Υπουργείο Παιδείας Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Υπουργείο Παιδείας Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης"

Transcript

1

2 Υπουργείο Παιδείας Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων Πρόγραμμα διάρκειας 25 ωρών Επιμόρφωση Στελεχών Παροχής Συμβουλευτικών Υπηρεσιών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ Συγγραφή Άρτεμις Γιώτσα Αθήνα 2010

3 Συντονισμός Παραγωγής: Καλλιόπη Δημητρούλη, Υπεύθυνη Έργου Μαρία Περιστέρη, Μέλος Ομάδας Έργου Γεώργιος Αραβοσιτάς, Μέλος Ομάδας Έργου Ιωάννης Σταματούκος, υπεύθυνος ψηφιοποίησης Υπουργείο Παιδείας διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης Ινστιτούτο Διαρκούς Εκπαίδευσης Ενηλίκων (Ι.Δ.ΕΚ.Ε.) Διεύθυνση : Αχαρνών 417, Τ.Κ , Αθήνα Τηλ. : , , Fax : Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή επαναληπτική, καθώς και η απόδοση κατά παράφραση ή διασκευή του περιεχομένου αυτού του εκπαιδευτικού υλικού με οποιοδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη σύμφωνα με το Ν. 2121/1993 και τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα ΥΠ.Π.δ.Β.Μ.&Θ./ Γ.Γ.Δ.Β.Μ../ Ι.Δ.ΕΚ.Ε.

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: OΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Η ΟΜΑΔΑ- ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ- ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ...3 ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1. ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ...6 ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2. Η ΟΜΑΔΑ-ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ- ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ Η ομάδα Στάδια εξέλιξης της ομάδας Η ανάπτυξη δυναμικής της ομάδας Θεωρίες δυναμικής της ομάδας ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΗΜΕΡΑ-ΣΧΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ-ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΟΝΕΩΝ»- ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΓΟΝΕΩΝ- O ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ/ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΣΤΙΣ ΟΜΑΔΕΣ ΓΟΝΕΩΝ...26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Το πρόγραμμα «Συμβουλευτική Γονέων» Μεθοδολογία των Ομάδων Γονέων Ο ρόλος του Συμβούλου Συντονιστή στις Ομάδες Σχολών Γονέων ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...46 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ - ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ- Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ Σκοπός-Στόχοι των Σ.Δ.Ε.-Βασικές Αρχές Βασικά Χαρακτηριστικά των Σ.Δ.Ε Διάρκεια και Πρόγραμμα Εκπαίδευσης των Σ.Δ.Ε Ο Σύμβουλος Ψυχολόγος στα Σ.Δ.Ε Ο ρόλος του συμβούλου σταδιοδρομίας στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας. 59 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...62 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ-ΕΝΑΡΞΗ ΟΜΑΔΑΣ/ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ- ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΜΕ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ-ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΒΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΣΕ ΜΙΑ ΟΜΑΔΑ Η ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΒΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...98

5 Πρόλογος Είναι διεθνώς διαδεδομένη η άποψη ότι ο εκπαιδευτής ενηλίκων συμμετέχει ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία εστιάζοντας στην εμψύχωση και στο συντονισμό της μαθησιακής διαδικασίας και όχι μόνο στην απλή μετάδοση γνώσεων. Οι προσπάθειες εκπαίδευσης των εκπαιδευτών, προκειμένου να καταστούν ικανοί να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στο έργο τους, πολλαπλασιάζονται συνεχώς. Στα διάφορα προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων συμμετέχουν και στελέχη παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών, τα οποία καλούνται να υποστηρίξουν σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο τους εκπαιδευόμενους. Τέτοια προγράμματα είναι η Συμβουλευτική Γονέων, τα Σ.Δ.Ε., η εκπαίδευση των ευάλωτων κοινωνικά ομάδων στα οποία λαμβάνουν μέρος γονείς, εκπαιδευόμενοι, μετανάστες, αλλοδαποί, ρομά, κρατούμενοι κ.α. Τα στελέχη παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών, ανάλογα το πλαίσιο που βρίσκονται, έχουν σκοπό τη συμβουλευτική υποστήριξη και ενίσχυση των συμμετεχόντων λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές εκπαίδευσης ενηλίκων και εστιάζοντας στο γεγονός ότι δε γίνεται κανενός είδους θεραπευτική παρέμβαση παρά μόνο κινητοποίηση, ενίσχυση και συμβουλευτική υποστήριξη στα θέματα που αναδύονται. Το παρόν εγχειρίδιο επικεντρώνεται στην εκπαίδευση στελεχών παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών στα προγράμματα του Ι.Δ.Ε.Κ.Ε. της Γ.Γ.Δ.Β.Μ. του Υπουργείου Παιδείας Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων. Αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια, τα οποία περιλαμβάνουν θεωρητικό υπόβαθρο και δραστηριότητες για την εμπέδωση και εφαρμογή του θεωρητικού πλαισίου στη συμβουλευτική διαδικασία. Το εγχειρίδιο ξεκινάει με την παρουσίαση των ρόλων του συμβούλου (Κεφάλαιο 1), συνεχίζει με το πρόγραμμα Συμβουλευτική Γονέων και την εμπλοκή των στελεχών παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών σε αυτό (Κεφάλαιο 2), ακολουθεί η παρουσίαση των ρόλων των συμβούλων ψυχολόγων και των συμβούλων σταδιοδρομίας στα Σ.Δ.Ε. (Κεφάλαιο 3) και τελειώνει με ένα κεφάλαιο 1

6 αφιερωμένο στη θεωρία και εφαρμογή των βιωματικών ασκήσεων στα παραπάνω προγράμματα (Κεφάλαιο 4). Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Υπεύθυνη του Έργου Κ. Δημητρούλη για τη συνεχή, ένθερμη και βοηθητική υποστήριξη της με τις εύστοχες παρεμβάσεις της. Ευχαριστίες, επίσης, εκφράζω στα μέλη της Ομάδα Έργου και ιδιαιτέρως στη Μ. Περιστέρη και το Γ. Σταματούκο για τη συνεχή επικοινωνία που είχαμε προκειμένου να ολοκληρωθεί η παράδοση όλου του υλικού. Τέλος, ευχαριστώ θερμά την Υπεύθυνη του Προγράμματος των Σ.Δ.Ε Λ. Λύτσιου και την Διευθύντρια Προγραμμάτων Γενικής Γραμματείας Διά Βίου Μάθησης και Μέλος της Ομάδας Έργου Σ.Δ.Ε., Β. Νικολοπούλου για την εποπτεία που έκαναν στο υλικό των Σ.Δ.Ε. καθώς και την Υπεύθυνη του Προγράμματος Σχολών Γονέων, Ν. Γεωργίου για τη στενή συνεργασία που είχαμε κατά τη συγγραφή του κεφαλαίου για τη Συμβουλευτική Γονέων. Άρτεμις Γιώτσα 2

7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: OΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Η ΟΜΑΔΑ- ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ- ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ Η Συμβουλευτική Ψυχολογία είναι ο κλάδος της Ψυχολογίας που ασχολείται με την προώθηση ή την αποκατάσταση της ψυχικής υγείας του ανθρώπου (ή μιας ομάδας ανθρώπων), η οποία έχει διαταραχθεί από ποικίλες περιβαλλοντικές επιδράσεις ή από εσωτερικές συγκρούσεις (Μαλικιώση-Λοϊζου, 1999). Ο Carl Rogers και άλλοι θεωρητικοί (Brammer & Shostrom, Boy & Pine, 1982) δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη συμβουλευτική σχέση μεταξύ του συμβούλου και του συμβουλευμένου με τέτοιο τρόπο ώστε να αποκτήσει ο συμβουλευόμενος αυτονομία, ενότητα, αυτοπραγμάτωση και αυτορρύθμιση. H σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ του συμβούλου και του ατόμου συνίσταται στην καλλιέργεια ενός ζεστού, ειλικρινούς και άνευ όρων κλίματος αποδοχής ώστε να μπορούν να εκφραστούν αβίαστα οι σκέψεις και τα συναισθήματα του ατόμου με σκοπό την αλλαγή των στάσεων και της συμπεριφοράς του. Άλλοι θεωρητικοί (Mahoney, Doubrawa & Juli, Krumboltz & Thoresen, 1976) ορίζουν τη Συμβουλευτική Ψυχολογία εστιάζοντας στη διαδικασία, στην προσπάθεια δηλ. του συμβούλου να βοηθήσει το άτομο να αξιοποιήσει τα προσόντα που διαθέτει για να αντιμετωπίσει τη ζωή του σε διαπροσωπικό, συναισθηματικό και πρακτικό επίπεδο. Ανάλογα με τις θεωρητικές προσεγγίσεις έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί για τη Συμβουλευτική Ψυχολογία τους οποίους έλαβε υπόψη η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία (American Psychological Association) και όρισε τη Συμβουλευτική Ψυχολογία ως: «την ειδικότητα σύμφωνα με την οποία ο σύμβουλος ψυχολόγος βοηθάει το συμβουλευόμενο να βελτιώσει την προσωπική του κατάσταση, να 3

8 ανακουφιστεί από τη λύπη, τη στεναχώρια, να επιλύσει τις κρίσιμες καταστάσεις που αντιμετωπίζει, να αναπτύξει την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων του και να παίρνει μόνος του αποφάσεις». Ο συμβουλευτικός ψυχολόγος, για να πλησιάσει το συμβουλευόμενο, χρησιμοποιεί συστηματικές προσεγγίσεις που στηρίζονται στην έρευνα, ώστε να βοηθήσει τον εαυτό του αλλά και το συμβουλευόμενο να κατανοήσει πληρέστερα τα προβλήματά του και να αναπτύξει πιθανούς τρόπους επίλυσής τους. Τα προβλήματα που οδηγούν έναν άνθρωπο να ζητήσει τη βοήθεια του συμβουλευτικού ψυχολόγου ξεπηδούν από περιβαλλοντικές επιδράσεις και επιρροές ή από εσωτερικές συγκρούσεις και μπορεί να είναι επαγγελματικά, συναισθηματικά, κοινωνικά, εξελικτικά ή προβλήματα υγείας» (American Psychological Association, 1956). Συνοψίζοντας, είναι εύλογο ότι ο σύμβουλος, κατά τη διάρκεια μιας συμβουλευτικής παρέμβασης, πρέπει να εστιάζει στην καλλιέργεια της συμβουλευτικής σχέσης και να δίνει έμφαση στη διαδικασία. Ανάλογα με τις ανάγκες που αναδύονται και τους στόχους που θέτουν ο σύμβουλος με τον συμβουλευόμενο, ο σύμβουλος μπορεί να αναλαμβάνει τους εξής ρόλους: προληπτικό ρόλο, θεραπευτικό ρόλο, εκπαιδευτικό ρόλο. Το πρώτο κεφάλαιο χωρίζεται στις εξής ενότητες: Η πρώτη ενότητα δίνει έμφαση στον ρόλο του συμβούλου σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο στην εκπαίδευση ενηλίκων. Στην ενότητα αυτή, δίνεται έμφαση στους διαφορετικούς ρόλους που μπορεί να αναλάβει ένας σύμβουλος στα διάφορα προγράμματα της Γενικής Γραμματείας Δια Βίου Μάθησης και στα χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει. Η δεύτερη ενότητα ασχολείται με τον ορισμό της ομάδας, τα στάδια εξέλιξης που διέρχεται μία ομάδα και την ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας. Η τρίτη ενότητα εστιάζει στην ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας και αναφέρεται στις διάφορες θεωρίες δυναμικής της ομάδας που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί. Το κεφάλαιο αυτό, συνοδεύεται από δραστηριότητες, με στόχο την καλύτερη κατανόηση των βασικών σημείων που έχουν αναλυθεί. Επίσης, 4

9 στο τέλος του κεφαλαίου, προτείνεται περαιτέρω βιβλιογραφία, για όλους όσους επιθυμούν να γνωρίσουν καλύτερα τα θέματα, τα οποία σχετίζονται με τη δυναμική των ομάδων και του ρόλου του συμβούλου στην εκπαίδευση ενηλίκων. Λέξεις-Κλειδιά: Συμβουλευτική Ψυχολογία Ρόλος του συμβούλου Ομάδα Δυναμική της Ομάδας Διεργασία της Ομάδας Ρόλοι στην Ομάδα Εξέλιξη της ομάδας Εναρκτήρια συνάντηση Τεχνικές γνωριμίας Συμβόλαιο 5

10 ΕΝΟΤΗΤΑ 1.1. ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία «τα προβλήματα που οδηγούν έναν άνθρωπο να ζητήσει τη βοήθεια του συμβουλευτικού ψυχολόγου ξεπηδούν από περιβαλλοντικές επιδράσεις και επιρροές ή από εσωτερικές συγκρούσεις και μπορεί να είναι επαγγελματικά, συναισθηματικά, κοινωνικά, εξελικτικά ή προβλήματα υγείας» (American Psychological Association, 1956). Είναι ευνόητο λοιπόν, ότι ο σύμβουλος πρέπει να έχει τα εφόδια εκείνα που θα εξασφαλίζουν την ανάπτυξη ενός θετικού ψυχοσυναισθηματικού κλίματος μεταξύ του συμβούλου και του συμβουλευμένου με σκοπό την προσωπική και διαπροσωπική εξέλιξη των ατόμων. Ο σύμβουλος μπορεί να παρέχει ατομική ή ομαδική συμβουλευτική ανάλογα με τις ανάγκες του ατόμου ή το πλαίσιο στο οποίο εργάζεται (π.χ. Συμβουλευτική Γονεών, Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας, Ευπαθείς Κοινωνικά Ομάδες). Οι βασικοί ρόλοι που μπορεί να αναλάβει ο σύμβουλος είναι κυρίως τρεις: προληπτικός, θεραπευτικός και εκπαιδευτικός/εξελικτικός. Όσον αφορά στον προληπτικό ρόλο, ο σύμβουλος μέσα από την εργασία του μπορεί να δρα όχι μόνο παρεμβατικά αλλά και προληπτικά βοηθώντας το άτομο να προλάβει δυσκολίες που μπορεί να εμφανιστούν στο μέλλον. Ο δεύτερος ρόλος του συντονιστή, είναι θεραπευτικός, βοηθάει δηλ. το άτομο να χειριστεί άμεσα τις τυχόν δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Ο τρίτος ρόλος του συμβούλου είναι εκπαιδευτικός και εξελικτικός. Βοηθάει, δηλαδή το άτομο μέσα από τις γνώσεις που του δίνει, να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις δυνατότητές του και να τροποποιήσει εκείνες τις στάσεις του που 6

11 δεν είναι λειτουργικές στη ζωή του (Μαλικιώση-Λοϊζου, Whiteley, 1980). Πιο συγκεκριμένα, ο σύμβουλος στη Συμβουλευτική Γονέων μπορεί να αναλάβει προληπτικό ρόλο, μέσα από τη θεματολογία που επιλέγει και την ανταλλαγή απόψεων των γονέων, προκειμένου να αποκτήσουν οι γονείς γνώσεις για θέματα που πιθανόν θα αντιμετωπίσουν στο μέλλον. Είναι εξάλλου προφανές, ότι τα μέλη που συμμετέχουν σε μία ομάδα Συμβουλευτικής Γονέων δεν αντιμετωπίζουν όλοι ταυτόχρονα τις ίδιες δυσκολίες. Η δυναμική της ομάδας που αναπτύσσεται και ο διάλογος που καλλιεργείται μεταξύ των μελών εμπλουτίζει τους γονείς με εμπειρίες και γνώσεις που θα τους χρειαστούν στο μέλλον. Όσον αφορά στο θεραπευτικό ρόλο του συμβούλου στη Συμβουλευτική Γονέων, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο σύμβουλος δεν λειτουργεί θεραπευτικά με την έννοια της άσκησης ψυχοθεραπευτικού ρόλου, αλλά πάντα μέσα στο πλαίσιο της συμβουλευτικής παρέμβασης. Πιο συγκεκριμένα, ο θεραπευτικός του ρόλος περιορίζεται στο επίπεδο άμεσης βοήθειας αντιμετώπισης τυχόν δυσκολιών που αφορούν στις οικογενειακές σχέσεις, τις σχέσεις σχολείου-οικογένειας και την ανάπτυξη των παιδιών. Σε περίπτωση που χρειάζεται ψυχοθεραπευτική παρέμβαση ο σύμβουλος μπορεί να παραπέμψει το άτομο σε κάποιο κρατικό φορέα. Ο τρίτος ρόλος του συμβούλου μπορεί να είναι εκπαιδευτικός ή εξελικτικός. Ο σύμβουλος δηλ. στη Συμβουλευτική Γονέων επιδιώκει να i) μεταδώσει στους γονείς επιστημονικές γνώσεις που αφορούν στην εξελικτική ψυχολογία για το αναπτυξιακό στάδιο που διανύουν τα παιδιά τους και ii) να τροποποιήσει τις στάσεις τους και κατ επέκταση τη συμπεριφορά τους μέσω της συναισθηματικής τους κινητοποίησης. Ο σύμβουλος στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας έχει επαφή με όλους τους εμπλεκόμενους στο σχολικό σύστημα: εκπαιδευόμενοι, εκπαιδευτές, διευθυντές, τοπική κοινωνία. Ο σύμβουλος, λοιπόν, στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας μπορεί να εργάζεται σε ατομικό επίπεδο, παρέχοντας ατομικές συνεδρίες στους εκπαιδευόμενους, τους εκπαιδευτές και τους διευθυντές και σε ομαδικό επίπεδο διοργανώνοντας ομάδες με διαφορετική θεματολογία, ανάλογα με τις ανάγκες των μελών και της τοπικής 7

12 κοινωνίας. Ο ρόλος του μπορεί να είναι προληπτικός με τη διοργάνωση ομαδικών συναντήσεων των εκπαιδευομένων ή/και των εκπαιδευτών καθώς και με τη διοργάνωση ομιλιών και ημερίδων στην τοπική κοινωνία. Ο ρόλος του συμβούλου στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας μπορεί να είναι επίσης θεραπευτικός, παρέχοντας συμβουλευτική υποστήριξη και όχι θεραπευτική βοήθεια, στην επίλυση δυσκολιών που αναδύονται σε ατομικό ή διαπροσωπικό επίπεδο. Ο ρόλος του, τέλος, μπορεί να είναι εκπαιδευτικός ή εξελικτικός μέσω της μετάδοσης γνώσεων και καλλιέργειας δεξιοτήτων στα εμπλεκόμενα μέλη. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο σύμβουλος στα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας κάνει παραπομπές σε κρατικούς φορείς σε περιπτώσεις που χρήζουν ψυχοθεραπευτκής ή ψυχιατρικής παρακολούθησης. Όσον αφορά στα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ο σύμβουλος ψυχολόγος μπορούμε να συνοψίσουμε τα εξής: α) να κατέχει τις θεωρίες και τις τεχνικές της συμβουλευτικής ψυχολογίας, β) να μπορεί να δημιουργεί το κατάλληλο ψυχοσυναισθηματικό κλίμα στη συμβουλευτική σχέση και να χρησιμοποιεί διευκολυντικές δεξιότητες στη συμβουλευτική διαδικασία, γ) να σέ βεται κάθε μέλος και να αποδέχεται τις απόψεις και τις αξίες του ακόμα και αν διαφοροποιούνται από τις δικές του, δ) να έχει αντικειμενικότητα, ε) να έχει γνησιότητα και αυθεντικότητα, στ) να έχει ενσυναίσθηση, ζ) να έχει άνευ όρων αποδοχή του άλλου, η) να ακούει με προσοχή και ενδιαφέρον αυτά που εκφράζει ο άλλος, θ) να μπορεί να διακρίνει πότε κάποιο άτομο χρειάζεται παραπομπή σε άλλο ειδικό, γιατί οι ανάγκες του δεν μπορούν να καλυφθούν μέσα από την παρακολούθηση του προγράμματος που συμμετέχει, ι) να έχει την κατάλληλη εκπαίδευση για χειρισμό ομάδων και ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας, κ) να οργανώνει τη συμβουλευτική διαδικασία μέσα στην ομάδα που συντονίζει λαμβάνοντας υπόψη τα στάδια εξέλιξης της ομάδας. 8

13 ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2. Η ΟΜΑΔΑ-ΣΤΑΔΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ- ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ Η ομάδα H ζωή του ανθρώπου χαρακτηρίζεται από τη συμμετοχή του σε διάφορες ομάδες. Στο σχηματισμό μιας ομάδας προκύπτουν μοναδικά ψυχολογικά φαινόμενα που δεν χαρακτηρίζουν τις δυαδικές σχέσεις. Από τα τέλη του 19ου αιώνα, διάφοροι ερευνητές εστίασαν στην ψυχολογία του ατόμου μέσα σε μία μεγάλη ομάδα την οποία χαρακτήρισαν ως «ορδή». Μέσα στην ορδή η ψυχολογία του ατόμου, η κρίση του, τα συναισθήματά του και η συμπεριφορά του γενικότερα επηρεάζονται από την ψυχή της ομάδας. Η μελέτη για τα φαινόμενα που αναδύονται σε μία μεγάλη ομάδα και κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες (π.χ. άκρατος ενθουσιασμός στο γήπεδο, σε μαζικές συγκεντρώσεις, σε καταστάσεις κρίσεων όπως πυρκαγιές και σεισμούς) έστρεψε το ενδιαφέρον των μελετητών στην ψυχολογία (Le Bon, 1895, McDougall, 1920, Freud, 1920). H σύγχρονη Κοινωνική Ψυχολογία στρέφεται στη μελέτη των μικρών ομάδων και στις συνθήκες κάτω από τις οποίες λειτουργούν. Ο Kurt Lewin (1948) μελέτησε τη σχέση του ατόμου με το περιβάλλον του εστιάζοντας στην αλληλεπίδραση που αναπτύσσεται μεταξύ τους. Σύμφωνα με το Lewin, η ομάδα είναι ένα δυναμικό σύνολο ατόμων βασισμένο στην αλληλεξάρτηση και όχι στην ομοιότητα ανάμεσα στα άτομα. Η ομάδα είναι, λοιπόν, ένα ενιαίο σύνολο με τη δική του ζωή, που είναι κάτι διαφορετικό από το άθροισμα των μερών που την αποτελούν. 9

14 Ο Bass (1960) έδωσε έμφαση στην ευχαρίστηση και στην ικανοποίηση που βιώνουν τα μέλη από τη συμμετοχή τους σε μία ομάδα. Άλλοι ορισμοί δίνουν έμφαση στους ρόλους που αναλαμβάνουν τα μέλη σε μία ομάδα και στην αποδοχή κοινών θεσμών μεταξύ των ατόμων (Newcomb, Cartwright & Zender, 1968). Όσον αφορά στα χαρακτηριστικά μιας ομάδας είναι τα ακόλουθα (Γεώργας, 1995): Η αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση μεταξύ των μελών Η συνείδηση των μελών ότι ανήκουν σε μία ομάδα Η παραδοχή και η απόδοση ταυτότητας μιας ομάδας από τρίτους Οι κοινές αξίες, στάσεις και οι κοινοί θεσμοί μεταξύ των μελών Το σύστημα των αλληλεξαρτώμενων ρόλων μεταξύ των μελών Η ταύτιση των μελών με το πρότυπο του ιδανικού αρχηγού Η ικανοποίηση των αναγκών του ατόμου Η συνεργασία των ατόμων για την εκπλήρωση κάποιου σκοπού Η ομοιογενής συμπεριφορά μεταξύ των ατόμων Η ενότητα, η σύμπνοια και η συνοχή μεταξύ των μελών 10

15 Συνοψίζοντας τα παραπάνω ένας πλήρης ορισμός της ομάδας θα μπορούσε να είναι ο ακόλουθος: «Η ομάδα είναι ένα δυναμικό σύνολο ατόμων με κάποιο σκοπό, που κάτω από συνθήκες που ευνοούν την ενότητα, εξελίσσεται σε ένα οργανωμένο σύστημα με αλληλεξαρτώμενους ρόλους, θεσμούς, κοινούς στόχους, αξίες, στάσεις και ομοιογενή συμπεριφορά που ικανοποιεί τις ανάγκες των μελών» (Γεώργας, 1995). Δραστηριότητα 1 Με βάση τα παραπάνω χαρακτηριστικά μιας ομάδας, σκεφτείτε σε ποιες ομάδες συμμετέχετε και ποιες διαφορές παρατηρούνται μεταξύ τους. Στη συνέχεια, σκεφτείτε ποιες ομάδες συντονίζετε, ως σύμβουλος, και ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες κάθε μίας. Να αναλύσετε τα χαρακτηριστικά κάθε ομάδας. Σκοπός της δραστηριότητας: α) να κατανοήσετε τι είναι ομάδα και ποιες διαφορές παρατηρούνται μεταξύ των διαφορετικών ομάδων. β) να διαγνώσετε τους ρόλους, τους οποίους υιοθετούν τα μέλη σε μία ομάδα γ) να κατανοήσετε τον τρόπο με τον οποίο ο σύμβουλος μπορεί να διαχειριστεί τις διαφορετικές ομάδες που συντονίζει δ) να προσδιορίσετε τη διάρκεια, το μέγεθος και το συμβόλαιο που καταρτίζετε ως σύμβουλος με τα μέλη της ομάδας. 11

16 Στάδια εξέλιξης της ομάδας Στην εξέλιξη μιας ομάδας (Caple, 1978) σημειώνονται διάφορες φάσεις, οι οποίες δεν είναι ίδιες για κάθε ομάδα. Ανάλογα τη μορφή της ομάδας (π.χ. γονείς, εκπαιδευόμενοι, εκπαιδευτικοί, μαθητές, μετανάστες, αλλοδαποί, φυλακισμένοι), τη δομή και τους στόχους της, η σειρά των φάσεων είναι πιθανόν να διαφοροποιείται. Η ανάλυση που θα χρησιμοποιήσουμε βασίζεται στη θεωρία του Caple (1978) και αναφέρεται σε φάσεις που είναι δυνατόν να γενικευτούν και να ισχύσουν για οποιαδήποτε μορφή ομάδας. Φάση προσανατολισμού-γνωριμία των μελών Η φάση αυτή αναφέρεται στις πρώτες συναντήσεις της ομάδας (τον πρώτο μήνα περίπου, 3-4 φορές), περίοδος κατά την οποία τα άτομα γνωρίζονται μεταξύ τους, αν είναι άγνωστα, είτε γνωρίζουν τα καινούργια μέλη (σε περίπτωση που η ομάδα έχει ήδη σχηματιστεί σε προηγούμενη χρονική φάση). Το κάθε μέλος προσπαθεί να βρει σημεία επαφής και επικοινωνίας με τα άλλα άτομα. Υπάρχει αμφιβολία, αγωνία για το σκοπό της ομάδας και για τη θέση των μελών μέσα σε αυτή. Είναι πιθανό, κάποιο ή κάποια μέλη να δοκιμάσουν να επιβληθούν ως υποψήφιοι αρχηγοί της ομάδας με την ανάληψη συγκεκριμένου ρόλου (π.χ. με την επίδειξη γνώσεων σε κάποιο συγκεκριμένο θέμα, με την προσπάθεια βοήθειας προς το σύμβουλο- συντονιστή της ομάδας, με τη χρήση του 12

17 χιούμορ, με την προσέγγιση των μελών της ομάδας και την παροχή βοήθειας προς κάθε μέλος). Φάση σύγκρουσης Κατά τη διάρκεια της φάσης αυτής είναι πιθανόν να παρατηρηθούν διαφωνίες μεταξύ των μελών, στην προσπάθεια να εξηγηθούν απόψεις, να επιβληθούν θέσεις και αντιλήψεις, να κατανοηθούν μηνύματα. Τα μέλη μπορεί να διακόπτουν το ένα το άλλο και να «επιτεθούν» λεκτικά, προσπαθώντας να εκφράσουν τη δική τους άποψη. Στη φάση αυτή είναι πιθανό κάποια μέλη να αποχωρήσουν από την ομάδα. Η φάση αυτή δε διαρκεί μεγάλο διάστημα, είναι πιθανόν να εμφανιστούν συγκρούσεις σε κάποια ή κάποιες συναντήσεις, μετά τη φάση του προσανατολισμού και κατά το δεύτερο μήνα λειτουργίας της ομάδας. Φάση σύνθεσης Η φάση αυτή αναφέρεται στην καλή επικοινωνία των μελών. Διαρκεί από τον τρίτο μέχρι τον πέμπτο μήνα περίπου. Τα μηνύματα γίνονται κατανοητά, αναπτύσσονται κώδικες μεταξύ των μελών και υπάρχει λεκτική επικοινωνία μεταξύ τους. Κυριαρχούν θετικά και φιλικά συναισθήματα και επικρατεί ευχάριστη ατμόσφαιρα. Δημιουργείται σταθερός πυρήνας της ομάδας, τα μέλη χαλαρώνουν και 13

18 εκδηλώνουν την ικανοποίησή τους από την ομάδα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι μία ομάδα που έχει φτάσει στη φάση της σύνθεσης χαρακτηρίζεται από το σχηματισμό υποομάδων μετά το τέλος της ομάδας και πολύ συχνά την διοργάνωση κοινών εξόδων εκτός του πλαισίου της ομάδας. Φάση απόδοσης Στη φάση απόδοσης έχει επιτευχθεί πλήρης ισορροπία στην ομάδα, η οποία λειτουργεί και αποδίδει. Η ομάδα στρέφεται στην επίλυση θεμάτων που την απασχολούν, φέρνει νέα θέματα προς συζήτηση και τα μέλη μιλούν για τα αποτελέσματα της επιρροής της ομάδας στα θέματα που ήδη τους έχουν απασχολήσει. Υπάρχει σύμπνοια, συνοχή και ενότητα μεταξύ των μελών και παρατηρείται λειτουργικότητα στην ομάδα. Στατική φάση Η φάση αυτή δεν είναι πάντα εμφανής. Η φάση αυτή είναι πιθανόν να εμφανιστεί όταν μία ομάδα έχει ήδη σχηματιστεί από την προηγούμενη χρονιά και τα άτομα έχουν ήδη δεθεί μεταξύ τους και έχει σχηματιστεί ένας συγκεκριμένος πυρήνας. Στη φάση αυτή τα άτομα δυσκολεύονται να δεχτούν καινούργια μέλη και σε γενικές γραμμές είναι ικανοποιημένα από την ομάδα τους. 14

19 Είναι εύλογο ότι η παρουσία του συμβούλου παίζει σημαντικό ρόλο σε κάθε φαινόμενο που πιθανόν αναδύεται κατά τη διάρκεια εξέλιξης μιας ομάδας (π.χ. στη γνωριμία των μελών, στην ανάδειξη μίας σύγκρουσης μεταξύ των μελών, στην άρνηση των μελών να ενσωματώσουν ένα μέλος στην ομάδα) ώστε να διατηρηθεί η συνοχή των μελών και να εξασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της ομάδας Η ανάπτυξη δυναμικής της ομάδας Δραστηριότητα 2 Πως αντιλαμβάνεστε την έννοια «δυναμική της ομάδας». Στη συνέχεια, σκεφτείτε στις ομάδες που συντονίζετε ως σύμβουλος, ποια φαινόμενα δυναμικής της ομάδας εμφανίζονται; Πως τα χειρίζεστε; Σκοπός της δραστηριότητας: α) να κατανοήσετε την έννοια «δυναμική της ομάδας» β) να διαγνώσετε τα φαινόμενα εκδήλωσης δυναμικής της ομάδας γ) να κατανοήσετε τον τρόπο με τον οποίο ο σύμβουλος μπορεί να διαχειριστεί φαινόμενα εκδήλωσης δυναμικής της ομάδας 15

20 Διάφορες θεωρίες έχουν διατυπωθεί για την ανάπτυξη της δυναμικής της ομάδας λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της ομάδας, την αλληλεξάρτηση μεταξύ των μελών, το σύστημα των ρόλων και τις εξελικτικές φάσεις της ομάδας. Σε μία ομάδα συμβουλευτικής ο χώρος (το πλαίσιο που γίνεται η ομάδα), ο στόχος, η διάρκεια (προκαθορισμένη), η μεθοδολογία που εφαρμόζεται, η δομή της συνάντησης, ο συντονιστής και τα μέλη αποτελούν σημαντικούς παράγοντες στη διαμόρφωση της δυναμικής της ομάδας. Ο όρος δυναμική της ομάδας εισάγεται από τον Lewin (1951) και αναφέρεται στα φαινόμενα που παρατηρούνται στις μικρές ομάδες, είτε είναι φυσικές (οικογένεια, φίλοι κ.λ.π.) είτε είναι τεχνητές (ομάδα εργασίας, τάξη, πειραματική ομάδα κ.λ.π.). Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη της δυναμικής των ομάδων εστιάζει i) στο σύνολο των ψυχοκοινωνικών φαινομένων που παρατηρούνται στις μικρές ομάδες και ii) στο σύνολο των μεθόδων παρέμβασης στις μκρές ομάδες. Λέγοντας ψυχοκοινωνικά φαινόμενα εννοούμε τις σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στην ομάδα και στο κοινωνικό περιβάλλον, την επιρροή της ομάδας στη συμπεριφορά των μελών, τη συναισθηματική ζωή της ομάδας, τη συνοχή της ομάδας, τους ρόλους των μελών, τη δομή της ομάδας, το ύφος του συντονιστή κ.α.. Όσον αφορά στις μεθόδους παρέμβασης εννοούμε τις διαδικασίες που εφαρμόζει ο συντονιστής για να πετύχει την αλλαγή των στάσεων των μελών, τη διαχείριση των συναισθημάτων, όπως και τους τρόπους βελτίωσης της λειτουργίας της ομάδας (Douglas, 1997) Θεωρίες δυναμικής της ομάδας Η θεωρία του δυναμικού πεδίου του Lewin Σύμφωνα με τον Lewin (1951) το όλο διαφέρει από το σύνολο των μερών. Σε μία ομάδα όταν συγκεντρώνεται ένας αριθμός ατόμων, δημιουργούνται δυναμικές που είναι διαφορετικές από εκείνες που αναπτύσσονται στις αντιδράσεις των ατόμων μεμονωμένα και στις δυαδικές 16

21 σχέσεις. Τα βασικά χαρακτηριστικά της θεωρίας του δυναμικού πεδίου είναι τα εξής: Οι αλληλεπιδράσεις των ατόμων εξαρτώνται από την οργάνωση του πεδίου σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή. Για παράδειγμα, σημαντικό ρόλο παίζουν το οικολογικό περιβάλλον, οι κοινωνικές συνθήκες καθώς και τα άλλα άτομα με τς αξίες, τις στάσεις και τους θεσμούς που ενστερνίζονται. Η ανάλυση δυναμικής της ομάδας προχωρεί από το ολικό στο μερικό. Για παράδειγμα, δεν λαμβάνουμε υπόψη μόνο τα φαινόμενα που αφορούν όλη την ομάδα αλλά και τις σχέσεις μεταξύ των μικρών υποομάδων, τις δυαδικές σχέσεις και το άτομο. Η δυναμική της ομάδας αναλύεται με βάση ψυχολογικές και κοινωνικές έννοιες. Για παράδειγμα, εστιάζουμε στις ψυχολογικές λειτουργίες του εγκεφάλου, τη νόηση και τα συναισθήματα του ατόμου λαμβάνοντας υπόψη το κοινωνικό σύστημα και τις συνθήκες που περιβάλλουν το άτομο, όπως και το πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο ζεί ή από το οποίο προέρχεται (π.χ. χώρα προέλευσης). Στη συμβουλευτική υποστήριξη των ομάδων ο συντονιστής/σύμβουλος εστιάζει στα φαινόμενα που αφορούν τη δυναμική των ομάδων με βάση τις παραπάνω έννοιες προκειμένου να διευκολυνθεί η επικοινωνία των μελών. Στη συμβουλευτική υποστήριξη των ομάδων ο συντονιστής/σύμβουλος οφείλει να εστιάζει στη σύμπνοια των μελών, να είναι και ο ίδιος μέλος της ομάδας, να λαμβάνει υπόψη του τις ανάγκες των μελών, να αποφασίζει μαζί τους για τα θέματα που θα συζητηθούν, να κρατάει ίση απόσταση από όλα τα μέλη, να είναι προσιτός, ειλικρινής, με ζεστή παρουσία, να είναι επεξηγηματικός όπου του ζητείται, να είναι απλός και διακριτικός. 17

22 Η ανθρωπιστική θεωρία Εκφραστές της ανθρωπιστικής θεωρίας είναι ο A. Maslow (1962, 1970) και ο C. Rogers (1951, 1974). Ο Maslow εστίασε στις έννοιες της αποδοχής του εαυτού και των άλλων, στη δημιουργικότητα των ατόμων και στην αυτοπραγμάτωση του ατόμου ως ύψιστη ανθρώπινη ανάγκη. Ο C. Rogers ανέπτυξε την Προσωποκεντρική ή Μη Κατευθυντική Θεραπεία θεωρώντας ότι η φύση του ατόμου και οι ανάγκες του είναι θετικές και σεβόταν το «εγγενές» κάθε ατόμου. Η Μη Κατευθυντική Θεωρία έχει τις ρίζες της στο έργο του Kurt Lewin (Lewin, White & Lippitt, 1960) και βασίζεται στην έννοια της ανάπτυξης, σύμφωνα με την οποία το άτομο έχει μία έμφυτη τάση να αναπτύξει όλες τις ψυχολογικές και σωματικές λειτουργίες ώστε να αποκτήσει αυτονομία, αυτοπραγμάτωση και αυτορρύθμιση. Καθοριστικό παράγοντα για την ανάπτυξη του ατόμου παίζει ο τρόπος που αντιλαμβάνεται το άτομο την αλληλεπίδραση του με το περιβάλλον και το πώς βιώνει τις εμπειρίες του. Η μη κατευθυντικότητα του ανθρωπιστικού ροτζεριανού συμβούλου συνίσταται στη διευκόλυνση που παρέχει στο άτομο ώστε να ακολουθήσει την πορεία του προς την αυτοπραγμάτωση. Η ανθρωπιστική θεωρία εστιάζει στη δυνατότητα του ατόμου να αναπτυχθεί και να αλλάξει στο παρόν αν συντρέχουν οι κατάλληλες συνθήκες και αν αντιμετωπιστούν τα τυχόν εμπόδια που αναδύονται στη ζωή του. Η διαφορά της ανθρωπιστικής θεωρίας από τη θεωρία του Lewin εντοπίζεται στο εξής: ο σύμβουλος στην ανθρωπιστική προσέγγιση δεν εστιάζει μόνο στα φαινόμενα δυναμικής της ομάδας, αλλά δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συμβουλευτική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ του συντονιστή/συμβούλου και των μελών. Η συμβουλευτική σχέση στηρίζεται στη γνησιότητα, στην ενσυναίσθηση και στην άνευ όρων αποδοχή από την πλευρά του συμβούλου. 18

23 Η θεωρία της αλληλεπίδρασης Η θεωρία της αλληλεπίδρασης μελετά τη διαπροσωπική συμπεριφορά μεταξύ των ατόμων που συμμετέχουν σε μικρές ομάδες (Bales, McLeish, et al) και δεν εστιάζει στο οικολογικό και κοινωνικό περιβάλλον όπως η θεωρία του δυναμικού του πεδίου του Lewin. Βασικές έννοιες της θεωρίας αλληλεπίδρασης είναι οι εξής: - Η επικράτηση ή η υποχώρηση των ενεργειών των ατόμων. Για παράδειγμα, δίνεται έμφαση εάν ένα άτομο επιδιώκει να επικρατήσει έναντι των άλλων μελών ή υποχωρεί σε κάποια ένδειξη ελέγχου που του ασκείται. - Η εχθρότητα ή η φιλικότητα. Για παράδειγμα, δίνεται έμφαση εάν ένα άτομο εκδηλώνει φιλικές διαθέσεις και αλληλεγγύη προς τα άλλα άτομα ή οχυρώνεται, επικρίνει και υποτιμά τη θέση των άλλων μελών. - Ο έλεγχος ή η έκφραση των συναισθημάτων. Για παράδειγμα, δίνεται έμφαση εάν ένα άτομο εκδηλώνει και εκφράζει τα συναισθήματά του ή αντίθετα τα ελέγχει και δεν τα εκφράζει. Η ψυχαναλυτική θεωρία Σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία, οι βασικές διεργασίες της ομάδας σχετίζονται με την εξωτερίκευση του εσωτερικού βίου των μελών. Ο Freud στο έργο του Η ψυχολογία των μαζών και ανάλυση 19

24 του Εγώ (1920) υποστήριξε ότι οι άνθρωποι εντάσσονται σε ομάδες και παραμένουν σε αυτές γιατί αναπτύσσουν συναισθηματικούς δεσμούς με τα άλλα μέλη. Βασικές έννοιες στην ψυχαναλυτική θεωρία είναι οι ακόλουθες: Βασικός μηχανισμός ανάπτυξης των συναισθηματικών σχέσεων των μελών είναι η ταύτιση, η διεργασία δηλ. κατά την οποία το άτομο επιθυμεί να μοιάσει με τους γονείς του. Μέσα σε μία ομάδα είναι σημαντικό τα μέλη να μπορούν να αποδέχονται και να μπορούν να ταυτιστούν με το συντονιστή της ομάδας. Η προβολή επίσης παρατηρείται συχνά στις ανθρώπινες σχέσεις όταν ένα μέλος προβάλλει δικά του συναισθήματα και σκέψεις σε άλλα μέλη σαν να είναι δηλ. δικά τους. Η μεταβίβαση είναι άλλη μία έννοια που αφορά την ομαδική διεργασία. Τα συναισθήματα που κάποιο μέλος έχει νιώσει στην πρώιμη παιδική ηλικία με τους γονείς του ή τα αδέλφια του τα μεταβιβάζει στην ενήλικη ζωή ασυνείδητα σε άλλο ή άλλα πρόσωπα. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να νιώσει για το συντονιστή της ομάδας συναισθήματα σεβασμού, αποδοκιμασίας ή απόρριψης που συνδέονται με τα συναισθήματα που ένιωθε όταν ήταν παιδί απέναντι στους γονείς του. Συνοψίζοντας, σύμφωνα με την ψυχαναλυτική θεωρία, η δυναμική της ομάδας βασίζεται στις ασυνείδητες παρορμήσεις των μελών που εκδηλώνονται σα μηχανισμοί άμυνας. Η θεωρία της συναλλαγής Η θεωρία της συναλλαγής έχει τις βάσεις της στις θεωρίες της μάθησης και συγκεκριμένα έχουν γίνει μελέτες όχι σε μεγάλες ομάδες αλλά σε ζευγάρια. Οι βασικές έννοιες αυτής της θεωρίας (Thibault & Kelley, 1959) είναι οι εξής: - Ευχαρίστηση-δυσαρέσκεια - Συναλλαγή 20

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ 1 2 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ: Άρτεμις Γιώτσα ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Θανάσης Καραλής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ & ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ & ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ: Παναγιώτης Σωτηρόπουλος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Μαρία Περιστέρη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Θανάσης Καραλής

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό εργαστήριο

Επιμορφωτικό εργαστήριο Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Παιδεία Ομαδικο-Αναλυτικής Οικογενειακής Θεραπειας Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Η ομαδικο-αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19

Περιεχόμενα. Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25. Κεφάλαιο 2. Είδη συμβουλευτικής ψυχολογίας... 51. Πρόλογος... 19 Περιεχόμενα Πρόλογος... 19 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή... 25 Ορισμός... 25 Ιστορική εξέλιξη... 30 Η ανάπτυξη της συμβουλευτικής ψυχολογίας στην Ελλάδα... 40 Θέματα που απασχολούν τη συμβουλευτική ψυχολογία...

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο. Εφηβεία (4596)

Κείμενο. Εφηβεία (4596) Κείμενο Εφηβεία (4596) Η εφηβεία αποτελεί μία μεταβατική περίοδο στη ζωή του ανθρώπου, η οποία αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Κατά τη διάρκειά της, συντελούνται βιολογικές,

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ SANE - System Attachment Narrative Encephalon

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ SANE - System Attachment Narrative Encephalon Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 SANE - System Attachment Narrative Encephalon Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το Κλινικό

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική

Βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα στην Ψυχοδυναμική Κλινική Πρακτική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝ-ΒΟΥΛΕΥΟΜΑΙ=συνεξετάζω με κάποιον το πρόβλημα του και

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V Θεματική Ενότητα 7 Α Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη σχολή σκέψης των ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή»

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» «Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Λογοπεδική / Λογοθεραπεία είναι ένα επάγγελμα στη διασταύρωση ανθρωπιστικών και εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων Σύνδεση με τα προηγούμενα Οι συμμετέχοντες είναι εξ ορισμού ενήλικες. Βρίσκονται σε εξελισσόμενη διεργασία ανάπτυξης, όχι στο ξεκίνημα της διεργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλευτική Ψυχολογία και Προσανατολισμός

Συμβουλευτική Ψυχολογία και Προσανατολισμός ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.ΤΕ.) Συμβουλευτική Ψυχολογία και Προσανατολισμός Εαρινό εξάμηνο 2013-2014 Διδάσκουσα: Κωνσταντινίδου Σόνια 1 ο ΜΑΘΗΜΑ Η συμβουλευτική (counselling,

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ

Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ Ενότητα 3 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti ΙΤΑΛΊΑ Το Έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ (Π.Ε.Σ.Θ.) Τετραετές Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ (Π.Ε.Σ.Θ.) Τετραετές Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Αθήνα: Κονίτσης 33, 15125 Μαρούσι Τηλ. 210-8063665, 6129290, Fax 210-8062113, e-mail: info@ergastirio.eu Site: www.ergastirio.eu ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Είναι η εξελικτική πορεία του ατόμου αναφορικά με τον προσανατολισμό του στο χώρο της εργασίας και τις αποφάσεις του για το επάγγελμα ή τα επαγγέλματα, που επιθυμεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: Οικογένεια και Μεταβάσεις: Η ενδυνάμωση

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: Οικογένεια και Μεταβάσεις: Η ενδυνάμωση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2014-2015

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κωνσταντίνος Δαφνάς, MSc. Ψυχολόγος Κωνσταντίνος Φύσσας, ΜΑ., Ψυχοθεραπευτής Εισαγωγικά Η παιδαγωγική του Σχεδίου Εργασίας ή μέθοδος Project βασίζεται στην

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο...

1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... 1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... Οι Επιμορφωτικές Ανάγκες των Διοικητικών Υπαλλήλων των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών: Μια Εμπειρική Διερεύνηση στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Η επαγγελματική επιλογή σύμφωνα με τη Θεωρία της Roe έχει σχέση με τις πρώτες εμπειρίες του ατόμου μέσα στην οικογένεια (ψυχοδυναμική προσέγγιση).

Η επαγγελματική επιλογή σύμφωνα με τη Θεωρία της Roe έχει σχέση με τις πρώτες εμπειρίες του ατόμου μέσα στην οικογένεια (ψυχοδυναμική προσέγγιση). Θεωρία της Roe Η Θεωρία της Roe (1956) προσπάθησε να εξετάσει τη σχέση μεταξύ των εμπειριών του ατόμου κατά την παιδική του ηλικία και της επαγγελματικής του συμπεριφοράς Η επαγγελματική επιλογή σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 13: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας ΙIII Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Εφηβική ηλικία ΙΙΙΙ Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Ψυχολογία Κινήτρων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ψυχολογία Κινήτρων ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ: Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΡΧΙΑΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ABRAHAM MASLOW Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Αρκτικόλεξα Ελληνικών Όρων Αγγλικοί Όροι και Αρκτικόλεξα Πρόλογος Εισαγωγικό Σημείωμα... 21

Αρκτικόλεξα Ελληνικών Όρων Αγγλικοί Όροι και Αρκτικόλεξα Πρόλογος Εισαγωγικό Σημείωμα... 21 Περιεχόμενα Αρκτικόλεξα Ελληνικών Όρων... 16 Αγγλικοί Όροι και Αρκτικόλεξα... 16 Πρόλογος... 19 Εισαγωγικό Σημείωμα... 21 1η ΕΝΟΤΗΤΑ Κείμενα θεωρητικού προβληματισμού... 25 Η προσωποκεντρική θεωρία του

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ Γ ΤΑΞΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ γνώση + ικανότητα επικοινωνίας χρήσιμη & απαραίτητη αποτελεσματικότητα στον επαγγελματικό χώρο αποτελεσματικότητα στις ανθρώπινες σχέσεις Περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Ενότητα 8 η : Η σημασία της ποιότητας της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΗΡΓΑ» ΚΓΝΣΡΟ ΠΡΟΛΗΦΗ ΣΩΝ ΓΞΑΡΣΗΓΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΣΗ ΦΤΥΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΓΓΙΑ ΠΓΡΙΦΓΡΓΙΑΚΗ ΓΝΟΣΗΣΑ ΚΙΛΚΙ

«ΝΗΡΓΑ» ΚΓΝΣΡΟ ΠΡΟΛΗΦΗ ΣΩΝ ΓΞΑΡΣΗΓΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΣΗ ΦΤΥΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΓΓΙΑ ΠΓΡΙΦΓΡΓΙΑΚΗ ΓΝΟΣΗΣΑ ΚΙΛΚΙ Ολοκληρωμένη παρέμβαση για την πρόληψη της επιθετικής συμπεριφοράς στα Δημοτικά σχολεία βασισμένη στη φιλοσοφία των ομότιμων από το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των Ικανοτή των

Περιγραφή των Ικανοτή των Περιγραφή των Ικανοτή των * Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση (ανακοίνωση) δεσμεύει μόνο τον συντάκη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 (ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ) Να σημειώσετε με Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) στο τέλος των προτάσεων: 1. Η ύπαρξη των παραγόντων «υγιεινής» ή «διατήρησης» (κατά τον Herzberg) δημιουργεί ευχαρίστηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΩΛΗΣΗ Σκοπός κατάρτισης Έχει σχεδιαστεί για να παρέχει στους συμβούλους πωλήσεων πρακτικές και εφαρμόσιμες τεχνικές και τακτικές συμβουλευτικής πώλησης. Στοχεύει να τους δώσει τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Attention Autism : 2ήμερο Workshop Πιστοποίησης Νοεμβρίου 2017, Αθήνα. Με την Υποστήριξη:

Attention Autism : 2ήμερο Workshop Πιστοποίησης Νοεμβρίου 2017, Αθήνα. Με την Υποστήριξη: Με την Υποστήριξη: Το Σεμινάριο Η εταιρία Stark & Watson σε συνεργασία με το Μητροπολιτικό Κολλέγιο σας καλωσορίζει στο 2ήμερο Workshop: Attention Autism που θα διεξαχθεί στις 25-26 Νοεμβρίου 2017 στις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ

ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα για σχιζοφρενείς με σκοπό την αποκατάσταση και αποασυλοποιήση τους μέσω της βελτίωσης των γνωστ Η ελληνική έκδοση του IPT Απαρτιωτική Ψυχολογική Θεραπεία για Σχιζοφρενείς Κ. Ευθυμίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς ΓΕΝΙΚΑ Ένα ομαδικό γνωσιακό συμπεριφοριστικό πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα