Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI"

Transcript

1 Πρωτότυπη Εργασία Επιδημιολογική μελέτη ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια σε επίπεδο πρωτοβάθμιας περίθαλψης στην Ελλάδα Η μελέτη EPIPTOSI Χρίστος Π. Καρβούνης 1, Νίκος Νίκας 2, Έλενα Πανίττι 2 1 Παθολογική Κλινική, Ιατρικό Κέντρο «Ο Κυανούς Σταυρός», Αθήνα, 2 Ιατρικό Τμήμα, ΑstraZeneca SA Λέξεις κλειδιά: - Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, - κλινικό ερωτηματολόγιο ΧΑΠ, - κατάσταση υγείας (CCQ), - γηριατρική κλίμακα κατάθλιψης (GDS), - Κατάθλιψη, - Υπηρεσίες Υγείας Και Περίθαλψης Αλληλογραφία: Χρίστος Π. Καρβούνης, Παθολογική Κλινική, Ιατρικό Κέντρο «Ο Κυανούς Σταυρός», Λεωφόρος Β. Σοφίας 102, Αθήνα, Τηλ.: , Fax: , Περiληψη. ΣΤΟΧΟΙ: Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι μια χρόνια νόσος που παρουσιάζει σημαντικές έξω-πνευμονικές εκδηλώσεις και η οποία σχετίζεται με υψηλή νοσηρότητα και θνησιμότητα. Σκοπός της μελέτης ήταν να εκτιμήσει τα χαρακτηριστικά, την κατάσταση υγείας, τη διαχείριση της νόσου καθώς και τη χρήση των υπηρεσιών υγείας σε ασθενείς με ΧΑΠ στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. ΜΕΘΟΔΟΙ: Η EPIPTOSI ήταν μια περιγραφική, συγχρονική μελέτη παρατήρησης ασθενών με διαγνωσμένη ΧΑΠ. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν σε μια επίσκεψη με τη χρήση ενός δομημένου ερωτηματολογίου. Καταγράφηκαν τα δημογραφικά στοιχεία, η βαρύτητα της νόσου, τα συμπτώματα, η θεραπεία, η χρήση υπηρεσιών υγείας, η κατάσταση της υγείας των ασθενών καθώς και η προσωπική αντίληψη των ασθενών αναφορικά με την θεραπευτική αγωγή που λαμβάνουν. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Συνολικά 930 ασθενείς (άνδρες 66,5%, ηλικία 64,9±10,8 έτη) κατηγοριοποιήθηκαν, βάσει των κριτηρίων GOLD, ως πάσχοντες από ήπια (22%), μέτρια (52%) και σοβαρή (26%) ΧΑΠ, αντίστοιχα. Το 49,8% των ασθενών ήταν καπνιστές (μέσο όρος πακέτα-έτη 41,2). Η μέση τιμή του CCQ ήταν 1,87±1 (ήπια ΧΑΠ: 1,1±0,7, μέτρια ΧΑΠ: 1,6±0,8, σοβαρή ΧΑΠ: 2,9±1,5, p<0,01), ενώ η τιμή της κλίμακας κατάθλιψης GDS στους ασθενείς 65 ετών ήταν 7,8±0,9. Στενή συσχέτιση παρατηρήθηκε μεταξύ της τιμής του CCQ και της βαρύτητας της ΧΑΠ. Το 35,2% των ασθενών λάμβαναν αγωγή με συνδυασμό ΙCS/LABA και το 27% συνδυασμό ICS/LABA με αντιχολινεργικά. Σχεδόν οι μισοί ασθενείς (48,7%) επισκέφθηκαν τα τμήματα επειγόντων περιστατικών (ΤΕΠ) τουλάχιστον μια φορά τον τελευταίο χρόνο πριν τη συμμετοχή τους στην μελέτη, ενώ 26,4% νοσηλεύτηκαν εξαιτίας αναπνευστικών προβλημάτων κατά το ίδιο διάστημα. Σημαντική συσχέτιση προέκυψε μεταξύ της βαρύτητας της ΧΑΠ και των εισαγωγών σε νοσοκομεία (OR 7,4 95% CI: 5,3-10,3, p<0,01) καθώς και των επισκέψεων στα ΕΠ

2 378 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 (OR 7,51 95% CI: 5,16-10,9, p<0,01). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η πλειοψηφία των ασθενών με ΧΑΠ στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας πάσχουν από μέτριας βαρύτητας νόσο. Αν και η κατάσταση της υγείας των ασθενών αυτών είναι σχετικά ικανοποιητική, ένας σημαντικός αριθμός ασθενών επισκέπτεται τα ΤΕΠ νοσοκομείων και νοσηλεύεται εξαιτίας αναπνευστικών προβλημάτων, αποτυπώνοντας τη σημαντική νοσοεπιβάρυνση που σχετίζεται με τη ΧΑΠ. Πνεύμων 2012, 25(4): Εισαγωγή Η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), είναι μια φλεγμονώδης νόσος στην οποία εμπλέκονται κύτταρα του πνευμονικού παρεγχύματος και χαρακτηρίζεται από μερικά αναστρέψιμο και προοδευτικά επιδεινούμενο περιορισμό της ροής του αέρα. Η Παγκόσμια Πρωτοβουλία για την Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Global initiative on Obstructive Lung Disease, GOLD) πρόσφατα αναθεώρησε τον ορισμό της ΧΑΠ, ο οποίος περιγράφει τη νόσο ως: «Mια συχνή πάθηση που μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί, χαρακτηρίζεται από εμμένουσα απόφραξη των αεραγωγών που είναι συνήθως προοδευτική και σχετίζεται από μια υπερβολική χρόνια φλεγμονώδη απάντηση των αεραγωγών και των πνευμόνων σε βλαπτικά σωματίδια ή αέρια» 1. Αυτός ο ορισμός δίνει έμφαση στη φλεγμονώδη φύση της νόσου, ενώ δεν συμπεριλαμβάνει τους όρους χρόνια βρογχίτιδα και εμφύσημα και αποκλείει το άσθμα αφού είναι μια αναστρέψιμη μορφή του περιορισμού της ροής του αέρα 2-4. Ο επιπολασμός της ΧΑΠ κυμαίνεται από 1% στον ενήλικο γενικό πληθυσμό, έως 9%-10% σε άτομα ηλικίας 40 ετών 5, ωστόσο, το γεγονός ότι πολλοί ασθενείς σταδίου Ι μπορεί να παραμένουν ασυμπτωματικοί ή να παρουσιάζουν συμπτώματα τα οποία δεν εκλαμβάνονται από τους ίδιους ως κατά ανάγκη παθολογικά, υποδηλώνει ότι τόσο οι παγκόσμιες όσο και οι εθνικές εκτιμήσεις υποεκτιμούν τον επιπολασμό της ΧΑΠ 5. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση μελετών που διεξήχθησαν σε 29 χώρες στο χρονικό διάστημα έδειξε ότι ο επιπολασμός της ΧΑΠ είναι μεγαλύτερος σε καπνιστές και πρώην καπνιστές σε σύγκριση με μη-καπνιστές, σε άτομα άνω των 40 ετών, σε σύγκριση με ασθενείς νεότερης ηλικίας και στους άντρες σε σύγκριση με τις γυναίκες 6. Ωστόσο, ο συνολικός επιπολασμός της ΧΑΠ στους ενήλικες, σε χώρες όπου ο επιπολασμός της νόσου παρακολουθήθηκε συστηματικά, κυμαίνεται μεταξύ 4% και 10% 6,7. Η ΧΑΠ θεωρείται επίσης ως μια σταθερά υπο-αναγνωρισμένη αιτία νοσηρότητας-θνησιμότητας ενώ οι τελευταίες εκτιμήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο για το χρονικό διάστημα αναβαθμίζουν την ΧΑΠ στην τρίτη θέση των πιο συχνών αιτιών θανάτου 8. Η νοσηρότητα λόγω της ΧΑΠ αυξάνεται με την ηλικία και είναι μεγαλύτερη στους άντρες σε σύγκριση με τις γυναίκες 7,9, ενώ συχνά επηρεάζεται και από άλλες χρόνιες παθήσεις όπως τα μυοσκελετικά νοσήματα, ο σακχαρώδης διαβήτης, και η καρδιαγγειακή νόσος 10,11. Η αιτιολογική σχέση της ΧΑΠ με διάφορες συννοσηρότητες δεν είναι ξεκάθαρη ωστόσο, η συνύπαρξή της με άλλα χρόνια νοσήματα μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του ασθενή 12. Η κατάθλιψη θεωρείται ως μια από τις σημαντικότερες συνοσηρότητες της ΧΑΠ. Ο κίνδυνος κατάθλιψης σε ασθενείς με σοβαρή ΧΑΠ είναι κατά δυόμιση φορές υψηλότερος σε σύγκριση με ασθενείς που πάσχουν από ήπια ή μέτρια ΧΑΠ, ενώ ο αριθμός των ασθενών που εμφανίζουν κατάθλιψη αυξάνει, με την αύξηση της βαρύτητας της νόσου 13. Τα συμπτώματα της κατάθλιψης είναι συχνότερα σε ηλικιωμένους ασθενείς, ενώ ο επιπολασμός και η βαρύτητα της κατάθλιψης αυξάνονται όσο μειώνεται η λειτουργική ικανότητα του ασθενή 14,15. Επίσης, ενδιαφέρον έχει η παρατήρηση ότι οι ασθενείς με ΧΑΠ έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη σε σύγκριση με ασθενείς που πάσχουν από άλλα νοσήματα (π.χ. Σακχαρώδης Διαβήτης) ή υγιείς 16. Αναφορικά με τη χρήση υπηρεσιών υγείας φαίνεται πως η ιατρική συμβουλή που αναζητείται για την ΧΑΠ ξεπερνά σημαντικά τις αντίστοιχες για το άσθμα, την πνευμονία, τον καρκίνο του πνεύμονα και της τραχείας και τη φυματίωση 17. Στην ΕΕ, το συνολικό άμεσο κόστος των αναπνευστικών νοσημάτων εκτιμάται στο 6% περίπου του συνολικού προϋπολογισμού για την υγεία, ενώ η ΧΑΠ ευθύνεται για πάνω από το μισό αυτού του κόστους 17. Η μείωση των παραγόντων κινδύνου θεωρείται ως ένα σημαντικό βήμα για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ΧΑΠ. Ο καπνός και η έκθεση τόσο σε εσωτερικούς όσο και σε εξωτερικούς τοξικούς παράγοντες και σωματίδια θεωρούνται κρίσιμα για την ανάπτυξη αλλά και τη βαρύτητα της ΧΑΠ 18. Το κάπνισμα είναι ο συχνότερα απαντώμενος παράγοντας κινδύνου εμφάνισης ΧΑΠ, 19. Οι καπνιστές εμφανίζουν μεγαλύτερη επίπτωση αναπνευστικών συμπτωμάτων και διαταραχές της αναπνευστικής λειτουργίας, μικρότερη FEV 1 και μεγαλύτερη θνησιμότητα

3 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος σχετιζόμενη με τη ΧΑΠ, συγκριτικά με τους μη καπνιστές. Αντίθετα, η διακοπή του καπνίσματος θεωρείται ως ο αποτελεσματικότερος και οικονομικότερος τρόπος μείωσης της έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου για τη ΧΑΠ, καθώς δύναται να ωφελήσει ασθενείς με απόφραξη των αεραγωγών 20, να βελτιώσει την αναπνευστική λειτουργία 21 αλλά και τις αξιολογήσεις κλινικών ερωτηματολόγια για την ΧΑΠ όπως το CCQ 22. Λαμβάνοντας υπόψη την ολοένα αυξανόμενη επιβάρυνση της ΧΑΠ, τόσο στην υγεία των ασθενών όσο και στις υπηρεσίες υγείας, σχεδιάσαμε την παρούσα μελέτη με στόχο την εκτίμηση της κατάστασης της υγείας, των συμπτωμάτων, της αντιμετώπισης της νόσου και της αντίληψης της θεραπείας στην καθημερινότητα ατόμων με ΧΑΠ, καθώς επίσης και την αξιολόγηση του επιπέδου κατάθλιψης καθώς και την καταγραφή της σχετιζόμενης με τη ΧΑΠ χρήσης των υπηρεσιών υγείας. Μέθοδοι Σχεδιασμός μελέτης Η μελέτη EPIPTOSI (EPIdemiological survey for assessing well-being in PaTients with chronic ObStructive pulmonary disease) είναι μια περιγραφική, συγχρονική μελέτη παρατήρησης στην οποία η συλλογή δεδομένων έγινε σε μία μόνον επίσκεψη. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία που διέπει την διεξαγωγή κλινικών μελετών. Πληθυσμός μελέτης Στη μελέτη εντάχθηκαν ασθενείς με διαγνωσμένη ΧΑΠ, ηλικίας 40 ετών και άνω, οι οποίοι επισκέφτηκαν έναν από τους συμμετέχοντες ιατρούς της μελέτης. Οι ασθενείς της μελέτης έπρεπε να είναι σε θέση να συμπληρώσουν μόνοι τους τα ερωτηματολόγια της μελέτης, σύμφωνα με την κρίση του ιατρού. Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε τρεις κατηγορίες σύμφωνα με τη βαρύτητα της νόσου (ήπια, μέτρια, σοβαρή) βάσει των κριτηρίων GOLD 23. Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν: ηλικία < 40 έτη, διάγνωση άσθματος ή τεκμηριωμένη αναστρεψιμότητα της απόφραξης των αεραγωγών (αύξηση του FEV 1 > 15% μετά την εισπνοή βρογχοδιασταλτικού φαρμάκου) και ελλιπής αντίληψη της γραπτής Ελληνικής γλώσσας. Όλοι οι συμμετέχοντες ασθενείς έδωσαν την έγγραφη συγκατάθεσή τους για συμμετοχή στη μελέτη. Κάθε ιατρός ενέταξε τους πρώτους κατά σειρά ασθενείς (ως 11 ασθενείς έκαστος) που επισκέπτονταν το ιατρείο του και πληρούσαν τα κριτήρια επιλογής. Η συλλογή των δεδομένων για κάθε ασθενή έγινε σε μια επίσκεψη συμπληρώνοντας μια ειδική φόρμα καταγραφής δεδομένων που αφορούσε την παρούσα μελέτη. Δεδομένα που καταγράφηκαν από τον ιατρό Ο ιατρός κατέγραψε τα ακόλουθα δεδομένα είτε από τους ιατρικούς φακέλους των ασθενών ή άμεσα, ρωτώντας τους ασθενείς: δημογραφικά στοιχεία, βαρύτητα της νόσου, ιστορικό καπνίσματος, συμπτώματα από το αναπνευστικό, τρέχουσα θεραπεία και αντίληψη των ασθενών για την θεραπεία τους καθώς και χρήση των υπηρεσιών υγείας. Δεδομένα που καταγράφηκαν από τον ασθενή Όλοι οι μετέχοντες ασθενείς έπρεπε να συμπληρώσουν το Κλινικό Ερωτηματολόγιο για τη ΧΑΠ (Clinical COPD Questionnaire, CCQ) και την Γηριατρική Κλίμακα Κατάθλιψης (Geriatric Depression Scale, GDS). Το ερωτηματολόγιο CCQ αναπτύχθηκε με σκοπό την κλινική αξιολόγηση του βαθμού ελέγχου της ΧΑΠ. Είναι ένα επικυρωμένο εργαλείο δέκα ερωτήσεων, το οποίο αποδίδει ένα συνολικό σκορ που προκύπτει από το άθροισμα τριών πεδίων: (α) Συμπτώματα (4 ερωτήσεις), (β) Λειτουργική κατάσταση (4 ερωτήσεις) και (γ) Νοητική κατάσταση (2 ερωτήσεις). Η βαθμολόγηση λαμβάνει τιμές από το 0 έως το 6, με το 0 να αντιστοιχεί στην καλύτερη δυνατή απάντηση και το 6 στην χειρότερη. Η εγκυρότητα, η αξιοπιστία και η ανταποκρισιμότητα του ερωτηματολογίου CCQ έχουν ελεγχθεί με θετικά αποτελέσματα αναφορικά με την ικανότητα του ερωτηματολογίου να επισημαίνει βελτιώσεις στον έλεγχο της ΧΑΠ, ενώ χαρακτηρίζεται από καλή μεταβλητότητα ελέγχου-επανελέγχου 24,25. Όσον αφορά την αξιολόγηση του CCQ, μια μέση μεταβολή της τάξεως του 0,4 θεωρείται κλινικά σημαντική 26. Στην παρούσα μελέτη χρησιμοποιήθηκε η εβδομαδιαία έκδοση του ερωτηματολογίου. Η κλίμακα GDS έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα και έχει δοκιμαστεί στην κλινική πρακτική, ιδιαίτερα δε σε γηριατρικούς πληθυσμούς ( 65 ετών). Η παρούσα μελέτη χρησιμοποίησε μια μεταφρασμένη και επικυρωμένη, συνοπτική έκδοση του GDS 27. Η συνοπτική αυτή έκδοση αποτελείται από 15 ερωτήσεις οι οποίες έχουν δείξει την υψηλότερη συσχέτιση με τα συμπτώματα της κατάθλιψης σε μελέτες επικύρωσης. Από αυτές τις 15 ερωτήσεις, οι 10 είναι ενδεικτικές της παρουσίας κατάθλιψης όταν απαντώνται θετικά, ενώ οι υπόλοιπες είναι ενδεικτικές της κατάθλιψης όταν απαντώνται αρνητικά. Το ερωτηματολόγιο λαμβάνει τιμές από 0-4 (φυσιολογικές), 5-8 (ήπια κατάθλιψη), 9-11 (μέτρια κατάθλιψη), και 12-15

4 380 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 (σοβαρή κατάθλιψη). Η συνοπτική έκδοση του ερωτηματολογίου είναι ευκολότερη στη χρήση από ασθενείς με σωματική νόσο και ήπια ως μέτρια άνοια, οι οποίοι έχουν μικρή ικανότητα συγκέντρωσης της προσοχής τους ή/και κουράζονται εύκολα, ενώ δεν απαιτεί πολύ χρόνο για τη συμπλήρωση του. Η ευαισθησία και η ειδικότητα του GDS έχουν ελεγχθεί έναντι κλινικών διαγνωστικών κριτηρίων και έχουν βρεθεί αρκετά υψηλές, 92% και 89% αντίστοιχα. Επιπλέον η εγκυρότητα και η αξιοπιστία του έχει υποστηριχθεί τόσο από την κλινική πρακτική όσο και την κλινική έρευνα 28. Στατιστική ανάλυση Οι συνεχόμενες μεταβλητές εκφράστηκαν ως μέσοι όροι ± σταθερή απόκλιση και διάμεση τιμή (ελάχιστη - μέγιστη τιμή), ενώ οι κατηγορικές μεταβλητές ως συχνότητες. Οι συσχετίσεις μεταξύ των κατηγορικών μεταβλητών (πίνακες 2Χ2) ελέγχθηκαν με την ακριβή δοκιμασία του Fisher. Το μέγεθος της συσχέτισης των μεταβλητών αξιολογήθηκε με τους λόγους πιθανοτήτων (OR) και τα αντίστοιχα διαστήματα εμπιστοσύνης (CI 95%). Οι OR υπολογίστηκαν με λογιστική παλινδρόμηση. Οι συνεχόμενες μεταβλητές συγκρίθηκαν με δοκιμασίες Kruskal-Wallis και ζευγαρωτές δοκιμασίες Wilcoxon με τη διόρθωση Bonferroni. Μια δοκιμασία θεωρήθηκε στατιστικά σημαντική όταν το αμφίδρομο p ήταν <0,05. Η στατιστική ανάλυση διεξήχθη με το λογισμικό SAS v.9. Αποτελέσματα Η μελέτη διεξήχθη στο χρονικό διάστημα Ιουνίου Σεπτεμβρίου 2007, με τη συμμετοχή 115 ιδιωτών ιατρών, παθολόγων (30%) και πνευμονολόγων (70%), τόσο σε αστικά (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ηράκλειο, 53%) όσο και σε περιφερειακά (47%) κέντρα σε όλη την Ελλάδα. Καταγράφηκαν και αναλύθηκαν τα δημογραφικά στοιχεία, τα χαρακτηριστικά της νόσου και τα δεδομένα θεραπείας 930 ασθενών που συμμετείχαν στη μελέτη (66,5% άνδρες και 33,5% γυναίκες). Τα δημογραφικά στοιχεία, πληροφορίες για το κάπνισμα και χαρακτηριστικά της νόσου παρουσιάζονται στο ΠΙΝΑΚΑ 1. Οι περισσότεροι από τους ασθενείς ανέφεραν χρόνιο βήχα (74,6%), ακολουθούμενο από απόχρεμψη (66,8%), δύσπνοια (57,8%) και συριγμό (46%). Ο μέσος χρόνος με συμπτώματα των ασθενών της μελέτης υπολογίστηκε σε 9,32±6,8 έτη (ΠΙΝΑΚΑΣ 2). Το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών (84,6%) λάμβαναν καθημερινή θεραπεία: το 35,2% λάμβανε αγωγή με σταθερό ή ελεύθερο συνδυασμό β 2- αγωνιστών μακράς δράσης (LABA)/εισπνεόμενων Πίνακας 1. Δημογραφικά Στοιχεία και Χαρακτηριστικά της Νόσου. Φύλο (n=927) Άνδρες, n (%) 616 (66,5) Γυναίκες, n (%) 311 (33,5) Ηλικία (mean ± sd) (έτη) 64,95 ± 10,78 (n=921) ΔΜΣ (n= 929) (mean ± sd) (kgr/m 2 ) 27,64 ± 3,92 (n=904) Κάπνισμα (n=912) Ποτέ, αρ., (%) Ήπια Μέτρια Σοβαρή Καπνιστής, αρ., (%) Ήπια Μέτρια Σοβαρή Πρώην, αρ., (%) Ήπια Μέτρια Σοβαρή 154 (16.5) 47 (30,5) 68 (44,2%) 39 (25,3%) 454 (49.8) 109 (24,0) 253 (55,7) 92 (20,3) 304 (32,7) 45 (14,8) 151 (49,7) 108 (35,5) Πακέτα-έτη 41,2 Βαρύτητα της ΧΑΠ (n=914) Ήπια, n, (%) 201, (22,0) Μέτρια, n, (%) 473, (51,8) Σοβαρή n, ( %) 240, (26,2) Πίνακας 2. Συμπτώματα της ΧΑΠ και έτη ζωής με συμπτώματα. N % Συμπτώματα Χρόνιος βήχας ,6 Απόχρεμψη ,8 Δύσπνοια ,8 Συριγμός ,0 Άλλα 15 1,6 Έτη ζωής με συμπτώματα (mean ± sd) 9,32 ± 6,8 (n=862) κορτικοστεροειδών (ΙCS) ενώ το 27% συμπλήρωναν την αγωγή αυτή και με ένα εισπνεόμενο αντιχολινεργικό. Οι περισσότεροι από τους ασθενείς (64,3%) χρησιμοποιούσαν ένα β 2-αγωνιστή βραχείας δράσης ως κατ επίκληση ανακουφιστική θεραπεία, τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα (ΠΙΝΑΚΑΣ 3). Επίσης, η καπνιστική συνήθεια συσχετίστηκε σημαντικά με τη βαρύτητα της ΧΑΠ. Οι μη-

5 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος Πίνακας 3. Θεραπεία της ΧΑΠ. N % Ημερήσια θεραπεία Ναι ,6 Όχι ,0 Ελλιπή στοιχεία 3 0,4 Κατηγορία θεραπείας Σταθερός συνδυασμός ICS/LABA ,5 Σταθερός συνδυασμός ICS/LABA συν αντιχολινεργικό ,4 Ελεύθερος συνδυασμός ICS/LABA 72 7,7 Ελεύθερος συνδυασμός ICS/LABA συν αντιχολινεργικό 64 3,6 SABA 41 4,4 ICS/SABA 27 2,9 Αντιχολινεργικό 19 2,6 SABA συν αντιχολινεργικό 17 1,8 ICS 12 1,3 Άλλα 27 2,9 Θεραπεία ανακούφισης Καθημερινά ,4 2-3 φορές την εβδομάδα ,9 3-4 φορές το μήνα ,7 Σπάνια ,0 ICS =Εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, LABA = β 2 αγωνιστές μακράς δράσης, SABA = β 2 αγωνιστές βραχείας δράσης καπνιστές είχαν μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν σοβαρή ΧΑΠ σε σύγκριση με τους καπνιστές (OR: 0,58 95% CI: 0,44-0,78, p<0,01). CCQ & GDS Το συνολικό σκορ του ερωτηματολογίου CCQ ήταν 1,87±1,1. Σημαντικές διαφορές παρατηρήθηκαν στην τιμή του CCQ μεταξύ των ομάδων διαφορετικής βαρύτητας της ΧΑΠ. Οι ασθενείς που έπασχαν από ήπια ΧΑΠ ανέφεραν τιμή CCQ 1,11±0,74, σε σύγκριση με 1,65±0,80 και 2,91±1,55 των ασθενών με μέτρια και σοβαρή ΧΑΠ αντίστοιχα (p <0,01) (Σχήμα 1). Η μέση τιμή της κλίμακας GDS στους ασθενείς άνω των 65 ετών ήταν 7,8±0,9, ενδεικτική ήπιας κατάθλιψης. Αντίληψη των ασθενών για τη θεραπεία Σχεδόν το 69% των ασθενών θεώρησαν ότι η αγωγή Σχήμα 1. Τιμές CCQ στο σύνολο του πληθυσμού της μελέτης καθώς και με βάση τη βαρύτητα της νόσου (ήπια, μέτρια, σοβαρή) (* p 0,01). που λαμβάνουν τους παρέχει πλήρη κάλυψη έναντι των συμπτωμάτων της ΧΑΠ, σε σύγκριση με το 31,5%, οι οποίοι ανταποκρίθηκαν αρνητικά. Η βελτίωση της κατάστασης της νόσου οδήγησε σε μείωση της χορηγούμενης δόσης στο 42,6% των περιπτώσεων, το 34,9% των ασθενών συνέχισε με το ίδιο θεραπευτικό σχήμα ενώ το 22,5% διέκοψε την αγωγή. Στις περιπτώσεις όπου βελτιώθηκε η κατάσταση του ασθενή, οι αλλαγές της θεραπείας οφείλονταν κυρίως σε απόφαση του ιατρού (48,4%) και δευτερευόντως σε προσωπική απόφαση του ασθενή (39,7%) ή σύμφωνα με πλάνο οδηγιών που έχει καταρτιστεί από κοινού με τον ιατρό (11,9%). Στις περιπτώσεις όπου η νόσος επιδεινώθηκε, το 53,8% των ασθενών αύξησε τη δόση, ενώ το 22% συμπλήρωσε το θεραπευτικό σχήμα με ένα επιπλέον φάρμακο. Η αύξηση της δοσολογίας και η προσθήκη ενός νέου φαρμάκου ήταν η θεραπευτική επιλογή στο 14,9% των περιπτώσεων, ακολουθούμενη από την πλήρη αλλαγή του θεραπευτικού σχήματος (7,3% των ασθενών) (ΠΙΝΑΚΑΣ 4). Χρήση υπηρεσιών υγείας Περίπου το 49% των ασθενών ανέφερε τουλάχιστον 1 επίσκεψη στα τμήματα επειγόντων περιστατικών/εξωτερικών ιατρείων νοσοκομείων εντός του τελευταίου χρόνου. Εισαγωγές σε νοσοκομεία εξαιτίας παρόξυνσης της ΧΑΠ καταγράφηκαν για το 26,4% των περιπτώσεων (1-2 και 3 φορές εντός του τελευταίου έτους), ενώ το 48,7% προσήλθε τουλάχιστον μια φορά τον τελευταίο χρόνο στα ΤΕΠ. Εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) αναφέρθηκε για το 5,1% των ασθενών (ΠΙΝΑΚΑΣ 5). Οι ασθενείς που εισήχθησαν σε νοσοκομείο 3 φορές εντός του τελευταίου έτους είχαν σημαντικά μεγαλύτερη τιμή CCQ (3,2±1,4), σε σύγκριση με αυτούς που εισήχθησαν 1-2 φορές (2,67±1,05) και αυτούς που δεν εισήχθησαν

6 382 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 Πίνακας 4. Αντίληψη ασθενών για την θεραπεία τους και μεταβολές των χορηγούμενων θεραπειών. N % Η θεραπευτική αγωγή παρέχει πλήρη προστασία (n=912) Ναι ,5 Όχι ,5 Ενέργειες σε περίπτωση βελτίωσης της νόσου (n=920) Διακοπή θεραπείας 207 2,5 Μείωση της δόσης ,6 Συνέχιση της ίδιας θεραπείας ,9 Σε περίπτωση βελτίωσης της κατάστασης του ασθενή, η αλλαγή της θεραπείας ξεκίνησε από (n=876) Ιατρική συμβουλή ,4 Προσωπική απόφαση ,7 Βάσει προγραμματισμού σχεδιασμένου από τον ιατρό ,9 Ενέργειες σε περίπτωση επιδείνωσης της νόσου (n=907) Αύξηση της δοσολογίας ,8 Προσθήκη φαρμάκου στη θεραπεία ,5 Αλλαγή της θεραπείας 66 7,3 Αύξηση της δοσολογίας και προσθήκη νέου φαρμάκου ,9 Άλλο 14 1,5 Σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασης του ασθενή, η αλλαγή της θεραπείας ξεκίνησε από (n=876) Ιατρική συμβουλή ,3 Προσωπική απόφαση ,9 Βάσει προγραμματισμού σχεδιασμένου από τον ιατρό ,9 Ελλιπή στοιχεία 27 2,9 ΤΕΠ 3 και 1-2 φορές αντίστοιχα, έναντι 1,38±0,85 για τους ασθενείς που δεν προσήλθαν ποτέ σε ΤΕΠ (p 0,01) (Σχήμα 2). Τέλος, οι ασθενείς με σοβαρή ΧΑΠ είχαν σχεδόν 7 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εισαχθούν σε νοσοκομείο, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν σοβαρή ΧΑΠ (OR: 7,44 95% CI: 5, , p<0,01). Παρόμοια αποτελέσματα προέκυψαν για τις επισκέψεις στα ΤΕΠ. Οι ασθενείς με σοβαρή ΧΑΠ είχαν σχεδόν 7 φορές περισσότερες πιθανότητες να επισκεφτούν τα TΕΠ, σε σύγκριση με τους ασθενείς με μη-σοβαρή ΧΑΠ (OR 7,51 95% CI: 5,16-10,9, p<0,01). Σχήμα 2. Συσχέτιση μεταξύ τιμής του CCQ και εισαγωγών σε νοσοκομείο και επισκέψεων στα ΤΕΠ * p 0,01 σε σύγκριση με καμία, # p 0,01 σε σύγκριση με 1-2. καθόλου (1,57±0,9) (p 0,01 και για τις δυο συγκρίσεις). Όσον αφορά τις επισκέψεις στα ΤΕΠ, οι τιμές CCQ ήταν 3,01±1,22 και 2,22±1,04 για αυτούς που προσήλθαν στα Πίνακας 5. Χρήση υπηρεσιών υγείας Σύνολο Επισκέψεις σε ΤΕΠ Ν % 51,3 33,7 15 Εισαγωγές Ν % 73,6 22,5 3.9 Εισαγωγές σε ΜΕΘ N % 94,9 5,1 ΤΕΠ: Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, ΜΕΘ: Μονάδα Εντατικής Θεραπείας Σχήμα 3. Συσχέτιση μεταξύ τιμής της κλίμακας GDS και εισαγωγών σε νοσοκομείο και επισκέψεων στα ΤΕΠ, σε ασθενείς 65 ετών. * p 0,01 σε σύγκριση με καμία, # p 0,01 σε σύγκριση με 1-2. Συζήτηση Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να αξιολογήσει τη κατάσταση της υγείας των ασθενών με ΧΑΠ, στα πλαίσια της καθημερινής κλινικής πρακτικής στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Επιπλέον, επιχείρησε να καταγράψει τα

7 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος χαρακτηριστικά των ασθενών με ΧΑΠ και να αξιολογήσει τη νοσοεπιβάρυνση, αναφορικά με τη χρήση υπηρεσιών υγείας όπως αυτές καταγράφηκαν από τις εισαγωγές σε νοσοκομεία, τις επισκέψεις στα TEΠ και τις εισαγωγές στις ΜΕΘ. Η ΧΑΠ είναι μια σύνθετη χρόνια νόσος με αυξανόμενο επιπολασμό και σημαντική σχετιζόμενη νοσηρότητα, η οποία αναμένεται να εντατικοποιηθεί ως πρόβλημα δημόσιας υγείας στα επόμενα χρόνια 29. Επιπρόσθετα, και σύμφωνα με το φαινόμενο του γηράσκοντος πληθυσμού των αναπτυγμένων κοινωνιών, εκτιμάται ότι η ΧΑΠ ενδεχομένως να καταστεί η τρίτη κατά σειρά αιτία θνησιμότητας το έτος Ο επιπολασμός της ΧΑΠ στην Ελλάδα είναι ένα ζήτημα το οποίο έχει μόνο πρόσφατα διερευνηθεί συστηματικά. Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρία διεξήγαγε μια μελέτη εθνικής εμβέλειας, μέσω της οποίας συνέλεξε έγκυρα και αξιόπιστα δεδομένα για τον επιπολασμό και τη βαρύτητα της ΧΑΠ σε ενήλικες καπνιστές (άνω των 35 ετών) και που έχουν εκτεθεί στο κάπνισμα (τουλάχιστον 100 τσιγάρα), στην Ελλάδα 30. Ο συνολικός επιπολασμός της ΧΑΠ εκτιμήθηκε από τη μελέτη αυτή στο 8,4%, με διακύμανση του ποσοστού μεταξύ αστικών, ημι-αστικών και αγροτικών περιοχών. Το ποσοστό της ΧΑΠ κυμάνθηκε μεταξύ του 6% και 10%, με τις αστικές περιοχές να εμφανίζουν τον μεγαλύτερο επιπολασμό. Η συχνότητα του καπνίσματος και η ηλικία ήταν οι παράγοντες που σχετίστηκαν περισσότερο με το μεγαλύτερο επιπολασμό της ΧΑΠ. Επίσης, η μελέτη αυτή ανέφερε διαφορετική κατανομή της βαρύτητας της ΧΑΠ (57, 4% ήπια, 25,3% μέτρια και 16,0% σοβαρή), σε σύγκριση με την παρούσα μελέτη η οποία όμως περιλάμβανε διαγνωσμένους με ΧΑΠ ασθενείς, ηλικίας > 40 ετών που παρακολουθούνται σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Εντούτοις, τα αποτελέσματά μας αναφορικά με την κατανομή της βαρύτητας της ΧΑΠ, σε διαγνωσμένους ασθενείς, συμφωνούν με πρόσφατες μελέτες της διεθνούς βιβλιογραφίας, σε αυτόν τον πληθυσμό, που δείχνουν υψηλότερο ποσοστό της μέτριας ΧΑΠ 31-33, ανεξαρτήτως της μεθόδου κατηγοριοποίησης της βαρύτητας της νόσου. Οι ασθενείς που συμμετείχαν στην παρούσα μελέτη παρουσίασαν συμπτώματα χρόνιου βήχα, απόχρεμψης, δύσπνοιας και συριγμού σε υψηλά και πολύ υψηλά ποσοστά. Ο χρόνιος βήχας και η δύσπνοια κοπώσεως έχουν αναφερθεί σε αρκετές μελέτες ως συχνά συμπτώματα της ΧΑΠ 34. Η κατάσταση της υγείας των ασθενών με ΧΑΠ, όπως αυτή αξιολογήθηκε από το ερωτηματολόγιο CCQ, ήταν σχετικά ικανοποιητική, ανεξαρτήτως βαρύτητας της νόσου. Στην παρούσα μελέτη, οι τιμές CCQ συσχετίστηκαν με τη βαρύτητα της ΧΑΠ, όπου στους ασθενείς με σοβαρή και μέτρια ΧΑΠ παρουσιάστηκε σημαντικά υψηλότερη τιμή CCQ. Το ερωτηματολόγιο CCQ έχει συσχετιστεί και δοκιμαστεί έναντι άλλων επικυρωμένων εργαλείων αξιολόγησης της κατάστασης της υγείας, σε ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα. Το ερωτηματολόγιο Saint George s Respiratory Questionnaire (SGRQ) για παράδειγμα, είναι ένα σταθμισμένο ερωτηματολόγιο 50 ερωτήσεων απευθυνόμενο στον ασθενή, ειδικό για νοσήματα των αεραγωγών και απαρτίζεται από τρεις κατηγορίες: συμπτώματα, δραστηριότητα και αντίκτυπος. Το CCQ έχει πολύ καλή συσχέτιση με το SGRQ για ασθενείς με κλινικά και σπιρομετρικά επιβεβαιωμένη ΧΑΠ, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της νόσου 24. Επομένως το CCQ είναι ένα έγκυρο και εύχρηστο εργαλείο αξιολόγησης της κατάστασης της υγείας ασθενών με ΧΑΠ. Εντούτοις, παρά την σχετικά ικανοποιητική κατάσταση της υγείας των ασθενών, όπως αυτή καταγράφηκε μέσω του CCQ, σχεδόν 1 στους 2 ασθενείς της μελέτης επισκέφτηκε τα ΤΕΠ και 1 στους 4 εισήχθη σε νοσοκομείο εντός του τελευταίου χρόνου πριν από την ένταξή τους στη μελέτη, γεγονός που μαρτυρά την αυξημένη νοσοεπιβάρυνση της ΧΑΠ, τόσο για τους ασθενείς, όσο και για την σύστημα υγείας. Το γεγονός ότι ο αριθμός των ασθενών που εισάγονται σε νοσοκομεία ή ΤΕΠ είναι αυξημένος σε αντίθεση με το ικανοποιητικό βαθμό της CCQ δε μπορεί να εξηγηθεί ικανοποιητικά με τα υπάρχοντα δεδομένα. Αφενός η ηλικία των ασθενών, (πάνω από το 50% των ασθενών ήταν ηλικίας άνω των 65 ετών) ενδεχομένως να έπαιξε ένα σημαντικό ρόλο. Όπως ήταν αναμενόμενο, η βαρύτητα της νόσου και η κατάσταση της υγείας των ασθενών όπως αυτή μετρήθηκε μέσω του CCQ, ήταν ισχυροί καθοριστικοί παράγοντες τόσο του αριθμού των επισκέψεων στα ΤΕΠ όσο και του αριθμού εισαγωγών σε νοσοκομεία. Το ερωτηματολόγιο GDS έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία για την αξιολόγηση του βαθμού της κατάθλιψης σε ηλικιωμένους ασθενείς άνω των εξήντα πέντε ετών. Η μέση τιμή του ερωτηματολογίου GDS στο πληθυσμό άνω των εξήντα πέντε ετών στη παρούσα μελέτη κυμάνθηκε σε χαμηλές τιμές, ενδεικτικές ήπιας κατάθλιψης. Η σημαντικότητα των ψυχολογικών παραγόντων στην προσαρμογή των ασθενών στην ΧΑΠ, είναι πλέον ευρέως αναγνωρισμένη. Οι στρατηγικές αντιμετώπισης, τα επίπεδα αυτεπάρκειας και η κοινωνική υποστήριξη έχουν αναγνωριστεί ως σημαντικές παράμετροι που συνεισφέρουν θετικά στην πνευματική υγεία και στην ψυχοσυναισθηματική σταθερότητα των ασθενών με ΧΑΠ, οι οποίοι παρουσιάζουν συμπτώματα κατάθλιψης, αγχώδους διαταραχής και μειωμένη ποιότητα ζωής 35,36. Μια άλλη συγχρονική μελέτη ασθενών με ΧΑΠ

8 384 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2012 στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ανέφερε μέτρια ως υψηλά επίπεδα καταθλιπτικών συμπτωμάτων στους 6 από τους 10 ασθενείς με ΧΑΠ. Στην ίδια μελέτη ως ανεξάρτητοι προβλεπτικοί παράγοντες των καταθλιπτικών συμπτωμάτων με σημαντική επίδραση, ήταν η κατάσταση του πρώην καπνιστή, τα υψηλά επίπεδα αυτεπάρκειας και φροντίδας πριν από την επιδείνωση των συμπτωμάτων και η αντίληψη της νόσου ως σοβαρής από τον ασθενή 37. Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι το πρόβλημα της κατάθλιψης φαίνεται ότι είναι μεγαλύτερο σε ασθενείς που διαθέτουν επίσης υψηλότερο κίνδυνο παροξύνσεων, γεγονός που υπονοεί ότι σε ασθενείς με μέτρια ή σοβαρή ΧΑΠ η κατάθλιψη σχετίζεται με την επιδείνωση της νόσου (Jennings 2009), καθώς επίσης, με αυξημένες επισκέψεις σε ιατρούς, σε επείγοντα περιστατικά των νοσοκομείων, εξωτερικά ιατρεία και συνολικά με αυξημένη χρήση των υπηρεσιών υγείας 37. Ο κύριος ρόλος της φαρμακοθεραπείας στην αντιμετώπιση της ΧΑΠ είναι η πρόληψη και ο έλεγχος των συμπτωμάτων, η μείωση της συχνότητας και βαρύτητας των παροξύνσεων και η βελτίωση της ανοχής στην κόπωση και της κατάστασης της υγείας των ασθενών 1. Στην παρούσα μελέτη, σχεδόν το 60% των ασθενών λάμβαναν θεραπεία συνδυασμού. Ειδικότερα, σταθεροί ή ελεύθεροι συνδυασμοί ICS/LABA χορηγήθηκαν στο 35% των ασθενών, ενώ ο συνδυασμός ICS/LABA και ενός αντιχολινεργικού στο 27% των ασθενών. Αναφορικά με τη θεραπεία αντιμετώπισης της ΧΑΠ παρατηρήθηκε υψηλό ποσοστό χρήσης σταθερών συνδυασμών ICS/LABA, με ή χωρίς την προσθήκη αντιχολινεργικών. Θα ήταν ίσως αναμενόμενο η ευρεία χρήση ICS/LABA να οδηγούσε σε μείωση των παροξύνσεων και ενδεχομένως σε μικρότερο αριθμό εισαγωγών και επισκέψεων σε εξωτερικά ιατρεία και επείγοντα περιστατικά Ωστόσο πάνω από τους μισούς ασθενείς στην παρούσα μελέτη ήταν ηλικίας άνω των 65 ετών, ενώ επίσης μεγάλο ήταν και το ποσοστό των ασθενών με σοβαρή ΧΑΠ. Οι δυο αυτοί παράγοντες, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι αφενός απουσιάζει από το σύστημα υγείας μια συγκροτημένη, συστηματική πρωτοβάθμια περίθαλψη ως πρώτο σημείο αναφοράς των ασθενών πριν την αναφορά τους σε ένα νοσοκομείο ή κλινική, και αφετέρου υπάρχει μια αυξημένη τάση επίσκεψης ασθενών σε κλινικές μονάδες και νοσοκομεία για επεισόδια τα οποία ενδεχομένως να αντιμετωπίζονται σε έξω-νοσοκομειακό επίπεδο, εξηγούν το αυξημένο ποσοστό εισαγωγών που καταγράφηκε στην παρούσα μελέτη. Ένα ενδιαφέρον εύρημα της παρούσας μελέτης αποτελεί το γεγονός ότι σχεδόν ένας στους δυο ασθενείς με ΧΑΠ ήταν ενεργός καπνιστής. Αυτό το πρόβλημα έχει επισημανθεί και από άλλες διεθνείς μελέτες, Οι Martin και συνεργάτες το 2008 ολοκλήρωσαν μελέτη σε 9405 ασθενείς με ΧΑΠ σύμφωνα με την οποία 22,6% των ασθενών ήταν ενεργοί καπνιστές ενώ μία άλλη μελέτη από την Ισπανία σε ασθενείς με ΧΑΠ ανέφερε ότι το 35% των ασθενών συνέχιζαν να καπνίζουν με 4% μόνο των ασθενών να έχουν λάβει θεραπεία για διακοπή του καπνίσματος 30,42. Τα πακέτα-έτη που καταγράφηκαν για καπνιστές και πρώην καπνιστές στην παρούσα μελέτη (διάμεση τιμή 41,2) συμφωνούν με καταγραφές από τις παραπάνω μελέτες 33,41. Επομένως, τόσο τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται εδώ, όσο κα από άλλες μελέτες αναφορικά με τα υψηλά ποσοστά καπνίσματος σε ασθενείς με ΧΑΠ, καταδεικνύουν την ανάγκη αποτελεσματικής παρέμβασης με στόχο τη μείωση του καπνίσματος σε αυτόν τον πολύ ευαίσθητο πληθυσμό. Τέτοιου τύπου παρεμβάσεις θα απομονώσουν και θα αντιμετωπίσουν αυτόν τον πολύ σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την ΧΑΠ, που σχετίζεται τόσο με τη βαρύτητα της νόσου, όσο και με τη βελτίωση της αναπνευστικής λειτουργίας, εάν και εφόσον εξαλειφθεί. Συμπερασματικά, οι περισσότεροι ασθενείς με ΧΑΠ που επισκέπτονται τους ιατρούς της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας παρουσιάζουν μέτριας βαρύτητας νόσο. Αν και η κατάσταση της υγείας των ασθενών εμφανίζεται ως ικανοποιητική, ωστόσο ένας σημαντικός αριθμός ασθενών επισκέφτηκε τα ΤΕΠ και εισήχθη σε νοσοκομεία λόγω αναπνευστικών προβλημάτων, γεγονός που καταδεικνύει τη σημαντική νοσοεπιβάρυνση που σχετίζεται με τη ΧΑΠ. Τέλος, παρά το γεγονός ότι το κάπνισμα σχετίζεται σημαντικά με τη βαρύτητα της ΧΑΠ, ένα μεγάλο ποσοστό διαγνωσμένων με ΧΑΠ ασθενών επιμένουν καπνιστές, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη εκπαίδευσης σε θέματα υγείας και την εφαρμογή προγραμμάτων τροποποίησης συνηθειών ζωής για τη μείωση του καπνίσματος, ως ιδιαίτερα σημαντικά για την καλύτερη αντιμετώπιση και αποκατάσταση των ασθενών. Περιορισμοί και αδυναμίες της μελέτης Η παρούσα μελέτη εμπεριέχει ορισμένους περιορισμούς οι οποίοι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην ανάγνωση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Οι αδυναμίες έχουν να κάνουν κυρίως με την διαδικασία επιλογής των ιατρών καθώς και των ασθενών που εντάχθηκαν στην μελέτη καθώς δεν υπήρχε η δυνατότητα να καταγραφούν τόσο οι ιατροί που αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην μελέτη όσο και οι ασθενείς. Επομένως το δείγμα το οποίο χρησιμοποιήθηκε ήταν ασθενείς με ήπια ως

9 ΠΝΕΥΜΩΝ Τεύχος 4ο, Τόμος 25ος, Οκτώβριος - Δεκέμβριος σοβαρή ΧΑΠ, οι οποίοι επισκέπτονταν το θεράποντα ιατρό τους για μια τακτική επίσκεψη παρακολούθησης της προόδου της νόσου. Η διαδικασία αυτή επιλογής, παρά το γεγονός ότι εξασθενεί την εξωτερική εγκυρότητα των αποτελεσμάτων της μελέτης, ωστόσο προσομοιάζει όσο το δυνατόν καλύτερα την καθημερινή ιατρική πρακτική στην παρακολούθηση και αντιμετώπιση της ΧΑΠ στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Σύγκρουση συμφερόντων Συγγραφέων: Ο ιατρός Χρίστος Π. Καρβούνης έχει λάβει επιστημονική αμοιβή από το Mount Sinai Medical Center και ερευνητικά κονδύλια ως Εθνικός Συντονιστής τεσσάρων τοπικών κλινικών μελετών Φάσης ΙV. Έχει λάβει χορηγίες και έχει διατελέσει σύμβουλος της AstraZeneca. O κ. Νίκος Νίκας και η ιατρός Έλενα Πανίττι εργάζονται στην AstraZeneca. Αναγνωρίσεις- Ευχαριστίες Οι συγγραφείς θα ήθελαν να ευχαριστήσουν το Βασίλη Βασκαντήρα για τον συντονισμό της διεξαγωγής της μελέτης, το Γιώργο Κρανίου από την Pharmassist LLC, ο οποίος παρείχε υπηρεσίες ιατρικής συγγραφής και τον Αναπ. Καθ. Ηλία Ζιντζαρά για την υποστήριξή του στη στατιστική ανάλυση. Χορηγός της μελέτης ήταν η AstraZeneca. BΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (Βλέπε αγγλικό κείμενο)

Ανασκόπηση. Γεώργιος Καλτσάκας 1, Απόστολος Τραυλός 1, Νικολέττα Ροβίνα 2

Ανασκόπηση. Γεώργιος Καλτσάκας 1, Απόστολος Τραυλός 1, Νικολέττα Ροβίνα 2 Ανασκόπηση Στοχεύοντας στη βελτίωση της περίθαλψης των ασθενών με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) Η προσθήκη του ερωτηματολογίου CAT (COPD Assessment Test) στη φαρέτρα των εργαλείων αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια

Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια Ερευνητική εργασία για την καταγραφή των χαρακτηριστικών των ασθενών µε Χρόνια Αποφρακτική Πνευµονοπάθεια ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙ Α ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Ελένη Μπανιά Πνευµονολόγος Μελέτη GOLDEN

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης

Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης H ΧΑΠ ΣΤΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Ησημασίατηςέγκαιρηςδιάγνωσης Δρ Κ. Ζαρογουλίδης, MD, PhD, FCCP Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής ΑΠΘ Παρεμβαίνοντας σήμερα, μπορούμε να αλλάξουμε το μέλλον των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ

HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ HEKTIΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΛΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ X.ΠΩΓΩΝΙΔΗΣ 1,Α.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ 2,Ε.ΞΕΝΟΔΟΧΙΔΟΥ 3, Δ.ΟΥΖΟΥΝΗΣ 2, Μ.ΤΣΟΥΛΗ 3,Α.ΠΑΠΠΑ 3, Ε.ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ 4 1.Κ.Υ ΜΑΥΡΟΘΑΛΑΣΣΑΣ, 2.Κ.Υ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Θεραπευτική αντιμετώπιση της οξείας κρίσης άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Το άσθμα είναι μία νόσος με διακυμάνσεις Συμπτώματα & προσαρμογή θεραπείας Παροξυσμοί Χορήγηση per os

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών

Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος. Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Διάγνωση και σταδιοποίηση άσθματος Μίνα Γκάγκα Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Είναι Άσθμα; Επαναλαμβανόμενα επεισόδια αναπνευστικού συριγμού Ενοχλητικός Βήχας κατά την νύχτα Βήχας ή αναπνευστικός

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά.

Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του άσθματος στα παιδιά. Κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετώπισης του στα παιδιά. Φώτης Β. Κυρβασίλης Επίκουρος Καθηγητής Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Γ Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ www.pd3.gr Η αντιμετώπιση του βρογχικού στα παιδιά κατευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους.

Η φλεγμονή των βρόγχων προκαλεί οίδημα και παραγωγή εκκρίσεων, και έτσι περιορίζεται περισσότερο η ροή του αέρα μέσα από τους βρόγχους. Βρογχικό Άσθμα Το άσθμα είναι μια πάθηση που χαρακτηρίζεται από χρόνια κυτταρική φλεγμονή των αεραγωγών και βρογχική υπεραντιδραστικότητα. Έτσι προκαλείται μια μεταβλητή απόφραξη των αεροφόρων οδών που

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ)

ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΞΥΝΣΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ (ΧΑΠ) Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου 1, Κωνσταντίνος Μπαρτζιώκας 2, Σταματούλα Τσικρικά 1, Φωτεινή Καρακοντάκη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεμετρία και τηλεφροντίδα σε ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα

Τηλεμετρία και τηλεφροντίδα σε ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα Ανασκόπηση Τηλεμετρία και τηλεφροντίδα σε ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα Αγορίτσα Κουλούρη 1, RN, RMN, MSc Ζωή Ρούπα 2, MD, RN, PhD Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης 3, MD 1 Κέντρο Υγείας Σαλαμίνας 2 Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Γενικοί Ιατροί ΚΥ Αβδήρων, Σταυρούπολης, Εχίνου- Ξάνθη Η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος

Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος Αναγνώριση της βαρύτητας των παροξυσμών άσθματος Σύσταση 9: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί και οι Επαγγελματίες Υγείας της Π.Φ.Υ., να αναγνωρίζουν έγκαιρα τους παροξυσμούς άσθματος με βάση τα κλινικά σημεία,

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΧΕΣ ΡΟΟΜΕΤΡΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Χάρης Β. Κατσαρδής Επίκουρος Καθηγητής Παιδοπνευμονολογίας Συντ. Διευθυντής Παιδιατρικού-Παιδοπνευμονολογικού Τμήματος Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Η ΕΛΠΙΣ» α β Flow

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές

Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Άρθρο Σύνταξης Η μπεκλομεθαζόνη σε επανεξέταση: η μοντέρνα άποψη για ένα κλασσικό εισπνεόμενο κορτικοειδές Πέτρος Μπακάκος, Στέλιος Λουκίδης, Κωνσταντίνος Κωστίκας Συντακτική ομάδα Πνεύμων Αλληλογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος

Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ. Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Μ.Τουμπής Πνευμονολόγος Αλληλεπικάλυψη Άσθματος και ΧΑΠ Χαρακτηριστικές διαφορές Προϋποθέσεις επικάλυψης Επιπολασμός Ορισμοί Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά Θεραπευτικές προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Η πρώτη ΜΑΜ δημοσιεύθηκε το 1920 και αφορούσε τη σχέση καπνιστικής συνήθειας και επιθηλιώματος των χειλιών (μορφή καρκίνου του δέρματος) Το 1950, δημοσιεύθηκαν οι πρώτες 4 μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ:

ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΧΡΟΝΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ: το κοστος για τους ασθενεις και το δημοσιο συστημα υγειας 18 Δεκεμβρίου 2014 Αμφιθέατρο της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης Η PALLADIAN COMMUNICATIONS SPECIALISTS διοργανώνει ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 10/2015 (02 08 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (Ε.ΜΕ.ΝΟ.) Το κάπνισμα στην Ελλάδα Καρακατσάνη Άννα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Β Πνευμονολογική Κλινική ΕΚΠΑ ΠΓΝ«ΑΤΤΙΚΟΝ» Ε.ΜΕ.ΝΟ Είναι η πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 11/2015 (09 15 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 PCO CONVIN ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. 3 ΣΕΛ. 4 ΣΕΛ. 6 ΣΕΛ. 16 ΣΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/215 (3 Νοεμβρίου 6 ) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 215-216 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα 4/215

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Διάγνωση της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 1: Συστήνεται να γίνεται σπιρομέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Δρ Αντώνης Παπαγιάννης MD, MRCP(UK), DipPallMed, FCCP Πνευμονολόγος Περιεχόμενο Σύντομη ανασκόπηση της νόσου μέσα από τις τελευταίες διεθνείς οδηγίες GOLD 2011 Να θυμάστε:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙΣ Ε.Α.Ν Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΡΟΥΠΗ ΕΠΙΣΚΕΠΤΡΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΠΕ 12/2/2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Ηλεκτρονική Υγεία Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Ηλεκτρονική Υγεία Ενότητα: Διαχείριση χρόνιων πασχόντων με συστήματα τηλεματικής Αν. καθηγητής Αγγελίδης Παντελής e-mail: paggelidis@uowm.gr Τμήμα Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n..

Υ: Νόσος. Χ: Παράγοντας Κινδύνου 1 (Ασθενής) 2 (Υγιής) Σύνολο. 1 (Παρόν) n 11 n 12 n 1. 2 (Απών) n 21 n 22 n 2. Σύνολο n.1 n.2 n.. Μέτρα Κινδύνου για Δίτιμα Κατηγορικά Δεδομένα Σε αυτή την ενότητα θα ορίσουμε δείκτες μέτρησης του κινδύνου εμφάνισης μίας νόσου όταν έχουμε δίτιμες κατηγορικές μεταβλητές. Στην πιο απλή περίπτωση μας

Διαβάστε περισσότερα

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Υπέρτατη Ιπποκρατική εντολή στον Ιατρό είναι ωφελέειν ή μη βλάπτειν Μία από τις βασικότερες αρχές της μοντέρνας ιατρικής:

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα

Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Ανασκόπηση Διαγνωστικές προσεγγίσεις στο Άσθμα Κωνσταντίνος Κατσούλης Διευθυντής Πνευμονολογικής Κλινικής, 424 Στρατιωτικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Λέξεις κλειδιά - Άσθμα - Σπιρομέτρηση - Δοκιμασία προκλήσεως

Διαβάστε περισσότερα

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ

Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Οι τομείς πρακτικής άσκησης περιλαμβάνουν : Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Β. ΔΙΟΙΚΗΣΗ Α. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ Α.1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ Η άσκηση σε νοσηλευτικά τμήματα παθολογικής ειδικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 14/2015 (30 Μαρτίου 05 Απριλίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Το οικονομικό φορτίο του καπνίσματος για το ιατροασφαλιστικό σύστημα σε κρίση στην Ελλάδα Tσαλαπάτη Κωνσταντίνα ΒScEcon, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Απρίλιος 2013 Το

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος

Άσθμα κατά την άσκηση. Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Άσθμα κατά την άσκηση Ανδριάνα Ι Παπαϊωάννου Πνευμονολόγος Ορισμός Ως βρογχόσπασμος επαγόμενος κατά την άσκηση ορίζεται η παροδική και αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών που ακολουθεί την έντονη άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Σάμου Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Γρεβενών Σε συνεργασία με το Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης

Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Σύνδρομο άπνοιας και διαβήτης Νίκη Κατσίκη, Μαρία Ρογκώτη, Ιωσήφ Πετρίδης Διαβητολογικό Ιατρείο, Α Παθολογική Κλινική Νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος Θεσσαλονίκη Σύνδρομο άπνοιας ύπνου (ΣΑΥ) Είναι μια διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011

Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής Πανελλήνια έρευνα για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους μαθητές Έρευνα ESPAD 2011 Αποτελέσματα για το Ν. Δωδεκανήσου Σε συνεργασία με το Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ & ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ 24 Οκτ. 2011 ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΟ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΝΕΙΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1. Με βάση διαφορετικές πλευρές της υγείας σας σήµερα, όπως τις περιγράψατε προηγουµένως, πού θα τοποθετούσατε

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΠ. Συνδυασµένη αξιολόγηση στη ΧΑΠ. Θεραπευτικές επιλογές:

ΧΑΠ. Συνδυασµένη αξιολόγηση στη ΧΑΠ. Θεραπευτικές επιλογές: ιαπανεπιστηµιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών Κλινική Φαρµακολογία- Θεραπευτική ΧΑΠ ιπλωµατική εργασία: Η ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗς ΧΑΠ &ΤΟΥ ΒΡΟΓΧΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ Π.Φ.Υ Συχνή πάθηση, που µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΙΑΤΡΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΣΩΤΗΡΙΑ» ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΙΑΤΡΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΣΩΤΗΡΙΑ» ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΙΑΤΡΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΣΩΤΗΡΙΑ» ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» αποτελεί ένα από τα παλαιότερα Νοσοκομεία της Ελλάδας. Ιδρύθηκε στις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρότυπο εξωνοσοκομειακής αντιμετώπισης της επιδημίας του ιού Η1Ν1 από τους SOS Ιατρούς στην Ελλάδα.

Ένα πρότυπο εξωνοσοκομειακής αντιμετώπισης της επιδημίας του ιού Η1Ν1 από τους SOS Ιατρούς στην Ελλάδα. Ένα πρότυπο εξωνοσοκομειακής αντιμετώπισης της επιδημίας του ιού Η1Ν1 από τους SOS Ιατρούς στην Ελλάδα. Σπυρίδων Μπάρμπας, Θεόδωρος Σπυρόπουλος, Γεώργιος Πέππας, Γεώργιος Θεοχάρης Πανδημική γρίπη τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς. 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΚΑΤΩΤΕΡΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ (Υπεύθυνος : M Λαζανάς 1.Εμπειρική θεραπεία πνευμονίας από την κοινότητα Η πνευμονία από την κοινότητα είναι η οξεία λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος σε ασθενή που

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος ΟΜΙΛΗΤΕΣ - Μερκούρης Μποδοσάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Καπνιστικές συνήθειες, πεποιθήσεις και εκπαίδευση φοιτητών ιατρικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Καπνιστικές συνήθειες, πεποιθήσεις και εκπαίδευση φοιτητών ιατρικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Πρωτότυπη Εργασία Καπνιστικές συνήθειες, πεποιθήσεις και εκπαίδευση φοιτητών ιατρικής Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Γεώργιος-Μάριος Παντσίδης 1, Δήμητρα-Ιωσηφίνα Παπαγεωργίου 2, Δημοσθένης Μπούρος

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 41/2015 (05 11 Οκτωβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 41/2015 (05 11 Οκτωβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 41/2015 (05 11 Οκτωβρίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 15 Ιουλίου 2011 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 Η Εθνική Έρευνα Υγείας πραγµατοποιήθηκε το τελευταίο τρίµηνο του έτους 2009 σε ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα