Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διάγνωση, Θεραπεία και Παρακολούθηση του Καρκίνου του Στομάχου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διάγνωση, Θεραπεία και Παρακολούθηση του Καρκίνου του Στομάχου"

Transcript

1 2011 Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος Ανδρουλάκης Ν., Βασιλειάδης Κ., Βίνη Λ., Γκολφινόπουλος Β., Κατωπόδη Ο., Λιακάκος Θ., Μακατσώρης Θ., Μπούτης Α., Νασιούλας Γ., Ξυνός Ε.,Πενθερουδάκης Γ., Σγουρός Γ., Σπηλιώτης Ι., Τριαντοπούλου Χ., Τζαρδή Μ. Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διάγνωση, Θεραπεία και Παρακολούθηση του Καρκίνου του Στομάχου

2 ΡΗΤΡΑ ΑΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ Η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ) θεωρεί την τήρηση των παρουσών κατευθυντήριων οδηγιών προαιρετική. Η τελική κρίση αναφορικά με την εφαρμογή τους πρέπει να ληφθεί από τον θεράποντα ιατρό λαμβάνοντας υπ όψιν τις εξατομικευμένες περιστάσεις εκάστου ασθενούς. Δεδομένου του συμβουλευτικού και μη δεσμευτικού χαρακτήρα τους, οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες δεν δύνανται να αποτελέσουν τη βάση ένδικης προστασίας ή αγωγής για την τήρηση ή μη στο πλαίσιο της κλινικής πρακτικής, αλλά μπορούν μόνο να θεωρηθούν γενικές κατευθυντήριες οδηγίες οι οποίες βασίζονται στα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία, με στόχο τη συνεπικουρία στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Οιοσδήποτε σκέπτεται να εφαρμόσει ή να συμβουλευθεί τη βασιζόμενη σε στοιχεία σειρά αναμένεται να κάνει χρήση ανεξάρτητη ιατρικής κρίσης στο πλαίσιο εξατομικευμένων κλινικών περιστάσεων ή να ζητήσει την εποπτεία πιστοποιημένου ιατρού. Η ΕΟΠΕ δεν εκπροσωπεί ή εγγυάται καθ οιονδήποτε τρόπο το περιεχόμενο ή τη χρήση ή την εφαρμογή των εν λόγω κατευθυντήριων οδηγιών, αποποιείται δε οιασδήποτε ευθύνης για την καθ οποιονδήποτε τρόπο εφαρμογή ή χρήση τους. Επιπροσθέτως, οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες περιγράφουν αξιολογήσεις και διαχείριση θεραπειών στο πλαίσιο κλινικής πρακτικής ως εκ τούτου, δεν μπορεί να υποτεθεί ότι ισχύουν σε παρεμβάσεις εκτελούμενες εντός πλαισίου κλινικών δοκιμών, δεδομένου ότι τέτοιου είδους κλινικές μελέτες έχουν σχεδιαστεί με σκοπό να εξετάζουν καινοτόμες στρατηγικές διαχείρισης μιας νόσου για την οποία η κατάρτιση καλύτερης θεραπείας καθίσταται απολύτως αναγκαία. Εντούτοις, διά της ανασκόπησης και σύνταξης της πλέον πρόσφατης βιβλιογραφίας, οι παρούσες κατευθυντήριες οδηγίες κλινικής πρακτικής επισημαίνουν ερωτήματα που χρήζουν περαιτέρω έρευνας, καθώς και το πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να τίθεται υπ όψιν η ερευνητική θεραπεία. Σελίδα 2

3 Επίπεδο ενδείξεων και ισχύς σύστασης Επίπεδο ενδείξεων (Level of Evidence/LOE) I Ενδείξεις που προκύπτουν από τουλάχιστον μία μεγάλη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή καλής μεθοδολογικής ποιότητας (λίγες πιθανότητες αποκλίσεων) ή από μετα-αναλύσεις επιτυχώς διενεργηθεισών τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών (RCTs) χωρίς ετερογένεια. II Μικρές τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές ή μεγάλες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές με υποψία αποκλίσεων (κατώτερη μεθοδολογική ποιότητα) ή μετα-αναλύσεις δοκιμών τέτοιου είδους ή δοκιμών με αποδεδειγμένη ετερογένεια. III Προοπτικές μελέτες κοόρτης IV Αναδρομικές μελέτες κοόρτης ή περιπτωσιολογικές-ελεγχόμενες μελέτες V Μελέτες άνευ ομάδας ελέγχου, περιπτωσιολογικές εκθέσεις, απόψεις ειδικών Ισχύς σύστασης (Strength of Recommendation/SOR) A Ισχυρές ενδείξεις αποτελεσματικότητας με ουσιαστικό κλινικό όφελος, συνιστάται ιδιαίτερα B C D E Ισχυρές ή μέτριες ενδείξεις αποτελεσματικότητας αλλά με περιορισμένο κλινικό όφελος, συνιστάται εν γένει Ανεπαρκείς ενδείξεις αποτελεσματικότητας ή οφέλους, οι οποίες δεν αντισταθμίζουν τον κίνδυνο ή τα μειονεκτήματα (ανεπιθύμητα συμβάντα, κόστος,..) Προαιρετικά Μέτριες ενδείξεις αναποτελεσματικότητας ή αρνητικής κλινικής έκβασης Δεν συστήνεται εν γένει. Ισχυρές ενδείξεις αναποτελεσματικότητας ή αρνητικής κλινικής έκβασης Δεν συστήνεται ποτέ. Σελίδα 3

4 Περιεχόμενα ΡΗΤΡΑ ΑΠΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ MΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ, ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ Κλινικά χαρακτηριστικά Διάγνωση Ενδοσκοπική σταδιοποίηση Ενδοσκοπική παρακολούθηση ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ Πολύποδες του θόλου του στομάχου Υπερπλαστικοί πολύποδες Αδενωματώδεις πολύποδες Αμαρτωματώδεις πολύποδες Οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προετοιμασία δείγματος Μακροσκοπική περιγραφή Μικροσκοπική περιγραφή Δείγμα γαστρικής ενδοσκοπικής βλεννογόνιας εκτομής ΝΕΟΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ, ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΕΟΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ XΗΜΕΙΟΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΗ ΝΟΣΟΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΟΡΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Σελίδα 4

5 7.2 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΧΟΥ Ακτινοθεραπεία Χημειοθεραπεία Αντιμετώπιση περιτοναϊκής νόσου ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΗ Ή ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟ Θεραπεία πρώτης γραμμής Θεραπεία δεύτερης γραμμής Στοχευμένες θεραπείες ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Χημειοακτινοθεραπεία Χειρουργείο ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΟΓΚΟ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ Σελίδα 5

6 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η παγκόσμια επίπτωση του καρκίνου του στομάχου έχει μειωθεί θεαματικά για λόγους οι οποίοι δεν έχουν κατανοηθεί πλήρως. Μέρος της μείωσης ίσως οφείλεται στην αναγνώριση συγκεκριμένων παραγόντων κινδύνου, όπως το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, και άλλων διατροφικών και περιβαλλοντικών κινδύνων. Οι ψυγειοκαταψύκτες επίσης βελτίωσαν την αποθήκευση τροφίμων, μειώνοντας ως εκ τούτου τη βασιζόμενη στο αλάτι συντήρησή τους και προλαμβάνοντας τη βακτηριδιακή και μυκητιασική μόλυνση, ενώ παράλληλα έδωσαν τη δυνατότητα για πιο άμεση διαθεσιμότητα νωπών τροφίμων και λαχανικών, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη πηγή αντιοξειδωτικών σημαντικών για την πρόληψη του καρκίνου. Ωστόσο, το ποσοστό μείωσης ποικίλλει ανάλογα με τη γεωγραφική τοποθεσία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ποσοστό επίπτωσης για καρκίνο του στομάχου που δεν εντοπίζεται στην καρδιακή μοίρα μειώθηκε σε όλες τις φυλετικές και ηλικιακές ομάδες πλην των λευκών ηλικίας 29 έως 39 ετών, για τους οποίους αυξήθηκε [Anderson κ.ά., 2010]. Παρά τη γενική μείωση, ο απόλυτος αριθμός νέων περιστατικών ανά έτος αυξάνεται, κυρίως λόγω της γήρανσης του παγκόσμιου πληθυσμού. Επομένως, ο καρκίνος του στομάχου θα εξακολουθήσει να είναι σημαντική αιτία καρκίνου και σχετιζόμενης με καρκίνο θνησιμότητας στο άμεσο μέλλον. Παρά τη μείωση του καρκίνου του στομάχου συνολικά, σημειώνεται ραγδαία αύξηση επίπτωσης καρκίνου της καρδιακής μοίρας [Powell and McConkey, 1990]. Η μετάβαση από το άπω στο εγγύς τριτημόριο του στομάχου ίσως να οφείλεται εν μέρει στη μείωση των καρκίνων του ανώτερου τριτημορίου. Εντούτοις, έχει επίσης προταθεί η άποψη ότι το καρκίνωμα καρδιακής μοίρας είναι διαφορετική οντότητα από τα υπόλοιπα καρκινώματα του στομάχου. Το ιστολογικό μοτίβο του καρκίνου του στομάχου επίσης αλλάζει, με μείωση του εντερικού τύπου σε σύγκριση με τον διάχυτου τύπου [Henson κ.ά., 2004]. Σελίδα 6

7 1.1 MΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ Ο καρκίνος του στομάχου αποτελεί τη δεύτερη αιτία σχετιζόμενου με καρκίνο θανάτου παγκοσμίως. Η αιτιολογία του είναι πιθανόν πολυπαραγοντική. Παράγοντες οι οποίοι προδιαθέτουν ασθενείς να αναπτύξουν καρκίνο του στομάχου είναι μεταξύ άλλων η παχυσαρκία, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Ορισμένοι από τους εν λόγω παράγοντες είναι πιο σημαντικοί για την ανάπτυξη όγκων στον εγγύς στόμαχο, ενώ άλλοι για την ανάπτυξη όγκων στο σώμα και στο άντρο του στομάχου. Οι προαναφερθέντες παράγοντες σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου του στομάχου διά την πρόκλησης μεταλλάξεων σε ογκοκατασταλτικά γονίδια ή στην ενεργοποίηση ογκογονιδίων. Παρότι διεξάγονται πολλές μελέτες, στην προσπάθεια αναγνώρισης αυτών των γονιδίων, μέχρι στιγμής διαθέτουμε σημαντικά δεδομένα μόνο για λίγα γονίδια. Δύο εξ αυτών είναι η E-καντερίνη, σε διάχυτου τύπου αδενοκαρκίνωμα του στομάχου, και το ογκοκατασταλτικό γονίδιο p-53 [Tamura κ.ά., 2006]. 1.2 ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΠΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Προγνωστικοί παράγοντες Το προχωρημένο στάδιο κατά την 7η έκδοση του συστήματος σταδιοποίησης που συνέταξαν από κοινού η Αμερικανική Κοινή Επιτροπή για τον Καρκίνο (AJCC) και η Διεθνής Ένωση κατά του Καρκίνου (IUCC) οδηγεί σε χειρότερη πρόγνωση. Σε ασθενείς που εκδηλώνουν χειρουργικά εξαιρέσιμο πρώιμο καρκίνο του στομάχου, η πρόγνωση εξαρτάται από τη χειρουργική σταδιοποίηση. Όσο μεγαλύτερος ο αριθμός των διηθημένων λεμφαδένων τόσο χειρότερη η πρόγνωση. Επίσης, τόσο η φτωχή λειτουργική κατάσταση του ασθενούς όσο και το 100IU επίπεδο της αλκαλικής φωσφατάσης αποτελούν κακούς προγνωστικούς παράγοντες. Ο Kattan κ.ά. δημιούργησαν ένα νομόγραμμα όπου λαμβάνονται υπ όψιν ποικίλα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά ασθενών υποβεβλημένων σε R0 (πλήρη) εκτομή όγκου, με σκοπό την πρόβλεψη του κινδύνου υποτροπής. Τα εν λόγω χαρακτηριστικά Σελίδα 7

8 είναι η ηλικία και το φύλο του/της ασθενούς, η εστία του πρωτοπαθούς όγκου, η ταξινόμηση κατά Lauren, το μέγεθος και το βάθος του όγκου, καθώς και ο αριθμός θετικών λεμφαδένων [Kattan κ.ά., 2003]. Επίσης, σε ασθενείς με εντοπισμένη νόσο που υποβάλλονται σε προεγχειρητική χημειοθεραπεία, ο τύπος της ανταπόκρισης σε χημειοθεραπεία συσχετίζεται με την επιβίωση. Υπολειμματικός όγκος ποσοστού μικρότερου του 10% συσχετίστηκε με καλύτερη συνολική επιβίωση σε μία μελέτη [Becker κ.ά., 2003], ενώ σε άλλη, ο αριθμός των θετικών λεμφαδένων και η παρουσία περινευρικής ή περιαγγειακής διήθησης συσχετίστηκαν με χειρότερη πρόγνωση. Δεν υπάρχουν καταληκτικά στοιχεία όσον αφορά την προγνωστική σημαντικότητα της έκφρασης της πρωτεΐνης HER2. Προβλεπτικοί παράγοντες Πολλοί παράγοντες έχουν προταθεί μεν ως προβλεπτικοί, κανείς εξ αυτών ωστόσο δεν έχει τεκμηριωθεί επαρκώς. Η υπερέκφραση του υποδοχέα HER2 σε ασθενείς με τοπικά προχωρημένο, υποτροπιάζοντα ή μεταστατικό καρκίνο του στομάχου συνδέεται με ανταπόκριση σε θεραπεία με χορήγηση τραστουζουμάμπης [Bang κ.ά., 2010]. Συστάσεις Όλοι οι ασθενείς με τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του στομάχου πρέπει να εξετάζονται για υπερέκφραση HER2, καθώς αποτελεί προβλεπτικό παράγοντα ανταπόκρισης σε χημειοθεραπεία συνδυασμένη με τραστουζουμάμπη. (LOE I, SOR A) Σελίδα 8

9 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ 2.1 ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ, ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ Κλινικά χαρακτηριστικά Η απώλεια βάρους και η επίμονη κοιλιαλγία είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα κατά την αρχική διάγνωση. Η απώλεια βάρους τις περισσότερες φορές ανακύπτει κυρίως εξαιτίας ανεπαρκούς θερμιδικής πρόσληψης παρά λόγω αυξημένου καταβολισμού, και μπορεί να αποδοθεί σε ανορεξία, ναυτία, κοιλιαλγία, πρώιμο κορεσμό ή/και δυσφαγία. Κατά την εκδήλωσή της, η κοιλιαλγία τείνει να είναι επιγαστρική, ασαφής και ήπια στο πρώιμο στάδιο της νόσου, αλλά οξύτερη και μεγαλύτερης διάρκειας κατά την επιδείνωση της νόσου. Καρκίνοι εκδηλούμενοι στον εγγύς στόμαχο ενδεχομένως να παρουσιάσουν δυσφαγία ως σύμπτωμα, ενώ προχωρημένοι όγκοι του άνω τριτημορίου πιθανόν να προκαλέσουν πυλωρική στένωση. Σύνδρομο ψευδοαχαλασίας δύναται να προκύψει ως αποτέλεσμα εκφυλισμού του μυεντερικού πλέγματος (πλέγμα του Auerbach), εξαιτίας τοπικής επέκτασης ή κακοήθους απόφραξης πλησίον της γαστροοισοφαγικής συμβολής. Ναυτία ή πρώιμος κορεσμός λόγω χαμηλής διατασιμότητας του στομάχου έχει διαπιστωθεί σε περιπτώσεις επιθετικής μορφής διάχυτου τύπου καρκίνου του στομάχου, ονόματι linitis plastica". Λανθάνουσα γαστρεντερική αιμορραγία με ή χωρίς συνοδό σιδηροπενική αναιμία είναι αρκετά συνήθης, ενώ ακατάσχετη αιμορραγία (δηλ. μέλαινες κενώσεις ή αιματέμεση) παρατηρείται σε λιγότερες του 20% των περιστατικών. Η παρουσία ψηλαφητού κοιλιακού μορφώματος αποτελεί το συνηθέστερο κλινικό εύρημα υποδεικνύοντας εν γένει χρόνια, προχωρημένη νόσο. Οι ασθενείς ενδέχεται, επίσης, να εκδηλώσουν ενδείξεις ή συμπτώματα απομακρυσμένης μεταστατικής νόσου. Η συνηθέστερη κατανομή των μεταστάσεων είναι στο ήπαρ, στις περιτοναϊκές επιφάνειες και σε μη επιχώριους ή απομακρυσμένους λεμφαδένες. Λιγότερο συχνά, μεταστάσεις εκδηλώνονται στις ωοθήκες, στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στα οστά και στον πνευμονικό ή τον μαλακό ιστό. Εφ όσον ο καρκίνος του στομάχου δύναται να διασπαρεί μέσω του λεμφικού συστήματος, η κλινική εξέταση ενδέχεται να αποκαλύψει Σελίδα 9

10 λεμφαδενοπάθεια αριστερού υπερκλείδιου βόθρου (λεμφαδένας του Virchow), που είναι και το συνηθέστερο κλινικό εύρημα μεταστατικής νόσου, περιομφαλική λεμφαδενοπάθεια (Sister Mary Joseph's node) ή λεμφαδενοπάθεια στην αριστερή μασχαλιαία χώρα (ιρλανδικός λεμφαδένας). Η περιτοναϊκή διασπορά μπορεί να εκδηλωθεί με διόγκωση ωοθήκης (όγκος Krukenberg) ή με μόρφωμα στο τυφλό κατά την εξέταση σε εξέταση του ορθού (Blumer's shelf). Υπάρχουν, εντούτοις, ασθενείς με μετάσταση στις ωοθήκες χωρίς άλλη περιτοναϊκή νόσο. Ο ασκίτης μπορεί επίσης να αποτελεί την πρώτη ένδειξη περιτοναϊκής καρκινωμάτωσης. Ψηλαφητό μόρφωμα στο ήπαρ μπορεί να αποτελεί ένδειξη μεταστάσεων, μολονότι η μεταστατική νόσος στο ήπαρ είναι συχνά πολυεστιακή ή διάχυτη. Ίκτερος ή κλινικές ενδείξεις ηπατικής ανεπάρκειας παρατηρούνται κατά τα προτελευταία στάδια της μεταστατικής νόσου Διάγνωση Μολονότι η χρονική καθυστέρηση της διάγνωσης δεν συσχετίζεται με δυσμενέστερη πρόγνωση, η διαγνωστική εκτίμηση πρέπει να τίθεται άμεσα σε εφαρμογή σε περίπτωση υπόνοιας καρκίνου του στομάχου ή όταν παρατηρείται νέο καθεστώς δυσπεψίας σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (Talley NJ, Vakil N, and the Practice Parameters Committee of the American College of Gastroenterology. Guidelines for the management of dyspepsia Am J Gastroenterol 2005;100: ). Η πρώιμη χρήση ενδοσκόπησης του ανώτερου πεπτικού σε ασθενείς που παρουσιάζουν γαστρεντερικές ενοχλήσεις σχετίζεται ενδεχομένως με υψηλότερο ποσοστό ανίχνευσης πρώιμου καρκίνου του στομάχου. Περίπου το 25% των ασθενών έχουν ιστορικό έλκους του στομάχου. Όλα τα γαστρικά έλκη πρέπει να θεραπεύονται πλήρως, όσα δε εμφανίζονται ως καλοήθη θα πρέπει να υποβάλλονται σε βιοπτική και ιστολογική εκτίμηση, καθότι η διάγνωση πρώιμου καρκίνου του στομάχου προσφέρει τις περισσότερες δυνατότητες χειρουργικής θεραπείας και μακροπρόθεσμης επιβίωσης. Μία βιοψία διαθέτει 70% ευαισθησία ως προς τη διάγνωση ήδη υπάρχοντος καρκίνου του στομάχου, ενώ η διενέργεια επτά βιοψιών από τα όρια και τη βάση του έλκους αυξάνει την ευαισθησία σε περισσότερο από 98 τοις εκατό. Σελίδα 10

11 Η διάγνωση μίας ιδιαζόντως επιθετικής μορφής διάχυτου τύπου καρκίνου του στομάχου, της λεγόμενης "linitis plastica", μπορεί να είναι δύσκολη μέσω ενδοσκοπικής εξέτασης. Η χαμηλή διατασιμότητα του στομάχου ή η κλασική εικόνα κατόπιν εξέτασης με κατάποση βαρίου (περιγραφόμενη και ως εικόνα δερμάτινου φλασκιού) μπορεί να υποδεικνύουν την παρουσία αυτής της νόσου. Λόγω της τάσης αυτών των όγκων να διηθούν τον υποβλεννογόνιο και τον μυϊκό χιτώνα, οι βιοψίες επιπολής βλεννογόνου ενδέχεται να είναι ψευδώς αρνητικές. Για αυτό τον λόγο, πρέπει να χρησιμοποιείται ενδοσκοπική υποβλεννογόνια ανατομή όταν υπάρχει υπόνοια διάχυτου τύπου καρκίνου του στομάχου [Tsendsuren κ.ά., 2006] Ενδοσκοπική σταδιοποίηση Η ενδοσκόπηση πολλαπλών (>7) βιοψιών, με την παροχή επαρκούς υλικού προς ιστολογική ανάλυση, έχει καταστεί σημαντικό μέσον υποβοήθησης της διάγνωσης, του θεραπευτικού σχεδιασμού και των εξετάσεων μεταπαρακολούθησης. Στο πλαίσιο πρώιμου σταδίου νόσου, μπορεί να διενεργηθεί ενδοσκοπική βλεννογονεκτομή (EMR) εστιακών οζιδίων 1,5 cm για την εξασφάλιση ακριβούς T σταδιοποίησης, με δυνατότητα ίασης της νόσου. Η en bloc αφαίρεση διά ενδοσκοπικής υποβλεννογόνιας εκτομής (ESD) έχει αποδειχθεί αποτελεσματικότερη της EMR για τη θεραπεία πρώιμου καρκίνου του στομάχου, αλλά η διενέργειά της προϋποθέτει περισσότερες δεξιότητες και κλινικό εξοπλισμό, ενώ ελλοχεύει και ο κίνδυνος επιπλοκών, συμπεριλαμβανομένης της διάτρησης [Karita και Tada, 1994 Yahagi κ.ά., 2004]. Ο ενδοσκοπικός υπέρηχος (EUS) μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αρχική κλινική σταδιοποίηση του καρκίνου του στομάχου, εφ όσον παρέχει στοιχεία σχετικά με το βάθος διήθησης του όγκου (T στάδιο) και την παρουσία μη φυσιολογικών ή διογκωμένων λεμφαδένων όπου πιθανώς λανθάνει καρκίνος (εκτίμηση N σταδίου). Τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για ασθενείς που είναι υποψήφιοι για ενδοσκοπική βλεννογονεκτομή [Botet κ.ά., 1991 Bentrem κ.ά., 2007 Okada κ.ά., 2010] και θα μπορούσαν να υποβληθούν και σε παρακέντηση διά λεπτής βελόνης. Ενίοτε, η διάκριση μεταξύ T2 και T3 αλλοιώσεων είναι δύσκολη, ενώ τα περισσότερα σφάλματα στη σταδιοποίηση οφείλονται σε υποσταδιοποίηση της λεμφαδενικής διήθησης και του Σελίδα 11

12 βάθους διήθησης του πρωτοπαθούς όγκου εντούτοις, μπορεί να προκύψει υπερσταδιοποίηση, η οποία αποδίδεται σε φλεγμονή πέριξ του όγκου ή σε λεμφαδένες [Tsendsuren κ.ά., 2006]. Η σταδιοποίηση διά ενδοσκοπικού υπέρηχου είναι πιθανόν χρησιμότερη για ασθενείς με πρώιμο καρκίνο του στομάχου, διότι η ακριβής εκτίμηση υποβλεννογόνιας διήθησης είναι ουσιαστικής σημασίας προτού εξεταστεί η επιλογή της ενδοσκοπικής βλεννογονεκτομής. Αυτά καθαυτά τα ευρήματα του ενδοσκοπικού υπέρηχου σπανίως επηρεάζουν την ιατρική κρίση σχετικά με την αναγκαιότητα της λαπαροτομίας, εκτός από την περίπτωση κατά την οποία οι ασθενείς λαμβάνονται υπ όψιν για κλινική δοκιμή νεοεπικουρικής θεραπείας, καθότι άτομα με T1 νόσο εξαιρούνται εν γένει από τέτοιου είδους μελέτες. Ωστόσο, ακόμη και ασθενείς με τοπικο-περιοχικά προχωρημένους όγκους ενδεχομένως να εξακολουθούν να είναι υποψήφιοι για χειρουργείο, ιδίως εάν εξετάζεται η επιλογή παρηγορητικής εκτομής. Ο ενδοσκοπικός υπέρηχος δεν συστήνεται για προθεραπευτική εκτίμηση καρκίνου του στομάχου Ενδοσκοπική παρακολούθηση Η ενδοσκοπική παρακολούθηση κατόπιν οριστικής θεραπείας καρκίνου του στομάχου προϋποθέτει σχολαστική προσοχή στη λεπτομέρεια για τυχόν αλλαγές στην επιφάνεια του βλεννογόνου και πολλαπλές (4-6) βιοψίες τυχόν απεικονισθεισών διαμαρτιών. Η λήψη βιοπτικού υλικού από τις στενώσεις είναι απαραίτητη, για τον αποκλεισμό νεοπλασματικού αιτίου. Ο συνδυασμός ενδοσκοπικού υπέρηχου με άλλες ενδοσκοπικές εξετάσεις διαθέτει υψηλή ευαισθησία ανίχνευσης υποτροπιάζουσας νόσου. Σε περίπτωση παρατήρησης ύποπτων λεμφαδένων ή πεπαχυμένων περιοχών του τοιχώματος του στομάχου, θα πρέπει να διενεργείται παρακέντηση διά λεπτής βελόνης υποβοηθούμενη από ενδοσκοπικό υπέρηχο [Lightdale κ.ά., 1989]. Για τον βραχυπρόθεσμο έλεγχο αιμορραγίας, μπορεί να πραγματοποιηθεί ενδοσκοπική καυτηρίαση του όγκου. Η ενδοσκοπική εισαγωγή και τοποθέτηση διατεινόμενων μεταλλικών ενδοπροθέσεων είναι αποτελεσματική ως προς τη Σελίδα 12

13 μακροπρόθεσμη ανακούφιση πυλωρικής στένωσης ή απόφραξης στη γαστροοισοφαγική συμβολή εξαιτίας όγκου, μολονότι η χειρουργική γαστρονηστιδοστομία ενδεχομένως να είναι πιο αποτελεσματική για εκείνους με μακροπρόθεσμη επιβίωση [Schmidt κ.ά., 2009 Vakil κ.ά., 2001]. Μακροπρόθεσμη ανακούφιση της ανορεξίας, της δυσφαγίας ή του υποσιτισμού μπορεί να επιτευχθεί με ενδοσκοπικά ή ακτινογραφικά υποβοηθούμενη τοποθέτηση νηστιδοστομίας σίτισης (PEJ) ή γαστροστομίας (PEG) σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπου το άνω τριτημόριο του στομάχου δεν έχει διηθηθεί από τον όγκο, ή την τοποθέτηση νηστιδοστομίας σίτισης (PEJ) [Shike κ.ά., 1996]. Συστάσεις Συμπτώματα δυσπεψίας του ανώτερου πεπτικού σε ασθενείς ηλικίας άνω των 55 ετών πρέπει να θεωρούνται ένδειξη για ενδοσκόπηση του ανώτερου πεπτικού. (LOE III, SOR A) Η ενδοσκοπική σταδιοποίηση διά της λήψης πολλαπλών (>7) βιοψιών είναι η πιο ευαίσθητη τεχνική διάγνωσης καρκίνου του στομάχου. Η ενδοσκοπική υποβλεννογόνια ανατομή (strip and bite biopsies) είναι απαραίτητες για την ανίχνευση καρκινώματος διηθούντος τον υποβλεννογόνιο και τον μυϊκό χιτώνα (linitis plastica). (LOE III, SOR A) Ο ενδοσκοπικός υπέρηχος παρέχει πληροφορίες σχετικά με το T και το N στάδιο της νόσου. Τα ευρήματα του ενδοσκοπικού υπέρηχου μπορεί να παράσχουν κατευθυντήριες γραμμές προς χάραξη στρατηγικής της θεραπευτικής αγωγής σε περίπτωση σχεδιασμού νεοεπικουρικής θεραπείας, και προς επιβεβαίωση πρώιμης αλλοίωσης επιδεχόμενης ενδοσκοπική βλεννογονεκτομή. (LOE III, SOR B) Η ενδοσκοπική παρακολούθηση περιλαμβάνει προσεκτική επιθεώρηση του γαστροδωδεκαδακτυλικού βλεννογόνου και πολλαπλές βιοψίες ύποπτων αλλοιώσεων. Σε περίπτωση ύποπτων λεμφαδένων ή περιοχών Σελίδα 13

14 πάχυνσης του τοιχώματος, συστήνεται παρακέντηση διά λεπτής βελόνης υποβοηθούμενη από ενδοσκοπικό υπέρηχο. (LOE III, SOR B) 2.2 ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ Η εκτεταμένη χρήση των ενδοσκοπικών εξετάσεων έχει ως αποτέλεσμα αυξημένη ανίχνευση πολυπόδων του στομάχου. Αναλόγως του ιστολογικού τύπου, κάποιοι πολύποδες διαθέτουν δυναμικό κακοήθους εξαλλαγής ή χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης, ιδίως εάν εκδηλώνονται ως έκφραση γενετικής νόσου ή εάν υποδεικνύουν αυξημένο κίνδυνο εντερικής και εξωεντερικής κακοήθειας [Goddard κ.ά., 2010]. Η κατανόηση της φύσης των πολυπόδων του στομάχου παρέχει καθοδήγηση στους ενδοσκόπους που καλούνται να αντιμετωπίσουν θεραπευτικά τις εν λόγω αλλοιώσεις Πολύποδες του θόλου του στομάχου Οι πολύποδες του θόλου του στομάχου (FGPs) είναι ο συνηθέστερος τύπος καλοήθων πολυπόδων του στομάχου που ανευρίσκονται κατά την ενδοσκόπηση του ανώτερου πεπτικού συστήματος. Συνήθως εμφανίζονται σποραδικά, σχεδόν πάντα εν τη απουσία ελικοβακτηριδίου του πυλωρού. Πρόκειται συνήθως για πολλαπλούς, άμισχους πολύποδες, διαμέτρου μικρότερης των 10 mm, οι οποίοι εντοπίζονται στο σώμα και στον θόλο του στομάχου. Ιστοπαθολογικά, εμφανίζουν κυστικά διατεταμένα αδένια επικαλυμμένα από βλεννογόνο φυσιολογικού τύπου, ενώ η συχνότητα της δυσπλασίας είναι χαμηλή (<1% σποραδικών FGPs). Καθότι η πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής των εν λόγω πολυπόδων είναι πολύ χαμηλή, εάν η βιοψία επιβεβαιώσει τη φύση του πολύποδα, δεν απαιτείται μεταπαρακολούθηση. Επίσης, ο συσχετισμός των FGPs με μακροπρόθεσμη πρόσληψη αναστολέων της αντλίας πρωτονίων έχει μελετηθεί, με αντιφατικά αποτελέσματα. Κατά τα φαινόμενα, ακόμη και αν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πολυπόδων του θόλου του στομάχου σε υποκείμενα θεραπείας με αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (PPIs), ο κίνδυνος δυσπλασίας είναι μικρός [Jalving κ.ά., 2006]. Οι πολύποδες του θόλου του στομάχου είναι επίσης συνήθεις σε ασθενείς με οικογενή αδενωματώδη πολυποδίαση και αναπτύσσουν δυσπλασία στο Σελίδα 14

15 30-50% των περιστατικών. Εφ όσον η παρουσία αρκετών πολυπόδων του θόλου του στομάχου ενδεχομένως αποτελεί εκδήλωση οικογενούς αδενωματώδους πολυποδίασης, η διαγνωστική διερεύνηση του παχέος εντέρου ίσως είναι απαραίτητη για τον αποκλεισμό της νόσου. Εάν η βιοψία επιβεβαιώσει τη φύση του πολύποδα, πρέπει να επαναλαμβάνεται οισοφαγο-γαστρο-δωδεκαδακτυλοσκόπηση (OGD) ανά 2 έτη Υπερπλαστικοί πολύποδες Οι υπερπλαστικοί πολύποδες εκδηλώνονται ως μονήρεις, συνήθως στο άντρο, ή ως πολλαπλοί σε όλο το εύρος του στομάχου. Ιστοπαθολογικά, απαρτίζονται από επιμήκη σπειροειδή αδένια καλυμμένα από υπερπλαστικό επιθήλιο και μπορεί να περιέχουν ποικίλους βαθμούς χρόνιας ή εν ενεργεία φλεγμονής. Ο σχηματισμός των υπερπλαστικών πολυπόδων ενδεχομένως συσχετίζεται με λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και με υψηλό επίπεδο έκκρισης γαστρίνης, ενώ έχει διαπιστωθεί ότι υποτροπιάζουν σε ποσοστό έως και 80% κατόπιν εκρίζωσης του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού [Hongo κ.ά., 2010]. Προτείνεται πολυπεκτομή, λόγω της πιθανότητας πρόκλησης απώλειας αίματος, απόφραξης του στομάχου ή κινδύνου κακοήθους εξαλλαγής, ιδίως εάν το μέγεθος των πολυπόδων ξεπερνά τα 2 cm Αδενωματώδεις πολύποδες Οι αδενωματώδεις πολύποδες εκδηλώνονται σποραδικά ή σε συσχέτιση με οικογενή αδενωματώδη πολυποδίαση. Συνήθως, είναι μονήρεις και εντοπίζονται στο άντρο ως συνέπεια ατροφικής γαστρίτιδας και εντερικής μεταπλασίας. Ιστολογικά, αποτελούνται από δυσπλαστικό επιθήλιο, συνεπώς συσχετίζονται άμεσα με εξαλλαγή σε αδενοκαρκίνωμα του στομάχου. Όσο μεγαλύτερος ο πολύποδας τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να περιέχει εστίες αδενοκαρκινώματος, ενώ σε πολύποδες μεγαλύτερους των 2 cm ο κίνδυνος για ύπαρξη εστίας αδενοκαρκινώματος ανέρχεται σε ποσοστό 50 τοις εκατό [Carmack κ.ά., 2009]. Όλοι οι αδενωματώδεις πολύποδες πρέπει να εξαιρούνται, ενώ απαιτείται ενδοσκοπική μεταπαρακολούθηση ύστερα από 6 μήνες. Σελίδα 15

16 2.2.4 Αμαρτωματώδεις πολύποδες Οι αμαρτωματώδεις πολύποδες περιλαμβάνουν νεανικούς πολύποδες, πολύποδες του συνδρόμου Peutz-Jeghers και του συνδρόμου Cowden. Οι νεανικοί πολύποδες είναι μονήρεις και ιστολογικά χαρακτηρίζονται από φλεγμονώδη διήθηση άνευ δυνατότητας κακοήθους εξαλλαγής. Πολλαπλοί πολύποδες σχετίζονται με νεανική πολυποδίαση και κακοήθεια στομάχου σε περισσότερα του 50% περιστατικά. Συστήνεται οισοφαγο-γαστρο-δωδεκαδακτυλοσκόπηση ανά 3 έτη μετά την ηλικία των 18 ετών [Goddard κ.ά., 2010]. Το σύνδρομο Peutz-Jeghers χαρακτηρίζεται από βλεννοδερματικές αλλοιώσεις και πολύποδες ευκόλως αναγνωρίσιμους ιστολογικά, λόγω της παρουσίας υπερπλαστικών αδενίων και ενός πυρήνα λείου μυϊκού ιστού, που διακλαδώνεται διαμέσου τον πολύποδα. Το σύνδρομο Peutz-Jeghers αυξάνει τον κίνδυνο για καρκίνο του γαστρεντερικού συστήματος και για εξωεντερικές νεοπλασίες, όπως ο καρκίνος του μαστού, του παχέος εντέρου, του στομάχου, του λεπτού εντέρου, των ωοθηκών, του ενδομητρίου, του παγκρέατος και του πνεύμονα. Συστήνεται αφαίρεση πολυπόδων, προκειμένου να αποφευχθούν σχετιζόμενες με πολύποδες επιπλοκές, και ετήσια απεικόνιση άλλων ευπαθών οργάνων [Beggs κ.ά., 2010]. Το σύνδρομο Cowden χαρακτηρίζεται από αμαρτωματώδεις όγκους, γαστρεντερικούς πολύποδες, ανωμαλίες του μαστού, του θυρεοειδούς αδένα και του ουρογεννητικού συστήματος. Οι γαστρεντερικοί πολύποδες είναι, ως επί το πλείστον, καλοήθεις και ιστολογικά αδιάκριτοι από τους υπερπλαστικούς πολύποδες του στομάχου. Εφ όσον δεν υφίσταται συσχέτιση με κακοήθεια στομάχου σε περιπτώσεις συνδρόμου Cowden, δεν συστήνεται περαιτέρω οισοφαγο-γαστρο-δωδεκαδακτυλοσκόπηση Οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση Οι περισσότεροι πολύποδες στην περιοχή του στομάχου είναι συνήθως καλοήθεις πολύποδες του θόλου του στομάχου, ενώ αδενωματώδεις πολύποδες εκδηλώνονται μόλις σε ποσοστό 10% των πολυπόδων του στομάχου, κυρίως στο άντρο. Πολύποδες στην περιοχή του δωδεκαδακτύλου και περιομφαλικά, που εκδηλώνονται σε ποσοστό 50-90% των ασθενών, είναι κατά κύριο λόγο αδενώματα και χρήζουν συχνής παρακολούθησης. Η παρακολούθηση θα πρέπει να καταρτίζεται με βάση τον αριθμό και το μέγεθος των πολυπόδων, τον ιστολογικό τύπο και την παρουσία δυσπλασίας Σελίδα 16

17 και το χρονικό διάστημα αυτής μπορεί να κυμανθεί από 6 μήνες έως και 4 έτη. Η ενδοσκοπική θεραπευτική αντιμετώπιση δυσπλασίας του δωδεκαδακτύλου συσχετίζεται με υψηλά ποσοστά υποτροπής και με επιπλοκές. Μερική γαστρεκτομή, τοπική δωδεκαδακτυλεκτομή ή παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή αποτελούν λογικές επιλογές για ορισμένους ασθενείς [Brosens κ.ά., 2005]. Σελίδα 17

18 3. ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΣΤΟΜΑΧΟΥ 3.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Ο καρκίνος του στομάχου εκδηλώνεται σε ποσοστό 1-3% ως αποτέλεσμα κληρονομικών συνδρόμων, τα οποία λειτουργούν ως προδιαθεσικοί παράγοντες ανάπτυξης καρκίνου του στομάχου. Τα περιστατικά στην πλειονότητά τους αντιστοιχούν σε διάχυτου τύπου αδενοκαρκινώματα και αναφέρονται ως κληρονομικός διάχυτος καρκίνος του στομάχου (HDGC). Μεταξύ άλλων συνδρόμων περιλαμβάνονται ο οικογενής γαστρεντερικός καρκίνος, ο κληρονομικός μη πολυποδιασικός ορθοκολικός καρκίνος (HNPCC), το σύνδρομο Li-Fraumeni, η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση (FAP) και το σύνδρομο Peutz-Jeghers (PJS) [Caldas, 1999 Pharoah, 2001]. Τα κριτήρια διάγνωσης του HDGC περιλαμβάνουν [Park, 2000 Kaurah, 2007]: 1. Τουλάχιστον δύο καταγεγραμμένα περιστατικά διάχυτου τύπου καρκίνου του στομάχου σε πρώτου ή δεύτερου βαθμού συγγενείς, όπου τουλάχιστον εις διεγνώσθη προ της ηλικίας των 50 ετών. 2. Τουλάχιστον τρία καταγεγραμμένα περιστατικά διάχυτου τύπου καρκίνου του στομάχου σε πρώτου ή δεύτερου βαθμού συγγενείς, ανεξαρτήτως ηλικίας. 3. Ένα καταγεγραμμένο περιστατικό διάχυτου τύπου καρκίνου του στομάχου προ της ηλικίας των 40 ετών. 4. Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό διάχυτου τύπου καρκίνου του στομάχου και λοβώδους καρκίνου του μαστού, τουλάχιστον ενός ατόμου προ της ηλικίας των 50 ετών. Ασθενείς με κληρονομικό διάχυτο καρκίνο του στομάχου σε ποσοστό από 25% έως και 50% είναι φορείς μεταλλάξεων στη βλαστική γραμμή του ογκοκατασταλτικού γονιδίου E-καντερίνη (CDH1), οι οποίες κληρονομούνται με αυτοσωμικό επικρατή χαρακτήρα. Οι φορείς της μετάλλαξης διατρέχουν σε ποσοστό 60 έως 80% διά βίου Σελίδα 18

19 κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του στομάχου και 40-60% λοβώδους καρκίνου του μαστού σε γυναίκες. Η μέση ηλικία διάγνωσης του καρκίνου του στομάχου είναι τα 38 έτη [Fitzgerald, 2010]. Διαγνωστική προσέγγιση κληρονομικού καρκίνου του στομάχου 1. Λάβετε οικογενειακό ιστορικό τουλάχιστον 3 γενεών. 2. Επιβεβαιώστε την παθολογική διάγνωση ταυτοποιημένων περιστατικών. 3. Συζητήστε τον διά βίου κίνδυνο. 4. Λάβετε έγγραφη συγκατάθεση, κατόπιν ενημέρωσης, για διενέργεια γενετικής εξέτασης. 5. Πραγματοποιήστε ανάλυση DNA [προσδιορισμός της αλληλουχίας του γονιδιώματος και πολλαπλή ενίσχυση ανιχνευτών εξαρτώμενη από την αντίδραση λιγάσης (MLPA)] σε δείγμα αίματος. 3.2 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Όλα τα άτομα με υποψία οικογενούς προδιάθεσης για καρκίνο του στομάχου πρέπει να υποβάλλονται σε συμβατική ενδοσκόπηση του ανώτερου πεπτικού. Σε τακτά χρονικά διαστήματα θα πρέπει να διενεργείται προσυμπτωματικός έλεγχος για ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, το οποίο και πρέπει να εκριζώνεται εφ όσον ανευρίσκεται. Όλοι οι φορείς μεταλλάξεων της Ε-καντερίνης θα πρέπει να παραπέμπονται για ολική D0 γαστρεκτομή κατά την πρώιμη ενήλικη ζωή (>18) σε εξειδικευμένα νοσηλευτικά κέντρα κατόπιν προσήκουσας συμβουλευτικής σχετικά με τη νοσηρότητα της επέμβασης [Norton, 2007 Fitzgerald, 2010]. Για άτομα αρνούμενα γαστρεκτομή και για όσους δεν είναι φορείς μετάλλαξης ή είναι φορείς μεταλλάξεων απροσδιορίστου σημασίας, προσφέρεται ενεργός παρακολούθηση τουλάχιστον 10 έτη νωρίτερα από την ηλικία του νεότερου Σελίδα 19

20 διεγνωσμένου συγγενούς. Σε περίπτωση απουσίας μετάλλαξης και θετικού οικογενειακού ιστορικού για HDGC, ενδείκνυται ενεργός παρακολούθηση, σύμφωνα με τα ως ανωτέρα ορισθέντα κριτήρια [Lynch, 2008]. 3.3 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Η σωστή χρήση της ορολογίας είναι προσυμπτωματικός έλεγχος ατόμων υψηλού κινδύνου έναντι παρακολούθησης διεγνωσμένων φορέων μεταλλάξεων. Προσφέρετε προφυλακτική γαστρεκτομή σε φορείς μεταλλάξεων. Εάν ο ασθενής αρνηθεί, εξετάστε εναλλακτικά την επιλογή της ενδοσκόπησης άπαξ ετησίως με λήψη τυχαίων βιοψιών, ιδανικά βάσει ερευνητικού πρωτοκόλλου. Πρωτόκολλο ενδοσκόπησης 1. Παραπέμψατε σε εξειδικευμένο νοσηλευτικό κέντρο. 2. Προβείτε σε χρήση ενδοσκόπησης λευκού φωτός υψηλής ευκρίνειας και σε λήψη πολλαπλών βιοψιών. 3. Διενεργήστε προσυμπτωματικό έλεγχο για παρουσία ελικοβακτηριδίου του πυλωρού και, εφ όσον αποβεί θετικός, προβείτε σε εκρίζωσή του ελικοβακτηριδίου. Τα άτομα θα πρέπει επίσης να υποβάλλονται σε προσυμπτωματικό έλεγχο για καρκίνο του μαστού και του παχέος εντέρου, εάν κάποιος διεγνωσμένος φορέας μετάλλαξης στην οικογένεια έπασχε από καρκίνο του παχέος εντέρου. Προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του μαστού 1. Αυτοεξέταση μαστού σε μηνιαία βάση, από την ηλικία των 35 ετών. 2. Ετήσια μαστογραφία και μαγνητική τομογραφία (MRI). 3. Ανεπαρκείς ενδείξεις για σύσταση προφυλακτικής μαστεκτομής ή χημειοπροφύλαξης με ταμοξιφαίνη. Σελίδα 20

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΑ ΕΚ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ M. Rouprêt, R. Zigeuner, J. Palou, A. öhle, E. Kaasinen, M. abjuk, R. Sylvester, W. Oosterlinck Eur Urol 2011 Apr;59(4):584-94

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού

Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Προληπτική Μαστογραφία Ανακαλύπτοντας το DCIS Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Ειδικός Χειρουργός Μαστού Ductal Carcinoma in Situ Πορογενές καρκίνωμα in Situ In Situ = επί τόπου Τοπικό πορογενές καρκίνωμα; Ductal

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διάγνωση, Θεραπεία και Παρακολούθηση του Καρκίνου του Οισοφάγου

Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διάγνωση, Θεραπεία και Παρακολούθηση του Καρκίνου του Οισοφάγου 2011 Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος Συνεδρίαση συναίνεσης για τον καρκίνο του οισοφάγου Ανδρουλάκης Ν., Βακάλης Ξ., Βαρθαλίτης Ι., Βασιλειάδης Κ., Βίνη Λ., Γκολφινόπουλος Β., Δερβένης Χ., Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟAΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 15 Δεκεμβρίου 2004 Mαρία Δαιμονάκου- Βατοπούλου Αναπληρώτρια Διευθύντρια Σισμανόγλειο ΓΠΝΑ Kαρκινογέννεση

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους

Η παγκόσμια οργάνωση υγείας συνιστά την κατάταξη σε 4 βασικούς ιστολογικούς τύπους: καρκίνωμα μεταβατικού επιθηλίου, καρκίνωμα πλακώδους ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ. Είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος της στον Δυτικό κόσμο. Η μέση ηλικία κατά την διάγνωση είναι τα 60 με 65 έτη.είναι πιο συχνός στους

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη του οικογενούς γαστρικού καρκίνου ο ρόλος της γαστρεκτομής. Xρήστος Καρακόιδας Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΝΝΑ

Η πρόληψη του οικογενούς γαστρικού καρκίνου ο ρόλος της γαστρεκτομής. Xρήστος Καρακόιδας Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΝΝΑ Η πρόληψη του οικογενούς γαστρικού καρκίνου ο ρόλος της γαστρεκτομής Xρήστος Καρακόιδας Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΝΝΑ 12 η Διημερίδα ΕΠ.Ε.Γ.Ε., 20 Σεπτεμβρίου 2014 ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΟΥΔΕΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Section A: Είδος επέμβασης

Section A: Είδος επέμβασης Section A: Είδος επέμβασης A1. Είδος Επέμβασης Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή PPPD, μερική παγκρεατεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου

Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου Πρωτόκολλο εξατομίκευσης της χειρουργικής θεραπείας στον καρκίνου του οισοφάγου ΜΟΝΑΔΑ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΝΩΤΕΡΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ, Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» Γ.Ν.Α. Δουλάμη Γεωργία, Θεοδώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό.

Οι ασφαλισμένοι ΕΟΠΥΥ αποζημιώνονται, μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η έγκριση του ελεγκτή ιατρού ΕΟΠΥΥ για την αποστολή του δείγματος στο εξωτερικό. 2.α. ΟNCOTYPE Σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού αρχικού σταδίου (με θετικούς ορμονοϋποδοχείς και αρνητικούς μασχαλιαίους λεμφαδένες) παρέχεται η τεχνική της αλυσιδωτής αντίδρασης της αντίστροφης μεταγραφάσης

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη

Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη. Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Εξωτερική Ακτινοθεραπεία Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη Σχεδιασμός Ακτινοθεραπείας Προστάτη (Treatment Planning): σύγκριση απεικόνισης μεταξύ Αξονικής και

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Mερική ενημέρωση κειμένου Δεκέμβριος 2010) M.Babjuk, W. Oosterlinck, R. Sylvester, E. Kaasinen, A. Böhle, J. Palou, M. Rouprê Eur Urol

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS.

Το συγκεκριμένο θέμα παρουσιάστηκε ως ανακοίνωση στο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ, ΗILTON CYPRUS. edtime - Σταδιοποίηση Καρκίνου Παχέος Εντέρου Written by Παπασταματίου Μιλτιάδης, Νικολόπουλος Δημήτριος Παρασκευή, 15 Ιανουάριος 2010 There are no translations available Παπασταματίου Μιλτιάδης, MD, PhD,

Διαβάστε περισσότερα

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ

17. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΜΗΤΡΑΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Αιτιολογία: επίμονη λοίμωξη με ογκογόνο στέλεχος HPV (16, 18, 31, 33, 35, 45 κλπ) Πρωτογενής πρόληψη: εμβολιασμός (2 εμβόλια τετραδύναμο, διδύναμο) Δευτερογενής πρόληψη: προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ

19. ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΑΙΔΟΙΟΥ Το 1998 η FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics) στην ετήσια έκθεση της ανέφερε ότι ο καρκίνος του αιδοίου αποτελούσε το 5% των κακοήθων νεοπλασμάτων του γυναικείου γεννητικού συστήματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΟΡΙΚΗ ΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΡΑΤΖΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας 59 ετών ΑΥ υσλιπιδαιµία Γνωστό λέµφωµα κυττάρων µανδύα ελεύθερος νόσου από το 2010 ιαταραχές κενώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΟ ΚΑΚΟΗΘΕΣ ΜΕΛΑΝΩΜΑ Ι. Μούντζιος 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Το κακόηθες μελάνωμα είναι ο τρίτος σε συχνότητα συμπαγής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΚΑΙ ΟΡΘΟΥ ΤΑ «ΜΥΣΤΙΚΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη αιτία διεθνώς, θανάτων από κακοήθη νόσο. Ο λόγος είναι ότι οι πολύποδες

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο Μετά την διάγνωση ενός νεοπλάσματος και την εφαρμογή της ενδεικνυόμενης θεραπευτικής αγωγής, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην τακτική παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Η παθολογοανατομική βάση της «στένωσης» ή απόφραξης. Μορφολογικές και. κλινικές συσχετίσεις. Αίτια και μηχανισμοί δυσφαγίας.

Η παθολογοανατομική βάση της «στένωσης» ή απόφραξης. Μορφολογικές και. κλινικές συσχετίσεις. Αίτια και μηχανισμοί δυσφαγίας. Γαστρεντερικό σύστημα Οισοφάγος: Η παθολογοανατομική βάση της «στένωσης» ή απόφραξης. Μορφολογικές και κλινικές συσχετίσεις. Αίτια και μηχανισμοί δυσφαγίας. Τι προκαλεί η παλινδρόμηση γαστρικού οξέος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου Χ. Σπηλιάδη Παθολογοανατόμος ΕΛΚΩΔΗΣ ΚΟΛΙΤΙΔΑ ΝΟΣΟΣ CROHN «ΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΡΟΔΟΥ «ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ» ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΣ ΚΥΣΤΗ Κοίλο μυώδες όργανο που υποδέχεται, αποθηκεύει και αποβάλλει τα ούρα Μέρη της κύστης Κορυφή Σώμα Πυθμένας Ανατομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ

ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ. Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΜΗ ΨΗΛΑΦΗΤΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Πετρούλα Αραπαντώνη-Δαδιώτη Δ/ντρια Παθολογοανατομικού Εργαστ ΕΑΝΠ-ΜΕΤΑΞΑ-ΠΕΙΡΑΙΑΣ οι αλλοιώσεις του μαστού που χειρουργούνται χαρακτηρίζονται ως

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ)

ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ (ΑΚΘ) 1 Α' Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν. Νίκαιας, 2 ΩΡΛ Κλινική, Γ. Ν. Νίκαιας Εισαγωγή Το ΑΚΘ αποτελεί το 1% επί του συνόλου των κακοηθειών του θυρεοειδούς.εμφανίζεται σαν μία ταχέως αναπτυσσόμενη μάζα, διηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ Γιώργος Μορφόπουλος Επιμελητής Α Γ.Ν. ΜΕΛΙΣΣΙΩΝ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΓΚ» Ιανουάριος 2005 ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΣΤΟΜΑΧΟΥ: ΒΑΣΙΚΗ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο δεύτερος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ

ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟ Β Χειρουργική Κλινική, Γ.Ν.Α. "Γ. Γεννηματάς", Αθήνα Εισαγωγή Ο καρκίνος του ορθού αποτελεί μια συχνή αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες, με συνεχώς αυξανόμενο επιπολασμό τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού

Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων. Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Κλινικές επιλογές σε μεταλλάξεις των BRCA 1/2 γονιδίων Ιωάννης Θ. Νατσιόπουλος Χειρουργός Μαστού Η ανίχνευση BRCA μετάλλαξης δεν αποτελεί διάγνωση νόσου αλλά γενετική πληροφορία και εκτίμηση κινδύνου Ενδείξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Νευροενδοκρινείς όγκοι (NETs) Χειρουργική αντιμετώπιση

Νευροενδοκρινείς όγκοι (NETs) Χειρουργική αντιμετώπιση 1 ο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο ΕΜ-ΚΑΠΕΣ Νευροενδοκρινείς όγκοι (NETs) Χειρουργική αντιμετώπιση Γρηγόριος Π. Χατζημαυρουδής Λέκτορας Χειρουργικής Β Χειρουργική Κλινική ΑΠΘ Θεσσαλονίκη, 24 Νοεμβρίου 2013 Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται.

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται. Section A: Είδος επέμβασης A1. Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή Μερική παγκρεατεκτομή,

Διαβάστε περισσότερα

ιάγνωση και Θεραπεία Άρης Πολύζος Παθολόγος Ογκολόγος Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Λαϊκό Νοσοκοµείο Αθήνα Επιδηµιολογία -Αιτιοπαθογένεια Α) Κάπνισµα:Ένοχο για το 85-90% των καρκίνων πνεύµονος x 30vs

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Χρ.Τσοµπανίδου Παθολογοανατόµος Συντονίστρια Διευθύντρια Νοσοκοµείο Θεσ/νίκης «Άγιος Δηµήτριος» προέρχονται από το φυσιολογικό επιθήλιο µε την

Διαβάστε περισσότερα

EUS ERCP HALO Radioablation

EUS ERCP HALO Radioablation ΜΟΝΤΕΡΝΕΣ ΕΝ ΟΣΚΟΠΙΚΟΙ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΤΗΝ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ EUS ERCP HALO Radioablation Του Ιατρού Χρήστου Β. Καραλή, M.D. Ειδικού Παθολόγου Γαστρεντερολόγου Ενδοσκόπου Ηπατολόγου του Κυανού Σταυρού Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ

ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ 1ο ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ: Ca ΝΕΦΡΟΥ Κλαµπάτσας Αθανάσιος Ουρολόγος Επ. Α Ουρολογικό-Ογκολογικό Τµήµα Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Άνδρας ασθενής ηλικίας 64 ετών Με ατοµικό αναµνηστικό ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη

ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ. Ηβη Αρβανίτη ΟΡΩΔΕΙΣ ΟΡΙΑΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΩΟΘΗΚΩΝ Ηβη Αρβανίτη 1898 Pfannenstiel θηλώδη κυσταδενώματα ωοθήκης 1929 Taylor ημικακοήθη νεοπλάσματα WHO του 2003 οριακός ορώδης όγκος (SΒΟΤ( ΒΟΤ) χαμηλής δυνητικής κακοηθείας όγκος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ

ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΛΠΑΚΤΣΙΔΟΥ ΒΑΚΙΑΝΗ ΜΑΧΗ Ανωορρηκτικοί κύκλοι Εξωγενή οιστρογόνα Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών Παχυσαρκία Όγκοι ωοθηκών Εφηβία Παραγωγική ηλικία Κλιμακτήριο εμμηνόπαυση ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο σε παιδιά: Η προσέγγιση του ακτινολόγου Παστρωμά Αγγελική, Κελέσης Χρήστος, Σιδέρη Ναταλί, Μπιζίμη Βασιλική, Παπαϊωάννου Ασημίνα, Αλεξοπούλου Ευθυμία. B Εργαστήριο Ακτινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2,

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. 2,Β.Αναστασάκος2, ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΡΑΧΥΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ. Κ. Παπαλλά 1, Δ. Μπισιρτζόγλου2, Αθ. Ζέτος 2,Β.Αναστασάκος2, 2Γ. Ιωαννίδου 1, 2Δ. Ξεσφύγγη 1, Μ.Πλόχωρου1,Μ.Καραβαλλάκης 1 Ι.Τσαλαφουτας 1 Γ. Πολίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΛΑΚΩΔΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΛΑΚΩΔΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΚΕΦΑΛΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΟΣ Διαμαντόπουλος Παντελής, Κυριαζή Μαρία, Κατσούρη Μαρία Ζαφείρης Χρήστος, Τριχιά Ελένη, Σοφούδης Χρυσόστομος, Νομικός Ιάκωβος Β Χειρουργική κλινική, Ε.Α.Ν.Π «Μεταξά», Πειραιάς, Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι»

Καρκίνος και Κύηση. Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και Κύηση Γεράσιμος Ηλία Πανάγος Διευθυντής Β Τμήματος Παθολογίας Ογκολογίας Γ.Ο.Ν.Κ. «Οι Άγιοι Ανάργυροι» Καρκίνος και κύηση - 2 Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ÅËËÇÍÙÍ ÅÑÅÕÍÇÔÙÍ

ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ÅËËÇÍÙÍ ÅÑÅÕÍÇÔÙÍ ΑΝΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ÅËËÇÍÙÍ ÅÑÅÕÍÇÔÙÍ ΥΨΗΛΑ ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΠΙΤΥΧΟΥΣ ΕΚΡΙΖΩΣΗΣ ΤΟΥ H. PYLORI ΜΕ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΛΕΒΟΦΛΟΞΑΣΙΝΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Π. Καραβίτης, 1 Κ. Πετράκη,

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος. Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα κατωτέρου γεννητικού συστήματος θήλεος Μαρία Σωτηροπούλου Νοσοκομείο Αλεξάνδρα Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα αιδοίου Σπάνιο, 1,5 ανά 100 000 γυναίκες στις ΗΠΑ Τρειςομάδεςγυναικών:

Διαβάστε περισσότερα

Κακοήθη νεοπλάσματα Κεφαλής & Τραχήλου. Βασικές Αρχές Χειρουργικής Προσέγγισης. Θάνος Μπίμπας Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

Κακοήθη νεοπλάσματα Κεφαλής & Τραχήλου. Βασικές Αρχές Χειρουργικής Προσέγγισης. Θάνος Μπίμπας Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Κακοήθη νεοπλάσματα Κεφαλής & Τραχήλου Βασικές Αρχές Χειρουργικής Προσέγγισης Θάνος Μπίμπας Α ΩΡΛ Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Αρχική Προσέγγιση Αντιμετώπιση πρωτοπαθούς εστίας +/- αντιμετώπιση τραχήλου

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη

TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015. Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία. Δ Ροντογιάννη TI NEOTEΡΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΟΓΚΟΥΣ ΤΟ 2015 Ορισμοί-Κατάταξη-Ιστολογία Δ Ροντογιάννη Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση Βιολογικοί δείκτες Μοριακή Παθολογία Νευροενδοκρινή νεοπλάσματα Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτική και Επιστημονική επιτροπή

Οργανωτική και Επιστημονική επιτροπή 2 Οργανωτική και Επιστημονική επιτροπή Πρόεδρος: Χρήστος Δερβένης Μέλη: Χαρίνα Τριαντοπούλου Χρήστος Αγαλιανός Νίκος Γούβας Κωνσταντίνος Μανές Ελένη Τζερμπίνη Γιάννης Πασσάς 3 Επιστημονικό Πρόγραμμα 1

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσκοπική παρακολούθηση προκαρκινικών αλλοιώσεων στομάχου

Ενδοσκοπική παρακολούθηση προκαρκινικών αλλοιώσεων στομάχου Ενδοσκοπική παρακολούθηση προκαρκινικών αλλοιώσεων στομάχου Xρήστος Καρακόιδας Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΝΝΑ Ενδοσκοπική Ημερίδα ΕΓΕ, 20 Απριλίου 2013 ΟΥΔΕΜΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ESGE ASGE

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

14 th INTERNATIONAL POSTGRADUATE COURSE: Advances in Diagnosis and Management of Abdominal Diseases ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Athens, Greece December 7-9, 2006 Athens Hilton Hotel ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πολλά χρόνια ζωής, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε μέχρι πρόσφατα, χαρίζουν σήμερα στους ασθενείς με καρκίνο οι επιστήμονες στη χώρα μας.

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ: ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ESMO Ο οδηγός αυτός για τους ασθενείς δημιουργήθηκε από το Anticancer Fund προς εξυπηρέτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ

ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ ΔΙΗΘΗΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΗΣ (Ενημέρωση Μάρτιος 2011) A. Stenzl (πρόεδρος), J.A. Witjes, N.. owan, Μ. De Santis, M. Kuczyk, T. Lebret, A.S. Merseburger, M.J. Ribal, A. Sherif Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή.

Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Η θέση της ακτινοθεραπείας μετά ριζική προστατεκτομή. Μ.Χαραλαμπίδου, Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Διευθύντρια Ακτινοθεραπευτικό Ογκολογικό τμήμα ΑΝΘ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Ø Κλινικές μελέτες; Λίγες Ø Τοξικότητα;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα