Ο Ιωάννης Μαυρόπους και η απεικόνιση των αυτοκρατόρων στο ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σωσθένιο τον 11ο αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Ιωάννης Μαυρόπους και η απεικόνιση των αυτοκρατόρων στο ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σωσθένιο τον 11ο αιώνα"

Transcript

1 Ο Ιωάννης Μαυρόπους και η απεικόνιση των αυτοκρατόρων στο ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σωσθένιο τον 11ο αιώνα Γεώργιος ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ Τόμος ΚΣΤ' (2005) Σελ ΑΘΗΝΑ 2005

2 Γεώργιος Τσαντήλας Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΥΡΟΠΟΥΣ ΚΑΙ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟ ΣΩΣΘΕΝΙΟ ΤΟΝ 11ο ΑΙΩΝΑ* Ο ποιητής και μητροπολίτης Ευχαΐτων Ιωάννης Μαυρόπους, τον 11ο αιώνα, στο επίγραμμα του με λήμμα Εις την εν τω Σωσθενίω εικόνα 1, περιγράφει μια παράσταση στέψης αυτοκρατόρων από τον Χριστό. Το επίγραμμα έχει ως εξής: Ση χειρ κραταιά τους κραταιούς δέσποτας έστεφε, Χριστέ, και παρέσχε το κράτος ση χρηστότης θάλασσαν ου κενουμένην εδειξεν αυτούς πλουσίων χαρισμάτων. 5 ών άφθόνως άπασα γη πληρουμένη, σοι τω βραβευτή του κράτους όόξαν φέρει, σε τον συνεργον ικετεύει τοϋ κράτους αεί παρεϊναι, συμμαχείν, ενισχύειν, ζωήν χορηγεΐν και χαράν τοις δεσπόταις. 10 μάρτυς δε τούτων ή γραφή της εικόνος. οι γαρ μονασται της μονής τής τίμιας τοϋ Σωσθενίτου τοϋδε τοϋ πρωταγγέλου, πολλών τυχόντες δωρεών και πλουσίων, ταύτην άμοιβήν τοις καλοΐς εύεργέταις 15 άντεισφέρουσιν, ίστοροϋντες εύτέχνως σε, Χριστέ μου, στέφοντα τούτους ενθάδε. Από το λήμμα και το περιεχόμενο του επιγράμματος τεκμαίρονται τα ακόλουθα: Ο Μαυρόπους, στην παράσταση της στέψης που περιγράφει, χρησιμοποιεί τις φράσεις τους κραταιούς δέσποτας, εδειξεν αυτούς, τοις δεσπόταις, τοις καλοΐς εύεργέταις και στέφοντα τούτους, οι οποίες υποδεικνύουν περισσότερα από ένα πρόσωπο. Δεν παραδίδει όμως τα ονόματα των αυτοκρατόρων που στέφονται. Οι στίχοι 8-9 δηλώνουν ότι οι δεσπότες αυτοί είναι βασιλείς την εποχή που ο Μαυρόπους συνθέτει το επίγραμμα, γεγονός που συνεπάγεται ότι γνώριζε τα πρόσωπα που εικονίζονται. Το λήμμα του επιγράμματος και οι στίχοι 10 και υποδηλώνουν ότι ο Μαυρόπους γνωρίζει την παράσταση την οποία περιγράφει. Οι στίχοι αιτιολογούν το λόγο για τον οποίο φιλοτεχνήθηκε η παράσταση με τη στέψη των χορηγών και προσδιορίζουν τους παραγγελιοδότες της οφείλεται σε πρωτοβουλία των μοναχών της μονής τοϋ Σωσθενίτου τοϋδε τοϋ πρωταγγέλου (δηλ. του αρχαγγέλου Μιχαήλ) ή εν τω Σωσθενίω ως αντίδωρο για τις πλούσιες και πολλές δωρεές που έλαβαν από αυτούς τους δεσπότες. Το περιεχόμενο του επιγράμματος (αυτοκράτορες, μονή, παραγγελιοδότες της παράστασης, αιτιολογία της παραγγελίας) επιτρέπει να υποθέσουμε ότι το επίγραμμα παραγγέλθηκε στον Μαυρόποδα από τους μοναχούς της μονής του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σωσθένιο, για να συνοδεύσει την παράσταση. Ο ρόλος του επιγράμματος είναι διπλός: λειτουργεί ως έμμετρη αφιερωτική επιγραφή και, παράλληλα, ως ερμηνευτικό σχόλιο 2. * Θερμές ευχαριστίες οφείλω στον επίκουρο καθηγητή του Πανεπιστημίου του Αιγαίου κ. Τίτο Παπαμαστοράκη για την υπόδειξη του θέματος. Ευχαριστώ επίσης τον ερευνητή του Κ.Β.Ε. του Ε.Ι.Ε. κ. Ηλία Αναγνωστάκη για τις καίριες παρατηρήσεις του. 1 Iohannis Euchaitorum Metropolitae (έκδ. P. de Lagarde), Götingen 1882, επίγραμμα αριθ. 80,39. J. Pargoire, Anaple et Sosthène, IRAIK 3 (1898), 87, Βλ. επίσης C. Mango, The Art of the Byzantine Empire, , Sources and Documents, New Jersey 1972,221, όπου και η αγγλική μετάφραση του επιγράμματος. 2 Για επιγράμματα που συνόδευαν ή αναφέρονται σε παραστάσεις αυτοκρατόρων βλ. P. Magdalino - R. Nelson, The Emperor in Byzantine Art of the Twelfth Century, ByzF 8 (1982), Για επιγράμματα που συνόδευαν πολυτελή έργα τέχνης βλ. M. Lauxtermann, The Byzantine Epigram in the Ninth and Tenth Centuries, Amsterdam 1994, T. Papamastorakis, The Display of Accumulated Wealth in Luxury Icons: Gift-giving from the Byzantine Aristocracy to God in the Twelft Century, στο Βυζαντινές εικόνες. Τέχνη, τεχνική και τεχνολογία (επιμ. Μ. Βασιλάκη), Ηράκλειο 2002, Μ. Lauxtermann, Byzantine Poetry. From Pisides to Géomètres, Βιέννη 2003, Ειδικά για επιγράμματα που συνοδεύουν παραστάσεις σε μικρογραφίες χειρογράφων βλ. J. Spatharakis, The Portrait in Byzantine Illuminated Manuscripts, Leiden 1976 (στο εξής: The Portrait). 327

3 Ο Ι. ΜΑΥΡΟΠΟΥΣ ΚΑΙ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Μιχαήλ τάς πλείονς εκεί προσεκαρτέρει και τον οσίου αχώριστος έγίνετο 10. Στο Βίο του αγίου Λουκά του Στυλίτη, που γράφτηκε λίγο μετά το θάνατο του στα τέλη του 10ου αιώνα, η θέση του κίονα στον οποίο ασκήτεψε ο Δανιήλ προσδιορίζεται κοντά στο Σωσθένιο 11. Στις ιστορικές και φιλολογικές πηγές ο ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ προσδιορίζεται τοπογραφικά άλλοτε με το όνομα της θέσης που βρισκόταν, δηλαδή εν τω Σωσθενίω, και άλλοτε με το όνομα της ευρύτερης περιοχής όπου βρισκόταν το Σωσθένιο, δηλαδή εν τω Άνάπλω 12. Στο Περί Κτισμάτων ο Προκόπιος ορίζει τη θέση του ναού του Αρχαγγέλου Μιχαήλ δίπλα στη θάλασσα, εν τω Άνάπλω, και μας πληροφορεί ότι, επειδή είχε ερειπωθεί, ο Ιουστινιανός τον ισοπέδωσε και στη θέση του έκτισε μια νέα εκκλησία 13. Ιδού πώς περιγράφει ο Προκόπιος το ιουστινιάνειο κτίσμα: στοά τον νέων περιβάλλει εγκύκλιος ες τα προς εω οιαλιποϋσα μόνον, επί μέσης το ιερόν χρώμασι μνρίοις πεποίκιλται λίθων, όροφος εν θόλω μετάρσιος νπερηώρηται. τί αν τις διαριθμησάμενος επαξίως τον έργον φράσοι τάς ηωρημένας στοάς, τάς νπεσταλμένας οίκοδομίας, το των μαρμάρων επίχαρι, οίς δη οι τε τοίχοι και τα εδάφη παντάπασι περιβέβληνται 14. Ο Προκόπιος συνεχίζει την περιγραφή του αναφέροντας ότι οι τοίχοι ήταν επενδεδυμένοι με ορθομαρμάρωση, το μέρος του δαπέδου κάτω από τον τρούλο ήταν διακοσμημένο με πολύχρωμους λίθους, το δε υπόλοιπο με μάρμαρα. Η μεγάλη αυλή του ναού ήταν επίσης καλυμμένη με λευκό μάρμαρο. Ολοκληρώνοντας την περιγραφή ο Προκόπιος επισημαίνει ότι, με όσα ανέφερε για το ναό του Ανάπλου, έχει περιγράψει και το ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στο Έβδομο: τοσαϋτα είπόντι και το Ίωάννον τον Βαπτιστοϋ τέμενος μοι δεδήλωται, όπερ αντω βασιλεύς Ίονστινιανος έναγχος εν τω Έβδόμω καλονμένω άνέθηκεν. έμφερέστατα γαρ αμφω άλλήλοιν τα τεμένη τυγχάνει οντά 15. Η μόνη '» * \\ / Εικ. 1. Κάτοψη του ναού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στο Έβδομο της Κωνσταντινούπολης (κατά T.F. Mathews). διαφορά, σημειώνει ο Προκόπιος, ανάμεσα στα δύο μνημεία που ίδρυσε ο Ιουστινιανός, έγκειται στο ότι ο ναός στο Έβδομο δεν είναι παραθαλάσσιος. Τα ανασκαφικά δεδομένα στο ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στο Έβδομο επιβεβαιώνουν την περιγραφή του Προκοπίου (Εικ. Ι) 16. Επρόκειτο για ένα δικελυφωτό οκτάγωνο ναό με τρούλο, πιθανότατα πτυχωτό, με επτά ημικυλινδρικές κόγχες, οι οποίες εισχωρούσαν μέσα στην περιβάλλουσα επάλληλη διπλή ζώνη του περιμετρικού διαδρόμου και των υπερώων τη ζώνη διέκοπτε το ιερό με την ημικυλινδρική αψίδα στην όγδοη πλευρά. Ο ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και ο ναός του Προδρόμου στο Έβδομο ακολουθούν το αρχιτεκτονικό σχέδιο του ναού των Αγίων Σεργίου και 10 Delehaye, ό.π., XLIX (εισαγωγή), (κείμενο). περί τον έκεΐσε είσπλεόμενον τον καλουμένου Στενού της διαβάσεως τόπον, ένθα το Σωσθένιον έπικέκληται, εν ύψηλω βουνώ στύλον πυργοειόή όειμάμενος, δς και μέχρι της δεϋρο πάσι καταφανής καθέστηκεν. Delehaye, ό.π., R. Janin, La géographie ecclésiastique de l'empire byzantin, 3: Les églises et les monastères, Παρίσι 1969,347. Το γεγονός αυτό οδήγησε τον Janin, ό.π., , να θεωρήσει ότι πρόκειται για δύο διαφορετικούς ναούς που βρίσκονταν στην ίδια πλευρά του Βοσπόρου. Αντίθετα ο Mango (The Art of the Byzantine Empire (υποσημ. 1), 116, σημ. 299,221, και ο ίδιος, St. Michael, 58), ταυτίζει το ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σω- σθένιο με το ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Ανάπλου. 13 Προκόπιος, Περί κτισμάτων (έκδ. Η.Β. Dewing, G. Downey), Λονδίνο, Νέα Υόρκη 1940, βιβλ. Ι, παραγρ. 8, Βλ. επίσης Mango, The Art of the Byzantine Empire (υποσημ. 1), 116, σημ Mango, St. Michael, Προκόπιος, Περί κτισμάτων, Στο ίδιο, T.F. Mathews, The Early Churches of Constantinople. Architecture and Liturgy, Pennsylvania State University 1971, Βλ. επίσης R. Rrautheimer, Early Christian and Byzantine Architecture, Harmondsworth 1975,

4 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ m ι ι_ι => ι ι ι ι ι ι ι ι ι Εικ. 2. Κάτοψη του ναού των Αγίων Σεργίου και Βάκχου στην Κωνσταντινούπολη (κατά T.F. Mathews). Βάκχου που κτίστηκε, επίσης επί Ιουστινιανού, δίπλα στο Ιερό Παλάτι της Κωνσταντινούπολης πριν από το έτος (Εικ. 2). Εάν θεωρήσουμε ως terminus post quem την αποπεράτωση του ναού των Αγίων Σεργίου και Βάκχου και terminus ante quem τη συγγραφή του Περί κτισμάτων το διάστημα , τότε ο ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σωσθένιο θα πρέπει να κτίστηκε από τον Ιουστινιανό το διάστημα Στο ναό αυτό ο Αγαθίας ο Σχολαστικός, το έτος 555, όταν βρισκόταν στο τέταρτο έτος των σπουδών του, αφιέρωσε μαζί με άλλους τρεις συμφοιτητές του μία εικόνα του αρχαγγέλου Μιχαήλ στην οποία είχε αναγραφεί ένα επίγραμμα με λήμμα Εις τον αυτόν εν τω Σωσθενίω 18. Μετά την Εικονομαχία, ο ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ επισκευάστηκε από τον ιδρυτή της μακεδόνικης δυναστείας Βασίλειο Α', σύμφωνα με τη Συνέχεια του Θεοφάνη 19 και τον Ιωάννη Σκυλίτζη 20. Ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β' μετέτρεψε το ναό σε μονή και συνέταξε το τυπικό της, το οποίο όμως καταργήθηκε από τον αυτοκράτορα Ισαάκιο Β' Αγγελο στα τέλη του 12ου αιώνα, όπως αναφέρει ο Νικήτας Χωνιάτης: παθήνασθαι είπόντα την τον Βονλγαροκτόνον Βασιλείου ψυχήν, δτι το τνπικον αύτοϋ άπεσκοράκισε βασιλεύς (ο Ισαάκιος) και όσα επί τη του Σωσθενίου μονή εκείνος όιέθετο 21. Ο Χωνιάτης αναφέρει επίσης ότι ο Ισαάκιος Β' Άγγελος ( ) επισκεύασε το ναό και τον διακόσμησε μεταφέροντας εκεί μαρμάρινες πλάκες από το Ιερό Παλάτι της Κωνσταντινούπολης και όσες σπουδαίες ψηφιδωτές ή ζωγραφισμένες εικόνες υπήρχαν στην επικράτεια του με τη μορφή του αρχαγγέλου Μιχαήλ: Έπισκευάσαι δε βουληθείς και τον εν τω άνάπλω νέων τοϋ αρχιστρατήγου των άνω τάξεων Μιχαήλ, ει τις εν πλαξι τοις βασιλείοις οόμοις ύπέστρωτο και περιήμπισχε τους τοίχους καλλίστη τε τη στιλπνότητι και ρανίσιν εστιγμένη ποικιλοχρόοις, έκείσε μετακεκόμικεν. Αλλά και τα τοϋ αρχαγγέλου ôià χρωμάτων και ψηφίδων τυπώματα, όπόσα ή πόλις εστεγεν ή κώμαιςκαι χώραις ανέκειντο φυλακτήρια, χειρός αρχαίας έργα και θαυμάσιας, κατά το αυτό συνήθροισε τέμενος Βλ. C. Mango, The Church of Saints Sergius and Bacchus at Constantinople and the Alleged Tradition of Octagonal Palatine Churches, JOB 21 (1972), C. Mango, The Church Sts. Sergius and Bacchus Once Again, BZ 68 (1975), Mathews, ό.π., Για το ναό βλ. επίσης Ι. Shahîd, The Church of Saints Sergios and Bakhos in Constantinople; Some New Perspectives, στο Βυζάντιο, Κράτος και Κοινωνία, Μνήμη Νίκου Οικονομίδη (επιμ. Α. Αβραμέα, Α. Λαίου, Ε. Χρυσός), Αθήνα 2003, Πα τα δικελυφωτά οκτάγωνα κτίρια την εποχή του Ιουστινιανού βλ. επίσης Krautheimer, ό.π., 233 κ.ε. 18 The Greek Anthology (έκδ. W.R. Paton), Λονδίνο, Νέα Υόρκη 1927, τ. 1, βιβλ. 1, επίγραμμα αριθ. 35, 22-23: Καρικός Αιμιλιανός Ιωάννης τε συν αύτφ, Ψουφΐνος Φαρίης, Αγαθίης Ασίης, τέτρατον, άγγελίαρχε, νόμων λυκάβαντα λαχόντες, άνθεσαν εις σε, μάκαρ, την σφετέρην γραφίδα, αιτούντες τον έπειτα καλόν χρόνον άλλα φανείης, ελπίδας ιθύνων εσσομένου βιότου. Βλ. Mango, The Art of the Byzantine Empire (υποσημ. 1), 116, όπου και η αγγλική μετάφραση του επιγράμματος. Βλ. επίσης R.C. McCail, On the Early Career of Agathias Scholasticus, REB 28 (1970), 441 κ.ε., όπου και η χρονολόγηση του επιγράμματος. 19 Συνέχεια Θεοφάνη, Χρονογραφία V (έκδ. I. Bekker), Βόννη 1838, , παραγρ. 94: έπί τούτοις άπασι τον τοϋ αρχιστρατήγου Μιχαήλ ιερόν οίκον εν τω Σωσθενίω, εκ μακρών διαρρυέντα χρόνων, και πλείστοις όκλάσαντα ρήγμασι και ήδη προς γόνυ κλιθέντα σχεδόν και τό πολύ της περί αυτόν ευπρεπείας άποβαλόντα, των πτωμάτων τε διανίστησι και προς τήν προτέραν άκμήν άνακαλεσάμενος ώραιότητος άπάσης εδειξεν έμπλεων. 20 Ιωάννης, Σκυλίτζης, Σύνοψις Ιστοριών (έκδ. I. Thurn), Βερολίνο 1972, , παραγρ. 41: άνεκαίνισε δε και τόνμέγαν τοϋ αρχιστρατήγου ναόν τον εν τω Σωσθενίω ήδη καταπεσόντα, και εις τό φαινόμενον κάλλος μετήγαγε. 21 Νικήτας Χωνιάτης, 'Ιστορία (έκδ. J. van Dieten), Βερολίνο 1975, Η πληροφορία αυτή επιβεβαιώνεται και από τον Θεόδωρο Σχονταριώτί], Σύνοψις χρονική (έκδ. Κ.Ν Σάθας), MB VII, Βενετία, Παρίσι 1894, Νικήτας Χωνιάτης, ό.π., Janin, La géographie (υποσημ. 11), 348. Mango,Art of the Byzantine Empire (υποσημ. 1), Βλ. επίσης T. Papamastorakis, The Discreet Charm of the Visible, στο 330

5 Ο Ι. ΜΑΥΡΟΠΟΥΣ ΚΑΙ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Σε αντίθεση με τις φιλολογικές και ιστορικές μαρτυρίες, οι οποίες μας βοηθούν να αποκαταστήσουμε την ιστορία του ναού, μοναδικό αρχαιολογικό τεκμήριο αποτελεί σήμερα μία σφραγίδα που χρονολογείται στον 11ο ή το 12ο αιώνα από τον V. Laurent 23. Στη μία όψη εικονίζεται ολόσωμη η μορφή του αρχαγγέλου Μιχαήλ με σκήπτρο και σφαίρα, ενώ στην άλλη αναγράφεται: + Σφραγίς τον ασωμάτου τον Σωσθενίτον. Ο προσδιορισμός του ναού ως άσωμάτον τον Σωσθενίτον είναι όμοιος με τον προσδιορισμό τον Σωσθενίτον τοϋδε τον πρωταγγέλον στο επίγραμμα του Μαυρόποδος. Από τις παραπάνω μαρτυρίες συνάγεται ότι η αυτοκρατορική εξουσία έδειξε για το ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σωσθένιο επανειλημμένα και με διαφόρους τρόπους το ενδιαφέρον της. Το παλαιότερο ευκτήριο που υπήρχε, οπωσδήποτε πριν από το έτος 451, ε θεωρείτο ίδρυμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου και δίπλα σε αυτό, μετά το έτος 465, κτίστηκε ένα παλάτι από τον αυτοκράτορα Λέοντα. Ο ναός επανιδρύθηκε από τον Ιουστινιανό στο διάστημα , επισκευάστηκε από τον Βασίλειο Α τον Μακεδόνα ( ) και μετατράπηκε σε μονή από τον Βασίλειο Β' ( ). Ως αυτοκρατορικό ίδρυμα, λοιπόν, στα χρόνια του Μαυρόποδος δέχεται τις αυτοκρατορικές χορηγίες που αναφέρονται στο επίγραμμα. Επειδή στο επίγραμμα οι αυτοκράτορες αναφέρονται ως δεσπότες, χωρίς κανένα άλλο προσδιοριστικό στοιχείο, θα πρέπει να εξετάσουμε καταρχήν για ποιους χρησιμοποιεί τη λέξη οεσπόται ο Ιωάννης Μαυρόπους. Την απάντηση μας δίνει ένα άλλο επίγραμμα του με λήμμα Έν ττ/μνήμγ} των αγίων Σεργίον και Βάκχον, δτε και δώρα επεμψεν 24. Το επίγραμμα αναφέρεται στις δωρεές κάποιου αυτοκράτορα την ημέρα της εορτής των αγίων Σεργίου και Βάκχου στο ναό τους στην Κωνσταντινούπολη, επί των ημερών του Μαυρόποδος. Το λήμμα του επιγράμματος αναφέρει επεμψεν (δηλαδή ο αυτοκράτορας), αλλά στη συνέχεια γίνεται λόγος για δεσπότες και βασιλείς που από παλιά έως τις ημέρες του Μαυρόποδος συνδέονται με το ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Με αφορμή την αποστολή των αυτοκρατορικών δώρων στο ναό, ο Μαυρόπους δίνει μια σημαντικότατη πληροφορία για την ίδρυση του. Οι πρώτοι εννέα στίχοι του επιγράμματος έχουν ως εξής: Οί γειτονοϋντες μάρτνρες τοις δεσπόταις ως γείτονας στέργονσι τονς εν γειτόνων, φιλοβασιλεϊς εκ μακρών οντες χρόνων, και σνμφοράς έλυσαν αντοϊς πολλάκις, 5 άφαρπάσαντες εξ ολέθρων εσχάτων εφ οίς παρ 1 αντών ενρον άντιμισθίαν τον πανσέβαστον τούτον οίκον ενθάδε, δς ευπρεπής μεν εσύ δόξα τω κράτει, πάλει δε κόσμος, τοις δ' άνακτόροις φνλαξ. Ο Μαυρόπους στους παραπάνω στίχους αναφέρει ότι οι δεσπόται έκτισαν το ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου δίπλα στο Ιερό Παλάτι της Κωνσταντινούπολης, επειδή οι άγιοι τους έσωσαν από βέβαιο χαμό και ότι ο ναός αυτός είναι ταυτόχρονα δόξα του κράτους, κόσμημα της πόλης και φύλακας των ανακτόρων. Επειδή οι ιδρυτές του ναού δεν είναι άλλοι από τον Ιουστινιανό και τη Θεοδώρα, όπως άλλωστε μαρτυρούν τα μονογράμματα τους στα κιονόκρανα και η ανάγλυφη έμμετρη αφιερωτική επιγραφή στη στεφάνη του τρούλου του ναού 25, η σωτηρία τους εξ ολέθρων εσχάτων πρέπει να υπαινίσσεται τη στάση του Νίκα που έγινε τον Ιανουάριο του έτους Η αναξιοποίητη αυτή μαρτυρία του Μαυρόποδος από την έως τώρα έρευνα, μολονότι είναι μεταγενέστερη, παραμένει ωστόσο η μοναδική που δίνει ως terminus post quem τη στάση του Νίκα για την ίδρυση του ναού των Αγίων Σεργίου και Βάκχου από τον Ιουστινιανό. Η μαρτυρία αυτή μεταθέτει μάλιστα το terminus post quem από το έτος 527, που έδιναν τα μονογράμματα των ιδρυτών και η αφιερωτική επιγραφή, στο έτος Σε αυτό το επίγραμμα, λοιπόν, οι ιδρυτές του ναού Ιουστινιανός και Θεοδώρα, δηλαδή ένα αυτοκρατορικό ζεύγος, οι μεταγενέστεροι αυτοκράτορες που ευεργετήθηκαν κατά καιρούς από Byzantium Matures. Choices, Sensitivities, and Modes of Expression (Eleventh to Fifteenth Centuries) (επιμ. Christine Angelidi), Αθήνα 2004, V. Laurent, Le corpus des sceaux de l'empire byzantin, V.2: L'église, Παρίσι 1965, , αριθ από το όνομα του αρχαγγέλου σώζεται μόνο το γράμμα χ ([Μ(ι)χ(αήλ) Α(ρ)]χ(άγγελος). 24 Iohannis Euchaitorum Metropolitae (υποσημ. 1), επίγραμμα αριθ. 56, Βλ. G. Mercati, Sulla tradizione manoscritta dell'iscrizione nel fregio dei SS. Sergio e Bacco a Constantinopoli, Collectanea Byzantina, Π, Ρώμη 1970, Για τη στάση του Νίκα βλ. J.B. Bury, The Nika Riot, JHS17 (1897), Ο Mango, Saints Sergius and Bacchus at Constantinople, ό.π. (υποσημ. 17), , έχει τοποθετήσει με άλλα στοιχεία την ίδρυση του ναού στο διάστημα Βλ. επίσης ο ίδιος, Sts Sergius and Bacchus Once Again, ό.π. (υποσημ. 17), , όπου και οι παλαιότερες ή διαφορετικές απόψεις για τη χρονολόγηση του ναού. 331

6 Ο Ι. ΜΑΥΡΟΠΟΥΣ ΚΑΙ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ κείται για τον Μιχαήλ Ζ' Δούκα και τον Ρωμανό Δ' Διογένη, που είναι οι μόνοι άρρενες συμβασιλείς την περίοδο που έζησε ο Ιωάννης Μαυρόπους. Όμως, την περίοδο της συμβασιλείας των παραπάνω αυτοκρατόρων ( ) ο Μαυρόπους βρισκόταν ακόμη στα Ευχάιτα και, τόσο η παραγγελία του επιγράμματος για την παράσταση στο Σωσθένιο, όσο και το επίγραμμα το οποίο αναφέρεται στην αποστολή των αυτοκρατορικών δώρων στο ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, προϋποθέτουν την παρουσία του στην Κωνσταντινούπολη. Αλλωστε, αποδείχθηκε σαφώς παραπάνω ότι ως δεσπόται στο δεύτερο επίγραμμα αναφέρονται ο Ιουστινιανός και η Θεοδώρα. Επιπλέον, εάν ο Μαυρόπους αναφερόταν στους δύο αυτούς άρρενες συμβασιλείς, στο λήμμα αυτού του επιγράμματος θα έλεγε έπεμψαν και όχι επεμψεν, πράγμα που θέτει υπό αμφισβήτηση τον έναν από τους δύο συναυτοκράτορες. Ο Α. Καρπόζηλος 34, στηριζόμενος στη λέξη δεσπόται, θεώρησε αρχικά ότι το επίγραμμα Εις την εν τω Σωσθενίφ εικόνα αναφέρεται στον Κωνσταντίνο Μονομάχο και στην αυγούστα Ζωή. Ο Kazdhan 35 αντίθετα παρατήρησε ότι δεν πρόκειται γι' αυτούς, καθώς ο Ιωάννης Μαυρόπους αναφέρεται με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο στον Μονομάχο, τη Ζωή και τη Θεοδώρα. Είτε ονομάζει τον Μονομάχο ήλιο, τη Ζωή σελήνη και τη Θεοδώρα λαμπρό άστρο είτε παραλληλίζει τη συμβασιλεία τους με την αγία Τριάδα. Επειδή κανένα από τα δύο παραπάνω ρητορικά σχήματα (μεταφορές, παρομοιώσεις) δεν υπάρχει στο επίγραμμα που μας απασχολεί, θεώρησε ότι οι δεσπότες του επιγράμματος δεν πρέπει να είναι τα τρία παραπάνω πρόσωπα. Αποκλείοντας λοιπόν, σύμφωνα με τον Kazdhan, τους αυτοκράτορες Κωνσταντίνο Μονομάχο, Ζωή και Θεοδώρα, παραμένουν ως υποψήφιοι οι ακόλουθοι αυτοκράτορες ή δεσπόται: ο Μιχαήλ Δ Καλαφάτης και η Ζωή, ο Μιχαήλ Ζ' Δούκας και η Μαρία της Αλανίας, ο Νικηφόρος Βοτανειάτης και η Μαρία της Αλανίας. Από τους παραπάνω αυτοκράτορες ο Μιχαήλ Ζ' Δούκας αναδεικνύεται ως ο επικρατέστερος υποψήφιος, καθώς τα ακόλουθα σωζόμενα έργα τέχνης μαρτυρούν την ιδιαίτερη σχέση του με το συνώνυμο του αρχάγγελο. Στη μικρογραφία στο φ. 2ν του χρυσοστομικού κώδικα Εικ. 3. Μικρογραφία με τον Μιχαήλ Ζ'Δούκα, τον αρχάγγελο Μιχαήλ και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Κώδικας Coislin 79, φ. 2ν ( ). Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη. Coislin 79 στην Εθνική Βιβλιοθήκη του Παρισιού εικονίζεται ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Ζ Δούκας με τον αρχάγγελο Μιχαήλ και τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, τα έργα του οποίου περιλαμβάνονται στο χειρόγραφο (Εικ. 3) 36. Οι δύο πρώτοι στίχοι του επιγράμματος που αναγράφεται πάνω από τη μικρογραφία διαδηλώνουν την ιδιαίτερη σχέση του αρχαγγέλου Μιχαήλ με το συνώνυμο του αυτοκράτορα: Έγώ μεν ειμί σος φνλαξ στεφηφόρε, ώς εγνως αυτόν πραγμάτων τάς εκβάσεις 31. Όπως έχει υποστηριχθεί, το χειρόγραφο προοριζόταν αρχικά για τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Ζ Δούκα αλλά μετά την 3 Καρπόζηλος, Συμβολή, Kazhdan, Some Problems, Π, ό.π., ,374. Ας σημειωθεί ότι στο τελευταίο του δημοσίευμα ο Karpozilos (The Biography, ό.π., 60) δεν συμπεριλαμβάνει αυτό το επίγραμμα στην ομάδα των επιγραμμάτων που αναφέρονται με βεβαιότητα στον Κωνσταντίνο Μονομάχο, τη Ζωή και τη Θεοδώρα. 36 Για τον κώδικα βλ. Omont, Fac-similés (υποσημ. 28), 33-34, πίν. LXIV. Spatharakis, The Portrait, Omont, ό.π., 34. Spatharakis, The Portrait,

7 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ Εικ. 4. Πλακίδιο από σμάλτο με τη μορφή του αρχαγγέλου Μιχαήλ ( ). Τρίπτυχο του Khakhuli, Τιφλίδα, Κρατικό Μουσείο Καλών Τεχνών. καθαίρεση του δόθηκε στον επόμενο αυτοκράτορα Νικηφόρο Βοτανειάτη. Οι τέσσερις μικρογραφίες του χειρογράφου με τη μορφή του προηγούμενου αυτοκράτορα δεν αντικαταστάθηκαν. Κρίθηκε αρκετό να αλλαχθούν οι επιγραφές και να αλλοιωθούν τα χαρακτηριστικά του προσώπου του Μιχαήλ Δούκα, για να μεταμορφωθεί σε Νικηφόρο Βοτανειάτη 38, με αποτέλεσμα, εκτός των άλλων, ο αρχάγγελος Μιχαήλ να φέρεται πλέον στη μικρογραφία ως φύλακας και προστάτης του νέου αυτοκράτορα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο σφετεριστής Βοτανειάτης κατά την πορεία του προς την Κωνσταντινούπολη τον Μάρτιο του 1078, με σκοπό την κα- I. Spatharakis, Portrait Falsifications in Byzantine Illuminated Manuscripts, XVe CIEB, Actes, Β, Αθήνα 1981, , εικ Η πληροφορία παραδίδεται από τον Μιχαήλ Ατταλειάτη, ο οποίος αφηγείται ότι ο Νικηφόρος Βοτανειάτης τοποθέτησε επικεφαλής του στρατού του λάβαρο με τη μορφή του αρχαγγέλου Μιχαήλ, την εις αυτόν πίστιν τοϋ βασιλεύοντος (δηλ. του Βοτανειάτη) στερράν και άκλόνητον ύπεμφαίνοντος, και την χάριν òiòóναι θανμασίαν εξ έργων παραοεικννοντος (Μιχαήλ Ατταλειάτης, Ιστορία (έκδ. I. Bekker), Βόννη 1853, ). Η παραπάνω αιθαίρεση του αυτοκράτορα, είχε ήδη υιοθετήσει ως έμβλημα του τον αρχάγγελο Μιχαήλ 39, προστάτη του Μιχαήλ Ζ Δούκα. Ένα δεύτερο έργο που υποδηλώνει την ιδιαίτερη σχέση του αυτοκράτορα Μιχαήλ με το συνώνυμο του αρχάγγελο είναι το πλακίδιο από σμάλτο με τη μορφή του αρχαγγέλου Μιχαήλ που κοσμεί το τρίπτυχο του Khakhuli (Εικ. 4) 40. Ο αρχάγγελος εικονίζεται προς τα δεξιά να κρατεί ένα στέμμα, από το σχήμα του οποίου συμπεραίνεται ότι προοριζόταν για ανδρική μορφή. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ο αρχάγγελος Μιχαήλ προσφέρει το στέμμα στο συνώνυμο του αυτοκράτορα Μιχαήλ Ζ Δούκα και ότι το πλακίδιο προέρχεται, όπως και άλλα πέντε ακόμη, από ένα στέμμα που αποσυναρμολογήθηκε για να τοποθετηθούν τα σμάλτα του στο τρίπτυχο του Khakhuli 41. Τα έργα που αναφέρθηκαν προηγουμένως δείχνουν τους τρόπους με τους οποίους αξιοποιήθηκε εικαστικά η ιδιαίτερη σχέση του αυτοκράτορα Μιχαήλ Ζ Δούκα με το συνώνυμο προστάτη και φύλακα του αρχάγγελο Μιχαήλ. Πιθανότατα λοιπόν οι δεσπότες που έκαναν τις δωρεές στη μονή του Σωσθενίου και τους οποίους απεικόνισαν οι μοναχοί να στέφονται από τον Χριστό ήταν ο Μιχαήλ Ζ' Δούκας και η Μαρία της Αλανίας. Το ότι οι πλούσιες και πολλές δωρεές τους είχαν ως αποδέκτη το ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στο Σωσθένιο και όχι κάποιο άλλο εκκλησιαστικό ίδρυμα αφιερωμένο στον ίδιο αρχάγγελο οφείλεται στο ότι ο ναός ήταν συνδεδεμένος, σχεδόν από την ίδρυση του, με την αυτοκρατορική εξουσία. Εφόσον η παραπάνω πρόταση ευσταθεί, απομένει να εξετάσουμε πώς θα μπορούσε να είχε αποδοθεί η παράσταση της στέψης του Μιχαήλ Ζ Δούκα και της Μαρίας της Αλανίας στο ναό του Σωσθενίου που περιγράφει ο Μαυρόπους. Στην απόπειρα αναπαράστασης της σύνθεσης συνεπικουρεί το περιεχόμενο του επιγράμματος που εξετάζουμε, σε συνδυασμό με τις δύο σωζόμενες παραστάσεις στέψης-ευλογίας του Μιχαήλ Ζ Δούκα και της Μαρίας της Αλανίας από τον Χριστό και τα τιολόγηση του Ατταλειάτη εντάσσεται στη γενικότερη τάση του να αποδοθεί η άνοδος του Βοτανειάτη στο θρόνο σε θεϊκή παρέμβαση, βλ. Η. Hunger, Die hochsprachliche profane Literatur der Byzantiner, Μόναχο 1978, τ. 1,383, Βλ. L. Khusivadze, Medieval Cloisonne Enamels at Georgian State Museum of Fine Arts, Τυφλίδα 1984, αριθ. 58,53. T. Papamastorakis, Re-deconstructing the Khakhuli Triptych, ΔΧΑΕ ΚΓ (2002), , ιδιαιτ Papamastorakis, ό.π., , εικ

8 Ο Ι. ΜΑΥΡΟΠΟΥΣ ΚΑΙ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ Εικ. 5. Πλακίδιο από σμάλτο με τη στέψη τον Μιχαήλ Ζ' Δούκα και της Μαρίας της Αλανίας ( ). Τρίπτυχο του Khakhuli, Τιφλίδα, Κρατικό Μουσείο Καλών Τεχνών. Εικ. 6. Μικρογραφία με την παράσταση της στέψης-ευλογίας τον Μιχαήλ Ζ Δούκα και της Μαρίας της Αλανίας. Κώδικας Coislin 79, φ. 1ν ( ). Παρίσι, Εθνική Βιβλιοθήκη. αντίστοιχα επιγράμματα που τις συνοδεύουν. Η στέψη του παραπάνω αυτοκρατορικού ζεύγους εικονίζεται σε ένα πλακίδιο από σμάλτο (διαστ. 7,4x7,2 εκ.), το οποίο έχει συμπεριληφθεί στη διακόσμηση του τριπτύχου του Khakhuli και στη μικρογραφία του φ. 1ν του κώδικα Coislin 79, ο οποίος, όπως έχει ήδη αναφερθεί, γράφτηκε και διακοσμήθηκε με αρχικό προορισμό να δοθεί ως δώρο στον Μιχαήλ. Στο πλακίδιο από σμάλτο που κοσμεί το τρίπτυχο του Khakhuli (Εικ. 5), ο Χριστός, ημίσωμος και μέσα σε δόξα στο άνω μέρος της σύνθεσης, ακουμπά τα χέρια του στα στέμματα των δύο αυτοκρατορικών μορφών που στέκονται πάνω σε υποπόδια, όρθιες, ολόσωμες και μετωπικές. Φορούν αυτοκρατορική ενδυμασία και κρατούν ο μεν Μιχαήλ λάβαρο και κλειστό ειλητάριο, η δε Μαρία σκήπτρο. Ο Χριστός έχει στραμμένο το βλέμμα του προς τον Μιχαήλ που βρίσκεται στα δεξιά του. Ανάμεσα στις δύο αυτοκρατορικές μορφές υπάρχει το μονόστιχο επίγραμμα: Στέφω Μιχαήλ συν Μαριάμ χερσίμον. Το πλακίδιο αυτό, μαζί με άλλα τέσσερα σμάλτα που έχουν επίσης τοποθετηθεί στο τρίπτυχο του Khakhuli, προέρχεται από ένα έργο τέχνης, πιθανότατα ένα στέμμα, που φιλοτεχνήθηκε στο διάστημα και στάλθηκε ως δώρο στη Γεωργία, πατρίδα της Μαρίας 42. Με παρόμοιο τρόπο αποδίδεται και η παράσταση της στέψης-ευλογίας του Μιχαήλ και της Μαρίας στη μικρογραφία του κώδικα Coislin 79, φ. 1ν, με τη διαφορά ότι η ημίσωμη μορφή του Χριστού δεν προβάλλει μέσα από δόξα αλλά κατευθείαν από το χρυσό βάθος, ενώ ο αυτοκράτορας κρατεί ακακία αντί για ειλητάριο (Εικ. 6). Το αυτοκρατορικό ζεύγος στέκεται σε αυστηρά μετωπική στάση, ακίνητο και ανέκφραστο πάνω στο χρυσό βάθος, σε αντίθεση με την έντονη κίνηση του ημίσωμου Χριστού στο πάνω μέρος της σύνθεσης. Έχει διατυπωθεί η άποψη ότι εδώ η κίνηση του Χριστού υπαινίσσεται την ανθρώπινη φύση του, ενώ η ακινησία των αυτοκρατορικών μορφών τονίζει την ιερότητα τους 43. Πάνω από τη μικρογραφία αναγράφεται το δίστιχο 42 Για την αποκατάσταση του στέμματος βλ. Papamastorakis, ό.π., , εικ Η. Maguire, Style and Ideology in Byzantine Imperial Art, Gesta 28 (1989), j j j

9 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ Η παράσταση που περιγράφει το επίγραμμα: Εις την εν τω Σωσθενίω εικόνα θα πρέπει να ήταν μνημειακή και, έχοντας αποδοθεί εντέχνως πιθανότατα σε τοιχογραφία ή ψηφιδωτό, θα κοσμούσε κάποιον από τους τοίχους του ναού της μονής του Αρχαγγέλου Μιχαήλ τον Σωσθενίτον. Οι μοναχοί για να τιμήσουν τους ευεργέτες L he eleventh-century poet and Metropolitan of Euchaita, Ioannes Mauropous, describes in his epigram with lemma 'In the image at Sosthenion' a representation of Christ crowning emperors. The content of the epigram (emperors, monastery, commissioners of the representation, reasons for the commission) permits us to suggest that it was commissioned from Mauropous by the monks of the monastery of Archangel Michael at Sosthenion in order to accompany the representation. The epigram plays a dual role: it functions at once as a metrical dedicatory inscription and as an hermeneutic scholium of the representation. In the historical and literary sources, the church of Archangel Michael is defined topographically sometimes by the name of the locality in which it stood, that is 'in Sosthenion', and sometimes by the name of the wider region in which Sosthenion is located, that is of Anaplous, on the European side of the Bosporos. The earliest eukterion, which certainly existed prior to the year 451, was considered to be a foundation of Constantine the Great and adjacent to it was built, after the year 465, a palace for Emperor Leo. The church was re-founded by Justinian during the interval , was repaired by Basil I the Macedonian and was converted into a monastery by Basil II. The last drafted its rule (typikon), which was abolished by Isaac Angelos. As an imperial foundation, it received in the time of Mauropous the imperial donations mentioned in the epigram. The epigram that the monks of the monastery in Sosthenion commissioned from Mauropous, in order to accompany the representation of the symbolic coronation of the emperorsτους, φρόντισαν όχι μόνο να τους απεικονίσουν σε όλο τους το μεγαλείο, αλλά και να παραγγείλουν ένα επίγραμμα σε μια σπουδαία προσωπικότητα του 11ου αιώνα, τον Ιωάννη Μαυρόποδα, για να συνοδεύσει τις δύο αυτοκρατορικές μορφές, εξυμνώντας τις ευεργεσίες τους και εξηγώντας τους λόγους της απεικόνισης τους. Georgios Tsantilas IOANNES MAUROPOUS AND THE DEPICTION OF THE EMPERORS IN THE CHURCH OF ARCHANGEL MICHAEL AT SOSTHENION, IN THE ELEVENTH CENTURY patrons, must have been composed in the period when Mauropous was in Constantinople, that is either in the reign of Michael IV and Zoe ( ) or in the joint reign of Constantine Monomachos and Zoe with Theodora ( ), or in the reign of Michael VII Doukas and Maria of Alania ( ) or of Nikephoros Botaneiates and Maria of Alania ( ). Surviving works of art reveal the special relationship between Michael VII Doukas and his namesake archangel, and enhance him as the most likely candidate patron of the monastery of Archangel Michael at Sosthenion. The content of the epigram combined with the surviving representations of the coronation-blessing of Michael VII Doukas and Maria of Alania by Christ, and the epigrams that accompany these, help us to reconstruct the composition in the monastery of Archangel Michael at Sosthenion. In the representation (wall-painting or mosaic) which was created on the initiative of the monks, the emperors will have been portrayed standing, full-bodied and in frontal pose, holding the insignia of their power. Christ, most probably half-bodied, will have been depicted in the upper part of the composition, between the imperial couple. With his outstretched hands he will have touched the crowns of the two imperial figures, crowning them directly, without the intervention of other sacred persons, saints or angels. Surviving works of art support, in their turn, the hypothesis that the epigram commissioned from Mauropous had been written either between the two imperial figures or around them or on one side of the representation that it describes and interprets. 338

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001 Βυζαντινά Σύμμεικτα Τομ. 14, 2001 Αναζητώντας την εικόνα του Ελκομένου της Μονεμβασίας. Το χαμένο παλλάδιο της πόλης και η επίδρασή του στα υστεροβυζαντινά μνημεία του νότιου ελλαδικού χώρου ΦΩΣΚΟΛΟΥ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ Αναστασία Τούρτα Επίτιμη Διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Ο Αλέξανδρος νικά τον Δαρείο. Εικονογραφημένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά

Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης. Ελληνικά 1 Κείμενο Αγίου Νικολάου της Στέγης Ελληνικά 2 Ο Άγιος Νικόλαος της Στέγης Πήρε το όνομα του μετά την προσθήκη της δεύτερης Στέγης του ναού τον 13ον αιώνα, για την προστασία του από τα χιόνα και τη βροχή.

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ Ἀναπάντεχες λεπτομέρειες γιὰ τὸν βίο καὶ τὴν πολιτεία τοῦ Ἰωάννη Λάσκαρη μᾶς εἶναι γνωστὲς ἀπὸ μιὰ σειρὰ ἐγγράφων (ποὺ ἀνακάλυψε στὰ κρατικὰ ἀρχεῖα

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας

Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό μνημείο της Αθήνας ΥΠΟΥΡΓΕΊΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΎ ΓΕΝΙΚΉ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΉΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΉΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΆΣ ΔΙΕΎΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΊΩΝ/ΤΜΉΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΆΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΊΑΣ Αναζητώντας το Δέντρο της Ζωής σ ένα βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ

Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου. Τμήμα: Β 2. Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ Σχολείο: Λύκειο Αυλωναρίου Τμήμα: Β 2 Θέμα: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: Γιάννης Περιβολάρης Χριστίνα Μπενάκη Γιώργος Ρέτσας Στέλλα Φάσο Μαρία Τάλο Παναγιώτης Παναγιώτου Μαρία Σταμέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος

ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ. Γιώργος Κωστόπουλος ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΤΑΥΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟ ΚΑΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΛΕΙΨΑΝΟΘΗΚΗ Γιώργος Κωστόπουλος Ένα από τα πιο διακριτά σημεία του εκτεταμένου αρχαιολογικού χώρου της αρχαίας Χερσονήσου βυζαντινής Χερσώνος, που

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

2007 Classical Greek. Intermediate 2 Translation. Finalised Marking Instructions

2007 Classical Greek. Intermediate 2 Translation. Finalised Marking Instructions 2007 Classical Greek Intermediate 2 Translation Finalised Marking Instructions Scottish Qualifications Authority 2007 The information in this publication may be reproduced to support SQA qualifications

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά

- 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 1 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ελληνικά - 2 - Ο Ναός του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι (Πλατανιστάσα) Ο ναός κάποτε ήταν μέρος του μοναστηριού, αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό,

Διαβάστε περισσότερα

3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης

3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης 3 ος Παγκύπριος Διαγωνισμός Εικαστικών Τεχνών Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης Σύγχρονη Συνάντηση με την Παράδοση Ομαδική Εργασία Μνημειακού Χαρακτήρα Ομάδα 1 Γυμνάσιο Χρησιμοποιώντας την παραδοσιακή ξυλογλυπτική,

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΕΝΑΝ ΕΥΓΕΝΗ ΣΚΟΠΟ

ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΕΝΑΝ ΕΥΓΕΝΗ ΣΚΟΠΟ Οικουµενικόν Πατριαρχείον Ορθόδοξος Μητρόπολις Βελγίου Εξαρχία Κάτω Χωρών και Λουξεµβούργου ΣΤΗΡΙΞΤΕ ΕΝΑΝ ΕΥΓΕΝΗ ΣΚΟΠΟ ΑΓΟΡΑ ΟΡΘΟΔΟΞΟY ΝΑΟY ΣΤΟ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ Η Ορθόδοξος Μητρόπολις Βελγίου και Εξαρχία Κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ

Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου ΚΕΡΚΥΡΑ Μάριος Χειμαριός Μάριος Χειμαριός, Κέρκυρα, Ιερός Ναός Αγίων Ιάσωνος και Σωσιπάτρου (Αρχιτεκτονική/ Ιστορία ) www.24grammata.com1 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο Ιερό του Ολυμπίου Διός και τα Παριλίσσια Ιερά

Ακολούθησέ με... στο Ιερό του Ολυμπίου Διός και τα Παριλίσσια Ιερά Ακολούθησέ με... στο Ιερό του Ολυμπίου Διός και τα Παριλίσσια Ιερά Ακολούθησέ με... στο Ιερό του Ολυμπίου Διός και τα Παριλίσσια Ιερά ΣΤΑΔΙΟ ΖΑΠΠΕΙΟ 2 ΙΕΡΟΟΛΥΜΠΙΟΥΔΙΟΣΚΑΤΒΑΛΑΝΕΙΟΤΡΟΛΥΜΠΙΑΓΗΤΟΖΠΥΛΗΑΔΡΙΑΝΟΥΜΠΕΠΙΔΕΛΦΙΝΙΩΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΒΕΑΤΟΔΕΥΚΑΛΙΩΝΑΣΥΖΠΥΡΡΑΠΟΡΘΗΣΕΑΣΧΡΥΣΕΛΕΦΑΝΤΙΝΟΑΓΑΛΜΑΙΛΙΣΣΟΣΟΡΑΣΤΥΠΟΚΕΚΙΟΝΕΣΙΡΙΚΕΤΗΡΙΑΚΛΑΔΟΣΥΒΟΤΕΜΕΝΟΣΑΝΤΑΨΙΔΑΜΕΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣΩΚΕΒΑΛΕΡΙΑΝΟΣΓΑΔΕΛΦΙΝΙΟΣΑΠΟΛΛΩΝΑΣΜοτΕιΝΟΜΙΝΩΤΑΥΡΟΣΤΥΡΚΡΟΝΟΣΗΡΕΑΠΥΡΝΕΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΝΕς Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015

ΝΕΝΕς Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΝΕΝΕς Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 Τεύχος Πρώτο Χειμώνας 2015 Γιορτάσαμε Τα Χριστούγεννα... Στις 17 & 19 Δεκεμβρίου, γιορτάσαμε Τα Χριστούγεννα στο Ελληνικό Σχολείο. οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

Μονή Χριστού Φιλανθρώπου

Μονή Χριστού Φιλανθρώπου Για παραπομπή : Stankovic Vlada,, 2008, Περίληψη : Η κομνήνεια μονή του Χριστού Φιλανθρώπου χτίστηκε από την Ειρήνη Δούκαινα, σύζυγο του αυτοκράτορα Αλεξίου Α Κομνηνού στα τέλη του 11ου ή στις αρχές του

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Σύντομο ιστορικό Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Παραλιμνίου Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου διαδέχθηκε το 19 ο αιώνα ένα παλαιότερο βυζαντινό ναό. Βρίσκεται στο κέντρο του

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Β1

Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ ΤΑΞΗ Β1 Η ΜΟΝΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ (Καριγέ Τζαμί) ΣΤΕΛΙΟΣ ΓΟΥΝΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 3o ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΤΑΞΗ Β1 Η Mονή της Χώρας-Γενικά Μερικά από τα καλύτερα δείγματα των ψηφιδωτών της βυζαντινής τέχνης διατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΛΙΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ Στην πόλη της Έδεσσας, δίπλα στο μητροπολιτικό μέγαρο, σώζεται, με πολλές μεταγενέστερες επεμβάσεις, που αλλοίωσαν την αρχική του μορφή, ο παλιός

Διαβάστε περισσότερα

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr

Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Βοιωτικός Ορχομενός και Μονή της Παναγίας Σκριπού Πανόραμα Ταξιδιωτικές Σημειώσεις apan.gr Στα βαμβακοχώραφα της Κωπαΐδας (12 χλμ ΒΑ της Λιβαδειάς), υπάρχει ένας τόπος κατοικημένος από τα προϊστορικά χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΑ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Από την εποχή του εσποτάτου της Ηπείρου στα Βυζαντινά χρόνια στο νησί των Ιωαννίνων δημιουργήθηκαν Μονές και Ησυχαστήρια, που με την πάροδο του χρόνου η φήμη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Εκκλησίες και εξωκλήσια Καρπασίας

Εκκλησίες και εξωκλήσια Καρπασίας Εκκλησίες και εξωκλήσια Καρπασίας Άγιος Θύρσος, Άγιος Φίλων, Απόστολος Ανδρέας από ναό Αγίας Τριάδας Ριζοκαρπάσου Εκκλησίες Αφέντρικας Χάρτης Leonida Attar (1542) Τουρκοκύπριοι και Τούρκοι στην Καρπασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 24 (2014) XX-XX

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 24 (2014) XX-XX D. Krallis, Michael Attaleiates and the Politics of Imperial Decline in Eleventh Century Byzantium [Medieval and Renaissance Texts and Studies 422, Medieval Confluences Series 2], Tempe, Arizona 2012,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από:

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αρχαία Πόλη: Βρίσκεται: Ταυτίζεται με: Κατοικείται από: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΛΕΠΑΚΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΣ ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΓΙΑΡΙΚΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΚΙΚΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΦΗΡΑΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΖΕΡΒΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΥΛΗ ΑΚΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ ΑΝΤΥΠΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο

Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Νοέµβριος 12 2014 13:20 Αµφίπολη: Βρέθηκε σκελετός σε τάφο κάτω από τον τρίτο θάλαµο Τι ανακοίνωσε το υπουργείο Πολιτισµού για τις ανασκαφικές εργασίες στον τάφο της Αµφίπολης. Τι έδειξαν οι ανασκαφές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ.

ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΨΗΦΙΔΩΤΑ ΚΑΙ Η ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ. ΠΟΜΠΗΪΑ : ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ ΔΡΟΣΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΡΥΣΗ ΛΕΚΑΝΗ Ψηφιδωτό του 2ου στυλ Το μωσαϊκό αυτό προέρχεται από την ομώνυμη οικία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια

Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια Ηγούμενος Χρυσορρογατίσσης Διονύσιος Ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΤΗΜΑΤΟΥ Διόρθωση ανακρίβειας που προήλθε από παρεξήγηση Αφορμή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου υπήρξε η ανακρίβεια που αναφέρεται στο βιβλίο της Μαρίνας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα Δημήτρης Σπυρόπουλος Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα http://www.lefkiselida.gr Αυτό το κείμενο που δημοσιεύεται από τις εκδόσεις «Λευκή σελίδα», προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν ΤΗΣ Ε ΚΑΙ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ «ΑΘΗΝΑ» ΘΕΜΑ: ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΤ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΛΕΝΗ ΓΕΡΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΑΚΑ ΗΜΗΤΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ E. N. Τσιγαρίδας, 'Ερευνες στους ναούς της Καστοριάς 379 ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΥΣ ΝΑΟΥΣ ΤΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Στη διάρκεια των υπηρεσιακών μεταβάσεών μου στην Καστοριά, την περίοδο κυρίως 1970-1975 και συμπληρωματικά την

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Potential Dividers. 46 minutes. 46 marks. Page 1 of 11

Potential Dividers. 46 minutes. 46 marks. Page 1 of 11 Potential Dividers 46 minutes 46 marks Page 1 of 11 Q1. In the circuit shown in the figure below, the battery, of negligible internal resistance, has an emf of 30 V. The pd across the lamp is 6.0 V and

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author.

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. 2012, Γεράσιμος Χρ. Σιάσος / Gerasimos Siasos, All rights reserved. Στοιχεία επικοινωνίας συγγραφέα / Author

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

DESIGNED BY NETINFO PLC

DESIGNED BY NETINFO PLC DESIGNED BY NETINFO PLC Τηλ: 22652090 Φαξ: 22652690 Ο πρόεδρος, τα μέλη και το προσωπικό του Κοινοτικού Συμβουλίου Πλατανιστάσας, σας εύχονται Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2011 Κοπή της βασιλόπιτας από τον

Διαβάστε περισσότερα

Περιοδικό Ἑῶα καὶ Ἑσπέρια

Περιοδικό Ἑῶα καὶ Ἑσπέρια Περιοδικό Ἑῶα καὶ Ἑσπέρια Οι προς δημοσίευση μελέτες υποβάλλονται για έγκριση στη Συντακτική Επιτροπή του περιοδικού σε έντυπη μορφή και σε CD. Η όλη προς έκδοση εργασία δεν είναι δυνατόν να υπερβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου

Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου Bυζαντινοί Ιστορικοί και Χρονογράφοι Ενότητα 10: Λέων Διάκονος: Aπόσπασμα από το έργο του Ἱστορία. Ιωάννης Σκυλίτζης: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση στο Γενικό Ιερατικό Συνέδριο της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοτάμου Ιερά Μονή Αρσανίου, 16 Νοεμβρίου 2013

Εισήγηση στο Γενικό Ιερατικό Συνέδριο της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοτάμου Ιερά Μονή Αρσανίου, 16 Νοεμβρίου 2013 Εισήγηση στο Γενικό Ιερατικό Συνέδριο της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοτάμου Ιερά Μονή Αρσανίου, 16 Νοεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «Αναστηλωτικές εργασίες στον Ιερό Ναό του Αγίου Δημητρίου στόν ὁμώνυμο οἰκισμό

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων

Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Τίτλος: Διδακτική αξιοποίηση εκπαιδευτικών επισκέψεων Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Θεματική περιοχή δραστηριότητας: Θεολογία Δημιουργός παρουσίασης: Ξανθή Αλμπανάκη Επικοινωνία: xalbanaki@gmail.com Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ/ LESSONS ABOUT RESPONSIBILITY Μάθημα 1: Νιώθω υπερήφανος όταν.../ I feel proud when.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΕΡΓΑΜΟΝ Το Πέργαμον ή η Πέργαμος είναι πόλη που από το τέλος του 3ου αιώνα π.χ. αναδείχθηκε σε ένα από

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΙΚΗ AΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ

ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΙΚΗ AΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΙΚΗ 395 μ.χ 1453 μ.χ AΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ Βασιλεύς Βασιλεύων Βασιλέων Βασιλεύσιν ΕΛΛΗΝΟΡΩΜΑΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ 565 μ.χ Το κέντρο διοίκησης είναι το ιερό ανάκτορο στην Κωνσταντινούπολη. ΤΟ ΙΕΡΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη

ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη ΠΕΚ ΚΑΒΑΛΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τετάρτη 12-12-2012 Δρ. Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας μεταξύ σας. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1: Καθίστε σε ομάδες των τεσσάρων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την

ΒΥΖΑΝΤΙΑΚΑ. Στο πρώτο κεφάλαιο (Οι «φανερές» αρμοδιότητες του μυστικού την 396 Βιβλιοκρισίες μάλλον τον επικεφαλής ΕΛΛΗΝΙΚΗ μιας υπηρεσίας ΙΣΤΟΡΙΚΗ (σεκρέτου), ΕΤΑΙΡΕΙΑ στην οποία εργάζονταν «μυστικοί», οι υφιστάμενοι δηλαδή του μυστικού. Για τον μυστογράφο, στο τρίτο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «Αγώνες: δράση και θέαμα» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ Ερευνητική εργασία Da Vinci «ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ» 2º ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 Υπεύθυνοι μαθητές Τζούρι Άρτεμις Σίμος Νίκος Πέτσιος Αναστάσης Σακελλίων Γρηγόρης Υπεύθυνοι καθηγητές: Αδαμάρα Ζούλας

Διαβάστε περισσότερα

EL.VENIZELOU 38 ATHENS 106 79 ΤEL.0030.2103305215-6, www.kritsia.gr FAX 0030.2103305217, Email kritsia@kritsia.gr

EL.VENIZELOU 38 ATHENS 106 79 ΤEL.0030.2103305215-6, www.kritsia.gr FAX 0030.2103305217, Email kritsia@kritsia.gr EL.VENIZELOU 38 ATHENS 106 79 ΤEL.0030.2103305215-6, www.kritsia.gr FAX 0030.2103305217, Email kritsia@kritsia.gr Ρώμη, κάθε Παρασκευή 4 ή 5 μέρες Ρώμη και Βασιλική Αγίου Πέτρου. Διαμονή σε ξενοδοχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19

ΧΡΟΝΙΚΑ ISSN 2241-1577 ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ. ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ΧΡΟΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΟΜΟΥ ΗΜΑΘΙΑΣ ιανουαριοσ - απριλιοσ 2013 ετοσ ΣΤ - αρ. τευχουσ 19 ISSN 2241-1577 Τετραμηνιαία έκδοση της Εταιρείας Μελετών Ιστορίας και Πολιτισμού Ν. Ημαθίας (Ε.Μ.Ι.Π.Η.)

Διαβάστε περισσότερα

3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΛΕ ΤΖΑΜΙ

3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΜΠΛΕ ΤΖΑΜΙ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ Εργασία του μαθητή: ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΜΙΧΑΛΗΣ Το Μπλε τζαμί ή Τζαμί του

Διαβάστε περισσότερα

60 61 62 63 64 65 Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ Σ Υ Ν Τ Η Ρ Η Σ Η Σ Τ Ω Ν Κ Ο Υ Φ Ω Μ Α Τ Ω Ν Ι Ν S T R U C T I N O N S C O N C E R N I N G Τ Η Ε C A S E M E N T S M A I N T E N A N C E Ο τακτικός καθαρισμός των βαμμένων

Διαβάστε περισσότερα