Μεταπτυχιακή Μελέτη. καολινίτη καθώς και από δύο εδάφη της τάξεως των Alfisols.»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεταπτυχιακή Μελέτη. καολινίτη καθώς και από δύο εδάφη της τάξεως των Alfisols.»"

Transcript

1 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών Τµήµα: Αξιοποίηση Φυσικών Πόρων Και Γεωργικής Μηχανικής Τοµέας Εδαφολογίας και Γεωργικής Χηµείας Ειδίκευση : Εδαφολογία- ιαχείριση Εδαφικών Πόρων Μεταπτυχιακή Μελέτη «Ισόθερµες προσρόφησης του Cu(II), Ζn(II), Ni(II) και Cd(II) από καολινίτη καθώς και από δύο εδάφη της τάξεως των Alfisols.» Επιβλέπουσα καθηγήτρια κ. Χ. Καλλιάνου Αντώνιος Νικ. Μιχόπουλος, Γεωπόνος Αθήνα

2 Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών Τµήµα: Αξιοποίηση Φυσικών Πόρων Και Γεωργικής Μηχανικής Τοµέας Εδαφολογίας και Γεωργικής Χηµείας Ειδίκευση : Εδαφολογία- ιαχείριση Εδαφικών Πόρων Μεταπτυχιακή Μελέτη «Ισόθερµες προσρόφησης του Cu(II), Ζn(II), Ni(II) και Cd(II) από καολινίτη καθώς και από δύο εδάφη της τάξεως των Alfisols.» Μέλη τριµελούς επιτροπής Καθηγήτρια κα. Χ. Καλλιάνου Καθηγητής κος. Ν. Μουστάκας Καθηγητής κος. Κ. Κοσµάς Επιβλέπουσα καθηγήτρια κ. Χ. Καλλιάνου Αντώνιος Νικ. Μιχόπουλος, Γεωπόνος Αθήνα

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Στο σηµείο αυτό θέλω να εκφράσω την βαθύτατη ευγνωµοσύνη µου και να ευχαριστήσω θερµά και από καρδιάς την Καθηγήτρια κ. Χαρίκλεια Καλλιάνου για την ευκαιρία που µου έδωσε να ασχοληθώ µε το συγκεκριµένο θέµα αλλά και για τη συνεχή καθοδήγηση και αµέριστη συµπαράστασή της σε όλα τα στάδια εκπόνησης της µεταπτυχιακής µου µελέτης. Η επιστηµονική και ηθική υποστήριξη της έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ολοκλήρωση της µεταπτυχιακής µου µελέτης. Πολλές ευχαριστίες, επίσης οφείλω στα µέλη της τριµελούς εξεταστικής επιτροπής, την Καθηγήτρια κ. Χ. Καλλιάνου τον Καθηγητή κ. Ν. Μουστάκα και τον Καθηγητή κ. Κ. Κοσµά, για τις πολύτιµες συµβουλές, την διόρθωση, την βαθµολόγηση της µελέτης και για τις γνώσεις που µου προσέφεραν κατά την διάρκεια των σπουδών µου. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω µέσα από την καρδιά µου την κ. άφνη Ιωάννου, µέλος ΕΕ ΙΠ, για την αµέριστη βοήθειά της, τις εύστοχες παρατηρήσεις και υποδείξεις της τόσο κατά την οργάνωση και εκτέλεση του πειραµατικού µέρους, όσο και στην αξιολόγηση των συµπερασµάτων. Αυτονόητο θεωρώ να ευχαριστήσω το Επιστηµονικό και ιοικητικό προσωπικό του Εργαστηρίου Εδαφολογίας και Γεωργικής Χηµείας για τη συνεργασία κατά την διάρκεια της παρούσας µεταπτυχιακής µελέτης. Επιπλέον, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον παρασκευαστή του εργαστηρίου Εδαφολογίας και Γεωργικής Χηµείας, κ. Σ. άλλα. Τέλος, θερµά ευχαριστώ την οικογένειά µου για την ανεκτίµητη βοήθεια και πλήρη συµπαράστασή τους καθ όλη τη διάρκεια της µεταπτυχιακής µου εργασίας. 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ....σελ ΕΙΣΑΓΩΓΗ σελ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ...σελ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΜΗΤΡΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ...σελ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ...σελ ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ σελ ΧΡΗΣΗ ΙΛΥΟΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΗ ΑΠΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟ ΟΙΚΙΑΚΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ...σελ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ-ΚΑΥΣΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ..σελ ΑΠΟΘΕΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ..σελ ΧΡΗΣΗ ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΩΝ...σελ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ.σελ ΜΟΡΦΕΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ...σελ ΕΣΜΕΥΣΗ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΕΡΕΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ σελ Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ PΗ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ σελ.18 4

5 Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΟΞΕΙ ΟΑΝΑΓΩΓΗΣ..σελ ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΙ ΟΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΟΥΣΙΑΣ.σελ Η ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ...σελ ΚΑΤΑΒΥΘΙΣΗ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ...σελ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΑ...σελ.20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΤΟ ΚΑ ΜΙΟ (CD). σελ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.σελ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑ ΜΙΟΥ..σελ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΜΕ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΠΟΘΕΣΗ...σελ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΜΕ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ..σελ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΛΥ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ.σελ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΑ Ε ΑΦΗ σελ ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΚΑ ΜΙΟΥ..σελ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ σελ ΧΡΗΣΕΙΣ....σελ.25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : O ΨΕΥ ΑΡΓΥΡΟΣ (Ζn)...σελ.26 5

6 3.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.σελ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ Ζn.σελ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ.σελ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΨΕΥ ΑΡΓΥΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΛΥ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ σελ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΠΟΘΕΣΗ. σελ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΨΕΥ ΑΡΓΥΡΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ..σελ ΙΣΟΤΟΠΑ...σελ ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ..σελ ΚΡΑΜΑΤΑ.σελ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΨΕΥ ΑΡΓΥΡΟΥ...σελ.31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 : Ο ΧΑΛΚΟΣ (Cu) σελ EΙΣΑΓΩΓΗ.σελ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ.σελ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ.σελ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΠΟΘΕΣΗ..σελ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ...σελ.34 6

7 4.6. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ..σελ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ... σελ.36 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 : ΤΟ ΝΙΚΕΛΙΟ(Ni)...σελ ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ...σελ ΝΙΚΕΛΙΟ ΣΤΑ Ε ΑΦΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΜΗΤΡΙΚΑ ΥΛΙΚΑ...σελ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΑ.σελ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΠΟΘΕΣΗ...σελ IΛΥΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ...σελ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝIΚΕΛΙΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ σελ ΚΡΑΜΑΤΑ ΝΙΚΕΛΙΟΥ.σελ ΕΝΩΣΕΙΣ ΝΙΚΕΛΙΟΥ...σελ.40 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 : ΚΑΟΛΙΝΙΤΗΣ....σελ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΚΑΟΛΙΝΙΤΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ σελ ΕΝΕΡΓΕΣ ΟΜΑ ΕΣ.σελ.47 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 : ALFISOLS...σελ ΟΙ ΥΠΟΤΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ALFISOLS...σελ.49 7

8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 : ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ- ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ..σελ.50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: ΕΜΠΕΙΡΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ.. σελ Η ΕΞΙΣΩΣΗ FREUNDLLCH σελ Η ΕΞΙΣΩΣΗ LANGMUIR.. σελ.52 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΚΑΤΙΟΝΤΩΝ.....σελ ΕΙ Η ΕΣΜΩΝ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ σελ ΦΥΣΙΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ.. σελ ΕΣΜΟΙ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ.....σελ Υ ΡΟΦΟΒΟΙ ΕΣΜΟΙ... σελ ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ..σελ ΗΜΙΠΟΛΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ σελ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΗ.σελ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΚΑΙ Η ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΙΠΛΗ ΣΤΟΙΒΑ Α...σελ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΕΣ ΟΜΑ ΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΜΕ ΙΟΝΤΑ ΤΟΥ ΙΑΛΥΜΑΤΟΣ...σελ.59 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 : ΕΙ ΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΩΝ Ε ΑΦΙΚΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ...σελ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ.....σελ.62 8

9 Γ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ....σελ.64 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 : ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ σελ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ σελ ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ....σελ ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΤΟΥ PH..σελ ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΛΛΟΥ..... σελ.65. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗ....σελ.66 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 : ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ..σελ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ Cd +2..σελ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ Cu +2. σελ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ Νi 2+. σελ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗ ΤΟΥ Zn σελ.70 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14 : ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ. σελ ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ Zn 2+..σελ ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ Ni 2+...σελ.79 9

10 14.3. ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ Cu 2+.σελ ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΠΡΟΣΡΟΦΗΣΗΣ ΤΟΥ Cd 2+..σελ.89 Ε. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.. σελ.97 ΣΤ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ....σελ.98 10

11 Α. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΣΚΟΠΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Η παρουσία των βαρέων µετάλλων στο περιβάλλον έχει ανησυχητικό χαρακτήρα, λόγω της έντονης τοξικότητάς τους. Πολλές βιοµηχανίες και εργοστάσια αποδίδουν υγρά απόβλητα στο περιβάλλον, τα οποία εµπεριέχουν βαρέα µέταλλα. Άλλες πηγές που είναι υπεύθυνες για την παραγωγή και απόδοση βαρέων µετάλλων στο περιβάλλον είναι η φυσική αποσάθρωση, η εκποµπή αέριων ρύπων, ατµοσφαιρικές αποθέσεις και οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Υπάρχουν πολλές διαδικασίες αποµάκρυνσης βαρέων µετάλλων από το περιβάλλον όπως η αντίστροφη ώσµωση, η ηλεκτροδιάλυση, η καθίζηση, οι οποίες όµως λόγω του υψηλού κόστους τους και την παραγωγή δευτερευόντων ρυπαντών, καθίστανται µειονεκτικές. Η προσρόφηση θεωρείται ότι είναι µία αποτελεσµατική και φτηνή µέθοδος στην αποµάκρυνση των βαρέων µετάλλων, µε δυνατότητες αποµάκρυνσης, ανάκτησης και ανακύκλωσης των βαρέων µετάλλων από υγρά απόβλητα (Krisma and Susmita, 2005). Ο σκοπός της παρούσας εργασίας, µας ήταν να µελετηθεί η ικανότητα του καολινίτη καθώς και δύο εδαφών Alfisols, να προσροφoύν κατιόντα βαρέων µετάλλων (Cu 2+, Ζn 2+, Ni 2+ και Cd 2+ ) από υδατικά διαλύµατα, κάτω από διάφορες πειραµατικές συνθήκες. Για το λόγο αυτό, διεξήχθησαν πειράµατα προκειµένου να προσδιοριστεί η επίδραση στην προσρόφηση της τιµής του ph του διαλύµατος, καθώς και η αρχική συγκέντρωση του µετάλλου στο διάλυµα, τόσο στον καολινίτη όσο και στα χώµατα. Στα πειραµατικά δεδοµένα εξετάστηκε η εφαρµογή των ισόθερµων του Freundlich και του Langmuir. 11

12 A. ABSTRACT IMPORT OF STUDY The presence of heavy metals in the environment has worrying character, because their intense toxicity. A lot of industries and factories attribute humid waste in the environment, which includes heavy metals. Other sources that are persons in charge for the production and attribution of heavy metals in the environment are the natural humification, the emission of gases of pollutants, atmospheric depositions and the human activities. Exist a lot of processes of removal of heavy metals from the environment as the reverse osmosis, the dissolution of electrons, the subsidence, that however because their high cost and the production of secondary polluters, are rendered unfavourable. The adsorption is considered that it is a effective and cheap method in the removal of heavy metals, with possibilities of removal, recuperation and recycling of heavy metals from humid waste (Krisma and Susmita, 2005). The aim of present work, us was studied the faculty of kaolinite as well as two soil Alfisols, they absorb in their interior cations of heavy metals (Cu2+, Zn2+, Ni2+ and Cd2+) from watery solutions, under various experimental conditions. For this reason, were carried out experiments so that are determined the effect in the adsorption of price of ph solution, as well as the initial stocking of metal in the solution, so much in kaolinite what in the earth. In the experimental data was examined the application of isothermic Freundlich and Langmuir. 12

13 B. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ 1.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βαρέα µέταλλα περιλαµβάνει µια µεγάλη οµάδα µεταλλικών και µεταλλοειδών κατιόντων που παρουσιάζουν βιολογικό και βιοµηχανικό ενδιαφέρον. Τα στοιχεία αυτά χαρακτηρίζονται από ατοµική πυκνότητα µεγαλύτερη από 5 ή 6 g cm -3 (Phipps, 1981). 'Ένας όρος, ο οποίος χρησιµοποιείται για τα βαρέα µέταλλα και αναφέρεται στις επιβλαβείς ιδιότητες των µετάλλων αυτών, είναι ο ' εν δυνάµει τοξικά στοιχεία' (potentially toxic elements, ΡΤΕ), (Μήτσιος, 2004). Τα βαρέα µέταλλα και µεταλλοειδή, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τη µελέτη των επιπτώσεων στην υγεία του ανθρώπου, ως και στη ρύπανση των αγροτικών προϊόντων και στην οικοτοξικολογία, είναι το κάδµιο (Cd), ο µόλυβδος (Pb ), το σελήνιο (Se ), το νικέλιο (Νi), το χρώµιο (Cr), το αρσενικό (As), ο υδράργυρος (Hg), το ουράνιο (U), το κοβάλτιο (Co), το µολυβδαίνιο (Μο), κλπ. Τα βαρέα µέταλλα και τα µεταλλοειδή όταν βρίσκονται σε υψηλές συγκεντρώσεις στο έδαφος είναι λίαν τοξικά, τόσο για το περιβάλλον όσο και για τους ζωντανούς οργανισµούς. Οι παράγοντες που ελέγχουν τις συνολικές και βιοδιαθέσιµες συγκεντρώσεις των βαρέων µετάλλων και µεταλλοειδών στα εδάφη, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε σχέση µε την ανθρώπινη τοξικολογία και τη γεωργική παραγωγικότητα. Παρά το γεγονός ότι το έδαφος είναι µια δεξαµενή πολλών και ποικίλων ρυπαντών, εντούτοις λειτουργεί και ως προστατευτικό φίλτρο των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων από πιθανή εισροή ρυπαντών (Alloway, 1995). Τα βαρέα µέταλλα και µεταλλοειδή στο έδαφος προέρχονται από διάφορες πηγές, οι κυριότερες των οποίων είναι: 13

14 1. Η γεωχηµεία του φλοιού της γης, 2. η αποσάθρωση των µητρικών πετρωµάτων, 3. η χρήση λιπασµάτων, παρασιτοκτόνων, µυκητοκτόνων, εντοµοκτόνων, 4. η ιλύς προερχόµενη από το βιολογικό καθαρισµό των πόλεων 5. οι ατµοσφαιρικές αποθέσεις, 6. η τέλεια και ατελής καύση φυσικών ( ορυκτών ) και συνθετικών καυσίµων, 7. η λειτουργία χηµικών βιοµηχανιών, βιοµηχανιών επιµετάλλωσης και χρωµάτων, 8. η µη ελεγχόµενη απόθεση αστικών και βιοµηχανικών αποβλήτων ως και απορριµµάτων των πόλεων, 9. η χρήση πυροµαχικών σε περιόδους πολέµου, αλλά και σε περιπτώσεις στρατιωτικών ασκήσεων και 10. η ενεργοποίηση ηφαιστειακών δραστηριοτήτων, τα πυρηνικά ατυχήµατα 1.2. ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Στην λιθόσφαιρα µετάλλων (Πίνακας 6.1) έχει βρεθεί ότι υπάρχουν σηµαντικές ποσότητες βαρέων Μέταλλο Λιθόσφαιρα (ppm) Cd 0.2 Co 40 Cr 200 Cu 70 Fe Hg 0.5 Mn 1000 Mo 2.3 Ni 100 Pb 16 Sn 40 Zn 80 Πίνακας 1.1 ιάφορες συγκεντρώσεις µετάλλων στην λιθόσφαιρα (Goldschmidt, 1958) 14

15 1.3. ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΜΗΤΡΙΚΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ Η γεωλογική αποσάθρωση των µητρικών πετρωµάτων αποτελεί την κύρια πηγή για τις φυσικές συγκεντρώσεις των βαρέων µετάλλων. Για παράδειγµα σηµαντικές ποσότητες φυσικού καδµίου βρίσκονται σε συνδυασµό µε τα ορυκτά του ψευδαργύρου και σε ποσοστό που ποικίλει σηµαντικά. Το κάδµιο σε ποσοστό 0,1-0,5% βρίσκεται στο σφαλερίτη (ΖnS: κυβικό σύστηµα), ενώ ο γρηκονίτης (CdS:εξαγωνικό σύστηµα) συνήθως βρίσκεται ως επιφανειακό στρώµα στα ορυκτά του ψευδαργύρου (κυρίως στο σφαλερίτη) ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ Η χρήση λιπασµάτων συµβάλλει στην αύξηση της ποσότητας των βαρέων µετάλλων στα εδάφη που καλλιεργούνται (Rothbaum et al., 1986; Voulgaropoulos et al., 1991). Τα λιπάσµατα περιέχουν θρεπτικά στοιχεία και χρησιµοποιούνται για δύο κυρίως λόγους: α) Αντιµετώπιση τροφοπενιών στα φυτά 'Όταν τα φυτά καλλιεργούνται σε εδάφη πτωχά σε µικροθρεπτικά παρουσιάζονται σ' αυτά τροφοπενίες οι οποίες µειώνουν την παραγωγή ποσοτικά και ποιοτικά. Τα µικροθρεπτικά προστίθενται στο έδαφος µε τη µορφή λιπασµάτων είτε χρησιµοποιούνται σε διαφυλλικούς ψεκασµούς. β) Προσθήκη µακροθρεπτικών στο έδαφος Μεγάλες ποσότητες λιπασµάτων προστίθενται στα εδάφη όπου καλλιεργούνται φυτά σε τακτά χρονικά διαστήµατα προκειµένου να αποφευχθούν ελλείψεις στα στοιχεία Ν, Ρ και Κ. 15

16 Τα λιπάσµατα που χρησιµοποιούνται περιέχουν σηµαντικές ποσότητες βαρέων µετάλλων (Swaine, 1962; Gorlach και Garnbus, 1991 ; Kalbasi et al., 1995) η συνεχής χρήση τους επιβαρύνει σηµαντικά το περιβάλλον ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ Περίπου 10% των σκευασµάτων τα οποία χρησιµοποιούνται ως εντοµοκτόνα και ως µυκητοκτόνα βασίζονται σε ενώσεις οι οποίες περιέχουν Cu, Hg, Μη, Pb ή Ζn (Μήτσιος, 2004) ΧΡΗΣΗ ΙΛΥΟΣ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΗ ΑΠΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟ ΟΙΚΙΑΚΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ. Η ιλύς που προέρχεται από βιολογικό καθαρισµό και από τα οικιακά απορρίµµατα, αποτελεί µια χρήσιµη και φθηνή πηγή αζώτου και φωσφόρου. Παράλληλα αποτελεί σπουδαίο βελτιωτικό των φυσικών ιδιοτήτων του εδάφους (Shuman, 1998). Η χρήση της ιλύος για αρκετά χρόνια στη γεωργία είχε ως αποτέλεσµα τη ρύπανση των καλλιεργούµενων εδαφών µε βαρέα µέταλλα (Soon, 1981; Iqbal και Qadir, 1990). Οι συγκεντρώσεις των βαρέων µετάλλων είναι υψηλότερες όταν η ιλύς προέρχεται από βιοµηχανικά απόβλητα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΕΣ ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ-ΚΑΥΣΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ Τα στερεά σωµατίδια προερχόµενα από πυρκαγιές ή από άλλες πηγές, αποτίθενται σε ξηρά και σε θάλασσα. Σε όλες τις µορφές καυσίµων περιέχονται βαρέα µέταλλα. Οι εκποµπές καυσαερίων αποτελούν µια διαρκή ρύπανση, η οποία άρχισε από την εποχή της βιοµηχανικής επανάστασης και συνεχίζεται µέχρι σήµερα. Αν και το ποσοστό της ρύπανσης ελαττώνεται σηµαντικά όσο αυξάνεται η απόσταση από την πηγή που την προκαλεί, έχει αναφερθεί ρύπανση από βαρέα µέταλλα ακόµη και σε απόσταση 11 χιλιοµέτρων από βιοµηχανία επιµετάλλωσης (Little και Martin, 1972; Benfenati et aι., 1992). 16

17 Μια ακόµα πηγή ατµοσφαιρικής ρύπανσης η οποία συµβάλλει σηµαντικά στη ρύπανση των εδαφών, είναι η εκποµπή ενώσεων του µολύβδου κατά την καύση βενζίνης που περιέχει τετρααιθυλιούχο µόλυβδο (Lagerwerft, 1971 ; Iqbal και Qadir, 1990; Sithole et aι., 1993). Εκτός από το µόλυβδο τα εδάφη επιβαρύνονται και µε ποσότητες ψευδαργύρου και καδµίου, επειδή τα στοιχεία αυτά βρίσκονται σε µεγάλες ποσότητες, τόσο σε λάστιχα όσο και σε µπαταρίες αυτοκινήτων ΑΠΟΘΕΣΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Η µη ελεγχόµενη απόθεση αστικών, δηµοτικών και βιοµηχανικών αποβλήτων µπορεί να οδηγήσει σε ρύπανση του εδάφους από βαρέα µέταλλα µε διάφορους τρόπους. Τα µέταλλα τα οποία είναι δυνατό να εκπλυθούν από τις περιοχές στις οποίες αποτίθενται τα απορρίµµατα και να οδηγηθούν στα υπόγεια και στα επιφανειακά ύδατα είναι τα εξής: Cd, Cu, Pb, Sn και Ζn. Τα µέταλλα αυτά βρίσκονται κυρίως µε τη µορφή συµπλόκων µε χλώριο, γιατί οι συγκεντρώσεις των χλωριόντων στους χώρους απόθεσης απορριµµάτων είναι ιδιαίτερα υψηλές. Τα σύµπλοκα των µετάλλων µε το χλώριο είναι περισσότερο ευκίνητα και έχουν µικρότερες πιθανότητες να προσροφηθούν από το έδαφος σε σχέση µε τα ελεύθερα µεταλλικά κατιόντα ΧΡΗΣΗ ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΩΝ Σε εδάφη στα οποία έχουν πραγµατοποιηθεί µάχες ή ακόµα και στρατιωτικές ασκήσεις έχουν παρατηρηθεί αυξηµένες συγκεντρώσεις µεταλλικών στοιχείων και κυρίως µολύβδου, χαλκού και ψευδαργύρου τα οποία βρίσκονται µε τη µορφή προσµίξεων στα πυροµαχικά ή και στα καύσιµα των στρατιωτικών οχηµάτων. Οι οργανικές αυτές ενώσεις είναι εύκολο να αποικοδοµηθούν σε µικρό σχετικά διάστηµα αλλά ωστόσο η παρουσία των µετάλλων που αποµένουν προκαλεί σηµαντική ρύπανση στις περιοχές αυτές, γιατί τα µέταλλα δεν είναι βιοαποικοδοµήσιµα ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ βρίσκονται: Ο Μήτσιος, 2004, αναφέρει ότι τα βαρέα µέταλλα στο έδαφος 17

18 Με τη διαλυτή µορφή στο εδαφικό διάλυµα καθώς και στο νερό στράγγισης. Συγκρατούνται από τη στερεή φάση του εδάφους µε διάφορες µορφές και ιοντικές καταστάσεις. Καταβυθίζονται µε τη µορφή αδιάλυτων ενώσεων Προσλαµβάνονται από τα φυτά που καλλιεργούνται στο έδαφος ή από τα φυτά που αναπτύσσονται σ ' αυτό. Παραµένουν στην αέρια φάση του εδάφους κατά τη µετατροπή τους µε τη µορφή πτητικών ενώσεων (η περίπτωση αυτή αναφέρεται σε µεγαλύτερο βαθµό στον υδράργυρο, αλλά και στα µεταλλοειδή τα οποία µπορεί να υπάρχουν στο έδαφος) ΜΟΡΦΕΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΣΤΟ Ε ΑΦΙΚΟ ΙΑΛΥΜΑ Οι µορφές των µεταλλικών µικροθρεπτικών και βαρέων µετάλλων στο εδαφικό διάλυµα δεν έχουν µελετηθεί εκτεταµένα, αλλά ωστόσο διατυπώθηκαν γενικές αρχές οι οποίες διέπουν την συµπεριφορά τους σε υδατικά διαλύµατα. Το χρώµιο µπορεί να βρίσκεται στο έδαφος µε τη µορφή του ιόντος CrO 4 2-, αλλά δε µπορεί να παραµείνει σε τόσο υψηλή οξειδωτική κατάσταση για µεγάλο χρονικό διάστηµα και ανάγεται σε κατιόν Cr 3+. Το χρώµιο σε αλκαλικά εδάφη, βρίσκεται µε τη µορφή ιόντων CrOH + 2 και CrO 2-4, ενώ στα όξινα εδάφη ως CrO 2-4 και Cr(OH) 2-4.Τα βαρέα µέταλλα βρίσκονται στα υδατικά διαλύµατα κυρίως ως ένυδρα ιόντα [Μ (H 2 O)] n+. Στο εδαφικό διάλυµα όµως, υδρολύονται, οπότε παρουσιάζονται ως ένυδρα υδρόξυ-σύµπλοκα [Μ (ΟΗ) (Η 2 Ο)] (η-ι)+. Σε αρκετές περιπτώσεις τα ένυδρα υδρόξυ-σύµπλοκα µπορούν να διµεριστούν ή και να πολυµεριστούν. Οι πολυµερείς ενώσεις που σχηµατίζονται µε τον τρόπο αυτό, όταν το µέταλλο είναι ο σίδηρος ή το χρώµιο, µπορούν να θεωρηθούν ως ενδιάµεσο στάδιο γιατί γρήγορα καθιζάνουν µε τη µορφή µεταλλικών οξειδίων. Σύµπλοκα βαρέων µετάλλων µπορούν επίσης να σχηµατιστούν και µε τους πολυδύναµους οργανικούς περιφερειακούς υποκατάστατες (Ligands ) (Ηendricsοηκαι Corey, 1981). Τα σύµπλοκα αυτά χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά υψηλή σταθερότητα ΕΣΜΕΥΣΗ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΕΡΕΗ ΦΑΣΗ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ 18

19 Η ικανότητα ή όχι ιονισµού ενός µετάλλου, ο αριθµός οξείδωσης µε τον οποίο παρουσιάζεται, η δυνατότητα ή όχι σχηµατισµού συµπλόκων µε οργανικές ενώσεις, καθώς και η κινητικότητά του εξαρτάται κυρίως από τη φύση του ιόντος, αλλά και από τις κατωτέρω ιδιότητες του εδάφους, (Μήτσιος, 2004): από την τιµή του pη του εδάφους από το δυναµικό οξειδοαναγωγής από το ποσοστό και το είδος της οργανικής ουσίας του εδάφους από την Ικανότητα Ανταλλαγής Κατιόντων του εδάφους (IAK) από την ποσότητα των ανθρακικών αλάτων του εδάφους από την περιεκτικότητα και το είδος των οξειδίων και υδροξειδίων του σιδήρου, µαγγανίου και αργιλίου του εδάφους από τα ορυκτά της αργίλου Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ PΗ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ Η τιµή του pη του εδάφους επηρεάζει σηµαντικά τη χηµική συµπεριφορά των µετάλλων. Η τιµή του pη στο έδαφος είναι δυνατό να εξαρτάται από τις µεταβολές που παρατηρούνται στο δυναµικό οξειδοαναγωγής, κυρίως σε εδάφη τα οποία περιοδικά κατακλύζονται από νερό. Συνήθως, όταν στα εδάφη επικρατούν αναγωγικές συνθήκες παρατηρείται αύξηση της τιµής του pη του εδάφους, ενώ αντίστροφα σε οξειδωτικές συνθήκες σηµειώνεται ελάττωση στην τιµή του pη του εδάφους. Η ικανότητα που διαθέτει το έδαφος να αντιδρά στις µεταβολές των τιµών του pη καλείται ρυθµιστική ικανότητα. Η τιµή του pη των εδαφών στις περισσότερες περιπτώσεις κυµαίνεται από 4 µέχρι 8,5 (Bache, 1979; Wild, 1988). Τα µεταλλικά κατιόντα γενικά είναι περισσότερο ευκίνητα σε όξινες συνθήκες. Η αύξηση της τιµής του pη του εδάφους που µπορεί να πραγµατοποιηθεί κυρίως µε ασβέστωση των εδαφών, οδηγεί σε ελάττωση της βιοδιαθεσιµότητάς τους (Boekhold et aι., 1993; Κυο και Baker, 1980; O'Connor et aι., 1984) Η ΤΙΜΗ ΤΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΟΞΕΙ ΟΑΝΑΓΩΓΗΣ Στα εδάφη παρατηρούνται συχνά εναλλαγές από οξειδωτική σε 19

20 αναγωγική κατάσταση και αντίστροφα. Οι µεταβολές αυτές επηρεάζουν τα στοιχεία Ag, As, Cr, Cu, Hg και Pb (Sposito, 1980) ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΙ ΟΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΟΥΣΙΑΣ Ο Hodgson (1963), διαπίστωσε την ισχυρή σχέση που αναπτύσσεται µεταξύ των ιόντων των βαρέων µετάλλων και των οργανικών µορίων ή ιόντων του εδάφους. Στο εδαφικό διάλυµα σχηµατίζονται ενώσεις µεταξύ των κατιόντων των µετάλλων και των ενεργών οµάδων της οργανικής ουσίας όπως: καρβοξυλική, φαινολική, (Stevenson και Ardakani, 1972; Bunzl, 1974a; Bunzl, 1974b; Schmidt et aι., 1976; He και Singh, 1993; Randle, 1995; Yujun et aι., 2002) Η ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ Ε ΑΦΟΥΣ Σηµαντική είναι η επίδραση της Ικανότητας Ανταλλαγής Κατιόντων, της ποσότητας των ανθρακικών αλάτων, των οξειδίων και υδροξειδίων του Fe, Μη και Al καθώς και του ποσοστού της αργίλου του εδάφους στη συµπεριφορά των βαρέων µετάλλων. 'Οταν τα βαρέα µέταλλα βρίσκονται σε συγκεντρώσεις πολύ µικρές, λαµβάνουν χώρα φαινόµενα προσρόφησης απορρόφησης, καθώς και χηµειορόφησης από τα στερεά υλικά του εδάφους. Σε ορισµένα µέταλλα παρατηρείται και το φαινόµενο της ανταλλαγής τους µε ιόντα που βρίσκονται στη στερεή φάση του εδάφους. Η συγκράτηση των µετάλλων από την στερεή φάση του εδάφους εξαρτάται από την πυκνότητα του αρνητικού φορτίου που βρίσκονται στην επιφάνεια των εδαφικών σωµατιδίων. 'Οσο µεγαλύτερη είναι η τιµή του αρνητικού ηλεκτρικού φορτίου του κολοειδούς του εδάφους τόσο µεγαλύτερη είναι και η ικανότητα του εδάφους αυτού να δεσµεύει µεταλλικά κατιόντα (Purves και McKenzie, 1969; Singh και Sekhon, (Ι977); Navrot et al., (1978); Jarvis και Jones, (1980); Abd-Elfattah kαι Wada, (1981) ΚΑΤΑΒΥΘΙΣΗ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Σε αρκετές επιστηµονικές εργασίες δίνεται ιδιαίτερη έµφαση στο γεγονός ότι οι συγκεντρώσεις των βαρέων µετάλλων στο εδαφικό διάλυµα διατηρούνται σταθερές από µια ορισµένη τιµή και πάνω. Αυτό οφείλεται στο ότι τα µέταλλα καταβυθίζονται όταν η συγκέντρωσή τους αυξηθεί περισσότερο από µια ορισµένη τιµή. Για παράδειγµα η τιµή του καδµίου στο έδαφος διατηρείται σταθερή 20

21 γιατί καταβυθίζεται µε τη µορφή του CdCO 3 (Santillan-Medrano και Jurinak, 1975; Cavallaro και McBride, 1978). Οι συγκεντρώσεις των ιόντων Cu 2+ και Ζn 2+ είναι επίσης χαµηλές εξαιτίας του γεγονότος ότι καταβυθίζονται µε την µορφή ανθρακικών αλάτων τους, αλλά και υδροξειδίων τους (Lindsay, 1972) ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΦΥΤΑ Η µεταβολική πορεία και ο ρόλος ενός βαρέως µετάλλου στο φυτό καθορίζεται από πολλούς παράγοντες (Mench et aι., 1994), οι οποίοι αναφέρονται κατωτέρω: Πρόσληψη ή µη πρόσληψη και µετακίνηση των µεταλλικών µικροθρεπτικών και των βαρέων µετάλλων στο φυτό. Ενζυµατικές διαδικασίες που πραγµατοποιούνται στο φυτό. Συγκεντρώσεις και µορφές των µετάλλων στο φυτό. 'Ελλειψη και τοξικότητα. Ανταγωνιστικά ιονικά φαινόµενα και αλληλεπιδράσεις µεταξύ των µικροθρεπτικών. Η πρόσληψη των µεταλλικών µικροθρεπτικών και των βαρέων µετάλλων από τα φυτά γίνεται από τις ρίζες τους αλλά και από τη φυλλική τους επιφάνεια. Οι παράγοντες που καθορίζουν την πρόσληψη αυτών από τα φυτά είναι οι κατωτέρω: Η ποσότητα του βαρέως µετάλλου που περιέχεται στο εδαφικό διάλυµα (µεγαλύτερη τάση για πρόσληψη παρατηρείται στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες οι συγκεντρώσεις των µετάλλων είναι χαµηλές). Η µορφή και το είδος (speciation) του µετάλλου µέσα στο εδαφικό διάλυµα. Η παρουσία ιόντων υδρογόνου ή άλλων ιόντων στο εδαφικό διάλυµα. Οι συνθήκες αερισµού και θερµοκρασίας που επικρατούν στο έδαφος, καθώς και η τιµή του δυναµικού οξειδοαναγωγής του εδάφους. Το είδος του φυτού και η ικανότητά του να προσλαµβάνει ή όχι µεταλλικά στοιχεία Το στάδιο ανάπτυξης του φυτού 21

22 Η κινητικότητα του µεταλλικού ιόντος στο εδαφικό διάλυµα προς την επιφάνεια της ρίζας του φυτού Η µεταφορά του µετάλλου από την επιφάνεια στο εσωτερικό της ρίζας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : ΤΟ ΚΑ ΜΙΟ (CD) 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το κάδµιο ανήκει στην ΙΙΒ οµάδα του Περιοδικού Πίνακα. εν αποτελεί απαραίτητο στοιχείο για τους ζωντανούς οργανισµούς και είναι ισχυρά τοξικό σε φυτά και ζώα. Η εισαγωγή του καδµίου στο ανθρώπινο σώµα γίνεται κυρίως µε την τροφή. Σηµαντικές ωστόσο είναι και οι ποσότητες του καδµίου που εισάγονται µε την εισπνοή των ατµών CdO από τις βιοµηχανίες. Το κάδµιο βιοµηχανικά χρησιµοποιείται: α) ως προστατευτικό κάλυµµα στο ατσάλι, β) σε πολλά κράµατα, γ) σε πολλές χρωστικές ουσίες (για πλαστικά, για βερνίκια και για σµάλτο ), δ) ως σταθεροποιητής στα πλαστικά, ε ) σε µπαταρίες Ni- Cd, στ) σε φωτοβολταικά κύτταρα, η) για τον έλεγχο (στους µοχλούς ελέγχου ) στους πυρηνικούς αντιδραστήρες ΓΕΩΧΗΜΙΚΗ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΑ ΜΙΟΥ Η µέση περιεκτικότητα σε Cd του φλοιού της γης υπολογίζεται ότι είναι περίπου 0,1 mg Cd kg -1 (Heknrichs et aι., 1980; Bowen, 1979). Το κάδµιο σχετίζεται στενά µε το ψευδάργυρο, διότι: α) τα δύο στοιχεία έχουν ανάλογη ιονική δοµή, β) έχουν την ίδια τιµή ηλεκτραρνητικότητας και γ) και τα δύο στοιχεία έχουν την τάση να δεσµεύονται από το ανθρακικό ασβέστιο. Το κάδµιο έχει µεγαλύτερη τάση για σύνδεση µε το θείο σε σχέση µε τον ψευδάργυρο. Ο µέσος όρος του λόγου Cd:Zn για 22

23 όλα τα πετρώµατα είναι περίπου 500:1, αλλά κυµαίνεται από 27:1 µέχρι 7000:1 (Epstein, 1974). Οι κύριες πηγές καδµίου στο έδαφος είναι τα ορυκτά ZnS ( σφαλερίτης και βουρτσίτης), αλλά και άλλα δευτερεύοντα ορυκτά. Τα ιζηµατογενή πετρώµατα περιέχουν µεγαλύτερες συγκεντρώσεις καδµίου, ενώ οι φωσφορίτες (sedimentary Ca phosphates) και marine black shales (σχιστόλιθοι) εµφανίζονται να περιέχουν µεγαλύτερες ποσότητες καδµίου ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΜΕ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΑΠΟΘΕΣΗ Η συγκέντρωση του καδµίου στον αέρα κυµαίνεται από 1 µέχρι 50 ng Cd m -3 ανάλογα από την απόσταση από την πηγή της εκποµπής. Οι βασικότερες πηγές ατµοσφαιρικής εκποµπής καδµίου είναι οι, βιοµηχανίες παραγωγής µη σιδηρούχων µεταλλευµάτων, η καύση ορυκτών καυσίµων και οι εκποµπές από τις βιοµηχανίες παραγωγής σιδήρου και σιδηροµεταλλευµάτων (Tiller, 1989) ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΜΕ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ Τα φωσφορικά λιπάσµατα θεωρούνται ότι είναι η µεγαλύτερη πηγή καδµίου στα καλλιεργούµενα εδάφη. Ιδιαίτερα υψηλές είναι οι συγκεντρώσεις του καδµίου που βρίσκονται στους φωσφορίτες οι οποίοι χρησιµοποιούνται ως πρώτη ύλη στις βιοµηχανίες λιπασµάτων ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΟ Ε ΑΦΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΛΥ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ Η ιλύς παρουσιάζει µεγάλες διαφοροποιήσεις ως προς τη συγκέντρωση του καδµίου ανάλογα µε την πηγή από την οποία προέρχονται. Σχεδόν ολόκληρη η ποσότητα του καδµίου που περιέχεται στην ιλύ του βιολογικού καθαρισµού, βρίσκεται στο στερεό υπόλειµµα, που παραµένει µετά τη δευτεροβάθµια κατεργασία (Αντωνιάδης και Alloway, 1998). Τις τελευταίες δεκαετίες η συγκέντρωση του καδµίου στην ιλύ του βιολογικού καθαρισµού έχει ελαττωθεί σηµαντικά εξαιτίας των διαδικασιών ελαχιστοποίησης των αποβλήτων που έχουν επιβληθεί στις βιοµηχανίες. 23

24 2.6. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΚΑ ΜΙΟΥ ΣΤΑ Ε ΑΦΗ Κατά τη αποσάθρωση των µητρικών πετρωµάτων το κάδµιο διαλύεται και µεταβαίνει στο εδαφικό διάλυµα µε τη µορφή ιόντων Cd 2+ (Holm et aι., 1996). Στα εδάφη το Cd µπορεί να βρίσκεται µε τη µορφή αρκετών ανόργανων συµπλόκων ιόντων CdCl +, CdOH +, CdHCO3 +, CdCl -1 3, CdCl 2-4, Cd(OH) - 3, Cd(OH) 2-4, αλλά και οργανικών συµπλόκων (Kabata -Pendias et aι., 1992). Ο αριθµός οξείδωσης µε τον οποίο το κάδµιο βρίσκεται στο φυσικό περιβάλλον είναι το 2 + και οι σηµαντικότεροι παράγοντες οι οποίοι καθορίζουν την κίνηση των ιόντων καδµίου είναι το pη του εδάφους και το δυναµικό οξειδοαναγωγής. Με τη χρήση ειδικών µοντέλων έχει αποδειχθεί ότι σε όξινα εδάφη, στο εδαφικό διάλυµα κυριαρχούν οι εξής µορφές του καδµίου: Cd 2+, CdSO 4 και CdCl + 4. ενώ σε αλκαλικά εδάφη Cd 2+, CdCl +, CdSO 4 και CdHCO + 3 (Sposito και Page, 1984). Η συγκέντρωση του καδµίου στο έδαφος εξαρτάται από α) τη δέσµευση του καδµίου από τη στερεή φάση του εδάφους. Και β) την καταβύθιση του καδµίου. Οι ερευνητές Tiller et aι. (1979) και Soon (1981), υποστήριξαν ότι η προσρόφηση του καδµίου από τη στερεή φάση του εδάφους ελέγχει σε µεγαλύτερο βαθµό τη συγκέντρωση του καδµίου στο εδαφικό διάλυµα από την καταβύθιση. Όταν όµως η τιµή του pη υπερβεί µία οριακή τιµή τότε η διαδικασία εκείνη η οποία επικρατεί είναι η καταβύθιση. Έχει βρεθεί ότι σε ρη >7,5 το κάδµιο δεν είναι ευκίνητο και καταβυθίζεται ως CdCO 3 ή και ως Cd 3 (PO 4 ) 2. Η δυναµική ισορροπία που αποκαθίσταται ανάµεσα στην ποσότητα του υδατοδιαλυτού καδµίου και στην ποσότητα του καδµίου που έχει προσροφηθεί από τη στερεή φάση του εδάφους, εξαρτάται από τους εξής παράγοντες (Pickering, 1980; Gemtse και Van DrieΙ, 1984): Από το pη του εδάφους. από τις χηµικές ιδιότητες των ιοντικών µορφών του καδµίου. από τη σταθερότητα των συµπλόκων του καδµίου. από την ιονική ισχύ του εδαφικού διαλύµατος. από την παρουσία ιόντων που δρουν ανταγωνιστικά. Με την αύξηση της τιµής του pη του εδάφoυς η συγκέντρωση του καδµίου στο εδαφικό διάλυµα ελαττώνεται επειδή Αυξάνεται η υδρόλυση. Αυξάνεται η τάση για προσρόφηση του καδµίoυ από τη στερεή φάση του εδάφους. 24

25 Αυξάνεται το αρνητικό φορτίο του εδάφους που εξαρτάται από την τιµή του pη του εδάφους. Το υδατοδιαλυτό κάδµιο που βρίσκεται στο εδαφικό διάλυµα είναι δυνατό να σχηµατίσει σύµπλοκα ιόντα και ενώσεις µε πλήθος οργανικών υποκαταστατών,ενώ σχηµατίζει οργανοµεταλλικά σύµπλοκα µε τα χουµικά και φουλβικά οξέα, τα σύµπλοκα όµως αυτά είναι λιγότερο σταθερά σε σχέση µε τα σύµπλοκα που σχηµατίζουν ο χαλκός και ο µόλυβδος (Tjell et aι., 1983; Livens, 1991). Σηµαντικό ρόλο στην προσρόφηση του καδµίου από τη στερεή φάση του εδάφους παίζει η παρουσία στο εδαφικό διάλυµα άλλων ιόντων, όπως του ασβεστίου, κοβαλτίου, χρωµίου, χαλκού, νικελίου και µολύβδου. Τα ιόντα αυτά αναστέλλουν την προσρόφηση του καδµίου. Οι ερευνητές Cowan et aι. ( 1991 ), παρατήρησαν ότι υπάρχει έντονη ανταγωνιστική δράση ανάµεσα στα στοιχεία Cd και Ca για την προσρόφησή τους στα οξείδια του σιδήρου. Ο Christensen (1987), υποστηρίζει ότι ο Ζn έχει µεγαλύτερη ανασταλτική δράση στην προσρόφηση του καδµίου. Μείωση της προσρόφησης του καδµίου παρατηρείται επίσης, όταν στο εδαφικό διάλυµα είναι αυξηµένη η ποσότητα των χλωριόντων. Τα σύµπλοκα του καδµίου µε τα ιόντα του χλωρίου είναι ιδιαίτερα σταθερά και µε αυτόν τον τρόπο αυξάνεται η κινητικότητα του καδµίου, δηλαδή ελαττώνεται η προσρόφησή του από την στερεή φάση (Smolders και McLaughlin, 1996). Εποµένως µείωση της προσρόφησης του καδµίου παρατηρείται στα αλατούχα εδάφη, καθώς και στα εδάφη τα οποία αρδεύονται µε αλµυρό νερό ΙΣΟΘΕΡΜΕΣ ΚΑ ΜΙΟΥ 'Εχει αποδειχθεί ότι η προσρόφηση του καδµίου από τα κολλοειδή του εδάφους ικανοποιεί τις εξισώσεις προσρόφησης του Langmuir ή του Freundlich. Η προσρόφηση του καδµίου πραγµατοποιείται ταχύτατα και αποκαθίσταται σε ποσοστό 90%, µέσα στα πρώτα δέκα λεπτά. Πλήθος ερευνητών έχει ασχοληθεί µε τη µελέτη των ισοθέρµων προσρόφησης και εκρόφησης του καδµίου (McLaren et αι., 1998; Selim et αι., 1992). Η προσρόφηση και η εκρόφηση του καδµίου, όπως και του ψευδαργύρου ελέγχονται από την τιµή του pη, σε αντίθεση µε την προσρόφηση του µολύβδου και του χαλκού. Οι ποσότητες του καδµίου, ψευδαργύρου και χαλκού που προσροφώνται από τη στερεή φάση του εδάφους είναι ανταλλάξιµες σε ποσοστό 10 µέχρι 50% της ολικής ποσότητας αυτών. 25

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων

Μεταλλουργικά προιόντα Μεταλλουργικές πρώτες ύλες Ιδιότητες Μετάλλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ - ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ Παραγωγικές Διεργασίες Eξαγωγική Μεταλλουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π.

Φυσική Χημεία ΙΙ. Ηλεκτροχημικά στοιχεία. Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση. Σημειώσεις για το μάθημα. Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Σημειώσεις για το μάθημα Φυσική Χημεία ΙΙ Ηλεκτροχημικά στοιχεία Κεφ.1 Ηλεκτροδιαλυτική τάση Ευκλείδου Τ. Παναγιώτου Σ. Γιαννακουδάκης Π. Τμήμα Χημείας ΑΠΘ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΔΙΑΛΥΤΙΚΗ ΤΑΣΗ 1.1 των µετάλλων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Σ' όλα τα επίπεδα και σ' όλα τα περιβάλλοντα, η χηµική αποσάθρωση εξαρτάται οπό την παρουσία νερού καθώς και των στερεών και αερίων ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ Η αποσάθρωση ορίζεται σαν η διάσπαση και η εξαλλοίωση των υλικών κοντά στην επιφάνεια της Γης, µε τοσχηµατισµό προιόντων που είναι σχεδόν σε ισορροπία µε τηνατµόσφαιρα, την υδρόσφαιρα και τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων. Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Κύκλοι Βαρέων Μετάλλων Βαρέα Μέταλλα στα Παράκτια Συστήματα Ο όρος βαρέα μέταλλα (heavy metals, trace metals, toxic metals, trace elements) χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη παρουσία

Διαβάστε περισσότερα

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων

τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ τεκμηρίωση και συνειδητοποίηση επικινδυνότητας λυμάτων αυστηρή νομοθεσία διαχείρισης αποβλήτων Καθαρισμός αποβλήτων επαναχρησιμοποίηση πολύτιμων, εξαντλούμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ ΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΣΑΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Χημική αποσάθρωση Διάσπαση και εξαλλοίωση υλικών κοντά στην επιφάνεια της γης Σχηματισμός προϊόντων κοντά σε κατάσταση χημικής ισορροπίας με την ατμόσφαιρα,

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών

Θρεπτικά συστατικά. Κατηγορίες θρεπτικών συστατικών ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ Από: Κατερινόπουλο, Α. & Σταματάκη, Μ. 1995. Εφαρμοσμένη Ορυκτολογία Πετρολογία. Τα Βιομηχανικά Ορυκτά και Πετρώματα και οι Χρήσεις τους. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Γεωλογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες

Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου. Χημικές αντιδράσεις. Πολύπλοκες 1 Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Χημείας Α Λυκείου Χημικές Αντιδράσεις Χημικές αντιδράσεις Οξειδοαναγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

All from a Single Source

All from a Single Source All from a Single Source Το PeKacid TM είναι μια νέα, καινοτόμος λύση για τον φώσφορο σε ασβεστούχα εδάφη και νερά με μεγάλη σκληρότητα. Στερεό φωσφορικό οξύ σε σάκους Μονοκρυσταλλικό, με χαμηλό ph (2.2)

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον

Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Επιπτώσεις της διάθεσης απόβλητων ελαιοτριβείων στο έδαφος και στο περιβάλλον Ευρωπαϊκό Έργο LIFE- Στρατηγικές για τη βελτίωση και προστασία tου εδάφους από τη διάθεση αποβλήτων ελαιοτριβείων στις Μεσογειακές

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών

Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ρύπανση Υδάτων και Εδαφών Ενότητα 3η: Φυσικοχημικές και μηχανικές ιδιότητες εδαφών Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος

Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου Μελέτη βιοδιαθεσιμότητας του παραγόμενου προϊόντος ΠΡΑΞΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ «Πρόγραμμα Ανάπτυξης Βιομηχανικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΠΑΒΕΤ) 2013» Δευτέρα 25 Μαΐου, 2015 Ημερίδα - Κ.Ε.Δ.Ε.Α. Θεσσαλονίκη Χαρακτηρισμός των στερεών ιζημάτων ανάκτησης φωσφόρου

Διαβάστε περισσότερα

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH

Ν + O ΝO+N Μηχανισµός Zel'dovich Ν + O ΝO+O ΝO+H N + OH 4CO + 2ΗΟ + 4ΝΟ 5Ο 6ΗΟ + 4ΝΟ 4HCN + 7ΗΟ 4ΝΗ + CN + H O HCN + OH Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Ανανίας Τοµπουλίδης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Εκποµπές NO Χ που παράγονται

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 11: Ιοανταλλαγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογία Σκοποί ενότητας Κατανόηση του φαινομένου της ιοντικής ανταλλαγής Περιεχόμενα ενότητας 1) Ρόφηση 2) Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 12: Βιομηχανική ρύπανση- Υγρά βιομηχανικά απόβλητα και διάθεση αυτών (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία.

ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Σύσταση του θαλασσινού νερού, αλμυρότητα, θερμοκρασία. Η σύσταση του θαλασσινού νερού έχει επικρατήσει να καθορίζεται με βάση τη συγκέντρωση χλωριδίων και την αλμυρότητα. Η συγκέντρωση χλωριδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Αριθμητικά... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... Ολογράφως..... ΤΑΞΗ: Γ Υπ. Καθηγητή... ΧΡΟΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα

Αιωρήματα & Γαλακτώματα Αιωρήματα & Γαλακτώματα Εαρινό εξάμηνο Ακ. Έτους 2014-15 Μάθημα 2ο 25 February 2015 Αιωρήματα Γαλακτώματα 1 Παρασκευή αιωρημάτων Οι μέθοδοι παρασκευής αιωρημάτων κατατάσσονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. ΤΟ ΠΥΡΙΤΙΟ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση του πυριτίου στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τη χρήση του πυριτίου σε υλικά όπως

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ- ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΙΖΗΜΑΤΩΝ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Σύσταση του θαλάσσιου νερού και παράγοντες ελέγχου συγκέντρωσης στοιχείων 2. Συντηρητικά, ανακυκλώσιμα (θρεπτικά), προσροφημένα

Διαβάστε περισσότερα

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων

Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή - ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων Βουκλής Χ. Αλέξανδρος Αριθμός οξείδωσης, χημικοί τύποι, γραφή ονοματολογία χημικών ενώσεων Παρουσίαση σε μορφή ερωτωαπαντήσεων 1. Τι εννοούμε όταν λέμε «η γλώσσα της Χημείας»; Η χημεία είναι μια συμβολική

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Εργαστήριο Εδαφολογίας. Υπεύθυνη Εργαστηρίου: Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου Για την κανονική ανάπτυξη των φυτών είναι απαραίτητα ορισμένα θρεπτικά στοιχεία, τα οποία προσλαμβάνονται είτε από το έδαφος είτε από την ατμόσφαιρα. Τα μακροστοιχεία είναι: C,H, O,N, P, K, Ca, Mg, S Ιχνοστοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα.

6. To στοιχείο νάτριο, 11Na, βρίσκεται στην 1η (IA) ομάδα και την 2η περίοδο του Περιοδικού Πίνακα. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. 2. Σε 2 mol NH 3 περιέχεται ίσος αριθμός μορίων

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ EL 17.2.2011 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 43/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 137/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 16ης Φεβρουαρίου 2011 για τροποποίηση του κανονισμού

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ

ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ ΓΑΛΒΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΙΚΑ ΚΕΛΙΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η κατανόηση του μηχανισμού λειτουργίας των γαλβανικών και ηλεκτρολυτικών κελιών καθώς και των εφαρμογών τους. Θεωρητικό Μέρος Όταν φέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο

Φροντιστήρια ΕΠΙΓΝΩΣΗ Αγ. Δημητρίου 2015. Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου. ΘΕΜΑ 1 ο Προτεινόμενα θέματα τελικών εξετάσεων Χημεία Α Λυκείου ΘΕΜΑ 1 ο Για τις ερωτήσεις 1.1 έως 1.5 να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: 1.1 Τα ισότοπα άτομα: α. έχουν ίδιο αριθμό νετρονίων β. έχουν την ίδια μάζα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ο ΟΡΥΚΤΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΕΔΑΦΟΥΣ 1. Κυριότερες ιδιότητες της αργίλου 2. Ποια είναι τα ποιο κοινά ορυκτά της αργίλου. Ποιο θεωρείτε σημαντικότερο. 3. Κατατάξτε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι. Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Πίνακας 1. Μέγιστες επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις μετάλλων στην ιλύ για εδαφική εφαρμογή Μέταλλο Μέγιστη επιτρεπόμενη συγκέντρωση (mg/kg ξηράς ουσίας) Cd 5 Cr(ολικό) 500 Cu 800 Hg 5 Ni 200 Pb

Διαβάστε περισσότερα

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ

ECOELASTIKA ΑΕ ΕΚΕΤΑ/ΙΔΕΠ Μελέτη για τον προσδιορισμό του ποσοστού σύρματος, της συγκέντρωση τέφρας και της σύσταση τέφρας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία, για ελαστικά τα οποία χρησιμοποιούνται στην τσιμεντοβιομηχανία ECOELASTIKA

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: Διαγώνισμα Χημείας Α Λυκείου Αριθμοί Οξείδωσης & Χημικές Αντιδράσεις 29/03/2015 1 ο Θέμα. Στις ερωτήσεις 1.1 έως 1.10 επιλέξτε τη σωστή απάντηση: 1.1. Ο αριθμός οξείδωσης του μαγγανίου (Mn) στην ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού Εισαγωγή - Φυσ. Μετ. με Si με Sn με Pb με P με Zn με Cd με Cr Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C Πίνακας ηλεκτρικής και θερμικής αγωγιμότητας Πολύ καλός αγωγός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX

ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης & Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Χημείας Υλικών Γεράσιμος Αρματάς ΜΟΡΙΑΚO ΚOΣΚΙΝΟ ΖΕOΛΙΘΟΣ NaX ΖΕΟΛΙΘΟΙ Οι ζεόλιθοι (από το ζέω και λίθος) είναι μικροπορώδη, κρυσταλλικά

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Βασικός σκοπός της Τεχνολογίας Παραγωγής, είναι η περιγραφή της παραγωγικής διαδικασίας αντικειμένων επιθυμητής μορφής και ιδιοτήτων. Για την παραγωγή αυτή χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής

Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Τα Fe-Ni-ούχα λατεριτικά μεταλλεύματα της Ελλάδας. Συμβολή της Ορυκτολογίας- Πετρολογίας στην αξιοποίησή τους. Ευριπίδης Μπόσκος, Καθηγητής Στον Τομέα Γεωλογικών Επιστημών η Ορυκτολογία-Πετρολογία που

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÊÏÑÕÖÁÉÏ ÅÕÏÓÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 3 Απριλίου 014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα