Εργαστηρίου του Ινστιτούτου Παστέρ για την ουσιώδη συμμετοχή του στην ανοσολογική μελέτη της νόσου (έλεγχο αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εργαστηρίου του Ινστιτούτου Παστέρ για την ουσιώδη συμμετοχή του στην ανοσολογική μελέτη της νόσου (έλεγχο αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της"

Transcript

1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διδακτορική διατριβή για την βαριά μυασθένεια στηρίχθηκε στη παρακολούθηση επί 23ετία 120 πασχόντων από τη νόσο με έμφαση στην κλινική συμπτωματολογία,τις φαρμακολογικές δοκιμασίες, τον ηλεκτροφυσιολογικό ελέγχο, τη μέτρηση των αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης, τη θεραπευτική αγωγή και την εν γένει πορεία τους. Η συλλογή των ανωτέρω στοιχείων, η καταγραφή και η διαγνωστική αξιολόγηση των ευρημάτων μας και κυρίως η ανταπόκριση στην φαρμακευτική αγωγή (αντιχολινεργικά, ανοσοκατασταλτικά, πλασμαφαίρεση) και την χειρουργική προσέγκιση (θυμεκτομή) κυριάρχησε στην ερευνητική μου δραστηριότητα της τελευταίας πενταετίας. Η βαριά μυασθένεια, ως η πλέον κοινή πρωτοπαθής νόσος της νευρομυικής σύναψης, η καλλίτερα κατανοητή αυτοάνοσος νευρολογική νόσος, αποτέλεσμα επίκτητου αυτοάνοσου μηχανισμού έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών γενεών νευρολόγων και νευροεπιστημόνων. Τα τελευταία είκοσι χρόνια προσεγγίσθηκε με μεγαλύτερη ακρίβεια η παθοφυσιολογία και ανοσοβιολογία της με συνέπεια την αποτελεσματικότερη θεραπευτική της αντιμετώπιση. Η παρούσα διατριβή ολοκληρώθηκε με επιστημονικά κριτήρια και δημιουργική διάθεση αν και κατά καιρούς προσέκρουε σε εμπόδια αντικειμενικής φύσεως. Ειδικότερα, δυσκολία παρουσίασε η τακτική παρακολούθηση των ασθενών στην διάρκεια του ανωτέρου χρόνου και η συστηματική καταγραφή των δεδομένων (κλινικής αξιολόγησης,παρακλινικών δοκιμασιών, ανταπόκρισης στη θεραπεία). Η επιλογή του θέματος οφείλεται στις καθοδηγητικές υποδείξεις του επιβλέποντος Καθηγητή Νευρολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Θ. Παπαπετρόπουλον. Οι ακριβείς υποδείξεις καθώς επίσης και η παραχώρηση πλήθους στοιχείων από το προσωπικό επιστημονικό του αρχείο (ευάριθμο πλήθος περιπτώσεων πασχόντων από μυασθένεια), η μεθοδολογία της κατάταξης των στοιχείων, η μορφή καθώς και οι λεπτομέρειες της έρευνας οφείλονται στις καίριες παραινέσεις και τη χωρίς φειδώ βοήθεια του κ. Παπαπετρόπουλου τον οποίο και ευχαριστώ απεριόριστα. Οι θερμές μου ευχαριστίες οφορούν επίσης τον σταθερό προσανατολισμό, την υπομονή και την εμψύχωση που μου παρείχε όταν οι απαιτήσεις της έρευνας σε αντιπαράθεση με τις οικογενειακές μου υποχρεώσεις έβαζαν σε δοκιμασία την ολοκλήρωση της. Η προσήνειά του, ο χρόνος που δαπάνησε, η διαρκής ενθάρρυνσή του οδηγούσαν πάντα σε δημιουργικές διεξόδους και σαφή πολύτιμα αποτελέσματα. Ευχαριστώ ιδιαιτέρως τον κύριο Σωκράτη Τζάρτο, Καθηγητή Ανοσοβιολογίας του Φαρμακευτικού τμήματος του Πανεπιστημίου Πατρών και Διευθυντή του Βιοχημικού 1

2 Εργαστηρίου του Ινστιτούτου Παστέρ για την ουσιώδη συμμετοχή του στην ανοσολογική μελέτη της νόσου (έλεγχο αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης) όπως επίσης τον κύριο Στάθη Τερζή και την κυρία Ελισάβετ Χρόνη υπεύθυνους του Ηλεκτρομυογραφικού Εργαστηρίου της Πανεπιστημιακής Νευρολογικής Κλινικής Πατρών για την πολύτιμη συμβολή τους στην ηλεκτροφυσιολογική μελέτη των ασθενών. Ευχαριστώ επίσης τον κ.δημήτρη Δουγένη Καθηγητή της καρδιοθωρακοχειρουργικής του Πανεπιστημίου Πατρών ο οποίος διενήργησε την θυμεκτομή στην πλειονότητα των ασθενών και παρείχε πολύτιμα στοιχεία σχετικά με την χειρουργική αντιμετώπιση των ασθενών καθώς επίσης τον κ. Γιάννη Ελλούλ για τη σημαντική βοήθειά του στη στατιστική ανάλυση των δεδομένων της μελέτης. Ευχαριστώ τον κ. Παναγιώτη Παπαθανασόπουλο Αναπληρωτή Καθηγητή Νευρολογίας για την βοήθειά του στην τελική διαμόρφωση του κειμένου. Ευχαριστώ, επίσης, την οικογένειά μου για την κατανόηση που έδειξε όλο αυτό το διάστημα και την αγάπη τους που μου εξασφάλισε συνθήκες ηρεμίας.. Τέλος, αφιερώνω την μελέτη μου στην ιερή μνήμη του πατέρα μου που διασφάλισε τις σπουδές μου στην ιατρική και με ευαισθητοποίησε να δεχθώ την επιστήμη αυτή κατά κύριο λόγο σαν στήριγμα στον συνάνθρωπο. 2

3 EΙΣΑΓΩΓΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η αρχική και πιο παλιά αναφορά της νόσου είναι αμφιλεγόμενη. Πιθανόν η πρώτη περιγραφή να έγινε το Συγκεκριμμένα όπως αναφέρει ο Marsteller 1 τότε περιγράφεται σε κείμενο αλληλογραφίας σταλμένο από την πόλη Jamestown της Βιρτζίνια η περίπτωση ενός ασθενούς ο οποίος ονομάζετο Opechankanough, αρχηγός των Ινδιάνων της περιοχής, με κλινική συμπτωματολογία της παθήσεως η οποία πληρούσε την εικόνα της μυασθένειας. Το 1672 ο sir Thomas Willis 2 περιέγραψε μία νόσο με διαλείπουσα αδυναμία η οποία παρουσίαζε ποικιλομορφία κατά τη διάρκεια της ημέρας και καθιστούσε τον ασθενή «βουβό και άφωνο σαν ψάρι». Παράλληλα, στην βιβλιογραφία αναφέρεται ότι το 1685 ο ίδιος ερευνητής περιέγραψε την περίπτωση ενός ακόμη ασθενή με προμηκικά συμπτώματα τα οποία όμως θα μπορούσαν να είναι και ψυχογενή 3. Το πλήρες κλινικό σύνδρομο περιεγράφη για πρώτη φορά από τον Wilks το Το 1879 ο Erb 5 περιέγραψε τη νόσο σε τρεις ασθενείς και παρατήρησε ότι η μυϊκή της αδυναμία διέφερε από εκείνη που παρατηρείται σε άλλες παθήσεις. Ο Goldflam 6 το 1893 έκανε μια πιο περιγραφική ανάλυση της νόσου και δυο χρόνια αργότερα ο Jolly 7 ονόμασε την μυασθένεια γενικευμένη ψευδοπαραλυτική, περιγράφοντας την περίπτωση ενός αγοριού 14 ετών. Το 1900 οι Campell και Bramwell 8 ανακοίνωσαν 60 περιπτώσεις της νόσου. Η πρώτη συσχέτιση ανάμεσα στον θύμο αδένα και στη βαριά μυασθένεια έγινε το 1901 από τους Laquer και Weigert 9-10 oι oποιοι και ανέφεραν την παρουσία θυμώματος σε ασθενή με βαριά μυασθένεια.το 1905 ο Buzzard 13 συσχέτισε τη μυασθένεια με την υπερπλασία του θύμου αδένα. Στη συνέχεια o Bell 11 το 1917 και ο Blalock 12 το 1939 βρήκαν ότι ο θύμος αδένας σε περιπτώσεις βαριάς μυασθένειας παρουσίαζε αύξηση του μεγέθους του και στο πλείστον των περιπτώσεων ευρίσκετο όγκος στο χειρουργείο ή στη νεκροτομή. Το 1913 οι Schumacher και Roth 14 περιέγραψαν την πρώτη θυμεκτομή η οποία έγινε σε πάσχοντα από μυασθένεια και υπερθυρεοειδισμό για την αντιμετώπιση του υπερθυρεοειδισμού και είχε ως αποτέλεσμα να βελτιωθεί η μυασθένεια. Το 1934 η Μary Walker 15 χορήγησε θεραπευτικά φυσοστιγμίνη (αναστολέα της ακετυλοχολινεστεράσης) και παρατήρησε εντυπωσιακή βελτίωση της μυικής αδυναμίας του ασθενούς. Για πρώτη φορά γίνεται αποδεκτό ως φάρμακο για την πάθηση η 3

4 νεοστιγμίνη τo Την επομένη χρονιά ο Dale και οι συνεργάτες του 16 περιέγραψαν τη χημική συνιστώσα της νευρομυικής μεταβίβασης στην τελική κινητική πλάκα, ενώ οι Harvey και Masland 17 ανακοίνωσαν λίγο αργότερα (1941) τα ηλεκτροφυσιολογικά χαρακτηριστικά της νόσου. Στη συνέχεια το 1944 ο Blalock 18 και αργότερα το 1946 ο Keynes 19 εισήγαγαν τη διαστερνική θυμεκτομή η οποία σκοπό είχε την όσο το δυνατόν πλήρη αφαίρεση του θύμου αδένα είτε υπήρχε είτε δεν υπήρχε ύποπτη χωροκατακτητική εξεργασία προεγχειρητικά. Το 1960 διαπιστώνεται για πρώτη φορά από τον Simpson 20 η συχνή συνύπαρξη της μυασθένειας με άλλα αυτοάνοσα νοσήματα και διατυπώνεται η άποψη ότι η μυασθένεια είναι ανοσολογική νόσος της τελικής κινητικής πλάκας και ακολουθεί η πλήρης κατανόηση της λειτουργίας της νευρομυικής σύναψης και ο ρόλος της ακετυλοχολίνης από τους Katz και Miledi 21. Την χρονική αυτή περίοδο η ίδια η φύση προσέφερε δύο δώρα τα οποία βοήθησαν στην αναγνώριση των νικοτινικών υποδοχέων της ακετυλοχολίνης. Το πρώτο ήταν η ταυτοποιηση της α-bungarotoxin, που απομονώθηκε από τα φίδια και διαπιστώθηκε ότι παρεμποδίζει την νευρομυική σύναψη και το δεύτερο ήταν η αποκάλυψη των ηλεκτρικών οργάνων του χελιού Electrophorus Electricus με τα πλούσια αποθέματα υποδοχέων ακετυλοχολίνης 24. Το 1973 οι Patrick και Lindstrom 25 μετά από ένεση σε κουνέλια υποδοχέων ακετυλοχολίνης, τους οποίους απομόνωσαν από τα ηλεκτρικά όργανα των χελιών κατάφεραν να παράγουν αντισώματα κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης τα οποία τελικά παρεμπόδισαν τους υποδοχείς και προκάλεσαν συμπτώματα βαριάς μυασθένειας. Η δημιουργία του πειραματικού αυτού μοντέλου της μυασθένειας επετεύχθη μετά την αυτοάνοση επίθεση κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης 26. Οι Fambrough και συν 27 εφήρμοσαν α-buηgarotoxin σε βιοψίες μυός της περιοχής της κινητικής νεύρωσης ασθενών με μυασθένεια και βρήκαν σημαντική μείωση (20%) του αριθμού των υποδοχέων συγκριτικά με τους μάρτυρες. Ακολούθησε σειρά δημοσιεύσεων με τις οποίες αναπαρήγετο η βασική κλινική και μορφολογική εικόνα της ανθρώπινης μυασθένειας σε ζώα με την παθητική μεταφορά ορού μυασθενικών, ως επίσης με την μεταφορά ειδικών μονοκλωνικών αντισωμάτων 87 κατά των υποδοχέων. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες είναι θεαματική και εντυπωσιακή η πρόοδος στην κατανόηση της μικροδομής, της φυσιολογίας και της μοριακής σύνθεσης των νικοτινικών υποδοχέων της ακετυλοχολίνης οι οποίοι και έχουν άμεση συσχέτιση με το κλινικό πρόβλημα της μυασθένειας. Πολλά επίσης έχουν γίνει γνωστά σχετικά με τον ρόλο των Τ κυττάρων του θύμου αδένα και των Β-κυττάρων του μυελού των οστών στην παθογένεια της νόσου. 4

5 EΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Πρόκειται για σπάνια σχετικά πάθηση. Η επίπτωσή της στο γενικό πληθυσμό έχει υπολογισθεί σε ένα περιστατικό ανά άτομα το χρόνο ενώ ο επιπολασμός της σε 14 ανά του πληθυσμού. Κατά προσέγγιση στο σύνολο του πληθυσμού των ΗΠΑ υπολογίζονται περιπτώσεις 121. Ίσως η συχνότητα είναι μεγαλύτερη αφού αρκετές περιπτώσεις μυασθένειας δεν διαγιγνώσκονται. Κλασσικά πιστεύεται ότι είναι συχνότερη στις γυναίκες (διπλασία συχνότης) αν και πρόσφατες δικές μας παρατηρήσεις στις οποίες και θα αναφερθούμε εκτενέστερα στα ευρήματα της μελέτης μας και στη συζήτηση δε δείχνουν διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Η πιο συνήθης ηλικία έναρξης είναι η δεύτερη με τρίτη δεκαετία της ζωής στις γυναίκες και η έβδομη με όγδοη δεκαετία της ζωής στους άνδρες. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ - ΠΟΡΕΙΑ Χαρακτηριστικό σύμπτωμα της νόσου είναι η μυϊκή αδυναμία η οποία παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση και αφορά στους οφθαλμικούς μυς, στους μυς του προσώπου, του στοματοφάρυγγος και των άκρων. Τα πρώτα συμπτώματα στους περισσότερους των ασθενών (62%) προέρχονται από τους οφθαλμικούς μυς και εκδηλώνονται με διπλωπία ή βλεφαρόπτωση, ενώ σχεδόν όλοι οι πάσχοντες θα εμφανίσουν διπλωπία - βλεφαρόπτωση μέσα στα δυο πρώτα χρόνια από την έναρξη της νόσου. Στο 17% των ασθενών οι εκδηλώσεις αφορούν τους στοματοφαρυγγικους μυς και εκδηλώνονται με δυσκολία στη μάσηση, τη κατάποση ή την ομιλία. Σε λιγότερο από 10% τα συμπτώματα αφορούν τους περιφερικούς μυς των άκρων. Σπανίως, η μυϊκή αδυναμία κατά τα αρχικά στάδια αφορά έναν η λιγότερους μυς όπως οι εκτείνοντες του λαιμού η των δακτύλων ή οι καμπτήρες του ισχίου. Μόνο 3% των ασθενών παραπονείται για εκσεσημασμένη ή γενικευμένη κόπωση. Χαρακτηριστικά η αδυναμία των προσβεβλημένων μυών παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση, συνήθως δε είναι χαμηλής έντασης το πρωί και χειροτερεύει με την πάροδο της ημέρας ειδικά μετά παρατεταμένη χρήση των προσβεβλημένων μυών. Τα οφθαλμικά συμπτώματα, συνήθως, επιδεινώνονται με την ανάγνωση, την παρακολούθηση τηλεόρασης, την οδήγηση ειδικά τις βραδυνές ώρες. Η αδυναμία των μυών της γνάθου τυπικά χειροτερεύει κατά την διάρκεια παρατεταμένης μάσησης, ειδικά σκληρών τροφών. Προσεκτική εκτίμηση του αρρώστου δείχνει ότι μπορεί να προηγηθούν κλινικά σημεία τα οποία και δεν έχουν αξιολογηθεί και διαγνωσθεί, π.χ. μπορεί ένας ασθενής να αλλάζει γυαλιά στην προσπάθεια του να βελτιώσει την όρασή του που είναι «θολή» ή να έχει 5

6 αλλάξει το διαιτολόγιο του αποφεύγοντας τις σκληρές τροφές που τον καταπονούν στην μάσηση. Επίσης, μπορεί να έχει αποφύγει ορισμένες δραστηριότητες όπως το τραγούδι το οποίο απαιτεί και παρατεταμένη χρήση των μυών της φώνησης. Επίσης το οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να έχει παρατηρήσει μία αλλαγή στα χαρακτηριστικά του προσώπου (πρόσωπο ανέκφραστο με λυπημένη έκφραση ή ήπια βλεφαρόπτωση). Η νόσος ακολουθεί μία ποικίλη προοδευτική πορεία. Στο 10%των ασθενών η αδυναμία κατά την πορεία της νόσου παραμένει περιορισμένη στους οφθαλμικούς μυς (οφθαλμική μυασθένεια). Στους περισσοτέρους, όμως, ασθενείς η νόσος γενικεύεται και τελικά προσβάλλει τους προμηκικούς μυς και τους μυς των άκρων. Η επέκταση από οφθαλμική σε γενικευμένη μορφή συνήθως λαμβάνει χώρα στον πρώτο χρόνο μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Η νόσος εμφανίζει περιόδους αυτομάτων υφέσεων ειδικά στα αρχικά στάδια που μπορούν να διαρκούν επί έτη (μέχρι έτη). Εάν υπάρξει ύφεση ενός έτους ή περισσότερο και παρατηρηθεί υποτροπή η πάθηση παίρνει εξελικτικό χαρακτήρα. Σε ασθενείς που δεν λαμβάνουν θεραπεία τα συμπτώματα εμφανίζουν διακυμάνσεις σε μικρά χρονικά διαστήματα και προοδευτικά χειροτερεύουν σε μερικά χρόνια. Μέσα σε χρόνια στους ασθενείς που δεν λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή η αδυναμία γίνεται μόνιμη και οι πιο πολλοί από τους προσβεβλημένους μυς γίνονται ατροφικοί. Διάφοροι παράγοντες μπορεί να χειροτερέψουν την κατάσταση. Συναισθηματική διαταραχή, συστηματικά νοσήματα (ειδικά λοιμώξεις του αναπνευστικού, θυρεοειδοπάθειες ), κύηση, εμμηνόπαυση και φάρμακα τα οποία παρεμποδίζουν την νευρομυική σύναψη. Η αδυναμία μπορεί επίσης να χειροτερέψει σε αύξηση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος, σε καυτό μπάνιο ή ντους. Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι σε αρκετές περιπτώσεις λόγω της εικόνας της νόσου και των διακυμάνσεων της είναι αρκετά συχνή στα αρχικά στάδια η εσφαλμένη διάγνωση ψυχιατρικής νόσου. Μυασθενικό σύνδρομο μπορεί επίσης να παρατηρηθεί και σε αυτοάνοσα ή άλλα νοσήματα. 264,265 Οι περισσότεροι θάνατοι παρατηρούνται στο πρώτο έτος από την έναρξη της και συνδέονται με αναπνευστικά προβλήματα. Υπολογίζεται ότι στο ένα τρίτο των αρρώστων υπάρχει βελτίωση ενώ στα υπόλοιπα δυο τρίτα η κατάσταση μένει αμετάβλητη ή επιδεινώνεται 35. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι, μεταξύ των ασθενών που δεν λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή το 22% εμφανίζουν αυτόματη ύφεση και ένα επιπλέον 18% σημαντική βελτίωση υπάρχει προβληματισμός για την έναρξη και διακοπή της θεραπείας 36. Παρ ότι αναφέρεται μεγάλη θνησιμότητα από ερευνητές και μετά την χρήση ανοσοκατασταλτικών, ουσιαστικά η θεραπεία με τα αντιχολινεστερασικά και τα ανοσοκατασταλτικά και η θυμεκτομή έχουν επηρεάσει ευνοϊκά την εξέλιξη της παθήσεως. Με τις σύγχρονες μεθόδους θεραπείας η θνησιμότητα διαρκώς μειώνεται. 6

7 Συγκεκριμμένα το ποσοστό θνησιμότητος των πασχόντων από μυασθένεια που ανήρχετο στο 30-40% στην διάρκεια των ετών , μειώθηκε στο 15% στην εικοσαετία ενώ έφθασε το 2-7% στην δεκαετία με την χρησιμοποίση των ανοσοκατασταλτικών (κορτικοστεροειδών, αζαθειοπρίνης), της αναπνευστικής υποστήριξης και της θυμεκτομής Η φυσική εξέταση θα πρέπει να εστιάζεται στα δύο κύρια χαρακτηριστικά της νόσου τη μυϊκή αδυναμία και την ημερήσια διακύμανσή της. Είναι απαραίτητο να εξετάζεται η μυϊκή ισχύς και στην ηρεμία και μετά από τις διάφορες δοκιμασίες κόπωσης. Αναλυτικώτερα: Οφθαλμοκινητικοί μύες. Η βλεφαρόπτωση μπορεί να υπάρχει στο ένα ή και τα δυο μάτια. Συνήθως τότε είναι ασύμμετρη και σπάνια πλήρης και στα δύο μάτια 41. Επειδή οι λείες μυϊκές ίνες δεν προσβάλλονται η κόρη διατηρεί φυσιολογικό μέγεθος και τα αντανακλαστικά της είναι φυσιολογικά 41α Εικονα 1 Εικ.1 Δοκιμασία κοπώσεως των ανελκτήρων των βλεφάρων στη βαριά μυασθένεια. Η παρατεινόμενη ενατένιση οδηγεί στην προοδευτική πτώση των άνω βλεφάρων.(από το βιβλίο του καθηγητού κ. Θ. Παπαπετρόπουλου Μυοπάθειες 41α ) Η βλεφαρόπτωση εμφανίζει διακύμανση κατά την διάρκεια της εξέτασης. Κατά την εξέταση ζητείται από τον ασθενή να κοιτάξει προς τα πάνω τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα 42. Τελικά, στην θετική δοκιμασία παρατηρείται πτώση των βλεφάρων. Με το κλείσιμο των ματιών για σύντομο διάστημα, τα βλέφαρα επανέρχονται. Άλλο κλινικό σύμπτωμα που εξετάζουμε κατά την φυσική εξέταση είναι η διπλωπία ή η απλή ασάφεια των αντικειμένων. Η διπλωπία μπορεί να υπάρχει χωρίς εμφανή πάρεση των 7

8 οφθαλμοκινητικών μυών. Στην ενατένιση του βλέμματος προς τις διάφορες κατευθύνσεις μπορεί να εκλυθεί μια προϋπάρχουσα διπλωπία ως και να εμφανισθεί πάρεση οφθαλμοκινητικού μυός ή και νυσταγμοειδείς κινήσεις ή και επίταση της ήδη υπάρχουσας διπλωπίας. Στοματοφαρυγγικοί μύες. Η αδυναμία των μυών αυτών προκαλεί αλλαγή στη χροιά της φωνής, δυσχέρεια στην κατάποση, στην μάσηση, αλλαγή στην χροιά της ομιλίας, στην εμφάνιση του προσώπου ή και δυσχέρεια της ανωτέρας αναπνευστικής οδού. Η φωνή γίνεται ένρινη μετά από παρατεταμένη ομιλία μπορεί δε να παρατηρηθεί ανάρροια λόγω αδυναμίας των μυών της υπερώας. Μπορεί επίσης να παρατηρηθεί βραχνάδα λόγω αδυναμίας των μυών του λάρυγγα και το οποίο μπορεί να αναπαραχθεί αν ζητηθεί από τον ασθενή να κάνει έναν ήχο εεεεεεε.... Η δυσκαταποσία και η δυσχέρεια στην μάσηση σημειώνονται από το ιστορικό. Πολλές φορές κατά την διάρκεια της μάσησης μπορεί να παρατηρηθεί βήχας η δυσκολία στην κατάποση των τροφών, υπολείμματα των οποίων μπορεί να υπάρχουν στον φάρυγγα. Τα ανωτέρω είναι συνέπεια της μυϊκής αδυναμίας των φαρυγγικών και λαρυγγικών μυών. Αρκετά συχνά οι ασθενείς λόγω αδυναμίας των μυών της κάτω γνάθου συγκρατούν το πηγούνι τους με το χέρι πού αποτελεί και απόλυτο χαρακτηριστικό σύμπτωμα της νόσου. Μύες του κορμού και των άκρων. Μπορεί να προσβληθούν όλοι οι μύες του κορμού αλλά εκείνοι που κατά κύριο λόγο προσβάλλονται στην μυασθένεια είναι οι εκτείνοντες την κεφαλή σε αντίθεση με την πολυμυοσίτιδα που προσβάλλει τους καμπτήρες 41α, οι δελτοειδείς, οι εκτείνοντες του καρπού και των δακτύλων και οι κεντρομελικοί μύες των κατω άκρων. Δοκιμασίες κοπώσεως Ο ασθενής υποβάλλεται και σε δοκιμασίες κοπώσεως μετά τον έλεγχο της μυϊκής ισχύος ηρεμίας. Οι δοκιμασίες αυτές εστιάζονται στην χρονομέτρηση της αντοχής των σκελετικών μυών στην παρατεινόμενη άσκηση. Για την εκτίμηση του παθολογικού καμάτου ο ασθενής τοποθετεί τα χέρια του οριζόντια (σε πρόταση ή απαγωγή) και τα κρατά στην θέση αυτή όσο αντέχει. Σε περίπτωση που υπάρχει παθολογικός κάματος μυών παρατηρείται πρόωρη πτώση των άκρων. Η εξέταση αυτή είναι ευαίσθητη αλλά όχι ειδική της νόσου. Για την ολοκλήρωση της φυσικής εξέτασης ζητούμε από τον ασθενή να κάνει βαθιά καθίσματα (το φυσιολογικό άτομο μπορεί να κάνει ενώ ο μυασθενικός πολύ λιγότερα). Παράλληλα με κατακεκλιμμένο τον ασθενή εξετάζονται τα κάτω άκρα ανεγειρόμενα σε γωνία 45 ο από το οριζόντιο επίπεδο. (Το φυσιολογικό άτομο αντέχει 3-5 λεπτά, το μυασθενικό πολύ λιγότερο). 8

9 ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΜΥΙΚΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΔΟΧΕΑ ΤΗΣ ΑΚΕΤΥΛΟΧΟΛΙΝΗΣ Η παθοφυσιολογία της βαριάς μυασθένειας και των συγγενών διαταραχών της νευρομυϊκής σύναψης αφορά στην προσυναπτική νευρική απόληξη και τις ειδικές δομές της μετασυναπτικής μεμβράνης των των γραμμωτών μυοκυττάρων. Κύριος νευροδιαβιβαστής της νευρομυικής σύναψης είναι η ακετυλοχολίνη (ΑΚΧ). Η ΑΚΧ είναι αποθηκευμένη σε κυστίδια στις τελικές νευρικές απολήξεις και απελευθερώνεται από τα κυστίδια αυτά μετά την εκπόλωση (depolarization) της νευρικής απόληξης. Για την διεργασία αυτή απαραίτητο είναι το ασβέστιο το οποίο συμβάλλει στην απελευθέρωση τηs ΑΚΧ. Κάθε συναπτικό κυστίδιο απελευθερώνει περίπου μόρια ΑΚΧ 51 στην συναπτική σχισμή. Παράλληλα με την απελευθέρωση της ΑΚΧ απελευθερώνεται και ΑΤΡ από τα συναπτικά κυστίδια το οποίο και επηρεάζει την απελευθέρωση της ακετυλοχολίνης Η άφιξη του δυναμικού ενεργείας οδηγεί στην έκλυση ακετυλοχολίνης συναπτικών κυστιδίων. Η ακετυλοχολίνη διαχέεται ταχέως κατά μήκος της συναπτικής σχισμής 54. Στην μετασυναπτική μεμβράνη υπάρχει και η εστεράση της ακετυλοχολίνης (χολινεστεράση) η οποία και επιταχύνει την ελάττωση της συγκέντρωσης της ακετυλοχολίνης στο συναπτικό χάσμα 55. Η απενεργοποίηση της χολινεστεράσης παρατείνει την χρονική διάρκεια της δράσεως της AΚΧ 46. Η συγκέντρωση της χολινεστεράσης ανέρχεται σε 3000 μόρια /μm της μετασυναπτικής μεμβράνης. Η μικροσκοπική δομή της μετασυναπτικής μεμβράνης κατά την εξέτασή της με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο είναι ενδιαφέρουσα. παρουσιάζει συγκεκριμμένα 43 πτυχές που έχουν εύρος περίπου 50nm. Αυτές οι πρωτοπαθείς πτυχές εμφανίζουν δευτεροπαθείς πτυχώσεις με αποτέλεσμα να αυξάνεται η επιφάνεια της μετασυναπτικής μεμβράνης. Σ αυτές τις πτυχές της μετασυναπτικής μεμβράνης υπάρχουν σε υψηλή συγκέντρωση οι υποδοχείς της AΚΧ 56 ( υποδοχείς ανά μm). Η συγκέντρωση των υποδοχέων μακρά της συνάψεως είναι 1000 φορές περίπου μικρότερη 57. Οι υποδοχείς της ακετυλοχολίνης εμφανίζουν μεγάλη συγκέντρωση στην σύναψη διότι εκεί παράγεται και MRNA το οποίο είναι απαραίτητο για την σύνθεση των υποομάδων των υποδοχέων της AΚΧ 58. Οι παλαιότεροι υποδοχείς που καταστρέφονται αντικαθίστανται από νέους χωρίς να ανακυκλώνονται Ο χρόνος ημίσειας ζωής των υποδοχέων είναι 11 ημέρες. Η ανοσολογική επίθεση κατά των υποδοχέων στην μυασθένεια μπορεί να μειώσει σε ικανό βαθμό τον αριθμό τους στην τελική κινητική πλάκα 59, Οι υποδοχείς είναι 9

10 τοποθετημένοι σε πακέτα ενώνονται δε με τα αντισώματα με αποτέλεσμα την αδυναμία δράσεως της AΚΧ 59, 60, 69,70. Στις δευτεροπαθείς πτυχές της μετασυναπτικής μεμβράνης συγκεντρώνεται η χολινεστεράση η οποία και υδρολύει το πλείστον της AΚΧ όταν αυτή απελευθερώνεται στις νευρικές απολήξεις εμποδίζοντας παράλληλα τη σύνδεση της ακετυλοχολίνης με τους υποδοχείς της. Oι υποδοχείς της ακετυλοχολίνης φυσιολογικά ενεργοποιούνται μόνο μία φορά από την έκλυση του δυναμικού ενεργείας της νευρικής ίνας δια μέσου της απελευθερουμένης ακετυλοχολίνης στην τελική κινητική πλάκα 68. Στην διαδικασία της έκλυσης του δυναμικού ενεργείας παίζει ενεργό ρόλο και το νάτριο του οποίου η συγκέντρωση είναι 5-10 φορές υψηλότερη στην τελική κινητική πλάκα 56,71-75 συγκριτικά με περιοχές μακράν της τελικής κινητικής πλάκας και ειδικά στις ταχείες (λευκές) ίνες 73,75. Η συγκέντρωση του νατρίου είναι μεγαλύτερη στις δευτεροπαθείς πτυχές της συναπτικής σχισμής όπου ευρίσκονται και οι δίαυλοι του νατρίου. εκεί το νάτριο ενισχύει την ικανότητα της τελικής κινητικής πλάκας να πυροδοτεί την παραγωγή του τελικού δυναμικού ενεργείας 72-75,76,77. Η επάρκεια της νευρομυικής μεταβίβασης εξαρτάται από πολλούς παραγόντες: α) την ποσότητα της απελευθερουμένης ακετυλοχολίνης β) την πυκνότητα των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης γ) την πυκνότητα των διαύλων του νατρίου Ο παράγων ασφαλείας SF της νευρομυικής μεταβίβασης (η ικανότητα ώστε η νευρομυική διαβίβαση να παραμένει αποτελεσματική κάτω από οποιεσδήποτε φυσιολογικές συνθήκες και σε καταστάσεις stress) 102 μπορεί να ορισθεί ως εξής 78 : SF= E.P.P /E AP - E M όπου SF είναι ο παράγων ασφαλείας της νευρομυικής μεταβίβασης E.P.P είναι το εύρος του δυναμικού της τελικής κινητικής πλάκας E AP είναι η ουδός του δυναμικού ενεργείας E M είναι το δυναμικό ενεργείας της μεμβράνης Υπάρχουν πολλοί παράγοντες οι οποίοι αυξάνουν τον παράγοντα ασφαλείας της νευρομυικής μεταβίβασης στις ταχείες μυϊκές ίνες σε σχέση με τις βραδείες μυικές ίνες. Μερικοί από τους παράγοντες αυτούς που συμβάλλουν θετικά, είναι : Α) το μεγαλύτερο μέγεθος των νευρικών συνάψεων 79,80 Β) η μεγαλύτερη συγκέντρωση ακετυλοχολίνης στις συνάψεις 81 Γ) η μεγαλύτερη μετασυναπτική ευαισθησία. 10

11 Η τελική κινητική πλάκα των ταχέων μυϊκών ινών εκπολώνεται ταχύτερα μετά την απελευθέρωση της ΑΚΧ 82. Αυτή η αυξημένη ευαισθησία των ταχέων γραμμωτών μυϊκών ινών δεν πρέπει να οφείλεται σε περισσότερους υποδοχείς ΑΚΧ ή σε διαφορετικούς τύπους υποδοχέων 82. Μάλλον η αυξημένη ευαισθησία της τελικής κινητικής πλάκας των ταχέων μυϊκών ινών, στην ΑΚΧ, οφείλεται στην διαφορά της ευαισθησίας των υποδοχέων των μεμβρανών των ταχέων μυϊκών ινών συγκριτικά με τις βραδείες Η υψηλή, επίσης, συγκέντρωση των διαύλων του νατρίου αυξάνει τη νευρομυική μεταβίβαση στις ταχείες μυϊκές ίνες 76,77,83,84. Στην μυασθένεια το κύριο έλλειμμα είναι αποτέλεσμα μειωμένης ανταπόκρισης στην ΑΚΧ. Αυτή η κατάσταση είναι συνέπεια της αυτοάνοσης επίθεσης κατά του υποδοχέα η οποία και προκαλεί μείωση της μετασυναπτικής ευαισθησίας στην ΑΚΧ 27. Αυτό ουσιαστικά είναι αποτέλεσμα απώλειας υποδοχέων της ΑΚΧ με σύγχρονη απώλεια των διαύλων του νατρίου λόγω καταστροφής των συναπτικών πτυχών από την αυτοάνοση διεργασία. Ο υποδοχέας της ΑΚΧ είναι μια διαμεμβρανική γλυκοπρωτείνη που ευρίσκεται κατά κύριο λόγο στον εξωκυττάριο χώρο και πρωτογενώς συντίθεται από Ν-τελικές περιοχές των υποομάδων των υποδοχέων. Το εξωκυττάριο στοιχείο του υποδοχέα σχηματίζει ένα μεγάλο κυστίδιο η είσοδος του οποίου είναι περίπου 34Α 0 διαμέτρου 85,86. Το σημείο σύνδεσης της AΚΧ είναι στην εξωτερική επιφάνεια του εξωκυτταρίου τμήματος του υποδοχέα. Η κύρια ανοσογόνος περιοχή ευρίσκεται στην πιο ακραία εξωτερική θέση της εξωκυττάριας μοίρας του υποδοχέα 86 το στενότερο δε σημείο της έχει τον χαρακτήρα φίλτρου και είναι διαμέτρου 6,5Α 0. Η εκλεκτικότητα της οπής καθορίζει πια ιόντα θα περάσουν. Η εσωκυττάρια μοίρα του υποδοχέα είναι μικρή και αρνητικά φορτισμένη έχει δε σημεία σύνδεσης για κυτταροσκελετικές και ρυθμιστικές πρωτείνες όπως είναι οι πρωτεινοκινάσες 87,88. Στην Α-υποομάδα του υποδοχέα εκλεκτικά συνδέονται οι νικοτινικοί αγωνιστές και οι αντίστοιχοι ανταγωνιστές συμπεριλαμβανομένης της τοξίνης των φιδιών α- bungarotoxin Το κανάλι του υποδοχέα για να ανοίξει συνήθως απαιτεί σύνδεση με δύο μόρια ΑΚΧ. Ηλεκτροφυσιολογικά ο υποδοχέας της ΑΚΧ των ενηλίκων μπορεί να διακριθεί από τον υποδοχέα του εμβρύου από τη χρονική διάρκεια που είναι ο υποδοχέας ανοικτός και από την αγωγιμότητα των διαύλων του. Η μέση χρονική διάρκεια που ο υποδοχέας είναι ανοικτός είναι βραχύτερη στους ενήλικες και η αγωγιμότητα του καναλιού είναι 50% μεγαλύτερη από τους υποδοχείς του εμβρύου 92. Οι διαφορές αυτές θεωρείται ότι οφείλονται σε αντικατάσταση της γ-υποομάδος με την ε-υποομάδα. 11

12 Εικόνα 2: Σχηματική απεικόνιση του υποδοχέα της ακετυλοχολίνης Εικόνα3 Σχηματική απεικόνηση της α-υποομάδος του υποδοχέα Στην εικόνα 2 παρατηρούμε το διαμεμβρανικό ιοντικό πόρο ο οποίος είναι αρνητικά φορτισμένος. Η κύρια ανοσογενετική περιοχή του υποδοχέα (ΚΑΠ) εντοπίζεται στην κορυφή της εξωκυττάριας θέσης του. Ο διαμεμβρανικός πόρος σχηματίζεται από τα Μ1 και τα Μ2 τμήματα κάθε υποομάδος. Η διαμεμβρανική οπή είναι στενή λόγω της κάμψης του Μ 2 τμήματος. Η πιο στενή περιοχή έχει το εκλεκτικό φίλτρο. Στην εικόνα 2- εγκάρσια τομή η ένδειξη ΑΚΧ δείχνει τα σημεία α/δ και α/ε ή α/γ όπου συνδέονται οι αγωνιστές. Στην εικόνα 3 έχουμε την σχηματική απεικόνηση της α-υποομάδος μέσα στη κυτταρική μεμβράνη. Κάθε υποομάδα έχει 4 διαμεμβρανικά τμήματα που ονομάζονται Μ1- Μ4. Οι κηλίδες στις Ν εξωκυττάριες περιοχές είναι σημεία εντόπισης 12

13 των αμινoξέων που κατανέμονται στα σημεία σύνδεσης των αγωνιστών με την α- υποομάδα. Τα αμινοξέα είναι α-τυροσίνη στα α-93, α-190 και α-198, κυστείνη στα α-199 και α-193 και τρυπτοφάνη στο α-149. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι Ν απολήξεις και οι C απολήξεις της υποομάδος είναι εξωκυττάριες. Οι διαμορφώσεις των άλλων υποομάδων είναι παρόμοιες με αυτές της α-υποομάδος 92 α. Η κύρια ανοσογόνος (MIR) περιοχή του υποδοχέα της ΑΚΧ είναι το σημείο όπου κατευθύνονται τα περισσότερα αντισώματα στην κλινική και πειραματική αυτοάνοση μυασθένεια Κάθε υποδοχέας έχει δυο κύριες ανοσογόνες περιοχές πού ευρίσκονται στην Ν απόληξη της α-υποομάδος της θέσης από 61 μέχρι 76 86, 87. Η κύρια ανοσογόνος περιοχή του υποδοχέα βρίσκεται στην ανώτερη εξωτερική θέση της εξωκυττάριας μοίρας του υποδοχέα της ΑΚΧ 95 το κύριο δε τμήμα της εκτείνεται μεταξύ των αμινοξικών καταλοίπων 67 και 76 της α-υποομάδος. 104,105 Συμπερασματικά η νευρομεταβίβαση εξαρτάται από το ποσόν της ΑΚΧ που απελευθερώνεται από τις νευρικές απολήξεις, τον αριθμό των υποδοχέων της ΑΚΧ και της συγκέντρωσης των διαύλων νατρίου στην τελική κινητική πλάκα. Ο υποδοχέας της ακετυλοχολίνης είναι μια σύνθετη διαμεμβρανική πρωτείνη η οποία αποτελείται από υποομάδες. Μεταβολές της αλληλουχίας των αμινοξέων στις υποομάδες του υποδοχέα μπορεί να μεταβάλλουν την συμπεριφορά του έναντι της ΑΚΧ κατά τη διάρκεια που ο δίαυλος των ιόντων παραμένει ανοικτός. Η βαριά μυασθένεια οφείλεται στην δράση ειδικών αντισωμάτων τα οποία προκαλούν απώλεια ή αδρανοποίηση των υποδοχέων της ΑΚΧ στην νευρομυική σύναψη Τα αντισώματα αυτά τα οποία κυκλοφορούν στον ορό των μυασθενικών ασθενών 86,87 ανιχνεύονται με ειδικές ραδιοανοσολογικές τεχνικές 163.Η ανίχνευσή τους θεωρείται ως η ασφαλέστερη μέθοδος για την διάγνωση της μυασθένειας. 164 Στην οφθαλμική μορφή της νόσου θετικά αντισώματα ανευρίσκονται σε ποσοστά 60-70%,στην γενικευμένη μορφή σε ποσοστό 85% ενώ σε περίπτωση συνύπαρξης θυμώματος ο τίτλος τους είναι συνήθως πολύ υψηλός μέχρι 100%. Δεν υπάρχει καλή σχέση μεταξύ του τίτλου των αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης στους ορούς των μυασθενικών και της κλινικής τους κατάστασης. 102 Αντιθέτως όμως παρατηρείται πολύ ικανοποιητική σχέση μεταξύ των αλλαγών στη κλινική κατάσταση με τον χρόνο και την αυξομείωση του τίτλου των αντισωμάτων. 103 Η πρώτη αναφορά για την παρουσία αντισωμάτων στην μυασθένεια έγινε το 1973 με δύο σημαντικές δημοσιεύσεις. Η πρώτη δημοσιεύση έδειξε ότι ένεση υποδοχέων ακετυλοχολίνης (AchR) σε πειραματόζωα προκαλεί πειραματική μυασθένεια 25 ενώ η δεύτερη έδειξε ότι οι μυασθενικοί έχουν ελαττωμένο αριθμό υποδοχέων ακετυλοχολίνης στις νευρομυικές τους συνάψεις 27. Η παραγωγή των αντισωμάτων κατά των υποδοχέων 13

14 εξαρτάται από τα Τ-λεμφοκύτταρα 100,106 η ενεργοποίηση των οποίων 100,107 επιτυγχάνεται αφενός μέσω των συμβατικών μακροφάγων αφετέρου μέσω των ειδικών για τον υποδοχέα της ΑΚΧ Β-λεμφοκυττάρων πού φέρουν στην επιφάνεια τα αντί- AchR αντισώματα. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε ενδοκυττάρωση του υποδοχέα, πέψη, επεξεργασία και παρουσίαση των πεπτιδίων του στα Τ-λεμφοκύτταρα. Τα ενεργοποιημένα Τ λεμφοκύτταρα εκκρίνουν αυξητικούς παράγοντες και παράγοντες διαφοροποίησης για τα Β-λεμφοκύτταρα κυρίως οι οποίοι δρούν κυρίως στα αντι-achr Β-λεμφοκυτταρα όχι με ειδικό τρόπο αλλά επειδή τα τελευταία βρίσκονται σε επαφή με τα Τ- λεμφοκύτταρα ενώ τα μη ειδικά Β-λεμφοκύτταρα είναι απομακρυσμένα. Τα σημεία σύνδεσης των Τ- λεμφοκυτταρων με τον υποδοχέα της ΑΚΧ είναι διαφορετικά από αυτά των Β λεμφοκυττάρων. Μεταξύ των ειδικών για τον υποδοχέα της ακετυλοχολίνης Τ- λεμφοκυττάρων τα πιο αποτελεσματικά είναι εκείνα έναντι της Α-υποομαδας του AchR. Η απώλεια της νευρομυικής μεταβίβασης λόγω των παραγομένων αυτοαντισώματων οφείλεται είτε σε μείωση του αριθμού των υποδοχέων είτε σε παρεμπόδιση της δράσης τους. Αναλυτικώτερα προβάλλονται οι κατώτεροι μηχανισμοί: Α) Αντιγονική τροποποίηση. Τα δισθενή αντισώματα συνδέονται με τους υποδοχείς που βρίσκονται στην μυϊκή μεμβράνη με αποτέλεσμα την αύξηση της εισαγωγής τους ενδοκυττάρια κατά 2-3 φορές. Όταν γίνεται η εισαγωγή τους στο εσωτερικό του κυττάρου σχηματίζονται αβαθή εκκολπώματα που κλείνουν, δημιουργώντας κυστίδια που καταλήγουν στα λυσοσώματα και ακολουθεί ενζυματική αποικοδόμηση του υποδοχέα 96,106. Β) Επίδραση του συμπληρώματος. Η σύνδεση του συμπληρώματος με το σύμπλοκο υποδοχέας αντίσωμα προκαλεί λύση και καταστροφή της μυικής μεμβράνης που περιέχει τον υποδοχέα. Με το ηλεκτρονικό μικροσκόπιο διαπιστώνεται η παρουσία C3 και C9 σε κομμάτια της κατεστραμμένης μεμβράνης 96. Γ) Ένα μικρό κλάσμα των αντισωμάτων κατά του υποδοχέα ενώνεται επάνω ή κοντά στο σημείο πρόσδεσης της ακετυλοχολίνης και εμποδίζει την λειτουργία μερικών υποδοχέων που έχουν παραμείνει στην νευρομυική σύναψη.αυτά τα αντισώματα δεν φαίνεται να παίζουν ρόλο στους περισσότερους ασθενείς

15 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΘΥΜΟΥ Ο ρόλος του θύμου αδένα στη μυασθένεια είναι αναμφισβήτητα κρίσιμος, παρόλο που ο μηχανισμός εμπλοκής του δεν έχει πλήρως διευκρινισθεί. Ο θύμος εμβρυολογικά προέρχεται από το τρίτο βραγχιακό τόξο και κατά την εμβρυογένεση κατεβαίνει στο πρόσθιο μεσοθωράκιο. στα πρώτα χρόνια της ζωής έχει ικανό μέγεθος αλλά στην συνέχεια ατροφεί. Εμβρυολογικά κατάλοιπα του αδένα βρίσκονται διάσπαρτα στο μεσοθωρακικό λίπος μέχρι το διάφραγμα, γύρω από την αορτή 108 αλλά και στον τράχηλο μέχρι την βάση του κρανίου 109. Σε πρόσφατη ανατομική μελέτη βρέθηκε θυμικός ιστός έκτοπος, στο πρόσθιο μεσοθωράκιο στο 44% και στον όπισθεν της τρόπιδος λιπώδη ιστό στο 7% 110. Σε όλες αυτές τις έκτοπες θέσεις μπορούν να αναπτυχθούν θυμώματα τα οποία αναφέρονται στην βιβλιογραφία ως έκτοπα 111,112,113. Στις κλασσικές περιγραφές της νόσου από τους Wilks 4, Erb 5, Goldflam 6 και Jolly 7 ως επίσης στις αυτοψίες που κατεγράφησαν από τους Campell και Bramwell 8 δεν υπάρχει καμία αναφορά για ανωμαλίες του θύμου αδένα. Για πρώτη φορά το 1901 οι Laquer 9 και Weigert 10 περιέγραψαν έναν ασθενή με μυασθένεια και όγκο στον θύμο αδένα. Αργότερα οι Bell 11,Blalock 12 και άλλοι βρήκαν υπερπλασία (διόγκωση) του θύμου στη μυασθένεια ή σημεία ανάπτυξης όγκου στον θύμο σε ασθενείς που χειρουργήθηκαν ή απεβίωσαν και τους έγινε νεκροτομή. Έχει υπολογιστεί ότι η συχνότητα παρουσίας θυμώματος στην μυασθένεια ποικίλλει από 15-30% Είναι πιο συνηθισμένη στη μεγαλύτερη ηλικία (<3% για άτομα μικρότερα των 20, 12%για ενήλικες ετών και 35% για ηλικίες άνω των 46 ετών). Αν και η εντόπιση του θυμώματος στις περισσότερες των περιπτώσεων ακολουθεί την κλινική διάγνωση της μυασθένειας μπορεί να παρατηρηθεί και το αντίθετο. Ασθενείς με θύμωμα έχουν αυξημένη συχνότητα παρουσίας αυτοάνοσων νευρολογικών παθήσεων 131 όπως λιμπικής εγκεφαλίτιδας, νευρομυοτονίας, περιφερικής νευροπάθειας 132, πολυμυοσίτιδας και δερματομυοσίτιδας 133,134 αλλά και πρωτοπαθούς απλασίας της ερυθράς σειράς 135,136, πανκυτταροπενίας, ρευματοειδούς αρθρίτιδας, υπερθυρεοειδισμού 137, συστηματικού ερυθηματώδους λύκου 138, γιγαντοκυτταρικής μυοκαρδίτιδας 139, νόσου Addison και κρυοσφαιριναιμίας 140. Σπανιότατα μπορεί να παρατηρηθούν με μικρότερη συχνότητα νεοπλάσματα και εκτός του θύμου σε πάσχοντες από μυασθένεια όπως στο μαστό, το ήπαρ, τους πνεύμονες, το στομάχι, τον θυρεοειδή κ.λ.π. Στην βιβλιογραφία αναφέρεται εκτός από την συνύπαρξη μυασθένειας με θύμωμα και η συνύπαρξη συνδρόμου LAMBERT- EATON με θύμωμα 141,

16 Ο θύμος αδένας εμφανίζει ιστολογικές ανωμαλίες στο 80% περίπου των περιπτώσεων μυασθένειας. Πιο αναλυτικά στο 70% είναι υπερπλαστικός και η μυελώδης ουσία του είναι πλούσια σε βλαστικά κέντρα ενώ στο 10% των περιπτώσεων υπάρχει θύμωμα 143. Τα βλαστικά κέντρα έχουν βρεθεί και σε άλλες ανοσολογικές παθήσεις (θυροειδίτιδα, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο), σε άτομα που πέθαναν αιφνίδια κατά την διάρκεια χειρουργικών επεμβάσεων ή έκαναν εγχειρήσεις για συγγενείς καρδιοπάθειες. Τα θυμώματα αντιπροσωπεύουν το 15% των όγκων του μεσοθωρακίου, ιστοπαθολογοανατομικά συνήθως αποτελούνται από μικρά λεμφοκύτταρα, σε συνδυασμό με ωοειδή κύτταρα και συνήθους μεγέθους λεμφοκύτταρα περιβαλλόμενα στον περιαγγειακό χώρο από συμπαγή πλάκα ασβεστίου 144. Στο 1/3 των περιπτώσεων των θυμωμάτων παρατηρούνται εναποθέσεις οζιδίων νεοπλασματικών και εκτός του θυμώματος και συγκεκριμένα στις πλευρές, το περικάρδιο, και το ανώτερο μεσοθωράκιο,ενώ δεν παρατηρούνται αιματογενείς ή λεμφογενείς μεταστάσεις. Η σχέση θυμώματος και μυασθένειας δεν είναι πλήρως κατανοητή. φαίνεται ότι οι αλληλεπιδράσεις των επιθηλιακών κυττάρων και των λεμφοκυττάρων προαπαιτούνται για την δημιουργία της παθολογικής διεργασίας της αυτοανοσοποίησης. Τα θυμικά επιθηλιακά κύτταρα που υπάρχουν στον μη φυσιολογικό υπερπλαστικό θύμο και στα θυμώματα είναι η πηγή παραγωγής της θυμοσίνης και της θυμοποιητίνης 144,145. Αυτές οι ουσίες συμβάλλουν στην μετατροπή των αώρων θυμοκυττάρων σε ανοσοικανές μορφές που πυροδοτούν την αυτοάνοση απάντηση έναντι του φυσικού υποδοχέα της ΑΚΧ 124. Σε παράγωγα ιστού θυμώματος έχει βρεθεί αύξηση της α-1 θυμοσίνης 146. Υποστηρίζεται δε ότι η ουσία αυτή μπλοκάρει την νευρομυική σύναψη. Σε ασθενείς με θύμωμα παρατηρείται αυξημένος τίτλος αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ΑΚΧ 147. Πιθανολογείται ότι η γένεση αυτών των αυτοαντισωμάτων κατά των υποδοχέων πυροδοτείται από τον όγκο του θύμου αδένα 148. Στον ορό των μυασθενικών ασθενών βρίσκονται σε μεγάλη αναλογία αντισώματα που συνδέονται με τα μυοκύτταρα και τα μυοειδή κύτταρα (κύτταρα που μοιάζουν με τα μυϊκά) του θύμου αδένα. Τα αντιμυικά αυτά αντισώματα έχουν βρεθεί και σε φυσιολογικούς μάρτυρες και σε αρρώστους με θύμωμα χωρίς μυασθένεια. Δεν έχει βρεθεί συσχέτιση του τίτλου των αντισωμάτων αυτών με την βαρύτητα της νόσου 149. Υποστηρίζεται ότι συμβάλλει και γενετική προδιάθεση προκειμένου να αναπτυχθεί μυασθένεια στην περίπτωση παρουσίας θυμώματος. Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι υπάρχουν δύο θεωρίες πού απεργάζονται τη σχέση του θύμου αδένα και της μυασθένειας. Η πρώτη θεωρεί ότι η υπερπλασία του θύμου δρα αυτοάνοσα 150 παράγοντας μια ορμόνη την θυμίνη που 16

17 μπλοκάρει την νευρομυική σύναψη Η δεύτερη θεωρία υποστηρίζει ότι ο θύμος παράγει ευαισθητοποιημένα λεμφοκύτταρα πού ενέχονται για την βλάβη στην νευρομυική σύναψη 151. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ Η διάγνωση της νόσου στηρίζεται στην κλινική εικόνα πού ήδη έχει περιγραφεί και επιβεβαιώνεται με τις φαρμακολογικές δοκιμασίες, την ηλεκτροφυσιολογική και τη μέτρηση των αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης. Α. Φαρμακολογικές δοκιμασίες Δοκιμασία προστιγμίνης.χορηγείται προστιγμίνη ενδομυικά σε δόση 1,5 χιλ. Προηγείται ενδομυική ένεση 0,5 χιλ. θεικής ατροπίνης για την αποφυγή τυχόν μουσκαρινικών παρενεργειών. Η προστιγμίνη δρά σε λεπτά και η δράση της διαρκεί 2-4 ώρες. Στο χρονικό αυτό διάστημα ελέγχονται πολλές μυικές ομάδες. Τα συμπτώματα του αρρώστου βελτιώνονται ή και εξαφανίζονται. Σε περίπτωση ύπαρξης χολινεργικής κρίσεως η δοκιμασία προστιγμίνης μπορεί να επιδεινώσει προσωρινά την κατάσταση. Στις περιπτώσεις αυτές είναι προτιμώτερο το test Tensilon.(edrophonium) 41α Δοκιμασία Tensilon. Xoρηγείται ενδοφλέβια από φύσιγγες των 10 χιλ. Χορηγούνται αργά ενδοφλέβια τα πρώτα 2 χιλ. και η ένεση σταματά όταν εμφανιστούν χολινεργικά σημεία (βραδυκαρδία, ασυστολία, δακρύρροια, σπασμός της γλωττίδος, δεσμιδώσεις, επίταση της μυικής αδυναμίας) και χορηγείται ενδοφλέβια θειική ατροπίνη. Σε περίπτωση πού δεν εμφανιστούν τέτοια φαινόμενα χορηγείται το υπόλοιπο του περιέχομενου της φύσιγγος αν και συνήθως είναι αρκετά τα 6 χιλ. Η αντίδραση είναι θετική για την μυασθένεια όταν βελτιωθούν ή υποχωρήσουν τα συμπτώματα του ασθενούς. Η δράση του φαρμάκου είναι άμεση και διαρκεί 3-10 λεπτά. Στο διαστημα αυτό πρέπει να εκτιμηθούν τα κλινικά σημεία του ασθενούς. Το φάρμακο πρέπει να χορηγείται με προσοχή σε περιπτώσεις βροχικού ασθματος η καρδιακών αρρυθμιών. Η δοκιμασία είναι προτιμώτερο να γίνεται σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Η δοκιμασία προστιγμίνης είναι προτιμότερη στην οφθαλμική μορφή ενώ το tensilon χρησιμοποιείται για τον έλεγχο επάρκειας της θεραπείας με τα αντιχολινεστερασικά. Β. Ηλεκτροφυσιολογική μελέτη Η επικοινωνία νεύρου και μυός γίνεται ως γνωστόν με την νευρική ώση πού οδηγεί στην έκλυση ΑΚΧ κατά μήκος της νευρομυικής σύναψης. Ευαισθητοποιημένες σε αυτή την λειτουργία και ειδικές είναι οι τελικές νευρικές απολήξεις και οι μεμβράνες των μυϊκών ινών. Στις τελικές απολήξεις των νευραξόνων υπάρχουν κυστίδια τα οποία 17

18 περιέχουν ακετυλοχολίνη (αυτή σχηματίζεται από χολίνη και ακετυλοσυνενζυμο Α με την δράση της ακετυλ-τρανσφεράσης ). Τα κυστίδια της ΑΚΧ είναι δύο τύπων, αυτά που είναι έτοιμα για άμεση απελευθέρωση ( σε κάθε απόληξη ) και αυτά που είναι αποθηκευμένα αλλά απελευθερώνονται αμέσως. Αυτά που είναι έτοιμα για άμεση απελευθέρωση ευρίσκονται σε ειδικές ενεργείς περιοχές των τελικών νευρικών απολήξεων ακριβώς απέναντι από την μετασυναπτική μυϊκή μεμβράνη και συγκεκριμένα απέναντι από τις πρωτογενείς πτυχές όπου και υπάρχουν οι υποδοχείς της ΑΚΧ σε υψηλή συγκέντρωση. Με την έλευση της νευρικής ώσεως απελευθερώνεται ΑΚΧ η οποία λόγω της υπάρχουσας ανατομικής δομής έχει πιθανότητα να συνδεθεί με τον υποδοχέα 152. Ο αριθμός των κυστιδίων ΑΚΧ στον προσυναπτικό νευρώνα που απελευθερώνεται εξαρτάται από τον υπάρχοντα αριθμό κυστιδίων που είναι έτοιμα πριν από την εκπόλωση, την συγκέντρωση του ασβεστίου, το δυναμικό ενεργείας και την χρονική διάρκεια εκπόλωσης της προσυναπτικής μεμβράνης. Όταν γίνει εκπόλωση της προσυναπτικής μεμβράνης το ασβέστιο εισέρχεται στο κύτταρο και ενεργοποιεί μια πρωτεΐνη που ονομάζεται calmodulin. Η ενεργοποιημένη αυτή πρωτείνη συνδέεται με ένα πρωτεϊνικό υποδοχέα πλησίον της ενεργού ζώνης επιτρέποντας την κίνηση των κυστιδίων προς την ενεργό ζώνη Ο αριθμός των κυστιδίων που απελευθερώνεται είναι αυτός που απαιτείται για να δημιουργηθεί το δυναμικό ενεργείας της κυτταρικής μεμβράνης. Η σύνδεση της ΑΚΧ με τους υποδοχείς προκαλεί την διάνοιξη του διαύλου του νατρίου και την είσοδο του στο κύτταρο. Ένα και μόνο κυστίδιο περιέχει ικανό αριθμό μορίων ΑΚΧ για να προκληθεί η εκπόλωση της τελικής κινητικής πλάκας του μυϊκού κυττάρου στα 0,5-1,0mv 153. Αυτή η μικρή ποσότητα δημιουργεί ένα στοιχειώδες δυναμικό ενεργείας της τελικής κινητικής πλάκας (miniature end plate potential). Το δυναμικό ενέργειας του κινητικού νευράξονα απελευθερώνει μεγάλο αριθμό κυστιδίων με συνέπεια την μεγαλύτερη εκπόλωση της τελικής κινητικής πλάκας. Όταν το δυναμικό ενεργείας της τελικής κινητικής πλάκας υπερβεί την ουδό, δίνει γένεση στό δυναμικό ενέργειας της μυϊκής ίνας πού προκαλεί την σύσπαση. Όταν τώρα ο κινητικός άξονας ενεργοποιηθεί επανειλημμένα μειώνεται ο αριθμός των κυστιδίων που απελευθερώνονται και το δυναμικό ενέργειας της τελικής κινητικής πλάκας μειώνεται 154. Πάντως στην φυσιολογική νευρομυική σύναψη η νευρομεταβίβαση παραμένει επιτυχής διότι ο αριθμός των κυστιδίων που διασπώνται και ο αριθμός των υποδοχέων είναι μεγαλύτερος από αυτόν που απαιτείται υπό φυσιολογικές συνθήκες. Κάθε διαδικασία που μειώνει τον αριθμό των κυστιδίων ή των υποδοχέων αυξάνει τον κίνδυνο αποτυχίας της νευρομυικής διαβίβασης διότι το 18

19 δυναμικό ενεργείας της τελικής κινητικής πλάκας δεν υπερβαίνει την ουδό και δεν δημιουργείται δυναμικό ενεργείας της μυικής ίνας, δηλαδή μπλοκάρεται η νευρομυική μεταβίβαση. Αυτό το μπλοκάρισμα της νευρομυικής μεταβίβασης μπορεί να παρατηρηθεί σε μεμονωμένες νευρομυικές συνδέσεις. Σε πειραματικό επίπεδο παρατηρήθηκε ότι σε μυικές ίνες πού απομονώθηκαν από πάσχοντες με μυάσθενεια, η προοδευτική μείωση των δυναμικών της τελικής κινητικής πλάκας προκαλεί ενεργοποίηση προοδευτικά μειωμένου αριθμού μυικών ινών και μείωση του σύνθετου μυικού δυναμικού ενεργείας. Σε νοσήματα που χαρακτηρίζονται από μειωμένη απελευθέρωση κυστιδίων ΑΚΧ, όπως το σύνδρομο Lambert-Eaton, η αρχική κινητική τελική εκπόλωση μπορεί να απελευθερώσει τόσα λίγα κυστίδια ώστε το δυναμικό ενεργείας της τελικής κινητικής πλάκας να μην φθάνει τον ουδό με αποτέλεσμα την μη παραγωγή (εξάπλωση) του σύνθετου μυικού δυναμικού δυναμικού ενεργείας (CMAP). Εάν αυτό συμβεί σε ικανοποιητικό αριθμό νευρομυικών συνάψεων το επακόλουθο CMAP από ένα υπερμέγιστο ερέθισμα θα είναι χαμηλού εύρους. Όταν το νεύρο επανειλημμένα ενεργοποιηθεί σε μεγάλη συχνότητα το ασβέστιο συναθροίζεται προσυναπτικά, προκαλώντας συνεχώς απελευθέρωση μεγαλύτερου αριθμού κυστιδίων, δίνοντας την δυνατότητα σε μεμονωμένες μυϊκές ίνες να φθάσουν τον ουδό. Έτσι κατά την διάρκεια επαναληπτικού ερεθισμού του νεύρου επιτυγχάνεται η αύξηση του συνθετου δυναμικού ενεργείας στο σύνδρομο Lambert-Eaton. Ηλεκτρομυογράφημα. Ο κλασσικός ηλεκτρομυογραφικός έλεγχος είναι χρήσιμος στην μελέτη των νόσων της νευρομυικής σύναψης με την χρησιμοποίηση ομοαξονικών βελονοειδών ηλεκτροδίων. Εκτιμούνται η διάρκεια, το ύψος και η μορφολογία των κινητικών μονάδων και μελετάται το διάγραμμα για την αποκάλυψη της φύσης της αδυναμίας των μυών 155. Στους μυασθενικούς ασθενείς τα δυναμικά των κινητικών μονάδων προϊούσης της κόπωσης των μυών εκπίπτουν σε ύψος και μειώνονται σε διάρκεια. Το ίδιο κατά κανόνα παρατηρείται και στο μυασθενικό σύνδρομο. Σπανίως στο μυασθενικό σύνδρομο τα δυναμικά των κινητικών μονάδων μπορεί να βελτιωθούν σε ύψος στην παρατεινόμενη άσκηση καθώς η αύξηση της απελευθέρωσης ΑΚΧ βελτιώνει την νευρομυική μεταβίβαση. 19

20 Δοκιμασία Επαναληπτικών ερεθισμών (αντίδραση κατά Desmedt). Η δοκιμασία αυτή είναι το ηλεκτροφυσιολογικό ισοδύναμο της κλινικής δοκιμασίας της κόπωσης. Με την μέθοδο αυτή μελετάται η συμπεριφορά του σύνθετου δυναμικού ενέργειας σε επαναληπτικούς ηλεκτρικούς ερεθισμούς του νεύρου 157,266. Πάνω στον μυ τοποθετείται επιφανειακό καταγραφικό ηλεκτρόδιο. Με ένα άλλο ηλεκτρόδιο ερεθισμού, ερεθίζεται το νεύρο που νευρεί αυτόν τον μυ σε διάφορες συχνότητες για καθορισμένα χρονικά διαστήματα. Σε κάθε ερεθισμό καταγράφεται από ένα μυϊκό δυναμικό. Για την δοκιμασία επιλέγεται 157 συνήθως ένας μυς του χεριού στο θέναρ ή το οπισθέναρ με ερεθισμό του μέσου η του ωλένιου νεύρου αντίστοιχα. Μπορεί να επιλεγεί και κάποιος κεντρομελικός μυς ( πχ.δικέφαλος βραχιόνιος ) με ερεθισμό του μυοδερματικού νεύρου στην μασχάλη ή κάποιος μυς του προσώπου ( πχ σφιγκτήρ του βλεφάρου) με ερεθισμό του προσωπικού νεύρου. Δίνουμε ερεθίσματα ανεβάζοντας λίγο λίγο την ένταση του ρεύματος μέχρι να λάβουμε δυναμικό στο μέγιστο του εύρους του. Μετά ανεβάζουμε την ένταση κατά 20% της προηγούμενης (υπερμέγιστο ερεθισμό) ακολούθως δίνουμε μια σειρά (5) πέντε υπερμεγίστων ερεθισμών 3Hz και καταγράφουμε τα λαμβανόμενα μυϊκά δυναμικά. Μετά από ένα λεπτό δίνουμε μια δεύτερη παρόμοια σειρά ερεθισμών. Καταγράφουμε πάλι τα δυναμικά. Κατόπιν δίνουμε υπερμέγιστα ερεθίσματα πέντε πάλι στον αριθμό συχνότητας 10Hz και στην συνέχεια τετανικό ερέθισμα > ή =30Hz και καταγράφουμε τα λαμβανόμενα δυναμικά. Αμέσως μετά και μετά ½ και 1 λεπτό επαναλαμβάνουμε καταγραφή στα 3Hz από 5 ερεθίσματα 158. Στην συνεχεία μετρούμε το εύρος των δυναμικών τα οποία φυσιολογικά μέσα σε μία πεντάδα ή από την μια στην άλλη ή μεταξύ πρώτης και τελευταίας δεν έχουν διαφορά ύψους μεγαλύτερη του 10%. Σε ένα φυσιολογικό άτομο το τελευταίο δυναμικό μπορεί να είναι ίσο, ελάχιστα μειωμένο (<10%του αρχικού του εύρους ) ή και λίγο υψηλότερο του πρώτου ( λόγω της όδωσης απελευθέρωσης ΑΚΧ και λόγω της αύξησης των ιόντων από την δοκιμασία επαναληπτικού ερεθισμού ). Στην μυασθένεια το τελευταίο δυναμικό κάθε σειράς είναι μικρότερο του πρώτου >10%. Μετά την άσκηση ή την τετανική σύσπαση μπορεί να προκληθεί μία πρόσκαιρη όδωση του δυναμικού, γρήγορα όμως αναφαίνεται πάλι η μείωση του, στους επόμενους ερεθισμούς των 3Hz 159. Η δοκιμασία των επαναληπτικών ερεθισμών στις μικρές και μεγάλες συχνότητες χαρακτηρίζεται σαν θετική εφόσον παρατηρείται αυτή η μείωση του εύρους του δυναμικού 160. Είναι δε χαρακτηριστικό ηλεκτροδιαγνωστικό εύρημα της μυασθένειας σε ποσοστό που κυμαίνεται από 50-80%. 158 Στο σύνδρομο Lambert-Eaton το μυϊκό δυναμικό είναι αρχικά χαμηλό και σε ερεθίσματα σε σειρά συχνότητας 3Hz χαμηλώνει ακόμα περισσότερο. Είναι δηλαδή 20

21 όπως στην μυασθένεια. Σε υψηλής όμως συχνότητας ερεθισμούς (> ή = 10 ) ή μετά από μικρής διάρκειας κόπωση του μυός για δευτερόλεπτα επέρχεται σημαντική αύξηση του εύρους του δυναμικού ( %). Eαν η μέθοδος εφαρμοσθεί σε κάποιο μικρό μυ του χεριού αποβαίνει θετική σε ποσοστό 50% των μυασθενικών. Η καταγραφή από κεντρομελικό μυ δικέφαλο βραχιόνιο, δελτοειδή) δίνει θετικά αποτελέσματα στο 65% των περιπτώσεων ενώ για τους μυς του προσώπου φθάνει το 80%. Η έκπτωση του εύρους του δυναμικού στις χαμηλές συχνότητες χαρακτηρίζει τις παθήσεις της νευρομυικής σύναψης μπορεί όμως να παρατηρηθεί και στην νόσο του Charcot,στις μυοτονίες, στην περιοδική παράλυση και στην νόσο του Mc Ardle. Ηλεκτρομυογράφημα Μεμονωμένης Μυικής Ινας (φαινόμενο Jitter). Είναι μεγάλης διαγνωστικής αξίας για τις παθήσεις της νευρομυικής σύναψης και ειδικότερα για την μυασθένεια. Χρησιμοποιείται κατάλληλο ηλεκτρόδιο, καταγράφονται δε δυναμικά χωριστών μυϊκών ινών της ίδιας κινητικής μονάδας 161. Αυτό που έχει σημασία και μετράται, είναι ο χρόνος μεταξύ των δυο καταγραφομένων δυναμικών. Ο χρόνος αυτός υπολογίζεται συνεχώς σε διαδοχικά επαναλαμβανόμενες εκπυρσοκροτήσεις διαφορετικών ζευγών δυναμικών και φυσιολογικά παραλλάσσει από msec. Το φαινόμενο αυτό καλείται Jitter. Μελετώντας ένα μυ παρακολουθούμε διάφορα ζεύγη δυναμικών μυϊκών ινών να εκπυρσοκροτούν και κάθε φορά καταγράφουμε τις μεταξύ των χρονικές αποστάσεις. Στην συνέχεια προβαίνουμε σε ανάλυση των δεδομένων και σε δημιουργία ιστογράμματος. Ανευρίσκεται μέσος όρος του Jitter και ο αριθμός των ζευγών που το Jitter τους, ξεπέρασε τα 50 msec. Η δοκιμασία αυτή γίνεται συνήθως από τον εκτείνοντα τους δακτύλους, τον δελτοειδή και στην οφθαλμική μυασθένεια από τον μετωπιαίο μυ ή τον σφιγκτήρα των βλεφάρων. Το φαινόμενο Jitter είναι παθολογικό στις περισσότερες νόσους της νευρομυικής σύναψης αλλά ανωμαλίες του Jitter ανευρίσκονται και σε καταστάσεις απονεύρωσης, επανανεύρωσης και σε ορισμένες νευροπάθειες. Eάν δε σ αδύνατο μυ βρεθεί φυσιολογικό το Jitter τότε αποκλείεται η μυασθένεια. Συγκριτικά μελετώντας την διαγνωστική αξία του ΗΜΓ μεμονωμένης μυϊκής ίνας και των αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ΑΚΧ τονίζονται τα εξής ) Σε επιτυχώς θεραπευμένη μυασθένεια το Jitter είναι παθολογικό στο 74% των περιπτώσεων ενώ τα αντισώματα είναι παθολογικά στο 65% 2) Σε μη καλώς ανταποκρινόμενες στην θεραπεία περιπτώσεις το Jitter είναι παθολογικό στο 100% ενώ τα αντισώματα στο 76%. 3) Στην οφθαλμική μορφή το Jitter είναι παθολογικό στο 92% των περιπτώσεων ενώ τα αντισώματα είναι θετικά στο 57% των περιπτώσεων. 21

22 Γ.Αντισώματα κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης Η βαριά μυασθένεια οφείλεται στην δράση ειδικών αντισωμάτων τα οποία προκαλούν απώλεια ή αδρανοποίηση των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης στην νευρομυική σύναψη 96,100. Η παραγωγή των αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης εξαρτάται από τα Τ λεμφοκύτταρα 100,106. Η αιτία δε παραγωγής τους δεν έχει αποκαλυφθεί.. Ο έλεγχος των αντισωμάτων κατά των υποδοχέων της ακετυλοχολίνης αποτελεί μια πολύ καλή διαγνωστική εξέταση για την βαριά μυασθένεια αν και παρουσιάζει δύο σοβαρά μειονεκτήματα. Α) Στο 15% των ασθενών δεν ανιχνεύονται αντι-achr αντισώματα Β)Η συγκέντρωση των αντισωμάτων δεν συσχετίζεται με την βαρύτητα της νόσου. Αντισώματα έναντι του υποδοχέα της ΑΚΧ ανιχνεύονται στο 85% των ασθενών που πάσχουν από γενικευμένη μυασθένεια 163. Η ανίχνευση τους γίνεται με ραδιοανοσολογικό προσδιορισμό, θεωρείται δε η ασφαλέστερη μέθοδος για την διάγνωση της μυασθένειας 164. Ο έλεγχος γίνεται με την χρήση εκχυλισμάτων είτε μυών από ακρωτηριασμένα πόδια είτε πιο πρόσφατα από καλλιέργειες σειρών ανθρωπίνων μυϊκών κυττάρων. Οι υποδοχείς της ακετυλοχολίνης αυτών των εκχυλισμάτων ραδιοσημαίνονται έμμεσα με απλή επώαση με α-bungarotoxin προσημασμένη με I 125. Το ραδιοσεσημασμένο εκχύλισμα επωάζεται με τον υπό εξέταση ορό 163. Ακολουθεί επώαση με αντι-ανοσοσφαιρινικό ορό ο οποίος καθιζάνει τις ανθρώπινες ανοσοσφαιρίνες συμπαρασύροντας και τους προσδεμένους σε αυτές σημασμένους υποδοχείς. Από την ποσότητα της ραδιενέργειας στο ίζημα υπολογίζεται εύκολα η συγκέντρωση των αντισωμάτων στον ορό η οποία δίνεται σε n moles/lt 163. Συγκέντρωση αντισωμάτων ίση ή μεγαλύτερη του 1ηmoles/L θεωρείται θετική για μυασθένεια,συγκέντρωση μικρότερη των 0,4n moles/l είναι αρνητική ενώ συγκέντρωση μεταξύ αυτών των τιμών είναι αμφίβολα θετική. Γενικά σε υγιή άτομα δεν ανιχνεύονται αντισώματα κατά των υποδοχέων εκτός των κάτωθι εξαιρέσεων 96, Α) Τα περισσότερα νεογέννητα από μυασθενικές μητέρες φέρουν αντισώματα κατά των υποδοχέων της ΑΚΧ από τις μητέρες τους χωρίς όμως να εμφανίζουν συμπτώματα βαρείας μυασθένειας 167 με εξαίρεση το μυασθενικό σύνδρομο των νεογνών που παρατηρείται σε ποσοστό 15% των ζωντανών νεογνών των μυασθενικών μητέρων. Β) Μυασθενικοί ασθενείς σε ύφεση συνεχίζουν να έχουν αντισώματα κατά των υποδοχέων της ΑΚΧ

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ

ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ 1 ΛΕΙΣΟΤΡΓΙΚΕ ΔΙΑΣΑΡΑΧΕ ΘΤΡΕΟΕΙΔΟΤ Μήπως τελευταία νιώθετε υποτονικά, ή βρίσκεστε συνεχώς σε υπερένταση; Νυστάζετε συνεχώς και ενώ δεν έχετε αλλάξει τις διατροφικές σας συνήθειες, παίρνετε πολύ εύκολα

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΠΑΘΕΙΕΣ-ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Β ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΜΥΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΜΥΟΠΑΘΕΙΕΣ-ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Β ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΜΥΟΠΑΘΕΙΕΣ ΜΥΟΠΑΘΕΙΕΣ-ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Κ. ΤΣΙΒΓΟΥΛΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ Β ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΠΑ ΜΥΟΠΑΘΕΙΕΣ Ι.Κλινική εικόνα µυοπαθειών Αδυναµία Το είδος και το στάδιο στο οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock

Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock Γιατί σε κάποιες περιπτώσεις, οι αλλεργίες μπορεί να είναι θανατηφόρες; Το αλλεργικό shock 1 Τι συμβαίνει στο σώμα σας σε μια αλλεργική αντίδραση; Μια ξένη ουσία εισέρχεται μέσω της τροφής στο σώμα Τα

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου

2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου 2. Μεμβρανικά δυναμικά του νευρικού κυττάρου Στόχοι κατανόησης: Διαφορά δυναμικού της κυτταρικής μεμβράνης ενός νευρικού κυττάρου: Τί είναι; Πώς δημιουργείται; Ποιά είδη διαφοράς δυναμικού της μεμβράνης

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Εγκεφαλικές συζυγίες Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος ΙΙ. Οπτικό νεύρο οπτική οξύτητα (φώς, αντικείμενα, ειδικοί πίνακες) ΔΔ Διαθλαστικές ανωμαλίες Ελάττωση της διαφάνειας των διαθλαστικών μέσων Βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Ο ΝΕΥΡΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛ.ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής ο Καθηγητής Γ.Ανωγειανάκις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1

ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER. της Σταυρούλας Β. Α1 ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER της Σταυρούλας Β. Α1 Σε αυτήν την εργασία θα μελετήσουμε τη νόσο του Alzheimer απαντώντας στα παρακάτω ερωτήματα: Τι είναι η νόσος του Alzheimer;...3 Ποια είναι τα αίτια εμφάνισής της;...6

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Φυσιολογική κίνηση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών λειτουργίας του θυρεοειδούς σε ενήλικες Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) Εργαστήριο Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών για εργαστηριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Θέμα Α Μονάδες 25 Α1.

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ Έκταση και σημασία Στα μικρά μηρυκαστικά πολύ συχνές Για 2005 το 50 % στην κλινική Ιάσιμες και μη ιάσιμες Χρόνιες εγκεφαλoπάθειες - εγκεφαλίτιδες Ζωοανθρωπονόσοι Ιστορικό α) Είδος, ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

Μυοτονική Δυστροφία. Επισκόπηση: Τι είναι η Μυϊκή Δυστροφία;

Μυοτονική Δυστροφία. Επισκόπηση: Τι είναι η Μυϊκή Δυστροφία; Μυοτονική Δυστροφία: Επισκόπηση: Τι είναι η Μυϊκή Δυστροφία; Υπάρχουν διάφοροι τύποι μυϊκής δυστροφίας. Πρόκειται για ασθένειες των μυών που έχουν τρία κοινά χαρακτηριστικά: είναι κληρονομικές, είναι προοδευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ BOTOXTΩΝ ΡΥΤΙ ΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΕΡΙ ΡΩΣΙΑΣ Τι είναι το ΒΟΤΟΧ; Το ΒΟΤΟΧ είναι ίσως η πιο διαδεδομένη μέθοδος αντιμετώπισης της γήρανσης και των ρυτίδων σήμερα. Μόνο το 2005 και μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΤΡΑΧΕΙΟΣΤΟΜΙΑ. Μπάρδης Παναγιώτης 10522

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΤΡΑΧΕΙΟΣΤΟΜΙΑ. Μπάρδης Παναγιώτης 10522 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΕΣ ΜΕ ΤΡΑΧΕΙΟΣΤΟΜΙΑ Μπάρδης Παναγιώτης 10522 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ Οι Τεχνικές Διαχείρισης των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΠΑΘΗΣΕΙΣ - ΕΓΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΛΕΦΑΡΩΝ Δερματοχάλαση βλεφάρων Βλεφαροπλαστική Καθώς τα χρόνια περνούν τα βλέφαρα μπορεί να φαίνονται «γερασμένα» και «σακουλιασμένα», καθώς το δέρμα τους χαλαρώνει και «περισσεύει»,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΥΣΦΑΓΙΑΣ ΜΕ ΕΥΚΑΜΠΤΟ ΡΙΝΟΦΑΡΥΓΓΟΛΑΡΥΓΓΟΣΚΟΠΙΟ. By Dr. KYRIAKIDES Y. 09-Oct-13 1

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΥΣΦΑΓΙΑΣ ΜΕ ΕΥΚΑΜΠΤΟ ΡΙΝΟΦΑΡΥΓΓΟΛΑΡΥΓΓΟΣΚΟΠΙΟ. By Dr. KYRIAKIDES Y. 09-Oct-13 1 By Dr. KYRIAKIDES Y. 09-Oct-13 1 ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΠΟΣΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΦΑΡΥΓΓΙΚΗ ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ 09-Oct-13 2 ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΦΑΓΙΑΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΑΝΑΤΟΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΕΣ ΝΟΣΟΙ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϊατρική τεχνολογία

Βιοϊατρική τεχνολογία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Βιοϊατρική τεχνολογία Ενότητα 3: Μεμβράνες - Ηλεκτρικά δυναμικά, Νευρικό & μυϊκό σύστημα Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr ΕΕΔΙΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα

Ώριμη Ηλικία. Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Ώριμη Ηλικία Ενημέρωση και Πρόληψη για τα συχνότερα νοσήματα Οστεοπόρωση Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι η προοδευτική απώλεια

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος;

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ 3 Η ινομυαλγία είναι συχνό, επώδυνο σύνδρομο των μυών, των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Συχνά, υπάρχουν συμπτώματα κόπωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος Βασικές Αρχές Έλεγχος της πυραµιδικής οδού µε το Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισµό:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Κοτσικόρος Νικόλαος Ειδικευόµενος Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός» ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ 1. Ιδιοπαθής αχαλασία 2. Ιδιοπαθής

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

ΣΕΝΑΡΙΟ 1 Παρουσία σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 Ώρα ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΡΙΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΦΑΣΗΣ ΙΙ 1 ος ΧΡΟΝΟΣ Χειμερινό Εξάμηνο 9 πμ-10πμ ΣΕΝΑΡΙΟ 1 σε ιατρική εξέταση - Εβδομάδα: 15/9/2014-19/9/2014 «Ιατρική Εξέταση» Ανατομική ορολογία (Ανατομία)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. γ 2. α 3. β 4. δ 5. δ Β. Ερωτήσεις σωστού - λάθους 1. Σωστό 2. Λάθος 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Α. Γ. Τζιούφας Αναπλ. Καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ο σύνδρομο Sjogren ή αυτοάνοση επιθηλιΐτιδα είναι ένα χρόνιο αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη

ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Γεωργίου Μανουσάκη Η κατανόηση του τρόπου δράσης ορισµένων ιχνοστοιχείων µπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία πολλών και σοβαρών ασθενειών όπως είναι η σχιζοφρένεια, η στειρότητα, οι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το γλαύκωμα;

Τι είναι το γλαύκωμα; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας. Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015

22-23-24 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ ΜΑΪΟΣ 2015 2 ΔΙΑΚΛΙΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ «Διαγνωστικά και θεραπευτικά διλήμματα στην ΣΚΠ Η Πολλαπλή Σκλήρυνση ως Νευρο-Ψυχιατρική νόσος» THE MET HOTEL Θεσσαλονίκη 22-23-24 ΜΑΪΟΣ 2015 Οι Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα