European Music Portfolio

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "European Music Portfolio"

Transcript

1

2 European Music Portfolio A creative way into languages (EMP-L) Ευρωπαϊκός Εκπαιδευτικός Φάκελος Μουσικής Ένας δημιουργικός δρόμος για την εκμάθηση των γλωσσών Εγχειρίδιο πιλοτικής εφαρμογής του προγράμματος στην Ελλάδα Piloting Booklet Συντελεστές έκδοσης Αργυρίου Μαρία, Γέραλη Κατερίνα, Γέραλη Αθηνά, Γιαννούλα Κατερίνα, Καμπύλης Παναγιώτης, Καραμπερόπουλος Κυριάκος, Μαγαλιού Μαρία, Περακάκη Ελισσάβετ, Πριονάς Ανδρέας, Σινάνογλου Δημήτρης, Σιτώτης Γιώργος, Τασούλα Αθηνά Συντονιστής και αρμόδιος φορέας του EMP-L στην Ελλάδα Ένωση Εκπαιδευτικών Μουσικής Αγωγής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΕΕΜΑΠΕ) Σελιδοποίηση-μορφοποίηση Παύλος Παπαδάκης, Μ.Μ., Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Copyright EEMAPE2010 Επίσημοι ιστοχώροι του προγράμματος: e-learning.emportfolio.eu ΙSBN

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Α. Γενικά για τoν Ευρωπαϊκό Εκπαιδευτικό Φάκελο Μουσικής (European Music Portfolio EMP) Φιλοσοφία Σκοποί Δραστηριότητες και Παράγωγα Το ΕΜΡ L ως τμήμα ενός ευρύτερου EMP o o Ευρωπαίοι συνεργάτες / εταίροι Πιλοτική φάση Β. Μουσική και Γλώσσα Πρώιμες γλωσσικές και μουσικές δεξιότητες Η δημιουργική διάσταση της εκμάθησης ξένων γλωσσών μέσω της μουσικής Οι μουσικές δραστηριότητες ως όχημα για μάθηση στον τομέα της γλώσσας Η συνεισφορά της μουσικής ως πολιτισμικό φαινόμενο στη διδασκαλία της γλώσσας Γλώσσα μαζί με Μουσική: Μιλάς Μουσική; Γ. Το ΕΜΡ στην πράξη Σχεδιασμός και αξιολόγηση Μουσικών και Γλωσσικών Δραστηριοτήτων Ανατροφοδότηση Μεταγνώση Δ. Βιβλιογραφία ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Morning has come / Markus Slovjecsek (Ελβετία) Hello and Goodbye! /

4 Μαρία Αργυρίου, Κατερίνα Γέραλη, Ελισάβετ Περακάκη Counting 1 up to 5 / Κατερίνα Γέραλη, Ελισάβετ Περακάκη 10 little numbers / Κατερίνα Γιαννούλα Aram sam sam / Αθηνά Γέραλη, Κατερίνα Γέραλη Cooking a story / Κατερίνα Γέραλη, Μαρία Αργυρίου Σαββοεποχές! / Αθηνά Τασούλα, Κυριάκος Καραμπερόπουλος, Δημήτρης Σινάνογλου Singing and playing with months Αθηνά Τασούλα, Κυριάκος Καραμπερόπουλος, Δημήτρης Σινάνογλου,Ελλάδα Seasoning / Αθηνά Τασούλα, Κυριάκος Καραμπερόπουλος, Δημήτρης Σινάνογλου Play the Days! / Γιώργος Σιτώτης Αρχίστε τη μουρμούρα! / Παναγιώτης Καμπύλης Γεια σας, είμαι ο Τζο! / David Wheway (Αγγλία) Ο χορός της κούπας / Μαρία Αργυρίου

5

6 Γενικά για τoν Ευρωπαϊκό Εκπαιδευτικό Φάκελο Μουσικής 01 Φιλοσοφία Από πολύ μικρή ηλικία τα παιδιά πειραματίζονται με τους ήχους. Μουρμουρίζουν, τραγουδούν, κινούν το σώμα τους και χορεύουν με έναν πολύ φυσικό τρόπο. Επικοινωνούν μέσω της δικής τους «μουσικής γλώσσας», γεγονός που μπορεί να θεωρηθεί ως ένας τρόπος προ-λεκτικής επικοινωνίας. Καθώς μεγαλώνουν, αξιοποιούν αυτά τα μη-λεκτικά μουσικά στοιχεία για να δομήσουν και να αναπτύξουν τη μητρική τους γλώσσα. Πρόσφατες έρευνες για τη λειτουργία του εγκεφάλου έρχο νται να επιβεβαιώσουν μία βαθιά δομική σχέση ανάμεσα στη γλώσσα και τη μουσική, καθώς οι βασικές δεξιότητες της ακρόασης, της πρόσληψης, της μίμησης και της δημιουργίας συμβάλλουν καταλυτικά στις διαδικασίες της (εκ)μάθησης τόσο της γλώσσας όσο και της μουσικής. Τα παιδιά πολύ μικρής ηλικίας είναι έτοιμα να μάθουν ξένες γλώσσες και τονίζουν τη σημασία της εφαρμο γής των παραπάνω σχέσεων κατά την εκμάθηση των ξένων γλωσσών. Σκοπός του προγράμματος European Music Portfolio A creative way into languages είναι η χρήση μουσικών δραστη ριοτήτων για την εκμάθηση ξένων γλωσσών στην πρωτο βάθμια εκπαίδευση. Με αυτή την προσέγγιση μειώνονται γνωστικά εμπόδια ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζεται η αυτο-έκφραση των μαθητών, ενισχύεται η αυτοεικόνα τους, καλλιεργείται η δημιουργικότητά τους και διευκολύνεται η κοινωνική ενσωμάτω ση και η διαπολιτισμική κατανόηση. Μέσα από το πρόγραμμα θα αναπτυχθεί ο Ευρωπαϊκός Εκπαιδευτικός Φάκελος Μουσικής για την υποστήριξη της εκμάθησης ξένων γλωσσών. Η έμφαση που δίνεται στη διαθεματική προσέγγιση της μουσικής και των ξένων γλωσσών στηρίζεται στην κατανόηση της διαθεματικής προσέγγισης όλων των γνωστικών αντικειμένων. Σκοποί Ο Ευρωπαϊκός Εκπαιδευτικός Φάκελος Μουσικής: απευθύνεται σε φοιτητές παιδαγωγικών τμημάτων, τμημάτων ξένων γλωσσών και τμημάτων μουσικών σπουδών, βελτιώνει την αρχική εκπαίδευση των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη συνεχή τους επαγγελματική ανάπτυξη,

7 υποστηρίζει τους εκπαιδευτικούς στην ανάπτυξη δεξιοτήτων διδα σκαλίας ξένων γλωσσών μέσα από τη μουσική, παρέχει την ευκαιρία στους εκπαιδευτικούς να έρθουν σε επαφή με άλλoυς πολιτισμούς της Ευρώπης, δημιουργεί κίνητρα στους μαθητές για την ανάπτυξη γλωσσικών και μουσικών δεξιοτήτων, αξιοποιεί δημιουργικά τις δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας, διερευνά και αξιοποιεί τη μουσική διαφορετικότητα στην Ευρώπη, προωθεί καινοτόμες εκπαιδευτικές πρακτικές από διάφορα εκπαιδευτικά συστήματα, υποστηρίζει τη μουσική μάθηση. Δραστηριότητες και παράγωγα Σχεδιασμός - ανάπτυξη σχετικής ιστοσε λίδας (www.emportfolio.eu) και πλατφόρμας εξ αποστάσεως εκπαίδευσης (e-learning.emportfolio.eu), που αναδεικνύουν τη δημιουργική αξιοποίηση της μουσικής στη διδασκαλία ξένων γλωσσών. Σχεδιασμός και παραγωγή υποστηρικτικού υλικού για τον εκπαιδευτικό. Σχεδιασμός και παραγωγή εκπαιδευτικού φακέλου για το μαθητή. Σχεδιασμός και υλοποίηση επιμόρφωσης εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για την αξιοποίηση της μουσικής στη διδασκαλία της γλώσσας, σε συνεργασία με ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα εκπαίδευσης επιμορφωτών. Το EMP-L ως τμήμα ενός ευρύτερου EMP To EMP-L αποτελεί το πρώτο μέρος ενός ευρύτερου European Music Portfolio. Στο πλαίσιο του European Music Portfolio η Μουσική θεωρείται όχι μόνο ως μια ανεξάρτητη μορφή τέχνης αλλά και ως εργαλείο μάθησης. Πιο συγκεκριμένα, το EMP-L διερευνά τρόπους για τη δημιουργική αξιοποίηση της μουσι-

8 κής στην εκμάθηση της Γλώσσας. Μελλοντικά προγράμματα θα στοχεύουν στη δημιουργική διασύνδεση της Μουσικής με άλλα γνωστικά αντικείμενα έτσι ώστε να δημιουργηθεί σταδιακά ένα ολοκληρωμένο European Music Portfolio. Ευρωπαίοι εταίροι To EMP-L σχεδιάζεται και υλοποιείται από μια ευρωπαϊκή ομάδα ειδικών στη διδασκαλία της Γλώσσας και της Μουσικής και υποστηρίζεται οικονομικά από την Ευρωπαϊκή Ένωση για το διάστημα , στα πλαίσια του προγράμματος Δια Βίου Μάθησης Comenius. Οι εταίροι του προγράμματος είναι οι εξής: Landesinstitut für Schulsport, Schulkunst und Schulmusik Ludwigsburg Germany Canterbury Christ Church University, Faculty of Education England Ένωση Εκπαιδευτικών Μουσικής Αγωγής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδα University of Edinburgh, Institute for Music in Human and Social Development Scotland Ovidius University of Constanta, Romanian Language and Literature Romania Universitat Autonoma de Barcelona, Faculty of Sciences of Education Spain Pädagogische Hochschule Ludwigsburg Institut für Sprachen Germany IUFM de Montpellier France Fachhochschule Nordwestschweiz, Pädagogische Hochschule Switzerland Περισσότερες πληροφορίες για τους συντελεστές του EMP-L μπορείτε να βρείτε στην ηλεκτρονική διεύθυνση στην κατηγορία Partners.

9 Πιλοτική φάση Το έντυπο και ηλεκτρονικό υλικό που θα παραχθεί στο πλαίσιο του EMP-L αξιολογείται από εκπαιδευτικούς και μαθητές σε επιλεγμένα σχολεία οκτώ χωρών (Γερμανία, Αγγλία, Ελλάδα, Σκωτία, Γαλλία, Ρουμανία, Ισπανία, και Ελβετία) κατά το χρονικό διάστημα φθινόπωρο άνοιξη Η φιλοσοφία και το υλικό του EMP-L πρόκειται να ενσωματωθεί στη βασική εκπαίδευση και τη μετεκπαίδευση των εκπαιδευτικών της ΕΕ σύμφωνα με σχετικές αποφάσεις της ΕΕ (βλ.http://europa.eu/legislation_summaries/culture/cu0001_el.htm).

10 Μουσική και Γλώσσα 02 Πρώιμες γλωσσικές και μουσικές δεξιότητες Η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας σε μικρή ηλικία είναι ιδιαίτερα επωφελής για τους μαθητές καθώς δίνεται η δυνατότητα να κατανοήσουν και να βιώσουν έναν άλλο γλωσσικό κώδικα νωρίς, έτσι ώστε να αξιοποιούνται, αφενός, ο χρόνος κατά τον οποίο βρίσκονται στη μάθηση, μέσω της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, και αφετέρου οι ιδιαίτερες ικανότητες των παιδιών της πρώιμης παιδικής ηλικίας. Οι μικροί μαθητές μαθαίνουν καλύτερα μια ξένη γλώσσα πριν την εφηβεία, επειδή ο εγκέφαλος έχει την ικανότητα να αξιοποιεί το μηχανισμό ενίσχυσης της μάθησης της μητρικής γλώσσας διευκολύνοντας παράλληλα την ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων αλλά και την αφύπνιση της επίγνωσης της λειτουργίας της γλώσσας για τη νοηματοδότηση. Ενώ τα περισσότερα παιδιά μαθαίνουν να μιλούν με φυσικές διαδικασίες, η εκπαίδευση σε δεξιότητες ανάγνωσης απαιτεί ειδικές πρακτικές, αρκετό χρόνο και έχει γίνει πόλος αντιπαράθεσης ερευνητών από τα πεδία της ψυχολογίας και της παιδαγωγικής (Κοκκίδου, 2008). Σε κάθε περίπτωση όμως, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι κάθε πρόγραμμα εισαγωγής στην κατανόηση της γλώσσας πρέπει να περιλαμβάνει: α) διδασκαλία του συστήματος του γραπτού λόγου, του αλφαβητικού κώδικα β)εξοικείωση με τα γράμματα της αλφαβήτου γ) κατάκτηση της σχέσης μεταξύ ήχου και γραπτού συμβόλου (Gough & Wren 1999, Yaden et al 1999). Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η προαναφερόμενη αντίληψη επικράτησε στη γλωσσική πολιτική και στις εφαρμογές της στο Συμβούλιο της Ευρώπης, τις δύο τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα και στις ημέρες μας κερδίζει έδαφος στους χώρους του σχεδιασμού και της εφαρμογής εκπαιδευτικής πολιτικής, στα κράτη μέλη της Ε.Ε.. Ήδη από το 2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 1 διατυπώνει τη σύσταση 1+2 (μητρική γλώσσα συν δύο ξένες γλώσσες) και επιχειρηματολογεί υπέρ της έναρξης εκμάθησης ξένων γλωσσών, εντός των εκπαιδευτικών συστημάτων, όσο το δυνατόν νωρίτερα. Η πλέον πρόσφατη έρευνα του ευρωπαϊκού εκπαιδευτικού δικτύου «Ευρυδίκη», αποτυπώνει παραδείγματα πολιτικών σε κράτη-μέλη όπου η διδασκαλία και η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας αρχίζει νωρίς, από την ηλικία των έξι έως επτά (π.χ. Αυστρία, Νορβηγία, Φιλανδία) ή ακόμη και πολύ νωρίς από την ηλικία των τριών (π.χ. Ισπανία). Ανάμεσα στα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την πρώιμη εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας για τους μαθητές, συγκαταλέγονται τα παρακάτω: 1. Όπως σημειώνεται και στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (http://ec.europa.eu/education/languages), είναι εξαιρετικά σημαντικό το παιδί να αρχίσει να μαθαίνει και άλλες γλώσσες παράλληλα με τη μητρική του από νωρίς καθώς «στην πρώιμη παιδική ηλικία μορφοποιούνται οι καθοριστικές συμπεριφορές απέναντι στις άλλες γλώσσες και τους πολιτισμούς, ενώ τίθενται τα θεμέλια για το πώς θα μάθει το παιδί [...]. Οι νεαροί μαθητές αρχίζουν να καταλαβαίνουν σιγά-σιγά την αξία και τις επιρροές του δικού τους πολιτισμού, ενώ αρχίζουν να εκτιμούν και το ξένο, το διαφορετικό [ ] και ταυτόχρονα αποκτούν μια πιο ευρεία αντίληψη του κόσμου και της πραγματικότητας γύρω τους [...]».

11 Η ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων οι οποίες ενισχύονται από διδακτικές πρακτικές σύμφωνα με τις οποίες ο εκπαιδευτικός παρέχει στα μικρά παιδιά άφθονο γλωσσικό υλικό, μέσω του προφορικού λόγου. Η παρακίνηση (Motivation) στη μάθηση, αξιοποιώντας τη φυσική τάση των μικρών παιδιών να ανταποκρίνονται με ενθουσιασμό στις νέες εμπειρίες με το να «παίζουν» με τη γλώσσα και τους ήχους της. Η διαθεματική προσέγγιση και η δημιουργική οικοδόμηση της γλώσσας με ιστορίες και παραμύθια, τραγούδια και παιχνίδια, τα οποία παροτρύνουν τα παιδιά να αντιληφθούν τη γλώσσα ως «όλον» και να διευκολύνουν την προσέγγιση διαθεματικών εννοιών. Η ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη, μέσα από σχετικές έρευνες που έχουν δείξει ότι ανακαλύπτοντας έναν άλλον γλωσσικό κώδικα πέραν της μητρικής τους γλώσσας τα παιδιά αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αναπτύσσουν θετική στάση απέναντι στις ξένες γλώσσες, στους άλλους πολιτισμούς, στους αλλόφωνους ομιλητές και στη μάθηση γενικότερα Πρόγραμμα εκμάθησης της Αγγλικής στην πρώιμη ηλικία, ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα αγγλικής γλώσσας και φιλολογίας, Κέντρο Έρευνας για την αγγλική γλώσσα: διδασκαλία, μάθηση και αξιολόγηση της γλωσσομάθειας, Επιμ.Υπεύθυνη: Βασιλική Δενδρινού, ΥΠΔΜΘ Η ανάπτυξη γλωσσικής επίγνωσης της μητρικής γλώσσας και στρατηγικών στη μάθηση: καθώς ήδη από την νηπιακή ηλικία τα παιδιά μαθαίνουν πώς να χρησιμοποιούν το λόγο ώστε να ικανοποιούν τις ανάγκες του για επικοινωνία. Η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας στην πρώιμη παιδική ηλικία τα βοηθά να συνειδητοποιήσουν πως λειτουργεί η μητρική τους γλώσσα σε σύγκριση με την ξένη και επίσης να ενεργοποιήσουν οικίες στρατηγικές για να επικοινωνήσουν στην ξένη γλώσσα. Η μεταφορά στρατηγικών από τη μητρική στην ξένη γλώσσα ενισχύει τις νοητικές διεργασίες και προωθεί τη γλωσσική ανάπτυξη. Ωστόσο, μπορεί να είναι πολύ απαιτητική διεργασία στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει αντιστοιχία ανάμεσα στους δύο γλωσσικούς κώδικες. Για το λόγο αυτό χρειάζονται κατάλληλοι χειρισμοί από κατάλληλα εκπαιδευμένους εκπαιδευτικούς. Η αφύπνιση της δια-πολιτισμικής συνείδησης: Η εκμάθηση μιας άλλης γλώσσας πέραν της μητρικής, είναι πηγή πνευματικής ευεξίας και απόλαυσης καθώς και δίοδος για την διεύρυνση του γνωστικού ορίζοντα του ατόμου και για την επίγνωση άλλων πολιτισμών. Το ΕMP, φιλοδοξεί να αξιοποιήσει παιδαγωγικές πρακτικές προσαρμοσμένες στη δική μας πραγματικότητα και να δημιουργήσει πρωτογενές εκπαιδευτικό

12 υλικό, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τα χαρακτηριστικά της ομάδας των μαθητών της πρώιμης παιδικής ηλικίας που έχουν μελετηθεί σε σχέση με την εκμάθηση της ξένης γλώσσας 3. Σε αυτό το σημείο, η μουσική έρχεται να συμβάλλει επιβεβαιώνοντας τη θετική συμβολή της στις επιδόσεις των μαθητών στη γλώσσα και στις κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες (Butzlaff 2000, Rauscher & Zupan 2000, Graziano, Frega 1977). Οι Dunn, Denig & Lovelace (2001) περιέγραψαν τη μουσική νοημοσύνη ως ένα ιδιαίτερο χάρισμα μουσικής πρόσληψης και σκέψης, που αφορά στην ακρόαση, αναγνώριση και απομνημόνευση ηχητικών προτύπων. Για τους μαθητές που έχουν ανεπτυγμένη τη μουσική νοημοσύνη, οι μουσικές δράσεις μπορούν να προσφέρουν ένα μοναδικό μέσο για την κατάκτηση αλλά και για την έκφραση της γνώσης. Ο νευροφυσιολόγος Frank Wilson (1983) εντόπισε μία ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ των σπουδών μουσικής και της οπτικής και ακουστικής αντίληψης, της μυϊκής ανάπτυξης, της ικανότητας συντονισμού, της αίσθησης του χρόνου, της διάρκειας συγκέντρωσης και της ικανότητας απομνημόνευσης και τόνισε ότι η μουσική αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα του εκπαιδευτικού συστήματος. Η Κοκκίδου (2008), αναφέρει ότι το ενδιαφέρον για την επιβεβαίωση της αξίας της διδασκαλίας-μάθησης της κατανόησης γραπτού λόγου μέσα από ένα μουσικό πλαίσιο στηρίζεται στις εξής παραμέτρους: α) παρόλο που η μουσική και η γλώσσα χρησιμοποιούν σαφώς διαφορετικό σύστημα συμβόλων, και τα δύο συστήματα απαιτούν ικανότητες αποκωδικοποίησης και κατανόησης (ανάγνωση από αριστερά προς τα δεξιά, σειριακή διαμόρφωση του περιεχομένου κοκ.) β) υπάρχουν σημαντικές αναλογίες σε θεμελιώδεις έννοιες ανάμεσα στις αναγνωστικές δεξιότητες και τη μουσική (φωνολογική ενημερότητα και τονική διάκριση) γ) η ανάγνωση μουσικού κειμένου αφορά τόσο σε ζητήματα ανάγνωσης όσο και σε ζητήματα μουσικής γνώσης, και δ) η διδασκαλία σε ένα περιβάλλον που προσφέρει πολλά κίνητρα, τόσο σε γνωστικό όσο και σε κοινωνικό-συναισθηματικό επίπεδο, προάγει το ενδιαφέρον για τη μάθηση και την ενεργητική συμμετοχή (Butzlaff 2000). Ως εκ τούτου, οι δραστηριότητες που εμπεριέχονται στο β μέρος - στις διδακτικές πρακτικές - έχουν ως στόχο να διαμορφώσουν ένα ευχάριστο και παιγνιώδες κλίμα στην τάξη, αξιοποιώντας την κίνηση, το τραγούδι, το παιγνίδι και τον πειραματισμό. 3. Ανάμεσα στις βιβλιογραφικές πηγές αναφέρουμε: (α) Cameron, L. (2001). Teaching Languages to Young Learners, Cambridge: Cambridge University Press, (β) Fisher, R. (1995). Teaching Children to Think, Cheltenham: Stanley Thornes Ltd, (γ) Garvie, E. (1990). Story as Vehicle, Clevedon: Multilingual Matters, (δ) Lewis, G. & Bedson, G. (1999). Games for Children, Oxford: Oxford University Press, (ε) Manley, D. (1994). Brilliant Things to Make and Do for 6 year Olds, London: Kingfisher Books, (στ) Reilly, V. & Ward, S. M. (1997). Very Young Learners, Oxford: Oxford University Press, (ζ) Siegler, S. R. (2006). Πως Σκέφτονται τα Παιδιά, (επιμ.σ.βοσνιάδου). Αθήνα: Gutenberg, (η) Slattery, M. & Willis, J. (2001). English for Primary Teachers, OUP.

13 H δημιουργική διάσταση της εκμάθησης των γλωσσών μέσω της μουσικής Το βασικό στοιχείο που διαφοροποιεί το υλικό του προγράμματος European Music Portfolio A creative way into languages από προηγούμενες προσπάθειες για την αξιοποίηση της μουσικής στην εκμάθηση της γλώσσας (μητρικής ή ξένης) είναι η έμφαση που δίνει στη δημιουργικότητα. Γι αυτό και οι δραστηριότητες που προτείνονται δεν είναι απόλυτα προκαθορισμένες αλλά δραστηριότητες ανοικτού τύπου που δίνουν την ευκαιρία σε εκπαιδευτικούς και μαθητές/τριες να εκδηλώσουν το δημιουργικό τους δυναμικό. Ο όρος δημιουργικότητα χρησιμοποιείται τα τελευταία χρόνια ιδιαίτερα στο χώρο της εκπαίδευσης αλλά συνήθως χωρίς να είναι σαφές το εννοιολογικό του πλαίσιο (Καμπύλης, 2008). Είναι χαρακτηριστικό ότι ο όρος χρησιμοποιείται περίπου 300 φορές στα Διαθεματικά Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2003) και σχεδόν 50 φορές στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Μουσικής αλλά χωρίς πουθενά να ορίζεται το περιεχόμενό του (Kampylis & Argyriou, 2008). Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εκπαιδευτικού Φακέλου Μουσικής Ένας δημιουργικός δρόμος για την εκμάθηση των γλωσσών, υιοθετούμε τον διεξοδικό ορισμό της δημιουργικότητας στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που προτείνει ο Kampylis (2010): Δημιουργικότητα είναι ο γενικός όρος που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε την ικανότητα δημιουργικής σκέψης ενός ατόμου που οδηγεί σε μια ηθελημένη, δομημένη, με νόημα και ανοικτού τύπου δραστηριότητα (σωματική ή/και πνευματική). Αυτή η δραστηριότητα μπορεί να είναι ατομική ή/και ομαδική, λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα συγκεκριμένο χωροχρονικό, πολιτικό, κοινωνικό και πολιτιστικό πλαίσιο και αλληλεπιδρά με αυτό. Η δημιουργική δραστηριότητα αποτελεί πραγμάτωση του δημιουργικού δυναμικού του ατόμου και οδηγεί σε συγκεκριμένα αποτελέσματα/προϊόντα που είναι πρωτότυπα, χρήσιμα και ηθελημένα, τουλάχιστον για το άτομο που δημιουργεί. Τα αποτελέσματα/προϊόντα της δημιουργικής δραστηριότητας θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για ηθικούς και εποικοδομητικούς σκοπούς. Υιοθετούμε τον συγκεκριμένο ορισμό επειδή δίνει έμφαση σε πολύ σημαντι-

14 κές παραμέτρους της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Για παράδειγμα, δηλώνει ότι η δημιουργικότητα μπορεί να είναι όχι μόνο ατομική αλλά και ομαδική. Με τον όρο ομαδική δημιουργικότητα, ορίζονται οι κοινές προσπάθειες δυο ή περισσότερων ατόμων να επιτύχουν ένα δημιουργικό αποτέλεσμα που δεν μπορεί να επιτευχθεί από ένα μόνο άτομο όπως είναι η διοργάνωση μιας σχολικής εκδήλωσης με μουσική και δραματοποιήσεις. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνες (π.χ. Han & Marvin, 2002, p. 98) ακόμα και μαθητές των πρώτων τάξεων του δημοτικού σχολείου εκφράζουν το δημιουργικό τους δυναμικό με πολλούς τρόπους και σε διάφορα πεδία. Ο ορισμός που υιοθετούμε εδώ, τονίζει το γεγονός ότι η ανθρώπινη δημιουργικότητα είναι πολυδιάστατη και, αν και αναφερόμαστε σε αυτή συνήθως στον ενικό αριθμό, υπάρχουν τόσες πολλές εκφάνσεις της ώστε να μπορούμε να μιλάμε για συστήματα δημιουργικότητας (Pope, 2005, p. 68) ή πολλαπλές δημιουργικότητες (Han & Marvin, 2002; Sternberg, 2005) κατά αναλογία με τις πολλαπλές νοημοσύνες (Gardner, l983, 1993). Έτσι, γίνεται σαφές ότι μια δημιουργική δραστηριότητα είναι πολυδιάστατη και μπορεί για παράδειγμα να είναι όχι μόνο πνευματική αλλά και σωματική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δραστηριότητα Αρχίστε τη μουρμούρα που, αν γίνει με τον προτεινόμενο δημιουργικό τρόπο, δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να εκδηλώσουν το δημιουργικό τους δυναμικό όχι μόνο με το μυαλό τους αλλά και με το σώμα τους. Σύμφωνα με τον Feldman (1994), οι εποικοδομητικές θεωρίες μάθησης προσφέρουν την καλύτερη βάση για την κατανόηση της ανάπτυξης των δημιουργικών ικανοτήτων των μαθητών καθώς θεωρούν τη μάθηση ως μια διαδικασία δημιουργικού αυτοσχεδιασμού (Sawyer, 2003, 2004) και δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία και ανακάλυψη της γνώσης και όχι στη μετάδοσή της (Plucker, Beghetto & Dow, 2004). Στη συνέχεια παρουσιάζουμε τις 12 βασικές αρχές της εποικοδομητικής μάθησης (Vygotsky, 1978, 1986), όπως έχουν συνοψιστεί από τη Vosniadou (2001) συνοδευμένες από σύντομα σχόλια για τη σχέση τους με τις δημιουργικές δραστηριότητες του προγράμματος. 1 Ενεργητική συμμετοχή του μαθητή: Η τάση για εξερεύνηση, κατανόηση και γνώση αποτελεί συστατικό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης, παίζει

15 καθοριστικό ρόλο σε κάθε διαδικασία μάθησης και δημιουργίας και προϋποθέτει την ενεργητική συμμετοχή του μαθητή. Με βάση αυτή την αρχή, όλες οι δραστηριότητες που προτείνονται στο πλαίσιο του προγράμματος έχουν σαν στόχο να ενεργοποιήσουν δημιουργικά όλους τους μαθητές Κοινωνική συμμετοχή: Η δημιουργικότητα όπως και η μάθηση δεν λαμβάνουν χώρα στο κενό. Οι άνθρωποι είμαστε κοινωνικά όντα που καθημερινά αλληλεπιδρούμε με τους συνανθρώπους μας. Έτσι η συνεργασία και η αλληλεπίδραση με τους άλλους παίζει κυρίαρχο ρόλο σε κάθε δραστηριότητα μάθησης και δημιουργίας. Για το λόγο αυτό, οι δραστηριότητες που προτείνουμε για τη δημιουργική εκμάθηση των γλωσσών μέσω της μουσικής είναι στο σύνολό τους ομαδικές. Δραστηριότητες με νόημα: Οι άνθρωποι δημιουργούν και μαθαίνουν αποτελεσματικά όταν έχουν λόγο να το κάνουν. Με άλλα λόγια μαθαίνουν και δημιουργούν καλύτερα όταν οι δραστηριότητες μάθησης και δημιουργίας έχουν νόημα γι αυτούς και υπηρετούν (ή αντικατοπτρίζουν) ανάγκες και καταστάσεις από την πραγματική τους ζωή. Έτσι, οι περισσότερες δραστηριότητες συνδέονται άμεσα με τα ενδιαφέροντα των παιδιών και με καθημερινές τους δραστηριότητες. Συσχέτιση νέων πληροφοριών με προηγούμενες εμπειρίες και γνώσεις: Οι προηγούμενες εμπειρίες και γνώσεις αποτελούν τη βάση για την εποικοδόμηση των νέων γνώσεων και ιδεών. Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό οι προτεινόμενες δραστηριότητες να βασίζονται σε προηγούμενες γνώσεις και εμπειρίες των παιδιών και να συνδέονται με αυτές. Αναδόμηση προϋπάρχουσας γνώσης και εμπειρίας: Σε πολλές περιπτώσεις οι προϋπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες των παιδιών εμπεριέχουν κενά και χρειάζονται αναθεώρηση, συμπλήρωση ή αναδόμηση. Με τον ίδιο τρόπο, πολλές φορές δημιουργούμε μετασχηματίζοντας ή αναδομώντας προϋπάρχουσες ιδέες. Πολλές δραστηριότητες του προγράμματος αποτελούν δημιουργικό μετασχηματισμό δραστηριοτήτων που έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από παιδιά και εκπαιδευτικούς αλλά σε διαφορετικό πλαίσιο. Αξιοποίηση διαφόρων τεχνικών: Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν διάφορες τεχνικές και στρατηγικές για να μάθουν νέα πράγματα, να δημιουργήσουν και να παραγάγουν ιδέες. Αυτές οι τεχνικές μπορούν να θεωρηθούν

16 ως αποτελεσματικοί τρόποι κωδικοποίησης αποτελεσματικών τρόπων σκέψης, δράσης, συμπεριφορών. Μέσα από τις προτεινόμενες δραστηριότητες οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν και να αξιοποιήσουν δημιουργικά διάφορες τεχνικές Εμπλοκή σε δραστηριότητες αυτορύθμισης και αναστοχασμού: Νοητικές δραστηριότητες υψηλού επιπέδου όπως είναι ο αναστοχασμός και η μεταγνώση αποτελούν δομικά στοιχεία τόσο της δημιουργικής σκέψης όσο και της αποτελεσματικής μάθησης καθώς και τα δυο δεν αποτελούν γραμμικές διαδικασίες αλλά προϋποθέτουν αυτοέλεγχο, αναθεωρήσεις, αυτοδιόρθωση, κριτική κ.λπ. Στις προτεινόμενες δραστηριότητες υπάρχει πρόβλεψη ώστε οι μαθητές να μπορούν να αναθεωρήσουν τις πρακτικές τους, να κάνουν αλλαγές και βελτιώσεις κ.ό.κ. Κατανόηση και όχι απομνημόνευση: Η κατανόηση αποτελεί τη βάση για κάθε δραστηριότητα δημιουργίας και μάθησης. Έτσι, σε κάθε δραστηριότητα δημιουργικής μάθησης, όπως είναι αυτές που προτείνονται στο πλαίσιο του συγκεκριμένου προγράμματος, οι μαθητές θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να περιγράφουν αυτό που κάνουν, να το αποσαφηνίζουν, να ζητούν αλλά και να δίνουν διευκρινήσεις, να το συνδέουν με τις εμπειρίες τους κ.λπ. Μεταφορά των γνώσεων και εμπειριών: Η μεταφορά και αξιοποίηση της προϋπάρχουσας γνώσης και εμπειρίας σε νέες καταστάσεις είναι απαραίτητη όχι μόνο για την αποτελεσματική μάθηση αλλά και για κάθε δημιουργική διεργασία. Για παράδειγμα, η χρήση αναλογιών βοηθάει τους μαθητές να κάνουν οικείο το ανοίκειο και να λύσουν με δημιουργικό τρόπο «προβλήματα» που τα απασχολούν. Αυτό είναι και ένα από τα βασικά στοιχεία των δραστηριοτήτων του προγράμματος καθώς στις περισσότερες από αυτές οι μαθητές αξιοποιούν γνώσεις και εμπειρίες από τη μουσική (π.χ. μουσικός τονισμός) στη γλώσσα (γλωσσικός τονισμός). 10 Επαρκής χρόνος για πρακτική: Ο παράγοντας χρόνος είναι πολύ βασικός για κάθε διαδικασία μάθησης και δημιουργίας. Οι δραστηριότητες που προτείνουμε στο πλαίσιο του προγράμματος απαιτούν επαρκή χρόνο για να γίνουν με ολοκληρωμένο και δημιουργικό χρόνο και σωστή προετοιμασία από τη μεριά του εκπαιδευτικού.

17 11 Αναπτυξιακές και ατομικές διαφορές: Η μάθηση όπως και η δημιουργική σκέψη είναι δυναμικές, όχι στατικές διαδικασίες που καθορίζονται από το αναπτυξιακό στάδιο και τις ιδιαίτερες ικανότητες κάθε ατόμου. Έτσι, οι ατομικές διαφορές και τα αναπτυξιακά στάδια στα οποία βρίσκονται οι μαθητές θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τον εκπαιδευτικό. Οι προτεινόμενες δραστηριότητες μπορούν να γίνουν από όλα τα παιδιά, τουλάχιστον στο βασικό τους επίπεδο, αλλά μέσα σε αυτές δίνονται ευκαιρίες και στα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είτε να αναλάβουν λιγότερο απαιτητικούς ρόλους (αν αντιμετωπίζουν για παράδειγμα μαθησιακές δυσκολίες) είτε αναλαμβάνοντας πιο απαιτητικούς ρόλους (εκδηλώνοντας ιδιαίτερες κλίσεις και ταλέντα). 12 Αξιοποίηση των κινήτρων: Ακόμα και αν ένα άτομο έχει όλες τις ικανότητες που απαιτούνται για να μάθει ή να δημιουργήσει, για να γίνει αυτό χρειάζεται κάτι πολύ ουσιώδες: το κίνητρο. Τα κίνητρα και η θέληση για μάθηση και δημιουργία συνδέονται άμεσα με το είδος των δραστηριοτήτων, με ψυχολογικούς παράγοντες και με πολλά άλλα στοιχεία. Σύμφωνα με έρευνες (π.χ. Αmabile, 1983) τα πιο αποτελεσματικά κίνητρα για δημιουργία και μάθηση είναι αυτά που πηγάζουν από μέσα μας αλλά και τα εξωτερικά κίνητρα (π.χ. αμοιβές, επιβραβεύσεις κ.λπ.) μπορούν να αξιοποιηθούν κατάλληλα από τους εκπαιδευτικούς ώστε να κινητοποιήσουν τους μαθητές και να τους εμπλέξουν σε ενεργητικές διαδικασίες μάθησης και δημιουργίας, σαν αυτές που προτείνονται στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος. Οι μουσικές δραστηριότητες ως όχημα για μάθηση στον τομέα της γλώσσας. Στο Ελληνικό Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) για την προσχολική και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, η Μουσική Αγωγή αντιμετωπίζεται ως ένα γνωστικό αντικείμενο που βρίσκεται σε διαρκή διαθεματική διασύνδεση με άλλους τομείς (Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2003). Οι μουσικές δραστηριότητες μπορούν να παίξουν έναν ενοποιητικό ρόλο στο αναλυτικό πρόγραμμα του νηπιαγωγείου και των πρώτων τάξεων του δημοτικού σχολείου. Το τραγούδι, το παίξιμο απλών μουσικών οργάνων, ο πει-

18 ραματισμός με τους ήχους, ο μουσικός αυτοσχεδιασμός, η ρυθμική επεξεργασία φράσεων ή μικρών κειμένων, τα ρυθμικά χτυπήματα στο σώμα και τα κρουστά όργανα, τα παιχνίδια με τα χαρακτηριστικά της μουσικής, η ανταπόκριση στη μουσική με κίνηση μπορούν να αποτελέσουν άριστες αφορμές για δραστηριότητες, οι οποίες συνδέουν τη μουσική με άλλους τομείς της μάθησης (Μωραΐτη & Κουρκουρίκα, 2006). Η μουσική αποτελεί το κατεξοχήν γνωστικό αντικείμενο, μέσα στο πλαίσιο του οποίου είναι δυνατόν να υλοποιηθούν προσεγγίσεις προωθημένης διαθεματικότητας, με τη μορφή οργανωμένων σχεδίων εργασίας συλλογικής μορφής, που έχουν συμπληρωματικό και όχι ανταγωνιστικό ρόλο προς τα άλλα μαθήματα (Αργυρίου, Τσούτσια-Λουλάκη, & Μαγαλιού, 2010). Στο πλαίσιο τέτοιου είδους διαθεματικών προσεγγίσεων, κατάλληλα σχεδιασμένες μουσικές δραστηριότητες μπορούν να αποτελέσουν το όχημα για μάθηση στον τομέα της γλώσσας, άλλοτε λειτουργώντας ως μέσο διδασκαλίας και άλλοτε ως μέσο εμπέδωσης. Η διαθεματική διασύνδεση μουσικής και γλώσσας απορρέει από την άρρηκτη σχέση που συνδέει τα δύο αυτά συστήματα. Η σχέση μεταξύ γλώσσας και μουσικής έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα, προκαλώντας το διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές επιστημονικές περιοχές. Ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες δεκαετίες, τα νέα ερευνητικά δεδομένα από το χώρο της γλωσσολογίας, της μουσικής ψυχολογίας, της αναπτυξιακής και γνωστικής ψυχολογίας και των νευροεπιστημών έχουν πυροδοτήσει γόνιμες συζητήσεις, αλλά και αντιπαραθέσεις, σχετικά με την ακριβή σχέση γλώσσας και μουσικής, καθιστώντας το σχετικό πεδίο έρευνας «αχανές και ακανθώδες» (Μακροπούλου & Βαρελάς, 2005, σ. 18). Ωστόσο, παρ όλη τη διάσταση απόψεων, είναι αναμφισβήτητο ότι γλώσσα και μουσική έχουν πολλά κοινά δομικά στοιχεία, καθώς και οι δύο είναι ανθρώπινα επιτεύγματα που έχουν παγκόσμια εφαρμογή και αφορούν αποκλειστικά τον άνθρωπο (Μακροπούλου & Βαρελάς, 2005). Το κοινό φυσικό μέσο μετάδοσης της γλώσσας και της μουσικής είναι το ακουστικό-προφορικό. Πολλοί από τους νευρικούς μηχανισμούς που εμπλέκονται κατά την είσοδο και την παραγωγή των ήχων είναι κοινοί για τη γλώσσα και τη μουσική, αν και τα νεότερα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχουν και αρκετές διαφοροποιήσεις (Peretz, 2010). Η πιο διαδεδομένη παγκοσμίως μουσική

19 φόρμα είναι το τραγούδι, ο συνδυασμός δηλαδή λόγου και μουσικής. Επίσης, παρ όλο που ο πρωταρχικός τρόπος μετάδοσης της γλώσσας και της μουσικής είναι προφορικός, σε πολλές κοινωνίες έχουν αναπτυχθεί συστήματα καταγραφής της μουσικής και της γλώσσας (Μακροπούλου & Βαρελάς, 2005, σ.19-20). Τα φυσικά χαρακτηριστικά του ήχου είναι κοινά στη γλώσσα και στη μουσική. Οι ιδιότητες του ύψους, της έντασης, της χροιάς και της διάρκειας παίζουν ουσιαστικό ρόλο και στα δύο αυτά συστήματα, όπως και το φραζάρισμα (Μακροπούλου & Βαρελάς, 2005, σ. 18). Τέλος, τόσο στη μουσική όσο και στη γλώσσα είναι δυνατή η παραγωγή ενός απεριόριστου αριθμού προτάσεων με τη χρήση ενός περιορισμένου αριθμού δομικών στοιχείων (φωνήματα και λέξεις για τη γλώσσα, φθόγγοι για τη μουσική). Και τα δύο συστήματα κατηγοριοποιούνται με βάση τη φόρμα. Τόσο στη γλώσσα όσο και στη μουσική απαντώνται διαφορετικοί βαθμοί μορφικής διαφοροποίησης (ο.π.). Η άρρηκτη σχέση που συνδέει τη μουσική και τη γλώσσα αντικατοπτρίζεται και στην παράλληλη ανάπτυξη των δύο συστημάτων κατά τα πρώτα αναπτυξιακά στάδια. Οι πρώιμοι φωνητικοί σχηματισμοί ενός παιδιού εμπεριέχουν τόσο γλωσσικά όσο και μουσικά χαρακτηριστικά. Συχνά είναι δύσκολος ο προσδιορισμός ενός αμιγώς προμουσικού ή προγλωσσικού φωνητικού σχηματισμού (Μακροπούλου & Βαρελάς, 2005, σ. 21). Οι μικροαναλύσεις των φωνητικών αλληλεπιδράσεων των βρεφών με τις μητέρες τους έχουν δείξει ότι οι μητέρες χρωματίζουν το λόγο που απευθύνουν στα βρέφη με διακυμάνσεις της δυναμικής και χρησιμοποιούν ρυθμικά και μελωδικά μοτίβα για να επικοινωνήσουν μαζί τους (Papousek, H., 1996). Αυτή η ειδική μορφή «μουσικού λόγου» που οι ενήλικοι απευθύνουν στα βρέφη έχει χαρακτηριστεί ως «μητρικός λόγος» ( motherese speech ) (Hodges, 2002, σ. 2) και ως το πρώτο «προγλωσσικό αλφάβητο» ( prelinguistic alphabet ) (Papousek, M., 1996). Τα βρέφη μαθαίνουν από πολύ νωρίς να επικοινωνούν, χρησιμοποιώντας τα ίδια αυτά ηχητικά-μουσικά χαρακτηριστικά, για να εκφράσουν την ανάγκη ικανοποίησης των αναγκών τους ή τις συναισθηματικές τους διαθέσεις (Hodges, 2002). Επομένως, κατά τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης, η μουσική και η γλώσσα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Κατά τη μετέπειτα ανάπτυξη, τα παιδιά αφομοιώνουν τους κανόνες που διέπουν τη μουσική και τη γλώσσα και κατακτούν τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την ομιλία

20 και το τραγούδι μέσα από την έκθεσή τους στη γλώσσα και τη μουσική της κοινωνίας στην οποία αναπτύσσονται. Και στα δύο συστήματα η προσληπτική ικανότητα προηγείται αναπτυξιακά της παραγωγικής ικανότητας. Όπως τα παιδιά είναι σε θέση να κατανοήσουν λέξεις και προτάσεις προτού μπορέσουν να παράγουν δικές τους προτάσεις, έτσι και στη μουσική είναι σε θέση να αντιδρούν στα μουσικά ερεθίσματα προτού αρχίσουν να παράγουν τη δική τους μουσική. Όπως το παιδί προχωρά από τους φωνητικούς σχηματισμούς στη σταδιακή κατάκτηση του λόγου, συνδέοντας τους συνδυασμούς ήχων με συγκεκριμένες έννοιες, έτσι και στη μουσική προχωρά από το φωνητικό παιχνίδι στα τραγούδια. Το αρχικό «μουσικό βάβισμα» (musical bubble), που συνίσταται σε εξερεύνηση και απόλαυση του ήχου σταδιακά δίνει τη θέση του σε αυθόρμητα τραγούδια, που το παιδί αφομοιώνει από το περιβάλλον στη δική του πραγματικότητα (Hargreaves, 1986) και τα οποία μπορούν να θεωρηθούν ως μια μορφή ελέγχου της κίνησης και των νοητικών διεργασιών, κατά αντιστοιχία με τον εγωκεντρικό λόγο (Μακροπούλου & Βαρελάς, 2005, σ. 23). Το αυτοσχέδιο τραγούδι των παιδιών ηλικίας δύο ετών αποτελείται από επαναλήψεις της ίδιας μελωδίας, πολλές φορές σε διαφορετικό τονικό ύψος. Μέσα από την επανάληψη και τη μεταβολή τα παιδιά αποκτούν αυξανόμενο έλεγχο της μορφής και θέτουν τις βάσεις για τα μεταγενέστερα τραγούδια. Ο Dowling μάλιστα προτείνει ότι αυτές οι λειτουργίες είναι παρεμφερείς με εκείνες της απόκτησης του συντακτικού στη γλώσσα (στο Μακροπούλου & Βαρελάς, 2005, σ. 23). Αντίστοιχα με τον κοινωνικό λόγο, που αναπτύσσεται αμέσως μετά, στα προσχολικά χρόνια, εμφανίζονται τα πρώτα τραγούδια που είναι πιο οργανωμένα και διαμορφώνονται σύμφωνα με τους μουσικούς κώδικες κάθε κουλτούρας. Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο ότι τα πρώτα τραγούδια που κατακτούν τα παιδιά χαρακτηρίζονται από κάποια κοινά στοιχεία σε όλους τους πολιτισμούς, όπως η επανάληψη, η παρουσία ρίμας και η παρήχηση (Trehub, 2003). Είναι αναμφισβήτητο ότι οι μουσικές εμπειρίες μπορούν να οξύνουν την αντίληψη του παιδιού όσον αφορά την κατανόηση του προφορικού και γραπτού λόγου και τη λεκτική επικοινωνία. Όπως επισημαίνουν οι Shehan Cambell & Scott-Kassner (1995) υπάρχει μια στενή σχέση ανάμεσα στις τέχνες του λόγου και τη Μουσική, καθώς και οι δύο είναι τέχνες του χρόνου και του ήχου. Οι

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία

Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Εκδήλωση της Περιφέρειας Αττικής 1 η Σεπτέμβρη 2010 Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής σε Πρώιμη Παιδική Ηλικία Έργο του Υπουργείου

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΙΚΤΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ 2013-2014 Εκπαιδευτική διημερίδα Η διαφοροποιημένη διδασκαλία: από τη θεωρία στη πράξη Η Κουτσελίνη (2006) εντοπίζει τα

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Μαθησιακά Αντικείμενα για το μάθημα ΤΠΕ-Πληροφορική: Παιδαγωγική αξιοποίηση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Καθηγητής Αθανάσιος Τζιμογιάννης Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου ΙΤΥΕ «Διόφαντος» ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο

Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Ο μαγικός πίνακας ως εκπαιδευτικό εργαλείο στο νηπιαγωγείο Μαρία Στρατογιαννάκου Βάσια Γαρταγάνη Ιδιωτικό Νηπιαγωγείο Ε.Κοκκώνη Ητεχνολογίακηανάπτυξητου παιδιού Τα παιδιά χρειάζονται τη διαμεσολάβηση νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Εκπαιδευτικοί στόχοι ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Εκπαιδευτικοί στόχοι των προτεινόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο Μπορούμε να αναγνωρίσουμε το Μουσικό ταλέντο; Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι δύσκολο να αναγνωριστεί και να μετρηθεί στις τέχνες. Ο λόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16

Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα. Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση. Λυκείου Αγίου Νεοφύτου. Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Τίτλος Εργασίας: Εικονογραφήματα Μάθημα: Εκθετική συνάρτηση Τάξη στην οποία διδάχθηκε το μάθημα: Β6 κατεύθυνσης Λυκείου Αγίου Νεοφύτου Αριθμός μαθητών στην τάξη: 16 Καθηγητής: Γιώργος Ανδρονίκου Εισαγωγή:

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/

Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Εκπαίδευση Νηπίων με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες ή και Αναπηρία στο νηπιαγωγείο Πηλείδου Κωνσταντίνα Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται μία αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα