Επιστηµονικό µέρος. Τα οξέα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιστηµονικό µέρος. Τα οξέα"

Transcript

1 Τα οξέα Επιστηµονικό µέρος Οξέα ονοµάζονται οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο νερό "δίνουν" κατιόντα Η +. Τα οξέα οφείλουν το όνοµα τους στην οξεία δηλαδή την ξινή και διαπεραστική τους γεύση. Γενικές ιδιότητες των οξέων * Τα οξέα µεταβάλλουν το χρώµα των δεικτών. Οι δείκτες είναι χρωστικές ουσίες, προέρχονται κυρίως από φυτικά εκχυλίσµατα και αλλάζουν χρώµα παρουσία οξέων και βάσεων. Ονοµάζονται δείκτες επειδή "δείχνουν" την ύπαρξη των οξέων ή και των βάσεων καθώς αλλάζουν χρώµα. Για παράδειγµα, το µενεξεδί χρώµα του βάµµατος του ηλιοτροπίου γίνεται κόκκινο παρουσία οξέος. Το βάµµα του ηλιοτροπίου προέρχεται από το εκχύλισµα λειχήνων. Το τσάι, το κόκκινο λάχανο, τα παντζάρια περιέχουν χρωστικές ουσίες και µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως δείκτες. Όλοι θα έχουµε παρατηρήσει ότι το τσάι αλλάζει χρώµα όταν προσθέσουµε σε αυτό λίγες σταγόνες λεµονιού (κιτρικό οξύ). * Τα οξέα επιδροϋν σε ανθρακικά άλατα. Όταν ένα οξύ π.χ οξικό οξύ (δηλαδή το ξίδι) επιδρά σε ένα ανθρακικό άλας (π.χ κιµωλία, µαρµαρόσκονη, κέλυφος αυγού ) τότε παρατηρείται έντονος αναβρασµός και δηµιουργία φυσαλίδων. Οι φυσαλίδες περιέχουν αέριο διοξείδιο του άνθρακα το οποίο θολώνει το διαυγές ασβεστόνερο. Ανάλογη δράση µε αυτή του οξικού οξέος έχουν και άλλα οξέα. * Τα οξέα επιδρούν σε µέταλλα. Τα οξέα αντιδρούν µε µέταλλα (π.χ µαγνήσιο και ψευδάργυρο) και παράγεται αέριο υδρογόνο * Τα διαλύµατα των οξέων είναι καλοί αγωγοί του ηλεκτρισµού. Τα υδατικά διαλύµατα των οξέων είναι ηλεκτρολύτες και επιτρέπουν Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 206

2 τη ροή του ηλεκτρικού ρεύµατος µέσα από αυτά. Κατά τη διάλυση τους στο νερό µετατρέπονται πλήρως ή κάποια µόρια τους σε ιόντα. Αντίστοιχα ονοµάζονται ισχυρά ( π.χ HCl υδροχλωρικό οξύ ) και ασθενή οξέα (π.χ οξικό οξύ). Τα ισχυρά οξέα παρουσιάζουν µεγάλη ηλεκτρική αγωγιµότητα, ενώ τα ασθενή οξέα παρουσιάζουν µικρή ηλεκτρική αγωγιµότητα. Για να διαπιστώσουµε αυτή την ιδιότητα των οξέων µπορούµε να εκτελέσουµε το ακόλουθο πείραµα : Σχηµατίζουµε ένα απλό ηλεκτρικό κύκλωµα µε µία µπαταρία, ένα λαµπάκι, ένα διακόπτη και τρία καλώδια. Βυθίζουµε τα γυµνά άκρα των δύο αγωγών σε ένα ποτήρι µε αποσταγµένο νερό και κλείνουµε το διακόπτη. Παρατηρούµε ότι το λαµπάκι δε φωτοβολεί. Αυτό σηµαίνει ότι το αποσταγµένο νερό δεν επιτρέπει τη ροή του ηλεκτρικού ρεύµατος. Ανοίγουµε το διακόπτη και προσθέτουµε στο νερό ένα οξύ ή αντικαθιστούµε το αποσταγµένο νερό µε ξίδι. Επαναλαµβάνουµε την προηγούµενη διαδικασία. Παρατηρούµε ότι το λαµπάκι φωτοβολεί. Το υδατικό διάλυµα του οξέος επιτρέπει τη ροή του ηλεκτρικού ρεύµατος δηλαδή είναι καλός αγωγός του ηλεκτρισµού.(βλέπε σχήµα σελ. 215) Φυσικά και τεχνητά παρασκευάσµατα που περιέχουν οξέα Κρασί Ξίδι Ασπιρίνη Αναψυκτικό π.χ coca cola Γιαούρτι Χυµός λεµονιού ή άλλων εσπεριδοειδών Βιταµίνη C Είδος οξέος Τρυγικό οξύ Οξικό οξύ Ακέτυλο-σαλικυλικό οξύ Φωσφορικό οξύ Γαλακτικό οξύ Κιτρικό οξύ Ασκορβικό οξύ Βιοµηχανικά οξέα HCL υδροχλωρικό οξύ ΗΝΟ 3 νιτρικό οξύ H 2 SO 4 θειικό οξύ Εµπορική ονοµασία τους Σπίρτο του άλατος Ακουαφόρτε Βιτριόλι Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 207

3 Προσοχή : τα ισχυρά οξέα π.χ HCl, HNO 3,H 2 SO 4 µπορούν να δηµιουργήσουν σοβαρά εγκαύµατα στο δέρµα, να δηµιουργήσουν τρύπες στα ρούχα ή στα µάρµαρα και να διαβρώσουν µεταλλικές επιφάνειες. Απαγορεύεται η χρήση τέτοιων οξέων στο ηµοτικό Σχολείο, ιδιαίτερα δε από τους µικρούς µαθητές. Αντίθετα τα ασθενή οξέα χρησιµοποιούνται στα φαγητά, στα ποτά στα φάρµακα ή ακόµη τα πιάνουµε στα χέρια µας χωρίς να παθαίνουµε κάτι π.χ. κιτρικό οξύ (λεµόνι), γαλακτικό οξύ ( γιαούρτι). Υπάρχουν όµως και ασθενή οξέα που είναι ισχυρά δηλητήρια π.χ. το υδροκυάνιο HCN. Οι βάσεις Βάσεις ονοµάζονται οι ενώσεις που όταν διαλυθούν στο νερό "δίνουν" ανιόντα ΟΗ -. Οι βάσεις έχουν γλιστερή υφή και µάλλον έχουν πικρή γεύση. Γενικές ιδιότητες των βάσεων * Οι βάσεις αλλάζουν το χρώµα των δεικτών. Οι βάσεις µεταβάλλουν το χρώµα των δεικτών π.χ. το µενεξεδί χρώµα του βάµµατος του ηλιοτροπίου γίνεται µπλε και η άχρωµη φαινολαφθαλείνη γίνεται κόκκινη παρουσία βάσεως. * Οι βάσεις εξουδετερώνουν τα διαλύµατα των οξέων. Όταν σε ένα οξύ προστεθεί ορισµένη ποσότητα βάσεως τότε αυτό εξουδετερώνεται. (Ακολουθεί αναλυτική περιγραφή του µηχανισµού της εξουδετέρωσης παρακάτω). * Τα διαλύµατα των βάσεων είναι αγωγοί του ηλεκτρισµού. Τα υδατικά διαλύµατα των βάσεων είναι ηλεκτρολύτες και επιτρέπουν τη ροή του ηλεκτρικού ρεύµατος µέσα από αυτά. Κατά τη διάλυσή τους στο νερό µετατρέπονται πλήρως ή κάποια µόρια τους σε ιόντα. Αντίστοιχα ονοµάζονται ισχυρές ( π.χ NaOH καυστικό νάτριο) και ασθενείς βάσεις (π.χ ΝΗ3 αµµωνία). Οι ισχυρές βάσεις παρουσιάζουν µεγάλη ηλεκτρική αγωγιµότητα,ενώ οι ασθενείς βάσεις παρουσιάζουν µικρή ηλεκτρική αγωγιµότητα. Για να διαπιστώσουµε αυτή την ιδιότητα Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 208

4 των βάσεων µπορούµε να επαναλάβουµε το προηγούµενο πείραµα αντικαθιστώντας το αποσταγµένο νερό µε ασβεστόνερο. Κλείνοντας το διακόπτη παρατηρούµε ότι το λαµπάκι φωτοβολεί. Το υδατικό διάλυµα της βάσεως επιτρέπει τη ροή του ηλεκτρικού ρεύµατος δηλαδή είναι αγωγός του ηλεκτρισµού. Ονόµατα βάσεων της καθηµερινής ζωής * Υδροξείδιο του νατρίου ή καυστική σόδα Υδροξείδιο του ασβεστίου * Υδροξείδιο του µαγνησίου Χηµικός τύπος NaOH Ca (OH) 2 Mg (OH) 2 Πού βρίσκονται * Καθαριστικά φούρνων και στα αποφρακτικά των νιπτήρων. *Ασβεστόνερο * Αντιόξινα χάπια Η κλίµακα pη 'Οπως προαναφέρθηκε, τα οξέα όταν διαλύονται στο νερό "δίνουν" κατιόντα Η +. Κάποια οξέα είναι περισσότερο όξινα από κάποια άλλα. Όσο αυξάνει η περιεκτικότητα των κατιόντων Η +, τόσο πιο όξινο είναι το διάλυµα του οξέος. Η ένταση της οξύτητας µετριέται στην κλίµακα pη (προφέρεται πεχά). Η κλίµακα pη δείχνει αν και κατά πόσο ένα διάλυµα είναι όξινο, βασικό ή ουδέτερο. Στα διαλύµατα που περιέχουν οξέα (όξινα διαλύµατα) η τιµή του pη είναι µικρότερη από 7. Μάλιστα όσο πιο µικρή είναι η τιµή του pη τόσο πιο όξινο είναι το διάλυµα. Στα διαλύµατα που περιέχουν βάσεις (βασικά ή αλκαλικά διαλύµατα) η τιµή του pη κυµαίνεται από 7-14.Όσο µεγαλύτερη είναι η τιµή του pη από το 7, τόσο πιο βασικό είναι το διάλυµα. Αν η τιµή του pη του διαλύµατος ενός σώµατος είναι 7, τότε λέµε ότι το σώµα είναι ουδέτερο π.χ. αποσταγµένο νερό όξινο βασικό ουδέτερο Οι παραπάνω τιµές του ph αφορούν υδατικά διαλύµατα σε θερµοκρασία 25 ο C Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 209

5 Όταν θέλουµε να µετρήσουµε την ακριβή τιµή του ph χρησιµοποιούµε ειδικά όργανα που ονοµάζονται πεχάµετρα. Την τιµή του ph µπορούµε να την προσδιορίσουµε µε µεγάλη προσέγγιση µε τη βοήθεια των δεικτών ή των πεχαµετρικών χαρτιών. Το πεχαµετρικό χαρτί είναι απορροφητικό χαρτί εµποτισµένο σε ένα µείγµα δεικτών που σε κάθε διαφορετική τιµή ph ( διαφορετική τιµή οξύτητας) παίρνει και άλλο χρώµα. Αν βυθίσουµε το πεχαµετρικό χαρτί σε ένα διάλυµα και συγκρίνουµε το χρώµα του µε αυτό που υπάρχει στο υπόδειγµα της συσκευασίας, τότε µπορούµε να προσδιορίσουµε την τιµή του ρη. Τιµές ph διαφόρων σωµάτων (25 o C ) Σώµα ρη Ξίδι 2,8 Χυµός λεµονιού 2,3 ντοµατοχυµός 4,2 Μπύρα 4,3 Αεριούχα αναψυκτικά 3,0 Καφές ελληνικός 5,0 Γάλα 6,5 Σίελος 7,0 Αίµα 7,4 Θαλασσινό νερό 8,0 Αποφρακτικά νιπτήρων 13,0 Σόδα φαγητού 9,0 Καθαριστικά µε αµµωνία Τα οξέα και οι βάσεις στην καθηµερινή ζωή Τα καθαριστικά που υπάρχουν στο εµπόριο και προορίζονται για την τουαλέτα περιέχουν υδροχλωρικό οξύ. Το υδροχλωρικό οξύ διαλύει το πουρί (δηλαδή το ανθρακικό ασβέστιο). Συχνά οι νοικοκυρές χρησιµοποιούν ακουαφόρτε (δηλαδή νιτρικό οξύ) για τον καθαρισµό των ειδών υγιεινής στο µπάνιο. Επίσης κάποια από τα σαµπουάν και τα υγρά Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 210

6 για το πλύσιµο των πιάτων είναι όξινα. Για την αποµάκρυνση λεκέδων από λίπη ( π.χ λίπη στο φούρνο της κουζίνας) χρησιµοποιούνται καθαριστικά που περιέχουν βάσεις. Τα καθαριστικά για τα τζάµια περιέχουν επίσης βάσεις. Ο µηχανισµός της εξουδετέρωσης Εξουδετέρωση ονοµάζεται η αντίδραση µεταξύ ενός οξέος και µιας βάσης προς σχηµατισµό άλατος. HCI + NaOH NaCl + Η 2 Ο Υδροχλώριο + Καυστικό νάτριο Χλωριούχο νάτριο + Νερό Τι συµβαίνει όµως στην παραπάνω αντίδραση; Σύµφωνα µε όσα ειπώθηκαν παραπάνω, κατά τη διάλυση του HCl στο νερό δηµιουργούνται κατιόντα Η + ενώ κατά τη διάλυση του NaOH δηµιουργούνται ανιόντα υδροξειδίου ΟΗ -. Όταν λοιπόν προσθέσουµε στο διάλυµα του οξέος HCI λίγες σταγόνες βάσης NaOH τότε τα ανιόντα της βάσης ΟΗ - δεσµεύουν τα κατιόντα του οξέος Η + και δηµιουργούν µόρια νερού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα την ελάττωση των κατιόντων Η + που συνεπάγεται αύξηση της τιµής του ρη. Υπάρχουν δύο περιπτώσεις: * 'Οταν ο αριθµός των κατιόντων Η + που προστίθεται γίνει ίσος µε τον αριθµό των ανιόντων ΟΗ - τότε όλα τα κατιόντα δεσµεύονται, σχηµατίζουν µόρια νερού και το διάλυµα είναι ουδέτερο ( δεν έχει πλέον ούτε όξινες, µα ούτε βασικές ιδιότητες). * Όταν ο αριθµός των κατιόντων Η + που προστίθεται είναι µεγαλύτερος από τον αριθµό των ανιόντων ΟΗ - τότε όλα τα κατιόντα δεσµεύονται, σχηµατίζουν µόρια νερού και περισσεύουν κάποια ανιόντα, οπότε το διάλυµα είναι πλέον βασικό. Και στις δύο περιπτώσεις λέµε ότι το οξύ εξουδετέρωσε τη βάση. Εφαρµογές του µηχανισµού της εξουδετέρωσης στην καθηµερινή ζωή Το δηλητήριο από το τσίµπηµα των εντόµων είναι άλλοτε όξινο και άλλοτε βασικό. Για παράδειγµα το δηλητήριο των µυρµηγκιών που περιέχει µυρµηγκικό οξύ και το δηλητήριο της µέλισσας είναι όξινο. Για να Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 211

7 αντιµετωπιστεί το πρόβληµα χρειάζεται επάλειψη της προσβεβληµένης περιοχής µε διάλυµα αµµωνίας ή µαγειρικής σόδας ( δηλαδή µε κάποια βάση) για να εξουδετερωθεί το οξύ. Το ίδιο οξύ µε αυτό των µυρµηγκιών περιέχουν και οι τσουκνίδες. Εποµένως και για τα τσιµπήµατα από τσουκνίδες πρέπει να ακολουθήσουµε την προηγουµένη τακτική. Το δηλητήριο από τη σφίγγα περιέχει κάποια βάση και για να εξουδετερωθεί γίνεται επάλειψη της περιοχής µε ξίδι ή λεµόνι ( δηλαδή µε κάποιο οξύ). Η φθορά των δοντιών οφείλεται κυρίως στους υδατάνθρακες που τρώµε (ζάχαρη, άµυλο ) και στα βακτηρίδια που υπάρχουν στο στόµα µας. Τα βακτηρίδια µετατρέπουν τη ζάχαρη σε οξέα και έτσι δηµιουργείται όξινο περιβάλλον. Η παρουσία των οξέων καταστρέφει το σµάλτο που καλύπτει τα δόντια και ευνοεί την ανάπτυξη των βακτηριδίων µε επιβλαβείς συνέπειες για την υγιεινή της στοµατικής κοιλότητας. Για την αντιµετώπιση αυτού του προβλήµατος, οι ειδικοί συνιστούν τον περιορισµό της κατανάλωσης τροφών που περιέχουν ζάχαρη και τη χρήση οδοντόπαστας που να περιέχει ασθενείς βάσεις ή σόδα για να εξουδετερώνει τα οξέα. Στο στοµάχι µας υπάρχει γαστρικό υγρό το οποίο περιέχει υδροχλωρικό οξύ. Το ph έχει τιµή περίπου 2. Αυτό το περιβάλλον διευκολύνει την πέψη των τροφών. Αν για οποιοδήποτε λόγο ( άγχος, κακή διατροφή ) αυξηθεί η ποσότητα του υδροχλωρικού οξέος τότε συνήθως νιώθουµε πόνο στο στοµάχι ή και κάποια "καούρα". Σε αυτή την περίπτωση, οι ειδικοί συνιστούν τη λήψη αντιόξινων χαπιών ( δηλαδή χάπια που περιέχουν κάποια βάση) για να εξουδετερώσουν τα οξέα του στοµαχιού µας. Φυσικά η χρήση της ασπιρίνης δεν ενδείκνυται αφού περιέχει οξύ (ακέτυλο-σαλικυλικό οξύ). Όξινη βροχή Η "καθαρή" βροχή έχει ph 5,5 δηλαδή είναι ελαφρώς όξινη. Αυτό συµβαίνει λόγω του διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) της ατµόσφαιρας το οποίο διαλύεται ελάχιστα στο νερό της βροχής ( Η 2 Ο) και δίνει ανθρακικό οξύ ( H 2 CO 3 ). CO 2 + Η 2 Ο H 2 CO 3 Στις βιοµηχανικές και αστικές περιοχές, από την καύση διαφόρων ουσιών Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 212

8 δηµιουργούνται µεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ), διοξειδίου του θείου (SΟ 2 ) και οξειδίου του αζώτου (ΝΟ 2 ). Αυτά τα αέρια αντιδρούν µε τους υδρατµούς της ατµόσφαιρας και το νερό της βροχής (Η 2 Ο) και σχηµατίζονται ανθρακικό ( H 2 CO3 ),θειικό ( H 2 SO 4 )και νιτρικό ( HNΟ 3 ) οξύ αντίστοιχα. Λόγω της παρουσίας αυτών των οξέων η βροχή παρουσιάζει όξινο χαρακτήρα και η τιµή του ph κυµαίνεται από 3,5 έως 4,5 δηλαδή ph µικρότερο από αυτό της καθαρής βροχής. Αυτή η βροχή ονοµάζεται όξινη και εµφανίζεται όχι µόνο σε περιοχές όπου εκπέµπονται µεγάλες ποσότητες αέριων ρύπων αλλά και σε αποµακρυσµένες περιοχές λόγω µετακίνησης των ρύπων µε τη βοήθεια των ανέµων. Επιπτώσεις της όξινης βροχής * Στο περιβάλλον Η όξινη βροχή καταστρέφει τη χλωρίδα. Τα φύλλα των δέντρων κιτρινίζουν, ξεραίνονται και πέφτουν ή νεκρώνονται µέρη του φυτού και τελικά ξεραίνεται ολόκληρο το φυτό. Στην όξινη βροχή οφείλεται η καταστροφή χιλιάδων στρεµµάτων δασών. Ακόµη λόγω της όξινης βροχής, το έδαφος γίνεται πιο όξινο µε αποτέλεσµα να καταστρέφονται διάφορες καλλιέργειες, (είναι γνωστό ότι το έδαφος µπορεί να έχει ph από 4 έως 8. Π.χ το καστανόχωµα, το κουµαρόχωµα,τα βαλτώδη και τα ηφαιστειογενή εδάφη έχουν όξινο χαρακτήρα, ενώ τα ασβεστολιθικά εδάφη είναι αλκαλικά (ρη > 7). Τα καλλωπιστικά φυτά ευδοκιµούν σε χώµα µε ph µικρότερο του 7, τα σιτηρά και οι πατάτες σε εδάφη µε τιµές ph από 5,5 έως 7,5, ο καπνός σε εδάφη µε τιµές ph από 5 έως 5,8, τα λεµόνια και τα πορτοκάλια σε εδάφη µε τιµές ph από 6 έως 7. Γενικά οι αγρότες πρέπει να γνωρίζουν το ph του εδάφους για να φυτεύουν τα αντίστοιχα φυτά ή και να διορθώνουν το ph αν χρειάζεται.) Η όξινη βροχή καταστρέφει την πανίδα. Λόγω της όξινης βροχής το ph των λιµνών και των ποταµών ελαττώνεται (γίνει πιο όξινο). Η γονιµότητα των ψαριών και των άλλων υδρόβιων οργανισµών µειώνεται µε αποτέλεσµα να υπάρχει σταδιακή µείωση τους. Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 213

9 Η όξινη βροχή καταστρέφει τα υλικά. Η όξινη βροχή διαβρώνει τα µέταλλα, τα οικοδοµικά υλικά και αλλοιώνει τα χρώµατα. Επίσης καταστρέφει τα αρχαία µνηµεία (π.χ. Ακρόπολη). Η καταστροφή των αρχαίων µνηµείων γίνεται ως εξής: το θειικό οξύ της όξινης βροχής αντιδρά µε το ανθρακικό ασβέστιο των µαρµάρων. Από αυτή την αντίδραση σχηµατίζεται ένα στρώµα γύψου στην επιφάνεια των µαρµάρων. Ο γύψος είναι ευδιάλυτος στο νερό και έτσι αποµακρύνεται από την επιφάνεια των µαρµάρων µε τη βροχή. Η διεργασία µετατροπής του ανθρακικού ασβεστίου των µαρµάρων σε γύψο ονοµάζεται γυψοποίηση. * Στην υγεία του ανθρώπου Η όξινη βροχή µπορεί να προκαλέσει προβλήµατα στο αναπνευστικό σύστηµα,στα µάτια και το δέρµα του ανθρώπου. Τα άλατα Τα άλατα τα συναντάµε στα ορυκτά, στο χώµα και στο σώµα µας (οστά). Τα άλατα αποτελούν την τρίτη κατηγορία ενώσεων που ανήκουν στους ηλεκτρολύτες. Αυτό σηµαίνει ότι όταν τα άλατα διαλύονται στο νερό µετατρέπονται σε ιόντα και εποµένως τα διαλύµατα των διαλυτών αλάτων είναι αγωγοί του ηλεκτρισµού. Για να διαπιστώσουµε αυτή την ιδιότητα των αλάτων µπορούµε να επαναλάβουµε το πείραµα (βλέπε παραπάνω στα οξέα ) αντικαθιστώντας το αποσταγµένο νερό µε αλατόνερο. Κλείνοντας το διακόπτη παρατηρούµε ότι το λαµπάκι φωτοβολεί. Το υδατικό διάλυµα του άλατος επιτρέπει τη ροή του ηλεκτρικού ρεύµατος δηλαδή είναι καλός αγωγός του ηλεκτρισµού. Το πιο γνωστό άλας είναι το µαγειρικό αλάτι ( NaCI χλωριούχο νάτριο) του οποίου το όνοµα προέρχεται από τη λέξη αλς ( η οποία, στην αρχαία ελληνική γλώσσα, σηµαίνει θάλασσα). Το αλάτι νοστιµίζει τα φαγητά, χρησιµοποιείται ως αντισηπτικό στην Ιατρική και ως αντιπηκτικό για να λιώνουν τα χιόνια στους δρόµους. Άλλα γνωστά άλατα είναι η κιµωλία και το µάρµαρο ( ανθρακικό ασβέστιο). Τα άλατα σχηµατίζονται από την εξουδετέρωση οξέων από βάσεις. Τα άλατα αποτελούν συστατικά κάποιων σωµάτων της καθηµερινής ζωής π.χ. σαπούνια, λιπάσµατα και φυτοφάρµακα. Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 214

10 Τα σαπούνια και τα απορρυπαντικά Τα σαπούνια είναι µείγµατα αλάτων µε νάτριο ή κάλιο των λιπαρών οξέων ( παλµιτικού, στεατικού και ελαϊκού οξέος). Τα υδατικά διαλύµατα των σαπουνιών είναι βασικά ( δηλαδή ph > 7). Η απορρυπαντική δράση των σαπουνιών δεν οφείλεται ούτε στο ότι έχουν βασικό χαρακτήρα µα και ούτε στο γεγονός ότι αφρίζουν. Είναι ένα πολύπλοκο φαινόµενο και έχει σχέση µε τη δοµή των µορίων τους. Όταν το σαπούνι διαλύεται στο νερό τότε προκύπτουν κατιόντα νατρίου ή καλίου και ανιόντα των λιπαρών οξέων. Κάθε ανιόν περιέχει δύο οµάδες (τµήµατα) :την υδρόφιλη η οποία διαλύεται στο νερό και τη λιπόφιλη που δε διαλύεται στο νερό αλλά διαλύεται στις λιπαρές ουσίες ( π.χ λεκέδες από λάδι). Όταν για παράδειγµα ένα ρούχο µε λεκέδες από λάδι διαβραχεί µε σαπωνοδιάλυµα τότε οι λιπόφιλες οµάδες διαλύονται στις λιπαρές ουσίες ( λάδι) και οι υδρόφιλες οµάδες στο νερό. Αυτή η διαδικασία έχει ως αποτέλεσµα την αποµάκρυνση των λιπαρών ουσιών από το ρούχο, σχηµατίζοντας ένα γαλάκτωµα το οποίο µετά αποµακρύνεται µε το νερό. Επειδή τα σαπούνια παρουσιάζουν κάποια µειονεκτήµατα (π.χ µειωµένη δράση σε σκληρό νερό και σε όξινο περιβάλλον, λόγω της αλκαλικότητάς τους (ρη > 7) βλάπτουν ευαίσθητους ιστούς) έχουν αντικατασταθεί µε συνθετικά απορρυπαντικά, τα οποία παρασκευάζονται µε πρώτη ύλη προϊόντα του πετρελαίου και έχουν σχετικά χαµηλό κόστος. Η δράση τους είναι ανάλογη µε αυτή των σαπουνιών. Κάποια από αυτά περιέχουν και ένζυµα για τη διάσπαση των πρωτεϊνών Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 215

11 Οι ιδέες των µαθητών Οι ιδέες των µαθητών για τα οξέα προκύπτουν από τις αισθητηριακές τους εµπειρίες, όπως η δοκιµή του ξινισµένου γάλακτος, των λεµονιών ή του ξιδιού, αλλά και από τα νέα της τηλεόρασης για τα αποτελέσµατα της όξινης βροχής (R. Driver et al 1998). Υπάρχουν δυο κυρίαρχες αντιλήψεις των παιδιών σχετικά µε τα οξέα: * "τα οξέα τρώνε τα υλικά" και * "τα οξέα µπορούν να σε κάψουν" ύο διαφορετικές, αλλά ευρύτατα διαδεδοµένες ιδέες επίσης είναι: ότι "το µόνο τεστ για να διαπιστώσεις ότι µια ουσία είναι οξύ, είναι να δεις αν αυτή τρώει κάτι" και ότι "τα ισχυρά οξέα διαβρώνουν τα υλικά γρηγορότερα από τα ασθενή οξέα". Ακόµα και οι φοιτητές συχνά συγχέουν τα οξέα και τις βάσεις. Αυτό συµβαίνει γιατί παρόλο που αλλάζουν οι σηµασίες που έχουν οι λέξεις στην καθηµερινή ζωή από ότι στο επιστηµονικό µοντέλο, οι φοιτητές δεν το αντιλαµβάνονται πάντα. Επειδή ο όρος "βάση", όπως χρησιµοποιείται στη Χηµεία, δεν επικρατεί στην καθηµερινή ζωή όπως ο όρος "οξύ", είναι λιγότερο πιθανό οι µαθητές να έχουν σχηµατίσει ιδέες για τις βάσεις πριν ακόµη τις διδαχθούν. Συνήθως, οι µαθητές γνωρίζουν τις βάσεις από αισθητηριακές εµπειρίες διαλυτών βάσεων που τους παρέχουν οι δάσκαλοι' τους µετά την εισαγωγή τους στα οξέα (π.χ. τη σαπουνοειδή αίσθηση και τα αποτελέσµατα στους δείκτες). Ερευνητές βρήκαν ότι η µόνη ιδέα που είχαν οι δεκαπεντάχρονοι µαθητές για τις βάσεις ήταν η παρανόηση ότι "η βάση είναι κάτι που φτιάχνει ένα οξύ". Ακόµα και φοιτητές Πανεπιστηµίου, δυσκολεύονται να ονοµάσουν περισσότερες από δυο βάσεις. Βιβλιογραφία Τ. Driver, A. Squires, P. Rushworth, V. Wood-Robinson (1999} (επιµέλεια Π. Κόκκοτας). Οκοδοµώντας τις έννοιες rωv Φυσικών Επιστηµών, Τυπωθήτω, Αθήνα Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 216

12 Φύλλο Εργασίας 1 Η Χηρεία στην καθηµερινή ζωή ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές: Να ανακαλύψουν ότι κάποια σώµατα (οξέα και βάσεις) αλλάζουν το χρώµα του βάµµατος του ηλιοτροπίου (δείκτη), ενώ κάποια άλλα δεν το αλλάζουν (ουδέτερα διαλύµατα). Να ταξινοµήσουν σώµατα της καθηµερινής ζωής σε οξέα, βάσεις και ουδέτερα. Υλικά άχρωµο ξύδι χυµός λεµονιού νερό σόδα φαγητού διαλυµένη σε νερό ασβεστόνερο βάµµα ηλιοτροπίου ή φαινολοφθαλεΐνη πλαστικά ποτήρια σταγονόµετρο αυτοκόλλητες ετικέτες διάλυµα ασπιρίνης σε νερό διάλυµα απορρυπαντικού πιάτων ή πλυντηρίου σε νερό διάλυµα απορρυπαντι κού ρούχων (τάιντ) σε νερό Σηµείωση: όλα τα υλικά που αναφέρονται στον πίνακα αφορούν µία οµάδα της τάξης Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληµατισµός (σελ. 156) Τον εισαγωγικό προβληµατισµό όλων των φύλλων εργασίας της ενότητας «οξέα-βάσεις -άλατα» αποτελεί ένα απόσπασµα από το ηµερολόγιο ενός χηµικού. Ειδικότερα σε αυτό το φύλλο εργασίας επιδιώκεται: Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 217

13 Η καλλιέργεια στάσεων ( µικρό παιδί...µε απα σχολούσαν) Η άτυπη εισαγωγή σε κάποια χηµικά φαινόµε να (αλλαγή του χρώµατος των δεικτών (τσάι) µε την προσθήκη οξέων (λεµόνι) και η καύση των σωµάτων) Η ανάδειξη κάποιων βασικών κανόνων της Χη µείας ( ε δοκιµάζουµε τη γεύση ενός σώµατος αν δεν ξέρουµε τι είναι αυτό) Ο κανόνας που προαναφέρθηκε αποτελεί και την αφετηρία για την προσέγγιση των εννοιών ο- ξέα, βάσεις και ουδέτερα διαλύµατα. πειραµατιζό- µαστε (σελ. 157) Η πρώτη πειραµατική δραστηριότητα στοχεύει στο να παρατηρήσουν οι µαθητές την αλλαγή του χρώµατος του βάµµατος του ηλιοτροπίου (δείκτη) µε την παρουσία διαφόρων σωµάτων. Το βάµµα του ηλιοτροπίου έχει χρώµα µενεξεδί και αλλάζει σε κόκκινο παρουσία οξέος και µπλε παρουσία βάσεως. Στη θέση του βάµµατος του ηλιοτροπίου µπορεί να χρησιµοποιηθεί η φαινολαφθαλεΐνη που παραµένει άχρωµη παρουσία οξέος και γίνεται κόκκινη παρουσία βάσεως. Σηµείωση: Αν στο σχολείο δεν υπάρχει κανένας από τους παραπάνω δείκτες τότε µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως δείκτης ο χυµός από κόκκινο λάχανο που παρασκευάζεται σύµφωνα µε όσα περιγράφονται στο φύλλο εργασίας 2 του βιβλίου του µαθητή. Οι µαθητές κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του πειράµατος αναµένεται να συµπληρώσουν τον πίνακα ως εξής: Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 218

14 υγρό Χρώµα βάµµατος ηλιοτροπίου πριν την ανάµειξη Χρώµα βάµµατος ηλιοτροπίου ' µετά την ανάµειξη Ξίδι µενεξεδί κόκκινο Χυµός λεµονιού µενεξεδί κόκκινο Νερό καθαρό µενεξεδί µενεξεδί ιάλυµα σόδας φαγητού µενεξεδί µπλε Ασβεστόνερο µενεξεδί µπλε Ακολούθως οι µαθητές καταγράφουν τις απαντήσεις τους στα τρία ερωτήµατα.οι απαντήσεις σύµφωνα µε τη σειρά µε την οποία καταγράφονται και στο βιβλίο του µαθητή αναµένεται να έχουν ως εξής: Το ξύδι και το λεµονί Το διάλυµα της σόδας φαγητού και το ασβέ - οτόνερο Το νερό συζητάµε στην τάξη (σελ. 158) Οι µαθητές αξιοποιούν τις προαναφερόµενες παρατηρήσεις τους προκειµένου να µετασχη- µατίσουν την επιστηµονική πληροφορία σε γνώση. Ο δάσκαλος µπορεί να προτείνει στους µαθητές να επιστρέψουν στις απαντήσεις τους και να ταξινοµήσουν τα σώµατα σε οξέα, βάσεις και ουδέτερα. Ξύδι και χυµός λεµονιού = οξέα ιάλυµα σόδας φαγητού- ασβεστόνερο= βάσεις Νερό= ουδέτερο Μετά από συζήτηση στην τάξη οι µαθητές προτείνουν τρόπους για να ταξινοµήσουν και άλλα σώµατα της καθηµερινής ζωής σε µία από τις τρεις προαναφερόµενες κατηγορίες. Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 219

15 Εκτελούν τη δραστηριότητα και συµπληρώνουν τον πίνακα. Σώµατα Οξύ Βάση ιάλυµα απορρυπαντικού (τάιντ) σε νερό ιάλυµα απορρυπαντικού πιάτων σε νερό ν ν ιάλυµα ασπιρίνης σε νερό ν Σηµειώσεις Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 220

16 Φύλλο Εργασίας 2 Παρασκευάζουµε τους δικούς µας δείκτες ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές: Να παρασκευάσουν δείκτη από το εκχύλισµα του κόκκινου λάχανου. Να ταξινοµήσουν σώµατα της καθηµερινής ζωής σε οξέα, βάσεις και ουδέτερα µε τη βοήθεια του δείκτη που παρασκεύασαν. Υλικά λίγα φΰ φύλλα από το εσωτερικό µέρος του κόκκινου λάχανου µίξερ φίλτρο του καφέ χωνί ψαλίδι πλαστικό ποτήρι πλαστικό µπουκάλι νερό Σηµείωση : τα υλικά αφορούν ολόκληρη την τάξη. Περιγραφή δραστηριοτήτων Η παρασκευή του προτεινόµενου δείκτη (εκχύλισµα από κόκκινο λάχανο} γίνεται για δύο λόγους: Για να καλύψουµε την ανάγκη για δείκτη στη διεξαγωγή των πειραµατικών δραστηριοτήτων σε περίπτωση που δεν υπάρχει βάµµα ηλιοτροπίου ή φαινολοφθαλεΐνη ή πεχαµετρικό χαρτί. Πα να ενηµερωθούν οι µαθητές ότι κάποια από τα σώµατα που χρησιµοποιούνται στη Χηµεία είναι ακίνδυνα. Μάλιστα κάποια όπως π.χ. οι δείκτες είναι εκχυλίσµατα φυτών. Το βάµµα του Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 221

17 πειραµατιζόµαστε (σελ. 159) δραστηριότητα (σελ. 160) ηλιοτροπίου είναι εκχύλισµα λειχήνων των δέν- τρων διαλυµένο σε αιθανόλη (οινόπνευµα). Ο δάσκαλος παρασκευάζει το δείκτη σύµφωνα µε όσα αναφέρονται στο βιβλίο του µαθητή. Το φίλτρο, µετά τη διήθηση του µείγµατος και αφού στεγνώσει, µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως χάρτινος δείκτης (κάτι αντίστοιχο µε το πεχαµετρικό χαρτί). Για την παρασκευή του δείκτη ο δάσκαλος µπορεί εναλλακτικά να εφαρµόσει έναν ευκολότερο τρόπο. Βράζει το κόκκινο λάχανο και χρησιµοποιεί το ζουµί του. Μετά την παρασκευή του δείκτη οι µαθητές ελέγχουν την αποτελεσµατικότητα του, δηλαδή κατά πόσο τους βοηθά στην ταξινόµηση των σω- µάτων σε οξέα, βάσεις και ουδέτερα. Για τον έλεγχο ακολουθούν την ίδια διαδικασία µε αυτή που έχουν εφαρµόσει στο προηγούµενο φύλλο εργασίας αντικαθιστώντας τώρα το βάµµα του ηλιοτροπίου µε το εκχύλισµα από το κόκκινο λάχανο. Οι µαθητές παρατηρούν ότι µε την παρουσία διαφόρων σωµάτων το χρώµα του δείκτη µεταβάλλεται ως εξής: Άχρωµο ξίδι = από µπλε σε µωβ Χυµός λεµονιού = από µπλε σε µωβ Άζαξ = από µπλε σε πράσινο ιάλυµα σόδας= από µπλε σε πράσινο Νερό= διατηρεί το αρχικό του χρώµα. Ακολούθως ο δάσκαλος πληροφορεί τους µαθητές του ότι το χρώµα του δείκτη αλλάζει παρουσία οξέων σε αποχρώσεις του µωβ και παρουσία βάσεων σε αποχρώσεις του πράσινου. Με βάση αυτήν την πληροφορία, οι µαθητές αναµένεται να ταξινοµήσουν τα σώµατα ως εξής: Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 222

18 Οξέα: ξίδι, χυµός λεµονιού Βάσεις: διάλυµα σόδας φαγητού, ασβεστόνερο Ουδέτερα σώµατα: νερό Οι µαθητές συγκρίνουν την ταξινόµηση των σωµάτων µε τη βοήθεια των δυο δεικτών, δηλαδή του βάµµατος του ηλιοτροπίου και του εκχυλίσµατος από το χυµό του κόκκινου λάχανου. Από τη σύγκριση αναµένεται να εξάγουν το συµπέρασµα ότι και οι δύο δείκτες βοηθούν το ίδιο αποτελεσµατικά στην ταξινόµηση των σωµάτων σε οξέα, βάσεις και ουδέτερα. Σηµειώσεις Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 223

19 Φύλλο Εργασίας 3 Η εξουδετέρωση ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές: Να ανακαλύψουν ότι µια βάση εξουδετερώνει ένα οξύ και αντίθετα. Να εφαρµόσουν το µηχανισµό της εξουδετέρωσης στην καθηµερινή ζωή. Υλικά Μέσα ξίδι υγρή αµµωνία αποσταγµένο νερό* 3 µικροί δοκιµαστικοί σωλήνες 3 σταγονόµετρα αυτοκόλλητες ετικέτες δείκτης ( βάµµα ηλιοτροπίου) Σηµείωση: Γα υλικά αφορούν ολόκληρη την τάξη. Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός Οι µαθητές εργαζόµενοι σε οµάδες προσπαθούν προβληµατισµός απάντηση στο βασικό ερώτηµα του (σελ. 161) φύλλου εργασίας και το οποίο αφορά στο «τι θα συµβεί αν σε ένα διάλυµα οξέος προσθέσουµε ένα διάλυµα βάσης».πρόκειται δηλαδή για µια προσέγγιση του µηχανισµού της εξουδετέρωσης. Είναι βέβαιο ότι οι µαθητές δε διαθέτουν τέτοιες εµπειρίες εποµένως δεν έχουν και διαµορφωµένες απόψεις για αυτό το θέµα.. Το πείραµα για λόγους ασφαλείας (αποφυγή πειραµατιζόµαστε.,, Γ r κατάποσης των υγρών και της έντονης οσµής της (σελ. 161) αµµωνίας) καλό είναι να γίνει από το δάσκαλο. Στο πρώτο βήµα του πειράµατος οι µαθητές Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 224

20 παρατηρούµε (σελ. 162) αναµένεται να παρατηρήσουν τα ακόλουθα: το µενεξεδί χρώµα του βάµµατος του ηλιοτροπίου έγινε: κόκκινο µε την προσθήκη ξιδιού µπλε µε την προσθήκη υγρής αµµωνίας και παρέµεινε µενεξεδί µε την προσθήκη αποσταγµένου νερού. οµαδική εργασία (σελ. 163) Ακολούθως οι µαθητές προσπαθούν να χαρακτηρίσουν τα σώµατα ανάλογα µε το αν έχουν όξινο, βασικό ή ουδέτερο χαρακτήρα. Αναµένεται να κάνουν την ακόλουθη αντιστοίχηση: ξύδι αποσταγµένο νερό υγρή αµµωνία βάση οξύ ουδέτερο Στο δεύτερο βήµα του πειράµατος πραγµατοποιείται η εξουδετέρωση ενός οξέος (ξίδι) από µία βάση (αµµωνία).'οταν στο ξίδι (οξύ) προσθέσουµε την κατάλληλη ποσότητα αµµωνίας (βάση) τότε αυτό εξουδετερώνεται πλήρως και το διάλυµα γίνεται ουδέτερο. Αυτό µας το φανερώνει η αλλαγή του κόκκινου χρώµατος του διαλύµατος (ξίδι + δείκτης) σε µενεξεδί δηλαδή το χρώµα που έχει και το ουδέτερο διάλυµα (αποσταγµένο νερό + δείκτης) του δεύτερου σωλήνα Αν συνεχίσουµε να προσθέτουµε βάση, τότε το µενεξεδί χρώµα του διαλύµατος γίνεται µπλε δηλαδή το χρώµα που έχει και το βασικό διάλυµα (υγρή αµµωνία + δείκτης) του τρίτου σωλήνα. Και σε αυτή την περίπτωση το οξύ έχει εξουδετερωθεί πλήρως από τη βάση. Το διάλυµα όµως από ουδέτερο έγινε πλέον βασικό. Σηµείωση: Γα διαλύµατα (αποσταγµένο νερό + δείκτης) και (αµµωνία + δείκτης) χρησιµοποιούνται ως πρότυπα διαλύµατα δηλαδή οι µαθητές συγκρίνουν κάθε φορά τις αλλαγές του κόκκινου χρώµατος του όξινου διαλύµατος µε το χρώµα των διαλυµάτων των δύο σωλήνων. ιάλυµα µε χρώµα σχεδόν ίδιο µε αυτό του διαλύµατος του δεύτερου σωλήνα χαρακτηρίζεται ως ουδέτερο και µε αυτό του τρίτου σωλήνα ως βασικό. Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 225

21 Πρακτικά είναι αρκετά δύσκολο να πραγµατοποιηθεί εξουδετέρωση οξέος από µία βάση και να προκύψει ουδέτερο διάλυµα. Μία έστω σταγόνα βάσης να πέσει παραπάνω µπορεί να έχουµε εξουδετέρωση αλλά να µετατραπεί το διάλυµα από όξινο κατευθείαν σε βασικό. Γι' αυτό το λόγο είναι απαραίτητο η βάση να προστίθεται προσεκτικά και σταγόνα- σταγόνα. Οι µαθητές αναµένεται να συµπληρώσουν τον πίνακα ως εξής: Σταγόνες αµµωνίας Χρώµα διαλύµατος Χαρακτηρισµός διαλύµατος κόκκινο κόκκινο κόκκινο κόκκινο µενεξεδί µενεξεδί µενεξεδί µενεξεδί µενεξεδί µενεξεδί µπλε µπλε µττλε µπλε µττλε όξινο όξινο όξινο όξινο ουδέτερο ουδέτερο ουδέτερο ουδέτερο ουδέτερο ουδέτερο βασικό βασικό βασικό βασικό βασικό Αν υπάρχει χρόνος µπορούµε να πραγµατοποιήσουµε και την αντίστροφη διαδικασία Μπορούµε δηλαδή µετά την προσθήκη των 15 σταγόνων αµµωνίας στο όξινο διάλυµα -οπότε και το διάλυµα είναι πλέον βασικό (µπλε χρώµα)-να αρχίσουµε να προσθέτουµε ξίδι (οξύ) σταγόνα-σταγόνα. Αν προστεθεί η κατάλληλη ποσότητα οξέος, η βάση θα εξουδετερωθεί από το οξύ. Ενδεικτική θα είναι η αλλαγή του µπλε χρώµατος του διαλύµατος πάλι σε κόκκινο. Προκειµένου οι µαθητές να εφαρµόσουν τη νέα γνώση στην καθηµερινή ζωή διαβάζουν τις πληροφορίες που τους δίνονται και µετά από συζήτηση στην τάξη αναµένεται να καταγράψουν προτάσεις του τύπου: συµπεραίνουµε (σελ. 164) Η οδοντόπαστα πρέπει να περιέχει ως συστατικά κάποια βάση για να εξουδετέρωνε; τις όξινες ουσίες. Η σόδα και τα αντιόξινα χάπια πρέπει να περιέχουν ως συστατικό κάποια βάση για να εξουδετερώνουν τα όξινα υγρά στο στοµάχι. Η επάλειψη µε αµµωνία µας βοηθά γιατί εξουδετερώνει το όξινο δηλητήριο της µέλισσας. Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 226

22 -.- Φύλλο Εργασίας 4 Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα στην καθηµερινή µας ζωή (Ι) ιδακτικοί στόχοι Οι µαθητές: Να ενηµερωθούν για σώµατα της καθηµερινής ζωής τα οποία ανήκουν στην κατηγορία των αλάτων. Να ανακαλύψουν ότι τα οξέα προσβάλλουν κάποια άλατα (ανθρακικά άλατα). Να ερµηνεύσουν το ρόλο της όξινης βροχής στην καταστροφή των αρχαίων µνηµείων και των φυτοκαλλιεργειών. Υλικά κιµωλία ή κέλυφος αυγού ξύδι ή λεµόνι δοκιµαστικός σωλήνας δυο κυττελλάκια µε φυτρωµένες φακές ετικέτες νερό Σηµείωση: Τα υλικά της διπλανής στήλης αφορούν µία οµάδα της τάξης. Περιγραφή δραστηριοτήτων εισαγωγικός προβληµατισµός (σελ.166) Οι µαθητές διαβάζοντας το απόσπασµα από το ηµερολόγιο του χηµικού µπορούν να αντλήσουν πληροφορίες για τα άλατα και ειδικότερα πληροφορίες για την προέλευση του ονόµατος τους καθώς και για σώµατα της καθηµερινής ζωής που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Τα οξέα οι βάσεις και τα άλατα 227

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα

Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Όγδοη Διάλεξη Οξέα - Βάσεις - Άλατα Οξέα Είναι οι χημικές ενώσεις οι οποίες όταν διαλυθούν στο νερό, ελευθερώνουν κατιόντα υδρογόνου (Η + ) Ιδιότητες Οξέων 1. Έχουν όξινη γεύση. 2. Επιδρούν με τον ίδιο

Διαβάστε περισσότερα

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 1.1 ΤΑ ΟΞΕΑ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε τον όξινο χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τα οξέα κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΑ Φ ΝΕΙ Ε ΕΣ Ε ΧΗΜΕ Μ Ι Ε ΑΣ ΓΥΜΝ Μ ΑΣΙΟΥ

ΙΑΦΑ Φ ΝΕΙ Ε ΕΣ Ε ΧΗΜΕ Μ Ι Ε ΑΣ ΓΥΜΝ Μ ΑΣΙΟΥ Οξέα Βάσεις Άλατα τάξη Γ γυµνασίου Τα οξέα έχουν ξινή γεύση Οξέα και ανθρακικό ασβέστιο Τα οξέα µεταβάλλουν το χρώµα των δεικτών Οξέα και µέταλλα Τα οξέα αντιδρούν µε πολλά µέταλλα και πολλές φορές παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χημεία Γ Γυμνασίου: Απαντήσεις των ασκήσεων και ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Οξέα - Βάσεις Άλατα Σελίδα 15 1. Τι ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2. ΟΙ ΒΑΣΕΙΣ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να διαπιστώνουμε το βασικό χαρακτήρα σε προϊόντα καθημερινής χρήσης Να ορίζουμε τις βάσεις κατά τον Arrhenius

Διαβάστε περισσότερα

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή. 1.1 Ιδιότητες των οξέων Κοινές ιδιότητες των υδατικών διαλυμάτων των οξέων. 1. Τα διαλύματα των οξέων έχουν όξινη γεύση. Μερικές χαρακτηριστικές περιπτώσεις που η όξινη (ξινή) γεύση των οξέων γίνεται αντιληπτή.

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή;

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή; ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ PH ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ» 1 Ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ- ΒΑΣΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ 1.1 ΣΤΟΧΟΙ 1. Να διαπιστώσουν οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

3. ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

3. ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 3. ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίσουμε με τη βοήθεια πειραμάτων τη χημική αντίδραση της εξουδετέρωσης Να ορίζουμε τη χημική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:... ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ XHMEIAΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 05 /06 /15 ΔΙΑΡΚΕΙΑ : Χημεία Βιολογία 2 ώρες ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ:. ΑΡ:...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ. γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014-2015 Ελένη Γ. Παλούμπα, Χημικός, Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστημών Λακωνίας, 2014-2015 Αθήνα, 16-09-2014 Αρ. Πρωτ. 147346/Γ2 ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

5. Εφαρμογές των οξέων, βάσεων και αλάτων στην καθημερινή ζωή. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

5. Εφαρμογές των οξέων, βάσεων και αλάτων στην καθημερινή ζωή. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 5. Εφαρμογές των οξέων, βάσεων και αλάτων στην καθημερινή ζωή Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να αναφέρουμε οξέα και βάσεις που σχετίζονται με τη ζωή Nα

Διαβάστε περισσότερα

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

Οι βάσεις 65. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Οι βάσεις 65 1. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται διάφορα διαλύματα ή γαλακτώματα και οι αντίστοιχες τιμές ph. Να τα διατάξετε από το περισσότερο όξινο προς το πλέον βασικό. Διάλυμα / γαλάκτωμα ph 1. διάλυμα

Διαβάστε περισσότερα

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων

Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων Διαρκής απαίτηση της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι η ύπαρξη πολλών βιβλίων για κάθε μάθημα, τα οποία θα βασίζονται στο ίδιο Αναλυτικό Πρόγραμμα και θα παρουσιάζουν τα ίδια θέματα από μια άλλη ίσως σκοπιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014 2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΒΑΘΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ Αριθμητικά... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/06/2015 ΒΑΘΜΟΣ:... Ολογράφως..... ΤΑΞΗ: Γ Υπ. Καθηγητή... ΧΡΟΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq

ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph. Δέκτης πρωτονίου ( ) + ( ) ( ) + ( ) HCl g H O l H O aq Cl aq ΟΞΕΑ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ph Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων οξέων και βάσεων και η μελέτη και μέτρηση του ph διαλυμάτων οξέων, βάσεων και αλάτων. Θεωρητικό Μέρος Η πιο

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Γενικά: Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος προσεγγίζει την έννοια του ρη, τη σημασία που αυτό έχει για την καθημερινή μας ζωή, ενώ επίσης γίνεται και παρουσίαση μιας εργαστηριακής άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία;

Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Για τον καθηγητή Καλλιέργεια φυτών Έχει το χώµα σηµασία; Στόχοι / Ικανότητες Στόχοι 1. Να προετοιµάσουν οι µαθητές δείγµατα ξηρού χώµατος και να καταγράψουν τις παρατηρήσεις τους. 2. Να κατανοήσουν οι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ, ΛΕΜΕΣΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2004 2005 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2005 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ Τάξη : Β Λυκείου Ηµεροµηνία : 8/06/2005 ιάρκεια : 2,5 ώρες Αριθµός σελίδων: 5 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.

Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Ουδέτερα Οξέα Με την κλίμακα ph μετράμε το πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα. Βάσεις Για να δείτε περίπου πως μετριέται η ποσότητα οξέος ή βάσης στα διαλύματα, σε σχέση με το ph, δείτε αυτό τον πινάκα!!!

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ 1. Σκοπός του πειράµατος Η ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εκτέλεση εργαστηριακών ασκήσεων χημείας

Διαβάστε περισσότερα

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:

1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 42 Κεφάλαιο 1ο 1. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: α) Το... κάθε υδατικού διαλύματος οξέος παίρνει τιμές... από 7. β) Όσο πιο πολλά κατιόντα... περιέχονται σε ορισμένο όγκο διαλύματος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ)

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΞΥΤΗΤΑΣ ΣΕ ΚΡΑΣΙ (ΛΕΥΚΟ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΕΝΤΡΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - «ΠΑΝΕΚΦE» email:panekfe@yahoo.gr www.ekfe.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2010 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε

Τι πρέπει να γνωρίζετε 1 Οξέα Τι πρέπει να γνωρίζετε 1. Τα οξέα υπάρχουν στη φύση αλλά και σε τεχνητά προϊόντα (προϊόντα που έφτιαξε ο άνθρωπος). 2. Τα υδατικά διαλύματα των οξέων έχουν κάποιες κοινές ιδιότητες, οι οποίες ως

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί

Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί Ερ. Γιακουμάκης, Γ. Καπελώνης, Μπ. Καρακώστας Χημικοί ΕΚΦΕ Δ Δ/ΝΣΗΣ ΔΕΥΤ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΑΣ Αθήνα Ιανουάριος 2006 ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΩΝ ΟΞΕΩΝ 1 Όξινος χαρακτήρας καρβοξυλικών οξέων ΣΚΟΠΟΣ: Να

Διαβάστε περισσότερα

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4

FeCl 3(aq) + 6NH 4 SCN (aq) (NH 4 ) 3 [Fe(SCN) 6 ] (aq) +3NH 4 Cl (aq) (1) ή FeCl 4 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΟΡΓΑΝΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΗΜΕΙΑ» για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Οι διδάσκοντες Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Ή ΠΕΧΑΜΕΤΡΙΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΜΙΝΟΠΕΤΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΥΣΙΚΟΣ - Ρ/Η ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΕΦΕ 2 ου ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ph ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα

2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 1 2.2 Το νερό ως διαλύτης - μείγματα 2.2-1. Τι ονομάζεται μείγμα; Μείγμα ονομάζεται κάθε σύστημα που προκύπτει από την ανάμειξη δύο ή περισσότερων ουσιών. Τα περισσότερα υλικά στη φύση είναι μίγματα. 2.2-2.

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία:

Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: Γυμνάσιο Aγίου Αθανασίου Σχολική χρονιά: 2012-2013 Μάθημα: Χημεία Τάξη Β Όνομα μαθητή/τριας: Ημερομηνία: 1) Να γράψετε τι ονομάζεται μείγμα; 2) Να γράψετε τι ονομάζεται ετερογενές μείγμα; 3) Να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014

ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΓΕΛ ΠΑΡΑΒΟΛΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ερευνητική εργασία: Β2 λυκείου ΘΕΜΑ: ''Η Χημεία είναι χρώματα, αρώματα και γεύσεις'' Ομάδα Δ: Μαριάμ Χριστογιάννη Μαρία Χριστοπούλου Χριστίνα Σταμάτη Βάσω Σιρμιντζέλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2

Μg + 2 HCL MgCl 2 +H 2 Εργαστηριακή άσκηση 3: Επεξήγηση πειραμάτων: αντίδραση/παρατήρηση: Μέταλλο + νερό Υδροξείδιο του μετάλλου + υδρογόνο Νa + H 2 0 NaOH + ½ H 2 To Na (Νάτριο) είναι αργυρόχρωμο μέταλλο, μαλακό, κόβεται με

Διαβάστε περισσότερα

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή

2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή 2. Χημικές Αντιδράσεις: Εισαγωγή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Η ιοντική θεωρία των διαλυμάτων Μοριακές και ιοντικές εξισώσεις Αντιδράσεις καταβύθισης Αντιδράσεις οξέων-βάσεων Αντιδράσεις οξείδωσης-αναγωγής Ισοστάθμιση

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο

Θέμα 2ο 2.1. Α) Β) α) 2.2. Α) Θέμα 4ο 2.1. Α) Το στοιχείο X έχει 17 ηλεκτρόνια. Αν στον πυρήνα του περιέχει 3 νετρόνια περισσότερα από τα πρωτόνια, να υπολογισθούν ο ατομικός και ο μαζικός αριθμός του στοιχείου Χ. (μονάδες 6) Β) α) Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων

Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Κατηγορίες Χημικών Αντιδράσεων Β. ΜΕΤΑΘΕΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Στις αντιδράσεις αυτές οι αριθμοί οξείδωσης όλων των στοιχείων που μετέχουν στην αντίδραση παραμένουν σταθεροί. Τέτοιες αντιδράσεις είναι οι: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Αυτoϊοντισμός του νερού ph

Αυτoϊοντισμός του νερού ph Αυτoϊοντισμός του νερού ph Το καθαρό νερό είναι ηλεκτρολύτης; Το καθαρό νερό είναι ομοιοπολική ένωση και θα περιμέναμε να είναι μην εμφανίζει ηλεκτρική αγωγιμότητα. Μετρήσεις μεγάλης ακρίβειας όμως έδειξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ. Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ: ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ Η εργαστηριακή αυτή άσκηση πραγματοποιήθηκε στο ΕΚΦΕ Ιωαννίνων 1/3/2013 και 6/3/2013 Μάντζιου Μαρία χημικός ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος του πειράματος αυτού θα πρέπει να μπορείς:

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα Βάσεις και Δείκτες από Φυτά

Οξέα Βάσεις και Δείκτες από Φυτά Οξέα Βάσεις και Δείκτες από Φυτά (Μ. ΜΟΥΣΙΗ, Χ. ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ) ΘΕΜΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ 1: Η ποσότητα του οξέος, που χρειάζεται για να γίνει εξουδετέρωση της βάσης επηρεάζεται από το είδος του οξέος. ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη;

Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Τι ορίζεται ως επίδραση κοινού ιόντος σε υδατικό διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη; Επίδραση κοινού ιόντος έχουμε όταν σε διάλυμα ασθενούς ηλεκτρολύτη προσθέσουμε έναν άλλο ηλεκτρολύτη που έχει κοινό ιόν με

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Αριθμός ηλεκτρονίων. Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17 2.1.Ο παρακάτω πίνακας δίνει μερικές πληροφορίες για τα άτομα των στοιχείων Mg και Cl: Στοιχείο Ατομικός αριθμός Μαζικός αριθμός Αριθμός ηλεκτρονίων Αριθμός πρωτονίων Αριθμός νετρονίων Mg 12 12 Cl 35 17

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ / A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 / 02 / 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης

1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός 1. Ταυτοποίηση μιας άγνωστης χημικής ένωσης Σκοπός αυτής της εργαστηριακής άσκησης είναι να μάθετε να δίνετε έμφαση στη σημασία της παρατήρησης κατά την εκτέλεση ενός πειράματος. Παρατήρηση, γενικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου.

Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή σαπουνιού από ελαιόλαδο και υδροξείδιο του νατρίου. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος αυτού του πειράματος θα πρέπει ο μαθητής: Να περιγράφει τον τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων.

1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. Εισηγητές, οι συνεργάτες του ΕΚΦΕ : Γαβρίλης Ηλίας, Χημικός Βράκα Ελένη, Φυσικός Α. ΠΕΙΡΑΜΑΤΑ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 1. Παρατήρηση βρασμού του νερού μέσω των αισθητήρων. 2. Σύσταση του ατμοσφαιρικού αέρα Σκοπός Να

Διαβάστε περισσότερα

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία

Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Έκτη Διάλεξη Ονοματολογία Α) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΜΕΤΑΛΛΑ Στοιχείο Σύμβολο Σθένος Νάτριο Να 1 Κάλιο Κ 1 Μαγνήσιο Mg 2 Ασβέστιο Ca 2 Σίδηρος Fe 2 ή 3 Χαλκός Cu 2 Ψευδάργυρος Zn 2 Λίθιο Li 1 Άργυρος

Διαβάστε περισσότερα

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης.

Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Επιχάλκωση μεταλλικού αντικειμένου και συγκεκριμένα ενός μικρού ελάσματος αλουμινίου με τη μέθοδο της γαλβανοπλαστικής επιμετάλλωσης. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες.

ΜΕΡΟΣ Α : Ερωτήσεις 1-6 Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις 1-6. Κάθε ορθή απάντηση βαθμολογείται με πέντε (5) μονάδες. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ: Β ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες και 30 λεπτά Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ).

( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ. 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). Χηµεία Α Λυκείου Φωτεινή Ζαχαριάδου 1 από 12 ( α πό τράπεζα θεµάτων) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Να χαρακτηρίσετε τις επόµενες προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασµένες (Λ). α) Ένα µείγµα είναι πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργαστ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Γ Γυμνασίου Τετράδιο Εργασιών

Χημεία Γ Γυμνασίου Τετράδιο Εργασιών ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Χημεία Γ Γυμνασίου Τετράδιο Εργασιών ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

The fresher company. Andreas Thiel

The fresher company. Andreas Thiel 1 Επαγγελµατική φροντίδα ιµατισµού, φιλική προς το περιβάλλον Σεµινάριο για τα πλυντήρια του 2 Επαγγελµατική φροντίδα ιµατισµού, φιλική προς το περιβάλλον Σεµινάριο για τα πλυντήρια Μέρος 1ο: Σεµινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04.

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04. ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος της διερευνητικής συνεργατικής αυτής άσκησης, θα μπορείτε να αναφέρετε οξέα και βάσεις που σχετίζονται με τη ζωή προβλέπετε τι θα συμβεί κατά την επίδραση των οξέων της καθημερινής ζωής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων

ΑΣΚΗΣΗ 4η. Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων ΑΣΚΗΣΗ 4η Οξύτητα (Acidity) Θεωρητικό υπόβαθρο Προσδιορίζεται ως η ικανότητα εξουδετέρωσης βάσεων Εκφράζει την ποσοτική ικανότητα του νερού στην εξουδετέρωση ισχυρής βάσεως µέχρι επιθυµητής τιµής ph Οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ-ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ Σαπούνι Θεωρητικό μέρος Το σαπούνι είναι ένα ουδέτερο μίγμα (άλας) λιπαρών οξέων, κυρίως του παλμιτικού, του στεατικού και του ελαϊκού με νάτριο ή κάλιο (βάσεις). Το άλας αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Εργαστηριακό Κέντρο Φυσικών Επιστηµών Aγίων Αναργύρων Υπεύθυνος Εργ. Κέντρου : Χαρακόπουλος Καλλίνικος Επιµέλεια Παρουσίαση : Καραγιάννης Πέτρος ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΑΞΗ : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ ΜΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΩΡΑΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ : 1. Να παρασκευάζουν μείγματα μεαπλά καθημερινά υλικά 2. Να διαπιστώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων.

Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. Εύρεση mol και συγκέντρωση από αριθμητικά δεδομένα Επανάληψη προηγούμενων τάξεων. A. Εύρεση συγκέντρωσης c. A. Δίνονται τα mol της διαλυμένης ουσίας και ο όγκος του διαλύματος: n C, C σε Μ, V σε λίτρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Χημεία Α Λυκείου 1 ο Κεφάλαιο Όλα τα θέματα του 1 ου Κεφαλαίου από τη Τράπεζα Θεμάτων 25 ερωτήσεις Σωστού Λάθους 30 ερωτήσεις ανάπτυξης Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ

Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7. Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ Ζαχαριάδου Φωτεινή Σελίδα 1 από 7 Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Κεφάλαιο 3: Οξέα, Βάσεις, Ιοντική ισορροπία Θέµατα Σωστού / Λάθους Πανελληνίων, ΟΕΦΕ, ΠΜ Χ ιάλυµα NaHSO 4 0,1 M έχει ph > 7 στους 25 ο C. Πανελλήνιες

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου

Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Χηµεία Α Γενικού Λυκείου Απαντήσεις στα θέματα της Τράπεζας Θεμάτων Συγγραφή απαντήσεων: 'Αρης Ασλανίδης Χρησιμοποιήστε τους σελιδοδείκτες (bookmarks) στο αριστερό μέρος της οθόνης για την πλοήγηση μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της

Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της ΕΚΦΕ Εύβοιας Προσδιορισµός βιταµίνης C σε χυµούς φρούτων και λαχανικών και µελέτη διάφορων παραγόντων που επιδρούν στη ποσότητα της Απαραίτητα όργανα Προχοϊδα Σιφώνι Κωνική φιάλη Απαραίτητα υλικά 10 ml

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2013 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 14 Απριλίου 01 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Τα µείγµατα και τα διαλύµατα

Τα µείγµατα και τα διαλύµατα Τα µείγµατα και τα διαλύµατα Οι καθρέφτες και οι φακοί 175 Επιστηµονικό µέρος Μείγµα ονοµάζεται το σώµα που αποτελείται από δύο ή περισσότερες χηµικές ουσίες, οι οποίες συνυπάρχουν χωρίς να αντιδρούν µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση:

Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Μετά το τέλος της µελέτης του 3ου κεφαλαίου, ο µαθητής θα πρέπει να είναι σε θέση: Να γνωρίζει ποιες ουσίες ονοµάζονται ηλεκτρολύτες. Να γνωρίζει τι είναι ο ιοντισµός, τι η διάσταση, σε ποιες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Chem-PA 2006. Βιβλίο μαθητή. Χημεία Γυμνασίου. Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας

Chem-PA 2006. Βιβλίο μαθητή. Χημεία Γυμνασίου. Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας Chem-PA 2006 Χημεία Γυμνασίου Βιβλίο μαθητή Εγχειρίδιο χρήσης & φύλλα εργασίας Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος................................................ 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΤΑΞΗ Β Στοιχεία Χημικές ενώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή. Ηλικιακή ομάδα 9-12 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Ατμοσφαιρική ρύπανση: Η όξινη βροχή Ηλικιακή ομάδα 9-12 Φυσική καταστροφή, ηλικιακή ομάδα, γνωστικό αντικείμενο Το σενάριο απευθύνεται σε μαθητές δημοτικού ηλικίας 9-12 ετών (Δ, Ε,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ

ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΡΧΗ LE CHATELIER - ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση της Αρχής Le Chatelier και η μελέτη της διαλυτότητας των ιοντικών ενώσεων Θεωρητικό Μέρος Αρχή Le Chatelier Οι

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο

Σημειώσεις Χημείας Α Λυκείου - Κεφάλαιο 1 ο ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Γενικά για τα διαλύματα Διάλυμα είναι ένα ομογενές μίγμα δύο ή περισσοτέρων ουσιών, οι οποίες αποτελούν τα συστατικά του διαλύματος.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα

ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ. Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ. Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κ.α τρόφιμα ΕΚΦΕ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ Για τη Β ΛΥΚΕΙΟΥ Περιεχόμενα ασκήσεων ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ στο συκώτι, στο γάλα κα τρόφιμα ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ της ΩΑΛΒΟΥΜΙΝΗΣ (πρωτεΐνης στο ασπράδι του αυγού) και της ΚΑΖΕΪΝΗΣ (πρωτεΐνης του γάλακτος)

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνώ και Ανακαλύπτω - Φυσικά Δημοτικού Απαιτούμενος εξοπλισμός και υλικά Τάξη Ε

Ερευνώ και Ανακαλύπτω - Φυσικά Δημοτικού Απαιτούμενος εξοπλισμός και υλικά Τάξη Ε Τάξη Ε βελόνες πλεξίματος αλουμινόφυλλο αλάτι βεντούζα αμμωνία αλεύρι βραστήρας απορρυπαντικό βάμμα ιωδίου γκαζάκι ασβέστης ζάχαρη γυαλί άχρωμη ζελατίνα κόκκινο λάχανο ελατήριο βαζελίνη ζυγός σύγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

2.7 Χημική αντίδραση

2.7 Χημική αντίδραση 1 2.7 Χημική αντίδραση Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 7-1. Τι ονομάζουμε φαινόμενο στη Φυσική και στη Χημεία; Φαινόμενο είναι η μεταβολή 7-2. Τι ονομάζουμε φυσικά φαινόμενα ή φυσικές μεταβολές; Είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΙΝΟΥ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Αλκοόλη Ολική οξύτητα Πτητική οξύτητα Ελεύθερος θειώδης ανυδρίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:..

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Σέρρες 26/11/2011. Σύνολο µορίων:.. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΕΡΡΩΝ 10 η Ευρωπαϊκή Ολυµπιάδα Επιστηµών EUSO 2012 ΤΟΠΙΚΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΧΗΜΕΙΑΣ ΣΧΟΛΕΙΟ:. Μαθητές/τριες που συµµετέχουν: (1) (2) (3) Σέρρες 26/11/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Χημεία Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΡΑΠΕΖΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 1η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 10 Ιουνίου, 2012 Ώρα: 10:30-11:30 Λύσεις ΘΕΜΑ 1 ο : Ο τρόπος διάδοσης της θερμότητας στα στερεά σώματα ονομάζεται: Α. Ζέστη Β. Θερμοκρασία Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ÓÕÍÅÉÑÌÏÓ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 23 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 2 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1. δ Α2. γ Α3. α Α4. δ Α5. β Α6. α) ιαλυτότητα ορίζεται η µέγιστη ποσότητα µιας ουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ)

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 1 Ο ( 1 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ) ΘΕΜΑ 1 Ο Να εξηγήσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και να διορθώσετε τις λανθασµένες: 1. Τα άτοµα όλων των στοιχείων είναι διατοµικά.. Το 16 S έχει ατοµικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:.

ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΛΥΚΕΙΟ ΚΥΚΚΟΥ ΠΑΦΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2010 2011 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ : ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ : Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 24.05.2011 ΧΡΟΝΟΣ : 10.30 12.30 ( Χημεία - Φυσιογνωστικά)

Διαβάστε περισσότερα