωρική ανάλυση δομικών στοιχείων στην περιοχή ενδιαφέροντος (πίν ). Τα όρια μια περιοχής ή ενός στόχου μπορούν να ψηφιοποιηθούν είτε χειροκίνητα από τον ερευνητή είτε αυτόματα. 32

33 Εικ : Συνοπτική περιγραφή του λογισμικού TargAn (Fakiris, 2011). 33

34 Ανάλυση υφής της εικόνας Gray mean Gray Std Gray Kurtosis Μέση τιμή του γκρι Τυπική απόκλιση των τιμών του γκρι Συντελεστής συμμετρίας των τιμών του γκρι 3 rd ord. Mom. Inv. Η 3 η αμετάβλητη διαφορά GLCM Contrast GLCM Correlation GLCM Energy GLCM Entropy GLCM Homogeneity 2D FFT Directionality 2D FFT Texture strength Η παράμετρος αντίθεση Η παράμετρος συσχέτιση Η παράμετρος ενέργεια Η παράμετρος εντροπία Η παράμετρος ομοιογένεια Η παράμετρος κατευθυντικότητα Η παράμετρος ισχύς υφής Διαφοροποίηση της περιοχής ενδιαφέροντος από τον περιβάλλοντα πυθμένα Per Reg. Mean Μέση τιμή του γκρι στην περιφερειακή ζώνη Per Reg. Std. Tot. Gray Mean Tot. Gray Std. Std. Ratio ROI Sharpness Παραδοσιακή γεωμετρία σχήματος Τυπική απόκλιση των τιμών του γκρι στην περιφερειακή ζώνη Μέση τιμή του γκρι στην περιφερειακή ζώνη και την περιοχή ενδιαφέροντος Τυπική απόκλιση των τιμών του γκρι στην περιφερειακή ζώνη και την περιοχή ενδιαφέροντος Εκτίμηση της πιθανότητας στο εσωτερικό της περιοχής ενδιαφέροντος να έχει συμπεριληφθεί σκιά Εκτίμηση του πόσο ευδιάκριτη είναι η περιοχή ενδιαφέροντος μέσα στον περιβάλλοντα πυθμένα Perimeter Area Isoperimetric Quotient Eccentricity Equivalent Diameter Major Axis Length Min. Axis Length Target Direction Το μήκος της περιμέτρου της περιοχής ενδιαφέροντος Το εμβαδόν της περιοχής ενδιαφέροντος Συγκρίνει περίμετρο και εμβαδόν της περιοχής ενδιαφέροντος με αυτά ενός τέλειου κύκλου Λόγος μήκους περιμέτρου έλλειψης και μέγιστου άξονα Η διάμετρος ενός κύκλου ίσης διαμέτρου με αυτή της περιοχής ενδιαφέροντος Το μήκος του μέγιστου άξονα της έλλειψης Το μήκος του ελάχιστου άξονα της έλλειψης Η επικρατούσα διεύθυνση της περιοχής ενδιαφέροντος 34

35 Γεωμετρία σκελετού Skeleton Length Skeleton Complexity Το μήκος του σκελετού απολέπτυνσης της περιοχής ενδιαφέροντος Η πολυπλοκότητα του σχήματος της περιοχής ενδιαφέροντος Γεωμετρική ανάλυση κύριων αξόνων Max D. Max Vertical D. Elongation Max Symmetry Mean Symmetry Simple Elongation Η μέγιστη απόσταση μεταξύ των σημείων του περιγράμματος της περιοχής ενδιαφέροντος Η μέγιστη απόσταση μεταξύ των σημείων του περιγράμματος της περιοχής ενδιαφέροντος κάθετα στον μέγιστο άξονά της Εκτίμηση της επιμήκυνσης της περιοχής ενδιαφέροντος Μέγιστη συμμετρία Μέση συμμετρία Απλή επιμήκυνση της περιοχής ενδιαφέροντος Ανάλυση κατατετμημένων αντικειμένων Objects No Objects Skew. Objects % Mean Objects area Obj. Direction Ο αριθμός των κατατετμημένων αντικειμένων εντός της περιοχής ενδιαφέροντος Ο συντελεστής συμμετρίας των μεγεθών των κατατετμημένων αντικειμένων Το ποσοστό του συνολικού εμβαδού της περιοχής ενδιαφέροντος που καταλαμβάνεται από τα κατατετμημένα αντικείμενα Το μέσο εμβαδόν των κατατετμημένων αντικειμένων Η επικρατούσα διεύθυνση των κατατετμημένων αντικειμένων Πιν : Οι παράμετροι που αναλύονται από το TargAn (προσαρμογή από Fakiris, 2011). 35

36 36

37 37

38 38

39 39

40 40

41 41

42 42

43 43

44 44

45 45

46 46

47 47

48 48

49 49

50 50

51 51

52 52

53 53

54 54

55 55

56 56

57 57

58 58

59 59

60 60

61 61

62 62

63 63

64 64

65 65

66 66

67 9. Συμπεράσματα Στα πλαίσια της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής ειδίκευσης έγινε μια πολύ συστηματική καταγραφή για δύο αρχαίους λιμένες της Ανατολικής Μεσογείου. Σημαντικά παλαιογεωγραφικά στοιχεία των δύο αρχαίων λιμένων (καταβυθισμένοι νεώσοικοι, είσοδοι λιμένων, καταβυθισμένες παλαιοακτές) εντοπίστηκαν και αναδείχθηκαν από αυτή την έρευνα τα οποία και θα καθοδηγήσουν την αρχαιολογική έρευνα στο άμεσο μέλλον. Συγκεκριμένα στον λιμένα της Μουνιχίας, εκτός από την χαρτογράφηση των νεώσοικων εντοπίστηκε στον Νότιο τμήμα του, καταβυθισμένη παλαιοακτή σε βάθος νερού που κυμαίνεται από 1,5-2 μέτρα, στο βόρειο τμήμα έναντι της εισόδου του λιμένα εντοπίστηκε μια περιοχή έντονης ανακλαστικότητας η οποία ταυτίζεται με την κεντρική περιοχή στην οποία υπήρχαν νεώσοικοι σύμφωνα με τις αναπαραστάσεις των αρχαιολόγων και τέλος στην είσοδο του λιμένα της Μουνιχίας, εντοπίζεται μια περιοχή με δύο ρηχά πλατό, υποεπιφανειακά των οποίων εντοπίζεται υπόστρωμα που πιθανά αντιπροσωπεύει περιοχή εγκαταστάσεων του αρχαίου λιμένα. Στον λιμένα της Ζέας χαρτογραφήθηκαν καταβυθισμένοι νεώσοικοι στο βορειοανατολικό τμήμα. Στην είσοδο του εσωτερικού λιμένα παρατηρήθηκε μια περιοχή η οποία πιθανά ταυτίζεται με την είσοδο του αρχαίου λιμένα. Η σεισμική στρωματογραφία των δύο λιμένων έδειξε δύο ενότητες ιζημάτων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν δύο φάσεις λειτουργίας για τα δύο λιμάνια γεγονός που επιβεβαιώνεται από τα αποτελέσματα των δύο θαλάσσιων γεωτρήσεων που πραγματοποιήθηκαν. Οι ιζηματολογικές αναλύσεις που θα πραγματοποιηθούν θα αποδώσουν επιπλέον λεπτομέρειες για τις δύο αυτές φάσεις. Ένας μεγάλος αριθμός στόχων (65) εντοπίστηκε με την χρήση του ηχοβολιστή πλευρικής σάρωσης. Με την εφαρμογή του λογισμικού TargAn και μεθόδων πολυδιάστατης στατιστικής ανάλυσης οι στόχοι αυτοί ταξινομήθηκαν σε δύο ομάδες και έτσι καθορίστηκε ένας μικρός αριθμός στόχων με αυξημένη πιθανότητα αρχαιολογικής αξίας. 67

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ

2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ Υ ΡΟΣΦΑΙΡΑΣ 2.1 Ωκεανοί και Θάλασσες. Σύµφωνα µε τη ιεθνή Υδρογραφική Υπηρεσία (International Hydrographic Bureau, 1953) ως το 1999 θεωρούντο µόνο τρεις ωκεανοί: Ο Ατλαντικός, ο Ειρηνικός

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την. αγωγών"

Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την. αγωγών Γεωλογικές- γεωµορφολογικές έρευνες για την ασφαλή πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων και αγωγών" ρ. Γρηγόρης Π. Ρουσάκης ΤΟΜΕΑΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΓΕΟΛΟΓΙΑΣ & ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΛΚΕΘΕ Σκοπός των ερευνών

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη

ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER. Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη ΟΙ ΥΔΡΙΤΕΣ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΗ ΥΛΗ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ. ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ANAXIMANDER Από Δρ. Κωνσταντίνο Περισοράτη Οι υδρίτες (εικ. 1) είναι χημικές ενώσεις που ανήκουν στους κλειθρίτες, δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ 1 ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΜΕ ΤΟ GOOGLE EARTH: Η ΕΥΡΩΠΗ ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Κώστας Κύρος ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 1. Ανοίξτε το λογισμικό Google Earth και προσπαθήστε να εντοπίσετε τη θέση της Ευρώπης στη Γη. Κατόπιν για να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΑΤΡΑ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ 3 Μαρτίου 2010 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr Την Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και θαλάσσιο αιολικό - κυματικό δυναμικό. Παρασκευή Δρακοπούλου, Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας, ΕΛΚΕΘΕ

Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και θαλάσσιο αιολικό - κυματικό δυναμικό. Παρασκευή Δρακοπούλου, Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας, ΕΛΚΕΘΕ Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και θαλάσσιο αιολικό - κυματικό δυναμικό Παρασκευή Δρακοπούλου, Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας, ΕΛΚΕΘΕ Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών: ένα εργαλείο "έξυπνου χάρτη" ολοκληρωμένο

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας

Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας Βασικές μέθοδοι στρωματογραφίας ΛΙΘΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΟΝΟΣΤΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Μαγνητοστρωματογραφία Σεισμική στρωματογραφία ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ Παραλληλισμός στρωμάτων από περιοχή σε περιοχή με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων

Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων Γενική Διάταξη Λιμενικών Έργων Η διάταξη των έργων σε ένα λιμένα πρέπει να είναι τέτοια ώστε να εξασφαλίζει τον ελλιμενισμό των πλοίων με ευκολία και την φορτοεκφόρτωση των εμπορευμάτων και αποεπιβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο

Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Ελληνικό Α.Ε. Το Ακίνητο Η Θέση του Aκίνητου στην περιοχή της Μεσογείου Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική. Η θέση του Ακινήτου στην Ελλάδα Σημείωση: Η ακτίνα χρόνου πτήσης είναι ενδεικτική.

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών

Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση των Δασών Δρ. Βασιλική Καζάνα Αναπλ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Δράμας Εργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής Τηλ. & Φαξ: 25210

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Τεχνολογία Ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας. Πτυχιακή εργασία με θέμα:

Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας. Πτυχιακή εργασία με θέμα: Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Γεωλογίας Πτυχιακή εργασία με θέμα: ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΒΔ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΑΙΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΓΙΑ ΠΙΘΑΝΗ ΕΥΡΕΣΗ ΣΤΟΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΟΥ LEPANTO

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ Παρασκευοπούλου Άννα Ζαχαρόπουλος Θανάσης Καραγιάννη Δέσποινα

ΔΗΜΟΣ ΡΟΔΟΥ Παρασκευοπούλου Άννα Ζαχαρόπουλος Θανάσης Καραγιάννη Δέσποινα Χάρτες Χερσαίας Παραλιακής Ζώνης ΡΟΔΟΥ και δημιουργία βάσης Περιβαλλοντικών-χωρικών δεδομένων (GIS) που υλοποιήθηκε στα πλαίσια Διασυνοριακής Συνεργασίας Ελλάδα Κύπρος και στα πλαίσια του εγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών - Δυνατότητες και Εφαρμογές, Προοπτικές και Προκλήσεις" ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ

ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΣΤΕΡΕΟΜΕΤΑΦΟΡΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΚΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ- ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΥΛΙΚΟΥ ΑΚΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΕΓΚΑΡΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΦΕΡΤΩΝ ΥΛΩΝ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΣΤΗΝ ΑΚΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών...

ΜΕΡΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Γεωλογείν περί Σεισμών...3. 2. Λιθοσφαιρικές πλάκες στον Ελληνικό χώρο... 15. 3. Κλάδοι της Γεωλογίας των σεισμών... ΜΕΡΟΣ 1 1. Γεωλογείν περί Σεισμών....................................3 1.1. Σεισμοί και Γεωλογία....................................................3 1.2. Γιατί μελετάμε τους σεισμούς...........................................

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Προϋπολογισµού: 14.420,29 σε ΕΥΡΩ (συµπεριλαµβανοµένου ΦΠΑ 23%)

Προϋπολογισµού: 14.420,29 σε ΕΥΡΩ (συµπεριλαµβανοµένου ΦΠΑ 23%) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ηµοτικό Λιµενικό Ταµείο Χερσονήσου ΜΕΛΕΤΗ: ΒΥΘΟΜΕΤΡΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΞΗ ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΒΥΘΟΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΛΙΜΕΝΑ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού

Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Εφαρμογή των σύγχρονων τεχνολογιών στην εκτίμηση των μεταβολών στη παράκτια περιοχή του Δέλτα Αξιού Μελιάδου Βαρβάρα: Μεταπτυχιακός Τμημ. Γεωγραφίας Πανεπιστημίου Αιγαίου Μελιάδης Μιλτιάδης: Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ.

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ. ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 27 ΚΣΤ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑΣ Κατά την περίοδο 2000-2009 πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες σωστικές ανασκαφές μέσα στην πόλη του Πειραιά, κατά τις οποίες αποκαλύφθηκαν τμήματα

Διαβάστε περισσότερα

Προς τον : Γ.Γ ΥΠΕΚΑ, κ. Κ.Μαθιουδάκη. Μεσογείων 119, Τ.Κ 10192 Αθήνα. Κοιν. : Υπουργό ΥΠΕΚΑ, κ. Ε.Λιβιεράτο. Αθήνα 15.10.2012. Αξιότιμε κ.

Προς τον : Γ.Γ ΥΠΕΚΑ, κ. Κ.Μαθιουδάκη. Μεσογείων 119, Τ.Κ 10192 Αθήνα. Κοιν. : Υπουργό ΥΠΕΚΑ, κ. Ε.Λιβιεράτο. Αθήνα 15.10.2012. Αξιότιμε κ. Προς τον : Γ.Γ ΥΠΕΚΑ, κ. Κ.Μαθιουδάκη. Μεσογείων 119, Τ.Κ 10192 Αθήνα Κοιν. : Υπουργό ΥΠΕΚΑ, κ. Ε.Λιβιεράτο. Αθήνα 15.10.2012 Αξιότιμε κ. Γενικέ, Σε συνέχεια της συζήτησής μας της 18 Σεπτεμβρίου 2012 και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης

Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Συγγραφείς : Γεωργιάδου Μαριλένα Καμασιά Άννα Καμπουράκης Γιώργος Χαραλάμπους Σωκράτης Τι είναι το Τσουνάμί; tsu και nami κύμα του λιμανιού σειρά από ωκεάνια κυμάτα κατά τα οποία μετατοπίζονται μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ Ã ¹ Ã Ë Á ¹ Ã ª 2 0 0 9

Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ à ¹ Ã Ë Á ¹ à ª 2 0 0 9 Á» Ä Æ ¹ º Ã Æ ¹ à ¹ Ã Ë Á ¹ à ª 2 0 0 9 44 Æ ËÌê ªËÁ ª»Ãª Ë ÃÆÄü Á ºÃ¹Á ¼ Ã˪ ¹ ÄË» Æê Á Äê ª. Á ª ª Θ Υ Γ Α Τ Ρ Ι Κ Ο Ι Δ Ρ Υ Μ Α Ν. Υ Ο Ρ Κ Η Σ Αρχαία ελληνικά ναυάγια στα βάθη της Μεσογείου ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 07 ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ 51ης / 28-11-2011 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΛΙΜΕΝΩΝ ( Ε.Σ.Α.Λ.)

ΘΕΜΑ 07 ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ 51ης / 28-11-2011 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΛΙΜΕΝΩΝ ( Ε.Σ.Α.Λ.) ΘΕΜΑ 07 ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ 51ης / 28-11-2011 ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΛΙΜΕΝΩΝ ( Ε.Σ.Α.Λ.) ΣΚΥΡΟΣ : Χωροταξική οργάνωση εντός της χερσαίας ζώνης λιμένα Λιναριάς Σκύρου 1. Σχετική νομοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ. 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΦΡΕΝΤΖΟΣ 6 ο ΕΤΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ (2004-05) του Ε.Κ.Π.Α. ΕΡΓΑΣΙΑ 148 ΑΡΧΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΥΠΕΡΗΧΩΝ ΣΤΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Δ. ΚΑΣΣΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012

Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Επίσκεψη στο υδροδοτικό σύστηµα της Αθήνας Σχολή Πολιτικών Μηχανικών ΕΜΠ. Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μάιος 2012 Πρόγραµµα επίσκεψης Μόρνος (Φράγµα, Υδροληψία, Έξοδος σήραγγας Ευήνου) Σάββατο 16:00-19:00

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΕΛΛΙΝΥ) Συνέντευξη ΕΣΗΕΑ 6 Μαρτίου 2014 www.elliny.gr Δρ. ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΡΚΟΥΛΙΑΣ Γεωλόγος Μηχανικός πρ. Δ/ντής ΔΕΠ,ΔΕΠ-ΕΚΥ Α.Ε Πρόεδρος ΕΛΛΙΝΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Τ Μ Η Μ Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Σ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ, 70 17671 ΚΑΛΛΙΘΕΑ-ΤΗΛ: 210-9549151 FAX: 210-9514759 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ Ε ΕΞΑΜΗΝΟ Από Καψιµάλη Βασίλη Εντεταλµένο Ερευνητή, ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438

ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ. Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών. Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΈΝΩΝ ΤΕΧΝΏΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Μάθημα: Τεχνολογία Υλικών Όνομα: Νικόλαος Καρναμπατίδης ΑΕΜ:438 Εξάμηνο: 8 ο (εικ.1) Νίκη της ΣαμοθράκηςParis, Musée du Louvre Φθορά:

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες Συζήτηση για το ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ που συμπληρώθηκε στο σεμινάριο και πρόταση για το προτεινόμενο τελικό φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ-ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2004 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 NATIONAL TECHNICAL UNIVERSITY OF ATHENS ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ & ( ITTC,. ISO 9002) LABORATORY FOR SHIP AND MARINE HYDRODYNAMICS

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα

Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα Μιχάλης Καλογεράκης 9 ο Εξάμηνο ΣΕΜΦΕ ΑΜ:911187 Υπεύθυνος Άσκησης: Κος Πέογλος Ημερομηνία Διεξαγωγής:3/11/25 Άσκηση 36 Μελέτη ακουστικών κυμάτων σε ηχητικό σωλήνα 1) Εισαγωγή: Σκοπός και στοιχεία Θεωρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ιαµόρφωση περιβάλλοντα χώρου στο κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου στον οικισµό της Ελιάς,.Ε. Γουβών

ιαµόρφωση περιβάλλοντα χώρου στο κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου στον οικισµό της Ελιάς,.Ε. Γουβών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ ΗΜΟΣ: Χερσονήσου ΕΡΓΟ: ιαµόρφωση περιβάλλοντα χώρου στο κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου στον οικισµό της Ελιάς,.Ε. Γουβών Προϋπολογισµός:

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά GPSMAP 800/1000 Εγχειρίδιο γρήγορης εκκίνησης

Σειρά GPSMAP 800/1000 Εγχειρίδιο γρήγορης εκκίνησης Σειρά GPSMAP 800/1000 Εγχειρίδιο γρήγορης εκκίνησης Ιανουάριος 2014 190-01658-67_0A Εκτυπώθηκε στην Ταϊβάν Παρουσίαση ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ Ανατρέξτε στον οδηγό Σημαντικές πληροφορίες για την ασφάλεια και το προϊόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ "4 ΜΥΡΤΩΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΚΟΛΠΟΙ ΑΡΓΟΛΙΚΟΣ, ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ

ΠΕΡΙΟΧΗ 4 ΜΥΡΤΩΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΚΟΛΠΟΙ ΑΡΓΟΛΙΚΟΣ, ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗ "4 ΜΥΡΤΩΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΚΟΛΠΟΙ ΑΡΓΟΛΙΚΟΣ, ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΠΕΡΙΟΧΗ "4 ΜΥΡΤΩΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΚΟΛΠΟΙ ΑΡΓΟΛΙΚΟΣ, ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΜΑΛΕΑΣ ΑΕΦ 4010 ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑ ΑΕΦ 4020 ΠΑΡΑΠΟΛΑ Ή ΜΠΕΛΛΟΠΟΥΛΑ ΑΕΦ 4050 ΑΣΤΡΟΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΑΕΦ 4110

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ:

ΔΡΑΣΗ 2: Καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης των ελαιοτριβείων και των περιοχών διάθεσης αποβλήτων ελαιοτριβείων στην Κρήτη ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ 2Γ: «ΘΑΛΗΣ: Ενίσχυση της Διεπιστημονικής ή και Διιδρυματικής έρευνας και καινοτομίας με δυνατότητα προσέλκυσης ερευνητών υψηλού επιπέδου από το εξωτερικό μέσω της διενέργειας βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΖΩΝΗΣ Ξένια I. Λοϊζίδου, ΑΚΤΗ Κέντρο Μελετών και έρευνας Γαλάζια Ανάπτυξη (1): Γαλάζια Ανάπτυξη δεν είναι ΜΟΝΟ η ναυτιλία! Ενδεικτικοί άλλοι τομείς: Ενέργεια Θαλάσσια

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος Οδηγίες Χρήσης Εισαγωγή Η εφαρμογή Aratos Disaster Control είναι ένα Γεωγραφικό Πληροφοριακό Σύστημα, σκοπός του οποίου είναι η απεικόνιση δεδομένων καταστροφών(πυρκαγιές), ακραίων καιρικών συνθηκών (πλημμύρες)

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ.

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Σύστηµα Υποστήριξης Αποφάσεων για την Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδάτων της ιασυνοριακής Λεκάνης Απορροής των Πρεσπών Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδατικών Πόρων Global Water Partnership

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Γενικά Μια καλή μελέτη ηλεκτρικής εγκατάστασης φωτισμού, πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες φωτισμού του χώρου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Γενικές πληροφορίες

ΑΤΤΙΚΗ. Γενικές πληροφορίες ΑΤΤΙΚΗ Γενικές πληροφορίες Την 1 η Αυγούστου 2014, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, περισσότεροι από 4 εκατομμύρια τηλεθεατές στην Αττική, τον Αργοσαρωνικό, την κεντρική και νότια Εύβοια, αλλά και τις

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 16 ΤΑ ΒΟΥΝΑ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΔΙΑΔΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Η Ευρώπη είναι ήπειρος κυρίως πεδινή, χωρίς έντονο ανάγλυφο. Τα 2/3 της ηπείρου είναι πεδινές εκτάσεις. Έχει το χαμηλότερο μέσο υψόμετρο από την επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ Γ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ» 2000-2006 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ: 1 - ΠΑΙ ΕΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΟ: 1.3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ, ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑ ΕΙΞΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία: κινητά τηλέφωνα Ενημερωτικό δελτίο υπ. αρ. 193 Ιούνιος 2011 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Κύρια στοιχεία Η χρήση κινητών τηλεφώνων είναι ευρύτατα διαδεδομένη, καθώς υπολογίζεται ότι

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις δυνατότητες των συστημάτων GNSS του αύριο σήμερα

Διερευνώντας τις δυνατότητες των συστημάτων GNSS του αύριο σήμερα Δ. Δεληκαράογλου και Γ. Κατσιγιάννη, ΣΑΤΜ, ΕΜΠ Διερευνώντας τις δυνατότητες των συστημάτων GNSS του αύριο σήμερα Ημερίδα: Δορυφορική Γεωδαισία: Σύγχρονα Συστήματα και Εφαρμογές 26 Μαϊου 2010 ΤΕΙ Αθήνας,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3-3.1 Μέσα Μετάδοσης

Κεφάλαιο 3-3.1 Μέσα Μετάδοσης Κεφάλαιο 3-3.1 Μέσα Μετάδοσης Γεώργιος Γιαννόπουλος, ΠΕ19 ggiannop (at) sch.gr σελ. 71-80 - http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Εισαγωγή: Μέσο Μετάδοσης Είναι η φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

Ακουστική αιθουσών. LESSON_07_2009.doc

Ακουστική αιθουσών. LESSON_07_2009.doc Ακουστική αιθουσών Ορισμός Θεωρούμε ηχητική πηγή που βρίσκεται μέσα σε μια αίθουσα. Τα ηχητικά κύματα διαδίδονται απομακρυνόμενα από την πηγή μέχρις ότου συναντήσουν τα τοιχώματα της αίθουσας, εκεί όπου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός

Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ. Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός Η ΓΗ ΣΑΝ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Σχήµα και µέγεθος της Γης - Κινήσεις της Γης Βαρύτητα - Μαγνητισµός ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Γεωγραφικά στοιχεία της Γης Η Φυσική Γεωγραφία εξετάζει: τον γήινο

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμογενείς Κυματισμοί

Ανεμογενείς Κυματισμοί Ανεμογενείς Κυματισμοί Γένεση Ανεμογενών Κυματισμών: Μεταφορά ενέργειας από τα κινούμενα κατώτερα ατμοσφαιρικά στρώματα στις επιφανειακές θαλάσσιες μάζες. Η ενέργεια αρχικά περνά από την ατμόσφαιρα στην

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2008 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1o A Λυκείου 22 Μαρτίου 28 Στις ερωτήσεις Α,Β,Γ,Δ,E μια μόνο απάντηση είναι σωστή. Γράψτε στο τετράδιό σας το κεφαλαίο γράμμα της ερώτησης και το μικρό γράμμα της σωστής απάντησης.

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1 ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΗΣ GRS-1 Σελίδα 1 ΓΕΝΙΚΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το GRS-1 της TOPCON διαθέτει λειτουργικό σύστημα Windows CE NET 6.1 παρέχοντας την δυνατότητα εγκατάστασης οποιασδήποτε εφαρμογής και λογισμικού έκδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2011 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΦΥΛΛΟ/ ΣΧΕΔΙΟ

ΠΕΡΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ (ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟΣ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2011 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΦΥΛΛΟ/ ΣΧΕΔΙΟ 6/7/12 AAO13/12 BM13/08 6/7/12 ΑΑΟ14/12 Β349/79 6/7/12 ΑΑΟ15/12 ΒΜ91/95 6/7/12 ΑΑΟ17/12 Β363/62 Ενσωμάτωση εγκριμένης βεράντας στην κύρια χρήση του διαμερίσματος στον 3 ον όροφο (ρετιρέ) Μετατροπή μέρους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ

Η ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΧΘΕΣ, ΣΗΜΕΡΑ, ΑΥΡΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΠΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σίνα 32, Αθήνα 106 72, τηλ.210-3617824, φαξ 210-3643476, e- mails: ellspe@otenet.gr & info@speleologicalsociety.gr website: www.speleologicalsociety.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΧΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ»

ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΧΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ» ΔΙΕΥΚΡΙΝΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΧΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ» Σύμφωνα με την παράγραφο Α.1.7. της διακήρυξης, παρατίθενται στη συνέχεια διευκρινήσεις σε ερωτήματα εταιρειών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΛΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ

ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΛΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΛΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΡΑΒΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΑΣΙΩΤΗΣ ΘΩΜΑΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗ,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία

Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Ενημερωτικό Δελτίο (Fact Sheet) N 304 Μάϊος 2006 Ηλεκτρομαγνητικά πεδία και δημόσια υγεία Σταθμοί βάσης και ασύρματες τεχνολογίες Η κινητή τηλεφωνία είναι πλέον κοινή πρακτική σε όλο τον κόσμο. Η ασύρματη

Διαβάστε περισσότερα

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6).

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6). ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΑ Η στερεοσκοπία είναι μια τεχνική που δημιουργεί την ψευδαίσθηση του βάθους σε μια εικόνα. Στηρίζεται στο ότι η τρισδιάστατη φυσική όραση πραγματοποιείται διότι κάθε μάτι βλέπει το ίδιο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Η ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΜΑ 1 (Α) Σημειώστε δίπλα σε κάθε πρόταση «Σ» ή «Λ» εφόσον είναι σωστή ή λανθασμένη αντίστοιχα. 1. Τα συντακτικά λάθη ενός προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση

Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση Χειμερινό Εξάμηνο 2013-2014 Μετάδοση Πολυμεσικών Υπηρεσιών Ψηφιακή Τηλεόραση 5 η Παρουσίαση : Ψηφιακή Επεξεργασία Εικόνας Διδάσκων: Γιάννης Ντόκας Σύνθεση Χρωμάτων Αφαιρετική Παραγωγή Χρώματος Χρωματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 Τοπογραφικοί Χάρτες Περίγραμμα - Ορισμοί - Χαρακτηριστικά Στοιχεία - Ισοϋψείς Καμπύλες - Κατασκευή τοπογραφικής τομής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 7.0 ΚΕΡΑΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι κεραίες είναι βασικό εξάρτημα της ασύρματης επικοινωνίας. Στον πομπό του ασύρματου επικοινωνιακού συστήματος, υπάρχει η κεραία εκπομπής και στο δέκτη υπάρχει η κεραία

Διαβάστε περισσότερα

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ»

«H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» «H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΘΑΛΑΣΣΑ Οι χρησιμότητες της θάλασσας είναι πολλές όπως πολλές είναι κι οι ωφέλειες που η θάλασσα παρέχει στον άνθρωπο. Ο ι

Διαβάστε περισσότερα