Αναδρομική κλινική και επιδημιολογική μελέτη δερματικών λεμφωμάτων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Αναδρομική κλινική και επιδημιολογική μελέτη δερματικών λεμφωμάτων"

Transcript

1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(5): Αναδρομική κλινική και επιδημιολογική μελέτη δερματικών λεμφωμάτων ΣΚΟΠΟΣ Τα δερματικά λεμφώματα συνιστούν μια ετερογενή ομάδα λεμφοϋπερπλαστικών εξεργασιών, συνήθως χαμηλής κακοήθειας, που απαντούν στο δέρμα και εμφανίζουν μια μεγάλη ποικιλία κλινικών μορφών. Ανάλογα με την προέλευσή τους από Τ- ή Β-λεμφοκύτταρα διακρίνονται σε Τ- και Β-λεμφώματα, αντίστοιχα. Ο πιο κοινός τύπος δερματικών Τ-λεμφωμάτων είναι η σπογγοειδής μυκητίαση, ενώ υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί κλινικοί υπότυποι, αλλά και προστάδια αυτής. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζεται μια αναδρομική, επιδημιολογική μελέτη 53 ασθενών που νοσηλεύτηκαν στη Β Κλινική του Νοσοκομείου «Α. Συγγρός» κατά τα έτη Οι 49 (92,45%) ασθενείς έπασχαν από δερματικό Τ-λέμφωμα και οι 4 (7,55%) από δερματικό Β-λέμφωμα. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Η μελέτη παρουσιάζει τα δημογραφικά, κλινικά, ιστοπαθολογικά και ανοσοϊστοχημικά χαρακτηριστικά των ασθενών, τις θεραπευτικές μεθόδους που εφαρμόστηκαν και την πορεία της νόσου κατά το διάστημα παρακολούθησης των 14 ετών. Αναλύονται στατιστικά τα αποτελέσματα, αξιολογούνται, συγκρίνονται και συζητούνται. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2009, 26(5): Ν. Ζακοπούλου, 1 Χ. Βλαχάκη, 1 Γ. Κοντοχριστόπουλος, 1 Α. Τασσίδου B Δερματολογικό Τμήμα, Νοσοκομείο «Α. Συγγρός», Αθήνα 2 Αιμοπαθολογικό Τμήμα, Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», Αθήνα A retrospective clinicoepidemiological study of cutaneous lymphomas Λέξεις ευρετηρίου Δερματικά λεμφώματα Δερματικό Τ-λέμφωμα Θεραπεία Σπογγοειδής μυκητίαση Σταδιοποίηση Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Τα δερματικά λεμφώματα διακρίνονται σε Τ-κυτταρικής προέλευσης (cutaneous T-cell lymphomas, CTCL) και Β-κυτταρικής προέλευσης (cutaneous B-cell lymphomas, CBCL). 1 Τα CTCL καταλαμβάνουν ποσοστό 65% των δερματικών λεμφωμάτων, τα CBCL ποσοστό 25%, ενώ το 10% περιλαμβάνει σπάνιους υπότυπους της νόσου, σύμφωνα με μια μεγάλη μελέτη των Whittaker et al. 2 Ο πλέον κοινός τύπος των κατά το πλείστον χαμηλής κακοήθειας δερματικών Τ-λεμφωμάτων είναι η σπογγοειδής μυκητίαση (mycosis fungoides, MF). Η MF εισβάλλει συνήθως με επίπεδες ερυθηματoλεπιδώδεις κηλίδες ή πλάκες, που τυπικά εντοπίζονται στις ηλιοπροστατευμένες περιοχές του σώματος, με ή χωρίς κνησμό, με αποτέλεσμα πολλές φορές να είναι δύσκολη έως αδύνατη η κλινική διαφορική διάγνωση από το έκζεμα, τη μυκητίαση, την ψωρίαση κατά πλάκας και άλλες δερματικές παθήσεις. Η νόσος εξελίσσεται αργά στα στάδια των πλακών, οζιδίων, όγκων ή σε γενικευμένη ερυθροδερμία. 3 Η ιστολογική και η ανοσοϊστοχημική μελέτη δειγμάτων δέρματος ασθενών με δερματικά λεμφώματα συμβάλλει σημαντικά στην κατανόηση και την ταξινόμηση των λεμφοϋπερπλαστικών αυτών εξεργασιών, καθώς και στη διαφορική διάγνωσή τους από άλλες φλεγμονώδεις δερματοπάθειες. Σύμφωνα όμως με πρόσφατες μελέτες, αμφισβητείται το κατά πόσον ο ανοσοφαινότυπος των Τ-κυττάρων αποτελεί διαγνωστικό εργαλείο των λεμφικών διηθήσεων. 4 Οι ερευνητές Hudson και Smoller υποστηρίζουν ότι η θετική αναλογία CD4:CD8 κυττάρων σε μια δερματική λεμφική εξεργασία θέτει με ασφάλεια τη διάγνωση της MF. 5 Αντίθετα, σύμφωνα με άλλους ερευνητές, 6,7 κυριαρχία CD4 κυττάρων παρατηρείται και σε άλλες δερματοπάθειες μη νεοπλασματικές, όπως στα φαρμακευτικά εξανθήματα, το πολύμορφο ερύθημα, τον ομαλό λειχήνα, τη λιποειδική νεκροβίωση, το γυροειδές ερύθημα και την εντοπισμένη σκληροδερμία. 6,7 Η πορεία των δερματικών λεμφωμάτων μπορεί να είναι καλοήθης με τελική κατάληξη τη μακρόχρονη ύφεση, στάσιμη με εξάρσεις και υφέσεις ή και προοδευτικά επιδεινούμενη με εξωδερματικές εντοπίσεις της λεμφοϋπερπλαστικής διήθησης στους λεμφαδένες, στο μυελό των οστών και στα εσωτερικά όργανα. 8 Η διάγνωση και η αντιμετώπιση των δερματικών λεμ-

2 648 Ν. Ζακοπούλου και συν φωμάτων αποτελούν πρόκληση για τον κλινικό δερματολόγο. Σκοπός της παρούσας αναδρομικής μελέτης είναι η συνεισφορά στην ελληνική εμπειρία της νόσου, μέσα από την καταγραφή του τρόπου εμφάνισης, της θεραπευτικής ανταπόκρισης και της κλινικής πορείας των δερματικών λεμφωμάτων που αντιμετωπίστηκαν στη Β Δερματολογική Κλινική του Νοσοκομείου «Α. Συγγρός» από το ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Η παρούσα μελέτη είναι αναδρομική, επιδημιολογική, κλινική και ανοσοϊστοχημική. Συμμετείχαν 53 ασθενείς, άνδρες και γυναίκες, που διαγνώστηκαν και θεραπεύτηκαν για δερματικό λέμφωμα κατά τα έτη Η κλινική διάγνωση επιβεβαιωνόταν με ιστολογική εξέταση σε πρώιμες βλάβες ή ακόμη και μετά από πολλαπλές βιοψίες δέρματος. Σε 30 περιπτώσεις ασθενών ελήφθησαν και δείγματα δέρματος για ανοσοϊστοχημική εξέταση (που διενεργήθηκε στο ειδικό εργαστήριο του Νοσοκομείου «Ευαγγελισμός»). Πριν από την έναρξη της αγωγής γινόταν πλήρης αιματολογικός, βιοχημικός, ορολογικός και ανοσολογικός έλεγχος. Επίσης, κλινική εξέταση δέρματος και λεμφαδένων, ακτινογραφία θώρακα, αξονική τομογραφία (CT) άνω και κάτω κοιλίας ή και άλλων ανατομικών θέσεων κατ εκτίμηση. Σε 11 περιπτώσεις έγινε βιοψία μυελού των οστών. Με βάση τον κλινικοεργαστηριακό έλεγχο γινόταν η ΤΝΜΒ κλινική κατάταξη κάθε λεμφώματος και η σταδιοποίηση στα στάδια IA, IIA, IB, IIB, III, IVA και IVB (όπως αναγνωρίζονται από WHO-EORTC και περιγράφονται στους πίνακες 1 και 2). Η θεραπευτική στρατηγική δεν βασιζόταν σε συγκεκριμένο πρωτόκολλο. Κατά την κρίση των θεραπόντων, ανάλογα με το στάδιο της νόσου, δινόταν εξατομικευμένη αγωγή. Γενικά, η θεραπεία περιελάμβανε άλλοτε ένα θεραπευτικό παράγοντα, όπως η ιντερφερόνη, και άλλοτε συνδυασμό παραγόντων: ιντερφερόνη με ασιτρετίνη, PUVA με ιντερφερόνη, χημειοθεραπεία. Περιγραφικά μέτρα χρησιμοποιήθηκαν για την παρουσίαση των δημογραφικών και κλινικών χαρακτηριστικών των ασθενών. Πιο συγκεκριμένα, ο μέσος όρος, η τυπική απόκλιση, η διάμεσος και το εύρος χρησιμοποιήθηκαν για την περιγραφή των συνεχών μεταβλητών, ενώ πίνακες συχνοτήτων χρησιμοποιήθηκαν για τις κατηγορικές μεταβλητές. Η συσχέτιση μεταξύ των κατηγορικών μεταβλητών εξετάστηκε με την εφαρμογή του ελέγχου x 2 [ή του ελέγχου του Fisher (Fisher s exact test), όπου κρίθηκε απαραίτητο]. Όλοι οι έλεγχοι ήταν δίπλευροι και το επίπεδο σημαντικότητας ορίστηκε σε α=0,05. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Ως προς το φύλο, 42 (79,3%) ασθενείς ήταν άρρενες Πίνακας 1. Κατάταξη των CTCL κατά TNMB. Κατηγορία Στάδιο Επεξήγηση T (Tumor) Δερματικές εκδηλώσεις N (Nodes) Λεμφαδένες M (Metastasis to viscera) Εσωτερικές μεταστάσεις B (Blood involvement) Συμμετοχή αίματος T 1 T 2 T 3 T 4 N 0 N 1 N 2 N 3 M 0 M 1 Κηλίδες/πλάκες <10% της επιφάνειας σώματος Κηλίδες/πλάκες >10% της επιφάνειας σώματος Δερματικοί όγκοι Ερυθρόδερμα CTCL: Δερματικό λέμφωμα Τ-κυτταρικής προέλευσης B 0 B 1 Μη ψηλαφητοί λεμφαδένες Ψηλαφητοί λεμφαδένες, ιστολογικά χωρίς προσβολή λεμφώματος Μη ψηλαφητοί αλλά ιστολογικά προσβλημένοι λεμφαδένες (σπάνια διερευνάται) Ψηλαφητοί λεμφαδένες, ιστολογικά προσβλημένοι Χωρίς εσωτερικές μεταστάσεις Με ιστολογικές μεταστάσεις Άτυπα λεμφοκύτταρα στην κυκλοφορία (Sézary cells) 5% των λεμφοκυττάρων Άτυπα λεμφοκύτταρα στην κυκλοφορία (Sézary cells) >5% των λεμφοκυττάρων Πίνακας 2. Συσχέτιση των συστημάτων σταδιοποίησης IA IVB και κατάταξης ΤΝΜΒ των CTCL. Κλινικό στάδιο TNMB στάδιο IA T 1N 0 M 0Β 0 IIB T 2N 0M 0Β 0 IIA T 1 2N 1M 0Β 0 IIB T 3N 0 1M 0Β 0 III T 4N 0 1M 0Β 0 1 IVA T 1 4N 2 3M 0Β 0 1 IVB T 1 4N 0 3M 1Β 0 1 CTCL: Δερματικό λέμφωμα Τ-κυτταρικής προέλευσης και 11 (20,7%) θήλεις (αναλογία αρρένων προς θήλεις 4:1). Το ηλικιακό εύρος των ασθενών κυμαινόταν από έτη, με μέση ηλικία τα 65,2 έτη και διάμεση τα 68,5 έτη. Το 69,8% των ασθενών ήταν ηλικίας >60 ετών (πίν. 3). Με βάση την ιστολογική εξέταση δειγμάτων από βλάβες των ασθενών διαγνώστηκε CTCL σε 49 (92,45%) ασθενείς και CBCL σε 4 (7,55%) ασθενείς (εικ. 1). Σύμφωνα με την κατάταξη WHO-EOPRTC, από τα 49 περιστατικά δερματικών Τ-λεμφωμάτων, 69,8% ήταν MF,

3 Αναδρομική κλινική και επιδημιολογική μελέτη δερματικών λεμφωμάτων 649 Πίνακας 3. Δημογραφικά χαρακτηριστικά δείγματος. Γένος Θήλυ n% 42 (79,3%) Άρρεν n% 11 (20,8%) Hλικία (έτη) Mean±SD 65,2 ±16,6 Median (range) 68,5 (17,0 90,0) Ηλικιακές ομάδες (έτη) <30 n (%) 5 (9,4%) n (%) 2 (3,8%) n (%) 9 (17%) n (%) 31 (58,5%) >81 n (%) 6 (11,3%) Εικόνα 2. Οζίδια θυλακιοτρόπου σπογγοειδούς μυκητίασης. Εικόνα 1. Κατανομή των ασθενών ανάλογα με τον κυτταρικό τύπο του λεμφώματος. 9,4% πρωτοπαθή περιφερικά αδιευκρίνιστα Τ-κυτταρικά λεμφώματα, 11,3% σύνδρομο Sézary, 1,9% λεμφωματοειδής βλατίδωση και 1,9% θυλακιοτρόπος MF. Από τα δερματικά Β-λεμφώματα, ένα ήταν μεγαλοκυτταρικό, αγγειοκεντρικό λέμφωμα από Β-κύτταρα, ένα λέμφωμα τύπου οριακής ζώνης (ΜΑLT), ένα πρωτοπαθές ενδοαγγειακό και ένα οζώδες μεγαλοκυτταρικό Β-λέμφωμα τριχωτού κεφαλής. Η κλινική μορφολογία των βλαβών των CTCL κατά την αρχική εξέταση είχε ως εξής: πλάκες σε 46 (93,8%) ασθενείς, οζίδια σε 11 (22,4%) (εικ. 2), όγκοι σε 6 (12,2%) (εικ. 3), ελκώσεις σε 5 (10,2%) (εικ. 4) και γενικευμένη ερυθροδερμία σε 8 (16,3%). Τέλος, 11 (22,4%) ασθενείς προσήλθαν με διάφορες μη ειδικές δερματικές αλλοιώσεις (εικ. 5). Συνήθως η μορφολογία του εξανθήματος δεν ήταν μονόμορφη, καθώς συνυπήρχαν δύο ή και τρεις τύποι βλαβών (πίν. 4). Αντίθετα, όλα τα CBCL εισέβαλαν με μορφή ερυθηματωδών, σκληρών όγκων. Η κατανομή των βλαβών σε όλα τα δερματικά λεμφώματα της μελέτης ανά ανατομική περιοχή, στην πρώτη προσέλευση, φαίνεται στον πίνακα 5. Εικόνα 3. Στάδιο όγκων (Τ 4) σπογγοειδούς μυκητίασης, σε ασθενή που κατέληξε. Εικόνα 4. Δερματικό λέμφωμα Τ-κυτταρικής προέλευσης (CTCL), με μορφή χρονίας έλκωσης κνήμης. Βασικό σύμπτωμα στην πλειονότητα (77%) των ασθενών με CTCL ήταν ο μέτριος έως σοβαρός κνησμός.

4 650 Ν. Ζακοπούλου και συν Πίνακας 4. Περιγραφή δερματικών βλαβών CTCL. Περιγραφή βλαβών n % Πλάκες 46 93,8 Οζίδια 11 22,4 Όγκοι 6 12,2 Ελκώσεις 5 10,2 Ερυθρόδερμα 8 16,3 Άλλες 11 22,4 CTCL: Δερματικό λέμφωμα Τ-κυτταρικής προέλευσης Πίνακας 5. Κατανομή δερματικών βλαβών λεμφωμάτων. Εικόνα 5. Ομαλά ξανθώματα προσώπου, μη ειδική βλάβη που συνοδεύει δερματικό λέμφωμα Τ-κυτταρικής προέλευσης (CTCL). Υποχώρησαν τελείως στη θεραπεία με bexaroten. Στον περαιτέρω έλεγχο για συστηματικές εντοπίσεις, η CT θώρακα ανέδειξε διάφορα ευρήματα σε ποσοστό 16,4% των ασθενών, η CT κοιλίας στο 28,3% και η CT πυέλου στο 15,1%. Όμως, σε καμιά περίπτωση τα ευρήματα αυτά δεν σχετίζονταν με το λέμφωμα. Ψηλαφητοί λεμφαδένες διαπιστώθηκαν σε 14 ασθενείς, διήθηση όμως από τη νόσο μόνο σε 3 από αυτούς. Η έκταση και η εντόπιση της νόσου στα CTCL τη στιγμή της διάγνωσης σύμφωνα με το σύστημα ΤΝΜΒ (πίν. 1) ήταν: Τ 1: 5 ασθενείς, Τ 2: 28 ασθενείς, Τ 3: 10 ασθενείς, Τ 4: 6 ασθενείς, Ν 0: 36 ασθενείς, Ν 1: 10 ασθενείς, Ν 3: 3 ασθενείς, Β 0: 41 ασθενείς, Β 1: 8 ασθενείς, Μ 0: 48 ασθενείς, Μ 1: 1 ασθενής. Σταδιοποίηση ΙΑ ΙVB (πίν. 2): ΙΑ: 4 (8,2%) ασθενείς, ΙΙΑ: 1 (2%) ασθενής, ΙΒ: 27 (55,1%) ασθενείς, ΙΙΒ: 11 (22,5%) ασθενείς, ΙΙΙ: 4 (8,2%) ασθενείς, IVA: 1 (2%) ασθενής, ΙVB: 1 (2%) ασθενής. Από τα δείγματα για ανοσοϊστοχημική μελέτη δέρματος, που ελήφθησαν σε 30 ασθενείς του συνολικού δείγματος, παρατηρήθηκαν τα εξής: Με βάση τον ανοσοφαινότυπο των κυττάρων 19 ασθενείς εμφάνισαν αναλογία CD4>>>CD8 (4:1). Οι 24 ασθενείς παρουσίαζαν κυτταρικό πληθυσμό που αποτελείτο από μικρού και μεσαίου μεγέθους λεμφοκύτταρα στις λεμφικές διηθήσεις, με άλλοτε άλλου βαθμού ανωμαλίες στο σχήμα (περίγραμμα) του πυρήνα. Οι 4 ασθενείς είχαν κυτταρική σύνθεση με μέσου και μεγάλου μεγέθους κύτταρα. Επιδερμοτροπισμός παρατηρήθηκε σε ποσοστό 50% των ασθενών, με εστιακή παρουσία των κυττάρων σε μεμονωμένες θέσεις και συνύπαρξη λίγων μικροαποστηματίων τύπου Pautrier-Darrier σε 5 περιπτώσεις. Kατανομή δερματικών βλαβών n % Κεφαλή 22 41,5 Κορμός 48 90,6 Άνω άκρα 37 69,8 Κάτω άκρα 40 75,5 Παρουσία ηωσινόφιλων στον κυτταρικό πληθυσμό παρατηρήθηκε σε πέντε περιπτώσεις, σε μικρές έως μέτριες αθροίσεις. Κύτταρα τύπου Sézary στο περιφερικό αίμα, κατά τον ανοσοϊστοχημικό έλεγχο, παρατηρήθηκαν σε 8 ασθενείς. Οι 2 από τους 30 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ανοσοϊστοχημικό έλεγχο εμφάνιζαν περιφερικό λέμφωμα Β-κυτταρικής προέλευσης με παρουσία στον κυτταρικό πληθυσμό πλασματοκυττάρων και πλασματοκυτταροειδών λεμφοκυττάρων. Δείγματα οστεομυελικής βιοψίας ελήφθησαν από 11 ασθενείς του συνολικού δείγματος. Στις 10 περιπτώσεις υπήρχε απουσία διήθησης του μυελού των οστών από νεοπλασματικά κύτταρα λεμφικής προέλευσης, ενώ ένα δείγμα εμφάνιζε διήθηση του μυελού από Β-λεμφοϋπερπλαστική εξεργασία. Η θεραπευτική αγωγή που ακολουθήθηκε συνοψίζεται ως εξής: Περίπου οι μισοί ασθενείς (49,1%) που έπασχαν από CTCL αντιμετωπίστηκαν μόνο με PUVA. Δεύτερη σε συχνότητα εφαρμοζόμενη αγωγή ήταν ο συνδυασμός ιντερφερόνης-α με ασιτρετίνη (30,2%). Κατά τη διάρκεια της συνολικής παρακολούθησης, το 26,4% των ασθενών έλαβε ιντερφερόνη-α, 18,9% χημειοθεραπεία, 17% bexaroten και 11,3% υποβλήθηκαν σε UVB, τοπική αγωγή ή άλλες θεραπευτικές επιλογές. Από τα CBCL, το ένα περιστατικό με μεγαλοκυτταρικό Β-λέμφωμα τριχωτού κεφαλής αντιμετωπίστηκε μόνο με

5 Αναδρομική κλινική και επιδημιολογική μελέτη δερματικών λεμφωμάτων 651 ακτινοθεραπεία Röntgen. Τα υπόλοιπα τρία περιστατικά έλαβαν χημειοθεραπευτικά σχήματα. Στην εικόνα 6 παρουσιάζονται σχηματικά τα μεγέθη των θεραπευτικών επιλογών στο σύνολο των 53 ασθενών με δερματικό λέμφωμα. Πορεία νόσου (εικ. 7): Κατά το χρονικό διάστημα των 13 ετών παρακολούθησης, στους ασθενείς με CTCL παρουσιάστηκε πλήρης ύφεση της νόσου σε 20 (41%) περιστατικά, μερική ύφεση (με την έννοια των ήπιων εξάρσεων και υφέσεων) σε 18 (37%), προοδευτική επιδείνωση σε 4 (8%) και θάνατος σε 4 (8%) ασθενείς. Τρεις ασθενείς δεν επανήλθαν στις τελευταίες επανεξετάσεις. Η συνολική μέση επιβίωση των ασθενών με CTCL ήταν 6 έτη. Η πορεία των ασθενών με CBCL λέμφωμα ήταν η εξής: Μία ασθενής απεβίωσε στο τέταρτο έτος της παρακολούθησης (μεγαλοκυτταρικό, αγγειοκεντρικό λέμφωμα από Β-κύτταρα), ένας ασθενής εμφάνισε μερική ύφεση, ένας ασθενής με λέμφωμα τύπου MALT ανέπτυξε σύνδρομο Castleman, υποβλήθηκε σε αφαίρεση λεμφαδενικού όγκου δεξιάς μηροβουβωνικής χώρας και βρίσκεται σε μερική Εικόνα 6. Θεραπεία που έλαβαν οι 53 ασθενείς της μελέτης. ύφεση. Τέλος, η μία ασθενής με μεγαλοκυτταρικό Β-λέμφωμα τριχωτού κεφαλής βρίσκεται σε πλήρη ύφεση επί 8 έτη. Στατιστική ανάλυση Στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων έγινε μόνο στα CTCL. Οι παρατηρήσεις μας στα CBCL δεν αναλύθηκαν, καθότι δεν αξιολογούνται λόγω του πολύ μικρού αριθμού του δείγματος. Με βάση τη στατιστική ανάλυση, το φύλο και η ηλικία δεν φαίνεται να σχετίζονται σε στατιστικά σημαντικό βαθμό με το στάδιο της νόσου ή με την ανταπόκριση στη θεραπεία. Το χρονικό διάστημα από την πρώτη εμφάνιση των συμπτωμάτων μέχρι την πρώτη προσέλευση του ασθενούς δεν φάνηκε να σχετίζεται σε στατιστικά σημαντικό βαθμό με τη βαρύτητα των δερματικών βλαβών (T κατηγοριοποίηση). Ιδιαίτερα ελέγχθηκαν οι παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την ανταπόκριση στη θεραπεία. Παρατηρήθηκε υψηλή συσχέτιση μεταξύ των διαφόρων σταδίων της κατηγορίας Τ (δερματικών βλαβών, βλ. πίν. 1) και της θεραπευτικής ανταπόκρισης (Ρ=0,0016). Ασθενείς που βρίσκονταν στα πρωιμότερα στάδια της νόσου εμφάνισαν συχνότερα πλήρη ή μερική ύφεση (Τ 1: 100%, Τ 2: 96%) συγκριτικά με αυτούς σε στάδιο ερυθροδερμίας ή όγκων (Τ 3: 55%, Τ 4: 50%) (πίν. 6). Επίσης, η ανταπόκριση στη θεραπευτική αγωγή των ασθενών με CTCL σχετίζεται σε στατιστικά σημαντικό βαθμό με το στάδιο της νόσου. Συγκεκριμένα, οι ασθενείς που βρίσκονταν στα στάδια IA, IB, IIB τη στιγμή της έναρξης θεραπείας ανταποκρίθηκαν καλύτερα από τους ασθενείς σε πιο εξελιγμένα στάδια (Ρ=0,003). Αναλυτικά, η ανταπόκριση σε σχέση με τη σταδιοποίηση είχε ως εξής: Στάδιο ΙΑ: 100% πλήρης ύφεση, στάδιο ΙΙΑ: 100% πλήρης ύφεση, στάδιο ΙΒ: 48% πλήρης ύφεση, 41% μερική ύφεση, Πίνακας 6. Συσχέτιση Τ δερματικού σταδίου CTCL και πορείας της νόσου. T1 (n=5) T2 (n=25) T3 (n=9) T4 (n=6) n % n % n % n % Εικόνα 7. Γενική πορεία νόσου στους ασθενείς με δερματικά λεμφώματα Τ-κυτταρικής προέλευσης (CTCL). Πλήρης ύφεση Μερική ύφεση Επιδείνωση Θάνατος CTCL: Δερματικό λέμφωμα Τ-κυτταρικής προέλευσης

6 652 Ν. Ζακοπούλου και συν 1 θάνατος, στάδιο ΙΙΒ: 9% πλήρης ύφεση, 45% μερική ύφεση, 27% προοδευτική νόσος, 1 θάνατος, στάδιο ΙΙΙ: 50% πλήρης ύφεση, 25% μερική ύφεση, 1 θάνατος, στάδιο IVA: 100% προοδευτική νόσος (1 άτομο) και στάδιο IVB: 100% κατάληξη σε θάνατο (1 άτομο) (εικ. 8). Τέλος, η ανταπόκριση στη θεραπεία σχετίστηκε σε σημαντικό βαθμό (Ρ=0,036) με τη χρονολογική διάγνωση της νόσου, με την έννοια ότι οι ασθενείς που διαγνώστηκαν πιο πρόσφατα είχαν ευνοϊκότερη πορεία (μερική ή ολική ύφεση) απ ό,τι οι ασθενείς που διαγνώστηκαν και έλαβαν θεραπεία πριν από 7 ή και περισσότερα χρόνια. Αναφορικά με την επιβίωση, παρατηρείται σημαντική διαφορά της επιβίωσης έως τη λήξη της μελέτης, ανάλογα με τα δερματικά στάδια: επιβίωση 100% στο στάδιο Τ 1, 96% στο Τ 2, 90% στο Τ 3 και 66% στο στάδιο Τ 4 (Ρ=0,029). Ο έλεγχος για την πενταετή επιβίωση σε σχέση με το δερματικό στάδιο της νόσου κατά την πρώτη προσέλευση του ασθενούς έδειξε επίσης σημαντικότατη συσχέτιση: 5ετής επιβίωση σε ποσοστό 100% στο στάδιο Τ 1, 100% στο Τ 2, 100% στο Τ 3 και 66,7% στο Τ 4 (Ρ=0,023). Τέλος, στατιστική σημαντικότητα παρουσιάζεται μεταξύ του σταδίου βαρύτητας των δερματικών εκδηλώσεων (Τ) και του αριθμού των θανάτων (Ρ=0,002). Στο στάδιο Τ 2 προέκυψε 1 θάνατος, στο στάδιο Τ 3 1 θάνατος και στο στάδιο Τ 4 2 θάνατοι. Όμως, μόνο οι 2 θάνατοι του σταδίου Τ4 αξιολογούνται ως οφειλόμενοι αποκλειστικά στο λέμφωμα. Οι άλλοι δύο σχετίζονταν με μεγάλη ηλικία και συνυπάρχουσες παθολογικές καταστάσεις. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Εντύπωση προκαλεί η μεγάλη αριθμητική απόκλιση των περιστατικών CTCL ως προς τα CBCL. Αναδρομικά, στα 13 έτη της μελέτης, εμφανίστηκαν στην κλινική μας μόνο 4 περιστατικά δερματικού Β-λεμφώματος, ποσοστό περίπου 8%, ενώ στη βιβλιογραφία το CBCL καταλαμβάνει ποσοστό 25% επί των δερματικών λεμφωμάτων. Αυτό ίσως αποδίδεται στο γεγονός ότι η θορυβώδης εισβολή των Β-λεμφωμάτων κατευθύνει τους ασθενείς προς άλλες ειδικότητες χειρουργούς, ογκολόγους παρά προς το δερματολόγο. Καταγράφεται μια κυριαρχία ανδρών ως προς τις γυναίκες, με αναλογία 4:1, μεγαλύτερη από τη συνήθως αναφερόμενη στη βιβλιογραφία, που είναι 2:1. 9,10 Η ηλικιακή ομάδα με μεγαλύτερη προδιάθεση για εμφάνιση δερματικού λεμφώματος ήταν οι ασθενείς ηλικίας >60 ετών, όπως παρατηρείται συνήθως Ωστόσο, ας μη διαφεύγει της προσοχής ότι το 10% των ατόμων ήταν ηλικίας <30 ετών. Ο μικρότερος ασθενής μας ήταν ένα αγόρι 17 ετών με έντονα κνησμώδεις βλάβες τύπου νομισματοειδούς εκζέματος. Γενικά, η ηλικία δεν σχετιζόταν με το στάδιο του δερματικού λεμφώματος. Επίσης, η ανταπόκριση στη θεραπεία δεν συσχετιζόταν με την ηλικία των ασθενών (Ρ=0,544). Παρατηρήθηκε δηλαδή ότι oι νεότεροι ασθενείς δεν αντιδρούσαν καλύτερα στη θεραπευτική αγωγή σε σύγκριση με τους γηραιότερους. Κατά την κλινική εξέταση διαπιστώθηκε ότι ο κνησμός ήταν το κυρίαρχο σύμπτωμα σε 35 (77%) ασθενείς με CTCL. Σε πολλές περιπτώσεις, η επιμονή του κνησμού μάς προσανατόλισε προς τη διάγνωση, παρά το ασήμαντο δερματικό εξάνθημα. Αντίθετα, κανένας από τους ασθενείς με Β-λέμφωμα δεν ανέφερε τον κνησμό ως σύμπτωμα. Το ανοσοϊστοχημικό προφίλ των Τ-λεμφοκυττάρων με υπερίσχυση των CD4+ έναντι των CD8+ (σε αναλογία 4:1) βοήθησε στη διάγνωση, καθότι οδηγεί σχεδόν με ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για MF. 5 Η κυτταρική σύνθεση από μικρού και μέσου μεγέθους λεμφοκύτταρα στις λεμφικές διηθήσεις είναι, τις περισσότερες φορές, ενδεικτική της MF και συνδέεται συνήθως με «καλοήθη» κλινική εικόνα και πορεία στους περισσότερους ασθενείς. 7,14 Πράγματι, οι 24 ασθενείς με κυτταρικό πληθυσμό από μικρού και μέσου μεγέθους λεμφοκύτταρα, που κατατάχθηκαν στα στάδια IA, IIA και IB, είχαν ευνοϊκότερη κλινική πορεία και καλύτερη ανταπόκριση στη θεραπεία (εικ. 8). Εικόνα 8. Συσχέτιση της θεραπευτικής απάντησης με τα στάδια της νόσου στους ασθενείς με δερματικά λεμφώματα Τ-κυτταρικής προέλευσης (CTCL). Τα μικροαποστημάτια τύπου Pautrier-Darrier θεωρούνται χαρακτηριστικά της MF, ενώ απουσιάζουν στις υπόλοιπες ομάδες ασθενών Η παρουσία τους όμως δεν ήταν ιδιαίτερα συχνή στην παρούσα μελέτη. Αποστημάτια τύπου Pautrier-Darrier παρουσιάστηκαν σε 5 από τις 34 περιπτώσεις που χαρακτηρίστηκαν ως MF.

7 Αναδρομική κλινική και επιδημιολογική μελέτη δερματικών λεμφωμάτων 653 Από το γενικότερο εργαστηριακό έλεγχο, οι παράγοντες οι οποίοι, σύμφωνα με τους περισσότερους ερευνητές, φαίνεται να έχουν στατιστικά σημαντική προγνωστική αξία είναι η τιμή της LDH του περιφερικού αίματος και η ΤΚΕ Άλλοι παράγοντες κατώτερης προγνωστικής αξίας είναι η υπεργαμμασφαιριναιμία, η αναιμία, η λευκοπενία, η αύξηση των ηπατικών ενζύμων και η περιφερική ηωσινοφιλία. 22 Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, 9,10 η μέση επιβίωση των ασθενών με αυξημένη τιμή LDH ήταν σαφώς μειωμένη σε σχέση με τους ασθενείς με LDH εντός των φυσιολογικών ορίων. Μάλιστα, οι συγκεκριμένες παράμετροι σύμφωνα με τους ίδιους μελετητές φάνηκε να επηρεάζουν το μέσο χρόνο επιβίωσης ισάξια με την Τ-κατανομή ή την ταξινόμηση IA IVB. Αναφέρεται ότι στα στάδια από ΙΙΒ έως IVB, τόσο η LDH του αίματος όσο και η ΤΚΕ είναι πολύ αυξημένες, 21,22 γεγονός όμως που δεν επαληθεύεται στη συγκεκριμένη μελέτη. Η προγνωστική αξία της σταδιοποίησης είναι εμφανής στη μελέτη αυτή. 23 Το στάδιο κατά τη διεθνή ταξινόμηση (ΙΑ IVB), στο οποίο κατατάχθηκε ο κάθε ασθενής κατά την πρώτη προσέλευση, σχετιζόταν σε στατιστικά σημαντικό βαθμό (Ρ=0,003) με την εξέλιξη της νόσου. Παρατηρήθηκε δηλαδή πλήρης ανταπόκριση στα πρώιμα στάδια ΙΑ ΙΙΑ και >80% ανταπόκριση στο στάδιο ΙΒ. Όπως διαφαίνεται από παρεμφερείς μελέτες, από το στάδιο ΙΙΒ έως και το στάδιο IVA, ο βαθμός ανταπόκρισης στη θεραπεία και ο μέσος χρόνος επιβίωσης είναι σαφώς περιορισμένοι σε σχέση με τα στάδια Ι και ΙΙΑ. Το στάδιο ΙΙΙ, παραδόξως, εμφανίζει χειρότερη πρόγνωση από το στάδιο ΙVΑ. 10,13,19 Στην παρούσα μελέτη, υπήρξε ένας θάνατος ασθενούς λόγω του λεμφώματος στο στάδιο ΙΙΙ κι ένας στο στάδιο IVB, αν και ο πολύ μικρός αριθμός του δείγματος δεν επιτρέπει την εξαγωγή στατιστικά σημαντικών συμπερασμάτων. Οι θάνατοι από άλλα αίτια στα άλλα στάδια δεν αξιολογούνται (εικ. 8). Άλλος προγνωστικός παράγοντας που φαίνεται να διαδραματίζει ρόλο είναι ο βαθμός συμμετοχής των λεμφαδένων στη νόσο. 10,13,19 Στις περισσότερες μελέτες διαπιστώνεται ότι η συμμετοχή των λεμφαδένων στη νόσο αποτελεί δυσμενές προγνωστικό σημείο για τους ασθενείς με CTCL. 10 Όπως αναφέρεται, η επιβίωση μειώνεται σημαντικά στους ασθενείς με λεμφαδενοπάθεια, ενώ εξαρτάται και από τον αριθμό των λεμφαδένων που εμφανίζονται προσβεβλημένοι Όσον αφορά στην παρούσα μελέτη, η παρουσία μη προσβεβλημένων ψηλαφητών λεμφαδένων κατά την αρχική κλινική εξέταση (Ν 1, επεξήγηση στον πίνακα 1) δεν φάνηκε να αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα για την κλινική πορεία και την εξέλιξη της νόσου. Και οι 10 Ν 1 ασθενείς παρουσίασαν πλήρη ή μερική ανταπόκριση στη θεραπεία. Όμως, 2 ασθενείς με ψηλαφητούς, ιστολογικά θετικούς για λέμφωμα λεμφαδένες (Ν 3), κατέληξαν. Οι συγκεκριμένοι δύο εμφάνιζαν επίσης κύτταρα Sézary στο περιφερικό αίμα, ενώ η μία ασθενής από αυτούς είχε και εσωτερικές μεταστάσεις (Τ 4Ν 3Μ 1Β 1, στάδιο IVB). Βιβλιογραφικά, όσον αφορά στη θεραπευτική προσέγγιση των ασθενών με CTCL, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο ανήκουν γίνεται και η επιλογή της θεραπευτικής αγωγής. 24 Στα αρχικά στάδια, στα οποία η νόσος περιορίζεται σε μικρή έκταση του δέρματος (<10%) και οι βλάβες χαρακτηρίζονται από κηλίδες ή πλάκες, υπάρχει άριστη ανταπόκριση σε θεραπευτικές μεθόδους που κατευθύνονται αποκλειστικά στο δέρμα, όπως τα τοπικά στεροειδή, η τοπική χημειοθεραπεία (π.χ. mechlorethamine, αζωτούχος μουστάρδα), τα τοπικά ρετινοειδή, η φωτοχημειοθεραπεία (PUVA), καθώς και η ακτινοθεραπεία με κατευθυνόμενη δέσμη ηλεκτρονίων. Έχει αποδειχθεί ότι αυτές οι θεραπείες μειώνουν τον τοπικό πληθυσμό των κυττάρων Langerhans, αυξάνουν την απόπτωση των κακοήθων Τ-λεμφοκυττάρων και συχνά οδηγούν σε πλήρη κάθαρση του δέρματος. Άλλες φορές, για να επιτευχθεί πλήρης ύφεση απαιτείται και η προσθήκη, για μικρό χρονικό διάστημα, ενός ανοσοτροποποιητή, όπως η ανασυνδυασμένη IFN-α, η IFN-γ ή το ρετινοειδές bexarotene (Targretin), το οποίο, τα τελευταία χρόνια, προστέθηκε στις θεραπευτικές μας επιλογές. 25 Σε ασθενείς με πιο επιθετική εικόνα στο δέρμα και βλάβες που καταλαμβάνουν >10% της συνολικής επιφάνειας του σώματος προτιμώνται συνδυαστικές θεραπευτικές προσεγγίσεις γιατί συχνά συνυπάρχουν και εντοπίσεις σε λεμφαδένες για πιο γρήγορη ή ασφαλή ανταπόκριση. Συνδυασμοί όπως IFN-α με τοπικά ρετινοειδή, bexarotene και ασιτρετίνη ή PUVA με IFN-α είναι συχνοί. Στα πλέον προχωρημένα στάδια με λεμφαδενικές μεταστάσεις ή και κυκλοφορούντα παθολογικά Τ-λεμφοκύτταρα στο περιφερικό αίμα συνιστάται συνήθως χημειοθεραπεία με έναν παράγοντα ή συνδυασμό χημειοθεραπευτικών παραγόντων (πολυ-χημειοθεραπευτικό σχήμα). Τέλος, σε πολύ βαριές περιπτώσεις εφαρμόζεται η εξωσωματική φωταφαίρεση, ή λευκαφαίρεση, όπως στο σύνδρομο Sézary (SS), που ακολουθείται από PUVA ή ακτινοθεραπεία, ειδικά όταν υπάρχουν προσβεβλημένοι λεμφαδένες Στη συγκεκριμένη μελέτη, η επιλογή της θεραπευτικής αγωγής γινόταν με βάση τον τύπο και τη σταδιοποίηση του λεμφώματος, 24 τόσο στην πρώτη προσέλευση όσο και στις επανεξετάσεις. Έτσι, ανάλογα με την πορεία της νόσου, διαμορφωνόταν και το θεραπευτικό σχήμα αντιμετώπισης. Κατά τη συνολική περίοδο της μελέτης, οι 25 από τους 53 ασθενείς (49,1%) αντιμετωπίστηκαν με PUVA, ενώ η δεύτερη ευρύτερα εφαρμοσθείσα θεραπεία ήταν ο συνδυασμός ιντερφερόνης-α με ασιτρετίνη (16 ασθενείς). Σε μονοθεραπεία με ιντερφερόνη-α υποβλήθηκαν 14 ασθε-

8 654 Ν. Ζακοπούλου και συν νείς, 10 έλαβαν χημειοθεραπεία, 9 bexaroten, 8 UVB και 6 ακτινοθεραπεία. Σε 15 ασθενείς, τέλος, εφαρμόστηκαν κατά καιρούς και άλλες θεραπευτικές μέθοδοι, όπως τοπική θεραπεία με αζωτούχο μουστάρδα (εικ. 6). Το ποσοστό της συνολικής απάντησης των CTCL ασθενών στη θεραπεία ήταν 78%, παρόμοιο με τα ποσοστά που παρατηρούνται και σε άλλες μελέτες. 10 Παρά το γεγονός ότι δεν ακολουθήθηκε συγκεκριμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο, παρατηρήθηκε ότι οι 17 από τους 29 CTCL ασθενείς στα αρχικά στάδια (ΙΑ, ΙΙΑ, ΙΒ) αντιμετωπίστηκαν με PUVA ως μονοθεραπεία ή με συνδυαστική θεραπεία PUVA με ιντερφερόνη-α (IFN-α) και εμφάνισαν πλήρη ή μερική ύφεση. Συνήθως, η έκταση της νόσου στο δέρμα ή η ύπαρξη όγκων καθορίζει ως ένα βαθμό και την επιβίωση. 10,11,13 Όπως επαληθεύτηκε στην παρούσα μελέτη, υπήρχε σημαντική συσχέτιση των Τ σταδίων και της συνολικής επιβίωσης: Επιβίωση 100% στο στάδιο Τ 1, 96% στο Τ 2, 90% στο Τ 3 και 66% στο στάδιο Τ 4 (Ρ=0,029). Στα στάδια Τ 1, Τ 2, Τ 3 όλοι οι ασθενείς είχαν τουλάχιστον 5 έτη επιβίωσης με πλήρη ή μερική ύφεση της νόσου, ενώ στo στάδιo Τ 4 μόνο οι 3 από τους 6 (50%) ασθενείς είχαν 5ετή επιβίωση (Ρ=0,023) (εικ. 4). Από τη στατιστική ανάλυση έχουν εξαιρεθεί οι 7 ασθενείς με CTCL που διαγνώστηκαν και παρακολουθούνται <5 έτη. Από τα αποτελέσματα επαληθεύεται η παρατήρηση ότι οι ασθενείς που διαγνώστηκαν με δερματικό λέμφωμα χρονολογικά πρόσφατα είχαν σαφώς καλύτερη πορεία, με πλήρη ή μερική ανταπόκριση στη θεραπεία, συγκρινόμενοι με εκείνους που διαγνώστηκαν πριν από 7 ή και περισσότερα χρόνια (Ρ=0,049). 26 Αυτό ίσως οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μεγάλη πρόοδος στο πεδίο των θεραπευτικών εφαρμογών στα CTCL (Targretin, Ontak, γεμσιταβίνη, ιμικιμόδη, πεντοστατίνη). 28,29 Συνεπώς, προσφέρονται εναλλακτικές μέθοδοι μονοθεραπείας (εικ. 5) ή συνδυαστικής αντιμετώπισης των ασθενών με στόχο τη βελτιωμένη ανταπόκριση, την καλύτερη ποιότητα ζωής και την αύξηση του χρόνου επιβίωσης. Συμπερασματικά, ως δερματολόγοι κληθήκαμε να αντιμετωπίσουμε κυρίως CTCL. Γενικά, η συμπεριφορά των CTCL στην Ελλάδα δεν φαίνεται να διαφοροποιείται από αυτήν που περιγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία. Βέβαια, το μικρό δείγμα μίας μόνο δερματολογικής κλινικής δεν μπορεί να είναι απόλυτα αξιόπιστο για εξαγωγή στατιστικά σημαντικών συμπερασμάτων. Συνοψίζοντας τα επιμέρους ευρήματα, εμφανίζεται μια μεγαλύτερη επίπτωση της νόσου στους Έλληνες άνδρες και σε ηλικίες >60 ετών, χωρίς όμως η νόσος να φείδεται των νέων και χωρίς να επιβαρύνεται η πρόγνωση από την πρόοδο της ηλικίας. Η θεραπεία αποδίδει καλύτερα σε πρώιμα στάδια της νόσου, με υψηλά ποσοστά μακροχρόνιας επιβίωσης, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία χρόνια που προστέθηκαν νέες εναλλακτικές θεραπευτικές μέθοδοι. Συνολικά, στο συγκεκριμένο δείγμα η πενταετής επιβίωση υπερέβαινε το 90% στα κλινικά στάδια Τ 1 Τ 3. Τα αποτελέσματα αυτά καταδεικνύουν ότι η πρώιμη διάγνωση και η αντιμετώπιση των CTCL διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην καλύτερη πορεία και την αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης. ABSTRACT A retrospective clinico-epidemiological study of cutaneous lymphomas N. Zakopoulou, 1 C. Vlachaki, 1 G. Kontochristopoulos, 1 A. Tassidou 2 1 Second Department of Dermatology, A. Syngros Hospital, 2 Department of Hemopathology, Evangelismos General Hospital, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2009, 26(5): OBJECTIVE Cutaneous lymphomas form a heterogenous group of lymphoproliferative disorders of usually low malignancy. They are expressed on the skin and present in a wide variety of clinical types. Cutaneous lymphomas may be of either T- or B-cell origin, referred as cutaneous T-cell lymphomas (CTCL) or cutaneous B-cell lymphomas (CBCL), respectively. Mycosis fungoides (MF) represents the most common type of CTCL. METHOD This was a retrospective epidemiologic study of patients with skin lymphoma treated in the 2nd Department of Dermatology of the A. Syngros Hospital in Athens, from the year 1993 to the year RESULTS In the period , 53 patients with skin lymphoma were treated, of which 49 were diagnosed with CTCL and 4 with CBCL. The study presents the demographic, clinical, immuno-histochemical and therapeutic data, and details of the clinical course of the disease in the patients involved. The results of statistical analysis of the relevant data are evaluated and discussed. Key words: Cutaneous lymphomas, Cutaneous T-cell lymphoma, Mycosis fungoides, Staging, Treatment

9 Αναδρομική κλινική και επιδημιολογική μελέτη δερματικών λεμφωμάτων 655 Βιβλιογραφία 1. Willemze R, Jaffe ES, Burg G, Cerroni L, Berti E, Swerdlow SH et al. WHO-EORTC classification for cutaneous lymphomas. Blood 2005, 105: Whitteker SJ, Marsden JR, Spittle M, Russell Jones R, British Association of Dermatologists, UK Cutaneous Lymphoma Group. Joint British Association of Dermatologists and UK Cutaneous Lymphoma Group guidelines for the management of primary cutaneous T-cell lymphomas. Br J Dermatol 2003, 149: Katsambas AD, Lotti TM. Θεραπευτική των δερματικών νοσημάτων. 2η έκδοση. Εκδόσεις Παρισιάνου, Αθήνα, 2005: Smoller BR, Bishop K, Glusac E, Kim YH, Hendrickson M. Reassessment of histological parameters in the diagnosis of mycosis fungoides. Am J Surg Pathol 1995, 19: Hudson AR, Smoller BR. Immunohistochemistry in diagnostic dermatopathology. Dermatol Clin 1999, 17: Izban KF, His ED, Alkan S. Immunohistochemical analysis of mycosis fungoides on paraffin-embedded tissue sections. Mod Pathol 1998, 11: Hoppe RT, Medeiros LJ, Warnke RA, Wood GS. CD8-positive tumor-infiltrating lymphocytes influence the long-term survival of patients with mycosis fungoides. J Am Acad Dermatol 1995, 32: Sams WM, Lynch PJ. Principles and practice of dermatology. 2nd ed. Churchill Livingstone, Singapore, Martí RM, Estrach T, Reverter JC, Mascaró JM. Prognostic clinicopathologic factors in cutaneous T-cell lymphoma. Arch Dermatol 1991, 127: Diamandidou E, Colome M, Fayad L, Duvic M, Kurzrock R. Prognostic factor analysis in mycosis fungoides/sézary syndrome. J Am Acad Dermatol 1999, 40: Lamberg SI, Green SB, Byar DP, Block JB, Clendenning WE, Douglas MC et al. Clinical staging for cutaneous T-cell lymphoma. Ann Intern Med 1984, 100: Fuks ZY, Bagshew MA, Farber EM. Prognostic signs and the management of the mycosis fungoides. Cancer 1973, 32: Sansville EA, Eddy JL, Makuch RW, Fischmann AB, Schechter GP, Matthews M et al. Histopathologic staging in initial diagnosis of mycosis fungoides and the Sézary syndrome: Definition of three distinctive prognostic groups. Ann Intern Med 1988, 109: Bakels V, van Oostveen JW, van der Putte SC, Meijer CJ, Willemze R. Immunophenotyping and gene rearrangement analysis provide additional criteria to differentiate between cutaneous T-cell lymphomas and pseudo-t-cell lymphomas. Am J Pathol 1997, 150: Cotta AC, Cintra ML, de Souza EM, Magna LA, Vassallo J. Reassessment of diagnostic criteria in cutaneous lymphocytic infiltrates. Sao Paulo Med J 2004, 122: Nickoloff BJ. Light-microscopic assessment of 100 patients with patch/plaque-stage mycosis fungoides. Am J Dermatopathol 1988, 10: Kim YH, Liu HL, Mraz-Gernhard S, Varghese A, Hoppe RT. Longterm outcome of 525 patients with mycosis fungoides and Sézary syndrome: Clinical prognostic factors and risk for disease progression. Arch Dermatol 2003, 139: Sansville EA, Eddy JL, Makuch RW, Fischmann AB, Schechter GP, Matthews M et al. Histopathologic staging in initial diagnosis of mycosis fungoides and the Sézary syndrome: Definition of three distinctive prognostic groups. Ann Intern Med 1988, 109: Green SB, Byar DP, Lamberg SI. Prognostic variables in mycosis fungoides. Cancer 1981, 47: Grange F, Bagot M. Prognosis of primary cutaneous lymphomas. Ann Dermatol Venereol 2002, 129: Garcia-Herrera A, Colomo L, Camós M, Carreras J, Balague O, Martinez A et al. Primary cutaneous small/medium CD4+ T-cell lymphomas: A heterogeneous group of tumours with different clinicopathologic features and outcome. J Clin Oncol 2008, 26: Tancrede-Bohin E, Ionescu MA, de La Salmonière P, Dupuy A, Rivet J, Rybojad M et al. Prognostic value of blood eosinophilia in primary cutaneous T-cell lymphomas. Arch Dermatol 2004, 140: Vonderheid EC, Bernengo MG, Burg G, Duvic M, Heald P, Laroche L et al. Update on erythrodermic cutaneous T-cell lymphoma: Report of the international society for cutaneous lymphomas. J Am Acad Dermatol 2002, 46: Kim EJ, Hess S, Richardson SK, Newton S, Showe LC, Benoit BM et al. Immunopathogenesis and therapy of cutaneous T-cell lymphoma. J Clin Invest 2005, 115: Dummer R, Kempf W, Hess Schmid M, Häffner A, Burg G. Therapy of cutaneous lymphoma current practice and future developments: Review article. Onkologie 2003, 26: Russell-Jones R. Extracorporeal photopheresis in cutaneous T-cell lymphoma. Inconsistent data underline the need for randomized studies. Br J Dermatol 2000, 142: Duvic M, Apisarnthanarax N, Cohen DS, Smith TL, Ha CS, Kurzrock R. Analysis of long-term outcomes of combined modality therapy for cutaneous T-cell lymphoma. J Am Acad Dermatol 2003, 49: Hathaway T, Subtil A, Kuo P, Foss F. Efficacy of denileukin diflitox in subcutaneous panniculitis-like T-cell lymphoma. Clin Lymphoma Myeloma 2007, 7: Ho AD, Hensel M. Pentostatin for the treatment of indolent lymphoproliferative disorders. Semin Hematol 2006, 43(Suppl 2):2 10 Corresponding author: N. Zakopoulou, 28 Theatrou street, GR Rafina, Greece xxxxxxxxxxxxx

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΛΕΜΦΑ ΕΝΙΚΟ ΛΕΜΦΩΜΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Μικρά ή µεσαίου µεγέθους λεµφοειδή κύτταρα Πυρήνες στρογγυλοί ή ανωµάλου σχήµατος (µονοκυτταροειδείς ή σαν κεντροκύτταρα) ιαυγές κυτταρόπλασµα ΛΕΜΦΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου

Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου Συχνότητα και παράγοντες κινδύνου Είδος µεταµοσχευµένου οργάνου (σε συµπαγές όργανο 1,4-2 %, καρδιά 1,8-9,8 %, καρδιά µε πνεύµονα 4,6-12,5 % και πάγκρεας µε άλλο όργανο µέχρι 32% ) Ηλικία του λήπτη (συχνότερα

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1,

YΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΕΣ ΘΡΟΜΒΩΣΕΙΣ ΩΣ ΠΡΩΤΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Μ.Γκάμπρα 1, Ε.Μεταξά 1. Δ.Παπαδοπούλου 1, Δ.Μιχαηλίδης 1, 1 Παθολογική Κλινική Νοσοκομείου Ξάνθης, 2 Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών Νοσοκομείου Ξάνθης, 3Ογκολογική Κλινική Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση είναι μια συνήθης επιπλοκή

Διαβάστε περισσότερα

T- ερματικά Λεμφώματα (CTCL)

T- ερματικά Λεμφώματα (CTCL) T- ερματικά Λεμφώματα (CTCL) 1 Κλινική Σταδιοποίηση Σ.Μ.,ΣS (ISCL-EORTC 2007) T 1 T 2 T 3 T 4 Κηλίδες, βλατίδες +/-πλάκες

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2011: Λεμφώματα

Ενότητα 2011: Λεμφώματα Κλινικοεργαστηριακή Εκπαίδευση στην Αιματολογία Ενότητα 2011: Λεμφώματα 23-24 Σεπτεμβρίου 2011 Ηράκλειο, Κρήτη Διοργάνωση Ίδρυμα Ελληνικής Αιματολογικής Εταιρείας και Αιματολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή

Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή Πανθηλωμάτωση ουροδόχου κύστεως Πολλαπλές TUR η ριζική κυστεκτομή ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ MD,MSc,FEBU ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β, ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Α.Ο.Ν.Α Θεωρίες προέλευσης της πολλαπλότητας των όγκων

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ

ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ : ποια και πότε ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΦΡΟΔΙΣΙΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Αξιολόγηση κλινικής εικόνας ακμής(μορφή και βαρύτητα) Γνώση του σκευάσματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Sezary σε ηλικιωμένο ασθενή

Σύνδρομο Sezary σε ηλικιωμένο ασθενή 30 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2010, Τόμος 6, Συμπληρωματικό τεύχος Σύνδρομο Sezary σε ηλικιωμένο ασθενή Ι. Κουλουρίδης, Ν. Δοκανάρης, Λ. Φύσσα, Ι. Παναγοπούλου, Γ. Σαγιάς, Ι. Ρόμπα, Ν. Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη

Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη Α' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΦΡΟΔΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ "Ανδρέας Συγγρός" Μελάνωμα: Πληθυσμιακός έλεγχος και δευτερογενής πρόληψη ΜΑΡΙΑ ΚΩΣΤΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μονάδα Σπίλων και Μελανώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα

Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών. Πυελική μάζα Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Πυελική μάζα Επιδημιολογία Η πυελική μάζα είναι ένα σχετικά συχνό κλινικό εύρημα. Σε αρκετές περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Σταυρούλα Β. Αλεξιά. Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ»

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ. Σταυρούλα Β. Αλεξιά. Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Σταυρούλα Β. Αλεξιά Διευθύντρια Αιματολογικού Τμήματος Ε.Α.Ν.Π. «ΜΕΤΑΞΑ» ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Τα λεμφώματα είναι νεοπλάσματα του λεμφικού ιστού. Έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990 οι ταξινομήσεις των

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις

Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα. Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα με έκφραση στο αίμα Χρόνια Λεμφογενής Λευχαιμία και άλλες λεμφοκυτταρώσεις Διαγνωστική προσέγγιση και διαφορική διάγνωση λεμφοκυττάρωσης Ορισμός λεμφοκυττάρωσης: Aπόλυτη λεμφοκυττάρωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ Β Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν.Α. "Γ. Γεννηματάς", Αθήνα Εισαγωγή Ο καρκίνος του ορθού αποτελεί μια συχνή αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες, με συνεχώς αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ

ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ AΓΓΕΛΙΚΗ ΜΠΕΦΟΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΣΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΥΓΓΡΟΣ ΕΠΗΡΜΕΝΟ ΔΕΡΜΑΤΟΪΝΟΣΑΡΚΩΜΑ DERMATOFIBROSARCOMA PROTUBERANS DFSP 1924: «προοδευτικό και υποτροπιάζον

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Σπογγοειδής μυκητίαση. Διάγνωση ασθενών με δερματικό Τ-λέμφωμα

Σπογγοειδής μυκητίαση. Διάγνωση ασθενών με δερματικό Τ-λέμφωμα Σπογγοειδής μυκητίαση. Διάγνωση ασθενών με δερματικό Τ-λέμφωμα Aνασκόπηση Γεροχρήστου Μ. Κυριακού Σ. Δούβαλη Θ. Κοντοχριστόπουλος Γ. Κρατική Κλινική Νοσοκομείο, Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Α. Συγγρός

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης

Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Αποτελεσματική αντιμετώπιση λειχηνοειδούς πιτυρίασης με χορήγηση μεθοτρεξάτης Κυριαζή Μαρία Τραχανά Μαρία Εισαγωγή Η λειχηνοειδής πιτυρίαση (Λ.Π.) είναι μια λεμφοϋπερπλαστική

Διαβάστε περισσότερα

Η κυτταρομετρία ροής στα Β λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα. Ελένη Καψάλη Επίκουρη Καθηγήτρια Αιματολογίας

Η κυτταρομετρία ροής στα Β λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα. Ελένη Καψάλη Επίκουρη Καθηγήτρια Αιματολογίας Η κυτταρομετρία ροής στα Β λεμφοϋπερπλαστικά νοσήματα Ελένη Καψάλη Επίκουρη Καθηγήτρια Αιματολογίας Κατάταξη λεμφικών νεοπλασμάτων Τα νεοπλάσματα των Β, Τ, ΝΚ λεμφοκυττάρων είναι όγκοι από ανώριμα και

Διαβάστε περισσότερα

Σπογγοειδής μυκητίαση. Θεραπευτική αντιμετώπιση ασθενών με δερματικό Τ-λέμφωμα

Σπογγοειδής μυκητίαση. Θεραπευτική αντιμετώπιση ασθενών με δερματικό Τ-λέμφωμα Σπογγοειδής μυκητίαση. Θεραπευτική αντιμετώπιση ασθενών με δερματικό Τ-λέμφωμα Aνασκόπηση Γεροχρήστου Μ. Δούβαλη Θ. Κυριακού Σ. Κοντοχριστόπουλος Γ. Κρατική Κλινική Νοσοκομείο, Αφροδισίων και Δερματικών

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ;

ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Ταξινόµηση των ευρηµάτων στην ιατρική θωρακοσκόπηση: Συσχετίζονται µε την ιστολογική διάγνωση ; Φ. Εµµανουήλ 1,. Ροντογιάννη, 2 Ρ.Τριγγίδου 3,. Χιώτης 4, Μ. Στρατίκη 4, Κ.Κοντογιάννη 1, Ν.Κουφός 1, Σ.Γεννηµατά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου

Πυελική μάζα. Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Πυελική μάζα Ενότητα 3: Πύελος Παθολογία πυέλου Γεώργιος Α. Ανδρουτσόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Ιατρική Σχολή Μαιευτικής - Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Σκοποί ενότητας Παρουσίαση Πυελικής Μάζας Πρόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ.

Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ανασκόπηση Κλινική περίπτωση δυσχερούς διάγνωσης σπογγοειδούς μυκητίασης Φαχαντίδης Π. Απάλλα Ζ. Σωτηρίου Ε. Ιωαννίδης Δ. Α Παν/κή Δερματολογική-Αφροδισιολογική Κλινική Α.Π.Θ. Ðå ñß ëç øç Παρουσιάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν.

Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. Νόσος Queyrat Μαντάς Αθανάσιος Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Επιστημονικός συνεργάτης B Κλινική Δερματικών και Αφροδισίων Νοσημάτων Α.Π.Θ Γ.Ν. «Παπαγεωργίου» ΟΡΙΣΜΟΣ Η ερυρθροπλασία του Queyrat είναι μία

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος

Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Καρκινογένεση σε διάφορα όργανα ως συνέπεια HPV λοίμωξης: Πέος Κων/νος Χατζημουρατίδης Επίκουρος Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Ṵ Ṧ ά Ṧ Ṵ, έ π Ṵ Ά π Ṵ έ Ṵ - Ί έ π ή Ṵ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ WHO

Η ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ WHO ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΞΕΙΩΝ ΛΕΥΧΑΙΜΙΩΝ Η ΝΕΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ WHO Μαρία Γ. Βάγια Αιματολόγος, 401 ΓΣΝΑ Μαρία Ν. Παγώνη Αιματολόγος Αιματολογική - Λεμφωμάτων Κλινική και ΜΜΜΟ ΓΝΑ «ο Ευαγγελισμός» Ιωάννινα, 13 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙΣ Ε.Α.Ν Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΡΟΥΠΗ ΕΠΙΣΚΕΠΤΡΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΠΕ 12/2/2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ

ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ Πηνελόπη Κορκολοπούλου Αν. Καθηγήτρια Παθολογικής Ανατοµικής Παν/µίου Αθηνών 1 Β-ΛΕΜΦΩΜΑ ΑΠO ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΗΣ ΟΡΙΑΚΗΣ ΖΩΝΗΣ (MZL) (WHO 2001) Tρεις τύποι λεµφωµάτων τα οποία αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός"

Ο φυσιολογικός μυελός των οστών. Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. Ο Ευαγγελισμός Ο φυσιολογικός μυελός των οστών Κατερίνα Ψαρρά Τμήμα Ανοσολογίας - Ιστοσυμβατότητας Γ.Ν.Α. "Ο Ευαγγελισμός" μυελός των οστών πολύπλοκος όλες οι κυτταρικές σειρές από αρχέγονο αδιαφοροποίητο κύτταρο μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΛΕΜΦΩΜΑΤΩΝ. Βίκυ Νικολάου Δερματολόγος Επιστ. Συνεργάτης Πανεπιστημιακή Κλινική Ιατρείο Λεμφωμάτων Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός»

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΛΕΜΦΩΜΑΤΩΝ. Βίκυ Νικολάου Δερματολόγος Επιστ. Συνεργάτης Πανεπιστημιακή Κλινική Ιατρείο Λεμφωμάτων Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΛΕΜΦΩΜΑΤΩΝ Βίκυ Νικολάου Δερματολόγος Επιστ. Συνεργάτης Πανεπιστημιακή Κλινική Ιατρείο Λεμφωμάτων Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» Δερματικά Λεμφώματα WHO EORTC Ταξινόμηση Ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ

ΕΠΙΠΛΑΚΕΙΣΑ ΟΠΙΣΘΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΗ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΣ ΚΥΣΤΗ : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θεοδοσίου Αικατερίνη¹, Βαρσάμης Νικόλαος¹, Σαλβερίδης Νικόλαος¹, Ταβλαρίδης Θεόδωρος¹, Σουφτάς Βασίλειος², Χρισ 1. Α Χειρουργική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας 2. Μονάδα Επεμβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα

Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Ενδοβρογχική φυματίωση: Ένα σπάνιο αίτιο χρόνιου βήχα Γκιόκα Χ. Σπυράτος Δ. Γκιουλέκας Δ. Ιακωβίδης Δ. Κοντακιώτης Θ. Χλωρός Δ. Σιχλετίδης Λ. Πνευμονολογική Κλινική ΑΠΘ Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού»

αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» αρχείο Ελληνικής Εταιρείας Παιδιατρικής Αιματολογίας Ογκολογίας Ελένη Βασιλάτου-Κοσμίδη Ογκολογικό Τμήμα Νοσοκομείου Παίδων «Αγλαϊα Κυριακού» ACCIS Ross J.A et al Cancer Epidemiol Biomarkers Prev,2004

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΒΑΝΤΖΑΣ Επίκουρος Καθηγητής ΟΓΚΟΙ ΕΠΙΦΥΣΗΣ Επιφυσιοβλάστωµα Επιφυσιοκύττωµα Ογκος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Κατσαρού Όλγα Παθολόγος Νοέμβριος 2014

Κατσαρού Όλγα Παθολόγος Νοέμβριος 2014 Κατσαρού Όλγα Παθολόγος Νοέμβριος 2014 1985:(CDC). Το NHL περιλαμβάνεται στα νοσήματα που καθορίζουν το AIDS. 1987-1992: Αυξάνεται ο ρυθμός των θανάτων από HIV NHL από 3.9% σε 5.7%. 60-250 φορές υψηλότερος

Διαβάστε περισσότερα