Εισαγωγή - Ορισµοί. Ανατοµία Αιθουσαίου Συστήµατος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εισαγωγή - Ορισµοί. Ανατοµία Αιθουσαίου Συστήµατος"

Transcript

1 Εισαγωγή - Ορισµοί Μια λοίµωξη, µια ειδική αρρώστια, ένα τραύµα, ή απλά το φυσικό γήρας µπορεί να προκαλέσει µια αλλαγή ή µείωση στα µηνύ- µατα του ενός ή και των δύο υπεύθυνων για την ισορροπία τµηµάτων του εσωτερικού αυτιού (αιθουσαίο σύστηµα). Τα µηνύµατα αυτά φτάνουν στον εγκέφαλο κι αφορούν την ισορροπία. Τα συµπτώµατα µιας τέτοιας αλλαγής ή µείωσης περιλαµβάνουν: τον ίλιγγο, τη διαταραχή της ισορροπίας, τη ψευδαίσθηση µετακίνησης µε τις γρήγορες κινήσεις της κεφαλής, ή µια οπτικά προκαλούµενη ναυτία 3. Τα παραπάνω συµπτώµατα µπορούν να αποδοθούν σε µια αιθουσοπάθεια - αποδίδοντας τον αγγλικό όρο, vestibulopathy. Μια τέτοια πάθηση µπορεί να περιγραφεί ως µια αλλαγή ή µείωση της λειτουργίας ενός εκ των δύο περιφερικών αιθουσαίων µηχανισµών. Η πραγµατική αιθουσοπάθεια είναι λιγότερη σηµαντική από τους προκλητικούς ερεθισµούς των συµπτωµάτων. Έτσι, ανεξάρτητα από το αν µια αιθουσοπάθεια έχει προέλθει από λαβυρινθίτιδα, αιθουσαία νευρίτιδα, νόσο του Meniere, ή ακόµη κι από µια εγχειρητική διαδικασία όπως µια αιθουσαία νευρεκτοµή, είναι η εκδήλωση της δυσλειτουργίας που θα θεραπευτεί 11. Ως ισορροπία χαρακτηρίζεται ο συνδυασµός (α) του αντανακλαστικού ελέγχου της θέσης της κεφαλής και του σώµατος ως προς το περιβάλλον, (β) του αντανακλαστικού ελέγχου της µυϊκής συνεργασίας σε σχέση µε την κίνηση του περιβάλλοντος και (γ) της φλοιϊκής ετοιµότητας που είναι απαραίτητη για την εκούσια ρύθµιση της στάσης του σώµατος 11. Ίλιγγος είναι η ψευδαίσθηση του ασθενούς ότι τα γύρω αντικείµενα περιστρέφονται ή κινούνται. Ο ίλιγγος που προκαλείται από βλάβη του στατικού οργάνου λέγεται αιθουσαίος ή λαβυρινθικός ίλιγγος και περιλαµβάνει µια µεγάλη κλίµακα διαβαθµίσεων σε σχέση µε τη µορφή, την ένταση και τη διάρκειά του. Αν µε τον ίλιγγο υπάρχει ναυτία και έµετος, έντονη παρέκκλιση στο βάδισµα και τάση του αρρώστου να αποφεύγει να κουνήσει το κεφάλι του ή να δει σε µια ορισµένη κατεύθυνση (από φόβο µήπως ο ίλιγγος αυξηθεί ή, αν έχει καταπαύσει, µήπως ξαναρχίσει) τότε ο ίλιγγος είναι πιθανώς περιφερικής προέλευσης 5. Νυσταγµός είναι οι ρυθµικές παλίνδρο- µες κινήσεις των βολβών των οφθαλµών που χαρακτηρίζονται από µια βραδεία απόκλιση των οφθαλµών προς τη µία πλευρά (βραδεία φάση) και µια ταχεία επαναφορά στην αρχική τους θέση (ταχεία φάση) 11. Όπως και ο αυτόµατος νυσταγµός έτσι και οι διαταραχές της ισορροπίας είναι αποτέλεσµα ασυµµετρίας του τόνου µεταξύ των δύο λαβυρίνθων. Οι αποκλίσεις του σώµατος εκδηλώνονται προς την πλευρά της βραδείας φάσης του νυσταγµού, δηλαδή προς την πλευρά του πάσχοντος λαβύρινθου ή γενικά προς την αντίθετη από την υπερισχύουσα πλευρά εκ των δύο λαβυρίνθων 11. Ανατοµία Αιθουσαίου Συστήµατος Ο οπίσθιος λαβύρινθος (οι τρεις ηµικύκλιοι σωλήνες και η αίθουσα µε το σφαιρικό και ελλειπτικό κυστίδιο), σε συνεργασία µε την αίσθηση της όρασης και την εν τω βάθει αισθητικότητα, είναι ο κατ εξοχήν ισορροπιστής του σώµατος, προσανατολίζοντας επιπλέον τον άνθρωπο στο χώρο 4,5,6,7. Το αιθουσαίο σύστηµα (σχ. 1), µέρος του οποίου αποτελεί ο οπίσθιος λαβύρινθος, διακρίνεται σε περιφερικό και κεντρικό τµήµα 5. Το περιφερικό τµήµα (περιφερικός αιθουσαίος νευρώνας) αποτελούν οι αισθητικοί υποδοχείς των ηµικυκλίων σωλήνων και της αίθουσας (ακουστικές ακρολοφίες και κηλίδες), το αιθουσαίο γάγγλιο του Scarpa και το αιθουσαίο νεύρο µέχρι τους τρεις αιθουσαίους πυρήνες (Schwalbe, Bechterew, Deiters) 5. Το κεντρικό τµήµα (κεντρικός αιθουσαίος νευρώνας) αποτελούν οι συνδέσεις των αιθουσαίων πυρήνων και των νευροφυτικών κέντρων µε το δικτυωτό σχηµατισµό, την παρεγκεφαλίδα, το νωτιαίο µυελό, τους πυρήνες των οφθαλµοκινητικών µυών και το φλοιό των ηµισφαιρίων 5.

2 Σχήµα 1: Περιφερικό και κεντρικό τµήµα του αιθουσαίου συστήµατος. Το αιθουσαίο σύστηµα συνιστά µια πολύπλοκη συσκευή µε ιδιαίτερη σηµασία τόσο για την ισορροπία του σώµατος και της κεφαλής όσο και για τον έλεγχο των κινήσεων των µατιών στο χώρο. Αποτελείται από πληθώρα περιφερικών υποδοχέων, σχετικά µεγαλύτερων συγκριτικά µε άλλα συστή- µατα, που συγκροτούν το λεγόµενο λαβυρίνθειο σύστηµα 5,11. Μέσω αυτού και σε συνεργασία µε άλλες περιοχές επηρεάζει σηµαντικά το µυϊκό τόνο, διατηρεί την οπτική προσήλωση, την κατευθυντικότητα στο χώρο, τον προσανατολισµό του σώµατος και της κεφαλής και επιδρά στη µαθησιακή και συναισθηµατική ανάπτυξη 10. Παθολογία Αιθουσαίου Συστήµατος Οι συνηθέστερες αιτίες παθογένειας του εσωτερικού αυτιού που προκαλούν διαταραχή της ισορροπίας είναι η νόσος του Meniere, η νευρίτιδα του αιθουσαίου νεύρου και ο καλοήθης παροξυσµικός ίλιγγος µετάθεσης της κεφαλής. Ο τελευταίος δεν αφορά την ύλη του παρόντος άρθρου καθώς η φυσική αποκατάστασή του δεν ανήκει στο πεδίο της φυσικοθεραπευτικής παρέµβασης 3,9,11,12,26,30. Νόσος Του Meniere Η νόσος του Meniere είναι πάθηση του µεµβρανώδους λαβύρινθου που χαρακτηρίζεται από κρίσεις ιλίγγου, αυξοµειούµενη νευροαισθητηριακή βαρηκοΐα και εµβοές. Το κύριο σύµπτωµα είναι οι κρίσεις ιλίγγου που διαρκούν αρκετά λεπτά ή ώρες. Οι κρίσεις συνδυάζονται µε συµπτώµατα από το φυτικό νευρικό σύστηµα όπως η ναυτία και ο εµετός 5,8,11. Νευρίτιδα Του Αιθουσαίου Νεύρου Η οξεία µονόπλευρη αιθουσαία παράλυση, γνωστή και ως αιθουσαία νευρίτιδα (από τον Ruttin, το 1909), είναι η δεύτερη

3 αιτία πρόκλησης περιφερικού ιλίγγου. Τα συµπτώµατα είναι η οξεία εµφάνιση σφοδρού και µεγάλης διάρκειας ιλίγγου, µε αυτόµατο νυσταγµό, διαταραχή της ισορροπίας του σώµατος, ναυτία και εµετό 5,8,11. ιάγνωση ιαφορική διάγνωση των περιφερικών αιθουσαίων παθήσεων µπορεί να γίνει αδρά µε γνώµονα το σύµπτωµα του ιλίγγου. Ο ίλιγγος σε αιθουσαία νευρίτιδα επέρχεται αιφνίδια και σταδιακά εξασθενεί µετά από ηµέρες ή εβδοµάδες. Στη νόσο του Meniere ο ίλιγγος υποτροπιάζει κατά ακανόνιστα χρονικά διαστήµατα, διαρκεί λίγα λεπτά της ώρας ή ώρες και υποχωρεί απότοµα 5,8. Θεραπευτική Αντιµετώπιση Η θεραπεία της νόσου του Meniere είναι συνήθως συντηρητική και σε ορισµένες περιπτώσεις χειρουργική και γενικά, στοχεύει λοιπόν στην αντιµετώπιση της οξείας κρίσης, την προφύλαξη από νέα επεισόδια και τη βελτίωση ή διατήρηση της ακοής και της αιθουσαίας λειτουργίας σε λειτουργικά επίπεδα. Μέχρι στιγµής, οι φαρµακευτικές και χειρουργικές µέθοδοι αντιµετώπισης έχουν αποδειχθεί επαρκείς για την επίτευξη των δύο πρώτων στόχων. Για τον τρίτο στόχο, ωστόσο, απαιτείται συχνά η συνδροµή της φυσικοθεραπευτικής παρέµβασης µέσω της λεγόµενης αιθουσαίας αποκατάστασης, που αναλύεται παρακάτω 5,8,11. Για τη θεραπεία της αιθουσαίας νευρίτιδας απαιτείται κατάκλιση του ασθενούς και χορήγηση φαρµάκων που καταστέλλουν τη λειτουργία του λαβύρινθου για την αντι- µετώπιση των υποκειµενικών συµπτωµάτων 5,8. Με τη θεραπεία αυτή η νόσος συνήθως υποχωρεί και οι ασθενείς, ιδιαίτερα της νεαρής και µέσης ηλικίας, αποκαθίστανται προοδευτικά πλήρως µέσα σε λίγες εβδο- µάδες 11. Είναι όµως δυνατό, η λειτουργία του οπίσθιου λαβύρινθου µετά τη θεραπεία να µην επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα. Στην περίπτωση αυτή, η αποκατάσταση της ισορροπίας του σώµατος λαµβάνει χώρα µέσω του φαινοµένου της κεντρικής αντιρρόπησης. Εάν µετά τη φάση της κεντρικής αντιρρόπησης επέλθει επαναλειτουργία του λαβυρίνθου, τότε εµφανίζεται κατά τη φάση της ανάνηψης αυτόµατος νυσταγµός προς την πάσχουσα πλευρά - νυσταγµός αποκατάστασης 3,10. Γενικά, η βασική αντιµετώπιση της αιθουσαίας νευρίτιδας είναι συµπτωµατική, ώστε να απαλλάσσει τον άρρωστο από τα σφοδρά συµπτώµατα του φυτικού νευρικού συστήµατος, να διευκολύνει την ταχεία αντιρρόπηση του κεντρικού νευρικού συστήµατος µε την όσο δυνατό γρηγορότερη κινητοποίηση του αρρώστου και την επάνοδό του στις φυσιολογικές καθηµερινές δραστηριότητες 3,9,11. Η προαγωγή της κεντρικής αντιρρόπησης επιτυγχάνεται µε τη γρήγορη κινητοποίηση του αρρώστου και τις ειδικές ασκήσεις αποκατάστασης του αιθουσαίου συστήµατος. Ο άρρωστος αρχικά ωθείται να στρέψει το βλέµµα του γύρω του. Ακολούθως και όσο είναι ακόµη κλινήρης, του δίνονται οδηγίες να κινεί το κεφάλι του και τέλος, να κάθεται στο κρεβάτι, να σηκώνεται και να αναλαµβάνει τις καθηµερινές δραστηριότητές του, όσο το δυνατό ταχύτερα. Αν η αποκατάσταση επιβραδύνεται, συστήνονται οι ασκήσεις αποκατάστασης της διαταραχής της ισορροπίας οι οποίες είναι έτσι σχεδιασµένες, ώστε σταδιακά να εκθέτουν τον άρρωστο σε ολοένα και δυσκολότερες καταστάσεις οφθαλµοκίνησης και κίνησης του σώµατος, µε αποτέλεσµα να διευκολύνεται η επανάκτηση του ελέγχου της στατικής και κινητικής σωµατικής ισορροπίας, σε συνδυασµό µε την αποκατάσταση της διαταραχής του αιθουσο - οφθαλµικού αντανακλαστικού 3,9,10,11. Είναι πλέον τελείως αποδεκτό ότι η έγκαιρη κινητοποίηση και η συστηµατική εκτέλεση ειδικών ασκήσεων από τον ασθενή µε ίλιγγο και διαταραχή της ισορροπίας αποτελούν τον καλύτερο τρόπο για την αντιµετώπιση αυτών 2,3,9.

4 Φυσικοθεραπευτική Παρέµβαση -Αιθουσαία Αποκατάσταση Η αιθουσαία αποκατάσταση εισήλθε τα τελευταία χρόνια στο χώρο της θεραπείας των ασθενών µε χρόνια, δυσεπίλυτα προβλήµατα ισορροπίας και κινητικότητας ως µια εναλλακτική αλλά επιτυχής προσέγγιση. Αυτή η στρατηγική αντιµετώπισης των αιθουσαίων διαταραχών εφαρµόζεται και διδάσκεται πλέον σε κορυφαία ιατρικά και πανεπιστηµιακά ιδρύµατα ανά τον κόσµο και οι ασθενείς µπορούν να επιστρέψουν στην προηγούµενη, κανονική ζωή τους χωρίς τα προβλήµατα της ισορροπίας που τους καθιστούσαν σχεδόν ανάπηρους 3,9. Ιστορική Αναδροµή Παρότι η αιθουσαία αποκατάσταση έχει µόλις πρόσφατα κερδίσει την παγκόσµια αποδοχή και προσοχή, η κεντρική ιδέα ότι οι συντονισµένες µε τους οφθαλµούς ασκήσεις της κεφαλής και του σώµατος αποτελούν θεραπεία για αιθουσαίες διαταραχές είναι, ουσιαστικά, πενήντα χρονών. Στα µέσα της δεκαετίας του 1940, ένας Άγγλος ωτορινολαρυγγολόγος, ο Cawthorne (1944), παρατήρησε ότι κάποιοι ασθενείς του που παρουσίαζαν ίλιγγο βελτιώθηκαν ή ανάρρωσαν γρηγορότερα µετά από εκτέλεση γρήγορων κινήσεων της κεφαλής. Σε συνεργασία µε ένα φυσικοθεραπευτή, τον Cooksey (1946), ανέπτυξαν µια αγωγή ασκήσεων που µε µερικές τροποποιήσεις χρησιµοποιείται ακόµη και σήµερα. Οι αρχικές µελέτες έδειξαν ότι η εφαρµογή µιας τέτοιας κινησιοθεραπείας είχε αποτέλεσµα µόνο σε περιπτώσεις περιφερικών αιθουσαίων βλαβών. Πρόσφατες µελέτες όµως έχουν δείξει ότι αυτές οι ασκήσεις έχουν εφαρµογή τόσο σε περιπτώσεις περιφερικών όσο και κεντρικών βλαβών 19,22,25,31. Από τότε που το ενδιαφέρον και η έρευνα της αιθουσαίας αποκατάστασης αναπτύχθηκε, στα µέσα της δεκαετίας του 1980, εκατοντάδες άρθρων έχουν εκδοθεί σε ωτορινολαρυγγολογικά, νευρολογικά και φυσικοθεραπευτικά περιοδικά έντυπα. Τα επικρατέστερα συµπεράσµατα αυτών των µελετών αναφέρονται στα οφέλη που αποκοµίζουν οι ασθενείς µε αιθουσαία διαταραχή µέσα από αυτή την αντιµετώπιση 12,13,14,15,17,18,20, 21,33. Ξεκινώντας περίπου στις αρχές του 1980, η πραγµατική ανανέωση και επιστη- µονική προσέγγιση της αιθουσαίας αποκατάστασης άρχισε µε την εργασία των Brandt και Daroff (1980) και των Norre και De Werdt (1980) οι οποίοι και πρώτοι σχεδίασαν θεραπευτικά πρωτόκολλα κι ανέφεραν την αποτελεσµατικότητα αυτής της αντι- µετώπισης σε ασθενείς µε περιφερική αιθουσαία δυσλειτουργία. Κατά τα µέσα της δεκαετίας του 1980, πολλοί άλλοι όπως ο Horrak, ο Shumway - Cook, ο Norre και ο Beckers ακολούθησαν. Ως τα τέλη της δεκαετίας και ως σήµερα, οι εργασίες των Herdman, Shepherd, Telian και Smith - Wheelock έχουν αποδώσει πολλά στην αποτελεσµατικότητα της αιθουσαίας αποκατάστασης σε µια ευρεία ποικιλία αιθουσαίων και σχετικών µε την ισορροπία προβληµάτων 3,9,11. Προσαρµογή Και Υποκατάσταση Η αιθουσαία αποκατάσταση επιτυγχάνεται λόγω της πλαστικότητας του κεντρικού νευρικού συστήµατος, η οποία στηρίζεται κυρίως σε δύο µηχανισµούς, την προσαρµογή (adaptation) και την υποκατάσταση (substitution). Η προσαρµογή είναι η ικανότητα του κεντρικού νευρικού συστή- µατος να διορθώνει τη διαταραχή του αιθουσο - οφθαλµικού και των αιθουσονωτιαίων αντανακλαστικων, που προκύπτει µετά από αιφνίδια απώλεια της αιθουσαίας λειτουργίας µονόπλευρα. Η υποκατάσταση είναι η ικανότητα του κεντρικού νευρικού συστήµατος να αξιοποιεί άλλα κεντροµόλα ερεθίσµατα, εκτός των αιθουσαίων, όπως τα οπτικά και τα ερεθίσµατα από την εν τω βάθει αισθητικότητα, προκειµένου να είναι δυνατή η διατήρηση της ισορροπίας 2,3,9,10,11. Έτσι, ο σχεδιασµός των ειδικών ασκήσεων αιθουσαίας αποκατάστασης είναι τέ-

5 τοιος, ώστε να διευκολύνει τις φυσιολογικές διεργασίες προσαρµογής και υποκατάστασης του κεντρικού νευρικού συστήµατος, για να επιτευχθεί το βέλτιστο επίπεδο της τελικής αποκατάστασης της στατικής και δυναµικής ισορροπίας 3,27,28,32. Για να καταλάβει κανείς πώς η αιθουσαία αποκατάσταση αποδίδει και τους υποκείµενους διορθωτικούς µηχανισµούς της, είναι σηµαντικό να θυµάται ότι ο πρωταρχικός ρόλος του αιθουσαίου συστήµατος είναι να πληροφορεί τον εγκέφαλο πού βρίσκεται η κεφαλή. Εποµένως, το αιθουσαίο σύστη- µα αποτελεί µια εσωτερική αναφορά στον εγκέφαλο για το πού η κεφαλή προσανατολίζεται στο χώρο. Τα οπτικά και σωµατοαισθητικά συστήµατα, από την άλλη πλευρά, αποτελούν τις εξωτερικές αναφορές, παρέχοντας στον εγκέφαλο πληροφορίες σχετικές µε την κινητικότητα και σταθερότητα του περιβάλλοντος χώρου. Με αρµονική συνεργασία, τα συστήµατα αυτά εξασφαλίζουν τη φυσιολογική ισορροπία 11. Όταν υπάρχει µια διαµάχη µεταξύ των δύο συστηµάτων, εσωτερικής και εξωτερικής αναφοράς, το αποτέλεσµα είναι η ανακριβής δεκτικότητα ή ψευδαίσθηση της κίνησης. Το εισερχόµενο ερέθισµα από τους υποδοχείς κάποιου συστήµατος υπερισχύει των δύο άλλων συστηµάτων δηµιουργώντας την ανισορροπία ή τη ψευδαίσθηση της κίνησης 3,5,8. Η αιθουσαία αποκατάσταση χαρακτηρίζεται από τη θεραπευτική διαδικασία ενίσχυσης της κεντρικής αντιρρόπησης: 1. η προσαρµογή (adaptation). Το κεντρικό αιθουσαίο σύστηµα και ο εγκέφαλος µαθαίνουν να προσαρµόζονται στην ανισόρροπη είσοδο ερεθισµάτων από τους υποδοχείς του διαταραγµένου περιφερικού αιθουσαίου συστήµατος. Ο ρόλος του αιθουσο - οφθαλµικού αντανακλαστικού είναι να κρατά τα µάτια καθηλωµένα σε ένα στόχο κατά τις κινήσεις της κεφαλής. Εάν τα ερεθίσµατα από τα δύο εσωτερικά συστήµατα δεν είναι συγχρονισµένα το αποτέλεσµα είναι µια αίσθηση µετάκίνησης (αγγλικά, after - motion) µε κίνηση της κεφαλής. Επίσης, ένα πρωταρχικό στοιχείο του συστήµατος ισορροπίας το οποίο επηρεάζεται µε διαταραχή των δύο περιφερικών αιθουσαίων µηχανισµών είναι το αιθουσο - οφθαλ- µικό αντανακλαστικό 3,11. Ασκήσεις σταθεροποίησης του βλέµ- µατος ενισχύουν την επιστροφή του αιθουσο - οφθαλµικού αντανακλαστικού ώστε να εξαλειφθεί η αίσθηση της αµφιβληστροειδούς ολίσθησης που δηµιουργεί την εντύπωση της µετάκίνησης 2,3,9. 2. η υποκατάσταση (substitution). Ο ρόλος των αντισταθµίσεων όταν ένα ή περισσότερα κιναισθητικά συστήµατα απολεσθεί ή ζηµιωθεί είναι αρκούντως γνωστός. Το άτοµο που χάνει την όρασή του δεν αναπτύσσει καλύτερη ακοή, ούτε αυτό µε κώφωση αποκτά βελτιωµένη οπτική οξύτητα. Απλώς, χρησιµοποιούν τις εναποµένουσες αισθήσεις τους περισσότερο αποδοτικά. Ο πλεονασµός πολλαπλών αισθητικών ερεθισµάτων επιτρέπει τον άνθρωπο που δεν έχει στερηθεί τη δυνατότητα της επεξεργασίας τους να εκµεταλλευτεί όσα µπορεί, ακόµη κι όταν έχουν κάποια χαθεί. Έτσι, για ένα άτοµο που έχει χάσει την αιθουσαία λειτουργία του, η εξάρτηση από τα υπόλοιπα στοιχεία της ισορροπιστικής αισθητικότητας, για παράδειγµα τα αιθουσο - νωτιαία, αυχενο - νωτιαία και οπτικά ερεθίσµατα, πρέπει να διασφαλιστεί αξιόπιστα 3,9,11. Υπάρχουν πολλά πρωτόκολλα ασκήσεων από τα οποία µπορεί ένας θεραπευτής να επιλέξει και να συνθέσει ένα πρόγραµµα αιθουσαίας αποκατάστασης. Εφαρµόσιµες είναι επίσης και διάφορες παραλλαγές αυτών των πρωτοκόλλων, κυρίως στην κατεύθυνση της εξέλιξής τους. Οι ίδιοι οι ασθενείς, από τότε που θα ξεκινήσουν ένα πρόγραµ- µα, αναφέρουν συχνά ότι ανακαλύπτουν ποικίλους τρόπους µε το οποίους το παραλλάσσουν ώστε να είναι, πρακτικά για αυτούς, πιο ωφέλιµο 3,9,11. Η σωστή επιλογή ενός πρωτοκόλλου για κάποιο ασθενή είναι ίσως η σηµαντικότερη πρόκληση πριν τη διαδικασία της αποκατάστασης. Ένα επίσηµο πρόγραµµα µπορεί να σχεδιαστεί χρησιµοποιώντας τις φόρµες της αιθουσαίας αποκατάστασης ως οδηγό επιλογης των κατάλληλων πρωτοκόλλων, είτε

6 προσαρµογής, είτε υποκατάστασης, ή και των δύο. Καθώς η µέση χρονική διάρκεια µιας συνεδρίας κυµαίνεται από σαρανταπέντε (45) ως εξήντα (60) λεπτά, είναι ευνόητο ότι δε µπορεί κάθε πρωτόκολλο να περιληφθεί σε κάθε συνεδρία. Είναι σηµαντικό να εφαρµόζονται πρώτα τα πρωτόκολλα που οι ασθενείς µπορούν εύκολα να εκτελέσουν κι έπειτα να εργαστούν µε τα δυσκολότερα, έχοντας αποκτήσει την απαιτούµενη εµπειρία κι αυτοπεποίθηση της εξατοµικευµένης αποκατάστασής τους. Βοηθάει επίσης ο σχεδιασµός ενός προγράµ- µατος εκ µέρους του θεραπευτή για τουλάχιστον δύο έως τρεις συνεδρίες, ώστε εξελίσσοντας τη θεραπεία να υπάρχει ένα υπόβαθρο σύγκρισης και αξιολόγησης της διαδικασίας αποκατάστασης 3,9,13,15,26. Ο θεραπευτής πρέπει να γνωρίζει ότι πολλά από αυτά τα πρωτόκολλα θα προκαλέσουν τα συµπτώµατα του ασθενούς σε µεγαλύτερο βαθµό από ότι τα έχει βιώσει στην καθηµερινή του εµπειρία αφού έχει µάθει να αποφεύγει να πράττει ό,τι τον κάνει να νιώθει άσχηµα. Αξιολόγηση και επαναξιολόγηση απαιτείται για κάθε ένα από τα εφαρµοζόµενα πρωτόκολλα, ακόµη κι έπειτα από πολλές συνεχόµενες συνεδρίες, ώστε να εξασφαλιστεί η πραγµατική πρόοδος του ασθενούς κι η κατά το δυνατόν αφοµοίωσή τους στη λειτουργικότητά του 3,11. Για παράδειγµα, εάν ο ασθενής έχει ένα υποκείµενο, µη συσχετισµένο ορθοπαιδικό πρόβληµα που δεν του επιτρέπει να εκτελέσει κυκλικές ταλαντεύσεις, η ίδια υποκατάσταση µπορεί να αποκτηθεί µε το κάθισµα στη µπάλα. Ένας απαράβατος, πρωταρχικός κανόνας στην αιθουσαία αποκατάσταση είναι να παρέχεται - άσχετα από τις υποκειµενικές δυσκολίες του ασθενούς που απαιτούνται στη θεραπευτική διαδικασίαένα ασφαλές και ευχάριστο περιβάλλον µέσα στο οποίο θα πρέπει να εκτελέσει οποιοδήποτε πρωτόκολλο 2,3,9,10. Επειδή η ζάλη, ο ίλιγγος, και η κινητική αντίληψη είναι εντελώς υποκειµενικά, ο θεραπευτής οφείλει να αξιολογήσει την αναφορά του ασθενούς για το πώς και τι νιώθει. Υπάρχουν πολλές κλίµακες βαθµολόγησης (rating scales) που µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να καταγράψουν πώς νιώθει ο ασθενής. Μία πρώτη, απαραίτητη κλίµακα είναι αυτή της ζάλης, που επιτρέπει τον ασθενή να περιγράψει την αντίδρασή του µετά από την εφαρµογή ενός πρωτοκόλλου, βαθµολογώντας από µηδέν (0) την απουσία του συµπτώµατος - καθόλου ζάλη - έως πέντε (5) την πολύ έντονη ζάλη - πιο έντονη από οποιαδήποτε έχει βιώσει ποτέ 3,9,13,17,18,20,23. Η καταγραφή των αποτελεσµάτων µιας κλίµακας βαθµολόγησης πρέπει να αρχειοθετούνται από το θεραπευτή καθώς και από τον ασθενή που εκτελεί επιλεγµένα πρωτόκολλα στο σπίτι ή συµµετέχει σε ένα ατοµικό πρόγραµµα αποκατάστασης 3,9. Από τότε που ένας ασθενής έχει ολοκληρώσει αρκετές συνεδρίες χρησιµοποιώντας κάποιο πρωτόκολλο και βαθµολογεί µε ένα (1) ή µηδέν (0) στις κλίµακές του, ο θεραπευτής µπορεί να επεκταθεί και σε άλλα πρωτόκολλα. Οι εξαιρέσεις σε αυτό είναι το σύνολο των πρωτοκόλλων που χρησιµοποιείται για την ενίσχυση της σταθεροποίησης του βλέµµατος και τον επανασυντονισµό του VOR. Αυτά τα πρωτόκολλα θα προκαλέσουν πάντα τον ασθενή, έστω και ελάχιστα 3,9. Μια εύλογη ερώτηση που θέτουν οι ασθενείς είναι τι να περιµένουν από την αιθουσαία φυσική θεραπεία τους. Η πρόβλεψη ενός τέτοιου αποτελέσµατος, µια πρόγνωση δηλαδή της αποκατάστασης, είναι ένα σπουδαίο ζητούµενο. Η κλινική εµπειρία περισσοτέρων από εξακοσίων (600) ασθενών ενδεικνύει ότι η επιτυχία της θεραπείας είναι κυριότερα συνυφασµένη µε την υποκείµενη διάγνωση. Μελέτες για τη θεραπευτική αποτελεσµατικότητα που έχουν αναφερθεί από τους Shepard και Telian (1995), Herdman (1994), Norre και Beckers (1989) καθώς και άλλους, παρουσιάζουν πρόγνωση 90% βελτίωσης για υψηλής συχνότητας µη αντισταθµισµένη αιθουσοπάθεια, 85% βελτίωση για µονόπλευρη περιφερική αιθουσοπάθεια, 60% βελτίωση για αµφίπλευρη αιθουσαία απώλεια και 60% βελτίωση για κεντρικής αιτίας διαταραχή της ισορροπίας. Φυσικά, είναι αδύνατο να προβλεφθεί µε απόλυτη εκατοστιαία ακρίβεια (100%) τι να προσδοκά ο κάθε ασθενής ως ξεχωριστή µο-

7 νάδα, αλλά σίγουρα, κατηγοριοποιώντας το πρόβληµά του, υπάρχουν αρκετές ενδείξεις για να δοθεί ένα καλό προβλέψιµο αποτέλεσµα 3. Το είδος των ασκήσεων και το πρόγραµ- µα, που θα ακολουθήσει ο άρρωστος, εξαρτάται από τη διαταραχή που υπάρχει 3,9,11. Έτσι: 1. άρρωστοι µε µονόπλευρη αιθουσαία απώλεια που έχουν µόνο ευαισθησία στην κίνηση (διαταραχή του αιθουσο - οφθαλ- µικού αντανακλαστικού), χωρίς διαταραχή της ισορροπίας, εκτελούν ασκήσεις προσαρµογής, 2. άρρωστοι µε µονόπλευρη αιθουσαία απώλεια που έχουν ευαισθησία στην κίνηση (διαταραχή του αιθουσο - οφθαλµικού αντανακλαστικού), αλλά και διαταραχή της ισορροπίας (διαταραχή του αιθουσονωτιαίου αντανακλαστικού) εκτελούν ασκήσεις προσαρµογής και υποκατάστασης, 3. άρρωστοι που πάσχουν από αµφοτερόπλευρη αιθουσαία υπολειτουργία εκτελούν ασκήσεις υποκατάστασης, ώστε να µάθουν να αξιοποιούν κυρίως τα οπτικά ερεθίσµατα και την εν τω βάθει αισθητικότητα. ΚΥΚΛΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΙΟΥ 1. Ζητούµε από τον ασθενή να καθίσει αναπαυτικά σε µία καρέκλα και να κινήσει το κεφάλι του κυκλικά µε τα µάτια ανοιχτά. (το πηγούνι ακουµπά στο στέρνο, µετά το αριστερό αυτί στον αριστερό ώµο, µετά το κεφάλι πηγαίνει πίσω, µετά το δεξί αυτί στο δεξιό ώµο και τέλος το πηγούνι πάλι στο στέρνο). 2. Η άσκηση επαναλαµβάνεται φορές. 3. Κατόπιν, του ζητούµε να την εκτελέσει στρέφοντας το κεφάλι προς την αντίθετη φορά. 4. Όταν ο ασθενής εξοικειωθεί µε την άσκηση, του ζητούµε να την εκτελέσει µε τα µάτια κλειστά. Πρωτόκολλα Αποκατάστασης 3,9, 1 Ασκήσεις Προσαρµογής ΚΥΛΙΣΜΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ Ο ασθενής στέκεται ακουµπώντας την πλάτη στον τοίχο. 1. Του ζητούµε να γυρίσει προς τα αριστερά µέχρι το µπροστινό µέρος του σώµατός του να είναι σε επαφή µε τον τοίχο. 2. Με τον ίδιο τρόπο του ζητούµε να γυρίσει προς την ίδια κατεύθυνση ώστε η πλάτη του να ακουµπήσει και πάλι στον τοίχο. 3. Η άσκηση συνεχίζεται µέχρις ότου ο ασθενής καλύψει όλο το µήκος του τοίχου. Τότε σταµατά για λίγο µέχρις ότου ανακτήσει καλά την ισορροπία του. 4. Η άσκηση επαναλαµβάνεται µε τον ίδιο τρόπο άλλα µε αντίθετη φορά στροφής (προς τα δεξιά). Σηµείωση: Η άσκηση είναι αποτελεσµατικότερη όταν ο ασθενής στρέφει το σώµα προς την πλευρά του λαβυρίνθου που υπολειτουργεί. ΡΑΜΠΑ 1. Βοηθήστε τον ασθενή να ανεβεί στη ράµπα. 2. Ζητούµε από τον ασθενή να αρχίσει να βηµατίζει πάνω στη ράµπα, µε τα πέλµατα σε µικρή απόσταση µεταξύ τους. 3. Ζητούµε από τον ασθενή να προσπαθεί να µην κοιτάζει κάτω.

8 4. Όταν φτάσει στην άκρη της ράµπας του ζητούµε να κοιτάξει κάτω και να κατεβεί προσεκτικά. 5. Η άσκηση επαναλαµβάνεται και αντίστροφα. 2. Αφήνουµε αρκετό χρόνο στον ασθενή ώστε να ανακτήσει καλά την ισορροπία του. 3. Η άσκηση επαναλαµβάνεται αρκετές φορές σε κάθε συνεδρία. 3-4 µέτρα ΒΑ ΙΣΜΑ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΕΜΠΟ ΙΑ 1. Τοποθετήστε στο πάτωµα διάφορα αντικείµενα µεγάλα ώστε να λειτουργούν ως εµπόδια και κάποια µικρότερα ώστε να µπορεί ο ασθενής, αν χρειαστεί να περάσει πάνω από αυτά (π.χ. καρέκλα, µαξιλάρια, καλαθάκι απορριµµάτων, µπάλα κ.ο.κ.). 2. Ζητούµε από τον ασθενή να περπατήσει ανάµεσα από τα αντικείµενα - εµπόδια σε µία πορεία που του καθορίζουµε εµείς και µπορεί να αλλάζει κάθε φορά. 3. Καθώς ο ασθενής βελτιώνεται, του ζητούµε να σκύβει και να µαζεύει τα µικρότερα αντικείµενα. ΒΗΜΑΤΑ ΜΕ ΣΤΡΟΦΕΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΙΟΥ 1. Ζητούµε από τον ασθενή να αρχίσει να περπατά µε κανονικό ρυθµό. 2. Αφού κάνει τρία βήµατα του ζητούµε να γυρίσει το κεφάλι δεξιά συνεχίζοντας να περπατά ίσια. 3. Μετά τα επόµενα τρία βήµατα του ζητούµε να γυρίσει το κεφάλι αριστερά συνεχίζοντας να βαδίζει ίσια. Η άσκηση επαναλαµβάνεται αρκετές φορές σε κάθε συνεδρία. µπροστά αριστερά δεξιά ΣΑΚΚΑ ΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΤΙΩΝ ΒΑ ΙΣΜΑ-ΣΤΑΜΑΤΗΜΑ 1. Ζητούµε από τον ασθενή να περπατήσει για 3-4 µέτρα και να σταµατήσει απότοµα όταν του το ζητήσουµε. 1. Ο ασθενής κάθεται αναπαυτικά σε µία καρέκλα. Του δίνουµε να κρατήσει σε κάθε χέρι του ένα τραπουλόχαρτο (φιγούρες) στο ύψος των µατιών του και σε απόσταση µεταξύ τους περίπου 40 εκατοστά. 2. Του ζητούµε να κρατήσει ακίνητο το κεφάλι του και να κοιτάζει γρήγορα από το ένα τραπουλόχαρτο στο άλλο. Η άσκηση επαναλαµβάνεται φορές. 3. Καθώς βελτιώνεται, µε την επανάληψη της άσκησης, του ζητούµε να προσπαθήσει να εστιάζει

9 το βλέµµα σε λεπτοµέρειες της φιγούρας, όπως το στόµα, η µύτη κ.τ.λ. 4. Η άσκηση επαναλαµβάνεται µε τον ασθενή να κρατά τα χαρτιά το ένα κάτω από το άλλο και σε διαγώνια θέση µεταξύ τους. ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΙΟΥ 1. Ο ασθενής κάθεται αναπαυτικά σε µία καρέκλα. 2. Έχει την πλάτη ίσια και του ζητούµε να γυρίζει γρήγορα το κεφάλι και κοιτώντας δεξιά, µετά αριστερά και τέλος στο κέντρο (ευθεία µπροστά). Αφήνουµε τον ασθενή να ξεκουραστεί κοιτώντας ευθεία µπροστά για 5 περίπου δευτερόλεπτα και επαναλαµβάνεται η άσκηση. 3. Είναι καλύτερα σε κάθε στροφή του κεφαλιού να εστιάζει το βλέµµα σε κάποιο αντικείµενο του δω- µατίου. Μπροστά εξιά Αριστερά Μπροστά ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1. Ο ασθενής κάθεται αναπαυτικά σε µία καρέκλα. Του δίνουµε να κρατήσει κοµµάτι χαρτόνι, στο οποίο είναι γραµµένες λίγες λέξεις, σε απόσταση εκατοστά από τα µάτια του. 2. Του ζητούµε να κρατήσει το κεφάλι ακίνητο και να µετακινήσει το χαρτόνι οριζόντια προς τα δεξιά, προς τα αριστερά και µετά στο κέντρο, παρακολουθώντας την κίνηση του χαρτιού µόνο µε τα µάτια, χωρίς να γυρίζει το κεφάλι. Η άσκηση επαναλαµβάνεται µετακινώντας το χαρτί κάθετα (προς τα πάνω, κάτω και πάλι στο κέντρο) και τέλος, διαγώνια (πάνω - αριστερά, κάτω δεξιά και στο κέντρο και πάνω - δεξιά, κάτω αριστερά και στο κέντρο). Κάθε µία άσκηση επαναλαµβάνεται φορές σε κάθε συνεδρία. 3. Καθώς ο ασθενής βελτιώνεται, του ζητούµε να µετακινεί το χαρτόνι όλο και πιο γρήγορα µέχρι στο τέλος να µην µπορεί να διαβάζει τις λέξεις που είναι γραµµένες σ αυτό. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ-ΣΤΟΧΟΙ 1. Τοποθετούµε στον τοίχο τρεις στόχους σε ύψος περίπου 1 µέτρου, απέναντι από µία καρέκλα, που βρίσκεται στο κέντρο του δωµατίου. Ο ένας στόχος τοποθετείται ακριβώς απέναντι από την καρέκλα και οι δύο άλλοι σε δεξιά και αριστερά του σε θέσεις ακραίας βλεµµατικής στροφής. 2. Ζητούµε από τον ασθενή να καθίσει στην καρέκλα και να γυρίσει το κεφάλι για να κοιτάξει τον στόχο που είναι στα αριστερά, µετά αυτόν που είναι στο κέντρο και τέλος αυτό που είναι στα δεξιά του

10 3. Η άσκηση επαναλαµβάνεται χωρίς διακοπή φορές. 4. Κατόπιν η άσκηση επαναλαµβάνεται φορές ζητώντας από τον ασθενή να σταµατά το βλέµµα στον κάθε στόχο. ΕΣΤΙΑΣΗ ΜΕ ΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΗΣ 1. Ο ασθενής κάθεται αναπαυτικά σε µία καρέκλα. Του ζητούµε να φέρει το δείκτη του σε απόσταση περίπου 25 εκατοστά µπροστά από τη µύτη του. 2. Του ζητούµε να γυρίσει το κεφάλι δεξιά και αριστερά έχοντας το βλέµµα καρφωµένο στο δείκτη του. Κατόπιν, να γυρίσει το κεφάλι αριστερά και δεξιά έχοντας το βλέµµα στο δείκτη του. 3. Σταδιακά του ζητούµε να αυξήσει την ταχύτητα στροφής του κεφαλιού. ακουµπήσει η µπάλα στο πάτωµα. Πάντα παρακολουθεί την κίνηση της µπάλας µε το κεφάλι και το βλέµµα. 3. Αν προκληθεί έντονη ζάλη, η άσκηση σταµατά µέχρι να υποχωρήσει η ζάλη. ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΣΤΗ ΜΠΑΛΑ - ΕΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΣΤΟΧΟ 1. Βοηθούµε τον ασθενή να καθίσει πάνω στη µεγάλη µπάλα της φυσιοθεραπείας. Τα πόδια του πρέπει να έρχονται σε επαφή µε το έδαφος και τα χέρια του να ακουµπούν στα πλάγια της µπάλας. 2. Αφού σταθεροποιηθεί του ζητούµε τα ταλαντευτεί πάνω - κάτω. (Ίσως σ αυτή την άσκηση να χρειάζεται κάποιο άλλο άτοµο πίσω από τον ασθενή). 3. Αφού εξοικειωθεί µε την άσκηση του ζητούµε καθώς ταλαντεύεται να εστιάζει το βλέµµα σε ένα µικρό αντικείµενο που κρατούµε µπροστά του σε απόσταση περίπου εκατοστά. ΚΥΚΛΟΙ ΜΕ ΤΗ ΜΠΑΛΑ 1. Ο ασθενής στέκεται όρθιος µε τα πέλµατα σε µικρό άνοιγµα. Του ζητούµε να κρατήσει µια µπάλα και µε τα δύο χέρια τεντωµένα, κοιτάζοντας την µπάλα. 2. Κατόπιν του ζητούµε, έχοντας τα χέρια τεντωµένα, να µετακινήσει την µπάλα διαγράφοντας ένα µεγάλο πλήρη και οµαλό κύκλο φέρνοντας την µπάλα πάνω από το κεφάλι του και κάτω στο πάτωµα, λυγίζοντας τα γόνατα ώστε να Ασκήσεις Υποκατάστασης ΣΑΝΙ Α ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ 1. Βοηθούµε τον ασθενή να τοποθετήσει το δεξί πόδι του πάνω στη σανίδα ισορροπίας. 2. Κατόπιν βοηθούµε τον ασθενή να τοποθετήσει το αριστερό του πόδι πάνω στη σανίδα µπροστά από το δεξί, ώστε η φτέρνα του να ακουµπά στα δάκτυλα του δεξιού ποδιού. 3. Ζητούµε από τον ασθενή να περπατήσει πάνω στη σανίδα µε βήµατα φτέρνα-δάχτυλα. 4. Αν χρειάζεται, του λέµε να κρατά τα άνω άκρα σε απαγωγή, για καλύτερη διατήρηση της ισορροπίας.

11 ΠΛΑΤΩ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ 1. Βοηθούµε τον ασθενή να σταθεί όρθιος στο κέντρο του πλατώ ισορροπίας. 2. Του ζητούµε να κάµψει το σώµα µπροστά, χωρίς να λυγίσει τα γόνατα ή τα ισχία. 3. Κατόπιν, του ζητούµε να ρίξει το βάρος στις φτέρνες ώστε να επιστρέψει στην αρχική θέση. 4. Τέλος, του ζητούµε να κάµψει το σώµα του προς τα πίσω, χωρίς να λυγίσει τα γόνατα ή τα ισχία και µετά να επιστρέψει στην αρχική θέση. 5. Το ίδιο γίνεται και για δεξιά-αριστερά, αλλάζοντας τη θέση του πλατώ ισορροπίας. ΚΛΩΤΣΗΜΑ ΜΠΑΛΑΣ 1. Βάζουµε τον ασθενή σε µία γωνία του δωµατίου (πίσω του καλά είναι να υπάρχει ένα στρώµα γυµναστικής για λόγους ασφαλείας σε περίπτωση πτώσης). 2. Ζητούµε από τον ασθενή να κλωτσήσει, µε το πλάι ή τη µύτη του ποδιού, µια µπάλα που θα κυλήσουµε εµείς αργά προς το µέρος του. Του ζητούµε να έχει ευρεία βάση στήριξης και να είναι σίγουρος για την ισορροπία του πριν κλωτσήσει τη µπάλα. 3. Όταν εξοικειωθεί ο ασθενής µε την άσκηση, του ζητούµε να προσπαθήσει να κλωτσήσει την µπάλα, αφού κάνει δύο βήµατα στο πλάι. ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ ΣΤΟ ΤΡΑΜΠΟΛΙΝΟ 1. Βοηθούµε τον ασθενή να ανεβεί στο τραµπολίνο. 2. Του ζητούµε να εστιάσει το βλέµµα σε ένα αντικείµενο που βρίσκεται στο ύψος των µατιών του. 3. Κατόπιν, του ζητούµε να κάνει µικρά βήµατα επί τόπου πάνω στο τραµπολίνο αυξάνοντας προοδευτικά το ύψος και την ταχύτητα του βηµατισµού. 4. Τέλος, καθώς εξοικειώνεται, του ζητούµε να κάνει την ίδια άσκηση µε τα µάτια κλειστά.

12 ΠΙΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣ 1. Αφού δώσουµε τις κατάλληλες οδηγίες στον ασθενή, στεκόµαστε σε µέτρια απόσταση στο πλάι του και πετούµε µια µπάλα µπροστά του. 2. Ο ασθενής πρέπει να προσπαθήσει να πιάσει την µπάλα καθώς αυτή περνά από µπροστά του. 3. Αφού ο ασθενής εξοικειωθεί µε την άσκηση, του πετούµε την µπάλα σε διαφορετικές θέσεις, ώστε να αναγκάζεται να κάνει επιπλέον κινήσεις (π.χ. να σκύψει, να κάνει ένα βήµα µπροστά ή στο πλάι). ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ 1. Βάζουµε τον ασθενή να σταθεί µπροστά από έναν τοίχο ή ένα τραπέζι, ώστε να µπορεί να στηριχθεί κάπου, αν χρειαστεί. 2. Του ζητούµε να δείχνει µε το πόδι τα πρώτα γράµµατα της αλφαβήτου. Η άσκηση επαναλαµβάνεται µε το άλλο πόδι. 3. Καθώς ο ασθενής βελτιώνεται, του ζητούµε να κάνει το ίδιο µε όλη την αλφάβητο Α Β Γ ΠΛΑΓΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΒΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΧΙΑΣΤΙ 1. Ζητούµε από τον ασθενή να σταθεί µπροστά από έναν τοίχο, έχοντας τα πέλµατα σε µέτρια απόσταση µεταξύ τους. 2. Ζητούµε από τον ασθενή να φέρει το δεξί του πόδι µπροστά από το αριστερό, να το κρατήσει εκεί για 5 δευτερόλεπτα και να επιστρέψει στην αρχική θέση. 3. Η άσκηση επαναλαµβάνεται µε το αριστερό πόδι. 4. Τέλος, ζητούµε από τον ασθενή να επαναλάβει τα βήµατα 2 και 3 φορές. 1. Βάζουµε τον ασθενή να σταθεί µπροστά από τοίχο, στη µία άκρη ενός µαλακού πατώµατος (foam floor). Αν είναι απαραίτητο, τον αφήνουµε να αγγίζει τον τοίχο µε τις παλάµες. 2. Του ζητούµε να προχωρήσει µε πλάγια βήµατα µέχρι την άλλη άκρη του foam floor και να γυρίσει στην αρχική θέση. 3. Καθώς ο ασθενής βελτιώνεται του απαγορεύουµε να ακουµπά στον τοίχο και του ζητούµε να επαναλάβει την άσκηση µε τα µάτια κλειστά. ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ ΣΕ ΜΑΛΑΚΟ ΠΑΤΩΜΑ (FOAM FLOOR) 1. Ζητούµε από τον ασθενή να περπατήσει πάνω σε foam floor, από τη µία άκρη στην άλλη, µε διάφορους τρόπους (στις µύτες των ποδιών, στις φτέρνες, διαγώνια, προς τα πίσω). 2. Είναι καλύτερα να βρίσκεται κοντά σε τοίχο, ώστε στην αρχή να µπορεί να τον αγγίζει για ασφάλεια.

13

14 ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΚΛΕΙΣΤΑ 1. Πριν από την εκτέλεση της άσκησης, ζητούµε από τον ασθενή να περπατήσει κατά µήκος των τοίχων του δωµατίου µε τα µάτια ανοικτά, προσέχοντας ώστε να εξοικειωθεί µε την επιφάνεια του πατώ- µατος. 2. Κατόπιν, ζητούµε από τον ασθενή να σταθεί απέναντι από τον τοίχο και να φέρει τα χέρια στην πρόταση, ώστε τα δάχτυλά του να αγγίζουν τον τοίχο. 3. Χρησιµοποιώντας τον τοίχο ως οδηγό, ο ασθενής αρχίζει να περπατά µε πλάγια βήµατα, έχοντας τα µάτια κλειστά. 4. Αν ο ασθενής αισθανθεί ότι χάνει την ισορροπία του, του λέµε να ανοίξει τα µάτια και να αρχίσει ξανά µόνο όταν νοµίζει ότι επανέκτησε την ισορροπία του. ιοντοφορική τεχνική που παρέχει στους µυς διέγερση µέσω επιφανειακών ηλεκτροδίων. Ο Lackner, µετά από έρευνά του (1993) επισήµανε ότι οι αιθουσαίοι πυρήνες είναι πολυαισθητηριακοί και δε σχετίζονται µόνο µε τη λαβυρινθική δραστηριότητα, τονίζοντας ότι είναι δυνατό υπό φυσιολογικές συνθήκες να ερεθιστούν οι αιθουσαίοι υποδοχείς χωρίς να εφαρµοστούν ερεθίσµατα σχετικά µε τον προσανατολισµό στο χώρο. Έτσι, ένας επιφανειακός παρασπονδυλικός ηλεκτρικός ερεθισµός µπορεί να προκαλέσει αιθουσαίες αντιδράσεις. Ο ερεθισµός οφείλει να είναι δονητικός, στην περιοχή του αυχένα οπότε να µεταδώσει ιδιοδεκτικά σήµατα στο στέλεχος και µεταξύ 1 έως 100 Hz ώστε να διεγείρει τις µυϊκές ατράκτους. Κατάλληλα ρυθµισµένες τέτοιες προσαγωγές διεγέρσεις µπορούν να προκαλέσουν αντανακλαστικά στάσεως από τους µυς των κάτω άκρων ή αυχενικά αντανακλαστικά. Ο αιθουσαίος ηλεκτρικός ερεθισµός αποτελείται από διφασικά, ασύµ- µετρα, τετραγωνικά ρεύµατα µε χαµηλή παλµοσειρά κι εναλλαγή συχνοτήτων. 2. οπτική επανατροφοδότηση σταθεροµετρικής επανεκπαίδευσης (visual feedback stabilometric reeducation) 2 Άλλες Μορφές Φυσικοθεραπείας 2 Κρίθηκε σκόπιµο να αναφερθούν και δύο άλλα φυσικοθεραπευτικά µέσα που αναφέρονται βιβλιογραφικά ότι βοηθούν στην αιθουσαία αποκατάσταση, αν και τα προγράµµατα ασκήσεων αποκατάστασης έχουν σχεδόν αποκλειστικά απασχολήσει κάθε σχετική έρευνα. Η βασική αρχή της συσκευής είναι η απόδοση ενός οπτικού σήµατος σε µια οθόνη, ή και ηχητικού από ένα ηχείο, που σχετίζεται µε τις εναλλαγές του κέντρου βάρους του ασθενούς, το οποίο ελέγχεται πάνω σε ένα ή δύο δίσκους της πλατφόρµας ισορροπίας- έτσι ώστε η συσκευή να χαρακτηρίζεται σταθεροµετρική. Ο πρώτος που ερεύνησε παραµέτρους βιο-επανατροφοδότησης σχετικά µε συµµετρικές ή στατικές ταλαντώσεις του σώµατος ήταν ο Shumway et al, το 1991, για σκοπούς φυσικοθεραπευτικής επανεκπαίδευσης. 1. αιθουσαίος ηλεκτρικός ερεθισµός (vestibular electrical stimulation) 2 O ηλεκτρικός ερεθισµός είναι µια µη

15 Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία ΒΙΒΛΙΑ : 1. Anderson E. Lois : Mosby s Medical, Nursing and Allied Health Dictionary, fourth edition, Mosby, St. Louis, Cesarani Antonio, Alpini Dario : Vertigo and Dizziness Rehabilitation, The MCS Method, Springer, Berlin, Gans E. Richard : Vestibular Rehabilitation : Protocols and Programs, Singular Publishing Group, San Diego, Glenn F. Bastian : An illustrated review of the nervous system, Harper Collins College, ανιηλίδης Ιωάννης : Κλινική Ωτορινολαρυγγολογία & Στοιχεία χειρουργικής κεφαλής και τραχήλου, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, Duane E. Haines : Νευροανατοµία, Ιατρικές Εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδης, Αθήνα, Kahle W., Leonhardt H., Platzer W. : Εγχειρίδιο ανατοµικής του ανθρώπου, τόµος 3 : Νευρικό σύστηµα και αισθητήρια όργανα, Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα, Λογοθέτης Ιωάννης, Μυλωνάς Ιωάννης : Νευρολογία, τρίτη έκδοση, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, Luxon M. L., Davis A. R. : Handbook of Vestibular Rehabilitation, Whurr Publishers, London, Rudge Peter : Clinical Neuro-Otology, Churchill Livingstone, London, Τσαλιγόπουλος Γ. Μ. : Εικονογραφηµένα Μαθήµατα για την Εφαρµοσµένη Μορφολογία και Λειτουργία του Αιθουσαίου Λαβύρινθου, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, ΑΡΘΡΑ : 12. Bittar R. S., Pedalini M. E., Lorenzi M. C., Formigoni L. G. : Treating vertigo with vestibular rehabilitation: results in 155 patients, Reviews of Laryngology, Otology and Rhinology 123 (1): 61-65, Black F. O., Angel C. R., Pesznecker S. C., Gianna C. : Outcome analysis of individualized vestibular rehabilitation protocols, American Journal of Otolaryngology 21 (4): , Brown K. E., Whitney S. L., Wrisley D. M., Furman J. M. : Physical therapy outcomes for persons with bilateral vestibular loss, Laryngoscope 111 (10): , Clendaniel R. A., Tucci D. L. : Vestibular rehabilitation strategies in Meniere's disease, Clinical Otolaryngology of North America 30 (6): , Cohen H. S., Blatchly C. A., Gombash L., L. : A study of the clinical test of sensory interaction and balance, Physical Therapy 73 (6): , Cohen H.S., Kimball K. T. : Increased independence and decreased vertigo after vestibular rehabilitation, Otolaryngology- Head and neck surgery, 128 (1): 60-70, Enloe L. J., Shields R. K. : Evaluation of healthrelated quality of life in individuals with vestibular disease using disease-specific and general outcome measures, Physical Therapy 77 (9): , Fiebert I. M., Brown E. : Vestibular stimulation to improve ambulation after a cerebral vascular accident, Physical Therapy 59 (4): , Gill-Body K. M., Beninato M., Krebs D. E. : Relationship among balance impairments, functional performance, and disability in people with peripheral vestibular hypofunction, Physical Therapy 80 (8): , Gill-Body K. M., Krebs D.E., Parker S.W., Riley P.O. : Physical therapy management of peripheral vestibular dysfunction: two clinical case reports, Physical Therapy 74 (2): , Gill-Body K. M., Popat R. A., Parker S. W., Krebs D. E. : Rehabilitation of balance in two patients with cerebellar dysfunction, Physical Therapy 77 (5): , Herdman S. J. : Advances in the treatment of vestibular disorders, Physical Therapy 77 (6): , Jeka J. J. : Light touch contact as a balance aid, Physical Therapy 77 (5): , Kantner R. M., Clark D. L., Allen L. C., Chase M. F. : Effects of vestibular stimulation on nystagmus response and motor performance in the developmentally delayed infant, Physical Therapy 56 (4): , Krebs D. E., Gill-Body K. M., Parker S. W., Ramirez J. V., Wernick-Robinson M. : Vestibular rehabilitation: useful but not universally so, Otolaryngology 123 (1): 32-40, Krebs D. E., Goldvasser D., Lockert J. D., Portney L. G., Gill-Body K. M. : Is base of support greater in unsteady gait?, Physical Therapy 82 (2): , Patten C., Horak F.B., Krebs D.E. : Head and body center of gravity control strategies: adaptations following vestibular rehabilitation, Otolaryngology 123 (1): 32-40, Rine R. M., Schubert M. C., Balkany T.J. : Visualvestibular habituation and balance training for motion sickness, Physical Therapy 79 (10): , Schmal F., Stoll W. : Diagnosis and management of benign paroxysmal positional vertigo, Laryngorhinootologie 81 (5): , Solomon D., Shepard N. T. : Chronic Dizziness, Current Treatment Options of Neurology 4 (4): , Westcott S. L., Lowes L. P., Richardson P. K. : Evaluation of postural stability in children: current theories and assessment tools, Physical Therapy 77 (6): , Whitney S. L., Wrisley D. M., Marchetti G. F., Furman J. M.. : The effect of age on vestibular rehabilitation outcomes, Laryngoscope 112 (10): , 2002.

Berg Balance Scale (Α/Α:, Ημερομηνία: / /20 )

Berg Balance Scale (Α/Α:, Ημερομηνία: / /20 ) Α/Α Περιγραφή Σκορ (0-4) 1. Σήκωμα από κάθισμα 2. Όρθια στάση χωρίς στήριξη 3. Κάθισμα χωρίς στήριξη πλάτης 4. Κάθισμα από όρθια στάση 5. Μεταφορές 6. Όρθια στάση, χωρίς στήριξη, με μάτια κλειστά 7. Όρθια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜOΣ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ «κοιτάζουμε με τα μάτια αλλά βλέπουμε με τον εγκέφαλο» 90% των πληροφοριών που φθάνουν στον εγκέφαλο περνούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικής Παράλυσης

Εγκεφαλικής Παράλυσης Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας Ιωαννίνων, Μονάδα Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, 3ΕΛΕΠΑΠ Ιωαννίνων 1 2 Η Ιπποθεραπεία, είναι μία νευροφυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση ισορροπίας και κινητικότητας σπονδυλικής στήλης

Ανάλυση ισορροπίας και κινητικότητας σπονδυλικής στήλης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ανάλυση ισορροπίας και κινητικότητας σπονδυλικής στήλης Ενότητα 3: Τεστ ισορροπίας Εισηγητής: Πατίκας Δ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ασκήσεις. Άσκηση 1

Βασικές ασκήσεις. Άσκηση 1 Το πρόγραμμα ασκήσεων που ακλουθεί έχει δημιουργηθεί για να ανακτηθεί η κινητικότητα στην άρθρωση του ώμου και να βελτιωθεί η ελαστικότητα των μυών οι οποίοι την κινούν. Σε περίπτωση τραυματισμού στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΝΟΜΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΘΕΡΑΠΩΝ ΙΑΤΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ασκήσεις για τη μέση

ασκήσεις για τη μέση ασκήσεις για τη μέση 1 η άσκηση ύπτια θέση (ανάσκελα) Λυγίζουμε τα δύο γόνατα και τα τραβάμε με τα χέρια δυνατά προς το στήθος. Μετράμε αργά μέχρι το 5 και επαναφέρουμε τα πόδια στην αρχική θέση. Χαλαρώνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ασκήσεις για τον αυχένα

ασκήσεις για τον αυχένα ασκήσεις για τον αυχένα 1 η ΑΣΚΗΣΗ θέση καθιστή ή όρθια Έχοντας σταθερούς τους ώμους, κατεβάζουμε το κεφάλι προς τα κάτω, έτσι ώστε το πηγούνι να ακουμπήσει στο στέρνο. στην αρχική θέση. Σηκώνουμε το κεφάλι

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Προγραμμάτων

Σχεδιασμός Προγραμμάτων Σχεδιασμός Προγραμμάτων Ευλυγισία & Ισορροπία Μ. Μιχαλοπούλου Δ. Π. Θράκης Διατάσεις με καρέκλα Κάθισμα σε καρέκλα και Αυτί στον ώμο (κατέβασμα του αυτιού προς τον ώμο). Το σαγόνι βλέπει τον ώμο. Κυκλικές

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD.

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. «Σχεδιασμός προγράμματος ασκήσεων σε άτομα τρίτης ηλικίας.» Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. Τμήμα Φυσικοθεραπείας, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Πατεράκης - Φυσικοθεραπευτής

Στέφανος Πατεράκης - Φυσικοθεραπευτής ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΑ Ορισμός : Είναι η επιστήμη που μελετά την ανθρώπινη κίνηση. Χρησιμοποιεί γνώσεις από τη μηχανική της φυσικής, την ανατομία και τη φυσιολογία. Η Βαρύτητα Έλκει όλα τα σώματα προς το έδαφος.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η ρήξη του έσω μηνίσκου ;

Τι είναι η ρήξη του έσω μηνίσκου ; Τι είναι η ρήξη του έσω μηνίσκου ; Η άρθρωση του γόνατος σχηματίζεται από την ένωση δύο οστών, της κνήμης και μηριαίου ( βλέπε ανατομία γόνατος). Μεταξύ των δύο οστών υπάρχουν δύο στρογγυλοί δίσκοι οι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

«Η Ζωή με Οσφυαλγία μη Ειδικής Αιτιολογίας»

«Η Ζωή με Οσφυαλγία μη Ειδικής Αιτιολογίας» Τ ε χ ν ο λ ο γ ι κ ό Ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ό Ί δ ρ υ μ α Σ τ ε ρ ε ά ς Ε λ λ ά δ α ς Σ χ ο λ ή Ε π α γ γ ε λ μ ά τ ω ν Υ γ ε ί α ς & Π ρ ό ν ο ι α ς Τ μ ή μ α Φ υ σ ι κ ο θ ε ρ α π ε ί α ς Π ρ ό γ ρ α

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ Επικοινωνία και συνεννόηση μεταξύ καθηγητή Φ.Α και μαθητών Καλύτερη συνεργασία Εξοικονόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ασκήσεις ισορροπίας. Άσκηση 1

Βασικές ασκήσεις ισορροπίας. Άσκηση 1 Το παρακάτω πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για τη βελτίωση της ισορροπίας και της ιδιοδεκτικότητας (η ικανότητα να αισθανόμαστε ή να γνωρίζουμε που βρίσκονται οι αρθρώσεις μας στο χώρο, χωρίς να έχουμε οπτική

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ασκήσεις. Άσκηση 1

Βασικές ασκήσεις. Άσκηση 1 Το παρακάτω πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για να βελτιώσει την δύναμη και την αντοχή των μυών που κινούν της άρθρωση του γόνατος. Πριν την εφαρμογή του προγράμματος συμβουλευτείτε τον φυσικοθεραπευτή σας για

Διαβάστε περισσότερα

Ησυνεισφορά των αισθήσεων στην καλύτερη απόδοση. KM ιάλεξη 4 ΠΗΓΕΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Ησυνεισφορά των αισθήσεων στην καλύτερη απόδοση. KM ιάλεξη 4 ΠΗΓΕΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ KM 0907- ιάλεξη 4 Αναµόρφωση προγράµµατος σπουδών του Τ.Ε.Φ.Α.Α Π.Θ. Αυτεπιστασία Ησυνεισφορά των αισθήσεων στην καλύτερη απόδοση Πώς ο παίκτης καταλαβαίνει µε µια γρήγορη µατιά στην µπάλα πού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

SIDE STEPPER (7874-700) ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΕΛΛΑ ΑΣ & ΚΥΠΡΟΥ

SIDE STEPPER (7874-700) ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΕΛΛΑ ΑΣ & ΚΥΠΡΟΥ SIDE STEPPER (7874-700) ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΣ ΕΛΛΑ ΑΣ & ΚΥΠΡΟΥ Συγχαρητήρια για την απόκτηση του νέου σας µηχανήµατος γυµναστικής. Για να το ευχαριστηθείτε και για να γυµναστείτε αποδοτικά και χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Ξεπεράστε τα όριά σας!

Ξεπεράστε τα όριά σας! Ξεπεράστε τα όριά σας! ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Βεβαιωθείτε ότι οι ιμάντες είναι τεντωμένοι ανά πάσα στιγμή. Για βέλτιστα αποτελέσματα, κρατήστε πίεση στις λαβές όταν ασκείστε και να προσπαθείτε να κάνετε ελεγχόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΜΥΪΚΟΣ ΤΟΝΟΣ Είναι η συνεχής ελαφρά σύσπαση των µυών ακόµη και σε κατάσταση ηρεµίας. ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΜΥΪΚΟΥ ΤΟΝΟΥ Εγκεφαλική παράλυση Κρανιοεγκεφαλική κάκωση Κακώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργική πρόοδος και λειτουργικές δοκιµασίες στην αποκατάσταση

Λειτουργική πρόοδος και λειτουργικές δοκιµασίες στην αποκατάσταση Λειτουργική πρόοδος και λειτουργικές δοκιµασίες στην αποκατάσταση Στην αθλητική κοινότητα συµβαίνουν συχνά τραυµατισµοί µε αποτέλεσµα τη µείωση της λειτουργικής ικανότητας των αθλητών. Οι ανικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΡΘΟΣΚΟΠΗΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΝΟΜΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΘΕΡΑΠΩΝ ΙΑΤΡΟΣ: Σπουδαιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση ισορροπίας και κινητικότητας σπονδυλικής στήλης

Ανάλυση ισορροπίας και κινητικότητας σπονδυλικής στήλης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ανάλυση ισορροπίας και κινητικότητας σπονδυλικής στήλης Ενότητα 10: Παθολογικές καταστάσεις που επηρεάζουν την ισορροπία Εισηγητής: Πατίκας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ: ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ Ασκήσεις για εύρος κινήσεων Κάμψη ισχίου και γόνατος: Ξαπλωμένος με τη πλάτη και τα πόδια τεντωμένα, τα δάκτυλα των ποδιών να βλέπουν κατά το ταβάνι και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΙΙ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΙΙ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΙΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΤΣΟΥΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΞΕΝΟΦΩΝ. (ΜΕΡΟΣ 1ο) ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΚΝΣ): Το ΚΝΣ εξετάζει, αξιολογεί και επεξεργάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Για ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Για ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Τ ε χ ν ο λ ο γ ι κ ό Ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ό Ί δ ρ υ μ α Σ τ ε ρ ε ά ς Ε λ λ ά δ α ς Σ χ ο λ ή Ε π α γ γ ε λ μ ά τ ω ν Υ γ ε ί α ς & Π ρ ό ν ο ι α ς Τ μ ή μ α Φ υ σ ι κ ο θ ε ρ α π ε ί α ς 222Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ Η ΕΠΙΘΕΣΗ Η επίθεση είναι συνυφασμένη στο βόλεϊ με το καρφί Η επίθεση είναι ένας γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Σουτ σε στόχο με ακρίβεια

Σουτ σε στόχο με ακρίβεια Σουτ σε στόχο με ακρίβεια Σουτ σε στόχο με ακρίβεια, με το μέσα μέρος του ποδιού Σταμάτημα της μπάλας με το πόδι, αριστερό και δεξί Διαθέτω χρόνο (κάποια δευτερόλεπτα) για να είμαι ήρεμος/μη και σίγουρος/ρη

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλώνω προς και σηκώνομαι από το πάτωμα με ασφάλεια

Χαμηλώνω προς και σηκώνομαι από το πάτωμα με ασφάλεια Χαμηλώνω προς και σηκώνομαι από το πάτωμα με ασφάλεια http://www.laterlifetraining.co.uk/ Aσφάλεια Βεβαιωθείτε ότι η καρέκλα που χρησιμοποιείτε είναι ανθεκτική και σταθερή. Φορέστε άνετα ρούχα και υποδήματα,

Διαβάστε περισσότερα

Ελλούλ Ιωάννης, Νευρολόγος, Λέκτορας Νευρολογίας. Τηλ. 2610999495, 2610992997, 6944746083

Ελλούλ Ιωάννης, Νευρολόγος, Λέκτορας Νευρολογίας. Τηλ. 2610999495, 2610992997, 6944746083 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΝΟΣΟ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ Πρόγραµµα Λειτουργικής Νευροχειρουργικής Πανεπιστηµίου Πατρών Μαρκάκη Έλλη Ειδικ. Νευρολόγος Ελλούλ Ιωάννης,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. By [Copyright 2009 PhysioAid] Phoca PDF

Άσκηση 1. By  [Copyright 2009 PhysioAid] Phoca PDF Το παρακάτω πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για να βελτιώσει την δύναμη και την αντοχή των μυών που κινούν την άρθρωση του ώμου. Πριν την εφαρμογή του προγράμματος συμβουλευτείτε τον φυσικοθεραπευτή σας για

Διαβάστε περισσότερα

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2

Bάτραχοι στη λίμνη. Παιχνίδια Συνεργασίας 2014. Επίπεδο 1,2 Bάτραχοι στη λίμνη 1,2 Οργάνωση: Εργασία με όλη την τάξη. Τα παιδιά είναι γύρω από το αλεξίπτωτο, τη λίμνη και το κρατούν στο ύψος της μέσης. Τα σακουλάκια πάνω στο αλεξίπτωτο είναι οι βάτραχοι. Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις

Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 10 Αισθητήρια όργανα Αισθήσεις Ειδικές Αισθήσεις Όραση Ακοή Δομή του οφθαλμικού βολβού Οφθαλμικός βολβός Σκληρός χιτώνας Χοριοειδής χιτώνας Αμφιβληστροειδής χιτώνας Μ.Ντάνος Σκληρός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΙΝΗΣΙΚΟΣΗΣΑ (MOTOR ASSESSMENT SCALE)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΙΝΗΣΙΚΟΣΗΣΑ (MOTOR ASSESSMENT SCALE) Σελίδα 1 από 5 ΚΛΙΜΑΚΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΗ ΚΙΝΗΣΙΚΟΣΗΣΑ (MOTOR ASSESSMENT SCALE) ΟΝΟΜΑ ΑΘΕΝΗ... ΚΩΔΙΚΟ ΑΘΕΝΗ.. ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΣΑΣΗ.. Σελίδα 2 από 5 ΚΡΙΣΗΡΙΑ ΒΑΘΜΟΛΟΓΗΗ 1. Από Ύπτια σε Πλάγια Κατάκλιση Πάνω στην Μη Προσβεβλημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ There are no translations available. Πλάτων Μανιάς Νευρολόγος 25% των ασθενών που επισκέπτονται τα ΤΕΠ (τμήματα επειγόντων περιστατικών), αναφέρουν τη ζάλη ως στοιχείο του προβλήματός τους. Αυτό το ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Ονοματεπώνυμο Φοιτητή (-τριας) ΑΜ.. Εξάμηνο.. Απουσίες.. Α. Θέματα ασφάλειας * Νοσοκομείο /Κλινική /Ίδρυμα. Επάρκεια γνώσεων σχετικά με τον ασφαλή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΔΙΣΗ. Σοφία Α. Ξεργιά PT, MSc, PhD. Βάδιση Τμήμα Φυσικοθεραπείας

ΒΑΔΙΣΗ. Σοφία Α. Ξεργιά PT, MSc, PhD. Βάδιση Τμήμα Φυσικοθεραπείας ΒΑΔΙΣΗ Σοφία Α. Ξεργιά PT, MSc, PhD Βάδιση Τμήμα Φυσικοθεραπείας Ο ΚΥΚΛΟΣ ΒΑ ΙΣΗΣ Βάδιση Ορισμός Φυσιολογική Βάδιση= Η σειρά των σύνθετων ριθμικών κινήσεων του κορμού και των άκρων, η οποία έχει ως αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης.

Ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Το Ανθρώπινο Σώμα. Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας Κανόνες Υγιεινής. Η Άσκηση βασική προϋπόθεση για την Υγεία. Σχολικό Έτος 2011-2012 Τάξη Α Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου Υπεύθυνος Καθηγητής: Σταθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

(κυρίως εμπλεκόμενοι μύες : ορθός κοιλιακός, έσω πλάγιος κοιλιακός, έξω πλάγιος κοιλιακός, εγκάρσιος κοιλιακός )

(κυρίως εμπλεκόμενοι μύες : ορθός κοιλιακός, έσω πλάγιος κοιλιακός, έξω πλάγιος κοιλιακός, εγκάρσιος κοιλιακός ) (κυρίως εμπλεκόμενοι μύες : ορθός κοιλιακός, έσω πλάγιος κοιλιακός, έξω πλάγιος κοιλιακός, εγκάρσιος κοιλιακός ) Το παρακάτω πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί για να βελτιώσει την δύναμη και την αντοχή των κοιλιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΟΥ ΣΕΡΒΙΣ Η υποδοχή του σερβίς είναι η φάση του παιχνιδιού κατά την οποία μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΤΟ ΣΕΡΒΙΣ Το σερβίς είναι το στοιχείο της τεχνικής με το οποίο αρχίζει το παιχνίδι Το

Διαβάστε περισσότερα

3D N E W T O N. 3D Σύστημα ενδυνάμωσης & μυϊκής αποκατάστασης σπονδυλικής στήλης ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ

3D N E W T O N. 3D Σύστημα ενδυνάμωσης & μυϊκής αποκατάστασης σπονδυλικής στήλης ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ 3D N E W T O N 3D Σύστημα ενδυνάμωσης & μυϊκής αποκατάστασης ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Σταθεροποίηση Σπονδυλικών Μυών Σταθεροποιεί ταυτόχρονα τους εκ βαθέων και ανταγωνιστές μυς Αυτόχθων Ραχιαίος, Εγκάρσιος Κοιλιακός

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Βημάτων - Μέρος 1 ο

Ανάλυση Βημάτων - Μέρος 1 ο νάλυση Βημάτων - Μέρος ο ρ χ ι κ ή θ έ σ η ρχική θέση: Προσοχή. ριστερό εξί Β ή μ α ο. Φέρνουμε το δεξί πόδι δεξιά προς την φορά του κύκλου. Β ή μ α ο. Φέρουμε το αριστερό πόδι μπροστά από το δεξί, προς

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

EASY FIT 5 TRAINER ΟΡΓΑΝΟ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ

EASY FIT 5 TRAINER ΟΡΓΑΝΟ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ EASY FIT 5 TRAINER ΟΡΓΑΝΟ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ Κωδ: ΤΡΕΙΝΕΡ, ΤΡΕΙΝΕΡ-1 Το σετ που έχετε αγοράσει περιλαµβάνει: 1 Easy Fit 5 Trainer 2 χειρολαβές 2 µπάλες αντίστασης επίπεδο εκγύµνασης 2: µεσαίο (πράσινο)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΟ7-Χ ISO-7X ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΜΠΑΡΑ ΕΚΓΥΜΝΑΣΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:

ΙΖΟ7-Χ ISO-7X ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΜΠΑΡΑ ΕΚΓΥΜΝΑΣΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Κωδ: ΙΖΟ7-Χ ISO-7X ΙΣΟΜΕΤΡΙΚΗ ΜΠΑΡΑ ΕΚΓΥΜΝΑΣΗΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Παρακαλούµε συµβουλευτείτε το γιατρό σας πριν ξεκινήσετε αυτό ή οποιοδήποτε άλλο πρόγραµµα γυµναστικής. ιαβάστε τις οδηγίες προσεκτικά

Διαβάστε περισσότερα

# 43974 ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΙΣΧΥ Η ΕΓΓΥΗΣΗ, ΠΑΡΑΚΑΛΩ, ΠΡΙΝ ΠΡΟΒΕΙΤΕ ΣΤΗ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΟΡΓΑΝΟΥ, ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

# 43974 ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΙΣΧΥ Η ΕΓΓΥΗΣΗ, ΠΑΡΑΚΑΛΩ, ΠΡΙΝ ΠΡΟΒΕΙΤΕ ΣΤΗ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΟΡΓΑΝΟΥ, ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Πολυόργανο # 43974 ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΕ ΙΣΧΥ Η ΕΓΓΥΗΣΗ, ΠΑΡΑΚΑΛΩ, ΠΡΙΝ ΠΡΟΒΕΙΤΕ ΣΤΗ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΟΡΓΑΝΟΥ, ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΤΙΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΟΛΥΟΡΓΑΝΟΥ # 43974

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ Τ ε χ ν ο λ ο γ ι κ ό Ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ό Ί δ ρ υ μ α Σ τ ε ρ ε ά ς Ε λ λ ά δ α ς Σ χ ο λ ή Ε π α γ γ ε λ μ ά τ ω ν Υ γ ε ί α ς & Π ρ ό ν ο ι α ς Τ μ ή μ α Φ υ σ ι κ ο θ ε ρ α π ε ί α ς Π ρ ό γ ρ α

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Η θεραπεία της οπτική νευρίτιδας µπορεί να ξεκινάει από το θέµα της θεραπευτικής αγωγής για

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σωματικές αναπηρίες και δυσκολίες προσαρμογής. Γεωργία Νταβαρούκα

Σωματικές αναπηρίες και δυσκολίες προσαρμογής. Γεωργία Νταβαρούκα Σωματικές αναπηρίες και δυσκολίες προσαρμογής Γεωργία Νταβαρούκα Geo_ntav@live.com Λάρισα 15-3-2016 Εγκεφαλική παράλυση Σίτιση Ένδυση-Υπόδηση Προσωπική υγιεινή-τουαλέτα Διαταραχές λόγου Μαθησιακές δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ Η ΜΑΝΣΕΤΑ Μανσέτα είναι το χτύπημα της μπάλας με τους πήχεις των χεριών όταν είναι ενωμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΌ ΛΕΜΦΑΔΕΝΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΑΝΩ ΑΚΡΟΥ Ή ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΌ ΛΕΜΦΑΔΕΝΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΑΝΩ ΑΚΡΟΥ Ή ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΌ ΛΕΜΦΑΔΕΝΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΑΝΩ ΑΚΡΟΥ Ή ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Η θεραπευτική άσκηση μετά από λεμφαδενικό καθαρισμό ή μαστεκτομή παίζει καθοριστικό ρόλο στην κινητικότητα και λειτουργικότητα του προσβεβλημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΦΑΙΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΦΑΙΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΦΑΙΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΦΑΙΡΙΣΗ Η καλή βασική τεχνική είναι απαραίτητη για να αναπτυχθεί το παιχνίδι και σημαντική για να ανταπεξέλθει ο παίκτης

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική

Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική επανένταξη Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10η Διαταραχές Αισθητηρίων

Διάλεξη 10η Διαταραχές Αισθητηρίων ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 10η Διαταραχές Αισθητηρίων Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Αισθητηριακές Διαταραχές Διαταραχές κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ Η νόσος του Parkinson είναι μια προοδευτικά εξελισσόμενη, εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας

Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας ΚΛΙΝΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ Αντιμετώπιση συμπτωμάτων vs. Αποκατάσταση της αιτίας του πόνου και της δυσλειτουργίας Ο πατέρας της Οστεοπαθητικής Dr A. T. Still, διατύπωσε την άποψη στις αρχές του 20ου αιώνα ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 11η: Αυτισμός και Προσαρμογές Άσκησης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 11η: Αυτισμός και Προσαρμογές Άσκησης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 11η: Αυτισμός και Προσαρμογές Άσκησης Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΤΟ ΜΠΛΟΚ Ηκαλύτερη, οικονομικότερη, συντομότερη και πιο ξεκούραστη για τους παίκτες της

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

Οι ποντικοί και το τυρί Δεξιότητες: Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Σταμάτημα και αλλαγή κατεύθυνσης.

Οι ποντικοί και το τυρί Δεξιότητες: Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Σταμάτημα και αλλαγή κατεύθυνσης. Οι ποντικοί και το τυρί Τρέξιμο σε διάφορες κατευθύνσεις και με διάφορες ταχύτητες. Οργάνωση: Εργασία σε ζευγάρια. Τα δυο παιδιά είναι οι ποντικοί και η μπάλα το τυρί. Ο ένας ποντικός κρατά το τυρί Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ

ΣΩΜΑΤΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΣΩΜΑΤΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Εξέταση και αξιολόγηση των κυρτωμάτων της σπονδυλικής στήλης 1 1. Κατακόρυφος άξονας 2 3 2. Λοβίο του αυτιού 3. Ακρώμιο 4 5 6 7 8 4. Ομφαλός 5. Πρόσθια

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος. Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK

Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος. Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK Ευάγγελος Δρίμτζιας MD PhD Χειρουργός Οφθαλμίατρος/Παιδοφθαλμίατρος Consultant Paediatric Ophthalmologist/St James University Hospital/Leeds/UK Τι είναι η διπλωπία Διπλωπία είναι η κατάσταση κατά την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Η προπόνηση νευρομυϊκής συναρμογής στο ποδόσφαιρο

Η προπόνηση νευρομυϊκής συναρμογής στο ποδόσφαιρο Η προπόνηση νευρομυϊκής συναρμογής στο ποδόσφαιρο Παναγιώτης Κονομάρας BSc, MSc Μεγιστοποίηση Απόδοσης Αθλητών -Εργοφυσιολογία Γυμναστής Κ20 ΠΑΕ Πανθρακικός Συνεργάτης Εργαστηρίου Ø Δύναμη Ø Ταχύτητα

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014 ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΙΑΣ Γ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 2014 Μπογδάνης Βασίλειος Πτυχιούχος Τ.Ε.Φ.Α.Α. Θεσαλλονίκης Κάτοχος μεταπτυχιακού Γνωστικής και Κινητικής Μάθησης Παράλληλη τεχνική και τώρα τι γίνεται; ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

2. Να ονομάσετε τους διαφορετικούς τύπους υποδοχέων που συναντάμε στο ανθρώπινο σώμα και να καταγράψετε τις αλλαγές που ανιχνεύουν:

2. Να ονομάσετε τους διαφορετικούς τύπους υποδοχέων που συναντάμε στο ανθρώπινο σώμα και να καταγράψετε τις αλλαγές που ανιχνεύουν: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 10 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ-ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ» ΜΕΡΟΣ Α: ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ 1. Τι είναι οι υποδοχείς και ποιος είναι ο ρόλος τους; 2. Να ονομάσετε τους διαφορετικούς τύπους υποδοχέων που

Διαβάστε περισσότερα

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο;

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; 20100208 15:29:00 Εκτός των κλασσικών ασκήσεων που προτείνονται για την πρόληψη και θεραπεία πολλών παθήσεων, πρέπει να περιλαμβάνεται στα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Του Δρ. Ιωάννη Καρνέζη FRCS(Orth), Ορθοπαιδικού Χειρουργού, Επιστημονικού Διευθυντή Δικτύου Παθήσεων Σπονδυλικής Στήλης

Του Δρ. Ιωάννη Καρνέζη FRCS(Orth), Ορθοπαιδικού Χειρουργού, Επιστημονικού Διευθυντή Δικτύου Παθήσεων Σπονδυλικής Στήλης Του Δρ. Ιωάννη Καρνέζη FRCS(Orth), Ορθοπαιδικού Χειρουργού, Επιστημονικού Διευθυντή Δικτύου Παθήσεων Σπονδυλικής Στήλης Αν υποφέρετε από πόνους στη μέση θα πρέπει να γνωρίζετε ότι το πρόβλημά σας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας

Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας 1 Εισαγωγή Αν έχετε αρχίσει να διαβάζετε αυτό το βιβλίο είστε σχεδόν σίγουρα ένας πολυάσχολος κλινικός γιατρός. Καταλαβαίνουμε τον δισταγμό σας

Διαβάστε περισσότερα

Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου

Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου Προφυλάξεις Μετά Απο την Αρθροπλαστική του Ισχίου Προετοιμασία του Σπιτιού Διάφορες τροποποιήσεις θα πρέπει να γίνουν στο σπίτι προκειμένου να διευκολυνθεί η ζωή του ασθενή μετά την επέμβαση. Είναι αναγκαία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ. Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση. Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας

ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ. Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση. Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας ιδιοδεκτικότητα Ο όρος ιδιοδεκτικότητα συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ & ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΠΟΝΟ ΣΤΟΝ ΑΥΧΕΝΑ

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ & ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΠΟΝΟ ΣΤΟΝ ΑΥΧΕΝΑ Τ ε χ ν ο λ ο γ ι κ ό Ε κ π α ι δ ε υ τ ι κ ό Ί δ ρ υ μ α Σ τ ε ρ ε ά ς Ε λ λ ά δ α ς Σ χ ο λ ή Ε π α γ γ ε λ μ ά τ ω ν Υ γ ε ί α ς & Π ρ ό ν ο ι α ς Τ μ ή μ α Φ υ σ ι κ ο θ ε ρ α π ε ί α ς Π ρ ό γ ρ α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ Ρ.Γ. Έτη γέννησης 1994-1995-1996-1997 ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ Ρ.Γ. Έτη γέννησης 1994-1995-1996-1997 ΙΟΥΛΙΟΣ 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΛΗΤΡΙΩΝ Ρ.Γ. Έτη γέννησης 99-99-996-997 ΙΟΥΛΙΟΣ 009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ Σωματομετρικός έλεγχος Μέτρηση ύψους Μέτρηση βάρους Έλεγχος άρθρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η προπόνηση της δύναµης στο ποδόσφαιρο Dr. Ζήσης Παπανικολάου (Ph.D., Ed.Μ.) ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ποδοσφαιριστής

Διαβάστε περισσότερα

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος *Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος Πότε ένα παιδί βλέπει σωστά; Ποιές είναι οι δεξιότητες εκείνες που καθορίζουν την καλή λειτουργία της όρασης του; Πώς μπορεί μια δυσλειτουργία της όρασης να επηρεάσει την απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

MS festival 2015 Τετάρτη 27-05-2015 Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ

MS festival 2015 Τετάρτη 27-05-2015 Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ MS festival 2015 Τετάρτη 27-05-2015 Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ Θέμα: Μια αποτελεσματική θεραπεία με THERA Trainers Οφέλη & Στόχοι Ομιλητές: Νικολέττα Μιχαηλίδου Owner/Manager of Orthostatical Bachelor

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν.

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. ΚΑΤ Κάκωση Νωτιαίου Μυελού. Σοβαρός ο Αντίχτυπος στη Ζωή του Ασθενή.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ασκήσεις. Άσκηση 1

Βασικές ασκήσεις. Άσκηση 1 Το πρόγραμμα ασκήσεων που ακλουθεί έχει δημιουργηθεί για να ανακτηθεί η κινητικότητα στις αρθρώσεις του αυχένα και να βελτιωθεί η ελαστικότητα των μυών οι οποίοι τις κινούν. Σε περίπτωση τραυματισμού στην

Διαβάστε περισσότερα

Εκμάθηση της τεχνικής τρεξίματος και ανάπτυξη της ταχύτητας στo TAE KWON DO

Εκμάθηση της τεχνικής τρεξίματος και ανάπτυξη της ταχύτητας στo TAE KWON DO Εκμάθηση της τεχνικής τρεξίματος και ανάπτυξη της ταχύτητας στo TAE KWON DO Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ kellis@phed.auth.gr Επιστημονικός συνεργάτης του Metrisis info@metrisislab.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΙΝΙ-ΤΕΝΙΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΙΝΙ-ΤΕΝΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ ΜΙΝΙ-ΤΕΝΙΣ ιάλεξη Α Αργύρης Θεοδοσίου Ασκήσεις μετακίνησης Στόχος: προθέρμανση των παικτών, εκμάθηση των βασικών μετακινήσεων στο τένις (footwork) Τρέξιμο με αργό ρυθμό από το πίσω μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος

Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος Προφυλαξεις Μετα την Αρθροπλαστικη του Γόνατος Κοινωνική Βοήθεια Αν και μετά την επέμβαση ο ασθενής μπορεί να βαδίζει με βακτηρίες ή Πι έχει ανάγκη βοήθειας στην καθημερινότητα με το μαγείρεμα, τα ψώνια,

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

[ Απ. α) , β) µατος. Εκτρέπουµε το σύστηµα προς τα κάτω κατά x=0,5 m και το αφήνουµε ελεύθερο.

[ Απ. α) , β) µατος. Εκτρέπουµε το σύστηµα προς τα κάτω κατά x=0,5 m και το αφήνουµε ελεύθερο. 47. Σώµα (Σ 1 ) είναι τοποθετηµένο πάνω σε σώµα (Σ ) και το σύστηµα εκτελεί Α.Α.Τ. κατακόρυφα µε περίοδο Τ. α) Να εκφράσετε τη δύναµη αντίδρασης F του σώµατος (Σ ) στο σώµα (Σ 1 ), σε συνάρτηση µε την

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα