Εργαστήριο Βιοϊατρικής Απεικόνισης και Εφαρμοσμένης Οπτικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εργαστήριο Βιοϊατρικής Απεικόνισης και Εφαρμοσμένης Οπτικής"

Transcript

1 Εργαστήριο Βιοϊατρικής Απεικόνισης και Εφαρμοσμένης Οπτικής Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κύπρου Μέτρηση των Συστατικών του Καπνού με Φασματογραφία Ράμαν από την Αργυρώ Σταύρου Υποβάλλεται στο Πανεπιστήμιο Κύπρου ως μερική συμπλήρωση των απαιτήσεων για την απόκτηση Πτυχίου Ηλεκτρολόγου Μηχανικού Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Μάιος 2009

2

3 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΑΜΑΝ Από την Αργυρώ Σταύρου Υποβάλλεται στο Πανεπιστήμιο Κύπρου ως μερική συμπλήρωση των απαιτήσεων για την απόκτηση Πτυχίου Ηλεκτρολόγου Μηχανικού Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Μάιος 2009

4 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΑΜΑΝ Από την Αργυρώ Σταύρου Εξεταστική επιτροπή: Κωνσταντίνος Πίτρης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα ΗΜΜΥ, Επιβλέπων Διπλωματικής Γεώργιος Μίτσης Λέκτορας, Τμήμα ΗΜΜΥ, Μέλος Επιτροπής

5 Περίληψη Βασικός στόχος της βιοϊατρικής τεχνολογίας ως επιστήμης, μέσω των τεχνολογικών μεθόδων που προωθεί, είναι η αρωγή της στην καλύτερη ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Η έρευνα σε αυτή τη διπλωματική εργασία έχει ως στόχο να μετρήσει τα συστατικά του καπνού με φασματοσκοπία Ράμαν ώστε να δημιουργηθεί ένα καινούργιο εργαλείο για έλεγχο της ποιότητας του αέρα. Τα συστατικά που μελετήθηκαν είναι η πίσσα, η νικοτίνη και το μονοξείδιο του άνθρακα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, δημιουργήθηκε μια μέθοδος, η οποία επιτρέπει την εξακρίβωση των συστατικών με χρήση φασματοσκοπίας Ράμαν. Για την ανάπτυξη αυτής της μεθόδου χρησιμοποιήθηκαν 28 διαφορετικά είδη τσιγάρων, τα οποία χρησιμοποιούνται πιο πολύ από τους καπνιστές. Από κάθε μάρκα τσιγάρου καπνίζονταν 5 τσιγάρα με μια αυτοματοποιημένη συσκευή, και αναμιγνύονταν με διάλυμα μεθανόλης. Στη συνέχεια το κάθε δείγμα αφηνόταν να εξατμιστεί από τα 10 ml που ήταν αρχικά σε 1 ml, για να έχουμε πιο πυκνό διάλυμα, με αποτέλεσμα να λαμβάνεται πιο δυνατό σήμα. Στο αρχικό στάδιο της έρευνας έγινε εξακρίβωση των παραμέτρων, που θα χρησιμοποιούνταν για την φασματοσκοπία Ράμαν, ώστε να λαμβάνεται το καλύτερο σήμα με όσο το δυνατό περισσότερες πληροφορίες και λιγότερο θόρυβο και εξωτερικές επιρροές. Στις παραμέτρους αυτές περιλαμβάνονταν ο χρόνος έκθεσης (integration time) και ο αριθμός των επαναλήψεων (averages). Μετά την λήψη των φασμάτων έγινε η ανάλυση τους με αλγόριθμο που γράφτηκε στο λογισμικό Matlab, ώστε να καθοριστεί κατά πόσο η φασματοσκοπία Ράμαν μπορούσε να διακρίνει τα συστατικά του καπνού, όπως την πίσσα, την νικοτίνη και το μονοξείδιο του άνθρακα. Με τη βοήθεια του αλγορίθμου πάλι βρέθηκε το μέσο τετραγωνικό σφάλμα μεταξύ των τιμών που λήφθηκαν από τα δείγματα και των τιμών που υπήρχαν από τις ετικέτες των τσιγάρων που αναγράφονταν στα πακέτα. Τα αποτελέσματα αυτής της διπλωματικής ήταν αρκετά καλά και αρκετά ενθαρρυντικά αφού επιτεύχθηκε η εξακρίβωση των συστατικών, κάτι το οποίο με περισσότερη έρευνα μπορεί να βελτιστοποιηθεί. iii

6 ABSTRACT The main goal of biomedical technology is to improve the quality of life of people through novel technological advancements. In this context, this diploma thesis aims at measuring the main ingredients of smoke and thus to create a new tool for the assessment of air quality. The ingredients that were studied are tar, nicotine and carbon monoxide. For this purpose, we developed a novel approach capable of investigating these ingredients on the basis of Raman spectroscopy. In the context of this method, 28 different kinds of cigarettes (from the most popular brands) were used. From each kind of cigarettes, 5 were smoked by an automatic machine and the smoke was dissolved in methanol. After that, the solution was left to evaporate from 10 ml to 1 ml so that it was more concentrated and, therefore, resulting in a stronger Raman signal. At the initial stage of this thesis, we specified the proper Raman spectroscopy parameters that result in the best signal with less noise and external influence. Both exposure time (integration time) and the average number of iterations were considered. After having all spectrographs collected, an algorithm, developed in Matlab, was used to determine whether Raman spectroscopy could distinguish such ingredients of smoke as, for example, nicotine, tar, and carbon monoxide. Using this algorithm, we were able to derive the mean square error between the values of the solution and the values that are quoted in the labels of cigarettes. The results of this thesis were very satisfying and supportive, since the verification of smoke ingredients using Raman Spectroscopy has been achieved. Results may be further improved by this is left for future work. iv

7 Ευχαριστίες Θα ήθελα να ευχαριστήσω από την καρδιά μου, τον Δρ. Κωνσταντίνο Πίτρη για την εμπιστοσύνη και την βοήθεια του. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένεια μου, τον αρραβωνιαστικό μου και την φίλη μου Κατερίνα Χ Γεωργίου για την στήριξη, την αγάπη και την βοήθεια τους. v

8 Πίνακας περιεχομένων: Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή Ιστορία του καπνού Εξωτερικό τμήμα τσιγάρου Περιβαλλοντικός καπνός τσιγάρου Συστατικά τσιγάρου Χημικές ουσίες στον καπνό του τσιγάρου Νικοτίνη Επίδραση νικοτίνης Συμπτώματα νικοτίνης Επιπτώσεις νικοτίνης Πίσσα Μονοξείδιο του άνθρακα Υδροκυάνιο στον καπνό τσιγάρου Αρσενικό στον καπνό τσιγάρων Βενζόλιο Κάδμιο Φορμαλδεΰδη Εσωτερικά και εξωτερικά συστατικά των τσιγάρων στην Κύπρο Ενεργητικό - Παθητικό κάπνισμα Ασθένειες από το κάπνισμα Καρκίνος Καρκίνος του παγκρέατος Βρογχογενής καρκίνος Έλκος του στομάχου Χρόνια βρογχίτιδα Η επίδραση του καπνίσματος στα επίπεδα λιπιδίων του αίματος Ψυχολογία του καπνιστή Τι επιχειρήματα θα χρησιμοποιούσαμε για να πείσουμε ένα καπνιστή να κόψει το τσιγάρα Τρόποι προφύλαξης από το κάπνισμα...27 Κεφάλαιο 2 - ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ RAMAN Λειτουργία συστήματος Ράμαν...32 Κεφάλαιο 3 Πειραματική διαδικασία Εισαγωγή Κατασκευή μηχανής «καπνίσματος» Λήψη δειγμάτων Επεξεργασία δειγμάτων ώστε να είναι έτοιμα για την φασματοσκοπία Ράμαν Εξακρίβωση των παραμέτρων που θα χρησιμοποιηθούν για τη φασματοσκοπία Ράμαν...36 Κεφάλαιο 4 - Επεξεργασία των δεδομένων Εισαγωγή Διαδικασία υλοποίησης Μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση των αλγορίθμων Μέθοδος λόγων Μέθοδος πρώτης παραγώγου Μέθοδος δεύτερης παραγώγου Συναρτήσεις που βοήθησαν στην υλοποίηση των αλγορίθμων ReadRamanDAT RemoveCosmicSpikes...39 vi

9 4.3.3 FilterRamanData Principal Component Analysis (PCA) Επεξήγηση αλγορίθμου Προετοιμασία δεδομένων για επεξεργασία Εύρεση της κατάλληλης μεθόδου η οποία δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα...42 Κεφάλαιο 5 Αποτελέσματα Εισαγωγή Ανάλυση αποτελεσμάτων αλγορίθμων...46 Κεφάλαιο 6 Συμπεράσματα...47 Βιβλιογραφία...48 Παράρτημα 1 - Συστατικά καπνών...49 Παράρτημα 2 Κώδικες...59 Ολοκληρωμένος αλγόριθμος παραγώγων...59 Ολοκληρωμένος αλγόριθμος μεθόδου αναλογιών...61 Παράρτημα 3 Μάρκες τσιγάρων...65 vii

10 Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή 1.1 Ιστορία του καπνού Το κάπνισμα φύλλων διάφορων φυτών ήταν συνήθεια ορισμένων αρχαίων Ευρωπαϊκών και Ασιατικών λαών. Η εισπνοή καπνού φυτών προκαλούσε παραισθήσεις. Οι Ινδιάνοι εκτός από το κάπνισμα χρησιμοποιούσαν τον καπνό για μάσημα αλλά και για θεραπευτικούς σκοπούς. Το 1573 οι Γάλλοι Liebawit, Evererd και ο Ισπανός γιατρός Morardes ανακάλυψαν διάφορες θεραπευτικές χρήσεις του καπνού ως αλοιφή, πούδρα ή καθαρτικό. Έτσι σιγά-σιγά ο καπνός διαδίδεται σε διάφορες χώρες. Τα τσιγάρα εμφανίστηκαν το 19 ο αιώνα, ενώ το 1880 εφευρέθηκε μια αυτόματη μηχανή που τύλιγε τα τσιγάρα που μέχρι σήμερα έρχονται στην αγορά. Το 1989 προσδιορίζονται οι κανόνες που ισχύουν στα Κράτη Μέλη της Ευρώπης σχετικά με τις επιγραφές οδηγιών καπνού για την υγεία των χρηστών. Το 1990 άλλη οδηγία καθορίζει την ελαττωμένη ποσότητα πίσσας στα τσιγάρα. Ενώ το 1992 ψηφίστηκε οδηγία η οποία επεκτείνει τους περιορισμούς για τα προϊόντα καπνού και ιδίως, ότι έχει σχέση με τις επιγραφές σε αυτά. Η ίδια οδηγία απαγορεύει το μάσημα του καπνού λόγω του παρατηρηθέντος μεγάλου βαθμού καρκινογένεσης. Αργότερα επαναπροσδιορίστηκαν οι οδηγίες για τα προϊόντα καπνού σχετικά με την παρασκευή τους, παρουσίαση τους και την πώληση τους, αναμορφώνοντας έτσι τις οδηγίες του 1989, 1990 και Τα κύρια σημεία της νέας οδηγίας έχουν έως εξής: ελάττωση της μέγιστης ποσότητας πίσσας από 12 mg σε 10mg ανά τσιγάρο και μονοξείδιο του άνθρακα σε 10mg ανά τσιγάρο. [4] 1.2 Εξωτερικό τμήμα τσιγάρου Τα μέρη του τσιγάρου είναι: το τσιγαρόχαρτο που κρατά τον καπνό τα φίλτρα οι κόλλες (γόμμες) που χρησιμοποιούνται για να ενώσουν το χαρτί τα μελάνια εκτύπωσης 8

11 Σχήμα 1: Εξωτερικό τμήμα ενός τσιγάρου Το πρόσθετο τσιγαρόχαρτο χρησιμοποιείται για να συγκρατεί τον καπνό. Επίσης βοηθά το τσιγάρο να καίγεται ομοιόμορφα. Το πορώδες αυτού του χαρτιού επηρεάζει την ποιότητα του τσιγάρου. Η κόλλα (γόμμα Sideseam) χρησιμοποιείται για να κολλήσει το τσιγαρόχαρτο δυνατά γύρω από τον καπνό. Το φίλτρο κατασκευάζεται από μια ξύλινη ίνα (οξικό άλας κυτταρίνης) που απορροφά τα μόρια του καπνού. Βοηθά στην ελάττωση της πίσσας και της νικοτίνης κατά την εισπνοή του καπνού. 1.3 Περιβαλλοντικός καπνός τσιγάρου Ο περιβαλλοντικός καπνός τσιγάρου, ή το ETS (Environmental Tobacco Smoke), ορίζεται ως συνδυασμός αραιωμένου καπνού από ένα τσιγάρο που σιγοκαίεται και του καπνού που προέρχεται από την εκπνοή ενός καπνιστή. Ο καπνός που δημιουργείται από τις εκπομπές ενός τσιγάρου που σιγοκαίεται παραμένει περισσότερη ώρα στην ατμόσφαιρα λόγω του ότι τα μόρια του είναι μικρότερα από τα μόρια του καπνού που εκπνέεται από τον καπνιστή. Επίσης απορροφώνται καλύτερα από τους ανθρώπινους πνεύμονες. Αυτό, σε συνδυασμό με τις τοξικές χημικές ιδιότητες του καπνού καθιστά τον καπνό από ένα τσιγάρο που σιγοκαίεται πιο επικίνδυνο να αναπνέεται από τον καπνό που εκπνέεται από τον καπνιστή. [1] 9

12 Η αραίωση του περιβαλλοντικού καπνού εξαρτάται από: όγκο δωματίου αερισμό χώρου θερμοκρασία υγρασία αριθμό ανθρώπων στο δωμάτιο 1.4 Συστατικά τσιγάρου Βασικό συστατικό για την παρασκευή των τσιγάρων είναι ο καπνός. Για την βελτιστοποίηση τους σε θέμα ποιότητας προστέθηκαν και άλλα συστατικά. Οι λόγοι που καθιστούν απαραίτητη την προσθήκη επιπλέον συστατικών στην ολοκλήρωση των τσιγάρων είναι: Για την διατήρηση των σωστών επιπέδων υγρασίας Για προστασία του προϊόντος από μικροοργανισμούς με τη βοήθεια συντηρητικών Για αραίωση άλλων συστατικών μέσω διαλυτών Οι αρωματικές ουσίες (σοκολάτα, φράουλα, χωρίς γεύση) βοηθούν στο να κάνουν πιο ελκυστικό το κάπνισμα. Ανάλογα με το είδος του καπνού και την μέθοδο επεξεργασίας που χρησιμοποιείται καθορίζεται ο χαρακτήρας, η γεύση και το άρωμα του τσιγάρου. Γενικότερα από τα ξερά φύλλα του καπνού ξεχωρίστηκαν 300 περίπου ενώσεις που μεγάλο μέρος τους είναι επιζήμιο για τον οργανισμό. Με το κάπνισμα πραγματοποιείται στεγνή απόσταξη του καπνού. Μ' αυτή τη διαδικασία σχηματίζονται τέτοιες ενώσεις όπως η νικοτίνη, το υδρόθειο, το οξικό οξύ, το μυρμηκικό οξύ, το υδροκυάνιο, το βουτυρικό οξύ, η πυριδίνη, το αιθυλένιο, το ισοπρένιο, το βενζοπυρένιο, το μονοξείδιο και το διοξείδιο του άνθρακα, το ραδιενεργό πολώνιο, η αμμωνία, το βισμούθιο, το νικέλιο, τα αιθέρια έλαια και άλλες χημικές ενώσεις. [1] Με το κάπνισμα 20 τσιγάρων μέσης δραστικότητας και βάρους 0.5 γραμμαρίων το καθένα, εισάγονται στον οργανισμό του ανθρώπου 0.09 γραμμάρια νικοτίνης,

13 γραμμάρια πυριδινικών βάσεων, γραμμάρια αμμωνίας, γραμμάρια υδροκυανίου και 369 mg μονοξείδιο του άνθρακα Χημικές ουσίες στον καπνό του τσιγάρου Ο καπνός τσιγάρων περιέχει πάνω από 4000 χημικές ενώσεις. Πολλές είναι τοξικές, και μερικές είναι γνωστές καρκινογόνες ουσίες. Μερικές από αυτές είναι: Αμμωνία: Η αμμωνία χρησιμοποιείται για ενίσχυση της επίδρασης της νικοτίνης στα κατασκευασμένα τσιγάρα. Βενζόλιο: Το βενζόλιο υπάρχει στον καπνό τσιγάρων και υπολογίζεται ότι συντελεί με ποσοστό 50% στα προβλήματα υγείας από το τσιγάρο. Κάδμιο: Το κάδμιο είναι ένα τοξικό βαρύ μέταλλο που είναι παρόν σε χαμηλά επίπεδα στα τρόφιμα, και σε υψηλά επίπεδα στον καπνό τσιγάρων. Μονοξείδιο του άνθρακα: Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένα δηλητηριώδες, άχρωμο και άοσμο αέριο που παράγεται ως αποτέλεσμα της ελλιπής καύσης του άνθρακα. Φορμαλδεΰδη: Η φορμαλδεΰδη είναι μια καρκινογόνος ουσία, αρμόδια για τις ενοχλήσεις της μύτης, του λαιμού και των ματιών κατά την εισπνοή του καπνού. Υδροκυάνιο: Είναι ένα από τα τοξικά υποπροϊόντα του καπνού των τσιγάρων. Νικοτίνη: Η νικοτίνη είναι ένα άχρωμο, δηλητηριώδες αλκαλοειδές. Πίσσα: Η πίσσα είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις στερεές τοξικές χημικές ουσίες που βρίσκονται στα τσιγάρα.[1] Νικοτίνη Η νικοτίνη είναι το βασικό δηλητήριο του καπνιστή. Πολύ δυνατό ναρκωτικό που προκαλεί εθισμό στον άνθρωπο. Είναι ελαιώδους σύστασης υγρό, με άσχημη μυρωδιά, πικρή και καυστική γεύση. Είναι αλκαλοειδές, δηλαδή είναι αζωτούχος ουσία φυτικής προέλευσης με αλκαλικές αντιδράσεις που επιδρούν βαθιά στο νευρικό σύστημα των ζώντων οργανισμών. Αλκαλοειδή είναι η κοκαΐνη, η μορφίνη, η στρυχνίνη, η καφεΐνη και το κουράριο. Το ποσοστό νικοτίνης ανά τσιγάρο κυμαίνεται στο 1% μέχρι 8%. Στον επεξεργασμένο καπνό τσιγάρων, το ποσοστό της νικοτίνης δεν ξεπερνά το 2%. 11

14 Η νικοτίνη είναι το βασικότερο συστατικό στον καπνό και προκαλεί εθισμό. Είναι ένα φυσικό άχρωμο, δηλητηριώδες, αλκαλοειδές υγρό. [1] Επίδραση νικοτίνης Η επίδραση της νικοτίνης στον εγκέφαλο και το σώμα είναι σύνθετη. Με κάθε τσιγάρο, ένας καπνιστής παίρνει περίπου 1 έως 2 mg νικοτίνης. Ο καπνιστής αμέσως μετά την έκθεση στη νικοτίνη, νοιώθει διεγερμένος. Αυτό προκαλείται λόγω υποκίνησης που υφίστανται οι αδένες των επινεφρίδιων οι οποίοι παράγουν την αδρεναλίνη. Η αδρεναλίνη προκαλεί αύξηση της πίεσης του αίματος, της αναπνοής, και των καρδιακών παλμών. Επιπρόσθετα η νικοτίνη προκαλεί απελευθέρωση δοπαμίνης στον εγκέφαλο. Η δοπαμίνη είναι μια χημική ουσία αρμόδια για το αίσθημα της ευχαρίστησης. Αυτά τα συναισθήματα ευφορίας ενισχύουν την εθιστική επίδραση της νικοτίνης. Επίσης η νικοτίνη επηρεάζει το κεντρικό και το αυτόνομο, συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα. Ο καπνός συνδέεται με τους βλεννογόνους του στόματος, τους βλεννογόνους της μύτης, τους βλεννογόνους του στομάχου, τους βρόγχους και τους πνεύμονες. Η νικοτίνη επενεργεί στο νευρικό και στο καρδιοαγγειακό σύστημα. Αυξάνει τη πίεση του αίματος, προκαλεί διαταραχές στη όραση, στην ακοή, προκαλεί ψευδαισθήσεις και σπασμούς. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω η νικοτίνη απορροφάται με μεγάλη ευκολία και ταχύτητα από το βλεννογόνο με το οποίο έρχεται σε επαφή. Ιδιαίτερα με το βρογχικό επιθήλιο και το επιθήλιο των πνευμονικών κυψελίδων. Μόλις περάσει μέσα στην κυκλοφορία του αίματος, η απορροφημένη νικοτίνη μεταβολίζεται κατά μεγάλο ποσοστό από το συκώτι, και αποβάλλεται από τα ούρα και τον ιδρώτα. Χρειάζεται περίπου μισή ώρα για να αποβληθεί η ποσότητα νικοτίνης που έχει απορροφηθεί. Η νικοτίνη είναι ιδιαίτερα εθιστική. Δρα σαν τονωτικό και ηρεμιστικό στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Με την κανονική χρήση του καπνού, τα επίπεδα νικοτίνης συσσωρεύονται στο σώμα κατά τη διάρκεια της ημέρας και εμμένουν όλη νύχτα. Κατά συνέπεια, οι καθημερινοί καπνιστές εκτίθενται στα αποτελέσματα της νικοτίνης για 24 ώρες κάθε ημέρα. [1] 12

15 Η νικοτίνη που καπνίζεται από το τσιγάρο ή το πούρο χρειάζεται μόνο λίγα δευτερόλεπτα για να φθάσει στον εγκέφαλο και έχει άμεση επίδραση στο σώμα μέχρι και 30 λεπτά. Μετά το τέλος της επίδρασης της νικοτίνης έπεται κατάθλιψη και κούραση. Αυτό οδηγεί τον καπνιστή στην λήψη επιπλέον νικοτίνης Συμπτώματα νικοτίνης Η επαναλαμβανόμενη έκθεση στη νικοτίνη οδηγεί στην συνήθεια του οργανισμού σε αυτή την ουσία. Αυτό οδηγεί τον καπνιστή στη χρήση περισσότερης ποσότητας νικοτίνης για να φτάσει στα επιθυμητά επίπεδα ευχαρίστησης. Όταν ένα επαρκές επίπεδο νικοτίνης δεν διατηρείται, τότε ο καπνιστής θα υποστεί στερητικό σύνδρομο. Τα συμπτώματα του στερητικού συνδρόμου είναι: μειωμένο ποσοστό καρδιακών παλμών δυσκολία συγκέντρωσης νευρικότητα πονοκέφαλους αυξημένη όρεξη αύξηση του βάρους αϋπνία οξυθυμία κατάθλιψη Τα άτομα που πάσχουν από αυτό το σύνδρομο χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να επανακτήσουν τη συναισθηματική τους ισορροπία μετά από πίεση. Επίσης κατά τη διάρκεια αποχής από το κάπνισμα, παρατηρήθηκε εξασθένιση ψυχοκινητικών και γνωστικών λειτουργιών όπως η γλωσσική κατανόηση. [1] Επιπτώσεις νικοτίνης Με βάση τα όσα γνωρίζουμε μέχρι τώρα μπορούμε να μιλήσουμε για τις επιπτώσεις που έχει η νικοτίνη στον οργανισμό. Υπενθυμίζουμε ότι τα αλκαλοειδή είναι αζωτούχες ουσίες, φυτικής προέλευσης, με αλκαλικές αντιδράσεις (απ' όπου και το όνομα), που επιδρούν στο νευρικό σύστημα των ζώντων οργανισμών (ανθρώπων και ζώων). 13

16 Οι γυναίκες που καπνίζουν γενικά έχουν πρόωρη εμμηνόπαυση. Κάπνισμα σε συνδυασμό χρήσης αντισυλληπτικών οδηγούν σε καρδιαγγειακές και εγκεφαλοαγγειακές παθήσεις. Επίσης οι έγκυες γυναίκες που καπνίζουν διατρέχουν αυξανόμενο κίνδυνο να γεννήσουν θνησιγενή ή πρόωρα νήπια. Επίσης παρατηρήθηκε ότι παιδιά γυναικών που κάπνιζαν ενώ ήταν έγκυος τείνουν να έχουν προβλήματα συμπεριφοράς και τάση στο κάπνισμα. Ακόμα μια επίπτωση, είναι ότι τα αιμοφόρα αγγεία, κάτω από μια συνεχή διακύμανση πιέσεων, τείνουν να χάσουν την ελαστικότητά τους και να φθαρθούν. Συχνές είναι λοιπόν στους καπνιστές οι καρδιαγγειακές διαταραχές. Σημαντικό να αναφερθεί είναι το γεγονός ότι αν και τον πρώτο καιρό η νικοτίνη αυξάνει τις περισταλτικές κινήσεις του εντέρου, εν τω χρόνο προκαλεί δυσκοιλιότητα. Επιπλέον μια αρνητική επίπτωση της νικοτίνης είναι στην οπτική ικανότητα. Προκαλεί περιορισμό της αιμάτωσης του αμφιβληστροειδή χιτώνα, με αποτέλεσμα την μείωση της οπτικής οξύτητας και της διάκρισης των χρωμάτων. [1] Επιπρόσθετα όσοι, για λόγους εργασίας, έρχονται συνεχώς σε επαφή με φύλλα του καπνού τείνουν να παθαίνουν δηλητηριάσεις. Πιο κοινή είναι η χρόνια δηλητηρίαση που λέγεται "χρόνια δηλητηρίαση καπνού" και όχι νικοτίνης, επειδή δεν γνωρίζουμε ακόμη ποιες είναι οι επιπτώσεις που οφείλονται καθαρά στη νικοτίνη και ποιες στις άλλες ουσίες που υπάρχουν στο καπνό. Τέλος, μια ασθένεια σχετικά σπάνια αλλά που σίγουρα σχετίζεται με τη χρήση του καπνού είναι η νόσος Μπέργκερ. Αυτή η ασθένεια προσβάλει τα αιμοφόρα αγγεία πρήζοντας τα τοιχώματα των αρτηριών και των φλεβών δημιουργώντας θρόμβους που φράζουν το αγγείο. Γενικά η νόσος προσβάλει τις κάτω αρθρώσεις του σώματος και κυρίως τα πόδια, προκαλώντας πολύ έντονους πόνους που σε λίγο διάστημα εμποδίζουν τον ασθενή να περπατήσει. Έτσι φτάνει η ανάγκη του ακρωτηριασμού του μέλους που έχει προσβληθεί από την ασθένεια για να μην δημιουργηθεί 14

17 γάγγραινα. Οι αγγειοχειρουργοί επιβεβαιώνουν ότι όταν οι ασθενείς της νόσου Μπέργκερ σταματήσουν να καπνίζουν, τότε τα συμπτώματα υποχωρούν και το κακό σιγά-σιγά γιατρεύεται Πίσσα Άλλο συστατικό του τσιγάρου είναι η πίσσα. Η πίσσα περιέχει εκατό καρκινογόνες ουσίες ικανές να προκαλέσουν όγκους. Η πιο επικίνδυνη ουσία που έχει η πίσσα είναι το βενζοπυρένιο που είναι αρωματικός υδατάνθρακας. Υπάρχουν 7 mg έως 15 mg πίσσας ανά τσιγάρο. [1] Μονοξείδιο του άνθρακα Το μονοξείδιο του άνθρακα (CO Carbon Monoxide) είναι ένα δηλητηριώδες, άχρωμο και άοσμο αέριο που παράγεται ως αποτέλεσμα του ελλιπούς καψίματος του άνθρακα. Ο καπνός τσιγάρων μπορεί να περιέχει υψηλά επίπεδα CΟ. [1] Επίσης το μονοξείδιο του άνθρακα συνδέεται πιο εύκολα με την αιμοσφαιρίνη απ ότι το οξυγόνο. Με αυτό τον τρόπο δεν οξυγονώνεται πλήρως το αίμα και κατ επέκταση ολόκληρος ο οργανισμός. Έτσι κατά την εισπνοή του μονοξειδίου του άνθρακα προκαλείτε: κούραση αυξανόμενο θωρακικό πόνο σε άτομα με χρόνιες καρδιακές παθήσεις. Στα υγιή άτομα, η εισπνοή μονοξειδίου του άνθρακα μπορεί να προκαλέσει: πονοκεφάλους ίλιγγο αδυναμία υπνηλία ναυτία εμετό σύγχυση αποπροσανατολισμό 15

18 1.4.5 Υδροκυάνιο στον καπνό τσιγάρου Όταν τα συστατικά στα τσιγάρα καίγονται, παράγουν πολλές δηλητηριώδεις και καρκινογόνες ενώσεις. Μια από αυτές είναι το υδροκυάνιο. [1] Η αναπνοή υδροκυανίου σε μικρές ποσότητες μπορεί να προκαλέσει: πονοκέφαλο ίλιγγο αδυναμία ναυτία εμετό Ενώ σε μεγαλύτερες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει: λαχάνιασμα ανώμαλους κτύπους της καρδιάς λιποθυμία γρήγορο θάνατο Επίσης σοβαρό κίνδυνο διατρέχουν και οι παθητικοί καπνιστές που εκτίθενται στον καπνό τσιγάρων. Η θεραπεία από τη δηλητηρίαση υδροκυανίου περιλαμβάνει χρήση καθαρού οξυγόνου Αρσενικό στον καπνό τσιγάρων Το αρσενικό είναι ένα φυσικό, δηλητηριώδες στοιχείο που βρίσκεται στο χώμα. Το αρσενικό μπορεί να βρεθεί μόνο ως μέταλλο, ή συχνότερα ως ένωση μετάλλου. Οι δύο μορφές ενώσεων αρσενικού είναι: Το οργανικό αρσενικό το οποίο διαμορφώνεται όταν συνδυάζετε αρσενικό με άνθρακα και υδρογόνο. Το ανόργανο αρσενικό το οποίο εμφανίζεται όταν συνδυάζετε αρσενικό με στοιχεία όπως οξυγόνο, χλώριο και θείο. Το οργανικό αρσενικό είναι λιγότερο τοξικό από το ανόργανο αρσενικό, και μεταφέρεται στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω τροφίμων και νερού. [1] 16

19 Η Διεθνής Επιτροπή αντικαρκινικού αγώνα έχει ταξινομήσει το αρσενικό ως καρκινογόνο στους ανθρώπους. Το ανόργανο αρσενικό έχει συνδεθεί με διάφορους καρκίνους, που περιλαμβάνουν: καρκίνος του πνεύμονα καρκίνος του δέρματος καρκίνος της ουροδόχου κύστης καρκίνος του συκωτιού καρκίνος των νεφρών Κοινές πηγές έκθεσης αρσενικού: Τρόφιμα: Ο μέσος αμερικανικός ενήλικος παίρνει 50 χιλιοστόγραμμα του αρσενικού κάθε ημέρα, από τον οποίο το 80 τοις εκατό προέρχεται από το κρέας, τα ψάρια και τα πουλερικά. Μερικά κρασιά περιέχουν επίσης τα αξιοπρόσεχτα επίπεδα αρσενικού λόγω των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια. Πίνοντας νερό Καπνός τσιγάρων: Τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στον καπνό που καλλιεργείτε εμμένετε σε μικρές ποσότητες στον καπνό τσιγάρων. Σύμφωνα με μια έκθεση από τον πίνακα των πόρων του αέρα Καλιφόρνιας και το τμήμα υγειονομικών υπηρεσιών, οι καπνιστές αναπνέουν κατ' εκτίμηση 0.8 έως 2.4 μικρογραμμάρια του ανόργανου αρσενικού ανά πακέτο των τσιγάρων. [1] Βενζόλιο Το βενζόλιο είναι ένας διαλύτης που ταξινομείται ως ανθρώπινη καρκινογόνος ουσία και έχει προσδιοριστεί ως γνωστή αιτία της λευχαιμίας. Το βενζόλιο χρησιμοποιείται στην κατασκευή άλλων χημικών ουσιών, που περιλαμβάνουν: νάυλο, πολυστερίνη, φυτοφάρμακα και βενζίνη. [1] Γενικά θεωρείται ότι οι καπνιστές αντιμετωπίζουν έναν αυξανόμενο κίνδυνο λευχαιμίας. Η βραχυπρόθεσμη έκθεση στο βενζόλιο, μέσω εισπνοής ή κατάποσης, προκαλεί ζημία στο κεντρικό νευρικό σύστημα και μπορεί να οδηγήσει σε: παράλυση κώμα 17

20 σπασμούς ίλιγγο υπνηλία αυξημένους καρδιακούς παλμούς συμπίεση στο στήθος γρήγορη αναπνοή τρέμουλο Η μακροπρόθεσμη έκθεση στο βενζόλιο μπορεί να προκαλέσει: μείωση των κυττάρων λόγω ζημίας στο μυελό των οστών αναιμία λευχαιμία υπερβολική αιμορραγία γενετικές διαταραχές αρνητικές επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα Το βενζόλιο είναι μια από τις πολλές δηλητηριώδεις και καρκινογόνες χημικές ενώσεις που βρίσκονται στον αέρα ο οποίος μολύνθηκε από τον καπνό τσιγάρων Κάδμιο Το κάδμιο είναι ένα τοξικό βαρύ μέταλλο που εμφανίζεται στη φύση. Παράγεται επίσης ως υποπροϊόν της διαδικασίας τήξης των μετάλλων. Το κάδμιο βρίσκεται σε μικρά ποσοστά στο φαγητό και σε μεγάλα ποσοστά στα τσιγάρα. [1] Υπολογίζεται ότι 30 μικρογραμμάρια (mcg -- εκατομμυριοστά ενός γραμμαρίου) καδμίου προσλαμβάνονται ημερησίως ανά άτομο. Από αυτά 1-3 mcg παραμένουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Κάθε τσιγάρο περιέχει 1-2 mcg καδμίου. Περίπου 60 τοις εκατό του καδμίου που εισπνέεται από τον καπνό τσιγάρων είναι σε θέση να περάσει μέσω των πνευμόνων και στο σώμα. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε πακέτο των τσιγάρων που καπνίζονται, ένα πρόσωπο μπορεί να απορροφήσει επιπρόσθετα 1-3 mcg του καδμίου, πέρα από αυτό που κερδίζεται από άλλες πηγές στη καθημερινή ζωή τους. 18

21 Οι καπνιστές έχουν χαρακτηριστικά δύο φορές περισσότερο κάδμιο στον οργανισμό τους απ' ότι τα άτομα που δεν καπνίζουν. Η έκθεση στο κάδμιο μπορεί να προκαλέσει τα ακόλουθα συμπτώματα: ναυτία εμετό διάρροια κράμπες μυών εκροή σάλιου αισθητήριες διαταραχές τραυματισμός συκωτιού σπασμούς κλονισμός νεφρική ανεπάρκεια πνευμονικό οίδημα Φορμαλδεΰδη Η φορμαλδεΰδη είναι ένα άχρωμο, εύφλεκτο αέριο με μια ισχυρή μυρωδιά. Φορμαλδεΰδη μικρής ποσότητας παράγεται στον ανθρώπινο οργανισμό φυσικά. Τα περισσότερα ποσοστά φορμαλδεΰδης απελευθερώνονται στο περιβάλλον με το κάψιμο των καυσίμων και των οικιακών αποβλήτων. [1] Ο καπνός τσιγάρων περιέχει τη φορμαλδεΰδη. Είναι μια βιομηχανική χημική ουσία που χρησιμοποιείται σε ποικίλες εφαρμογές. Η πιο κοινή μέθοδος έκθεσης των ανθρώπων στον να αναπνέουν τον αέρα που μολύνεται με τη φορμαλδεΰδη είναι στους εσωτερικούς χώρους οι οποίοι δεν έχουν καλό εξαερισμό. Τα προϊόντα που γίνονται με τη φορμαλδεΰδη μπορούν να απελευθερώσουν αυτό το αέριο με την πάροδο του χρόνου. Η φορμαλδεΰδη είναι ένα υποπροϊόν της διαδικασίας καύσης του καπνίσματος. Επίσης είναι αρμόδια για μερικές από τις ενοχλήσεις της μύτης, του λαιμού και των ματιών κατά την αναπνοή καπνού τσιγάρων. Βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα της έκθεσης φορμαλδεΰδης: δάκρυσμα των ματιών 19

22 αισθήσεις καψίματος των ματιών της μύτης και του λαιμού βήξιμο ναυτία ερεθισμός του δέρματος. Μερικοί άνθρωποι εμφανίζονται να είναι αρκετά ευαίσθητοι στη φορμαλδεΰδη, ενώ άλλοι δεν έχουν καμία αντίδραση στο ίδιο επίπεδο έκθεσης. Οι άνθρωποι που είναι ευαίσθητοι στη φορμαλδεΰδη διατρέχουν τον κίνδυνο να πάθουν άσθμα από τη συνεχή έκθεση στην εισπνεόμενη φορμαλδεΰδη. [1] Μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της έκθεσης φορμαλδεΰδης: ρινικό καρκίνο ρινοφαρυγγικό καρκίνο 1.5 Εσωτερικά και εξωτερικά συστατικά των τσιγάρων στην Κύπρο Στο Παράρτημα 1 παρατίθεται ο πίνακας που δείχνει όλα τα συστατικά από τα οποία αποτελείται ένα τσιγάρο που παρασκευάζεται στην Κύπρο. Σ αυτόν τον πίνακα διακρίνονται: τα υλικά που καίγονται, όπως καπνός, αρωματικές ουσίες, τσιγαρόχαρτο και τα υλικά που δεν καίγονται, όπως φίλτρα. Οι τιμές για κάθε προϊόν παρουσιάζονται σε χιλιοστόγραμμα (mg) και ως ποσοστό (%) ενός χαρακτηριστικού τελικού προϊόντος. Μπορεί να υπάρξει μια πολύ μικρή διαφορά μεταξύ των πραγματικών τελικών τιμών των προϊόντων. Επίσης στον πίνακα παρουσιάζεται ο δείκτης της μέγιστης χρήσης MU (Maximum Used) για κάθε συστατικό ανά βάρος (mg) και ανά ποσοστό (%) ενός προϊόντος. [1] 1.6 Ενεργητικό - Παθητικό κάπνισμα Αδιαμφισβήτητα το κάπνισμα είναι μια από τις χειρότερες συνήθειες ενός μεγάλου ποσοστού ατόμων, που ορίζονται ως ενεργητικοί καπνιστές. Επίσης μεγάλο κίνδυνο διατρέχουν και οι παθητικοί καπνιστές οι οποίοι παθητικά εισπνέουν τον καπνό του τσιγάρου. 20

23 Ένα κίνητρο το οποίο ωθεί τα περισσότερα άτομα να ξεκινήσουν το κάπνισμα είναι η ικανότητα που έχει η νικοτίνη στο να βελτιώνει την ικανότητα συγκέντρωσης. Μελέτες έδειξαν ότι κάθε 8 δευτερόλεπτα σε κάποιο σημείο του κόσμου ένα άτομο πεθαίνει πρόωρα εξ' αιτίας του ενεργητικού ή του παθητικού καπνίσματος. Υπολογίστηκε ότι ο καπνός του παθητικού καπνίσματος αποτελείται από: a) 85% από τον καπνό που εισπνέει και στην συνέχεια εκπνέει ο καπνιστής και b) 15% από τον καπνό που παράγεται άμεσα από την καύση του τσιγάρου Οι έρευνες των τελευταίων χρόνων αποδεικνύουν ακαταμάχητα πως οι μη καπνιστές που συστηματικά αναπνέουν τον καπνό των τσιγάρων αρρωσταίνουν από καρκίνο των πνευμόνων τόσο συχνά όσο εκείνοι που καπνίζουν. Τα συμπτώματα που παρατηρούνται σε έναν παθητικό καπνιστή που δουλεύει σε κλειστό χώρο γεμάτο καπνό είναι: δυστονία του νευρικού συστήματος πονοκέφαλος ζάλη διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης λιποθυμίες επίμονοι πόνοι στην καρδιά Επίσης καπνίζοντας οι ενήλικοι προξενούν μεγάλες ζημιές στα παιδιά όπως: βρογχίτιδα πνευμονία έμβρυα με χαμηλό σωματικό βάρος τάση για αυξημένη προγεννητική θνησιμότητα αυξημένη πιθανότητα συγγενών ανωμαλιών χαμηλότερο δείκτη νοημοσύνης Το παθητικό κάπνισμα υπολογίζεται ως η τρίτη σημαντικότερη αιτία θανάτου σε παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών. 21

24 Οι γυναίκες αρχίζουν το κάπνισμα σε νεότερες ηλικίες, αυξάνοντας τις πιθανότητες εμφάνισης ασθενειών που σχετίζονται με το κάπνισμα. Είναι γνωστό ότι στις γυναίκες που καπνίζουν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης φθάνει λιγότερο οξυγόνο στο αίμα του μωρού που βρίσκεται στη μήτρα. Η πιθανότητα να προκληθεί αποβολή ή ενδομήτριος θάνατος είναι μεγαλύτερη, καθώς επίσης εμφανίζονται και πρόωροι τοκετοί, αναπνευστικά προβλήματα και εγκεφαλικές αιμορραγίες. [4] 1.7 Ασθένειες από το κάπνισμα Καρκίνος Δεδομένη είναι η άμεση σχέση του καπνίσματος με τον καρκίνο. Το κάπνισμα μπορεί να δημιουργήσει καρκίνο: στον λάρυγγα στους πνεύμονες στη στοματική κοιλότητα στο φάρυγγα στον οισοφάγο στο πάγκρεας στο ήπαρ στην ουροδόχο κύστη στο στομάχι στα νεφρά στον τράχηλο της μήτρας. Επίσης και το ακούσιο παθητικό κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του πνεύμονα. [4] Καρκίνος του παγκρέατος Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι κακοήθης και αντιμετωπίζεται αν διαγνωσθεί έγκαιρα. Η διάγνωση όμως δεν είναι εφικτή πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Στη φάση αυτή όμως ο καρκίνος είναι ήδη αρκετά προχωρημένος. Το 90% των καρκίνων του παγκρέατος δεν είναι δυνατό να αφαιρεθούν χειρουργικά. 22

25 Ακόμα δεν γνωστοποιήθηκε η αιτία που προκαλεί τον καρκίνο του παγκρέατος, αν και η ηλικία αποτελεί κάποιο επιβαρυντικό παράγοντα. Πιθανοί παράγοντες είναι φυλετικοί ή και λόγοι διατροφής. [4] Το κάπνισμα τριπλασιάζει τον κίνδυνο ανάπτυξης του καρκίνου του παγκρέατος. Παράγοντες κινδύνου είναι: Φυλετικοί, όπου οι άνδρες προσβάλλονται τρεις φορές συχνότερα απ ότι οι γυναίκες. Η ανάπτυξη του όγκου είναι σπάνια πριν από την ηλικία των 40 ετών, με μέγιστη επίπτωση γύρω στα εξήντα. Κάπνισμα άνω των δύο πακέτων ημερησίως. Έκθεση πάνω από δέκα χρόνια σε χημικά προϊόντα, ιδιαιτέρως παράγωγα και διαλύματα πετρελαιοειδών. Άτομα που πάσχουν από χρόνια φλεγμονή του παγκρέατος. Συνήθης συμπτώματα: πόνος στην άνω κοιλία ανορεξία ναυτία εμετοί δυσκοιλιότητα απώλεια βάρους διάρροια λόξυγκας κνησμός του δέρματος οίδημα των κάτω άκρων διαταραχές του ύπνου αίσθηση κόπωσης Βρογχογενής καρκίνος Αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο και το κυριότερο αίτιο είναι το κάπνισμα. Είναι δύσκολο να διαγνωστεί και να θεραπευτεί. Μεγάλο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του πνεύμονα διατρέχουν και οι παθητικοί καπνιστές. [4] 23

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ

Ιστορική αναδρομή. Έκταση του φαινομένου. Κάπνισμα και ιατροί. Ουσίες του τσιγάρου. Βλαπτική δράση της πίσσας 14/3/2013 ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Ιστορική αναδρομή ΚΑΠΝΙΣΜΑ & ΠΝΕΥΜΟΝΑΣ Πνευμονολογική Κλινική ΠΓΝΠατρών 600 π.χ. Εμφάνιση του φυτού στην Αμερική 1492 μ.χ. Rodrigo de Jerez- 7 έτη φυλάκιση 1600 Καθολική Εκκλησία 1633 Τουρκία Σουλτάνος

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνω να Μην καπνίζω

Μαθαίνω να Μην καπνίζω Μαθαίνω να Μην καπνίζω 1ο Βραβείο: Μπαμπά μην καπνίζεις Κεκλίκογλου Γ., Κουρουνιώτη Δ., Μολύνδρη Μ., Πλαμαντούρα, Κ. Δημοτικό Σχολείο Σταυράκη Το κάπνισμα είναι η πρώτη αποτρέψιμη αιτία θανάτου σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ. έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η είδηση περί καπνού και χρησιμοποιήσεώς του έφθασε στην Ευρώπη από το περιβάλλον του Κολόμβου. Αργότερα η χρήση του καπνού στην Ευρώπη ξεκινάει σαν ένα δώρο προς μια βασίλισσα

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓ.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ:ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:3.6.2014 ΤΑΞΗ: Γ ΧΡΟΝΟΣ:1.30 ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ:10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:. ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΒΑΘΜΟΣ:...

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του καπνίσματος

Η ιστορία του καπνίσματος ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΓΚΡΕΚΑ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΥ ΝΑΝΤΙΑ ΤΣΟΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΓΚΡΕΚΑ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΥ ΝΑΝΤΙΑ ΤΣΟΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΓΚΡΕΚΑ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΛΙΟΠΑΝΟΥ ΝΑΝΤΙΑ ΤΣΟΜΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΣΠΟΙΝΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΥ Είναι αναµφισβήτητη αλήθεια πια ότι η νικοτίνη(τοτσιγάρο) προκαλείταχύτατα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΙΚΗ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Τι είναι η τροφική αλλεργία; Τροφική αλλεργία είναι η αναπάντεχη και μη κανονική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού εναντίον ενός τμήματος μιας τροφής (συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Δηλητηρίαση Η έκθεση σε τοξίνη που δύναται να έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό Τοξίνη είναι η ουσία που προκαλεί βλάβη στη λειτουργία ενός ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ. Δεκέμβριος 2012 Σελίδα1 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Δεκέμβριος 2012 Τα τελευταία δύο χρόνια οι επιστήμονες παρατηρούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ότι η στροφή στη φθηνότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΤΑΚΑΑΤΑΚΑ Κίνητρο Είναι ο δυναμικός παράγοντας ο οποίος διεγείρει, καθορίζει και κατευθύνει τη συμπεριφορά του ατόμου προς ένα σκοπό. Model of

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία

Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΡΔΙΑ ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΙΜΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ ΠΛΑΣΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΦΛΕΒΕΣ ΕΡΥΘΡΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΤΡΙΧΟΕΙΔΗ ΛΕΥΚΑ ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΑ ΑΙΜΟΠΕΤΑΛΙΑ Κυκλοφορικό σύστημα και υγεία Το κυκλοφορικό σύστημα τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα

Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Κάπνισμα και Κυκλοφορικό Σύστημα Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι συσχετίζουν τους θανάτους από το κάπνισμα με καρκίνο και παθήσεις των πνευμόνων, στην πράξη, περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑΣ Γραφείο 211 Επίκουρος Καθηγητής: Δ. Τσιπλακίδης Τηλ.: 2310 997766 e mail: dtsiplak@chem.auth.gr url:

Διαβάστε περισσότερα

1.Για να ηρεμίσουν, να ανακουφιστούν, από κάποια συναισθηματική φόρτιση. Π.χ. όταν έχουν νεύρα για κάτι το οποίο δεν έγινε όπως το ήθελαν.

1.Για να ηρεμίσουν, να ανακουφιστούν, από κάποια συναισθηματική φόρτιση. Π.χ. όταν έχουν νεύρα για κάτι το οποίο δεν έγινε όπως το ήθελαν. ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Στις μέρες μας βλέπουμε καθημερινά ανθρώπους διαφόρων ηλικιών να καπνίζουν. Τι είναι, όμως, το κάπνισμα; Τι το κάνει τόσο εθιστικό και αναγκαίο για τους χρήστες του; Σ αυτή την εργασία θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη

Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη COOH Πυρρολιδίνη Πυρρολιζιδίνη Τροπάνιο: Πυρρολιδίνη + Πιπεριδίνη Νικοτινικό οξύ (Νιασίνη, Β3) Ινδολιζιδίνη HOOC COOH H 2 H 2 H 2 COOH Κινολιζιδίνη Γλουταμικό οξύ Ορνιθίνη HOOC COOH HOOC COOH O H 2 Α-κετογλουταρικό

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟΓΝΟ 7ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ Δρ. Μαρία Τζητηρίδου- Χατζοπούλου Παιδίατρος Νεογνολόγος-Αναπτυξιολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Π.Ο.Υ

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας.

Αντικείμενο. Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Αντικείμενο Ερμηνεία της έννοιας της ηλεκτροπληξίας. Περιγραφή των παραμέτρων που επηρεάζουν ένα επεισόδιο ηλεκτροπληξίας. Θανατηφόρα ατυχήματα από ηλεκτροπληξία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1980-1995

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος

Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Αθανάσιος Κωστούλας Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος Η παρουσία στην ατμόσφαιρα αερίων ή σωματιδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες προξενούν βλάβες τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στους ζωντανούς οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr

Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr Tel :+30 211 40 93 230 Fax: +30 211 40 93 230 Email: info@worldcapital.gr Web: www.worldcapital.gr ------ Χυμοί & Νέκταρ Royal Berry ------- Οι χυμοί και τα νέκταρ Royal Berry αποτελούν μια νέα καινοτόμα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Αντικαπνιστική Παρουσίαση

Αντικαπνιστική Παρουσίαση Αντικαπνιστική Παρουσίαση Αntismoking by Health & Life 6 Μύθοι για το Κάπνισμα 1. Ήταν δική μου επιλογή να το ξεκινήσω 2. Μπορώ να το σταματήσω εύκολα 3. Μπορεί να με κάνει δημοφιλή 4. Το κάπνισμα με διατηρεί

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες

Φυσικοί ρύποι H χλωρίδα της γης (µεγαλύτερη φυσική πηγή εκποµπής αερίων ρύπων ) Τα δέντρα και τα φυτά µέσω της φωτοσύνθεσης Ανθρώπινες ραστηριότητες Ατµοσφαιρική ρύπανση Μαρή Νεαμονίτης Παλαιολόγου Παπαβασιλείου Ορισµός Ανεπιθύµητη αλλαγή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του αέρα ζηµιογόνος για όλους τους οργανισµούς Πώς προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά

Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Παθητικό κάπνισμα και παιδιά Το παθητικό κάπνισμα αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο δεδομένου ότι οι άνθρωποι σε όλες τις χώρες και τους πολιτισμούς εκτίθενται σε αυτό ( second hand smoke SHS ). Εμφανίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΟΡΓΑΝΟΛΟΓΙΑ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΜΕΤΡΗΣΗΣ: ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ, ΦΩΣΦΩΡΙΣΜΟΥ, ΣΚΕΔΑΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ, ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΠΗΓΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΡΑΜΜΩΝ ΚΟΙΛΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ & ΛΥΧΝΙΕΣ ΕΚΚΕΝΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η φυματίωση; Η φυματίωση είναι νόσημα που προκαλείται από ένα μικρόβιο που λέγεται μυκοβακτηρίδιο της

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά

Ακτίνες Χ (Roentgen) Κ.-Α. Θ. Θωμά Ακτίνες Χ (Roentgen) Είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με μήκος κύματος μεταξύ 10 nm και 0.01 nm, δηλαδή περίπου 10 4 φορές μικρότερο από το μήκος κύματος της ορατής ακτινοβολίας. ( Φάσμα ηλεκτρομαγνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. Άσκηση 2 η : Φασματοφωτομετρία. ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Γενικό Τμήμα Εργαστήριο Χημείας Άσκηση 2 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία 4. Χρωματογραφία Ηλεκτροχημεία Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 6 o

Τεύχος 1 ο - Άρθρο 6 o Τεύχος 1 ο - Άρθρο 6 o ΑΝΤΙΚΑΠΝΙΣΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΑΠΝΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ Συγγραφέας: Τσίντου Μαγδαληνή* Ιατρικό Τμήμα Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. *Editor in Chief, reviewer, webmaster. Ως φοιτητές ιατρικής,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και Καρκίνος. μισές αλήθειες μισά ψέμματα

Κάπνισμα και Καρκίνος. μισές αλήθειες μισά ψέμματα Κάπνισμα και Καρκίνος μισές αλήθειες μισά ψέμματα Ερώτηση: «Το κάπνισμα δεν αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου στους πνεύμονες αλλά και σε άλλα όργανα;» Απάντηση: «...Μιλώντας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (SPECTROMETRIC TECHNIQUES) ΑΘΗΝΑ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2014 ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Στηρίζονται στις αλληλεπιδράσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη. Φασματομετρία=

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ Ανάκλαση Κάτοπτρα Διάθλαση Ολική ανάκλαση Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου Μετατόπιση ακτίνας Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ - Ανάκλαση Επιστροφή σε «γεωμετρική οπτική» Ανάκλαση φωτός ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Το οικονομικό φορτίο του καπνίσματος για το ιατροασφαλιστικό σύστημα σε κρίση στην Ελλάδα Tσαλαπάτη Κωνσταντίνα ΒScEcon, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Απρίλιος 2013 Το

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ

ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Νιώστε καλύτερα με την υπέρυθρη ακτινοβολία. Η INFRASMART ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΣΑΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑ Στις μέρες μας όλοι προσπαθούμε να έχουμε πιο υγιή ζωή. Έτσι δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός

Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Εργαστηριακή άσκηση L0: Ασφάλεια και προστασία από ακτινοβολία Laser. Σύγκριση έντασης ακτινοβολίας Laser με συμβατικές πηγές φωτός Σκοπός: Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η κατανόηση και επίγνωση των κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ [1] Β ΑΡΣΑΚΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΨΥΧΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΤΑΞΗ: Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗΣ «ΙΝΔΙΑΝΩΝ ΣΗΜΕΙΑ! ΚΑΠΝΙΣΜΑ;» Παρακαλούμε να απαντήσετε στο παρακάτω ερωτηματολόγιο με ειλικρίνεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας

Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας Σαρόγλου Μαρία MD, PhD, Επιµελήτρια Β Πνευµονολόγος - Φυµατιολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Δράµας .. η επιστήµη που µελετάει την κατανοµή και την εξέλιξη διαφόρων νοσηµάτων στον ανθρώπινο πληθυσµό. αλλά και

Διαβάστε περισσότερα