Ελληνικό περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης Hellenic journal of Νursing Science

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ελληνικό περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης Hellenic journal of Νursing Science"

Transcript

1 Ελληνικό περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης Hellenic journal of Νursing Science Τ ό μ ο ς 5, Τ ε ύ χ ο ς 3, I ο ύ λ ι ο ς - Α ύ γ ο υ σ τ ο ς - Σ ε π τ έ μ β ρ ι ο ς V o l u m e 5, N u m b e r 1, J u l y - A u g u s t - S e p t e m b e r Μετανάστες και συστήματα υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα Ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόμενο Μελέτη της γνώσης και της συμπεριφοράς των εφήβων σχετικά με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τις επιδράσεις της στην υγεία - Επιδημιολογική μελέτη σε εφήβους-ερευνητικό Πρωτόκολλο Βασικές αρχές ψυχοπροφυλακτικής μεθόδου κατά Lamaze σε φυσιολογικό τοκετό Immunization in health care workers Nurse manager and nurse leader - Synonyms or complementary terms? Το Επιστημονικό Περιοδικό της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδος The Scientific Journal of the Hellenic Regulatory Body of Nurses

2 Σελίδες Λιανική τιμή: 90 f Guenter B. Risse Το βιβλίο αυτό, απεικονίζοντας το χρονικό της μεταμόρφωσης των νοσοκομείων από οίκους ελέους σε δομές εγκλεισμού ασθενών, από χώρους αποκατάστασης σε χώρους κλινικής διδασκαλίας και έρευνας και από δωμάτια τοκετών και θανάτων σε ιδρύματα επιστήμης και τεχνολογίας, μας προσφέρει μια ιστορική οπτική στην κατανόηση των νοσοκομείων της εποχής μας. Η ιστορία ξετυλίγεται σε δώδεκα επεισόδια τα οποία απεικονίζουν τα νοσοκομεία σε συγκεκριμένα μέρη και χρονικές περιόδους, καλύπτοντας σημαντικά θέματα και εξελίξεις στην ιστορία της ιατρικής και της θεραπευτικής, από την αρχαία Ελλάδα ως την εποχή του AIDS. Το βιβλίο αυτό προσφέρει μια μοναδική και εκ των έσω ματιά στον κόσμο των νοημάτων και των συναισθημάτων που συσχετίζονται με τη ζωή στα νοσοκομεία και την περίθαλψη των ασθενών, περιλαμβάνοντας αφηγήσεις τόσο των ασθενών, όσο και των θεραπευτών τους. Εάν θεωρήσουμε τα νοσοκομεία οίκους «αποκατάστασης της τάξης», ικανούς να δαμάσουν το χάος που συσχετίζεται με τα δεινά, τις ασθένειες και το θάνατο των ανθρώπων, μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα και τη σημασία των τελετουργικών τους ρουτινών και κανόνων. Από τις απαρχές τους, τα νοσοκομεία αποτέλεσαν μέρη πνευματικής και σωματικής ανάρρωσης. Θα πρέπει να συνεχίσουν να ανταποκρίνονται σε κάθε ανθρώπινη ανάγκη. Ως παραδοσιακοί μάρτυρες της ανθρώπινης συμπόνιας και φιλανθρωπίας, τα νοσοκομεία πρέπει να συνεχίσουν να αποτελούν χώρους ίασης. ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Ε.Ν.Ε. Η Ένωση Νοσηλευτών Ελλάδος, στοχεύοντας στη συνεχή επιμόρφωση των Νοσηλευτών θα διαθέσει ΔΩΡΕΑΝ το βιβλίο «Η Ιστορία των Νοσοκομείων» σε όλους τους επί πτυχίω φοιτητές της Νοσηλευτικής. Όλοι οι υπόλοιποι Νοσηλευτές μπορούν να προμηθευτούν το βιβλίο στην ειδική τιμή των 45 h.

3 Ε λ λ η ν ι κ ό περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης IΔΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΕΝΩΣΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Βασιλίσσης Σοφίας 47, Αθήνα, Τηλ.: Fax: , ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ-ΔΙΑΦΗΜΙΣΕΙΣ: Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. Αγ. Νικολάου 102, Γλυφάδα, Τηλ.: , Fax: ΕΚΔΟΤΗΣ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΚΟΥΤΕΛΗΣ* ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΔΑΓΛΑΣ* ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Δρ. ΑΘΗΝΑ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Καθηγήτρια Τμήματος Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤEΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤEΣ ΣYΝΤΑΞΗΣ: Δρ. ΡOΚΚΑ ΒΑΣΙΛΙΚH, Δρ. ΣΑΡIΔΗ ΜΑΡIΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ: ΛΑΜΠΡΟΣ ΜΠΙΖΑΣ*, ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΙΣΤΟΛΑΣ* ΥΠΕΥΘΥΝOI ΣΥΝΔΡΟΜΩΝ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΜΠΕΛΑΛΗ* ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΕΝΤΥΠΟΥ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ* ISSN Το ΔΣ της ΕΝΕ*: Δημήτριος Σκουτέλης: Πρόεδρος, Αριστείδης Δάγλας: Γενικός Γραμματέας, Νικόλαος Ορφανός: Α Αντιπρόεδρος, Γεώργιος Δόντσιος: Β Αντιπρόεδρος, Λάμπρος Μπίζας: Ταμίας, Αβραμίδης Γεώργιος: Οργανωτικός Γραμματέας, Κωνσταντία Μπελαλή: Αναπληρωτής Γραμματέας Μέλη ΔΣ: Πιστόλας Δημήτριος, Αρβανίτης Γεώργιος, Ποντισίδης Γεώργιος, Κωτσής Απόστολος, Ριζόπουλος Ρίζος, Δημητρέλης Δημήτριος, Γιάκης Νικόλαος, Σπυράτος Φώτιος ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Δρ. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, Επιστημονικός Συνεργάτης ΕΣΔΥ Δρ. ΣΟΦΙΑ ΖΥΓΑ Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήματος Νοσηλευτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Δρ. ΕΥΜΟΡΦΙΑ ΚΟΥΚΙΑ Λέκτορας Τμήματος Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ MSc Καθηγητής Εφαρμογών ΑΤΕΙ Κρήτης Δρ. ΘΑΛΕΙΑ ΜΠΕΛΑΛΗ Επίκουρη Καθηγήτρια ΤΕΙ Θεσσαλονίκης ΜΕΛΗ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Dr. Koutroubas Theodoros, Professor, UC Louvain. Dr. Ehrenfeld Mally, RN, PhD, Head of Nursing dep. Associate Professor Tel-Aviv University, Dep of Nursing, Israel. Dr. Papadopoulos Irena, PhD, MA(Ed), BA, DipNEd, DipN, NDNCert, RGN, RM Professor of Transcultural Health and Nursing and Head of Research Centre for Transcultural Studies in Health Middlesex University, London UK. Dr. Papastavrou Evridiki, Lecturer Department of Nursing, Cyprus University of Technology.President of the Council of Nursing and Midwifery. Sironi Cecilia RN, BSc, MSc Universita degli Studi dell Insubria-Varese Italy. Sasso Lorendana, Professore Associato,Università degli Studi di Genova. Gennaro Rocco, Vice Presidente IPASVI. ΕΙΔΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ: 1. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΙΟΠΟΥΛΟΣ, Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας, Κοσμήτωρ ΕΣΔΥ 2. ΑΛΕΞΙΟΣ ΠΑΡΑΡΑΣ, Δικηγόρος Δημοσιολόγος, Νομικός Σύμβουλος ΕΝΕ 3. ΦΩΤΙΟΣ ΛΕΠΙΔΑΣ, Νομικός Σύμβουλος της 6ης ΥΠΕ, DEA, Διοικητικό Δίκαιο, Montpellier France 4. ΦΩΤΕΙΝΗ ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ, Παιδίατρος Ενδοκρινολόγος, Διευθύντρια Τμήματος Άθλησης και Ανάπτυξης Ν.Π. Αγλαϊ α Κυριακού

4 Περιεχομενα ΣΑΡIΔΗ ΜΑΡIΑ Μετανάστες και συστήματα υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα...3 ΘΕΟΔΟYΛΑ ΑΔΑΜΑΚIΔΟΥ, ΑΘΗΝA ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟY Ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόμενο Quality of Life and cancer patient (Part I): meaning and concept...7 ΣΑΡIΔΗ ΜΑΡIΑ, ΡΕΚΛΕIΤΗ ΜΑΡIΑ, ΜΠIΡΜΠΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤIΝΟΣ Μελέτη της γνώσης και της συμπεριφοράς των εφήβων σχετικά με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τις επιδράσεις της στην υγεία - Επιδημιολογική μελέτη σε εφήβους-ερευνητικό Πρωτόκολλο Sun exposure and health effects: Knowledge and behaviours of adolescents. An epidemiological study on adolescents - Research Protocol...16 ΔΡΙΤΣAΚΟΥ ΚΑΛΛΙOΠΗ, ΤΖΏΡΤΖΗ ΑΛΕΞAΝΔΡΑ Βασικές αρχές ψυχοπροφυλακτικής μεθόδου κατά Lamaze σε φυσιολογικό τοκετό Basic principles of Lamaze theory in natural birth...26 TOSKA AIKATERINI, PAPAGEORGIOU GEORGIA, SARIDI MARIA Immunization in health care workers...34 ATHINA E. PATELAROU, KONSTANTINOS VLASIADIS Nurse manager and nurse leader - Synonyms or complementary terms?...42 ΚΡΙΤΕΣ EΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ 1. ΑΔΑΜΟΠΟYΛΟΥ ΘΕΟΔΟYΛΗ 2. ΑΠΟΣΤΟΛΑΡΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 3. ΒΕΛΟΝΑΚΗ ΒΕΝΕΤΙΑ-ΣΟΦΙΑ 4. ΒΕΝEΤΗ ΑΙΚΑΤΕΡIΝΗ 5. ΓΕΡΑΛΗ ΜΑΡΙΑ 6. ΓΙΑΚΟΥΜAΚΗ ΕΙΡHΝΗ 7. ΓΚΟΛΦΙΝΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΣΣΙΑΝΗ 8. ΓΛΟYΦΤΣΗ ΕΛEΝΗ 9. ΔΑΛΛΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 10. ΔΡΑΚΟΠΟYΛΟΥ ΜΑΡΙAΝΑ 11. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ 12. ΕΥΓΕΝIΔΟΥ ΕΛEΝΗ 13. EΥΛΑΒHΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 14. ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ 15. ΚΑΝEΛΗ ΣΤΑΜΑΤIΑ 16. ΚΑΠΕΛΛΑ ΜΑΡΙΑ 17. ΚΑΡΑΙΣΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 18. ΚΑΡΑΛH ΝΕΚΤΑΡIΑ 19. ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ 20. ΚΟΛΟΒΟΣ ΠΕΤΡΟΣ 21. ΚΟΥΡAΚΟΣ ΜΙΧΑHΛ 22. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΚAΚΗ ΒΑIΑ 23. ΜΑΓΓΟΥΛΙΑ ΠΟΛΥΞΕΝΗ 24. ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ 25. ΜΕΛΛΟΥ ΚΑΣΣΙΑΝΗ 26. ΜΟΥΓΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ 27. ΜΠΑΛAΣΚΑ ΑΙΚΑΤΕΡIΝΗ 28. ΜΠΑΡE ΕΛΠIΔΑ 29. ΜΠΑΡΟΥΞHΣ ΔΗΜHΤΡΙΟΣ 30. ΜΠIΖΑΣ ΛAΜΠΡΟΣ 31. ΜΩYΣΟΓΛΟΥ ΓΙAΝΝΗΣ 32. ΝΤΑΒΩΝΗ ΓΙΑΝΝΟYΛΑ 33. ΝΤΑΦΟΓΙΑΝΝΗ ΧΡΥΣΟΥΛΑ 34. ΝΤΙΟYΔΗ ΠΑΓΩΝΑ 35. ΠΑΛΗΤΖHΚΑ ΔHΜΗΤΡΑ 36. ΠΑΝΤΑΖH ΚΥΡΙΑΚΟYΛΑ 37. ΠΑΥΛΑΤΟΥ ΝΙΚΗ 38. ΡΕΚΛΕIΤΗ ΜΑΡIΑ 39. ΣΤΑΘΑΡΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 40. ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ 41. ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΠΕΤΡΟΥΛΑ 42. ΣΤΟΥΦHΣ ΝΙΚOΛΑΟΣ 43. ΤAΝΗ ΣΟΦIΑ 44. ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΟΥ ΑΛEΞΑΝΔΡΑ 45. ΧΑΤΖIΚΑ ΚΑΛΛΙOΠΗ 46. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

5 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Μετανάστες και συστήματα υγείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα Σαρίδη Μαρία, PhD, Διευθύντρια Νοσηλευτικής Υπηρεσίας, Γ.Ν. Κορίνθου H συνεχιζόμενη ροή πληροφοριών, χρημάτων, ανθρώπων και πολιτισμών που χαρακτηρίζει τον σύγχρονο κόσμο και αποτελεί συνέπεια της παγκοσμιοποίησης, έχει δημιουργήσει πολυμορφία στους πληθυσμούς πολλών χωρών και κυρίως στην Ευρώπη, έναν προορισμό που βρίσκεται ψηλά στις προτιμήσεις των μεταναστών. H μετανάστευση ιστορικά έχει παίξει έναν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των κοινωνιών, επηρεάζοντας τη δημογραφική κατανομή, την ανθρωπογεωγραφία και το επιδημιολογικό προφίλ του πληθυσμού υποδοχής. Ως μετανάστης, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ορίζεται κάθε άτομο που ζει προσωρινά ή μόνιμα σε μία χώρα, χωρίς να έχει γεννηθεί σε αυτήν και να έχει αποκτήσει σημαντικούς κοινωνικούς δεσμούς μέσα σε αυτήν. Σήμερα, πάνω από το 70% των 25 εκατομμυρίων αλλοδαπών που ζουν στις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), προέρχονται κυρίως από την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική. Αυξητική τάση φαίνεται όμως να εμφανίζουν χώρες προέλευσης όπως η Λατινική Αμερική, η Ασία και οι Αραβικές χώρες. Χαρακτηριστικό της τάσης μετανάστευσης σκιαγραφείται από το γεγονός ότι το 2006, 1.8 εκατομμύρια άτομα από χώρα προέλευσης εκτός ΕΕ εγκαταστάθηκαν σε μια Ευρωπαϊκή χώρα και το 50% περίπου αυτών ήταν ηλικίας κάτω των 29 ετών. Οι μετανάστες, διαθέτουν ένα χαρακτηριστικό που παρουσιάζει κοινά στοιχεία σε πολλές χώρες του σύγχρονου κόσμου. Λόγω των συνθηκών διαβίωσης και του συστήματος υγείας που επικρατεί στη χώρα τους, αλλά και των συνθηκών του ταξιδιού από τη χώρα προέλευσης και τους ενδιάμεσους σταθμούς, παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στο επιδημιολογικό προφίλ τους από τους γηγενείς πληθυσμούς της χώρας υποδοχής. Θα πρέπει όμως να επισημανθεί πως οι ανάγκες υγείας μπορεί να σχετίζονται με νοσήματα που αντανακλούν τόσο στο επιδημιολογικό προφίλ της χώρας προέλευσης ή τη διαδικασία του ταξιδιού και τις συνέπειές της όσο και στη διαδικασία προσαρμογής στις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας της χώρας που διαμένουν. Στην ΕΕ η κατάσταση που αφορά τα λοιμώδη νοσήματα σε μεταναστευτικό πληθυσμό έχει βελτιωθεί, αλλά αυτή η βελτίωση δεν είναι καθολική, και αφορά κυρίως χώρες που έχουν ισχυρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς εισροής και κινητικότητας των μεταναστών. Η επίπτωση φυματίωσης μεταξύ των μεταναστών παραμένει όμως υψηλή σε αρκετές χώρες (κυρίως στις υπό ένταξη) και το ίδιο συμβαίνει και με την ηπατίτιδα Α και Β. Το 2007, το 21% των δηλωμένων κρουσμάτων φυματίωσης στην ΕΕ καταγράφηκε σε αλλοδαπούς, ενώ σε 17 συνολικά χώρες το ποσοστό αυτό κυμάνθηκε από 29% έως 79%. Από τις 27 χώρες της ΕΕ, όλες ανεξαιρέτως αναφέρουν περιστατικά φυματίωσης σε μετανάστες, με το 32% των περιστατικών αυτών να προέρχονται από την Ασία, το 26% από την Αφρική, 10% από χώρες της ΕΕ (κυρίως χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης) και 11% από άλλες χώρες εκτός Ευρώπης. Στη Μεγάλη Βρετανία, περίπου το 70% των νεοδιαγνωσθέντων περιστατικών φυματίωσης και HIV καταγράφηκε σε άτομα που είχαν γεννηθεί εκτός της χώρας αυτής, τεκμηριώνοντας παράγοντες κινδύνου όπως κοινωνικοοικονομικούς και πολιτιστικούς παράγοντες, κακές συνθήκες διαβίωσης και εργασίας αλλά και ελλειμματική συντονισμένη διαχείριση από το σύστημα δημόσιας υγείας της χώρας διαμονής. Η μετανάστευση είναι ένας παράγοντας που φαίνεται ότι επηρεάζει την επίπτωση του HIV σε κάθε χώρα, η οποία σε μεγάλο βαθμό σχετίζεται με τη λήψη μη ασφαλών σεξουαλικών πρακτικών αλλά και τη χρήση κοινής σύριγγας κατά τη χορήγηση ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών. Στην Ισπανία παρατηρήθηκε αύξηση του HIV μεταξύ γυναικών μεταναστριών, στη Μεγάλη Βρετανία το μεγαλύτερο ποσοστό καταγράφηκε μεταξύ μεταναστών από της υποσαχάριας Αφρικής και στη Γαλλία εμφανίστηκε αύξηση της επίπτωσης μεταξύ των μεταναστών πάνω από 20%. Κρούσματα της ηπατίτιδας Α έχουν δηλωθεί την τελευταία δεκαετία και σε χώρες με υψηλό επίπεδο δημόσιας υγείας, όπως το Λουξεμβούργο, η Ιταλία, η Βρετανία, η Δανία και η Γερμανία. Όμως αυτά τα περιστατικά δεν αφορούν στην πλειοψηφία τους μετανάστες, αλλά ταξιδιώτες που είχαν επισκεφτεί χώρες, όπως το Μαρόκο και τη Τουρκία. Τα περιστατικά όμως που αφορούσαν μετανάστες καταγράφηκαν κυρίως σε παιδιά που είχαν πρόσφατα μετακινηθεί από τη χώρα τους. Η συχνότητα εμφάνισης της ηπατίτιδας Β έχει μειωθεί τα τελευταία δέκα χρόνια στην ΕΕ, ωστόσο Τόμος 5 - Τεύχος 3 [3]

6 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ σε μερικές χώρες φαίνεται ότι ενδημεί η νόσος μεταξύ των μεταναστών που διαβιούν εκεί, με υψηλότερα ποσοστά να εμφανίζει η Ρουμανία (6%), η Λετονία (2%) και η Βουλγαρία (4%). Τα λοιμώδη παιδικά νοσήματα, κυρίως σε πρόσφατους μετανάστες, εμφανίζουν επιδημικές εκρήξεις με πιο συχνά εμφανιζόμενο το νόσημα της ιλαράς και σπανιότερα της ερυθράς. Υψηλό ποσοστό επίσης εμφανίζουν τα ατυχήματα στο σπίτι ειδικά σε παιδιά μεταναστών με κακές συνθήκες στέγασης, αλλά και τα εργατικά ατυχήματα κυρίως στον οικοδομικό και γεωργικό τομέα, λόγω της μη επαρκούς κατάρτισης του εξοπλισμού χρήσης. Η ψυχολογική κατάσταση των μεταναστών φαίνεται ότι μπορεί να επηρεαστεί σοβαρά από παράγοντες όπως η εργασιακή ανασφάλεια, η διαβίωση, η περιθωριοποίηση, η κοινωνική απόρριψη και η αντικειμενική δυσκολία πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας. Τα παραπάνω αποτελέσματα τεκμαίρονται από διεθνείς μελέτες και αιτιολογούνται κυρίως από την ανεπαρκή ή ελλειμματική εμβολιαστική κάλυψη των μεταναστών από τη χώρα προέλευσης, ενώ συνεπικουρείται από τις κακές συνθήκες διαβίωσης στη χώρα διαμονής. Βέβαια σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί και η διαμονή πολλές φορές των μεταναστών σε χώρους όπως στρατόπεδα ή ξενώνες, κάτι που επιβαρύνει την επίπτωση λοιμωδών κυρίως νοσημάτων. Στην Ελλάδα το σύστημα καταγραφής και επιτήρησης λοιμωδών νοσημάτων τα τελευταία χρόνια έχει βεβαίως αναβαθμιστεί, αλλά και πάλι είναι δύσκολο να θεωρήσουμε ότι τα στατιστικά δεδομένα μπορούν να αποδώσουν το πραγματικό επιδημιολογικό προφίλ της υγείας των μεταναστών που διαμένουν στη χώρα μας. Η παράνομη μετανάστευση στην Ελλάδα δημιουργεί σοβαρό ανασταλτικό παράγοντα ορθής διαχείρισης των λοιμωδών νοσημάτων, αλλά και τα στρατόπεδα παραμονής μεταναστών, τα οποία προσφάτως δημιουργήθηκαν σε διάφορες περιοχές, δεν φαίνεται ότι μπορούν ακόμα να εναρμονιστούν και να συνεργαστούν με το σύστημα υγείας της χώρας. Προσθέτοντας σε όλα αυτά και τα προβλήματα στον τομέα υγείας από την οικονομική κρίση, καθίσταται αντιληπτή η μεγιστοποίηση και η πολυπλοκότητα των προβλημάτων που προκύπτουν, ιδιαίτερα εάν ο μετανάστης δεν είναι ασφαλισμένος. Σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτικής, το 2005 οι ασφαλισμένοι μετανάστες στο ΙΚΑ ήταν και καταλάμβαναν το 13% του συνόλου των ασφαλισμένων του Οργανισμού, στον ΟΑΕΕ ήταν ποσοστό που αντιστοιχεί στο 1,7% και στον ΟΓΑ , ποσοστό που αντιστοιχεί στο 6,1%. Για μικρό ποσοστό μεταναστών που διαθέτουν νομιμοποιητικά έγραφα αλλά είναι ανασφάλιστοι, προβλέπεται η δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, αφού λάβουν το πιστοποιητικό κοινωνικής προστασίας. Ειδικά για πρόσφυγες αιτούντες πολιτικό άσυλο, υπάρχει το Προεδρικό Διάταγμα 68/ που προβλέπει τη δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η οποία περιλαμβάνει δωρεάν νοσηλεία σε δημόσιο νοσοκομείο και δωρεάν χορήγηση φαρμάκων από τα δημόσια νοσοκομεία. Εξαιρέσεις από τις παραπάνω προϋποθέσεις προβλέπονται για ειδικές κατηγορίες ατόμων που χρήζουν προστασίας (θύματα παράνομης διακίνησης, τα θύματα νάρκης και όσους έχουν μολυνθεί από τον ιό HIV/AIDS ή άλλα λοιμώδη νοσήματα), στους οποίους παρέχεται ιατρική, φαρμακευτική και νοσηλευτική περίθαλψη. Σε γενικές γραμμές, με βάση αυτούς τους κανονισμούς, η παροχή περίθαλψης σε μετανάστες χωρίς χαρτιά επιτρέπεται μόνο σε επείγοντα περιστατικά και μέχρι σταθεροποίησης της κατάστασής τους, γι αυτό και η πλειοψηφία των μεταναστών επισκέπτονται τα νοσοκομεία μόνο στις εφημερίες. Στην έκθεση υγείας των μεταναστών για την Ελλάδα για το έτος 2009, φαίνεται ότι η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρώπη με τον μεγαλύτερο αριθμό μεταναστών αναλογικά με τον πληθυσμό της, αφού αποτελεί πύλη εισόδου των ανατολικών χωρών στην Ευρώπη. Στη χώρα μας υπολογίζεται ότι ζουν πάνω από περίπου μετανάστες (7,3% του πληθυσμού) και μεγάλος αριθμός αυτών δεν έχει τα απαιτούμενα έγγραφα παραμονής στη χώρα. Οι πέντε χώρες προέλευσης που δίνουν τον μεγαλύτερο όγκο είναι με τη σειρά η Αλβανία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Ουκρανία και το Πακιστάν. Η πλειοψηφία τους εργάζεται στις κατασκευές, τη γεωργία τη μεταποίηση και ποικίλες χαμηλής ειδίκευσης εργασίες, με μεγάλο ποσοστό των μεταναστών να απασχολείται στην ανεπίσημη οικονομία. Το επιδημιολογικό προφίλ των μεταναστών αυτών παρουσιάζει ανοδική τάση επίπτωσης της φυματίωσης και μείωση της ηπατίτιδας Β. Σχετικά με τους μετανάστες φορείς του HIV αγγίζουν το 11,9% του συνολικού αριθμού φορέων του ιού. Μεγάλο ποσοστό των μεταναστών παρουσιάζουν κάποιο εργατικό ατύχημα. Συγκεκριμένα το 2005, σύμφωνα με στοιχεία του ΙΚΑ, 11/1000 μετανάστες είχαν κάποιο εργατικό ατύχημα σε σχέση με 7/1000 που αντιστοιχεί στον Ελληνικό πληθυσμό. Η ψυχοπαθολογία των μεταναστών, όπως καταγράφεται μέσα από λίγες μελέτες που έχουν διεξαχθεί τα τελευταία χρόνια, εμφανίζει αυξημένα ψυχολογικά συμπτώματα, χωρίς κατ ανάγκη νοσηρότητα, όπως κατάθλιψη, δυσθυμία, ματαίωση και αποθάρρυνση. Στοιχεία από το Ελληνικό Ιατρείο Διαπολιτισμικής Ψυχιατρικής του Αιγινήτειου Νοσοκομείου, για το διάστημα 2000 έως 2004 έδειξαν ότι «το 33% όσων κατέφυγαν για βοήθεια έπασχε από συναισθηματικές διαταραχές, το 31% από ψυχωσικές καταστάσεις, το 28% από άγχος και σωματοποίηση». Η προσέγγιση των μεταναστών στις υπηρεσίες υγείας σύμφωνα με τη μελέτη EU-SILC (2005), είναι μικρό- [4] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

7 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ τερη από εκείνη των Ελλήνων χρηστών (31.3% έναντι 45,4%). Τα παιδιά και οι γυναίκες μετανάστες είναι οι πιο συχνοί επισκέπτες στα Ελληνικά νοσοκομεία και στα Κέντρα Υγείας. Βέβαια, τα συστήματα επιτήρησης και οι μέθοδοι συλλογής των δεδομένων κάθε χώρας διαφέρουν σημαντικά, οπότε πιθανότατα υπάρχει απόκλιση από την πραγματικότητα και η σύγκριση των δεδομένων μεταξύ των χωρών δεν είναι αξιόπιστη. Επιπλέον, πολλές φορές η μετανάστευση είναι παράνομη και αυτό αποτελεί σημαντικό στοιχείο που δυσχεραίνει την ουσιαστική σκιαγράφηση του προβλήματος. H διασύνδεση και η επικοινωνία των υπηρεσιών υγείας με τους μετανάστες είναι δύσκολη και αυτή η δυσκολία, κυρίως από την αδυναμία γλωσσικής κατανόησης, αποτελεί βασικό θέμα συζήτησης επιτροπών της ΕΕ, με σκοπό την άμεση παρέμβαση όπου χρειάζεται. Σύμφωνα με μελέτες, το κόστος των διαγνωστικών εξετάσεων επιβαρύνεται σημαντικά από την μη κατανόηση των ασθενών. Η διαφορετική προσέγγιση της ασθένειας και της θεραπείας ανάλογα με την κουλτούρα κάθε χώρας διαφοροποιεί επίσης την συμμόρφωση με τη φαρμακευτική αγωγή. Η επάρκεια κάλυψης των αναγκών των μεταναστών μετά από την λεπτομερή χαρτογράφηση στοιχείων που τους αφορούν αλλά και η κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας σχετικά με τη διαφοροποιημένη προσέγγιση που χρήζει η αντιμετώπιση τέτοιων ομάδων, μαζί με τα γλωσσικά εμπόδια, αποτελούν έναν σημαντικό στόχο της δημόσιας υγείας στην ΕΕ. Η ενδυνάμωση των μεταναστών και η συμμετοχή τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορούν την υγεία τους θα βοηθήσει το σύστημα υγείας κάθε χώρας στην καλύτερη αντιμετώπιση τέτοιων ομάδων ασθενών. Η υγειονομική κάλυψη των ασθενών αυτών θα αναβαθμίσει την παρεχόμενη ποιότητα φροντίδας και η επιτήρηση και καταγραφή των αναδυόμενων προβλημάτων υγείας θα προστατέψει το σύστημα υγείας, το οποίο θα είναι καλύτερα προετοιμασμένο και έτσι θα υπάρχει έγκαιρη και άμεση παρέμβαση. Είναι τεκμηριωμένο διεθνώς ότι οι μετανάστες προσεγγίζουν λιγότερο συχνά τις νοσοκομειακές υπηρεσίες υγείας και όταν συμβαίνει αυτό αφορά κυρίως επείγοντα περιστατικά. Οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να εξειδικευτούν στην διαπολιτισμική προσέγγιση των μεταναστών και να προσδιορίσουν την παροχή φροντίδας ανάλογα με τη χώρα εισαγωγής, το κοινωνικοπολιτικό και πολιτιστικό υπόβαθρο, τη θρησκεία, τις συνθήκες διαβίωσης και γενικότερα τις ιδιαιτερότητες του κάθε μετανάστη. Η διεξαγωγή στοχευμένων επιδημιολογικών μελετών με στόχο τη διερεύνηση του επιδημιολογικού προφίλ, των προβλημάτων υγείας αλλά και των αναγκών των μεταναστών σε κάθε χώρα θα συμβάλλει στην έγκυρη καταγραφή των στοιχείων εκείνων στα οποία θα βασιστεί η πολιτική δράσης του τομέα δημόσιας υγείας και όχι μόνο θα σκιαγραφηθούν οι ανάγκες, αλλά παράλληλα και ουσιαστικά θα εφαρμοστούν εκείνες οι δράσεις, οι οποίες θα ενσωματώσουν τους μετανάστες στη φροντίδα και τις υπηρεσίες υγείας. Η μεταναστευτική πολιτική οφείλει να εντάσσεται σε ένα ενιαίο πλαίσιο στην ΕΕ, να χαρακτηρίζεται από διακρατική συνεργασία και, παρόλο που στην Ελλάδα οι αντικειμενικές δυσκολίες υφίστανται (μορφολογία, γειτνίαση με χώρες αποστολής, πολλές πύλες εισόδου, οικονομική κρίση κ.λ.π.), ωστόσο η συντονισμένη πολιτική δράση πρέπει να είναι πολύπλευρη και να αποβλέπει στην ορθολογική διαχείριση των μεταναστών σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής. Ενδεικτική Βιβλιογραφία Belza, M.J. (2004) Prevalence of HIV, HTLV-1 and HTLV-11 among female sex workers in Spain, Eur J. Epidemiol Clark, R.C., Mytton, J. (2007) Estimating infectious disease in UK asylum seekers and refugees: a systematic review of prevalence studies J Public Health 29(4) Coughlan, S., Connell, J., Cohen, B., Jin, L., Hall, W.W. (2002) Suboptimal measles-mumps-rubella vaccination coverage facilitates an imported measles outbreak in Ireland Clin Infect Dis De Jong, J., Wesenbeek, R. (Eds.) (1997) Migration and health in the Netherlands Bonn: Country reports on migration and health in Europe. EuroHIV (2006) HIV/AIDS surveillance in Europe. End-year report 2005 Saint-Maurice: Institut de veille sanitaire. No 73. Eurostat (2008) Recent migration trends: Citizens of EU-27 Member States become ever more mobile while EU remains attractive to non-eu citizens. Falzon, D., van Cauetern, D. (2008) Surveillance and outbreak reports: Demographic features and trends in tuberculosis cases in the European Region, Euro Surveill Hamers, F.F., Devaux, I., Alix, J., Nardone, A. (2006) HIV/AIDS in Europe: Trends and EU-wide priorities Euro Surveill 11(47) pii=3083. Available at: [Retrieved October 21, 2008] Health Protection Agency UK (HPA) (2006). Migrant health: Infectious diseases in non-uk born populations in England, Wales and Northern Ireland. A baseline report 2006 HPA: London. Available at: [Retrieved October 10, 2008] Jakubowiak, W.M., Bogorodskaya, E.M., Borisov, E.S., Danilova, D.I., Kourbatova, E.K. (2007) Risk factors associated with default among new pulmonary TB patients and social support in six Russian regions Int J Tuberc Lung Dis 11(1) Lee, E.D., Rosenberg, C.R., Sixsmith, D.M., Pang, D., Abularrage, J. (1998) Does a physicianpatient language difference increase the probability of hospital admission? Acad Emerg Med Llach-Berne, M., Panella, H., Dominguez, A., Cayla, J.A., Godoy, P., Alvarez, J., et al and Grupo de Estudio de Hepatitis A. (2006) Estudio descriptivo de los brotes de hepatitis A. Investigados en Cataluna ( ) Enferm Infecc Micriobiol Clin 24(7) Manzardo, C., Trevi o, B., G½mezi Prat, J., Cabezos, J., Mongu, E., Claver a, I., et al (2008) Communicable diseases in the immigrant Τόμος 5 - Τεύχος 3 [5]

8 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ population attended to in a tropical medicine unit: Epidemiological aspects and public health issues Travel Med Infect Dis 6(1-2):4 11. Mazick, A., Howetz, M., Rex, S., Jensen, I.P., Weis, N., Katzenstein, T.L., Haff, J., Molbak, K. (2005) Hepatitis A outbreak among MSM linked to casual sex and gay saunas in Copenhagen, Denmark Euro Surveill 10(5) Migliori, G.B., Centis, R. (2002) Problems to control TB in Eastern Europe and consequences in low incidence countries Monaldi Arch Chest Dis 57(5-6) Nikolopoulos, G., Arvanitis, M., Masgala, A. Paraskeva, D. (2005) Migration and HIV epidemic in Greece European Journal of Public Health 15(3) Rantala, M., van de Laar, M.J.W. (2008) Surveillance and epidemiology of hepatitis B and C in Europe A review Euro Surveill 13(21) pii= Available at: [Retrieved January 28, 2013] Rieder Nakhile, A., Morabia, A., Humair, J.P., Antonini, S., Stalder, H. (2001) Utilisation de l'hormonothérapie substitutive: comparaison entre une consultation de premier recours et la population générale Médecine Communautaire HUG, Genève. Schenkel, K., Bremer, V., Grabe, C., van Treeck, U., Schreier, E., Hohne, M., et al. (2006) Outbreak of hepatitis A in two federal states of Germany: bakery products as vehicle of Infection Epidemiol Infect 134(6) Waxman, M., Levitt M. (2000) Are diagnostic testing and admission rates higher in Non-English-speaking versus English-speaking patients in the emergency department? Annals of Emergency Medicine 36(5) Γκιωνάκης, Ν. (επιμ.) (2008) Διασχίζοντας Σύνορα: Διαιώνιση ή φροντίδα τραύματος; Συν-ειρμός Κέντρο Ημέρας Βαβέλ, Αθήνα. Έκθεση για την υγεία των μεταναστών στην Ελλάδα - MIGHEALTHNET, Διαθέσιμο σε: [Ανάκτηση 6 Μαρτίου 2013] Καναβάκη, Σ., Καράμπελα, Σ., Τσαγκαράκης, Ν., Κωνσταντινίδου, Ε., Ιωαννίδης, Π., Πεφάνης, Α., Νικολάου, Σ. (2007) Η αντοχή του μυκοβακτηριδίου της φυματιώσεως στα αντιφυματικά φάρμακα. Ελληνικά δεδομένα για τη δεκαετία Ιατρική 92(5) Μαράτου-Αλιπράντη, Λ., Γκαζόν, Ε. (2005) Μετανάστευση και Κοινωνική Ασφάλιση: Μια προσέγγιση με βάση δεδομένα της έρευνας EU-SLIC και των Ασφαλιστικών Ταμείων ΕΚΚΕ, Αθήνα. Παπαβασιλείου, Δ. (2005) Η ψυχική υγεία και η επίδραση της μετανάστευσης στην ελληνική πραγματικότητα Διπλωματική εργασία, Τμήμα Βαλκανικών Σλαβικών, Ανατολικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Παπαδάκης, Μ., Κογεβίνας, Μ., Τριχόπουλος, Δ. (2012) Ο πληθυσμός της Ελλάδας. Θεωρήσεις- προοπτικές- προσανατολισμοί EΣΔΥ, Αθήνα. Διαθέσιμο σε: 20to%20Parliament.pdf. διαθέσιμο [Ανακτήθηκε 6 Μαρτίου 2013] Ρούσσος, Α., Γκορίτσας, Κ., Παππάς, Θ., Παπαδάκη, Μ., Σπανάκη, Π, Φέρτη, Α. (2001) Επιπολασμός δεικτών ηπατίτιδας Β και C σε αλλοδαπούς μετανάστες των Αθηνών Ιατρική Επιθεώρηση Ενόπλων Δυνάμεων [6] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

9 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόμενο Θεοδούλα Αδαμακίδου 1, Αθηνά Καλοκαιρινού 2 1. Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, PhD, Νοσοκομείο ΑΟΝΑ Αγ. Σάββας, 2. Καθηγήτρια Κοινοτικής Νοσηλευτικής, Τμήμα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ, Εργαστήριο Κοινοτικής Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ Το παρόν άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση στην ελληνική γλώσσα του άρθρου Adamakidou T & Kalokerinou A (2011) Quality of Life and cancer patient (Part I): meaning and concept. ΒΜΜR 14(4): ΠΕΡIΛΗΨΗ Εισαγωγή. Η ΠΖ είναι πολυδιάστατη έννοια η οποία αντικατοπτρίζει την αίσθηση της ευεξίας του ατόμου και την ικανοποίησή του από τη ζωή. Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση αποτελεί το πρώτο άρθρο μιας σειρά άρθρων που επιδιώκουν να προσφέρουν ερεθίσματα, να προβληματίσουν και να καθοδηγήσουν τους αναγνώστες σε θέματα που σχετίζονται με την κατανόηση της έννοιας της ΠΖ, την ανάδειξη των προβλημάτων που τη διέπουν, την αξιολόγηση της, με τη ματιά του κλινικού νοσηλευτή και ερευνητή νοσηλευτή με συγκεκριμένο πεδίο ενδιαφέροντος τον ογκολογικό ασθενή. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να περιγράψει την έννοια και το περιεχόμενο της έννοιας της ΠΖ. Επιμέρους στόχοι είναι να περιγράψει τα χαρακτηριστικά της έννοιας, να αναδείξει τη σημασία της αξιολόγησής της και να προβληματίσει στις διαστάσεις αξιολόγησης της ΠΖ στον ασθενή με καρκίνο. Βιβλιογραφική ανασκόπηση. Η συγγραφή του άρθρου πραγματοποιήθηκε μετά από ανασκόπηση της διεθνούς και ελληνικής βιβλιογραφίας, της τελευταίας εικοσαετίας, που διαπραγματεύονται την έννοια και το περιεχόμενο της ΠΖ των ασθενών με καρκίνο. Αποτελέσματα-Συμπεράσματα. Η πολυδιάστατη έννοια της ΠΖ έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τη νοσηλευτική κοινότητα διότι χαρακτηρίζεται μέτρο έκβασης της παρεχόμενης νοσηλευτικής φροντίδας. Διατυπώθηκαν ορισμοί και θεωρίες που τη συσχετίζουν με τη νοσηλευτική και διενεργήθηκαν μελέτες που αναδεικνύουν τη αναγκαιότητα αξιολόγησή της σε διαφορετικές φάσεις της πορείας της φροντίδας του ασθενούς με καρκίνο. Λέξεις κλειδιά: ποιότητα ζωής, καρκίνος, ογκολογική νοσηλευτική Τόμος 5 - Τεύχος 3 [7]

10 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Quality of Life and cancer patient (Part I): meaning and concept Theodoula Adamakidou 1, Athena Kalokerinou 2 1. Nurse, RN, MSc, PhD, St. Savvas Anticancer Hospital 2. Professor of Community Nursing, Faculty of Nursing, University of Athens ABSTRACT Introduction: Quality of life is a multidimentional concept which reflects an individual s overall sense of wellbeing and life satisfaction. The present review is the first part of a series of articles which aim to make the reader think and provide them with a direction through the concept of quality of life, the problems which emerged and the assessment of it. All from the point of view of clinical nurse and nurse researcher focusing on the cancer patient. The aim of the present review is to describe the meaning and the concept of quality of life. Other objectives are to describe its characteristics, to point out the importance of its assessment and to discuss its dimensions for the cancer patient. Literature review. The article was prepared and written using Greek and international sources, of the last 20 years, referring to the QoL concept. Nursing researchers show growing interesting on the multidimensional concept of QoL because it is considered as an outcome of nursing care. Conclusion. In nursing bibliography, nursing definitions and theories are formulated and nursing studies are conducted in order to promote QoL assessment in all phases of the cancer patient care. Key-words: quality of life, cancer, oncology nursing [8] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

11 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΉ O ι πρώτες αναφορές για την Ποιότητα Ζωής (ΠΖ) γίνονται από το φιλόσοφο Αριστοτέλη, ο οποίος δίνει στην έννοια «ευδαιμονία» ευτυχίας, ικανοποίησης και της ψυχικής ευχαρίστησης. Τις τελευταίες δεκαετίες η έννοια της Ποιότητας Ζωής αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης πολλών ερευνών, προκειμένου να αξιολογηθεί με τρόπο επιστημονικό και αντικειμενικό η επίδραση των διαφορετικών-δύσκολων καταστάσεων, όπως είναι η ασθένεια, στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων που τις βιώνουν. Αξιόπιστες μετρήσεις της μπορούν να συνεισφέρουν στη διαμόρφωση κατάλληλων πολιτικών και δράσεων με σκοπό τη συνεχή βελτίωση της ζωής του πολίτη. Σύμφωνα με τον Macduff (2000) το ενδιαφέρον για την ΠΖ μπορεί να πηγάζει από την ανάγκη εκτίμησης της έκβασης της παρεχόμενης φροντίδας λόγω των περιορισμένων πόρων αλλά και της έλευσης της επιστημονικά τεκμηριωμένης φροντίδας. Ένας άλλος λόγος θεωρείται η ηθική αντίληψη και στροφή προς μια περισσότερο ολιστική και λιγότερο πατερναλιστική θεώρηση του ασθενή, κατά την οποία η αυτοαξιολόγησή της κατάστασης του αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη συμμετοχή του στη θεραπεία και την αυτονομία του (Ganz 1994; Nordenfelt 1999). Επίσης, η μετατόπιση του ενδιαφέροντος, τα τελευταία χρόνια, από το μηχανιστικό μοντέλο που έχει κύριο στόχο την εξάλειψη της νόσου και των συμπτωμάτων της, στην ανθρωποκεντρική προσέγγιση είχε ως αποτέλεσμα η περίθαλψη να θεωρείται ότι αποτελεί μια ανθρωπιστική πράξη και συναλλαγή που αποσκοπεί όχι μόνο στην διασφάλιση της ανθρώπινης ζωής αλλά και στην εξασφάλιση και βελτίωση του ευ ζην του ασθενούς (Nordenfelt 1999; Κάβουρα και συν., 2003). Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι να περιγράψει την έννοια και το περιεχόμενο της έννοιας της ΠΖ. Επιμέρους στόχοι είναι να περιγράψει τα χαρακτηριστικά της έννοιας, να αναδείξει τη σημασία της αξιολόγησής της και να προβληματίσει στις διαστάσεις αξιολόγησης της ΠΖ στον ασθενή με καρκίνο. Η EΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΟΙOΤΗΤΑΣ ΖΩHΣ Στη ζωή, αλλά και στον τομέα της υγείας, η έννοια της ΠΖ λαμβάνει διαφορετικό περιεχόμενο για διαφορετικούς ανθρώπους αλλά και διαφορετικές επιστήμες. Για το λόγο αυτό έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς διαφορετικοί ορισμοί από διαφορετικούς επιστήμονες, οι οποίοι εξυπηρετούν το σκοπό των μελετών για τις οποίες διατυπώθηκαν (Πίνακας 1). Σύμφωνα με τον WHO, η ΠΖ ορίζεται ως «η υποκειμενική αντίληψη του ατόμου, που αφορά την κατάσταση της ζωής του στα πολιτισμικά πλαίσια και στα πλαίσια του συστήματος αξιών, εντός των οποίων ζει και σε σχέση με τις επιδιώξεις, προσδοκίες, πρότυπα, ενδιαφέροντα και στόχους που το άτομο αυτό θέτει» (WHO, 1996). Ο ορισμός περιλαμβάνει έξι ευρείες περιοχές αναφοράς: τη σωματική υγεία, την ψυχολογική κατάσταση, το επίπεδο ανεξαρτησίας, τις κοινωνικές σχέσεις, τα χαρακτηριστικά του περιβάλλοντος και τα πνευματικά ενδιαφέροντα (Grant & Rivera 1998). Για την προσέγγιση συγκεκριμένα της επίδρασης της ασθένειας στην ποιότητα ζωής ενός ατόμου, εντάσσεται η έννοια της Ποιότητας Ζωής που σχετίζεται με την Υγεία (Health Related Quality of Life, HRQOL) και η εκτίμησή της έχει σκοπό να απεικονίσει το πολυπαραγοντικό φορτίο που επωμίζεται ο ασθενής λόγω της κλινικής του κατάστασης (Lindbland et al, 2002; Κάβουρα και συν., 2003). Η έννοια της περίθαλψης διευρύνεται για να συμπεριλάβει όχι μόνο τη διασφάλιση της ανθρώπινης ζωής αλλά και την εξασφάλιση του «ευ ζην» του ασθενούς (Κάβουρα και συν., 2003). Στην παρούσα ανασκόπηση χρησιμοποιείται, χάριν συντομίας, η έννοια της ΠΖ, υποδηλώνοντας την έννοια της ΠΖ που σχετίζεται με την Υγεία. Η απάντηση ενός ατόμου στην ερώτηση «Τι σημαίνει η έννοια της ΠΖ για σένα;» είναι εξαιρετικά υποκειμενική και προσωπική και μπορεί να αλλάζει ανάλογα με τη διάθεση, το χρόνο, τον τόπο, τη δυναμική της οικογένειας, τις κοινωνικο-πολιτισμικές αξίες καθώς και πολλές άλλες καταστάσεις (Meeberg 1993; Leigh & Stovall 1998; Birnbacher 1999). Οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να τη θεωρούν ως μια κρίση για το πώς το άτομο βιώνει τη ζωή του. Χαμηλή ΠΖ δεν σημαίνει ότι το άτομο υποτιμά τη ζωή του ή ότι υποτιμά τον εαυτό του, αλλά περιγράφει πως το άτομο εκτιμά τη ζωή του τη συγκεκριμένη στιγμή (Birnbacher 1999). Για τον εννοιολογικό προσδιορισμό της ΠΖ έχουν αναπτυχθεί μέχρι σήμερα πολλά θεωρητικά μοντέλα και απόψεις. Ευρέως χρησιμοποιούνται στην έρευνα και στη νοσηλευτική κλινική πρακτική το μοντέλο των Ferrell Grant, Padilla, Vemury &Rhiner, των Wilson & Clearly και το μοντέλο των Ferrans & Power (Vellerand et al, 1998). Και τα τρία θεωρούν την ΠΖ πολυδιάστατη και με υποκειμενική φύση έννοια, βασίζονται στην ατομική-προσωπική θεώρηση και ιδεολογία του ατόμου ως μοναδική-σύνθετη προσωπικότητα, η υγεία θεωρείται πολυδιάστατη έννοια και η ΠΖ εξαρτάται από τις μοναδικές εμπειρίες κάθε ατόμου. Φυσικά κάθε μοντέλο αντανακλά την θεώρηση και τον ορισμό της ΠΖ που δόθηκε από τους ερευνητές. Ενδεικτικά, οι Ferrell, Grant, Padilla, Vemury &Rhiner (1991) δίνουν έμφαση στην ανάγκη της πολυδιάστατης προσέγγισης της έννοιας, όπου κάθε διάσταση αποτελείται από γενικού περιεχομένου προσεγγίσεις που ισχύουν για όλο τον πληθυσμό των ασθενών με καρκίνο αλλά και από ειδικές προσεγγίσεις για κάθε τύπο καρκίνου και κάθε θεραπεία (Grant & Rivera 1998). Οι ερευνητές διακρίνουν τις τέσσερις διαστάσεις-πεδία της ΠΖ (Ferrel, Hassey-Dow et al, 1995) (Εικόνα 1). Ένα γενικό συμπέρασμα θα μπορούσε να είναι ότι όλοι οι ορισμοί και τα μοντέλα της ΠΖ περιλαμβάνουν όλες τις διαστάσεις της ζωής οι οποίες επηρεάζουν την αντίληψη του ευ ζην, την αίσθηση της ικανοποίησης και της ευτυχίας από τους ανθρώπους (Ferrans 1990; Farquhar 1995; Wood-Dauphinee, 1999). Τόμος 5 - Τεύχος 3 [9]

12 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚA ΤΗΣ EΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΠΟΙOΤΗΤΑΣ ΖΩHΣ Η αδυναμία συναίνεσης των ερευνητών σε ένα μόνο ορισμό για την ΠΖ, είναι στην ουσία αποτέλεσμα της ομοφωνίας τους ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά της. Η ΠΖ είναι έννοια υποκειμενική (Meeberg 1993; Carr & Higginson 2001; Carr et al, 2001). Πρόκειται για μια κρίση-άποψη από τη μοναδική υποκειμενική θεώρηση του ατόμου η οποία καθορίζεται από αυτά που βιώνει το άτομο εδώ και τώρα (Birnbacher 1999). Η ποιότητα της ζωής είναι μία δυναμική θεώρηση της ζωής και μεταβάλλεται και οικοδομείται σε απάντηση προς την ασθένεια. Οι Allison, Locker & Feine (1997) σε άρθρο τους σχετικά με τη δυναμική θεώρηση της ΠΖ αναφέρονται σε έννοιες όπως η προσαρμογή, η διαχείριση των καταστάσεων, η αβεβαιότητα, ο αυτοέλεγχος και η εικόνα εαυτού, η αισιοδοξία, οι προσδοκίες και η αυτεπάρκεια. Σύμφωνα με το Norman (2003) οι εκτιμήσεις της ΠΖ πάντα θα επηρεάζονται από παράγοντες που σχετίζονται με τη νόσο. Αυτό αποτελεί την καλλιέπεια αλλά και την Αχίλλειο πτέρνα της. Δεν υπάρχει ένα εργαλείο πρότυπο (gold standard) Πίνακας 1. Ενδεικτικοί ορισμοί της Ποιότητας Ζωής «είναι το αίσθημα ευεξίας ενός ατόμου, η ικανοποίηση ή η δυσαρέσκεια από τη ζωή, η ευτυχία ή η δυστυχία» (Dalkey & Rourke 1973) «είναι η εκτίμηση του ασθενούς και η ικανοποίησή του από το παρόν επίπεδο λειτουργικότητας του σε σύγκριση με αυτό που ο ίδιος θεωρεί εφικτό ή ιδεατό» (Cella & Cherin 1988) «είναι η ικανοποίηση των αναγκών» (Ferrans & Powers 1990) «είναι η συνολική εικόνα από την εκτίμηση 1)της λειτουργικής κατάστασης, 2)τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη νόσο και τη θεραπεία, 3)την ψυχολογική λειτουργικότητα, 4)την κοινωνική λειτουργικότητα, 5)την ικανοποίηση από την παρεχόμενη φροντίδα, 6)τα οικονομικά προβλήματα, 7)την επίδραση της ασθένειας στην εικόνα σώματος και τη σεξουαλική λειτουργία, 8)ντα πνευματικά και υπαρξιακά ενδιαφέροντα» (Ganz 1993). Σωματική ευεξία και Συμπτώματα Λειτουργική ικανότητα Δυναμηκότητα/κόπωση Ύπνος και ανάπαυση Ολική σωματική υγεία Γονιμότητα Ψυχολογική ευεξία Έλεγχος Άγχος Κατάθλιψη Ψυχαγωγία/Απασχόληση Φόβος υποτροπής Ικανότητα προσοχής Καταπόνηση από τη διάγνωση και έλεγχος θεραπείας Ποιότητα Ζωής Κοινωνική ευεξία Καταπόνηση οικογένειας Ρόλοι και σχέσεις Αγάπη /Σεξουαλικότητα Εξωτερική εμφάνιση Ψυχαγωγία Απομόνωση Οικονομική κατάσταση Εργασία Πνευματική ευεξία Νόημα της νόσου Θρησκευτικότητα Υπερβατικότητα Ελπίδα Αβεβαιότητα Εσωτερική δύναμη Εικόνα 1. Το μοντέλο ποιότητας ζωής ασθενών με καρκίνο των Ferrell Β, Padilla G Padilla G, Vemury S & Rhiner M (Πηγή: Grand MM & Rivera LM, 1998) [10] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

13 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Εικόνα 2. (1)Λειτουργική Κατάσταση, (2) Χαρακτηριστικά της Νόσου, (3). Ψυχολογική Συνιστώσα, (4) Κοινωνική Συνιστώσα. Ο ασθενής Α και ο ασθενής Β έχουν ισοδύναμη εκτίμηση της ΠΖ γενικά. Όμως εκτιμούν διαφορετικά τις διάφορες συνιστώσες της ΠΖ. Η εκτίμηση γενικά της ΠΖ αλλά και ειδικά των συνιστωσών της, δίνει διαφορετικές πληροφορίες και είναι πολύ σημαντική. Πηγή: Ganz PA (1994). µ µ µ µ / Εικόνα 3. Το μοντέλο των Padilla and Grant για τη σχέση της νοσηλευτικής διεργασίας με τις διαστάσεις της Ποιότητας Ζωής Πηγή: Padilla G & Padilla G (1985) Τόμος 5 - Τεύχος 3 [11]

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ για την εκτίμηση της ΠΖ, για το λόγο αυτό κάθε ερευνητής πρέπει να εξετάζει προσεκτικά το θεωρητικό υπόβαθρο που υποστηρίζει κάθε εργαλείο και σε δεύτερο χρόνο να επιλέγει το πλέον κατάλληλο για τους σκοπούς της μελέτης του (Aaronson et al 1991; Ganz 1994; Haberman & Bush 1998). Είναι έννοια πολυδιάστατη, η οποία εμπεριέχει όλα τα θετικά και αρνητικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη ζωή ενός ατόμου σε διαφορετικούς τομείς (σωματικό, ψυχολογικό, κοινωνικό, πνευματικό) (Jalowien 1990; Meeberg 1993; Ganz 1994; Haberman & Bush 1998). (Εικόνα 4). Συνοψίζοντας, η ΠΖ μπορεί να αναφέρεται σε όλα τα στάδια της νόσου, από τη διάγνωση, τη θεραπεία μέχρι και τον επικείμενο θάνατο, και φυσικά οι διαστάσεις της είναι πολλαπλές. Εξαρτάται από πλήθος παραγόντων που σχετίζονται με τη νόσο (συμπτώματα της νόσου, επιτυχία αντιμετώπισης τους, κ.α), τη θεραπεία (το είδος, την έκταση, τις παρενέργειες της υποστηρικτικής θεραπείας), την προσωπικότητα και ψυχολογία του πάσχοντος, την οικογενειακή στήριξη, την επαγγελματική ζωή, την κοινωνική αποδοχή, την γνωστική, συμπεριφορική και πνευματική του καλλιέργεια και υπόσταση (Ρηγάτος, 2000). Η ΣΗΜΑΣIΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛOΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙOΤΗΤΑΣ ΖΩHΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ Η επίδραση του καρκίνου και της μακροχρόνιας θεραπείας δεν μπορεί επαρκώς να μετρηθεί με τους δείκτες θνησιμότητας, επίπτωσης και επικράτησης ή το μέσο χρόνο διαμονής στο νοσοκομείο καθώς ο καρκίνος επηρεάζει όλες τις διαστάσεις της ζωής και του ευ ζην (King 1998). Τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από την αξιολόγηση της ΠΖ των ασθενών με καρκίνο αφορούν στα τρία επίπεδα φροντίδας, το μίκρο-επίπεδο, το μεσαίο επίπεδο και το μάκρο-επίπεδο. Στο μίκρο-επίπεδο, πληθυσμός στόχος είναι ο ίδιος ο ασθενής και ο σκοπός της αξιολόγησης είναι η διασφάλιση των πλεονεκτημάτων για την υγεία του σε ατομικό επίπεδο όπως για παράδειγμα η περιγραφή και εκτίμηση της φύσης και της έκτασης των λειτουργικών και ψυχολογικών προβλημάτων με αποτέλεσμα την καλύτερη προσέγγιση και αντιμετώπισή τους στα διάφορα στάδια κατά την πορεία της νόσου (Higginson & Carr 2001; Κάβουρα και συν., 2003; Sprangers & Sprangers 2002), η εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων (ιατρικών, νοσηλευτικών, ψυχολογικών) (Aaronson 1991; Osoba 1999; Grant & Sun 2010), η πληροφορημένη και αυτόνομη λήψη αποφάσεων (Ganz 1994), η ανακάλυψη των άδηλωνκρυφών προβλημάτων, ιδιαίτερα των ψυχολογικών και των κοινωνικών που συνήθως αγνοούνται (Sprangers 2002; Grant & Sun 2010), η βελτίωση της επικοινωνίας μεταξύ του ασθενή και των επαγγελματιών υγείας για την ανάπτυξη θεραπευτικής σχέσης εμπιστοσύνης (Detmar et al 2000; Velikova et al 2004), η διαπίστωση και καταγραφή των αλλαγών ή των απαντήσεων στο θεραπευτικό σχήμα (Haberman & Bush 1998). Στο μεσαίο επίπεδο φροντίδας, ο πληθυσμός στόχος είναι οι ομάδες των ασθενών, τα οφέλη είναι ομαδικά και ενεργοποιούνται σε επίπεδο θεσμών και οργανισμών. Για παράδειγμα η αξιολόγηση της ΠΖ στις κλινικές δοκιμές είναι εξαιρετική δεδομένου των αλλαγών που διαπιστώνονται και προτείνονται στη θεραπεία, την επιβίωση και τις ανάγκες αποκατάστασης (Moinpour et al 1989; Osoba1999), η διατύπωση οδηγιών/πρωτοκόλλων για την καλύτερη προσέγγιση των προβλημάτων ασθενών που ανήκουν σε ειδικές ομάδες (Aaronson, 1991; Sprangers & Sprangers 2002), η παρακολούθηση και καταγραφή της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας με στόχο τη συνεχή βελτίωσή της (Aaronson, 1991; Haberman & Bush 1998; Higginson & Carr 2001; Grant & Sun 2010), η εστίαση του ενδιαφέροντος των επαγγελματιών υγείας από τα κλινικά συμπτώματα σε μια περισσότερο ευρύτερη προσέγγιση (Velikova et al 2004). Τέλος, το μάκρο-επίπεδο, έχει πληθυσμό στόχο μεγάλες κοινότητες, από τους δήμους έως ολόκληρη τη χώρα, τα πλεονεκτήματα ενεργοποιούνται σε κυβερνητικό επίπεδο και διανέμονται σε όλο τον πληθυσμό (Sutherland & Till 1993; Osoba 2002; Sprangers & Sprangers 2002). Σε επίπεδο πολιτικής και σχεδιασμού για την υγεία, τα αποτελέσματα των ερευνητικών μελετών επιβάλλεται να συμβάλουν στην επιτήρηση της κατάσταση της υγείας του πληθυσμού, στον καθορισμό και την παρακολούθηση της κατανομής των πόρων της δημόσιας υγείας (Drummond 1987), στο σχεδιασμό και συντονισμό των προγραμμάτων φροντίδας υγείας και στην αξιολόγηση των επιπτώσεων που οφείλονται στην εφαρμογή της εκάστοτε πολιτικής υγείας (Dean 1990; Κάβουρα και συν. 2003; Nordenfelt 1999; Kaplan 2003; Sprangers & Sprangers 2002). ΟΙ ΔΙΑΣΤAΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΤIΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙOΤΗΤΑΣ ΖΩHΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚH ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚH Ποια είναι όμως η σχέση της ΠΖ με την παρεχόμενη φροντίδα στην ογκολογική νοσηλευτική; Σύμφωνα με τους Grant & Rivera (1998) η έννοια της ΠΖ αναφέρεται σε «αυτό που δίνει αξία και νόημα στη ζωή και συνδυάζεται με τις απόψεις της νοσηλευτικής διαδικασίας και φροντίδας, διότι η νοσηλευτική δεν ενδιαφέρεται μόνο για την επιβίωση και τη μείωση της θνησιμότητας αλλά ενδιαφέρεται για τον ασθενή σαν ολότητα». Η νοσηλευτική περιλαμβάνει την προαγωγή και διατήρηση της υγείας και την αποκατάσταση της λειτουργικότητας του ασθενούς ενώ οι νοσηλευτικές παρεμβάσεις έχουν σκοπό να προάγουν την αίσθηση της ευεξίας του ατόμου και άρα την ποιότητα στη ζωή του. Οι Padilla & Grand διατύπωσαν ένα μοντέλο (Εικόνα 3) το οποίο αναγνωρίζει τη σχέση της νοσηλευτικής διεργασίας με την ΠΖ, και την παρουσιάζει ως το αποτέλεσμα θετικών και αρνητικών παραγόντων που επηρεάζουν τη ζωή του ατόμου (Padilla & Grant, 1985; Vellerand, Breckenridge &Hodgson 1998; Πατηράκη 2003). [12] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

15 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Το μοντέλο ομαδοποιεί τις συνιστώσες της ΠΖ σε πέντε κατηγορίες, την ψυχολογική ευεξία, το κοινωνικό ενδιαφέρον, την αντίληψη της εικόνας σώματος, την οργανική ευεξία και ανταπόκριση στην διάγνωση και θεραπεία. Οι παρεμβάσεις της νοσηλευτικής διεργασίας θεωρούνται ανεξάρτητες μεταβλητές ικανές να τροποποιηθούν από το νοσηλευτή-ερευνητή. Οι ενδιάμεσες μεταβλητές που επηρεάζουν την ΠΖ αφορούν αλλαγές γνωστικής/συναισθηματικής φύσεως, οι οποίες προάγουν την αυτοαντίληψη και μπορούν να τροποποιηθούν από την νοσηλευτική πράξη. Οι εξωτερικές παράμετροι δεν μπορούν να ελεγχθούν από τον νοσηλευτή-ερευνητή αλλά επηρεάζουν την έκβαση (Padilla & Grant, 1985). Σύμφωνα με τους ερευνητές η ΠΖ των ασθενών επηρεάζεται από την ικανότητα των νοσηλευτών να τους βοηθούν να αντιμετωπίζουν και να διαχειρίζονται τις αλλαγές που επιφέρει στη ζωή τους ο καρκίνος και η θεραπεία του (Padilla & Grant 1985). Οι νοσηλευτές με τις παρεμβάσεις τους μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή με καρκίνο να κάνει τις απαραίτητες αλλαγές στη ζωή του προκειμένου να προσαρμοστεί σε κάθε φάση της ασθενείας (διάγνωση, θεραπεία, επιβίωση, υποτροπή, τελικό στάδιο, το στάδιο της απώλειας και του θρήνου της οικογένειας) και να ανακαλύψει νέες διαστάσεις στη ζωή του μέσα από αυτή την εμπειρία του (Jocham et al 2006). Η άρρητη σχέση της νοσηλευτικής επιστήμης και πράξης με την ΠΖ, λειτουργεί ως πρόκληση για τους νοσηλευτές-επαγγελματίες υγείας προκειμένου να επιδιώξουν να διατηρήσουν ή/και να προάγουν την ΠΖ στα άτομα με καρκίνο, παρά το μεγάλο εύρος των προβλημάτων τους (Holmes et al 1989). Οι μελέτες σχετικά με την ΠΖ στην ουσία εξυπηρετούν, διευκρινίζουν και προσανατολίζουν αυτή την πρόκληση. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος της έρευνας σχετικά με την ΠΖ των ασθενών διεξάγεται από νοσηλευτές και αναφέρεται στον τρόπο που η παρεχόμενη νοσηλευτική φροντίδα μπορεί να βελτιώσει την ΠΖ των ασθενών. Η αξιολόγηση της ΠΖ βρίσκει εφαρμογή στη διαχείριση των συμπτωμάτων των ογκολογικών ασθενών. Τα συμπτώματα, πολυδιάστατα στη φύση τους, αντιμετωπίζονται επαρκώς με τα πολυδιάστατα μοντέλα φροντίδας (Jocham et al, 2006). Η ΠΖ ως έκβαση της παρεχόμενης νοσηλευτικής φροντίδας, μπορεί να αποτελέσει έναν από τους πιο σημαντικούς και ενδεικτικούς δείκτες της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας υγείας (Grant & Sun 2010; Mager & Andrykowski, 2004). Η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και των οικογενειών τους και η ολιστική αντιμετώπιση των ασθενών με καταληκτική για τη ζωή τους νόσο αποτελούν το στόχο και τη φιλοσοφία της ανακουφιστικής φροντίδας στο περιβάλλον του σπιτιού και των hospices (Ferrell & Coyle, 2002; Jocham et al, 2006). Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνουν η ανακούφιση από τον πόνο και ο έλεγχος των συμπτωμάτων, η αποφυγή παράτασης του θανάτου, η καλλιέργεια αισθήματος ελέγχου, η ανακούφιση από τη z καταπόνηση και η ενδυνάμωση-ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ αγαπημένων προσώπων (Jocham et al, 2006; Diehr 2007; Grant & Sun 2010). Ανάλογες είναι οι διαστάσεις που αποτελούν τις θεματικές ενότητες στο αντικείμενο εκπαίδευσης των νοσηλευτών από την End of life Nursing Education Consortium (http://www.aacn.nche.edu/ elnec/about/factsheet). Η γρήγορη αλλά ασφαλής έξοδος των ασθενών από το νοσοκομείο και η παρακολούθησή τους ως εξωτερικούς, αποτελεί τη νέα τάση στην παροχή φροντίδας. Κριτήρια ποιότητας ζωής χρησιμοποιούνται αφενός για να καθορίσουν την ασφάλεια της εξόδου από την ιδρυματική φροντίδα και αφετέρου για την προαγωγή της αυτοφροντίδας και τη διδασκαλία της οικογένειας για την παροχή φροντίδας (Ferrell et al1998; Jocham et al 2006). Ο άξονας που κατευθύνει τη φροντίδα στο σπίτι των ογκολογικών ασθενών είναι η σχέση νοσηλευτή/ασθενούς/οικογένειας-φροντιστή. Αυτή η σχέση θα αποτελέσει το σημείο αναφοράς για να χτιστεί και να βιωθεί η ευεξία από τα μέλη της (Hughes et al 2000;Melin-Johansson et al 2008). Η οικογένεια αποτελεί εστία παροχής φροντίδας σε ασθενείς με καρκίνο αλλά και πηγή ενδιαφέροντος για τους νοσηλευτές-επαγγελματίες υγείας (Stetz 1998). Ο ρόλος της οικογένειας στη φροντίδα των ασθενών με καρκίνο είναι σήμερα ιδιαίτερα έντονος λόγω της αύξησης της επιβίωσης των ασθενών, της μείωσης του χρόνου νοσηλείας, της προσαρμογής των διαδικασιών και των θεραπειών για τους εξωτερικούς ασθενείς και φυσικά λόγω της βελτίωσης και εύκολης χρήσης της ιατρικής τεχνολογίας (Grant & Sun 2010). Οι νοσηλευτικές παρεμβάσεις πρέπει να είναι πολυπαραγοντικές, άμεσες και σε συνάρτηση με τις ανάγκες του κάθε μέλους της οικογένειας αλλά και της οικογένειας ως μονάδα. Επίσης, οι παρεμβάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη δομή και της λειτουργικές αλλαγές της οικογένειας και να είναι σύμφωνες με το αναπτυξιακό στάδιο κάθε μέλους. Είναι αναγκαίο να εστιάζονται σε αυτό που η οικογένεια αντιλαμβάνεται ως τη μεγαλύτερη πρόκληση-πρόβλημα (Stetz, 1998). ΣΥΜΠEΡΑΣΜΑ Η παρούσα ανασκόπηση δίνει την ευκαιρία της πανοραμικής διερεύνησης της ΠΖ από το παρελθόν και στο μέλλον, διαπιστώνοντας ότι το έντονο ενδιαφέρον γι αυτήν τις περασμένες δεκαετίες αποτελεί ένα αισιόδοξο μήνυμα ελπίδας και προσδοκίας για το μέλλον. Αναφέρθηκε ότι η ΠΖ είναι έννοια υποκειμενική, δύσκολα οριζόμενη και απουσιάζει το «χρυσό εργαλείο» για την εκτίμησή της εντούτοις ο ρόλος της παρεχόμενης νοσηλευτικής φροντίδας είναι καθοριστικός για τη βελτίωση και διασφάλισή της σε κάθε φάση της ζωής και σε κάθε φάση της νόσου. Η νοσηλευτική φροντίδα καθοδηγούμενη από την ολιστική και ανθρώπινη προσέγγιση, επηρεάζει και επηρεάζεται, συμπληρώνει και συμπληρώνεται, τροποποιεί και τροποποιείται, μέσα στο πλαίσιο της θεραπευτικής σχέσης ασθενούς/οικογένειας/νοση- Τόμος 5 - Τεύχος 3 [13]

16 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ λευτή-επαγγελματία υγείας. Η προσέγγιση του Dow (1990) καταδεικνύει ακριβώς το ρόλο του νοσηλευτή γενικότερα στη ογκολογία αλλά και στη διασφάλιση της ΠΖ, αναφέρει «..ότι ο ρόλος του νοσηλευτή δεν έγκειται στο να αποβάλλει την αβεβαιότητα από τον ασθενή αλλά στο να τον καθοδηγήσει μέσα στο άγνωστο». References Aaronson NK, (1991). Methodologic issues in assessing the quality of life of cancer patients. Cancer, 67(3): Allison PJ, Locker D & Feine JS (1997). Quality of life: a dynamic construct. Soc Sci Med., 45(2): Axelsson B, Sjoden P (1999). Assessment quality of life in palliative care. Acta Oncol, 38: Birnbacher D (1999). Quality of life- evaluation or description? Ethical Theory and Moral Practice, 2: Carr AJ & Higginson IJ (2001). Measuring quality of life. Are quality of life measures patient centered? BMJ, 322: Carr AJ, Gibson B & Robinson PG (2001). Measuring quality of life. Is quality of life determined by expectations or experience? BMJ, 322: Cella DF. & Cherin EA (1988). Quality of life during and after cancer treatment. Comprehensive Therapy, 14(5): Cohen SR, Mount BM (1992). Quality of life in terminall illness: defining and measuring subjective well-being in the dying. J Palliat Care, 8: Dalkey N & Rourke D (1973). The delphi procedure and rating quality of life factors. In The quality of life. Washington DC: Environmental Protection Agency (page 210) Dean HE (1990). Political and ethical implications of using quality of life as an outcome measure. Sem Oncol Nurs, 6: Detmar SB, Aaronson NK, Wever LD, Muller M, Schornagel JH (2000). How are you feeling? Who wants to know? Patients and oncologists preferences for discussing health related quality of life issues. J Clin Oncol, 18: Diehr P., Lafferty W., Patrick D., et al. (2007) Quality of life at the end of life. Health and Quality of Life Outcomes. 5(1): Dow KH (1990). The onduring seasons in survival. Oncol Nurs Forum, 17: Drummond MF (1987). Resources allocation decisions in health care : A role for quality of life assessment? J Chron Dis, 40: End of life Nursing Education Consortium [online] available from (January 2012) Farquhar M (1995). Definitions of quality of life: a taxonomy. J Adv Nurs, 22: Ferrans CE (1990). Quality of life: Conceptual issues. Seminars in Oncology Nursing, 6(4): Ferrel B, Hassey Dow K, Leigh S, Ly J & Gulasekaram P (1995). Quality of life in long term cancer survivors. Oncology Nursing Forum, 22(6): Ferrell BR & Coyle N (2002). An overview of palliative nursing care. AJN, 102(5): Ferrell et all, (1992). The meaning of QoL for bone marrow transplant survivors. Part 2. Improving QoL for bone marrow transplant survivors. Cancer Nursing, 15(4): Ferrell Β, Grant Μ, Padilla G, Vemury S &Rhiner M (1991). The experiences of pain and perceptions of QoL: Validation of a conceptual model. The Hospice Journal, 7(3): 9-24 Ganz PA (1994). Quality of life and the patient with cancer. Cancer, 74: Grant MM & Rivera (1998). Evolution of quality of life in oncology and oncology nursing. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory-Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp.3-22) Grant MM & Sun V (2010) Advances in quality of life at the end of life. Seminars in Oncology Nursing, 26(1): Haberman MR & Bush N (1998). Quality of Life: Methodological and Measurement Issues. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory-Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp ) Higginson IJ & Carr AJ (2001). Using quality of life measures in the clinical setting. BMJ, 322: Hughes SL, Weaver F, Giobbie-Hurde A, et al (2000). Effectiveness of team-managed home based primary care: A randomized multicenter trial. JAMA, 284: Jalowien A (1990). Issues in using multiple measures of quality of life. Sem Oncol Nurs., 6: Jocham H, Dassen T, Widdershoven G & Halfens R (2006). Quality of life in palliative care cancer patients: literature review. J Clin Nurs., 15(9): Kaplan RM (2003) The significance of quality of life in health care. Quality of life Research, 12: 3-16 King CR, (1998). Clinical implications of quality of life. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory-Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp ) Kristjanson LJ & Ashcroft T (1994). The family s cancer journey: A literature review. Cancer Nursing, 17(1): 1-17 Kάβουρα Μ, Γείτονα Μ, Βανδώρου Χ & Κυριόπουλος Γ (2003). Ποιότητα ζωής. Εκδ. Janssen Cilag, Αθήνα Leigh SA & Stovall EL (1998). Cancer survivorship quality of life. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory-Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp ) Lindbland AK, Ring L, Glimelius B & Hansson MG (2002). Focus on the individual. Quality of life assessments in oncology. Acta Oncologica. 41(6): Macduff C (2000). Responded generated quality of life measures: useful tools for nursing or more fool s gold? J Adv Nurs, 32: Mager WM, Andrykowski MA (2004). Communication in the cancer bad news consultation: patient perceptions and psychological adjustment. Psycho-Oncology, 11: Meeberg GA (1993). Quality of life: a concept analysis. J Adv Nurs, 18:32-38 Melin-Johansson C, Odling G, Axelsson B, Danielson E (2008). The meaning of quality of life: narrations by patients with incurable cancer in palliative home care. Palliat Support Care, 6: Moinpour CM, Feigl P, Metch B, Hayden KA, Meyskens FL & Crowley J (1989). Quality of life endpoints in cancer clinical trials: Review and recommendations. Journal of the national Cancer [14] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

17 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Institute, 81: Nordenfelt L (1999). Quality of life: the concept and the application in health care. Introduction. Ethic Theory Moral Pract, 2: 3-10 Norman G (2003). Hi! How are you? Response shift, implicit theories and differing epistemologies. Qual Life Res, 12: Osoba D (1999). What has been learned from measuring health related quality of life in clinical oncology? Eur J Cancer, 35(11): Padilla GV& Grant MM (1985). Quality of life as a cancer nursing outcome variable. Adv Nurs Science, 8:45-60 Πατηράκη (2003) Ογκολογική Νοσηλευτική. Πανεπιστημιακές παραδόσεις. Αθήνα, ΕΚΠΑ Ρηγάτος Γ. (2000) Ψυχοκοινωνική ογκολογία. Εκδόσεις Ascent, Αθήνα, (σελ 75-86) Sprangers MA & Sprangers M (2002) An introduction to quality of life assessment in oncology:the value of measuring patient reported outcomes. Am J Manag Care, 8: suppl Sprangers MA (2002). Quality of life assessment in oncology. Achievements and challenges. Acta Oncol, 41(3): Stetz KM (1998). Quality of life in families experiencing cancer. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory-Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp ) Sutherland H, Till J (1993). Quality of life assessments and levels of decision making: differentiating objectives. Qual Life Res, 2: Velikova G, Stark D & Selby P (1999). Quality of life instruments in oncology. Eur J Cancer, 13(11): Vellerand AH, Breckenridge NA &Hodgson NA, (1998). Theories and conceptual models to guide quality of life related research. In King CR & Hinds PS (eds). Quality of life: From nursing and patient perspectives. Theory-Research Practice. Jones and Bartlett Publishers. Sudbury Massachusetts, (pp.37-53) WHO (1996) WHOQOL-BREF. Geneva, WHO (pp 5) Wood-Dauphinee S (1999). Assessing quality of life in clinical research: from where have we come and where are we going? J Clin Epidemiol, 52(4): Τόμος 5 - Τεύχος 3 [15]

18 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Μελέτη της γνώσης και της συμπεριφοράς των εφήβων σχετικά με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τις επιδράσεις της στην υγεία Επιδημιολογική μελέτη σε εφήβους-ερευνητικό Πρωτόκολλο Σαρίδη Μαρία 1, Ρεκλείτη Μαρία 2, Μπίρμπας Κωνσταντίνος 4 1. Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc. PhD, Διευθύντρια ΝΥ, Γ.Ν. Κορίνθου, 2. Νοσηλεύτρια ΤΕ, MSc, PhD, Γ.Ν. Κορίνθου 3. Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής, Τμήμα Νοσηλευτικής, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθήνας Ημερομηνία υποβολής άρθρου 10/08/2012 ΠΕΡIΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η δραματική αύξηση της επίπτωσης καρκίνου του δέρματος και η μείωση της μέσης ηλικίας εμφάνισής του, έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Έχει τεκμηριωθεί βιβλιογραφικά ότι η παρατεταμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία στην παιδική και εφηβική ηλικία, αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του δέρματος στην ενήλικο ζωή. Υλικό και μέθοδος: Αναπτύχθηκε το ερευνητικό πρωτόκολλο στο οποίο θα βασιστεί η επιδημιολογική μελέτη. Ο σκοπός της μελέτης είναι η καταγραφή και η μελέτη της γνώσης, της στάσης, των συμπεριφορών και των πεποιθήσεων εφήβων, σχετικά με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τις επιδράσεις της στην υγεία. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας: Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε στηρίχθηκε σε ανασκοπικές και ερευνητικές μελέτες οι οποίες αντλήθηκαν από διεθνείς και ελληνικές βάσεις δεδομένων (PubMed, Cinahl, Scopus) και (Ιatrotek) την τελευταία εικοσαετία τουλάχιστον με λέξεις κλειδιά όπως αντηλιακή προστασία, μελάνωμα, έφηβοι, αντηλιακό, ηλιακή ακτινοβολία. Από την ανασκόπηση τεκμηριώθηκαν τα διεθνή δεδομένα από παρόμοιες μελέτες και συντάχθηκε το εργαλείο της μελέτης(ερωτηματολόγιο), σύμφωνα με τα δεδομένα πρόληψης που δίνει ο WHO.Το ερευνητικό πρωτόκολλο υποβλήθηκε προς έγκριση στο υπουργείο Παιδείας. Συμπεράσματα: Η μελέτη προσδοκά να δώσει πληροφορίες για τη γνώση, τη στάση και τις πεποιθήσεις εφήβων από την Ελλάδα σχετικά με τους κινδύνους από την ηλιακή ακτινοβολία καθώς και των μέτρα πρόληψης. Τα αποτελέσματα από τη μελέτη αναμένονται να δημοσιευτούν και να εμπλουτίσουν την επιστημονική γνώση αλλά και να ενεργοποιήσουν μελλοντικά προγράμματα αγωγής υγείας σχετικά με την αντηλιακή προστασία. Λέξεις κλειδιά: αντηλιακή προστασία, μελάνωμα, έφηβοι, αντηλιακό, ηλιακή ακτινοβολία [16] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

19 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Sun exposure and health effects: Knowledge and behaviours of adolescents. An epidemiological study on adolescents - Research Protocol Saridi Maria 1, Rekleiti Maria 2, Birbas Konstantinos 3 1. RN, MSc, PhD, Director of Nursing, General Hospital of Korinthos, Greece 2. RN, MSc, PhD, General Hospital of Korinthos, Greece 3. Associate Professor, Faculty of Nursing National and Kapodistrian University of Athens, Greece ABSTRACT Introduction: The dramatic rise of skin cancer incidence and the fact that it appears in younger ages, has attracted interest from many researchers and the World Health Organization. It has been documented that prolonged sun exposure during childhood and adolescence is an important risk factor for developing skin cancer as an adult. Materials and Methods: The epidemiological study will be based on the research protocol. This study is aimed at documenting knowledge, attitudes and behaviours of adolescents regarding sun exposure and related health effects. Literature Review: The methology followed, included the search for review and research studies, in electronic databases as well as (PubMed, Cinahl, Scopus) and Iatrotek the last twenty years, using key words as sun protection, melanoma, adolescents, sunscreen, sun radiation. From the literature review international data were found from simiral studies and survey tool ( questionnaire) was drafted, according to sun prevention data giving by WHO. The research protocol was submitted for approval to the Ministry of Education in Greece. The results from this study will be published and enrich the scientific knowledge. They also intend to increase future health education on sun protection in schoolchildren. Conclusions: This study aims at giving information about adolescents knowledge, attitudes and beliefs regarding sun-related risks and prevention measures as well. The results (in press) will enrich scientific knowledge and will also activate health education programmes regarding sun protection in the future. Key Words: sun protection, melanoma, adolescents, sunscreen, sun radiation Corresponding Author: Saridi Maria Sina 33 Korinthos, Greece PK Tel Τόμος 5 - Τεύχος 3 [17]

20 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΉ T ο θέμα της βλαπτικής επίδρασης της ηλικιακής ακτινοβολίας κατέχει σημαντική θέση στην διεθνή βιβλιογραφία (Gies PH,1998). Η δραματική αύξηση της επίπτωσης καρκίνου του δέρματος και η μείωση της μέσης ηλικίας εμφάνισής του, έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πολλών ερευνητών και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO,2002). Έχει τεκμηριωθεί βιβλιογραφικά ότι η παρατεταμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία στην παιδική και εφηβική ηλικία, αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του δέρματος στην ενήλικο ζωή (Zepp RG,2011). Η διερεύνηση της γνώσης των εφήβων σχετικά με την έκθεσή στην ηλιακή ακτινοβολία και της στάσης τους απέναντι στα μέτρα αντηλιακής ακτινοβολίας που λαμβάνουν θα αποτελέσει τη βάση στην οποία θα σχεδιαστεί πρόγραμμα παρέμβασης σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα (Downard CD,2007). Η γνώση, η αντίληψη και η συμπεριφορά των εφήβων, έχουν ήδη μελετηθεί και τα αποτελέσματα από αυτές τις μελέτες έχουν δημοσιευθεί από ερευνητικές ομάδες σε χώρες που βρίσκονται υπό παρόμοιες με την Ελλάδα κλιματολογικές συνθήκες. Είναι σημαντικό ότι η Ελληνική βιβλιογραφία για το θέμα είναι εξαιρετικά φτωχή. Ουσιαστικά απουσιάζουν στοιχεία σχετικά με την γνώση και την συμπεριφορά της συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας σε σχέση με την ηλιακή ακτινοβολία και τους πιθανούς κινδύνους της. Oι διαθέσιμες μελέτες σχετικές με τον Ελληνικό πληθυσμό γενικότερα είναι σχετικά λίγες συγκρινόμενες με αντίστοιχες μελέτες από όλον τον κόσμο και πραγματεύονται κυρίως ομάδες ενήλικου πληθυσμού. Η διεθνής βιβλιογραφία είναι πλούσια σε μελέτες που πραγματεύονται το συγκεκριμένο θέμα, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία αλλά και οι ΗΠΑ, στις οποίες η επίπτωση μελανώματος είναι αρκετά αυξημένη (Jen M,2009,AMA 2010). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΉ ΑΝΑΣΚOΠΗΣΗ (ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΈΣ ΣΥΝΑ- ΦΕΊΣ ΜΕΛEΤΕΣ) Ελληνικές μελέτες Οι Argyriadou S, Makridis D,et al, κατέγραψαν τις γνώσεις και τις συμπεριφορές των τουριστών που επισκέφτηκαν την Βόρεια Ελλάδα κατά τους μήνες Αύγουστο έως Σεπτέμβριο του Οι τουρίστες που συμμετείχαν στη μελέτη προέρχονται κυρίως από Ευρωπαϊκές χώρες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γυναίκες είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε ηλιακά εγκαύματα και χρησιμοποιούν περισσότερο αντηλιακή προστασία από τους άνδρες. Η πλειοψηφία του δείγματος υποστήριξε ότι έχει εκτεθεί στον ήλιο μεταξύ και και σημαντικός παράγοντας ο οποίος συνετέλεσε σε αυτό είναι η πεποίθηση ότι εκείνη την ώρα της ημέρας μπορεί κανείς να πετύχει καλύτερο και γρηγορότερο μαύρισμα. Επίσης το ανοιχτόχρωμο δέρμα και οι φακίδες, καταγράφηκε σε υψηλό ποσοστό του δείγματος. Τέλος τα ποσοστά για το επίπεδο των γνώσεων σχετικά με τις βλαβερές επιδράσεις της ηλιακής ακτινοβολίας δείχνουν ότι είναι απαραίτητη η συστηματική ενημέρωση των πολιτών(argyriadou S,2005). Οι Kakourou T, Bakoula C, et al, με τη μελέτη τους το 1995, έκαναν προσπάθεια να υπολογίσουν το επίπεδο γνώσης των Ελληνίδων μητέρων, σχετικά με τα επιβλαβή αποτελέσματα της ηλιακής ακτινοβολίας και να διερευνήσουν εάν αυτή η γνώση οδήγησε στη λήψη προστατευτικών μέτρων για τις ίδιες και τα παιδιά τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η γνώση των μητέρων σε ποσοστό περίπου 70% χαρακτηρίζεται από ανύπαρκτη έως μέτρια, 16% καλή και μόνο 6% ως πολύ καλή. Επίσης υπήρξε θετική συσχέτιση με την εκπαίδευση γονέων, την αστική κατοικία, την εργασία της μητέρας -σχετική με τη βιομηχανία καλλυντικών- ή τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, και την ιστορία του ηλιακού εγκαύματος στον έναν ή και τους δύο γονείς (Kakourou T,1995). Οι Αnthouli et al,το 2004, μελέτησαν τις γνώσεις και τις συμπεριφορές σπουδαστών των Τ.Ε.Ι., και μάλιστα σχολής επαγγελμάτων υγείας σχετικά με τους κινδύνους από την ηλιακή ακτινοβολία. Το επίπεδο γνώσης για το κακόηθες μελάνωμα το οποίο καταγράφηκε στη μελέτη ήταν εξαιρετικά χαμηλό, ενώ αντίθετα το επίπεδο γνώσης των μέτρων πρόληψης του κακοήθους μελανώματος κυμάνθηκε μεταξύ 68% και 72%. Η γνώση των παραγόντων κινδύνου τέλος εμφανίζει υψηλά ποσοστά 53%-61% και ο τρόπος διάγνωσης του μελανώματος 42%-54% (Anthouli, 2004). Διεθνείς μελέτες Οι Η.Π.Α., ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία εμφανίζουν τις περισσότερες δημοσιευμένες μελέτες και ακολουθούν μελέτες από την Ευρώπη, το Ισραήλ και άλλες χώρες, καταδεικνύοντας την σπουδαιότητα του αντικειμένου. Οι κυριότερες από αυτές είναι: Σε μελέτες των (Lowe JB,1993, Lange JR, 2007,Livingston PM, 2007, Dixon Η,1999, Lowe JB, 1993) κυρίως από την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία καταγράφονται οι γνώσεις και οι συμπεριφορές παιδιών σχετικά με την αντηλιακή προστασία και δεν παρουσιάζονται μεγάλες διαφοροποιήσεις στα αποτελέσματά τους. Μικρό ποσοστό των Αυστραλών εφήβων- όπως προκύπτει από τις παραπάνω μελέτες-χρησιμοποιούν κάποια αντηλιακή προστασία, ενώ τα ΜΜΕ φαίνεται ότι αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα ενημέρωσης των νέων. Οι γυναίκες αναφέρουν ότι περνούν περισσότερη ώρα στον ήλιο με σκοπό να μαυρίσουν διότι θεωρούν ότι το μαύρισμα τις κάνει περισσότερο ελκυστικές. Σχετικά με την γνώση των νέων για τους κινδύνους από την ηλιακή ακτινοβολία, μετά από την εφαρμογή εκστρατείας ενημέρωσης η γνώση αυξήθηκε σημαντικά. Επίσης σημαντική επισήμανση είναι ότι παρα- [18] Ελληνικό Περιοδικό της Νοσηλευτικής Επιστήμης

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόµενο

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόµενο Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος Ι): Έννοια και περιεχόµενο Θεοδούλα Αδαµακίδου 1, Αθηνά Καλοκαιρινού 2 1. Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, PhD, Νοσοκοµείο ΑΟΝΑ Αγ. Σάββας, adamakidou@yahoo.gr 2. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ

ΑΔΑ: ΒΙΗΓ4691Ο3-Ζ7Δ. Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ Ηράκλειο: 03-04-2014 Αριθ. Πρωτ.: 1920/Φ30.2 Ταχ. Διεύθυνση Ταχ. Θυρίδα Πληροφορίες Τηλέφωνα Fax :Εσταυρωμένος -71004 : 1939 : Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ»

Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ. Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΩΝ Πάρις Α. Κοσμίδης Παθολόγος Ογκολόγος Νοσοκομείο «ΥΓΕΙΑ» ΑΘΗΝΑ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη αιτία θανάτου στην Ευρώπη. Σταθερή

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ. Ο ρόλος της Κοινωνικής Υπηρεσίας

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ. Ο ρόλος της Κοινωνικής Υπηρεσίας ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΝΟΣΟ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΤΑ ΙΟ. Ο ρόλος της Κοινωνικής Υπηρεσίας Ιωάννα Νικολαϊδου Κλινική Κοινωνική Λειτουργός Γ.Ν.Α «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Εισαγωγή Το τελικό στάδιο στην ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα

Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Στρατηγικές ενίσχυσης της συμμετοχής του ασθενή στην κατ οίκον φροντίδα Δρ Πέτρος Κολοβός Ειδικό Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Η Συμμετοχή στη Φροντίδα Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ.ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 /8/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αρ.Πρωτ. Υ4α/οικ 93443/11 ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ

ΕΞ.ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 /8/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αρ.Πρωτ. Υ4α/οικ 93443/11 ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΞ.ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 18 /8/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αρ.Πρωτ. Υ4α/οικ 93443/11 ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ κκ.διοικητεσ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΕ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ. Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ)

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (ΕΝΕ) ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Διευθυντής Σύνταξης: Δρ. Κυριάκος Κουβελιώτης Υπεύθυνος Έκδοσης: Δημήτριος Σκουτέλης Υπεύθυνος Επικοινωνίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β49ΚΘ-55Π ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ

ΑΔΑ: Β49ΚΘ-55Π ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΞ.ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 02/05/2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Αρ.Πρωτ. Υ4α/οικ. 45610 ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ κ.κ.διοικητεσ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΕ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παρουσίαση: ρ Μαρία Λαβδανίτη Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Νοσηλευτικής Ορισμός της Νοσηλευτικής Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική

Διαβάστε περισσότερα

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΙΩΝ CYPRUS NURSES AND MIDWIVES ASSOCIATION Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 Κανονισμοί δυνάμει της παραγράφου (στ) του άρθρου 22 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Όλγα Χ. Βερικάκη Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Ηκοινωνικήεργασίακαλείταιναλειτουργήσεισυμπληρωματικάμετην ιατρική παρέμβαση, παρέχοντας παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C., ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥ ΑΣΤΩΝ Α.Τ.Ε.Ι. Λ. ΣΤΟ Π.Γ.Ν.Λ. ΧΑΡΙΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Τ.Ε. Ειδική Χειρουργική Νοσηλεύτρια - Μ.Sc, Υπεύθυνη Τοµέα Εκπαίδευσης Ν.Υ. - Π.Γ.Ν.Λ., Clinical Coordinator course A.T.L.S - D.S.T.C.,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

«Το παρόν και το μέλλον της παροχής ανακουφιστικής φροντίδας για παιδιά και εφήβους στην Ελλάδα»

«Το παρόν και το μέλλον της παροχής ανακουφιστικής φροντίδας για παιδιά και εφήβους στην Ελλάδα» 2 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ «Το παρόν και το μέλλον της παροχής ανακουφιστικής φροντίδας για παιδιά και εφήβους στην Ελλάδα» Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2011, Αίγλη Ζαππείου

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας»

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» «Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» Νίκος Μανιαδάκης, ρ. Οικονοµίας & ιοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, ιοικητής Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Κρήτης ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ To Περιβάλλον Εξελίξεις και κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ MOBILE SUPPORT / MOBILE SUPPORT ΙΙ / ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ MOBILE SUPPORT / MOBILE SUPPORT ΙΙ / ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ 67 ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ MOBILE SUPPORT / MOBILE SUPPORT ΙΙ / ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ MOBILE SUPPORT Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων - Επείγοντα Μέτρα - Οικονομικό Έτος

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε.

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Μικρά γεγονότα της καθημερινότητάς μας, μπορεί να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος

Ποιότητα Ζωής. Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής. Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Ασθενοκεντρική-Εξατομικευμένη Επιλογή Αντιδιαβητικής αγωγής Ηλικία Ποιότητα Ζωής Αποτελεσματικότητα Υπογλυκαιμία Βάρος Ανεπιθύμητες ενέργειες Κόστος Καρδιαγγ ειακή νόσος Νεφρική νόσος παχυσαρκ ία Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας

Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Διεπιζηημονική Φρονηίδα Υγείας(2015) Τόμος 7,Τεύχος 1, 8-18 ISSN 1791-9649 Το κοινωνικό στίγμα της ψυχικής ασθένειας Κνξδώζε Α 1, Σαξίδε Μ 2, Σνπιηώηεο Κ 3 1 Ννζειεύηξηα ΤΔ, MSc, Γεληθό Ννζνθνκείν Κνξίλζνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση ΤΑΣΟΣ ΦΙΛΑΛΗΘΗΣ Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης Εκδήλωση «Υγεία

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων... 15. Εισαγωγή... 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων... 15. Εισαγωγή... 19 YpiresYgeias04Dior_Layout 1 8/28/14 10:41 PM Page 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων.......................... 15 Εισαγωγή............................................. 19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΘΕΩΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος Νοσηλευτής 20 & 21. Αιματολογικά Νέα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Συνεδριακό Κέντρο Ξενοδοχείου Elite ΚΑΛΑΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Σύγχρονος Νοσηλευτής 20 & 21. Αιματολογικά Νέα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 Συνεδριακό Κέντρο Ξενοδοχείου Elite ΚΑΛΑΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Θα χορηγηθούν Μόρια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ.Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕYΤΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ Γ.Ν. ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΑΡΧΕΓΟΝΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΑΙΜΑΤΟΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΠΑΙΔΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ & ΝΕΥΡΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ειδικό Ιατρείο Διάχυτων Διαταραχών της Ανάπτυξης ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ» Eιδικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ 0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο:

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία

Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη. Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Μακαρίτη Χ. Παναγιώτα Τσάρτα Ν. Δάφνη Επιβλέπουσα καθ/τρια: Αβραμίκα Μαρία Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της ποιότητας ζωής των ασθενών με αναπνευστικά νοσήματα και ιδιαίτερα με χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η Διερεύνηση των Επιδράσεων που Επιφέρει ο Βελονισμός στους Καρκινοπαθείς Ευάγγελος Μπέρος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διεύθυνση: Στουρνάρη 57, 104 32 ΑΘΗΝΑ Tel: 210 520 5200 Fax: 210 520 5201. Προγράμματα Ανάπτυξης Κοινωνικής Στήριξης & Ιατρικής Συνεργασίας

Διεύθυνση: Στουρνάρη 57, 104 32 ΑΘΗΝΑ Tel: 210 520 5200 Fax: 210 520 5201. Προγράμματα Ανάπτυξης Κοινωνικής Στήριξης & Ιατρικής Συνεργασίας Διεύθυνση: Στουρνάρη 57, 104 32 ΑΘΗΝΑ Tel: 210 520 5200 Fax: 210 520 5201 www.praksis.gr info@praksis.gr Προγράμματα Ανάπτυξης Κοινωνικής Στήριξης & Ιατρικής Συνεργασίας Η εμπειρία μας Η PRAKSIS είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα

Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Αποστολή διερεύνησης της κατάστασης των μεταναστών «χωρίς έγγραφα» που εισέρχονται στην Ελλάδα Γιατροί Χωρίς Σύνορα- Ελληνικό Τμήμα, 20 Μαΐου 2008 Εισαγωγή Η Ελλάδα βρίσκεται στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων

Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Οικονομικά της Υγείας και Διαβήτης: μια κριτική επισκόπηση των ερευνητικών δεδομένων Κώστας Αθανασάκης BScHS, BScEcon, MSc, PhD, PD Επιστημονικός Συνεργάτης, Τομέας Οικονομικών της Υγείας, ΕΣΔΥ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης

Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Αρμόδιες υπηρεσίες, τεχνικές και μέσα υλοποίησης παρεμβάσεων του Σχεδίου Δράσης Α. ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Α.1. ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΜΕΣΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση

Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Μη μεταδοτική πάθηση η Ψωρίαση Περιστέρι Ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία παρουσιάστηκαν στην ημερίδα με θέμα την Ψωρίαση, που διοργάνωσαν ο Δήμος Περιστερίου και το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγείας, την

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΔΡ. Γ. Ι. ΠΙΣΣΑΚΑΣ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΛΗΝ. ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ ΔΝΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΝΟΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης

Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης Ποιότητα ζωής ασθενών µε καρκίνο (Μέρος ΙI): Εργαλεία αξιολόγησης Θεοδούλα Αδαµακίδου 1, Αθηνά Καλοκαιρινού 2 1. Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc, PhD, Νοσοκοµείο ΑΟΝΑ Αγ. Σάββας, adamakidou@yahoo.gr 2. Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης

24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού. 03-04-2008: Ιατρικό Τμήμα Σχολή Επιστημών Υγείας Πανεπιστημίου Κρήτης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Δρ. Ρουμπελάκη Μαρία roumb@staff.teicrete.gr Βασικό πτυχίο 24-10-1985: Νοσηλευτική, Σχολή Επιστημών Υγείας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδακτορικό 03-04-2008:

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου

Συνολικό οικονομικό κόστος της καρδιαγγειακής νόσου Εκτίμηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνδέεται με την καρδιαγγειακή νόσο στο παρόν και στο μέλλον Η καρδιαγγειακή νόσος (ΚΑΝ) αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα υγείας. Στην Ευρώπη, ευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012)

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) Εισαγωγή Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα