Ο ίλιγγος στα παιδιά:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ίλιγγος στα παιδιά:"

Transcript

1 Ωτορινολαρυγγολογία - Χειρουργική Κεφαλής & Τραχήλου: τεύχος 26, Oκτώβριος - Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2006, σελίδες Ο ίλιγγος στα παιδιά: διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση Σtayροσ Ντουμaζιος, Χρηστοσ Μiχος, Kωνσταντινοσ Πoτσης, Δημητριοσ Ασημακoπουλος Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων Περίληψη Ο ίλιγγος στα παιδιά αποτελεί μια ενδιαφέρουσα κλινική οντότητα, για την οποία ενοχοποιούνται πολλές αιτίες. Το ιστορικό λαμβάνεται πιο συχνά, με αξιοπιστία, από τις πληροφορίες των γονέων και συνήθως παρέχει βασικά στοιχεία για τη σωστή διαγνωστική προσέγγιση. Χρησιμοποιώντας αυτές τις πληροφορίες, ο κλινικός ιατρός μπορεί να ταξινομήσει τον ίλιγγο, σε παροξυσμικό ή σε διαρκή, και να προσδιορίσει τη σχέση του με ενδεχόμενη απώλεια της ακοής, εμβοές, νευροφυτικά συμπτώματα, απώλεια συνείδησης, διαταραχή ισορροπίας του σώματος ή πιθανή νευρολογική σημειολογία. Η διαφορική διάγνωση μπορεί να τεθεί στη συνέχεια και να αποκλεισθούν παθήσεις που προκαλούν τη συγκεκριμένη συμπτωματολογία. Οι αιτίες του ιλίγγου ποικίλουν, από την ορθοστατική υπόταση (ψευδή ίλιγγο) έως τον εγκεφαλικό όγκο. Γι αυτό, μια καλά δομημένη προσέγγιση είναι σημαντική, για την αποφυγή περιττών εξετάσεων και την ορθή διάγνωση. Κοινές μορφές ιλίγγου στα παιδιά αποτελεί η μέση ωτίτιδα, ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος, ζάλη που συνδυάζεται με ημικρανία και η αιθουσαία νευρωνίτιδα. Η ορθοστατική υπόταση, που δεν αποτελεί πραγματικό ίλιγγο, είναι ο κυριότερος τύπος ζάλης στα παιδιά. Ανάλογα με την αιτιολογία του, ο ίλιγγος διακρίνεται σε περιφερικό και κεντρικό. Ένας ωτολόγος εξετάζει κυρίως τις περιφερικές αιτίες, ενώ ο νευρολόγος ασχολείται με τις κεντρικές. Απαραίτητη είναι η στενή συνεργασία και των δυο καθώς και άλλων ιατρικών ειδικοτήτων. Μερικές φορές η συνεργασία με έναν ψυχίατρο ή με έναν οφθαλμίατρο, μπορεί να οδηγήσει στη σωστή διάγνωση. Λέξεις κλειδιά: παιδιά, λαβύρινθος, ίλιγγος, νυσταγμός, ιστορικό, ηλεκτρονυσταγμογραφία, διάγνωση, θεραπεία. Εισαγωγή Ίλιγγος είναι η ψευδαίσθηση ότι το σώμα του ατόμου ή το περιβάλλον κινούνται ή περιστρέφονται (ή μετακινούνται υπό μορφή ασανσέρ) και, συνήθως, συνοδεύεται από ναυτία, έμετο, τάση για έμετο, διαταραχή της ισορροπίας, βαρηκοΐα ή εμβοές (μονόπλευρες ή αμφοτερόπλευρες). Αποτελεί σύμπτωμα - και όχι νόσο - και συναντάται σε ένα μεγάλο φάσμα ασθενειών και διαταραχών. Η διαταραχή της ισορροπίας που επέρχεται δυσκολεύει τη βάδιση και την οδήγηση (ποδήλατο), ενώ τα επεισόδια ιλίγγου συνήθως εισβάλλουν αιφνίδια, όταν το άτομο στέκεται όρθιο, κινείται ή κοιμάται, και κάθε μετακίνησή του επιδεινώνει τη συμπτωματολογία. Οι ασθενείς με ίλιγγο συνήθως βελτιώνονται όταν ξαπλώνουν ή στέκονται ακίνητοι, ενώ η διάρκεια των κρίσεων ποικίλλει από λίγα λεπτά έως μερικές ώρες ή ακόμη ημέρες και μήνες (ανάλογα με την αιτιολογία). Το σύμπτωμα του ιλίγγου είναι ένα πολύ συχνό πρόβλημα που απασχολεί πολλούς ανθρώπους καθημερινά και προβληματίζει ιδιαίτερα τους ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων, κυρίως τους ωτορινολαρυγγολόγους, καθ ότι η συχνότερη αιτία του ιλίγγου αφορά τον λαβύρινθο. Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες η διαταραχή ισορροπίας αποτελεί την πιο συχνή αιτία επίσκεψης των ασθενών άνω των 65 ετών στον ιατρό, ενώ το 30% περίπου του γενικού πληθυσμού έως την ηλικία των 65 έχει βιώσει τουλάχιστον ένα επεισόδιο ιλίγγου 22. Όσον αφορά τα παιδιά, ο ίλιγγος είναι πιο συχνός από ότι θεωρούνταν παλαιότερα. Παρόλα αυτά, όμως, μόνο ένα μικρό ποσοστό από τους νεαρούς ασθενείς επισκέπτονται τον ιατρό και ο λόγος είναι ο καλοήθης χαρακτήρας του ιλίγγου στην ηλικία αυτή. Εδώ τα περισσότερα επεισόδια αυτοϊώνται και ο αιτιολογικός παράγοντας μπορεί να προσδιοριστεί συχνά. Η διαφορική διάγνωση του ιλίγγου στα παιδιά περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία νοσημάτων και αποτελεί πρόκληση για τον ωτορινολαρυγγολόγο και τον νευρολόγο, που αποτελούν τα πρόσωπα κλειδιά για τη σωστή διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση 16. Αιτιολογία και παθογένεια Ο ίλιγγος μπορεί να προκληθεί από πολλές αιτίες που επηρεάζουν το λαβύρινθο και διαταράσσουν την ικανότητα του σώματος να διατηρεί την ισορροπία του και τη σωστή θέση στο χώρο. Μπορεί ακόμη να οφείλεται σε παράγοντες που προσβάλλουν το ακουστικό νεύρο, με το οποίο το έσω ους συνδέεται με τον εγκέφαλο, ή επίσης σε διαταραχές μεταβίβασης του ερεθίσματος από τον εγκέφαλο στην παρεγκεφαλίδα, η οποία συμμετέχει στη διατήρηση ισορροπίας του σώματος. Πιο συχνά ο ίλιγγος εμφανίζεται σε άτομα όπου το έσω ους είναι ευαίσθητο σε ειδικές κινήσεις, όπως ταλαντώσεις ή απότομο σταμάτημα και ξεκίνημα. Θα πρέπει να διακρίνεται από άλλες περιπτώσεις ζάλης, όπως τις απλές διαταραχές της ισορροπίας και τα 19

2 συγκοπτικά επεισόδια. Ο ίλιγγος συνήθως προκαλείται από οξείες μονόπλευρες παθήσεις του αιθουσαίου συστήματος, οι οποίες μπορεί να είναι περιφερικές (λαβύρινθος ή αιθουσαίο νεύρο) ή κεντρικές (εγκέφαλος ή παρεγκεφαλίδα). Οι νεοπλασίες (π.χ. ακουστικό νευρίνωμα) προκαλούν προοδευτική μονόπλευρη λαβυρινθική βλάβη, ενώ τα ωτοτοξικά φάρμακα αμφοτερόπλευρη. Καταστάσεις που ερεθίζουν ισότιμα και προοδευτικά και τα δύο αιθουσαία συστήματα, συνήθως, δεν προκαλούν ίλιγγο 19. Για τη διερεύνηση του ιλίγγου στα παιδιά απαιτείται η λήψη προσεκτικού αναμνηστικού ιστορικού, πλήρης κλινική ωτορινολαρυγγολογική εξέταση, εκτίμηση των κλινικών ευρημάτων και αξιολόγηση των κατάλληλων διαγνωστικών tests. Ο ίλιγγος μπορεί να προκληθεί από πολλές αιτίες και, σύμφωνα με διάφορες μελέτες, οι περιφερικές συνήθως είναι πιο συχνές συγκριτικά με τις κεντρικές αιτίες. Η οξεία μέση ωτίτιδα με υγρό στο μέσο ους, αποτελεί την πιο συχνή αιτία ιλίγγου στα παιδιά. Επίσης η χρόνια μέση χολοστεωματώδης ωτίτιδα, με συνοδό συρίγγιο στον έξω οριζόντιο ημικύκλιο σωλήνα, μπορεί να προκαλέσει ίλιγγο. Σε παιδιά με φυσιολογική τυμπανική μεμβράνη, ο ίλιγγος οφείλεται πιο συχνά σε ημικρανία, σε αιθουσαία νευρωνίτιδα και σε καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσεως (BPVC). Η νόσος του Meniere σπάνια απαντάται στον παιδικό πληθυσμό και, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, αναφέρονται ελάχιστες περιπτώσεις ιλίγγου διάρκειας ωρών, με συνοδές μονόπλευρες εμβοές και νευροαισθητήριο βαρηκοΐα. Αρκετές είναι επίσης και οι περιπτώσεις όπου η αιτία του ιλίγγου είναι αδύνατο να προσδιοριστεί 8. Είναι φανερό ότι τα ευρήματα αυτά διαφέρουν από τα αντίστοιχα των ενηλίκων 23. Όσον αφορά τις κεντρικές αιτίες του ιλίγγου, αυτές παρατηρούνται συνήθως στους ηλικιωμένους διότι πρόκειται για αγγειακές διαταραχές. Στα παιδιά οι πιο συχνές αιτίες που ενοχοποιούνται είναι οι ημικρανίες, ο μετατραυματικός ίλιγγος (διάσειση της παρεγκεφαλίδας) και οι νεοπλασίες της παρεγκεφαλίδας. Διάγνωση και Διαφορική διάγνωση Η διάγνωση του ιλίγγου συνήθως δεν είναι εύκολη στα παιδιά. Αυτό συμβαίνει γιατί στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αναφέρουν τα συμπτώματά τους λεπτομερώς και έτσι οι κλινικοί ιατροί δεν μπορούν να πάρουν επαρκές ιστορικό και να μελετήσουν τα αντικειμενικά ευρήματα. Επιπλέον, υπάρχουν πολλές αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα ιλίγγου στα παιδιά: τραυματικές, φλεγμονώδεις καταστάσεις, παθήσεις του ΚΝΣ, καθώς και μια μεγάλη ποικιλία ωτορινολαρυγγολογικών παθήσεων, που συνήθως είναι καλοήθεις, όπως η ημικρανία, ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος και οι ψυχοσωματικές διαταραχές 26. Η οξεία μέση ωτίτιδα αποτελεί την πιο συχνή αιτία που συνοδεύεται με διαταραχές ισορροπίας αιθουσαίας αιτιολογίας στα παιδιά 3. Οι παθήσεις αυτές είναι πολύ γνωστές στους ωτορινολαρυγγολόγους και μπορούν να διαγνωστούν εύκολα με την κλινική εξέταση (ωτοσκόπηση - αναζήτηση νυσταγμού) και τον λεπτομερή ακουολογικό έλεγχο. Η διαφορική διάγνωση του ιλίγγου στα παιδιά με φυσιολογική τυμπανική μεμβράνη αποτελεί το κυριότερο πρόβλημα. Έτσι, για τη σωστή διάγνωση του ιλίγγου στα παιδιά, απαιτείται προσεκτική κλινική ωτορινολαρυγγολογική εξέταση, με ιδιαίτερη έμφαση στην ωτομικροσκόπηση, αναζήτηση αυτόματου αιθουσαίου νυσταγμού κάτω από τα γυαλιά του Frenzel και νευρολογική εκτίμηση. Πρέπει να δίδεται έμφαση στο ιστορικό, τον πλήρη ακουολογικό έλεγχο (ακουόγραμμα, τυμπανόγραμμα, λήψη και καταγραφή του ουδού έκλυσης των ακουστικών αντανακλαστικών, ΒΕRΑ) και τον έλεγχο λειτουργίας του οπισθίου λαβυρίνθου (θερμό - ψυχρό διακλυσμό, video-νυσταγμογραφία). Επίσης, αξιολογούνται οι δοκιμασίες εκτίμησης της αιθουσαίας λειτουργίας, το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, οι παρακλινικές απεικονιστικές εξετάσεις (MRI και CT) και ο αιματολογικός έλεγχος. Η λήψη ιστορικού έχει τη μεγαλύτερη σημασία, όχι μόνο σε σχέση με τα διάφορα συμπτώματα και τις κλινικές παρατηρήσεις, αλλά κυρίως σε σχέση με την πρόοδο των συμπτωμάτων και την εξέλιξη ή τη μείωσή τους, με την πάροδο του χρόνου. Το ερωτηματολόγιο είναι πολύ χρήσιμο για τη διάγνωση του ιλίγγου στα παιδιά, γιατί αυτά δεν μπορούν να περιγράψουν τα συμπτώματά τους λεπτομερώς 4. Η διάρκεια των επεισοδίων και η ύπαρξη, ή μη, απώλειας συνείδησης βοηθάνε πολύ στη διάκριση ανάμεσα στις κεντρικές και τις περιφερικού τύπου βλάβες. Επίσης, ο ίλιγγος που οφείλεται σε ανεπάρκεια της σπονδυλοβασικής αρτηρίας διαρκεί λίγα λεπτά, ενώ στις λαβυρινθικές παθήσεις συνήθως παρατηρείται επίμονος ίλιγγος που διαρκεί ώρες 17. Ίλιγγος, ζάλη ή διαταραχή ισορροπίας (αστάθεια) στον γενικό πληθυσμό συνήθως δεν θεωρούνται επακόλουθα οφθαλμολογικών διαταραχών. Στα παιδιά τα συμπτώματα αυτά είναι πιθανό να οφείλονται σε βλάβες του οπτικού συστήματος 1. Η όραση, ως γνωστό, δεν είναι πλήρως αναπτυγμένη κατά τη γέννηση και συνεχίζει να αναπτύσσεται κατά τη νηπιακή ηλικία. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής μπορεί να εμφανιστούν ποικίλες διαταραχές, που προκαλούν συμπτώματα (ανεπάρκεια συζυγών οφθαλμικών κινήσεων, διαλείπων στραβισμός κατά τη διόφθαλμη όραση και ανισομετρωπία). Αποτυχία της διόφθαλμης όρασης ή της διαδικασίας σύγκλεισης, μπορεί να ευθύνεται για ανεπαρκή σταθεροποίηση του βλέμματος κατά τη διάρκεια των κινήσεων και διπλή ή θολή όραση κατά τη στάση, έχοντας ως αποτέλεσμα της αίσθηση της ζάλης και διαταραχή της ισορροπίας 13. Έτσι, παιδιά που παραπονιούνται για ίλιγγο ή ζάλη, με φυσιολογική νευρολογική εκτίμηση και αιθουσαία λειτουργία, θα πρέπει να υποβάλλονται σε λεπτομερή οφθαλμολογική εξέταση πριν οποιαδήποτε επιπρόσθετη δαπανηρή διερεύνηση: αυτό θα οδηγήσει σε καλύτερο έλεγχο του πληθυσμού και στη κατάλληλη αντιμετώπιση των διαταραχών όρασης στα παιδιά, αποτρέποντας την ανάγκη (επιβάρυνση) για απεικόνιση με μαγνητική τομογραφία 20. Η διάκριση του νυσταγμού σε κεντρικής και περιφερικής αιτιολογίας επιβάλλεται, επίσης, κατά την κλινική εξέταση: η παρουσία αυτόματου νυσταγμού με προσήλωση υποδηλώνει πιθανή κεντρική προέλευση, ενώ η παρουσία νυσταγμού χωρίς προσήλωση περιφερική προέλευση. Ο νυσταγμός θέσεως παρατη- 20

3 ρείται σε διαταραχές κεντρικού τύπου, εάν δεν είναι λανθάνων, και εμφανίζεται μόνο όταν η κεφαλή λάβει κάποια ειδική θέση, ενώ οι διαταραχές περιφερικού αιθουσαίου τύπου συνήθως προκαλούν μεικτό οριζόντιο-κυκλικό ή κάθετο-κυκλικό νυσταγμό. Ένας αμιγώς κάθετος ή κυκλικός νυσταγμός οφείλεται πάντα σε κεντρικού τύπου βλάβες 16. Επίσης, η παρουσία συνοδών συμπτωμάτων συχνά υποδηλώνει την προέλευση του ιλίγγου: στον ίλιγγο περιφερικής αιτιολογίας συνυπάρχει ναυτία, τάση προς έμετο, διαταραχές ακοής. Συνήθως η έναρξή του είναι αιφνίδια, ενώ στον κεντρικού τύπου τα συμπτώματα έχουν προοδευτικό χαρακτήρα και, συνήθως, δεν συνοδεύονται από εκδηλώσεις από το αυτόνομο νευρικό σύστημα 15. Με την ηλεκτρονυσταγμογραφία (ENG) είναι δυνατό να καταγράψουμε και να μελετήσουμε το νυσταγμό είτε είναι αυτόματος, είτε προκλητός. Ο αυτόματος μπορεί να παρατηρηθεί στις διάφορες θέσεις του βλέμματος, με ανοιχτούς τους οφθαλμούς, περιορίζοντας την προσήλωση στο σκοτάδι ή με κλειστά μάτια. Ο προκλητός νυσταγμός εμφανίζεται μετά από θερμικό ερεθισμό του οπισθίου λαβυρίνθου, ή δια περιστροφής, ή εξετάζεται κατά την παρακολούθηση φωτεινού στόχου 21. Σύμφωνα με μερικούς ερευνητές στον ίλιγγο κεντρικού τύπου, το ENG δείχνει τυπική ασυμμετρία στην οπτικοκινητική μορφή. Η ασυμμετρία αυτή εκδηλώνεται με ένα χαμηλό εύρος και μια σημαντική μείωση της ταχύτητας της βραδείας φάσης του νυσταγμού 14. Περιφερικές αιθουσαίες διαταραχές οδηγούν συχνά σε λαβυρινθική υπαισθησία ή αναισθησία ή, κάποιες φορές, σε αιθουσαία υπεραντίδραση. Η οπτικοκινητική ανταπόκριση συχνά είναι φυσιολογική. Θεραπευτική αντιμετώπιση Η βασική ενημέρωση για τη λειτουργία του αιθουσαίου συστήματος επιτρέπει στον ασθενή να διακρίνει τα συμπτώματα που προκαλούνται από τη μετακίνηση σε σχέση με το περιβάλλον, από την αρχή μιας αιφνίδιας εισβολής ιλίγγου καθιστώντας τον πιο κατανοητό και προβλέψιμο. Μια λογική φυσική εξήγηση για τα συμπτώματά τους, ανακουφίζει τις ανησυχίες των ασθενών σχετικά με την υποκείμενη νόσο (πιο συχνά το φόβο ενός ενδεχομένου όγκου στον εγκέφαλο) και καθησυχάζει το φόβο τους ότι αυτά μπορούν να ερμηνευτούν ως μια ενδεχόμενη συναισθηματική αδυναμία. Η τελική διάγνωση δίνει τέλος στην ενδεχομένως λανθασμένη αναζήτηση των ατελειών της προσωπικότητας ή του τρόπου ζωής του ατόμου, όσον αφορά την εξήγηση των συμπτωμάτων του. Έτσι, μόλις αποκλειστούν οι προφανείς και κακοήθεις αιτίες των συμπτωμάτων, οι ασθενείς συνήθως εφησυχάζουν και ενθαρρύνονται να ζουν και να αντιμετωπίζουν το ενδεχομένως επίμονο πρόβλημα του ιλίγγου 11. Η διάκριση μεταξύ κεντρικού και περιφερικού ιλίγγου καθορίζει συχνά και την αντίστοιχο θεραπευτική αντιμετώπιση. Σε πολλούς ασθενείς αυτό συχνά είναι εύκολο και επιτυγχάνεται άμεσα στα εξωτερικά ιατρεία. Για παράδειγμα, στον καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσεως έχουμε σαφή βελτίωση με τον κατάλληλο χειρισμό του Epley. Φάρμακα γενικά δεν προτείνονται για την αντιμετώπισή του. Η οξεία αιθουσαία νευρωνίτιδα ή η λαβυρινθίτιδα, αρχικά, αντιμετωπίζονται με κατασταλτικά του λαβυρίνθου και στη συνέχεια με κορτικοστεροειδή (ή/και αγγειοδιασταλτικά;). Στη νόσο του Meniere απαιτείται συνδυασμός δίαιτας χαμηλής σε αλάτι και φαρμάκων. Οι κρίσεις ημικρανίας, γενικά, βελτιώνονται με διαιτητικές αλλαγές, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά και τη χρήση ανταγωνιστών ασβεστίου και βήτα ανταγωνιστών. Μια μεγάλη ποικιλία φαρμάκων χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του ιλίγγου και των συνοδών εμέτων. Αυτά περιλαμβάνουν συνδυασμό ακετυλοχολίνης, ντοπαμίνης και ανταγωνιστών υποδοχέων ισταμίνης. Προτείνεται η χρήση αντιχολινεργικών και αντιισταμινικών για την αντιμετώπιση του ιλίγγου ή των διαταραχών της ισορροπίας 18. Στη νόσο του Meniere η δίαιτα χαμηλή σε αλάτι και ο συνδυασμός διουρητικών (συνήθως υδροχλωροθειαζίδης και τριαμτερένης) μειώνουν τον ίλιγγο, αλλά είναι λιγότερο αποτελεσματικά για τη θεραπεία της απώλειας ακοής και των εμβοών 25. Σε περιπτώσεις που ανθίστανται στη συντηρητική αγωγή, απαιτείται η ενδοτυμπανική έγχυση θειικής γενταμυκίνης ή κορτιζόνης (χημική λαβυρινθεκτομή), ή παρακέντηση του κοχλιακού πόρου και του σφαιρικού κυστιδίου, αλλά κάτι τέτοιο είναι σπάνιο στα παιδιά. Όσον αφορά τις ασκήσεις αποκατάστασης της αιθουσαίας λειτουργίας, αυτές χρησιμοποιούνται συχνά για την αντιμετώπιση του ιλίγγου. Πρόκειται για κινήσεις με τις οποίες ο εγκέφαλος εκπαιδεύεται να χρησιμοποιεί την όραση και τα ιδιοδεκτικά ερεθίσματα, για τη διατήρηση της ισορροπίας και της αίσθησης του χώρου 7. Συζήτηση Ο ίλιγγος είναι μια ψευδαίσθηση περιστροφής, ενώ η ζάλη είναι μια αίσθηση αστάθειας ή μια διαταραγμένη αίσθηση της σχέσης κάποιου με το χώρο. Στον παιδιατρικό πληθυσμό η διάκριση αυτή γίνεται πιο δύσκολη, επειδή τα παιδιά στερούνται την ικανότητα επικοινωνίας για να αναφέρουν τα συμπτώματά τους. Βιβλιογραφικά, ο ίλιγγος στα παιδιά συναντάται μάλλον σπάνια. Το 1962 ο Harrisson δημοσίευσε πρώτος μια υπεροχή των περιφερικών αιτιών του παιδικού ιλίγγου, μεταξύ των οποίων τη νόσο του Meniere, τις ιογενείς προσβολές και την αιθουσαία νευρωνίτιδα. Το 1977, ο Beddoe αποκάλυψε ιογενείς αιτιολογίες του παιδικού ιλίγγου, ενώ τον ίδιο χρόνο οι Eviatar et al δημοσίευσαν μελέτη κεντρικής παθολογίας κρίσεων ιλίγγου σε μια παιδιατρική νευρολογική κλινική. Μελέτη του Fried, το 1980, μιλάει για την εγκεφαλική διάσειση ως την πιο συνήθη αιτιολογία του παιδικού ιλίγγου, όπως και ο D Agostino, το 1997, καταλήγει σε παρόμοια συμπεράσματα. Το 1995, μια μελέτη των Bower & Cotton εκθέτει τις περιφερικές αιτίες ιλίγγου ως πολύ πιο συχνές από της κεντρικής αιτιολογίας. Η μέση ωτίτιδα, ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος της παιδικής ηλικίας και η ημικρανία, αποτελούσαν το 50% των περιπτώσεων ιλίγγου στα παιδιά αυτά 2. Σε αντίθεση με μελέτες που καταλήγουν σε κεντρική νευ- 22

4 ρολογική παθολογία ως την πιο κύρια αιτιολογία του ιλίγγου, η μέση ωτίτιδα και η μέση εκκριτική ωτίτιδα θεωρούνται οι πιο συνηθισμένες αιτίες διαταραχής ισορροπίας στα παιδιά που εξετάζονται από ωτορινολαρυγγολόγο. Τα διαφορετικά αυτά συμπεράσματα ενδεχομένως να είναι αποτέλεσμα στατιστικής απόκλισης του εξεταζόμενου πληθυσμού ασθενών, καθώς ήταν αναμενόμενο να βρεθεί μια μεγαλύτερη επίπτωση κεντρικής παθολογίας, σε παιδιά που αναφέρονται σε μια νευρολογική κλινική, και ένα μεγαλύτερο ποσοστό ωτολογικών προβλημάτων, σε εκείνα που αναφέρονται σε μια ωτορινολαρυγγολογική κλινική. Η αξιολόγηση του ιλίγγου στα παιδιά περιλαμβάνει το ιστορικό, την γενική κλινική εξέταση, ωτορινολαρυγγολογικές και νευρολογικές εξετάσεις και μεταβολικό έλεγχο. Στα παιδιά με ίλιγγο που σχετίζεται με απώλεια συνείδησης ή νευρολογικά ευρήματα κρίνονται απαραίτητα το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα και οι απεικονιστικές εξετάσεις. Το ιστορικό είναι υψίστης σημασίας στη διαφορική διάγνωση σε ένα παιδί με ίλιγγο. Δυστυχώς η ικανότητα του ασθενούς να αναφέρει ένα ακριβές ιστορικό, συχνά είναι αρκετά περιορισμένη λόγω αδυναμίας επικοινωνίας. Εντούτοις, οι γονείς μπορούν να παρέχουν βασικές πληροφορίες σχετικά με τη συχνότητα των συμπτωμάτων, τη διάρκεια, το χρόνο έναρξης, το είδος των σχετιζομένων συμπτωμάτων καθώς και τους παράγοντες που τα επιδεινώνουν ή τα ανακουφίζουν. Ένα ιστορικό περιγεννητικής λοίμωξης, οι ασθένειες TORCH (τοξοπλάσμωση, ερυθρά, κυτταρομεγαλοϊός, έρπητας) και η λοίμωξη από HIV είναι σημαντικά στοιχεία, όπως και η έκθεση σε ωτοτοξικά φάρμακα, όπως οι αμινογλυκοσίδες, πρέπει να διερευνώνται. Καθυστερημένη κινητική ανάπτυξη, τραύμα κεφαλής, υποτροπιάζουσες μέσες ωτίτιδες, αλλεργία ή ανοσολογικές διαταραχές μπορεί να παίξουν επίσης ρόλο στη διάγνωση και θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Το οικογενειακό ιστορικό είναι κρίσιμο και πρέπει να διερευνάται η ύπαρξη απώλειας ακοής, ιλίγγου, ημικρανίας, κληρονομικών συνδρομών και επιληπτικών κρίσεων. Τέλος η περιγραφή του ιλίγγου πρέπει να περιλαμβάνει τη συσχέτισή του με τα ακόλουθα: απώλεια ακοής, εμβοές, απώλεια συνείδησης ή αστάθεια και κάθε άλλο νευρολογικό σύμπτωμα 5. Μια γενική κλινική εξέταση πρέπει να πραγματοποιείται ώστε να αποκλεισθούν καρδιακές δυσλειτουργίες, ορθροστατικά συμπτώματα, φυσήματα τραχήλου, αναπνευστικά προβλήματα, café au lait κηλίδες στο δέρμα, νευροϊνώματα και κρανιοπροσωπικές ή συγγενείς ανωμαλίες. Μια πλήρης ωτολογική εξέταση, σε συνδυασμό με μια νευρολογική εκτίμηση, κρίνονται απαραίτητες. Εκκριτική ωτίτιδα, χολοστεάτωμα και μαστοειδίτιδα θα πρέπει να αποκλεισθούν. Η εξέταση με τους τονοδότες, όπως και η λήψη ακουστικών αντανακλαστικών, μπορεί να αποδειχθούν, επίσης, βοηθητικά. Το τεστ αναζήτησης συριγγίου συνιστάται και είναι θετικό (σημείο Hennebert) όταν προκληθεί ομόπλευρος νυσταγμός, με αρνητική πίεση στον έξω ακουστικό πόρο (ΕΑΠ), και αντίπλευρος νυσταγμός, με θετική πίεση στον έξω ακουστικό πόρο (ΕΑΠ). Εξίσου σημαντική είναι η αίσθηση του ιλίγγου με τέτοιες αλλαγές πίεσης στον ΕΑΠ. Ακουομετρία και τυμπανομετρική εκτίμηση είναι ουσιώδεις σε όλα τα παιδιά. Σε περιπτώσεις όπου η συνήθης ακουομετρία δεν παρέχει επαρκείς πληροφορίες, μπορούν να διενεργηθούν προκλητά ακουστικά δυναμικά (BERA) ή ωτοακουστικές εκπομπές (OAE) 6. Μια νευρολογική εξέταση εκτελείται με προσεκτική αξιολόγηση των κρανιακών νεύρων, των οπτικών πεδίων και του αυτόματου ή προκλητού νυσταγμού. Βλάβες των κρανιακών νεύρων μπορεί να υποδηλώνουν μια χωροκατακτητική επεξεργασία στη γεφυρο-παρεγκεφαλιδική γωνία ή στο στέλεχος, υπογραμμίζοντας πάλι τη σημασία του ακουολογικού ελέγχου BERA, για τον έλεγχο οπισθοκοχλιακού τύπου βλάβης. Η οφθαλμολογική εξέταση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην αξιολόγηση του παιδιού με ίλιγγο, καθώς ο νυσταγμός είναι ίσως το μόνο αντικειμενικό εύρημα της πάθησης αυτής. Καθ ότι η οπτική προσήλωση μπορεί να αναστείλει τον ήπιο αιθουσαίο νυσταγμό, οι οφθαλμοί πρέπει να εξετάζονται σε μειωμένη έντασης φως ή μέσω των γυαλιών Frenzel, ώστε να αποτραπεί η οπτική προσήλωση. Ο αιθουσαίος νυσταγμός τυπικά συνιστά μια οριζοντιοκυκλική απότομη κίνηση, με ταχεία και βραδεία φάση. Μπορεί να προκληθεί με το χειρισμό Dix-Hallpike, σε περιπτώσεις παροξυσμικού ιλίγγου θέσεως. Οι αιθουσαίες διαταραχές δεν παρουσιάζουν ποτέ κάθετο νυσταγμό ή νυσταγμό, που είναι το ίδιο ταχύς και στις δύο κατευθύνσεις. Τα ευρήματα αυτά είναι περισσότερο συμβατά με κεντρικές νευρολογικές διαταραχές. Εκκρεμοειδής ή ακανόνιστος νυσταγμός είναι κυρίως οφθαλμολογικής αιτιολογίας και μπορεί να συνδέεται με συγγενείς διαταραχές 9. Οι δοκιμασίες ελέγχου της παρεγκεφαλιδικής λειτουργίας, το τεστ Romberg και η αξιολόγηση του βηματισμού (Unterberger) είναι επίσης σημαντικά στην εκτίμηση ενός παιδιού με ίλιγγο. Τα test δακτύλου ρινός και πτέρνας γόνατος είναι παθολογικά τόσο με τα μάτια ανοικτά, όσο και κλειστά, σε παρεγκεφαλιδικές και κινητικές διαταραχές, ενώ μπορεί να είναι παθολογικά μόνο με τα μάτια κλειστά σε αμιγώς αιθουσαία δυσλειτουργία. Αυτό συμβαίνει διότι τα παιδιά με χρόνιες αιθουσαίες διαταραχές, αντισταθμίζουν χρησιμοποιώντας οπτικά ερεθίσματα, ενώ αυτά με παρεγκεφαλιδικές διαταραχές είναι το ίδιο επηρεασμένα με ή χωρίς οπτικά ερεθίσματα. Εκτελώντας τη δοκιμασία βηματισμού σε μια γραμμή με τα μάτια κλειστά, μπορεί να καταδειχθεί μια χρόνια αιθουσαία διαταραχή με τον ασθενή να ταλαντεύεται προς τη κατεύθυνση του πάσχοντος λαβυρίνθου. Η δοκιμασία βηματισμού πτέρνας δακτύλων είναι επίσης σημαντική για την αδρή εκτίμηση κινητικού συντονισμού σε παιδιά άνω των τεσσάρων (4) ετών. Η δοκιμασία επιτόπιου βηματισμού του ασθενούς, για 60 δευτερόλεπτα, με τα μάτια κλειστά, μπορεί να φανεί χρήσιμη στην ανίχνευση αιθουσαίων διαταραχών. Απόκλιση του σώματος πάνω από 45 μοίρες συνιστά αιθουσαία διαταραχή από την πλευρά της απόκλισης. Η Video-ηλεκτρονυσταγμογραφία (VENG) αντικειμενικά καταγράφει τις κινήσεις των ματιών κατά τη διάρκεια δοκιμασιών θέσεως, οπτικής απασχόλησης και σε αντίδραση αιθουσαίου ερεθισμού που προκαλείται από περιστροφή ή ψυχρό θερμό διακλυσμό. Τα παιδιά ανέχονται 23

5 Ταξινόμηση αιτιών ιλίγγου στα παιδιά Περιφερικές αιτίες 1. Μέση ωτίτιδα 2. Χρόνια μέση χολοστεωματώδης ωτίτιδα, με συνοδό συρίγγιο στον έξω οριζόντιο ημικύκλιο σωλήνα 3. Αιθουσαία νευρωνίτιδα 4. Ωτικός έρπης ζωστήρ 5. Νόσος ή σύνδρομο του Meniere (ενδολεμφικός ύδρωπας) 6. Τραυματισμοί του λιθοειδούς οστού 7. Οξεία απώλεια της ακοής 8. Τοξικές λαβυρινθίτιδες (φαρμακευτικές δηλητηριάσεις από ωτοτοξικά φάρμακα, π.χ. αμινογλυκοσίδες) 9. Καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος (ίλιγγος θέσεως) 10. Λαβυρινθίτιδα 11. Ακουστικό νευρίνωμα Κεντρικές αιτίες 1. Ζάλη συνδεόμενη με ημικρανία 2. Κρανιο-αυχενικοί τραυματισμοί 3. Επιληψία (petit ή grand mal) 4. Λοιμώξεις (ΚΝΣ) 5. Απομυελινωτική νόσος - Σκλήρυνση κατά πλάκας 6. Χωροκατακτητικές επεξεργασίες του εγκεφάλου (οπίσθιου εγκεφαλικού βόθρου) Άλλες αιτίες 1. Ψυχιατρικές παθήσεις - Ίλιγγος και ψυχισμός 2. Οικογενής αταξία 3. Ψευδής ίλιγγος: ορθοστατική υπόταση, υπογλυκαιμία, λιποθυμική κρίση, αύρα κροταφικής επιληψίας 4. Άγνωστης αιτιολογίας το τεστ της ENG καλά και θα πρέπει να αποτελεί εξέταση ρουτίνας στην εκτίμηση του ιλίγγου. Μειωμένες ή απούσες αντιδράσεις, αποτελούν συχνά τις μόνες τεκμηριωμένες ανωμαλίες σε παροξυσμικό ίλιγγο της παιδικής ηλικίας, αιθουσαία νευρωνίτιδα και παροξυσμικό ραιβόκρανο της νηπιακής ηλικίας 10. Επίσης, μια ανάλυση μεταβολικού ελέγχου, όπως τεστ για σύφιλη, επίπεδα γλυκόζης, θυρεοειδικός και ανοσολογικός έλεγχος, προτείνονται συχνά για την εκτίμηση του παιδιού με ίλιγγο. Ένα θετικό εύρημα, πάντως, είναι σπάνιο χωρίς σχετικό ιστορικό και ο μεταβολικός έλεγχος μπορεί να μη χρειάζεται σε όλες τις περιπτώσεις. Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (EEG) είναι επίσης σημαντικό για να αποκλειστούν επιληπτικές κρίσεις στα παιδιά με ίλιγγο και συστήνεται να γίνεται ένα EEG σε κάθε ασθενή με ίλιγγο, που συνοδεύεται από απώλεια συνείδησης ή με σχετικό ιστορικό κρίσεων επιληψίας. Η συνεργασία με νευρολόγο συνιστάται σε αυτές τις περιπτώσεις. Επιπλέον είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πως περίπου 10% των παιδιών με επιληπτικές κρίσεις, έχει αναφερθεί ότι είχαν ενδοκρανιακούς όγκους (οι απεικονιστικές εξετάσεις ενδείκνυνται σ αυτές τις περιπτώσεις). Η μαγνητική τομογραφία είναι η κατάλληλη απεικονιστική μέθοδος, λόγω υψηλής ευκρίνειας στην ανίχνευση βλαβών στο στέλεχος και στη γεφυρο-παρεγκεφαλιδική γωνία 24. Η διαφορική διάγνωση του ιλίγγου στα παιδιά είναι εκτενής, όπως προκύπτει από το ιστορικό του ασθενούς και τα αποτελέσματα των νευρο-αιθουσαίων εξετάσεων. Παρόλα αυτά, η διαφορική διάγνωση μπορεί να προσεγγιστεί με μεθοδικό τρόπο. Μπορούμε να υιοθετήσουμε ένα σύστημα ταξινόμησης για τη διευκόλυνση προσέγγισης της διάγνωσης: παροξυσμικός ίλιγγος με απώλεια ακοής ή άλλες διαταραχές ακοής, παροξυσμικός ίλιγγος χωρίς απώλεια ακοής ή άλλες διαταραχές ακοής, ίλιγγος με απώλεια συνείδησης ή αστάθεια, διαρκής ίλιγγος με νευρολογικές διαταραχές και διαρκής ίλιγγος χωρίς νευρολογικές διαταραχές 12. Ο περιφερικός ίλιγγος συνήθως είναι περιστροφικού τύπου, έντονος, εκδηλώνεται απότομα, είναι βραχείας διαρκείας και συνοδεύεται συχνά με ακουστικές διαταραχές και νευροφυτικά συμπτώματα. Ο νυσταγμός συνήθως είναι οριζόντιος, οριζοντιο-κυκλικού τύπου, και δεν παρατηρείται απώλεια συνείδησης. Στον κεντρικό ίλιγγο συνήθως απουσιάζουν οι κοχλιακές διαταραχές και τα νευροφυτικά συμπτώματα, ο νυσταγμός συνήθως είναι πολλαπλός ή κάθετος χωρίς να υφίσταται κάματο και συνοδεύεται συχνά με πλούσια νευρολογική συμπτωματολογία. Μπροστά σε ένα παιδί που παρουσιάζει το σύμπτωμα του ιλίγγου, επιβάλλεται να αναζητήσουμε εάν υπάρχει λαβυρινθική βλάβη. Κάθε επεισόδιο ιλίγγου που δεν συνοδεύεται με νυσταγμό και διαρκεί περισσότερο από δυο ή τρεις εβδομάδες, χωρίς σημεία ύφεσης, και δεν εξελίσσεται με κρίσεις, συνήθως δεν είναι λαβυρινθικός. 24

6 Συμπεράσματα 1. Η εκτίμηση του ιλίγγου είναι δύσκολη στα παιδιά και κατευθύνεται από το ακριβές ιστορικό και από μια πλήρη νευρο-ωτολογική εξέταση. Την αναζήτηση αυτομάτων αιθουσαίων σημείων (αυτόματο αιθουσαίο νυσταγμό, σημείο Romberg, σημείο Unterberger) και αναζήτηση προκλητών αιθουσαίων σημείων. Δοκιμασίες για τον πρόσθιο λαβύρινθο (π.χ. ακουόγραμμα, ακουστικά αντανακλαστικά, BERA), και για τον οπίσθιο λαβύρινθο (π.χ. ηλεκτρονυσταγμογραφία), καθώς και η εκτίμηση της οπτικής οξύτητας, πρέπει να συμπληρώνουν την διαγνωστική προσέγγιση. 2. Ο έλεγχος του νεαρού ασθενούς θα πρέπει να συμπληρώνεται με μια απεικονιστική εξέταση (κυρίως MRI ή CT λιθοειδών εγκεφάλου), όταν υπάρχει ιστορικό χρόνιας ωτίτιδας, κρανιακού τραυματισμού, ή υπόνοια οργανικής εγκεφαλικής βλάβης. Οι εξετάσεις αίματος, το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, η οφθαλμολογική και η νευρο-ψυχιατρική εκτίμηση συνιστώνται, κατά την κρίση του κλινικού. 3. Διεθνείς μελέτες δίνουν έμφαση στο ρόλο της μέσης ωτίτιδας και εκκριτικής ωτίτιδας, στην διαταραχή της ισορροπίας στο παιδί, όπως και στη δυνατότητα για λύση του προβλήματος με μυριγγοτομή και τοποθέτηση σωληνίσκου αερισμού. Άλλες συνήθεις παθήσεις αποτελούν, ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος, η ζάλη που συνδέεται με ημικρανία και η αιθουσαία νευρωνίτιδα. 4. Η διάκριση μεταξύ κεντρικού και περιφερικού ιλίγγου καθορίζει συχνά και την αντίστοιχη θεραπευτική αντιμετώπιση. Μετά την πιστοποίηση της διάγνωσης του παιδικού ιλίγγου και τον αποκλεισμό σοβαρών παθολογικών καταστάσεων, η θεραπεία κατευθύνεται ανάλογα με την αιτιολογία. Summary Vertigo in children: diagnostic and therapeutic approach S. Ntoumazios, Ch. Mihos, Κ. Potsis, D. Assimakopoulos Vertigo in children is a challenging complaint, for which potentially numerous etiologies exist. The history, often obtained most reliably from the observations of parents, contains key information that directs the diagnostic evaluation. Using this information, the clinician may then categorize the complaint of vertigo according to its quality (paroxysmal or unremitting), and its association with hearing loss, loss of consciousness or postural control, or any neurologic symptoms. The differential diagnosis may then be approached in an algorithmic method and narrowed down to isolate the most common disease processes that may account for the specific sympomatology. The cause of vertigo can vary from orthostatic hypotension to a brain tumor and, thus, a structured approach is essential, in avoiding unnecessary examinations and achieving a diagnosis. Common forms of vertigo in children are otitis-mediarelated dizziness, benign paroxysmal vertigo of childhood, migraine-associated dizziness, and vestibular neuronitis. Orthostatic hypotension, which is not a true vertigo, is the predominant type of dizziness in children. Vertigo is often divided according to origin into peripheral and central types. An otologist is familiar with peripheral causes, while a neurologist treats central causes. Close cooperation between different specialists is essential. Sometimes consultation with a psychiatrist or an ophthalmologist can lead to the correct diagnosis. Key words: children, labyrinth, vertigo, nystagmus, history, electronystagmography, diagnosis, treatment. Βιβλιογραφία 1. Anoh-Tanon MJ, Bremond Gignac D, Wiener-Vacher SR. Vertigo is an underestimated symptom of ocular disorders: dizzy children do not always need MRI. Pediatr Neurol 2000; 23: Baloh RW. Differentiating between peripheral and central causes of vertigo. Otolaryngol Head Neck Surg 1998; 119: Casselbrant M, Furman J, Rubenstein E, Mandel EM. Effect of otitis media on the vestibular system in children. Ann Oto Rhino Laryn 1995; 104(8): Choung Yun Hoon, Keehyn Park, Sung-Kyun Moon, Chul-Ho Kim, Sang Jun Ryu. Various causes and clinical characteristics in vertigo in children with normal eardrums. Department of Otolaryngology, Ajou University School of Medicine, 5 Woncheon-Dong, Paldal Gu, Suwon , South Korea. Available online: 17 May Choung YH, Park K, Moon SK, Kim CH, Ryu SJ. Various causes and clinical characteristics in children with normal eardrums. Int J Pediatric Otolaryngol 2003; 67: Fetter M. Assessing vestibular function: which tests, when? J Neurol 2000; 247: Fife TD. Episodic vertigo. In: Rakel RE. Conn s Current therapy, 1999: Latest approved methods of treatment for the practicing physician. 51 st edition, Philadelphia, WB Sauders, 1999; pp Fried MP. The evaluating of dizziness in children. Laryngoscope 1980; 90: Golz A, Angel-Yeger B, Parush S. Evaluation of balance disturbances in children with middle ear effusion. Int J Pediatric Otorhinolaringol 1998; 43: Golz A, Netzer A, Angel-Yeger B, Westerman ST, Gilberd LM, Joachims HZ. Effects of middle ear effusion on the vestibular system in children. Otolaryngol Head Neck Surg 1998; 119: Golz A, Westerman S,Gilbert L, Joachims H, Netzer A. Effect of middle ear effusion on the vestibular labyrinth. J Laryngol Otol 1991; 105: Hubbell Richard N, MD; Skoner Judith M, MD. Vertigo in children. University of Vermont, Division of Otolaryngology, Vermont, USA, Isenberg SJ. Physical and refractive characteristics of the eye at birth and during infancy. In: Isenberrg SJ (Ed): The Eye in infancy. Mosby-Year Book, Chicago, 1994; pp Kaga K, Nakamura M, Furuya N, Shindo M. Analysis of optokinetic nystagmus in patients with lesions on the left unilateral pariental lobe or the entire left hemisrphere. Acta Otolaryngol Suppl 2001; 545: Marill Keith, MD. Central Vertigo. Department of Medicine, Mass Hospital. November 2004; Niemensivu Riina. Vertigo in children. Doctoral dissertation, University of Helsinki, Faculty of Medicine, Institute of Clinical Medicine, September Probst R. Dizziness from a neuro-otologocal viewpoint. Ther Umsch 1995; 52: Quigley EM, Haster WL, Parkman HP. AGA technical review on nausea and vomiting. Gastroenterology 2001; 120: Ravid S, Bienkowski R, Eviatar L. A simplified diagnostic approach to dizziness in children. Pediatric Neurol 2003; 29: Salami A, Medicina MC, Dellepiane M, Mora R, Guglielmetti G. Optocinetic nystagmus and visual vestibular inferaction in subjects with whiplash injuries. Acta Otorinolaryngol Ital 1996; 16: Salami A, Dellepiane M, Mora R, Taborelli G, Jankowska B. Electronystagmografy finding in children with peripheral and central vestibular disorders. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology 2006; 70: Sam J Marzo, MD. Intratympanic therapy for sensorineural hearing loss and vertigo. Department of Otolaryngology - Head and Neck Surgery, Loyola University Health System, Maywood, Illinois, 2002; January Santos PM, Hall RA, Snyder JM, Hungles LF, Dobie RA. Diuretic and diet effect on Meniere s disease evaluated by the 1985 Committee on Healing and Equilibrium guidelines. Otolaryngol Head Neck Surg 1993; 109: Swartz Randy, Paxton Longwell. Treatment of vertigo. American Family Physician 2005; March Van Deelen GW, Huizing EH. Use of a diuretic (Dyazide) in the treatment of Meniere s disease. A double-blind cross-over placebo-controlled study. ORL J Otorhinolaryngol Relat Spec 1986; 48: Yardley L, Luxon L. Treating dizziness with vestibular rehabilitation. BMJ 1994; 308: Δανιηλίδης Ι, Ασημακόπουλος Δ. Ωτορινολαρυγολογία. Παθολογία - χειρουργική κεφαλής & τραχήλου. Θεσσαλονίκη 2006, Πρώτη έκδοση, University Studio Press. Ω 25

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΙΛΙΓΓΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Νευρολογική Κλινική Γενικού Νοσοκομείου «Πολυκλινική», Αθήνα. Εισαγωγή Ο ίλιγγος, ένα συνηθέστατο αίτιο προσέλευσης ασθενών στο ιατρείο της εφημερίας, συχνά υποκρύπτει επείγουσες καταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΛΙΓΓΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΡΙΖΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ

ΙΛΙΓΓΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΡΙΖΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΙΛΙΓΓΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΡΙΖΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ 1 ΤΑ ΓΝΩΣΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑ, ΠΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΠΑΡΟΞΥΣΜΟΥΣ ΖΑΛΗΣ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ, ΑΙΣΘΗΜΑ ΒΙΑΙΗΣ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗΣ Η ΠΤΩΣΗΣ ΣΤΟ ΚΕΝΟ, ΩΧΡΟΤΗΤΑ, ΕΦΙΔΡΩΣΗ,ΝΑΥΤΙΑ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias.

ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ. ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN www.orl-peiraias. ΑΒΟΥΡΗΣ Ν. ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ & ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ METROPOLITAN ΕΜΒΟΕΣ ΩΤΩΝ Ορισμός - επιδημιολογία Με τον όρο εμβοές εννοούμε την αντίληψη ήχων κατά

Διαβάστε περισσότερα

Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας

Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας Βασική ανατομία και φυσιολογία του συστήματος ισορροπίας 1 Εισαγωγή Αν έχετε αρχίσει να διαβάζετε αυτό το βιβλίο είστε σχεδόν σίγουρα ένας πολυάσχολος κλινικός γιατρός. Καταλαβαίνουμε τον δισταγμό σας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ There are no translations available. Πλάτων Μανιάς Νευρολόγος 25% των ασθενών που επισκέπτονται τα ΤΕΠ (τμήματα επειγόντων περιστατικών), αναφέρουν τη ζάλη ως στοιχείο του προβλήματός τους. Αυτό το ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Αιθουσαίος έλεγχος σε ασθενείς με ήπια κρανιεγκεφαλική κάκωση Vestibular evaluation in patients with mild brain injury

Αιθουσαίος έλεγχος σε ασθενείς με ήπια κρανιεγκεφαλική κάκωση Vestibular evaluation in patients with mild brain injury Μπαλατσούρας Δ Κατσιάρη Ε Αυλωνίτου Ε Κλούτσος Γ Λορέτζος Δ Καμπέρος Α Ωτορινολαρυγγολογική Κλινική - Τζάνειο Γενικό Νοσοκομείο Πειραιώς Αιθουσαίος έλεγχος σε ασθενείς με ήπια κρανιεγκεφαλική κάκωση Vestibular

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΡΗΚΟΪΑ Γενικά Σημασία της ακοής

ΒΑΡΗΚΟΪΑ Γενικά Σημασία της ακοής ΒΑΡΗΚΟΪΑ Γενικά Το αυτί είναι το όργανο της ακοής και της ισορροπίας. Διαιρείται ανατομικά σε έξω, μέσο, και έσω αυτί. Η ικανότητα του ανθρώπου να ακούει και να καταλαβαίνει τους ήχους και τους συνομιλητές

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1)

Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Προληπτικός έλεγχος για έγκαιρη ανίχνευση όγκων οπτικού νεύρου σε παιδιά με νευροϊνωμάτωση τύπου-1 (Νf1) Νικολάου Μ. 1, Ζαμπογιάννης Α. 1, Τουρκαντώνη Ν. 1, Νικας Ι. 2, Χασιώτου Μ. 2, Σφακιανός Γ. 3, Προδρόμου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας

ΓΛΑΥΚΩΜΑ. προληψη και θεραπεια. επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας ΓΛΑΥΚΩΜΑ προληψη και θεραπεια επειδή είναι σηµαντικό να διατηρήσετε για πάντα την όραση σας Τι είναι το γλαύκωµα; Το γλαύκωμα αποτελεί μια ομάδα από παθήσεις των οφθαλμών, οι οποίες έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ ΠΑΡΑΛΥΣΕΙΣ ΙΙΙ, IV, VI ΝΕΥΡΟΥ ΝΙΚΟΣ ΝΙΤΣΑΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΤΡΟΣ & ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΟΣ ΟΕΒΕ 11/2012 Συμπτώματα Στραβισμός μη συνεκτικός Διόφθαλμη διπλωπία (αυξανόμενη στο σημείο δράσης του παρετικού μυός)

Διαβάστε περισσότερα

Charles-Bonnet σύνδρομο σε άτομα με αυξημένη ινσουλινοαντίσταση και παθολογική υπεργλυκαιμία

Charles-Bonnet σύνδρομο σε άτομα με αυξημένη ινσουλινοαντίσταση και παθολογική υπεργλυκαιμία Charles-Bonnet σύνδρομο σε άτομα με αυξημένη ινσουλινοαντίσταση και παθολογική υπεργλυκαιμία Σπύρος Καραμαγκιώλης, Ελένη Παπαγεωργίου, Ελένη Γεωργιάδη, Γεωργία Λιμπανοβνού, Έρβιν Κωστάκης, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΥΠΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η κεντρική υπνική άπνοια (central sleep apnea - CSA) συναντάται σε ποσοστό 5-10% όλων των ασθενών με διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο (sleep-disordered breathing

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΣΤΑΓΜΟΙ. Μάθημα στους ειδικευόμενους της Οφθαλμολογίας. Κ.Οφ.Κ.Α. 4 Δεκεμβρίου 2012-11-30

ΝΥΣΤΑΓΜΟΙ. Μάθημα στους ειδικευόμενους της Οφθαλμολογίας. Κ.Οφ.Κ.Α. 4 Δεκεμβρίου 2012-11-30 ΝΥΣΤΑΓΜΟΙ Μάθημα στους ειδικευόμενους της Οφθαλμολογίας. Κ.Οφ.Κ.Α. 4 Δεκεμβρίου 2012-11-30 Δρ ΡΟΥΓΓΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, MD, PhD, FEBOph Συντ. Δ/ντής Οφθ/κής Κλινικής Νος. «Άγιος Σάββας». Ο όρος «νυσταγμός»

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Γλαύκωμα. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Γλαύκωμα www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι ακριβώς είναι το γλαύκωμα; Ο όρος γλαύκωμα ορίζει μια ομάδα παθήσεων που τις χαρακτηρίζει μια σταδιακή καταστροφή του οπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Το Εργαστήριο Ιατρικής Απεικόνισης του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης και η Ακτινολογική Εταιρεία Κρήτης διοργανώνουν Επιστημονική Διημερίδα με θέμα: «Σύγχρονη Απεικόνιση

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρια η έγκαιρη θεραπεία στο γλαύκωµα

Σωτήρια η έγκαιρη θεραπεία στο γλαύκωµα Σωτήρια η έγκαιρη θεραπεία στο γλαύκωµα Το γλαύκωµα είναι µια οµάδα οφθαλµικών ασθενειών που προξενουν προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο, στο σηµείο όπου εκείνο αφήνει το µάτι για να µεταφέρει τις οπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης

Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης Γλαύκωμα: H σιωπηλή ασθένεια τύφλωσης Οι παράγοντες επικινδυνότητας για τη δημιουργία γλαυκώματος είναι: Το Γλαύκωμα είναι μια ομάδα οφθαλμικών παθήσεων που προξενεί προοδευτική βλάβη στο οπτικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο της συνείδησης

Επίπεδο της συνείδησης Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 20-25 Επίπεδο της συνείδησης Η µερική ή ολική απώλεια της συνείδησης του πάσχοντος είναι µια σοβαρή κατάσταση, κατά την οποία διαταράσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11

Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 Β Οφθαλμολογική Κλινική Α.Π.Θ. ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ IΙ (9-19) Εκδοχή 7/1.10.11 11 Θεωρητικές Δεξιότητες Πόνος Διαταραχές οπτικής λειτουργίας 9. Επιφανειακός Πόνος 10. Ασθενωπία Διόφθαλμή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ

ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΣ Η συχνότερη αιτία επίσκεψης των παιδιών στον ιατρό είναι η μέση ωτίτις. Περίπου το 1/3 των παιδιών ηλικίας από 1-5 ετών, παρουσιάζουν παραπάνω από τρεις προσβολές μέσης ωτίτιδας το χρόνο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο Κερατόκωνος?

Τι είναι ο Κερατόκωνος? Τι είναι ο Κερατόκωνος? Ο Κερατόκωνος είναι µια διαταραχή του κερατοειδούς - του διαφανούς προσθίου τµήµατος του οφθαλµού Ο κερατοειδής είναι εκείνος που εστιάζει το φως στο πίσω µέρος του µατιού. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ. Δεύτερη Έκδοση TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ. Δεύτερη Έκδοση TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ Δεύτερη Έκδοση C DAVID MARSDEN FRS DSC FRCP FRCPsych TIMOTHY J FOWLER DM FRCP ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΣΧΑΛΗΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΜΑΡΑΖΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ

Διαβάστε περισσότερα

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών

Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Συστάσεις για τη διαχείριση των πυρετικών σπασμών Ad hoc Task Force of LICE Guidelines Commission ITALIAN LEAGUE AGAINST EPILEPSY Giuseppe Capovilla, Massimo Mastrangelo, Antonino Romeo, and Federico Vigevano

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφος 4 μηνών με οζώδη σκλήρυνση και βρεφικούς σπασμούς

Βρέφος 4 μηνών με οζώδη σκλήρυνση και βρεφικούς σπασμούς ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 4 Βρέφος 4 μηνών με οζώδη σκλήρυνση και βρεφικούς σπασμούς Δραγούμη Πηνελόπη Ελευθέριος Κοντόπουλος Εισαγωγή Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της ζωής, η συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ηλεκτροφυσιολογία της όρασης

ηλεκτροφυσιολογία της όρασης ηλεκτροφυσιολογία της όρασης www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Ινστιτούτο Ophthalmica & εργαστήριο Ηλεκτροφυσιολογίας Στο εργαστήριο Ηλεκτροφυσιολογίας της όρασης πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 Μια αληθινή ιστορία... Ελληνοτουρκικός πόλεµος 1920.. Στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ωτολογία - Ακοολογία. Θάνος Μπίµπας CMath MSc FRCSI(Otol) Scene in a Russian Hospital The Ear Inspection (Emily Shanks)

Ωτολογία - Ακοολογία. Θάνος Μπίµπας CMath MSc FRCSI(Otol) Scene in a Russian Hospital The Ear Inspection (Emily Shanks) Ωτολογία - Ακοολογία Θάνος Μπίµπας CMath MSc FRCSI(Otol) Scene in a Russian Hospital The Ear Inspection (Emily Shanks) Συµπτώµατα 1. Βαρηκοΐα 2. Ωταλγία 3. Ωτόρροια 4. Εµβοές 5. Ίλιγγος 1. Βαρηκοΐα Βαρηκοΐα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιµετώπιση της µέσης ωτίτιδας

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιµετώπιση της µέσης ωτίτιδας Κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιµετώπιση της µέσης ωτίτιδας Νίκος Α. Καρανταγλής Παιδίατρος Επιστηµονικός Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 1 Ως Μέση Ωτίτιδα ορίζεται η φλεγµονή του µέσου ωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΝΕΥΡΟΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Το Εργαστήριο Ιατρικής Απεικόνισης του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης και η Ακτινολογική Εταιρεία Κρήτης διοργανώνουν Επιστημονική Διημερίδα με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος Βασικές Αρχές Έλεγχος της πυραµιδικής οδού µε το Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισµό:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει;

Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Αμυγδαλεκτομή στο Παιδί: Έχει κάτι αλλάξει; Φαρυγγικός λεμφικός ιστός: Φαρυγγική και Παρίσθμιες Αμυγδαλές Φαρυγγική A. Καδίτης Ειδική Μονάδα Παιδιατρικής Πνευμονολογίας Εργαστήριο Διαταραχών Αναπνοής στον

Διαβάστε περισσότερα

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες

Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Πλατυποδία σε Παιδιά και Ενήλικες Τι είναι Πλατυποδία; Πλατυποδία είναι η απουσία καμάρας στο πέλμα του ποδιού που μπορεί να εμφανιστεί σε μικρά παιδιά και σε ενήλικες. Όταν το παιδί ή ο ενήλικας στέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Επιληψία. Λεωνίδας Στεφανής

Επιληψία. Λεωνίδας Στεφανής Επιληψία Λεωνίδας Στεφανής Τι είναι μία επιληπτική κρίση; Όταν ένας πληθυσμός νευρωνικών κυττάρων έχει μια ανώμαλη, υπέρμετρη και παροξυσμική δραστηριότητα Αιφνίδια, παροδική διαταραχή της νευρολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία SOO-YEON JUNG, Department of cardiology, St. Vincent s Hospital,

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΒΑΔΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Φυσιολογική κίνηση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΚΥΡΙΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας

Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης. Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας Κλινική Οπτική και Διαταραχές της Διάθλασης Σοφία Ανδρούδη Επίκουρη Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας ΟΡΑΣΗ Η όραση είναι ένας συνδυασμός: Ανατομικών Οπτικών Νευρικών μηχανισμών ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Κερατοειδής Πρόσθιος

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΙΟΣ ΝΙΚΑΣ MD, MSc, FEBO Χειρουργός Οφθαλμίατρος ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ MASTER ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΑΛΕΞΙΟΣ ΝΙΚΑΣ MD, MSc, FEBO Χειρουργός Οφθαλμίατρος ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ MASTER ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΛΕΞΙΟΣ ΝΙΚΑΣ MD, MSc, FEBO Χειρουργός Οφθαλμίατρος ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ MASTER ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΟΡΑΣΗΣ & ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ (COMPUTER VISION SYNDROME) H χρήση υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά

Κλινική εξέταση. Πλήρης κλινική εξέταση Πολλά περιστατικά δεν είναι νευρολογικά ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΝΕΥΡΙΚΟΥ Έκταση και σημασία Στα μικρά μηρυκαστικά πολύ συχνές Για 2005 το 50 % στην κλινική Ιάσιμες και μη ιάσιμες Χρόνιες εγκεφαλoπάθειες - εγκεφαλίτιδες Ζωοανθρωπονόσοι Ιστορικό α) Είδος, ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging)

Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Απεικόνιση εγκεφάλου με διάχυση (diffusion imaging) Βασικές αρχές και κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος

Εγκεφαλικές συζυγίες. Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος Εγκεφαλικές συζυγίες Μαρία Σουλή Παθολόγος-Λοιμωξιολόγος ΙΙ. Οπτικό νεύρο οπτική οξύτητα (φώς, αντικείμενα, ειδικοί πίνακες) ΔΔ Διαθλαστικές ανωμαλίες Ελάττωση της διαφάνειας των διαθλαστικών μέσων Βλάβη

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη

Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη Παρουσίαση: Καρατζά Ελίζα Στεργιοπούλου Θεοδούλη Ορίζεται ως παροδική απώλεια επικοινωνίας με το περιβάλλον που δεν οφείλεται σε τραυματισμό του εγκεφάλου και προς τον παρόν δεν έχει καθοριστεί το αίτιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές

Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Η αποκάλυψη της διάγνωσης: ελληνικές και ευρωπαϊκές απόψεις και πρακτικές Δρ. Παρασκευή Σακκά Νευρολόγος - Ψυχίατρος Πρόεδρος Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών Διευθύντρια Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ

Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Κίνηση των οφθαλμών και Οφθαλμοπληγία ΔΕΡΜΙΤΖΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΟΣ Γιατί μιλάμε για συζυγείς κινήσεις των οφθαλμών? Αν τα μάτια δεν παρουσίαζαν «συζυγή», δηλ. σύγχρονη κίνηση θα κινούνταν άσκοπα προς

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ. Ασθενέστερο Επίπεδο. 08/Φεβ/2013 ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ NAHEMSON

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ. Ασθενέστερο Επίπεδο. 08/Φεβ/2013 ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ NAHEMSON ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας ΟΡΙΣΜΟΣ Πόνος στην οσφυϊκή χώρα οποιασδήποτε αιτιολογίας. ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Δεύτερη σε συχνότητα αιτία επίσκεψης στον γιατρό. Πρώτη αιτία αποχής από

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Κλειώ Χατζηστεφάνου, Μαθήµατα ΕΟΕ, 7/12/2010. Επίκουρος Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική, ΠΓΝΑ «Γ.

Κλειώ Χατζηστεφάνου, Μαθήµατα ΕΟΕ, 7/12/2010. Επίκουρος Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική, ΠΓΝΑ «Γ. Π Ρ Ι Σ Μ Α Τ Α Κλειώ Χατζηστεφάνου Επίκουρος Καθηγήτρια Οφθαλμολογίας Α Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική, ΠΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΡΙΣΜΑΤΑ Στοιχεία οπτικής Ορισμός: Ως πρίσμα ορίζεται τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα