Ο γενετικός και μοριακός ρόλος των πρωτεινών AIF (Apoptosis Inducing Factor) στην ενεργοποίηση του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήματος των φυτών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο γενετικός και μοριακός ρόλος των πρωτεινών AIF (Apoptosis Inducing Factor) στην ενεργοποίηση του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήματος των φυτών"

Transcript

1 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ Ο γενετικός και μοριακός ρόλος των πρωτεινών AIF (Apoptosis Inducing Factor) στην ενεργοποίηση του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήματος των φυτών Χρηματοδοτούμενη από το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση Επιστημονικός Υπεύθυνος: Δημήτριος Τσιτσιγιάννης Λέκτορας Φυτοπαθολογίας, Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Γεωπονικό Πανεπστήμιο Αθηνών \ Δεκέμβριος 2010

2 2 Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση ΜΕΛΕΤΕΣ 2010 ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Ο γενετικός και μοριακός ρόλος των πρωτεινών AIF (Apoptosis Inducing Factor) στην ενεργοποίηση του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήματος των φυτών Επιστημονικός Υπεύθυνος - Συντονιστής: Δημήτριος Τσιτσιγιάννης Λέκτορας Φυτοπαθολογίας, Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Γεωπονικό Πανεπστήμιο Αθηνών Μέλη της Ομάδας Σοφία Κουντούρη Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια, Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής, Εργαστήριο Φυτοπαθολογίας, Γεωπονικό Πανεπστήμιο Αθηνών ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα φυτά, όπως όλοι οι οργανισμοί, έχουν αναπτύξει ένα εγγενές «ανοσοποιητικό» σύστημα που τα επιτρέπει να αντιμετωπίζουν μολύνσεις από διάφορα παθογόνα. Η πρώτη γραμμή άμυνας είναι η αναγνώριση των επιτιθέμενων μικροοργανισμών και η παραγωγή διαφόρων ουσιών με στόχο την καταστροφή τους. Η δεύτερη γραμμή άμυνας είναι ο προγραμματισμένος θάνατος των κυττάρων που έχουν προσβληθεί με αποτέλεσμα να περιοριστεί η εξάπλωση της προσβολής. Ο προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος (ΠΚΘ) είναι μια διαδικασία που πραγματοποιείται φυσιολογικά κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης και άμυνας των πολυκύτταρων οργανισμών αλλά μπορεί να συνδέεται και με σοβαρές παθήσεις όπως καρκίνος και εκφυλιστικές ασθένειες. Έρευνες των τελευταίων χρόνων έχουν αποδείξει την ύπαρξη κοινών βιοχημικών μονοπατιών του ΠΚΘ μεταξύ φυτικών, ζωικών και μικροβιακών κυττάρων αλλά σε αντίθεση με τους άλλους οργανισμούς, η διαδικασία αυτή στα φυτά δεν έχει εκτενώς μελετηθεί. Στόχος της παρούσης μελέτης ήταν η διαλεύκανση μιας ομάδας γονιδίων που εντοπίστηκε στο γενετικό φυτό μοντέλο Arabidopsis thaliana, που έχουν ομοιότητες με το γονίδιο των θηλαστικών ΑIF (Apoptosis Inducing Factor), μια φλαβοπρωτεΐνη που σχετίζεται με ασθένειες συνδεδεμένες με φαινόμενα αυξημένης απόπτωσης όπως η μόλυνση από τον ιό HIV, νευροδιαταραχές, καρδιακά επεισόδια. Κατά την παρούσα μελέτη διαπιστώθηκε για πρώτη φορά ότι τα At-AIF γονίδια παίζουν σημαντικό ρόλο στην ικανότητα ενεργοποίησης του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήματος των φυτών και της ευαισθησίας ή ανθεκτικότητάς τους σε μια σειρά σημαντικών παθογόνων των καλλιεργειών.

3 3 ABSTRACT Plants, like all organisms, have developed an innate immune system that allows them to defeat infections from various pathogens. The first line of defense is to identify the invasive microorganisms and to produce various molecules in order to destroy them. The second line of defense is the programmed death of infected cells, thereby limiting the spread of infection. The programmed cell death (PCD) is a process that normally takes place during development and defense of multicellular organisms and it may be linked to serious diseases like cancer and degenerative diseases. Research in recent years has demonstrated the existence of common biochemical pathways of PCD among plant, animal and microbial cells but, unlike other organisms, this process in plants has not been well characterised. The aim of this study was to investigate a family of genes identified in the genetic model plant Arabidopsis thaliana, that have similarities with the mammalian AIF gene (Apoptosis Inducing Factor), a phylogenetically old, 57 kda flavoprotein, which shares similarity to bacterial, fungus and plant oxidoreductases. AIF is associated with diseases related to increased apoptotic events such as infection with HIV, neurodegenerations, heart attacks. The present study showed for the first time that the At-AIF genes play an important role in the activation of the plant immune system and the resistance or susceptibility to a number of important crop pathogens.

4 4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα φυτά εκτίθενται συνεχώς σε ένα μεγάλο αριθμό παθογόνων. Kατά τη διάρκεια της εξελικτικής τους πορείας ανέπτυξαν όμως διάφορα συστήματα άμυνας ώστε να μπορέσουν να προστατευτούν από ενδεχόμενη μόλυνση από διάφορους παθογόνους μικροοργανισμούς. Για να αποβούν μολυσματικά τα περισσότερα παθογόνα πρέπει να αποκτήσουν πρόσβαση στο εσωτερικό του φυτού, είτε διαπερνώντας απευθείας τη φυλλική ή ριζική επιφάνεια, είτε εισερχόμενα από πληγές ή φυσικά ανοίγματα στα φύλλα όπως είναι τα στομάτια. Τα φυτά σε αντίθεση με τα θηλαστικά, δεν διαθέτουν κινούμενα αμυντικά κύτταρα. Για να αποφύγουν την προσβολή, βασίζονται στον αμυντικό μηχανισμό κάθε μεμονωμένου κυττάρου καθώς και στην παραγωγή διασυστηματικών σημάτων προερχόμενα από το σημείο της αρχικής προσβολής. Τα φυτά έχουν αναπτύξει έναν παθητικό μηχανισμό και έναν ιδιαίτερα πολύπλοκο εγγενή μηχανισμό άμυνας. Ο πρώτος αποτελείται από φυσικούς παράγοντες άμυνας των φυτών δηλαδή ειδικές κατασκευές όπως φυσικοί φραγμοί της εφυμενίδας (κυτταρικά τοιχώματα, στομάτια, κηροί, τοξικοί μεταβολίτες). Ο δεύτερος έχει τη δυνατότητα να ενεργοποιείται μέσα σε λίγα λεπτά έως ώρες από την πρώτη επαφή του φυτού με το παθογόνο το οποίο έχει τη δυνατότητα παραγωγής εξειδικευμένων μορίων όπως είναι οι διεγέρτες που ενεργοποιούν με τη σειρά τους εγγενείς μηχανισμούς ανθεκτικότητας των φυτών. Ο εγγενής ή ενεργητικός μηχανισμός άμυνας των φυτών, στον οποίο περιλαμβάνονται διάφοροι ιστολογικοί και βιοχημικοί μηχανισμοί, με τους οποίους τα φυτά αντιδρούν στην προσβολή από τα παθογόνα διαφοροποιείται βιοχημικά σε 3 συστήματα: α) στο βασικό ανοσοποιητικό σύστημα που ενεργοποιείται μέσα σε min από την επαφή του παθογόνου με το φυτό, β) στο ανοσοποιητικό σύστημα των γονιδίων ανθεκτικότητας που ενεργοποιείται 2-3 h μετά την επαφή και την απελευθέρωση των διεγερτών από το παθογόνο στο φυτικό κύτταρο και γ) στην επαγόμενη και επίκτητη διασυστηματική αντοχή (Systemic Acquired Resistance και Induced Systemic Resistance) δηλαδή στη βιολογική, βιοχημική ή χημική διέγερση λανθανόντων μηχανισμών αντοχής των φυτών σε παθογόνα στα οποία τα επαγόμενα φυτά εμφανίζουν ευαισθησία πριν από τη δράση των παραγόντων διέγερσης. Ο Προγραμματισμένος Κυτταρικός Θάνατος (ΠΚΘ-Programmed Cell Death) είναι μια φυσιολογική διαδικασία του κύκλου ζωής των πολυκύτταρων οργανισμών (1,2). Οι «ευεργετικές» συνέπειες του θανάτου δεν είναι εξαίρεση αλλά κανόνας στην βιολογία. Περίπου 50 δισεκατομμύρια κύτταρα πεθαίνουν καθημερινά στο σώμα μας και αυτό μεταξύ άλλων μας προστατεύει από σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος, ενώ ο προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος είναι σημαντικός για τη σωστή λειτουργικά διαμόρφωση του σώματός μας. Ο ΠΚΘ αποτελεί επίσης ένα είδος θανάτου που τα κύτταρα έχουν προγραμματίσει να εκτελούν με σκοπό να παρεμποδιστεί μια επικείμενη εισβολή ενός παθογόνου το οποίο επιδιώκει να διεισδύσει και να εγκατασταθεί στον ξενιστή του. Στα θηλαστικά ο προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος διαχωρίζεται σε τρεις μορφές: την απόπτωση, την αυτοφαγία και τη νέκρωση. Στα φυτά η πιο μελετημένη μορφή ΠΚΘ είναι η αντίδραση υπερευαισθησίας-αυ) που μοιάζει με την απόπτωση στα θηλαστικά και εκδηλώνεται ως η ακραία έκφραση ανθεκτικότητας σε μυκητολογικές, βακτηριολογικές και ιολογικές προσβολές και αποτελεί μέρος του εγγενούς ενεργητικού ανοσοποιητικού συστήματος που συνήθως εκδηλώνεται 2-3 h μετά την επαφή του φυτού με το παθογόνο. Η ΑΥ περιλαμβάνει κυτταρολογικές και βιοχημικές αλλοιώσεις και ταχύτατη νέκρωση των προσβαλλομένων κυττάρων με επακόλουθο τον εγκλωβισμό του παθογόνου στην αρχική θέση διείσδυσής του και στην αποφυγή ανάπτυξης της ασθένειας (3,4,5). Το φυτό προκαλώντας τοπική νέκρωση των κυτττάρων που έχει καταφέρει να προσβάλλει το παθογόνο, προσπαθεί να το αποτρέψει να πολλαπλασιαστεί περαιτέρω και να μολύνει τον

5 5 ξενιστή. Πρόκειται δηλαδή για μια μορφή «αυτοκτονίας» ενός ή περισσοτέρων κυττάρων του φυτού με σκοπό την παρεμπόδιση του παθογόνου στις θέσεις διείσδυσης και την αποτροπή προέλασης του παθογόνου, πολλαπλασιασμού και μετακίνησης του μέσα στα κύτταρα καθώς και ανάπτυξης της ασθένειας. H ΑΥ ενεργοποιείται συνήθως από προϊόντα μεταβολισμού του παθογόνου (διεγέρτες) και προϋποθέτει μοριακή επικοινωνία αλληλοαναγνώρισης μεταξύ φυτούξενιστή και παθογόνου. Το παθογόνο, αφού προκαλέσει τον ξενιστή του να εκδηλώσει ΑΥ, αποτυγχάνει να πολλαπλασιαστεί σε μεγάλους πληθυσμούς και έτσι δεν εκφράζονται τα συμπτώματα της ασθένειας. Η εξέλιξη του φαινομένου αυτού συμβαίνει μέσα σε λίγες ώρες μετά την επαφή του ξενιστή με το παθογόνο και συμβαίνει μόνο στα σημεία της προσβολής στα ανθεκτικά φυτά (6,7) (Εικ. 1). Figure 1: A. Μακροσκοπική εκδήλωση της αντίδρασης υπερευαισθησίας σε φύλλο καπνού μετά από εφαρμογή μέσω διήθησης του διεγέρτη Avr9 του μύκητα Cladosporium fulvum που αναγνωρίζεται από την πρωτείνη ανθεκτικότητας Cf9. B. Μικροσκοπική εκδήλωση της αντίδρασης υπερευαισθησίας σε επιδερμικό κύτταρο Αραβίδοψης ως αποτέλεσμα της παραγωγής H 2 O 2 (ανίχνευση με diamino benzidine ως καστανό προιόν της αντίδρασης) μετά τη διείσδυση του παθογόνου Εrysiphe cichoracearum (μπλε υφές) που αναγνωρίζεται από την πρωτείνη ανθεκτικότητας RPW8 (2). Έρευνες των τελευταίων χρόνων έχουν αποδείξει την ύπαρξη κοινών βιοχημικών μονοπατιών του ΠΚΘ μεταξύ φυτικών, ζωικών και μικροβιακών κυττάρων. Η διαδικασία αυτή στα φυτά δεν έχει εκτενώς μελετηθεί. Σε προηγούμενη μελέτη (Programmed Cell Death across the Eucaryotic Kingdoms, FP LIFESCIHEALTH), ο Επ. Υπεύθυνος της μελέτης πραγματοποίησε μια λεπτομερή βιοπληροφορική ανάλυση του γενώματος του φυτού Arabidopsis thaliana για την εύρεση ορθόλογων γονιδίων που υπεισέρχονται στον ΠΚΘ σε άλλους οργανισμούς (θηλαστικά, μύκητες, έντομα, νηματώδεις). Εκτεταμένες αναλύσεις οδήγησαν στην ανακάλυψη μια σειράς γονιδίων που δεν είχαν χαρακτηρισθεί στα φυτά και πιθανόν να υπεισέρχονται στον κυτταρικό θάνατο και στην ευαισθησία της A.thaliana σε διάφορα παθογόνα. Το φυτό A. thaliana είναι εξαιρετικό ερευνητικό εργαλείο για τη Φυτοπαθολογία λόγω του ευρέως φάσματος παθογόνων που το προσβάλλουν, της πλήρους γνώσης του γονιδιώματος του, της εύκολης παραγωγής διαγονιδιακών φυτών και της ταχύτητας πολλαπλασιασμού του λόγω του μικρού βιολογικού του κύκλου. Μια οικογένεια ιδιαίτερα ενδιαφέροντων γονιδίων που εντοπίστηκε και πιθανόν να εμπλέκεται στην ενεργοποίηση του αμυντικού συστήματος των φυτών είναι τα ορθόλογα γονίδια της πρωτεΐνης των θηλαστικών AIF-Apoptosis Inducing Factor με ουσιαστικό ρόλο στον ΠΚΘ. Η AIF των θηλαστικών είναι μια 57 kda φλαβοπρωτεΐνη, η οποία διαθέτει συντηρημένες περιοχές και ομοιότητες με οξειδορεδουκτάσες των βακτηρίων, μυκήτων και φυτών (8). Η AIF πρωτεΐνη στον άνθρωπο σχετίζεται με ασθένειες αυξημένης απόπτωσης όπως η μόλυνση από τον ιό HIV, νευροδιαταραχές, ισχαιμία και καταστροφή του εγκεφάλου καθώς και καρδιακά επεισόδια. Ακολουθώντας το αποπτωτικό αποτέλεσμα και τη μιτοχονδριακή ομοιότητα, η

6 6 πρωτεΐνη AIF εδράζει στα κυτοχρώματα και στον πυρήνα από όπου ελέγχεται η σύνθεση χρωματίνης και ο σχηματισμός του DNA. Η AIF παίρνει μέρος στην οξείδωση του NAD(P)H και στις δραστηριότητες της μονο-δευδρο-ασκορβικής ρεδουκτάσης. Ομόλογα γονίδια της AIF έχουν βρεθεί σε νηματώδεις, μύκητες και φυτά. Το γενετικό φυτό μοντέλο Arabidopsis thaliana διαθέτει μια ομάδα 5 γονιδίων, ορθόλογων της πρωτεΐνης των θηλαστικών AIF (Apoptosis Inducing Factor) με κρίσιμο ρόλο στον ΠΚΘ. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η αξιολόγηση των At-AIF γονιδίων του φυτού A.thaliana, ως προς την ικανότητά εκδήλωσης του ΠΚΘ και της ευαισθησίας ή ανθεκτικότητάς τους σε μια σειρά σημαντικών παθογόνων των καλλιεργειών. Επίσης σκοπός ήταν να γίνει μια πρώτη προσέγγιση στη λειτουργική ανάλυση των At-AIF μέσω της έκφρασης διαφόρων γονιδίων που εμπλέκονται στην ενεργοποίηση του εγγενούς ανοσοποιητικού συστήματος των φυτών. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Προηγούμενες μελέτες του Επιστημονικού Υπεύθυνου οδήγησαν στην εύρεση των μεταλλαγμένων σειρών Α. thaliana στα γονίδια At-AIF2, At-AIF3 και At-AIF5. Η παρούσα μελέτη είχε σκοπό την ανεύρεση μεταλλαγμένων σειρών Α. thaliana στα γονίδια At-AIF1 και At- AIF4 και στον περαιτέρω χαρακτηρισμό τους. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια των παρακάτω φάσεων των οποίων τα αποτελέσματα παρουσιάζονται: 1. Γονιδιακή σίγηση του At-AIF1 Εκτεταμένη γενετική ανάλυση των μεταλλαγμένων σειρών Α. thaliana (SALK_114156) στο γονίδιο At-AIF1 (η προμήθεια των T-DNA μεταλλαγμένων σειρών έγινε από την τράπεζα σπόρων European Arabidopsis Stock Centre - NASC) απέδειξε ότι δεν ήταν δυνατό να απομονωθούν ομοζυγωτικές σειρές με απενεργοποιημένο το At-AIF1. Αυτό υποδηλώνει ότι η πρωτείνη At-AIF1 είναι πιθανώς απαραίτητη για την ανάπτυξη του φυτού και απενεργοποίηση του γονιδίου καθιστά τις συγκεκριμένες σειρές πιθανόν μη βιώσιμες. Για να ξεπεραστεί αυτή η δυσκολία και να εξεταστεί ο ρόλος του At-AIF1 στη φυσιολογία και αμυντικό μηχανισμό των φυτών, πραγματοποιήθηκε γονιδιακή σίγηση με την πρωτοποριακή μέθοδο των artificial mrnas όπως περιγράφεται στην Εικ. 2. Με αυτόν τον τρόπο η έκφραση του γονιδίου δεν θα είναι μηδενική και υποθέσαμε ότι τα μεταλλαγμένα aif1 φυτά θα επιβιώσουν. Το artificial At-AIF1 microrna κλωνοποιήθηκε στο φορέα pbin19 υπό τον έλεγχο του υποεκκινητή 35S και του γονιδίου ανθεκτικότητας της καναμυκίνης (για γενετική επιλογή in planta) και στη συνέχεια με τη βοήθεια του Agrobacterium tumefaciens GV3101 μετασχηματίστηκε σε φυτά A. thaliana (Εικ. 3). Μεταλλαγμένοι σπόροι του A. thaliana με το artificial At-AIF1 microrna επωάστηκαν σε θρεπτικό υπόστρωμα MS με την προσθήκη καναμικίνης ώστε να επιλεχθούν μόνο εκείνα τα φυτά τα οποία είχαν μετασχηματιστεί με το φορέα. Ακολούθησε επιλογή 50 μεταλλαγμένων φυτών και στη συνέχεια γενετική επιλογή με βάση τα επίπεδα του At-AIF1 mrna. Τελικά επιλέχτηκαν 3 ομοζυγωτικές σειρές, aif1-c1, aif1- C2 και aif1-f6, που εκφράζαν το γονίδιο At-AIF1 σε χαμηλά ποσοστά συγκριτικά με το μάρτυρα, όπως φαίνεται στην Εικ. 4. Ακολούθησαν πειράματα θερμοκηπίου στα μεταλλαγμένα aif1 φυτά ώστε να προσδιοριστεί αν το γονίδιο At-AIF1 εμπλέκεται στο αμυντικό σύστημα του φυτού.

7 7 Α 1000 bp 500 bp 1000 bp 500 bp a b c Εικόνα 2: Χρήση αλληλοεπικαλυπτόμενης PCR για τη δημιουργία των artificial AIF1 mirnas. Οι εκκινητές I μέχρι IV σχεδιάστηκαν με τη βοήθεια του Web microrna designer (http://wmd.weigelworld.org) και χρησιμοποιήθηκαν για να αντικαταστήσουν το mirna (μπλε) του φορέα RS300 με τις αλληλουχίες των artificial mirna (κόκκινο) του AIF1 (Α). Οι εκκινητές A και Β βασίζονται στην αλληλουχία του φορέα RS300 (mir319a pbsk). Με τη βοήθεια συνδυασμένης PCR τα προϊόντα a (A-IV), b (II-III) και c (I-B) που ενισχύθηκαν αρχικά (Β), χρησιμοποιήθηκαν ως εκμαγεία για την περαιτέρω ενίσχυση με τη βοήθεια των εκκινητών A και B λειτουργικών mirnas (Γ). Η διαδικασία περιγράφεται πιο αναλυτικά στη δημοσίευση των Schwab et al., 2006 (9). Β 100 bp ladder d 100 bp ladder Γ AIF1 RPL4 Εικόνα 3: Επιλογή μεταλλαγμένων φυτών A. thaliana με το artificial At-AIF1 microrna σε θρεπτικό υπόστρωμα MS+kanamycin που αποδεικνύει την παρουσία του φορέα pbin19+at-aif1 microrna στο γενετικό τους υλικό. Col-0 C1 C2 D1 F6 Εικόνα 4: RT-PCR που δείχνει τα επίπεδα έκφρασης του γονιδίου At-AIF1 και του σταθερά εκφραζόμενου γονιδίου RPL4 (ribosomal protein L4: housekeeping gene) σε σειρές A. thaliana αγρίου τύπου Col-0 και μεταλλαγμένες aif1 σειρές με το artificial At-AIF1 microrna (C1, C2, D1 και F6). Οι σειρές C2 και D1 δείχνουν τα χαμηλότερα ποσοστά έκφρασης του γονιδίου At-AIF1. H C2 είναι ομοζυγωτική ενώ η D1 είναι ετεροζυγωτική σειρά ως προς το At-AIF1 microrna.

8 8 2. Ταυτοποίηση των aif4 μεταλλαγμένων σειρών Προμηθευτήκαμε 3 μεταλλαγμένες σειρές Αραβίδοψης (SALK_030775; SALK_068667; SALK_087231) στις οποίες έχει γίνει ένθεση του T-DNA στο γονίδιο At-AIF4. Έγινε γονοτυπική ανάλυση των φυταρίων με τη βοήθεια της μεθόδου της PCR όπως έχει περιγραφεί (10) με σκοπό να βρεθούν ομοζυγωτικές σειρές στις οποίες το γονίδιο At-AIF4 έχει απενεργοποιηθεί. Μετά από εκτεταμένες μοριακές αναλύσεις καταφέραμε να βρούμε 3 σειρές (C1-B6-6, C1-B6-8 και C1- B6-9) στις οποίες γονοτυπικά το γονίδιο At-AIF4 διαπιστώθηκε ότι έχει απενεργοποιηθεί. Μετά από εξαγωγή γενωματικού DNA από τις διάφορες σειρές που προέκυψαν έγινε PCR με τους εκκινητές RP και LP (εξειδικευμένοι για το γονίδιο At-AIF4) (Εικ. 5Α) που δεν ενίσχυσαν μέρος του γονιδίου At-AIF4 στις σειρές 6, 8 και 9 (Εικ. 5Β-Ι.) λόγω της παρουσίας του ιδιαίτερα μεγάλου μεγέθους του Τ-DNA αλλά ενισχύθηκε το προιόν των ~500 βάσεων από τους εκκινητές LBb1 και RP (Εικ. 5Β-ΙΙ.) (Ο εκκινητής LBb1 βρίσκεται μέσα στο Τ-DNA). Α LP LBb1 RP Β Ι. ΙΙ. LP RP Εικόνα 5: Α. Διάγραμμα σχεδιασμού γονοτυπικής ανάλυσης T-DNA μεταλλαγμένων σειρών A. thaliana. Β. PCR που ενίσχυσε μέρος του γονιδίου At-AIF4 (Ι) με τους εκκινητές RP-AIF4 και LP-AIF4 ή μέρος του T-DNA και του AIF4 με τους εκκινητές RP-AIF4 και LΒ1b σε μεταλλαγμένες σειρές A. thaliana. Οι σειρές 6, 8 και 9 είναι μεταλλαγμένες και ομοζυγωτικές σειρές στο γονίδιο At-AIF4. 3. Δοκιμές αντίδρασης υπερευαισθησίας στις aif σειρές Στα πλαίσια της φάσης αυτής έγιναν πειράματα αλληλεπίδρασης των μεταλλαγμένων aif σειρών και του μάρτυρα Col-0 με τη φυλή Emwa1 του φυτοπαθογόνου ωομύκητα Hyaloperonospora arabidopsis (προηγούμενη ονομασία H. parasitica). Η φυλή Emwa1 δεν προκαλεί ασθένεια στον οικότυπο Col-0 της Αραβίδοψης λόγω της αναγνώρισης του γονιδίου ανθεκτικότητας RPP5 (μια TIR-NB-LRR πρωτείνη) και οδηγεί στην εκδήλωση της αντίδρασης υπερευαισθησίας (ΑΥ) και στην ανάπτυξη ανθεκτικότητας. Φυτά τριών εβδομάδων ψεκάστηκαν με αιώρημα κονιδίων του ωομύκητα σε συγκέντρωση 4x10 4 κονίδια/ml, καλύφθηκαν με πλαστική σακούλα για την διατήρηση υψηλής υγρασίας καθόλη τη διάρκεια της μόλυνσης και μετά από 6 ημέρες συλλέχθηκαν και ακολούθησε η βιοδοκιμή της ΑΥ που πραγματοποιείται με ένα ειδικό πρωτόκολλο που βασίζεται στη χρώση των νεκρών κυττάρων με Trypan Blue. Η παρατήρηση έγινε σε οπτικό μικροσκόπιο. Τα συγκεκριμένα πειράματα έδειξαν ότι μειώνεται σημαντικά η ανάπτυξη της ΑΥ (μη εμφάνιση νεκρών κυττάρων-μπλε μετά από χρώση με Trypan Blue) στις σειρές aif3 και aif5, υποδηλώνοντας ότι τα γονίδια At-AIF3 και At-AIF5 παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση της ΑΥ (Εικ. 6). (11). Οι σειρές aif1 και aif2 φαίνεται επίσης

9 9 ότι μειώνουν την εκδήλωση της ΑΥ ενώ η σειρά aif4 δεν παρουσιάζει κάποια διαφοροποίηση συγκριτικά με το Col-0. Μάρτυρας Col-0 Μεταλλαγμένες σειρές aif3 Μάρτυρας Col-0 Μεταλλαγμένες σειρές aif5 Μάρτυρας Col-0 Μεταλλαγμένες σειρές aif1 Μεταλλαγμένες σειρές aif2 Μεταλλαγμένες σειρές aif4 Εικόνα 6. Άγριο στέλεχος Columbia (Col-0) και μεταλλαγμένες aif σειρές Αραβίδοψης, μολύνθηκαν σε ηλικία 3 εβδομάδων από τη βλάστησή τους, με κονίδια του ωομύκητα H. arabidopsis φυλή Εmwa2. 4 ημέρες μετά τη μόλυνση, έγινε συλλογή και χρώση των φύλλων με Trypan Blue, χρωστική που βάφει μπλε τα νεκρά κύτταρα και τις υφές των μυκήτων.

10 10 Πραγματοποιήθηκαν επίσης πειράματα αλληλεπίδρασης των μεταλλαγμένων aif σειρών με το μη μολυσματικό βακτηριακό στέλεχος Pseudomonas syringae pv. tomato που φέρει το γονίδιο αμολυσματικότητας AvrRpt2 και οδηγεί στην εκδήλωση της ΑΥ. Φυτά τεσσάρων εβδομάδων ψεκάστηκαν με αιώρημα βακτηρίων σε συγκέντρωση 10 8 βακτήρια/ml, καλύφθηκαν με πλαστική σακούλα για 2 ημέρες και μετά από 4 ημέρες συλλέχθηκαν και ακολούθησε η βιοδοκιμή της ΑΥ με τη χρώση των νεκρών κυττάρων με Trypan Blue. Τα συγκεκριμένα πειράματα έδειξαν ότι μειώνεται η εκδήλωση της ΑΥ στις aif3 και aif5 σειρές ενώ στις υπόλοιπες σειρές η μείωση της ΑΥ είναι αρκετά πιο μικρή. Αμόλυντα Col -0 aif2 aif1 aif3 aif4 aif5 Εικόνα 7. Άγριο στέλεχος Columbia (Col-0) και μεταλλαγμένες aif σειρές Αραβίδοψης, μολύνθηκαν σε ηλικία 4 εβδομάδων από τη βλάστησή τους, με βατήρια Pseudomonas syringae pv. tomato AvrRpt2. 4 ημέρες μετά τη μόλυνση, έγινε συλλογή και χρώση των φύλλων με Trypan Blue, χρωστική που βάφει μπλε τα νεκρά κύτταρα του φυτού.

11 11 Φ4. Δοκιμές παθογένειας στις aif σειρές Πραγματοποιήθηκαν πειράματα παθογένειας των aif σειρών με διάφορα παθογόνα: α) τη φυλή Noco2 του φυτοπαθογόνου ωομύκητα που προκαλεί ασθένεια στην Αραβίδοψη (Col-0) β) το παθογόνο βακτήριο φυλλώματος Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000, γ) τον εδαφογενή φυτοπαθογόνο μύκητα Verticillium dahliae, δ) τον εδαφογενή φυτοπαθογόνο μύκητα Fusarium oxysporum f.sp. raphani και δ) το φυτοπαθογόνο μύκητα φυλλώματος Alternaria brassicicola. Μολύνσεις με το παθογόνο H. arabidopsis έδειξαν ότι τα μεταλλαγμένα φυτά aif5 και aif3 είναι πιο ευαίσθητα συγκριτικά με το μάρτυρα Col-0 (Εικ. 8A, 8B). Hyaloperonospora arabidopsis Κονίδια X 1000 / φυτό Α Β Col-0 aif-2 0 Κονίδια/φυτό aif-3 aif-5 Col-0 aif2-1 aif3-1 aif5-1 aif5-2 Εικ. 8. Α. Μόλυνση φυτών Αραβίδοψης σε ηλικία 3 εβδομάδων με 4x10 4 κονίδια/ml του ωομύκητα H. arabidopsis φυλή Noco2 (συμβατή σχέση: ασθένεια). Καταμέτρηση των παραγομένων κονιδίων στα φύλλα, 7 ημέρες μετά τη μόλυνση. Β. Μόλυνση των aif μεταλλαγμένων φυτών Αραβίδοψης με τον ωομύκητα H. arabidopsis. Μολύνσεις με το βακτήριο Pseudomonas syringae pv. tomato έδειξαν ότι τα μεταλλαγμένα φυτά aif3 είναι πιο ανθεκτικά στην ασθένεια από την αρχή της μόλυνσης, τα aif4 παρουσιάζουν ανθεκτικότητα μετά την 4 η ημέρα ενώ σε όλες τις σειρές παρατηρείται μείωση του παθογόνου την 6 η ημέρα υποδηλώνοντας ότι πιθανόν να ενεργοποιούνται μηχανισμοί αντοχής στα φυτά αυτά. (Εικ. 9). 2,5 Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000 Log cfu/cm2 2,0 1,5 1,0 Α 0,5 Β 0,0 Day 2 Day 4 Day 6 Col 0 aif1 aif2 aif3 aif4 aif5 Εικ. 9. Α. Μόλυνση φυτών Αραβίδοψης σε ηλικία 5 εβδομάδων με ψεκασμό αιωρήματος βακτηρίων (10 8 βακτήρια/ml) του Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000. Καταμέτρηση των βακτηρίων που αναπτύχθηκαν στα φύλλα, 3 ημέρες μετά τη μόλυνση. Β. Μόλυνση φυτού Αραβίδοψης με το βακτήριο Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000

12 12 Μολύνσεις με το εδαφογενές παθογόνο V. dahliae έδειξαν ότι αυξάνεται η ευαισθησία των φυτών στις σειρές που είναι απενεργοποιημένο το γονίδιο At-AIF5 (Εικ. 10) που υποθέτουμε ότι οφείλεται στην εξασθένιση των αμυντικών μηχανισμών του φυτού. Αντίθετα, οι σειρές aif3 (Εικ. 11), aif1 (Εικ. 12) και aif4 (Εικ. 12) (21-25 ημέρες μετά τη μόλυνση) εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα ενώ οι σειρές aif2 (Εικ. 11) δεν διαφέρουν σημαντικά συγκριτικά με το μάρτυρα. Β Col-0 aif5 Verticillium dahliae Α Col-0 aif5 21 ημ. Ποσοστό ασθένειας % 33 ημ. Ημέρες μετά τη μόλυνση Εικ. 10. Α. Μόλυνση φυτών Αραβίδοψης σε ηλικία 5 εβδομάδων με ριζοπότισμα 10 ml αιωρήματος κονιδίων/φυτό (10 7 κονίδια/ml) Verticillium dahliae. H γραφική παράσταση δείχνει τα ποσοστά της ασθένειας από ημέρες μετά τη μόλυνση. Β. Συμπτώματα του μύκητα Verticillium dahliae σε φυτά Αραβίδοψης Col-0 και aif5 21 (πάνω) και 33 (κάτω) ημέρες μετά τη μόλυνση με το εδαφογενές παθογόνο V. dahliae. Α Col-0 aif3 aif2 Verticillium dahliae Ποσοστό ασθένειας B Ημέρες μετά τη μόλυνση Col-0 aif3 aif2 Εικ. 11. Α. Μόλυνση φυτών Αραβίδοψης σε ηλικία 5 εβδομάδων με ριζοπότισμα 10 ml αιωρήματος κονιδίων/φυτό (10 7 κονίδια/ml) Verticillium dahliae. H γραφική παράσταση δείχνει τα ποσοστά της ασθένειας από ημέρες μετά τη μόλυνση. Β. Συμπτώματα του μύκητα Verticillium dahliae σε φυτά Αραβίδοψης Col-0, aif3 και aif2, 25 ημέρες μετά τη μόλυνση με το εδαφογενές παθογόνο V. dahliae

13 60 50 Col o aif1 aif4 Verticillium dahliae 13 Ποσοστό ασθένειας (%) ημ. 17ημ. 19ημ. 21ημ. 23ημ. 25ημ. Ημέρες μετά τη μόλυνση Εικ. 12. Α. Μόλυνση μεταλλαγμένων σειρών aif1 και aif4 Αραβίδοψης σε ηλικία 5 εβδομάδων με ριζοπότισμα 10 ml αιωρήματος κονιδίων/φυτό (10 7 κονίδια/ml) Verticillium dahliae. H γραφική παράσταση δείχνει τα ποσοστά της ασθένειας από ημέρες μετά τη μόλυνση. Μολύνσεις με το εδαφογενές παθογόνο Fusarium oxysporum f.sp. raphani έδειξαν ότι οι σειρές aif2, aif3 και aif5 είναι πιο ευαίσθητες στο παθογόνο (Εικ. 13) Ποσοστό ασθενείας (%) Col o aif3 aif2 aif5 Fusarium oxysporum f.sp. raphani Ημέρες μετά τη μόλυνση Ποσό ασθένειας Col o aif3 aif2 aif5 AUDPC Εικ. 13. Α. Μόλυνση φυτών Αραβίδοψης σε ηλικία 5 εβδομάδων με ριζοπότισμα 10 ml αιωρήματος κονιδίων/φυτό (10 7 κονίδια/ml) Fusarium oxysporum f.sp. raphani. H γραφική παράσταση δείχνει τα ποσοστά της ασθένειας από ημέρες μετά τη μόλυνση. Β. Τελικό ποσό ασθένειας του μύκητα Fusarium oxysporum f.sp. raphani σε φυτά Αραβίδοψης Col-0, aif2, aif3 και aif3 εκφρασμένο ως το εμβαδό AUDPC (Area Under Disease Progress Curve).

14 14 Μολύνσεις με το εναέριο παθογόνο Alternaria brassicicola έδειξαν ότι οι σειρές aif1, aif4 και aif5 είναι πιο ανθεκτικές στο παθογόνο ενώ η aif2 και η aif3 παρουσιάζουν μεγαλύτερη ευαισθησία (Εικ. 14) Γ Α Alternaria brassicicola Col-0 Ποσοστό ασθένειας (%) aif ημ. 8 ημ. 12 ημ. Ημέρες μετά τη μόλυνση col o aif1 aif2 aif3 aif4 8 aif5 aif-2 Β Col-0 aif-1 aif-2 aif-3 aif-4 aif-5 aif-3 aif-4 aif5 Εικ. 14. Α. Μόλυνση φυτών Αραβίδοψης σε ηλικία 5 εβδομάδων με ψεκασμό με αιώρημα 5x10 5 κονίδια/ml του μύκητα Alternaria brassicicola. H γραφική παράσταση δείχνει τα ποσοστά της ασθένειας 4-12 ημέρες μετά τη μόλυνση. Β. Συμπτώματα προσβολής αλτερναρίασης σε φυτά Αραβίδοψης 12 ημέρες μετά από τη μόλυνση με το μύκητα Alternaria brassicicola. Γ. Συμπτώματα προσβολής αλτερναρίασης σε φυτά Αραβίδοψης 2 ημέρες μετά από μόλυνση με 1 σταγόνα 20 μl κονιδίων/φύλλο (10 7 κονίδια/ml) σε 3-4 φύλλα/φυτό

15 15 Φ5. Έκφραση γονιδίων του αμυντικού μηχανισμού στα aif μεταλλαγμένα φυτά Τα φυτά μέσω του εγγενούς ενεργητικού ανοσοποιητικού συστήματος αντιλαμβάνονται τα αρχικά στάδια προσβολής από τα διάφορα παθογόνα και μεταφέρουν αυτή την επαφή σε μια σειρά βιοχημικών αντιδράσεων που οδηγούν στην ΑΥ. Η αναγνώριση του παθογόνου γίνεται άμεσα με διάφορες αλλαγές που συμβαίνουν στη βιοχημική σύσταση των κυττάρων όπως στη σύσταση των μεμβρανών σε ιόντα, τοπική συσσώρευση μικρομοριακών ενώσεων (σαλικυλικό οξύ, οξείδια του αζώτου (ΝΟ), ενεργές ρίζες οξυγόνου (ROS) οι οποίες είναι σε θέση να κατευθύνουν τα κύτταρα σε ΠΚΘ (2, 3, 5). Επιπλέον, τα φυτά προσπαθούν να ενισχύσουν το αμυντικό τους σύστημα και με άλλους τρόπους όπως είναι η εναπόθεση στα κυτταρικά τους τοιχώματα στρωμάτων λιγνίνης και καλλόζης για ενίσχυση των φυσικών φραγμών του φυτού και τη σύνθεση αντιμικροβιακών μεταβολιτών όπως οι φυτοαλεξίνες για να εμποδίσουν την ανάπτυξη των παθογόνων. Μετά την πάροδο λίγων λεπτών/ωρών από την αλληλεπίδραση του παθογόνου με τον ξενιστή, η μεταγωγή του σήματος της επαγωγής της AY οφείλεται σε μια σειρά πρωτεινών παθογένειας (Pathogenesis Related PR γονίδια), πρωτεινικών κινασών, λιποξυγενασών (LOX), μεταγραφικών παραγόντων (π.χ WRKY 33 και 53), της πρωτείνης PDF1.2. (plant defencin) και άλλων πρωτεϊνών. Οι διεγέρτες επίσης των παθογόνων συμβάλλουν στην ενεργοποίηση των πρωτεϊνών παθογένειας, στη σύνθεση φυτοαλεξινών και στην ενεργοποίηση των βιοχημικών μονοπατιών του σαλικυλικού οξέος, του ιασμονικού οξέος και του αιθυλενίου. Η επαγωγή των γονιδίων PR-1, PR-2 (β- 1,3-glucanase) και PR-5 (thaumatin-like protein) χρειάζεται τη μεσολάβηση του σαλικυλικού οξέος ως σήματος ενώ η επαγωγή των γονιδίων PR-3, PR-4 (endochitinases) και VSP1 (Vegetative Storage Protein 1) εξαρτάται από το ιασμονικό οξύ. Οι μεταγραφικοί παράγοντες WRKY παίζουν σημαντικό ρόλο στην ενεργοποίηση του αμυντικού συστήματος των φυτών (Εικ. 15). Εικ. 15. Βασική σχηματική απεικόνιση κύριων μονοπατιών και γονιδίων που ενεργοποιούνται μετά την αλληλεπίδραση παθογόνων/εντόμων και του αμυντικού συστήματος του φυτού Arabidopsis. Κατά τη φάση αυτή της μελέτης πραγματοποιήθηκε ανάλυση των aif σειρών μετά την μόλυνση τους με το παθογόνο Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000, ώστε να αξιολογηθεί η ικανότητα μεταβίβασης του σήματος σε γονιδιακό επίπεδο στις διάφορες aif σειρές με τη βοήθεια της μεθόδου RT- PCR. Συγκεκριμένα, φυτά τεσσάρων εβδομάδων ψεκάστηκαν με αιώρημα βακτηρίων σε συγκέντρωση 10 7 βακτήρια/ml και μετά από 2 ημέρες συλλέχθηκαν φύλλα από κάθε aif σειρά και το μάρτυρα Col-0, που είχαν μολύνθεί με το παθογόνο βακτήριο ή ήταν αμόλυντα (για να πραγματοποιηθεί σύγκριση ως την έκφραση διαφόρων γονιδίων). Ακολούθησε εξαγωγή RNA και χρησιμοποιώντας 1 μg RNA από κάθε δείγμα έγινε σύνθεση cdna (με Αντίστροφη Μεταγραφάση) και ακολούθησε PCR με εκκινητές που αντιστοιχούσαν σε κάθε υπό εξέταση γονίδιο. Ως γονίδιο αναφοράς και χρήσης της ίδιας ποσότητας cdna σε όλα τα δείγματα

16 16 χρησιμοποιήθηκε το γονίδιο RPL4 (ribosomal protein L4: housekeeping gene) (Εικ. 16) που η έκφραση του δεν επηρεάζεται από τις μεταλλάξεις των aif σειρών. Με βάση τα αποτελέσματα της μεταγραφικής ανάλυσης (Εικ. 16) διαπιστώνεται ότι στις σειρές aif3, aif4 και aif5 επάγεται σημαντικά το γονίδιο PR-1 (β-1,3-glucanase) μετά τη μόλυνση ενώ μειώνεται η έκφρασή του στη σειρά aif2. Τα γονίδια PR-2 (β-1,3-glucanase), PR-4 και PR-5 (thaumatin-like protein) δεν φαίνεται να επηρεάζονται από τις διάφορες μεταλλάξεις εκτός από μια αυξημένη επαγωγή του γονιδίου PR-4 στην aif1. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η επαγωγή της λιποξυγενάσης LOX3 σε όλες τις aif σειρές (εκτός της aif3) μετά τη μόλυνση με το βακτήριο ενώ παρατηρείται μια υπερέκφραση του γονιδίου στις σειρές aif3, aif4 ακόμα και χωρίς την παρουσία του παθογόνου. Η έκφραση του γονιδίου VSP1 καταστέλλεται στις σειρές aif1, aif3 και aif4 χωρίς την παρουσία του παθογόνου ενώ μετά την μόλυνση με το παθογόνο επάγεται σε μικρό βαθμό μόνο στις σειρές aif3 και aif4. Όσον αφορά την έκφραση των WRKY μεταγραφικών παραγόντων, τα γονίδια WRKY33 και WRKY53 εμφανίζουν αυξημένη έκφραση σε όλες τις aif σειρές (ιδιαίτερα στην περίπτωση του WRKY53) χωρίς την παρουσία του παθογόνου ενώ μετά τη μόλυνση το γονίδιο WRKY33 επάγεται μόνο στην aif1 σειρά ενώ μειώνεται η έκφραση του στις σειρές aif3, aif4 και aif5. Η έκφραση τo γονιδίου WRKY53 μειώνεται σημαντικά στις σειρές aif3, aif4 και aif5 ενώ δεν παρατηρείται επαγωγή του γονιδίου στις σειρές aif1 και aif2 όπως παρατηρείται στο Col-0. Το γονίδιο PDF1.2 εμφανίζει μειωμένη έκφραση στη σειρά aif1 χωρίς την παρουσία του παθογόνου ενώ επάγεται μετά τη μόλυνση σε αντίθεση με το Col-0 που η έκφρασή του καταστέλλεται. Στις άλλες aif σειρές δεν παρατηρούνται σημαντικές διαφοροποιήσεις όσον αφορά την έκφραση του γονιδίου PDF1.2. Μάρτυρας Pseudomonas syringae pv. tomato Ladder Ladder Col-0 Col-0 aif-1 aif-1 aif-2 aif-2 aif-3 aif-3 aif-4 aif-4 aif-5 aif-5 Ladder Ladder Ladder Col-0 Col-0 Col-0 aif-1 aif-1 aif-1 aif-2 aif-2 aif-2 aif-3 aif-3 aif-3 aif-4 aif-4 aif-4 aif-5 aif-5 aif-5 WRKY53 VSP1 WRKY33 PDF-1.2 LOX3-1 PR-5 PR-4 PR-2 PR-1 RPL4 Εικ. 16. Έκφραση διαφόρων γονιδίων που εμπλέκονται στο αμυντικό σύστημα του φυτού Arabidopsis στις aif σειρές σε αμόλυντα φυτά ή μετά τη μόλυνση με το παθογόνο βακτήριο Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000.

17 17 Σε μια περαιτέρω προσπάθεια να αναλυθεί η έκφραση των AIF γονιδίων μετά από την αλληλεπίδραση φυτών Αραβίδοψης με διάφορα παθογόνα, διεγέρτες και ορμόνες έγινε χρήση των προγραμμάτων γονιδιακής ανάλυσης Arabidopsis efp Browser (http://www.bar.utoronto.ca/efp/cgi-bin/efpweb.cgi) και Genevestigator (www.genevestigator. com) και διαπιστώθηκαν τα εξής (Εικ. 17,18): 1) η έκφραση του γονιδίου At-AIF1 καταστέλλεται μετά από 24 h από τη μόλυνση φυτών Arabidopsis με τα παθογόνα Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000 και Phytophthora infestans ενώ φαίνεται να επάγεται μετά από 5 ημέρες μόλυνση με το μύκητα Erysiphe orontii που προκαλεί την ασθένεια ωίδιο. 2) το γονίδιο At-AIF2 υπερεκφράζεται κυρίως μετά από μόλυνση με το μύκητα B. cinerea (αύξηση 2,46 φορές), με τον ωομύκητα P. infestans (αύξηση 2,57 φορές), με μολυσματικά και αμολυσματικά στελέχη του Pseudomonas syringae pv. tomato καθώς και μετά από εφαρμογή των διεγερτών Flg22 (φλατζελίνη, PAMP διεγέρτης) και συριγκολίνη (syringolin) που εκκρίνεται από το βακτήριο P. syringae pv. syringae (αύξηση 2,37 φορές). 3) η έκφραση του γονιδίου At-AIF3 αυξάνεται κυρίως μετά από μόλυνση με το μύκητα B. cinerea και λιγότερο μετά από μόλυνση με το βακτήριο Pseudomonas syringae pv. tomato DC3000 και μετά από 5 ημέρες μόλυνση με το μύκητα Erysiphe orontii. 4) η έκφραση του γονιδίου At-AIF4 καταστέλλεται μετά από μόλυνση με το βακτήριο Pseudomonas syringae pv. tomato και τον ωομύκητα Phytophthora infestans. 5) το γονίδιο At-AIF5 υπερεκφράζεται σημαντικά μετά από μόλυνση με το μύκητα Botrytis cinerea, P. syringae, του διεγέρτη Flg22 και της ορμόνης methyl jasmonate. At-AIF5 At-AIF2 Treatment # of Std- Mean Chips Err Ratio Std- Err Mean # of Chips Biotic: B. cinerea (+) Biotic: B. cinerea (-) Biotic: E. cichoracearum (+) Biotic: E. cichoracearum (-) Biotic: E. orontii (+) Biotic: E. orontii (-) Biotic: P. infestans (+) Biotic: P. infestans (-) Biotic: P. syringae (+) Biotic: P. syringae (-) Chemical: syringolin (+) Chemical: syringolin (-) Control Hormone: ABA (+) Hormone: ABA (-) Hormone: ACC (+) Hormone: ACC (-) Hormone: BL (+) Hormone: BL (-) Hormone: GA3 (+) Hormone: GA3 (-) Hormone: IAA (+) Hormone: IAA (-) Hormone: MJ (+) Hormone: MJ (-) Hormone: zeatin (+) Hormone: zeatin (-) Treatment # of Std- Mean Chips Err Ratio Std- Err Mean # of Chips Biotic: B. cinerea (+) Biotic: B. cinerea (-) Biotic: E. cichoracearum (+) Biotic: E. cichoracearum (-) Biotic: E. orontii (+) Biotic: E. orontii (-) Biotic: P. infestans (+) Biotic: P. infestans (-) Biotic: P. syringae (+) Biotic: P. syringae (-) Chemical: syringolin (+) Chemical: syringolin (-) Control Hormone: ABA (+) Hormone: ABA (-) Hormone: ACC (+) Hormone: ACC (-) Hormone: BL (+) Hormone: BL (-) Hormone: GA3 (+) Hormone: GA3 (-) Hormone: IAA (+) Hormone: IAA (-) Hormone: MJ (+) Hormone: MJ (-) Hormone: zeatin (+) Hormone: zeatin (-) Εικ. 17. Αποτελέσματα έκφρασης των γονιδίων At-AIF5 και At-AIF2 μετά την αλληλεπίδραση φυτών Αραβίδοψης με διάφορα παθογόνα ή ορμόνες. Το κόκκινο χρώμα υποδηλώνει αύξηση και το πράσινο ελάττωση της έκφρασης του γονιδίου. Η ανάλυση έγινε με τη βοήθεια των αποτελεσμάτων ενός μεγάλου αριθμού μικροσυστοιχιών που επεξεργάζεται το πρόγραμμα Genevestigator.

18 At-AIF1 18

19 At-AIF2 19

20 At-AIF3 20

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση επιφανειοδραστικών ουσιών στην ενεργοποίηση του αµυντικού µηχανισµού της ανοσοποίησης των φυτών

Αξιολόγηση επιφανειοδραστικών ουσιών στην ενεργοποίηση του αµυντικού µηχανισµού της ανοσοποίησης των φυτών ΜΑΡΙΕΤΤΑ ΜΟΣΧΟΓΙΑΝΝΗ ΑΘΗΝΑ 2010 ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Αξιολόγηση επιφανειοδραστικών ουσιών στην ενεργοποίηση του αµυντικού µηχανισµού της ανοσοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο. Εισαγωγικές Έννοιες. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο Εισαγωγικές Έννοιες Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Καλλιέργεια in vitro (= μέσα σε γυαλί): η καλλιέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, )

Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) Ρυθμιστές της Αύξησης των Φυτών BRs, ) 1 Πορεία παρουσίασης των Καθοριστικοί Σταθμοί BRs στην ανακάλυψη των ΒRs Δομή των κυριότερων ενδογενών μορφών Μεταβολισμός των BRs Βιοσύνθεση Διακίνηση Καταβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2007 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α)

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2012 (ΟΜΑΔΑ Α) ΘΕΜΑ Α (Μονάδες 25) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α1. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ÁÍÅËÉÎÇ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 28 Απριλίου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία

Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ. Βιολογία Σάββατο, 25 Μαΐου 2002 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΕΙΑ Βιολογία ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1 5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία

Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Διαγώνισμα 2014-15 Ενδεικτικές απαντήσεις Κυριακή 15/02/2015 Ημερομηνία Βιολογία Κατεύθυνσης Εξεταζόμενο μάθημα Γ Λυκείου Τάξη Θέμα 1 ο : 1 α, 2 γ, 3 ε, 4 α, 5 ε Θέμα 2 ο : Α. Η απεικόνιση των μεταφασικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1(ΥΓΕΙΑ-ΑΝΘΡΩΠΟΣ) Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: 1. Οι ιοί αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ

Γενική Μικροβιολογία. Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Γενική Μικροβιολογία Ενότητα 12 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΟΛΟΓΙΑ Όνομα καθηγητή: Δ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Όνομα καθηγητή: Γ. ΖΕΡΒΑΚΗΣ Όνομα καθηγητή: ΑΝ. ΤΑΜΠΑΚΑΚΗ Τμήμα: ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια

Τεχνικές διεργασίες. Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια Τεχνικές διεργασίες Βιομάζα Βιομόρια Οργ. μόρια Ανοργ. μόρια ΓΕΩΡΓΙΑ Γενετική βελτίωση ποικιλιών φυτών για αντοχή στις ασθένειες, ξηρασία, αφιλόξενα εδάφη Μαζική παραγωγή κλώνων Ανάπτυξη βιο-εντομοκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΡΟΣΗΜΟ ΘΑΛΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. α Α3. β Α4. β Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1 Β 2 Α 3 Α 4 Β 5 Β 6 Α 7 Α 8 Β Β2. Σελ. 18 Σχολικού βιβλίου Το γενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμο καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα, το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 Πανελλαδικές εξετάσεις Γ Τάξης Ημερήσιου Γενικού Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014 ΘΕΜΑ Α Α1.δ Α2.γ Α3.β Α4.γ Α5.β ΘΕΜΑ Β Β1. 4,2,1,6,3,5 Β2. α. DNA πολυμεράση β. πριμόσωμα γ.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Ζήτηµα 1ο Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι ιοί είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ.

ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β ΘΕΜΑ Γ. Α1. δ. Α2. γ. Α3. β. Α4. γ. Α5. β Β1. Η σωστή σειρά είναι: 4,2,1,6,3,5. Β2. α. DNA πολυμεράση. β. Πριμόσωμα. γ. ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ(ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Β Β1. Η σωστή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Βιολογίας Γενική Παιδεία Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Aβραμίδου Δέσποινα ΘΕΜΑ Α 1. γ 2. α 3. β 4. β 5. δ ΘΕΜΑ Β Β1. 1. Β 2. Α 3. Α 4. Β 5. Β 6. Α 7. Α 8. Β Β2. Η απάντηση βρίσκεται στη σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ.

1 ο #Κεφάλαιο# 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. 1 ο #Κεφάλαιο# ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1)#Πειράματα: α)$να#περιγράψεις#το#πείραμα#των#hershey#και#chase.# Υπόδειξη:#σελ#14#σχολ. Παραλλαγή:#δίνονται##τα#παρακάτω#διαγράμματα#που#απεικονίζουν# τη#ραδιενέργεια#στο#εσωτερικό#των#βακτηρίων,#μετά#τη#μόλυνση#με#

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων

Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων. Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης, Ημ/νία: 04 Ιουνίου 2014 Απαντήσεις Θεμάτων ΘΕΜΑ Α A1. Τα πλασμίδια είναι: δ. κυκλικά δίκλωνα μόρια DNA

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής

Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Εργαλεία Μοριακής Γενετικής Αρχές Μοριακής κλωνοποίησης Τα περιοριστικά ένζυμα: αναγνωρίζουν αλληλουχίες (θέσεις περιορισμού). 2 τύποι ενζύμων: -Τύπος I = Κόβουν κοντά στη θέση περιορισμού -σπάνια χρησιμοποιούνται.

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ Α Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 18 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΛΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. β 2. γ 3. α 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2002 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες άμεσης μεταφοράς γονιδίων στο φυτό

Μεθοδολογίες άμεσης μεταφοράς γονιδίων στο φυτό Μεθοδολογίες άμεσης μεταφοράς γονιδίων στο φυτό μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων «γυμνού DNA» σε παροδικώς διαπερατά φυτικά κύτταρα μεταμόρφωση φυτών με φυσικές, χημικές και μηχανικές μεθοδολογίες: βομβαρδισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ I. ΤΣΙΤΣΙΓΙΑΝΝΗΣ Επίκουρος Καθηγητής Φυτοπαθολογίας Τμήμα Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΑΘΗΝΑ ΔHMHTPIOΣ I. TΣITΣIΓIANNHΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ 1 o ΘΕΜΑ 1 o Γ ΛΥΚΕΙΟΥ-ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Γιατί τα βακτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν «εργοστάσια παραγωγής ανθρώπινων πρωτεϊνών»; Β. Σε ένα βακτήριο εισάγεται με τη μέθοδο του ανασυνδυασμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. α Α4. γ Α5. δ ΘΕΜΑ Β Β1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1

Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ Θεωρία - Εφαρμογές ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ - ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΟΡΙΑΚΟΥΣ Έπιλογή με βάση: ΔΕΙΚΤΕΣ Φαινοτυπικοί δείκτες Γενετικοί δείκτες Μοριακοί δείκτες (Πρωτεϊνικοί &

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ

ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ. Εργαστήριο Γενετικής, ΓΠΑ ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΟΚΛΩΝΙΚΑ ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΕΜΒΟΛΙΑ Στάδια μικροβιακής λοίμωξης δημιουργία αποικίας σε εξωτερική επιφάνεια διείσδυση στον οργανισμό τοπική μόλυνση συστηματική (γενικευμένη) μόλυνση H σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα.

Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2011 Η αναγέννηση µηδενίζει το ηλικιακό ρολόι; Εκτίµηση της κυτταρικής γήρανσης σε αναγεννηµένα όργανα. Μιχάλης Αβέρωφ (επιστ. υπεύθυνος) Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία

Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των. μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία Ο ρόλος και η σημασία των μοριακών τεχνικών στον έλεγχο των μικροβιολογικών παραμέτρων σε περιβαλλοντικά δείγματα για την προστασία της Δημόσιας Υγείας Α. Βανταράκης Εργαστήριο Υγιεινής, Ιατρική Σχολή,

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 o 1 Β 2 3 Γ 4 5 Β. ΘΕΜΑ 2 o ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως στο σχολικό, σελίδα 20: «Κάθε φυσιολογικό µεταφασικό ως προς τη θέση του κεντροµεριδίου» και σελίδα «Κατά

Διαβάστε περισσότερα

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ

ÍÅÏ ÄÕÍÁÌÉÊÏ ÓÔÁÕÑÏÕÐÏËÇ 1 ΘΕΜΑ 1 o Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α. Για τις ερωτήσεις 1 5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα του το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Συροπούλου Ελεάνα ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: / /2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Η ποσότητα του DNA είναι α. διπλάσια στα νευρικά κύτταρα σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr

Ανακτήθηκε από την ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α Να

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ (Μεταφορά γενετικού υλικού στους προκαρυωτικούς οργανισμούς) Μαντώ Κυριακού 2015 Γενετικό υλικό των βακτηρίων Αποτελείται από ένα μόριο DNA σε υπερελιγμένη μορφή και τα άκρα του είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΛΥΣΗ ΚΕΦ. 1ο ΟΜΑΔΑ Α 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό για πρώτη φορά. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις αντιγόνων και αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) TETAPTH 4 IOYNIOY 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ÃËÕÖÁÄÁ - ÅËËÇÍÉÊÏ ÓÕÃ ÑÏÍÏ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΊΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β B1.

ÃËÕÖÁÄÁ - ÅËËÇÍÉÊÏ ÓÕÃ ÑÏÍÏ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΊΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α ΘΕΜΑ Β B1. ΘΕΜΑ Α Α1. Γ Α2. Α Α3. Β Α4. Β Α5. ΘΕΜΑ Β B1. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΊΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α (Λυσοζύµη): 2, 3, 6, 7 Β (Πενικιλίνη): 1, 4, 5, 8 Β2. Το γενετικό υλικό ενός ιού µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί; α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 6 ΙΟΥΝΙΟΥ 2003 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ 1ο Στις ηµιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Θέμα Α Α1. δ Α2. γ Α3. β Α4. γ Α5. β Θέμα Β ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11 -- ΠΕΙΡΑΙΑΣ -- 18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752, 4223687 Ενδεικτικές απαντήσεις βιολογίας κατεύθυνσης 2014 Β1. 4 2 1 6 3 5 Β2. α. DNA πολυμεράση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 1ο ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ 1. Ένας άνθρωπος μολύνεται από έναν ιό. Το παρακάτω διάγραμμα απεικονίζει τις συγκεντρώσεις των αντιγόνων και των αντισωμάτων αυτού του ανθρώπου κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΤΕΤΑΡΤΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ (σύφιλη) Α2. α (ερυθρός μυελός των οστών)

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Το φυτικό κύτταρο Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Στέρεα και ελαστική στοιβάδα που περιβάλλει το φυτικό κύτταρο Καθορίζει και διατηρεί το σχήμα και το μέγεθος του κυττάρου Προστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο

Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου. Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Επιγενετικές Μεταβολές στην ιαμόρφωση και Λειτουργία του Μυοκαρδίου Ιωάννης Ρίζος Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Αττικό Νοσοκομείο Ερώτημα Ποια είναι η αντίδραση της καρδιάς μυοκαρδίου στα επιγεννετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 22 ΜΑΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ

ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΦΥΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 5 ΩΟΜΥΚΗΤΕΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟ CHROMISTA (=STRAMENOPILA) Στο βασίλειο αυτό κατατάσσονται τα άλγη (φύκια) και οι ωομύκητες = οργανισμοί που μοιάζουν αλλά δεν είναι αληθινοί μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Αναφερθείτε σε οµοιότητες και διαφορές του γενετικού υλικού µεταξύ προκαρυωτών και ευκαρυωτών. ΠΡΟΚΑΡΥΩΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Μικρότερο µέγεθος Ένα µικρό κυκλικό δίκλωνο µόριο DNA στην πυρηνική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ Α Α1. β Α2. γ Α3. δ Α4. γ Α5. β 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 10 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων

Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων 4 Ιουνίου 2014 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Γενικών Λυκείων ΘΕΜΑ Α Α.1δ Α.2 γ Α.3 β Α.4 γ Α.5 β ΘΕΜΑ Β B.1 4 2 1 6 3 5 B.2 α. DNAπολυμεράση β. πριμόσωμα

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο 1 γ 2 δ 3 β 4 α 5 γ ΘΕΜΑ 2 ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Μονάδες 25 (5Χ5) Α. ιαγονιδιακά ζώα ονοµάζονται εκείνα στα οποία το γενετικό τους υλικό έχει τροποποιηθεί µε την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ).

Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Αθήνα, 30/5/2014 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ Σας αποστέλλουμε τις προτεινόμενες απαντήσεις που αφορούν τα θέματα της Βιολογίας Γενικής Παιδείας των Ημερησίων Γενικών Λυκείων και ΕΠΑΛ (Ομάδας Β ). Η

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ 1 ο ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ α) Αφού τα σωµατικά κύτταρα της γάτας έχουν 19 ζεύγη οµολόγων χρωµοσωµάτων, άρα περιέχουν 38 απλοειδή χρωµοσώµατα στην αρχή της Μεσόφασης (G 1 -φάση), πριν

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. γ Α4. γ Α5. β ΘΕΜΑ B B1. Σε κάθε νουκλεοτίδιο η αζωτούχος βάση συνδέεται με τον 1' άνθρακα της δεοξυριβόζης και η φωσφορική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕΙΡΑ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΔΟ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΖΩΟΛΟΓΙΑ Δ. ΜΑΤΘΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ. 2η έκδοση. βιολογία ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ. 2η έκδοση. βιολογία ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ 2η έκδοση βιολογία Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Το γενετικό υλικό...13 Κεφάλαιο 2 Αντιγραφή, έκφραση και ρύθμιση της γενετικής πληροφορίας... 65 Κεφάλαιο 3 Ιοί...127

Διαβάστε περισσότερα