Η ΡΟΥΤΙΝΑ ΣΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΡΟΥΤΙΝΑ ΣΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"

Transcript

1 Η ΡΟΥΤΙΝΑ ΣΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΛΕΞ. ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΣ Ρουτίνα : «Συνήθεια αποκτημένη να κάνει κανείς ένα πράγμα πάντα με τον ίδιο τρόπο» Dimin. de route, du latin rupta via (voir rompue ou coupee par un chemin) ( Larousse,1964, 932) FOULQUIE P., Dictionnaire de la langue pιdagogique, PUF, 426. Εισαγωγή Πολλές ξένες, κυρίως, αλλά και ελληνικές έρευνες και μελέτες, κατά την τελευταία δεκαπενταετία, αναφέρονται στην επαγγελματική ψυχολογία του εκπαιδευτικού και, ιδιαίτερα, σε θέματα προσωπικότητας και, μάλιστα, σε θέματα αντοχής και ψυχικής του υγείας. Οι γνωστότερες αναφέρονται στην «εξάντληση» ( teachers burnout), στο stress, στο αίσθημα δυσανασχέτησης ( le malaise des enseignants ) κ. α Εμείς, με την παρούσα δημοσίευσή μας, αναφερόμαστε σε μικρή, ποιοτικού χαρακτήρα, έρευνά μας για το αίσθημα της ρουτίνας που, επίσης, παρατηρείται σε κάποιους εκπαιδευτικούς. Αποτελεί μέρος μιας γενικότερης μελέτης μας - που στηρίζεται και σε άλλα βιβλιογραφικά και ερευνητικά δεδομένα - για την ψυχολογία και τα προβλήματα του σύγχρονου εκπαιδευτικού και που ελπίζουμε να δημοσιευτεί προσεχώς ως βιβλίο. Το αξιοπερίεργο είναι πως ενώ για τα υπόλοιπα προβλήματα ψυχικής υγείας του εκπαιδευτικού που προαναφέρθηκαν υπάρχει πλουσιότατη βιβλιογραφία ( βασικώς ξένη), για τη ρουτίνα είναι εμφανώς πάρα πολύ μικρή. Πάντως, ήδη μέσα από τη βιβλιογραφία έχει φανεί ότι η ρουτίνα συνδέεται με τους εξής κυρίως παράγοντες : α) Με τους μαθητές του εκπαιδευτικού, στον οποίον εμφανίζεται το φαινόμενο και, συγκεκριμένα, με το πλήθος, την ηλικία, τη συμπεριφορά τους, την προσαρμογή τους στις απαιτήσεις του εκπαιδευτικού και του σχολείου ( επίδοση στα μαθήματα και διαγωγή). Ακόμη συνδέεται με τη «γλώσσα» και την επικοινωνία μαθητών και δασκάλου καθώς και με την ανταπόκρισή τους στα πρότυπα του μαθητή ( που μεταφέρει μέσα του κάθε εκπ/κός και συνδέονται με τις δικές του αναμνήσεις και τα βιώματά του ως μαθητή και συμμαθητή ). β) Με τη σχέση του εκπαιδευτικού με τους μαθητές του, ανεξάρτητα από τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των μαθητών και η οποία αποκαλύπτεται, αρκετά, σε δύσκολες κυρίως καταστάσεις, π.χ. σε καταστάσεις μαθητικής απειθαρχίας. γ) Με αυτό το ίδιο το εκπαιδευτικό έργο και μάλιστα, με το το χαοτικό των απαιτήσεών του. ( Οι εκπαιδευτικοί αυτοί νιώθουν ότι είναι έργο «που δεν τελειώνει ποτέ», έργο «που καταπονεί», «που εξαπατά για το μέγεθος και το βάρος που προκαλεί» ). Επίσης, οι έρευνες συνδέουν τη ρουτίνα με τις συγκρούσεις που η άσκηση του εκπαιδευτικού έργου εμπεριέχει, γεγονός που επιδεινώνεται με το ασαφές του εκπαιδευτικού ρόλου. δ) Με τις επιπτώσεις από τη μακροχρόνια συσσώρευση δυσκολιών, αποτυχιών ή απογοητεύσεων, με την κούραση που προκαλούν η υπερφόρτωση των ρόλων, η προετοιμασία για τα μαθήματα κλπ.

2 ε) Με τα προγράμματα καθημερινής ρουτίνας και τις κοινότυπες διαδικασίες μέσα στον εκπαιδευτικό μηχανισμό ( γνωστές οι εκφράσεις τους: «Το ίδιο πάντα βιολί», «κάθε μέρα μάθημα.», «κάθε χρόνο τα ίδια και τα ίδια»). στ) Με το γεγονός πως ο εκπ/κός δεν έχει πρωτοβουλίες και δεν επηρεάζει με τις αποφάσεις του την εξέλιξη στο σχολείο και γενικότερα στην εκπαίδευση γι αυτό και έχει την αίσθηση πως ό,τι και να κάνει δε μπορεί να αλλάξει το status quo. Σκοποί της έρευνάς μας. Α. Να ελέγξουμε την παρουσία του φαινομένου της ρουτίνας στους εκπαιδευτικούς Μ.Ε. της περιοχής Αχαϊας, 1. Να ορίσουμε τη «ρουτίνα» καθαυτήν, αλλά και σε σχέση κυρίως με το burnout. 2. Να προσδιορίσουμε τις αιτίες που την προκαλούν και προπάντων τους παράγοντες. 3. Να ελεγχθούν οι κρατούσες βιβλιογραφικές απόψεις σχετικά με το χρόνο, τις συνθήκες ή τις περιπτώσεις που ευνοούν την εμφάνισή της ή και την επισπεύδουν. 4. Να φανερωθούν οι ψυχοσωματικές εκδηλώσεις της στην ατομική, οικογενειακή και σχολική ζωή και δραστηριότητα του εκπαιδευτικού, ίσως δε ιδιαίτερα η σχέση της ρουτίνας με την απόδοση του εκπαιδευτικού. 5. Τέλος, να διατυπώσουμε προτάσεις θεραπευτικής αντιμετώπισής της. Β. Για όλα αυτά επιδιώκουμε να διαμορφώσουμε μια πρώτη, προς το παρόν, γνώμη για τις διαφοροποιήσεις που υπάρχουν κατά προσωπικότητα, φύλο και έτη υπηρεσίας του εκπαιδευτικού. Γ'. Μας ενδιαφέρει να δούμε κατά πόσον μπορεί να στηριχθεί η επιστημονική μας υπόθεση: ότι. η ρουτίνα είναι αρνητικό παράγωγο του άσχετου 1 που συναντάει και βιώνει στη σταδιοδρομία του ο εκπαιδευτικός ως πρόσωπο, ιδιαίτερα δε του βιώματος της προσωπικής μοναξιάς ή μοναχικότητας. ( Αναρωτόμαστε, δηλαδή, κατά πόσον η ρουτίνα συνδέεται σημαντικά με τη βαθμιαία απώλεια ενισχυτικών και ανατροφοδοτικών μηνυμάτων κατά τη σχολική σχέση -με το επιστημονικό αντικείμενο, με τους συναδέλφους, με τα παιδιά, με το θεσμό- που έχουν σημασία για τον εκπαιδευτικό, που είναι σημαντικά για το πρόσωπό του; ). Δ. Επιθυμία μας είναι να συμπληρωθούν και ελεγχθούν περισσότερο τα δεδομένα της παρούσας έρευνας και μέσα από μια ποσοτική έρευνα που θα αναφέρεται σε θέματα απειλών της ψυχικής υγείας του εκπαιδευτικού. Η διαδικασία. Κατά την πρώτη φάση της έρευνας έγιναν τρεις προ- ερευνητικές μετρήσεις σε σαράντα ( η κάθε μια ) εκπαιδευτικούς, οι οποίες και αποτέλεσαν τη βάση της σημερινής ποιοτικής έρευνας. Η πρώτη και η δεύτερη από αυτές ( Φεβρουάριος και Δεκέμβριος 1988 ) αποσκοπούσαν να διακρίνουν τη στάση του εκπαιδευτικού απέναντι στον εαυτό του, στο μαθητή και στο έργο του. Με την τρίτη ( Φεβρουάριος 1990 ) επιχειρήθηκε μια πρώτη καταγραφή των απόψεων των εκπαιδευτικών για την έννοια, τη συχνότητα, τους παράγοντες που ωθούν τον εκπαιδευτικό στη ρουτίνα. Τα δεδομένα καταγράφηκαν και αναλύθηκαν σε δύο Pilot studies - α' παράγοντες, β' συσχετισμοί 2. Οι προέρευνες έγιναν με ερωτηματολόγια. Απευθυνθήκαμε σε εκπαιδευτικούς της Μ.Ε. διαφόρων ειδικοτήτων, που όμως διέθεταν 6-10 χρόνια υπηρεσίας, το πολύ. Και επειδή είχαμε κατά νου την ποιοτική έρευνα δεν 1 Βλ. ΚΟΣΜΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛ., Σχεσιοδυναμική Παιδαγωγική του Προσώπου (Μέρος Α ), Γρηγόρης 3η, Αθήνα ΚΟΣΜΌΠΟΥΛΟΣ,Α.- ΠΑΪΖΗΣ, Ν, Παράγοντες που οδηγούν το νεοδιόριστο εκπαιδευτικό στη ρουτίνα, φωτοτυπ. έκδ. τ. Α &Β, Πάτρα,

3 χρειασθήκαμε μεγάλο δείγμα πιστεύουμε πως με δείγμα σαράντα περίπου ατόμων είναι δυνατόν να ανιχνευθούν οι διαφαινόμενες τάσεις στο σώμα των εκπαιδευτικών για το φαινόμενο της ρουτίνας. Το προερευνητικό ερωτηματολόγιο μας εβοήθησε αρκετά να προετοιμασθούμε, όπως μας εβοήθησε και μια μονόωρη συνέντευξη σε 14 χωριστά εκπαιδευτικούς, που έγινε από δύο ψυχολόγους- συνεργάτες μας. Αυτή κυρίως συνέβαλε στην εννοιολογική και περιγραφική οριοθέτηση του φαινομένου της ρουτίνας. Κατά τη δεύτερη φάση επιδιώξαμε να αναζητήσουμε σε βάθος τις ψυχολογικές αντιδράσεις του εκπαιδευτικού στο χώρο εργασίας του, μέσα, βεβαίως, από την εξέταση του φαινομένου της ρουτίνας. Γι' αυτό και αφενός μεν εμελετήσαμε το θέμα βιβλιογραφικώς, αφετέρου δε εστήσαμε μια έρευνα για τη διακρίβωση κυρίως των βαθύτερων αιτίων και παραγόντων της ρουτίνας, με τη μέθοδο της μη κατευθυντικής και προσωποκεντρικής συνέντευξης ( Non directive- Person centered, C. Rogers model ). Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται σε πάρα πολλές, ποιοτικού χαρακτήρα, έρευνες που αποσκοπούν στη βαθύτερη κατανόηση ενός προβλήματος, Η δε «μη - κατευθυντική» είναι πολύ ταιριαστή στην έρευνα ενός θέματος ψυχικής υγείας του εκπαιδευτικού και απαιτεί από μεν τον ψυχολόγοσυνεντευκτή λεπτότητα χειρισμών, από δε τον εκπαιδευτικό ελευθερία στην έκφρασή του. H Eρευνα Η κυρίως ερευνητική μας διερεύνηση έγινε αργότερα, από τις συνεργάτριες (κυρίες Ευδοκία Στάμου, Σοφία Καστανά και Σεβαστιάνα Κουτρομπάνου ), δηλαδή τον χειμώνα και την άνοιξη του σε δώδεκα υποκείμενα. ( Ο αριθμός είναι υπεραρκετός σύμφωνα με τα διεθνή ερευνητικά standards για τέτοιου είδους βυθοσκοπικές συνεντεύξεις ) Οι τρείς συνεντεύκτριες (δύο ψυχολόγοι και μία συμβουλευτικός ψυχοπαιδαγωγός, όλες κάτοχοι πανεπιστημιακών τίτλων ειδίκευσης), είχαν προοετοιμασθεί και ασκηθεί από μας στο χειρισμό μη-κατευθυντικής ( non directive ) συνέντευξης. Για να αποφευχθούν, κατά το δυνατόν, διαφοροποιήσεις στάσεων και συμπεριφοράς των ερευνητών είχαμε μαζί τους διαφωτιστικές συναντήσεις,έγιναναν δε ασκήσεις και εδόθηκαν οδηγίες για τις συνεντεύξεις. 3 Εκπροσωπήθηκαν στο υπό εξέταση δείγμα σχεδόν όλες οι ειδικότητες εκπαιδευτικών και τα είδη σχολείου, όμως εκυριάρχησε το Λύκειο. Οι ερωτηθέντες είχαν έτη υπηρεσίας 5-17 και ηλικία που κυμαινόταν ανάμεσα στα χρόνια. Ανήκαν και στα δύο φύλα, αλλά κυριαρχούσαν οι γυναίκες τους επιλέξαμε με βασικό κριτήριο τη διαπιστωμένη - εκ των προτέρων και από μας- δυνατότητά τους ( μέσα από θετικές ή αρνητικές τους εμπειρίες ) να φωτίσουν το ερευνώμενο θέμα. Η κάθε συνέντευξη κρατούσε δύο περίπου ώρες, έγινε δε τρεις φορές, διαδοχικά, και με την ίδια συνεντεύκτρια. Τα υποκείμενα, στην προτελευταία συνέντευξή τους υποβλήθηκαν στο Test ενδοσχολικών σχέσεων της Lucile Heraud ( έλεγχος σχέσεων με τον εαυτό, με το συνάδελφο, με τους μαθητές), με εντυπωσιακά αποτελέσματα, κυρίως ως προς τη διακρίβωση και την ερμηνευτική επιβεβαίωση των συμπερασμάτων των συνεντεύξεων. Ελάχιστα μόνο από τα υποκείμενα ( 1/ 6 ) είχαν κάποια γνώση και εμπειρία της Σχεσιοδυναμικής Παιδαγωγικής. Ας προχωρήσουμε τώρα στην παράθεση των κυριότερων αποτελεσμάτων. Κρίνουμε δε, πως, παρά τα κάποια μειονεκτήματά του, δεν πρέπει να αλλοιώσουμε το αυθόρμητο και επιγραμματικό ύφος του προφορικού λόγου των συνεντεύξεων. 3 Βλ. Παράρτημα 3

4 ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΣ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΡΟΥΤΙΝΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΎΣ Το φαινόμενο της ρουτίνας θεωρείται από τους εκπαιδευτικούς υπαρκτό και ορίζεται ως : - Η καθημερινή επανάληψη, χωρίς διαφοροποίηση και αλλάγή, των ίδιων πραγμάτων. Επαναλαμβανόμενο γεγονός που δεν έχει ενδιαφέρον, που κουράζει τον εκπαιδευτικό, ο οποίος δεν βλέπει κάτι να αλλάζει, κάτι να βελτιώνεται. Μοιάζει το προηγούμενο με το επόμενο. Είναι ένα «τέλμα». - Πρόκειται για κατάσταση στην οποίαν το άτομο δε δημιουργεί. Κατάσταση παραίτησης. Δεν προχωρεί κανείς πέρα από εκείνα που ξέρει. Δεν υπάρχει κίνητρο, διάθεση για μόρφωση και πρόοδο. - Το άτομο που βρίσκεται σε κατάσταση ρουτίνας νιώθει ψυχολογικό βάρος, αισθάνεται ακίνητο και βαρύ, δεν έχει διάθεση να κινηθεί και, πολύ περισσότερο, να αλλάξει στο σχολείο. Δεν υπάρχει ενέργεια αισθάνεται κόπωση, άγχος, έλλειψη χαράς και καλής διάθεσης. Αντιθέτως νιώθει μίζερο, μεμψιμοιρεί, πάντα κάτι του φταίει ( η Πολιτεία, οι μαθητές, το σχολείο, ο Διευθυντής, οι άλλοι). Ο εκπαιδευτικός που βρίσκεται σε κατάσταση ρουτίνας αισθάνεται βαριεστημάρα και αδιαφορία προς τα παιδιά και το έργο του. Επαναλαμβάνει συχνά ένας τέτοιος εκπαιδευτικός : «Βαριέμαι», «τα ίδια και τα ίδια», «αδειάζουν οι φλέβες μου», «μου πίνουν το αίμα». Στη συμπεριφορά του δεν είναι χαλαρός, κάθεται με συγκεκριμένο τρόπο, έχει βαριεστημένο βήμα. ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΡΟΥΤΙΝΑΣ Η κύρια προσφορά της έρευνάς μας νομίζουμε ότι βρίσκεται στην καταγραφή, ιεράρχηση και ανάλυση των σπουδαιότερων παραγόντων που ωθούν ή, αντιθέτως, αποτρέπουν τον εκπαιδευτικό από τη ρουτίνα. OI ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΙ Θεωρείται βέβαιο και αυτονόητο πως ο κάθε εκπαιδευτικός είναι και εργάζεται μόνος στο σχολικό χώρο. Οι τρεις στους τέσσερες εκπαιδευτικούς αποδέχονται την κατάσταση ως έχει. Δέχονται πως μικρό ποσοστό εκπαιδευτικών έχουν ουσιαστική επαφή μεταξύ τους. Δεν είναι λοιπόν παράξενο που το διάλειμμα θεωρείται από πολλούς ως η πιο κουραστική περίοδος της σχολικής εργασίας, επειδή δεν επικοινωνούν μεταξύ τους ( νιώθουν ότι δεν έχουν τίποτε να πουν ή να κάνουν ). Ο κάθε εκπαιδευτικός νοιάζεται να κάνει το μάθημά του και να φύγει όπως- όπως φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί δεν συζητούν μεταξύ τους και δεν αναπτύσσουν σχέσεις. Αυτό οδηγεί σε αδράνεια, βαριεστημάρα. Υπάρχουν λανθάνουσες συγκρούσεις που χωρίζουν τους εκπαιδευτικούς μεταξύ τους και εμποδίζουν την ανάληψη κοινού έργου. Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να προσαρμοσθούν στην άσχημη οικονομική τους πραγματικότητα. Την εκλογικεύουν λέγοντας «για να είσαι καλά σε αυτή τη δουλειά δεν πρέπει να έχεις πρώτη προτεραιότητα τα χρήματα... Οι καθηγητές πρέπει να μάθουν να ζουν με λιτότητα». Χρειάζονται την εκλογίκευση για να μη 4

5 νιώθουν ένταση και δυσφορία για τα οικονομικά τους. Ομως πιο πολύ από τις πενιχρές και αναξιοπρεπείς απολαυές τους ενοχλούνται από τη μιζέρια που υπάρχει στο σχολείο, γεγονός που φαίνεται να δείχνει πως και μέσα από τη διεκδίκηση αξιοπρεπών απολαυών ο εκπαιδευτικός επιζητεί την κοινωνική του καταξίωση. ΟΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Διχάζονται οι απόψεις των ερωτηθέντων πάνω στη σπουδαιότητα αυτού του παράγοντα. Φαίνεται πως η κατάσταση που επικρατεί στην οικογένεια επηρεάζει, αλλά δεν λειτουργεί ως αναπλήρωση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπολογίζουν στη συμπαράσταση του οικογενειακού περιβάλλοντος για την εκ μέρους τους άσκηση του εκπαιδευτικού έργου. Κάποιοι είπαν «το σχολείο σου παίρνει τόση ενέργεια και γι' αυτό χρειάζεται να παίρνεις αυτή την ενέργεια από την οικογένεια». Για μερικούς το σχολείο επηρεάζει και τη διάθεση του εκπαιδευτικού προς την οικογένειά του. Η προσπάθεια του εκπαιδευτικού να επιτύχει στο σχολείο, να επιβληθεί ( π.χ. μέσα από την ανάληψη περισσότερων δραστηριοτήτων, μέσα από περισσότερη μελέτη ) και να απαλλαγεί από το άγχος που προκαλούν οι απαιτήσεις του έργου του, οδηγεί σε συγκρούσεις στην οικογένεια ή και οδηγεί στην απομόνωσή του από αυτήν. Αντιθέτως, η ενδο-οικογενειακή επικοινωνία και η ποιότητα των σχέσεων αυξάνονται, όταν ο εκπαιδευτικός αισθάνεται επιτυχημένος και ασφαλής στο σχολείο. ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Οι εκπαιδευτικοί που ερωτήθηκαν θεωρούν την κατάσταση που επικρατεί στο σχολείο και η οποία γενικότερα καθορίζεται απο αυτό που ονομάζουμε «εκπαιδευτικό σύστημα», ως βασικό παράγοντα που ωθεί τον εκπαιδευτικό στη ρουτίνα. Τούτο γιατί δε μένουν ικανοποιημένοι και δε νιώθουν εντός του ασφαλείς και αξιοπρεπείς. Κυρίως : - Βλέπουν να παίρνουν άλλοι αποφάσεις για το έργο τους και όχι οι ίδιοι. - Νιώθουν αγανακτισμένοι και παραγκωνισμένοι από όλους και όλα, οι ανάγκες τους δεν λαμβάνονται υπόψη, γεγονός που το βιώνουν ως βίαιη παραμόρφωση του προσώπου τους. - Νιώθουν ότι οι αξιοκρατικές απαιτήσεις ισοπεδώνονται, ότι δεν υπάρχουν κίνητρα, ότι όλα είναι επίπεδα. - Πιστεύουν πως δεν είναι κατάλληλες οι συνθήκες εργασίας, πως δεν υπάρχουν συνθήκες και περιθώρια να αναπτυχθούν και λειτουργήσουν ως πρόσωπα στο σχολείο. Ολα, λέει, μια καθηγήτρια της αισθητικής αγωγής σε κάνουν να νιώθεις το άξενο του σχολείου. «Δεν υπάρχει αίθουσα δική σου, δικός σου χώρος. Να μπαίνεις σε αυτό το χώρο, να μπαίνουν και τα παιδιά και να τον θεωρείς δικό σου..» - Υποστηρίζουν πως το εκπαιδευτικό σύστημα ωθεί αναγκαστικά τον εκπαιδευτικό στη ρουτίνα γιατί αδιαφορεί γι' αυτόν και αυτός, με τη σειρά του, αδιαφορεί γι' αυτό. Το σύστημα δεν υπολογίζει εμπράκτως τον εκπαιδευτικό και την ανάπτυξή του. - Οι εκπαιδευτικοί νιώθουν πως η Εκπαίδευση δεν έχει ελπίδα βελτίωσης. Τους κουράζει αφάνταστα ότι ζουν και εργάζονται σε ένα σύστημα χωρίς ελπίδα βελτίωσης. Φαίνεται πως αυτά τα δύο, δηλαδή η αίσθηση του αδιεξόδου, ( της εργασίας σε ένα σύστημα χωρίς ελπίδα ουσιαστικής βελτίωσης και ανάπτυξης από τη μια μεριά και, από την άλλη, η εργασία σε ένα σύστημα, μέσα στο οποίο όχι μόνο δεν αξιοποιείται η προσωπικότητά τους, αλλά και περιφρονείται, σπαταλάται καθημερινώς), έχει ως αποτέλεσμα να μη νιώθουν τιμή και ενδιαφέρον για το έργο που επιτελούν. Γι' αυτό επιλέγουν συνειδητά τον παραμερισμό τους, το "λάθε βιώσας", και μέσα από αυτό το δρόμο οδηγούνται συχνά στη ρουτινοποίηση. 5

6 ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ Ενας από τους παράγοντες που αναφέρονται συχνότερα στις συνεντεύξεις ως πολύ βασικός είναι ο παράγοντας «μαθητές». Oι αντιλήψεις των καθηγητών έχουν διαμορφωθεί είτε με βάση τις εμπειρίες τους από τους δικούς τους μαθητές, είτε με βάση τη γενικότερη ή στερεοτυπική αντίληψη - εικόνα του σύγχρονου μαθητή - εφήβου από τους καθηγητές της Μ. Ε. α) Από όλους αναφέρεται η σπουδαιότητα του ρόλου των μαθητών στη διαμόρφωση των συμπεριφορών και στάσεων των εκπαιδευτικών τόσο απέναντι στο «Αλλο», όσο και απέναντι στον εαυτό. Η σχεσιοδυναμική πραγματικότητα του εκπαιδευτικού γίγνεσθαι, πέρα από κάθε αμφισβήτηση, αναγνωρίζεται - ως προς τον παράγοντα αυτόν, τουλάχιστον,- ως καταλυτική. Και αναφερόμαστε στη «Σχεσιοδυναμική» ψυχο-παιδαγωγική προσέγγιση, διότι δεν είχε πριν από αυτήν και πριν από την Ψυχολογία της Δυναμικής Αλληλεπίδρασης (Interactionism) επισημανθεί και αναλυθεί πως όχι μόνο ο «Δάσκαλος», αλλά και ο «Μαθητής» αποτελούν «πρόσωπα αναφοράς» ( για τον κάθε εκπαιδευτικό ), είτε αυτό ομολογείται, είτε όχι. β) Ως προς τον θετικό ή αρνητικό χαρακτήρα του ρόλου των μαθητών καταγράφηκαν δύο ευσταθείς, κατά την ερμηνευτική μας γνώμη, απόψεις : Οι μαθητές άλλοτε παίζουν φοβερά ενισχυτικό ρόλο, οπότε συντελούν στην απομάκρυνση του κινδύνου ρουτινοποίησης του εκπαιδευτικού και, άλλοτε, συγκατελέγονται ανάμεσα στους πιο βασικούς παράγοντες που μπορούν να τον οδηγήσουν στην ψυχολογία της ρουτίνας. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι εκπαιδευτικοί που τονίζουν ότι όχι μόνο δεν ευθύνονται οι μαθητές, αλλά συνιστούν και το μοναδικό όπλο του εκπαιδευτικού για να χτυπήσει τον κίνδυνο της ρουτίνας που τον απειλεί έξω από την τάξη. Η θέση αυτή εκφράζεται από εκπαιδευτικούς που, κατ εξοχήν, έχουν εστιάσει την ψυχολογική τους ενέργεια στην εργασία στην τάξη. Είναι σημαντικότατο για τον εκπαιδευτικό να νιώθει ότι αποδίδει στο διδακτικό έργο. «Το νά'σαι δάσκαλος, λένε μερικοί, σημαίνει να στέκεσαι μέσα από τα παιδιά». Και η απρόθυμη προς τη σχολική γνώση συμπεριφορά των μαθητών κάνει μερικούς εκπαιδευτικούς να νιώθουν μη αποδοτικοί, να νιώθουν ένα πικρό αίσθημα ότι «δεν στέκονται ως δάσκαλοι». Οταν μάλιστα δεν έχουν προετοιμασθεί για να αντιμετωπίσουν αυτή τη δυσκολη μαθητική και μαθησιακή πραγματικότητα, τότε νιώθουν δυο φορές αποτυχημένοι. Για να αποφύγουν, λοιπόν, αυτή τη δυσάρεστη αίσθηση πολλοί καταβάλλουν περισσότερες προσπάθειες για να επιτύχουν μέσα στη τάξη ως δάσκαλοι ή ως παιδαγωγοί. Ισως αυτοί οι εκπαιδευτικοί να μην ενδιαφέρονται - και δεν ασχολούνται, συνήθως- για τη διοίκηση του σχολείου, τα συνδικαλιστικά ίσως και κάποιοι να βρίσκουν την τάξη ως προσωπικό τους καταφύγιο για ν απαλλλαγούν από το βάρος προβληματικών σχέσεων με συναδέλφους, με τη διοίκηση του σχολείου, με το σύστημα. Ισως και κάποιοι να χαίρονται και απολαμβάνουν τον ψυχικό και πνευματικό πλουτισμό τους, που κερδίζουν μέσα από τη διαπροσωπική αυτή επαφή. Είπαν κάποιοι : «Η τάξη είναι απρόβλεπτη και ζωντανή και δεν αφήνει περιθώρια να πέσεις στη ρουτίνα. Στην τάξη νιώθεις ρουτίνα μόνον όταν το έχεις από πριν αποφασίσει ότι θέλεις να είσαι ρουτινιασμένος και δεν θέλεις να κάνεις τίποτε για να το αλλάξεις. Οταν θες να νιώσεις ρουτίνα στην τάξη, δεν ακούς τους μαθητές μόνο μιλάς και περιμένεις να χτυπήσει το κουδούνι". Βλέπουμε, δηλαδή, πως πιστεύεται ως βασική αιτία της ρουτίνας η απουσία της σχέσης ( της αληθινής σχέσης του εκπαιδευτικού μετον ευτό του, με το διδακτικό- επιστημονικό του έργο και με το μαθητή του ως πρόσωπο). Ακόμη ότι θεωρείται η προσωποκεντρική και σχεσιοδυναμική λειτουργία του εκπαιδευτικού ( που μπορεί να φανερώνεται στο σχολείο ως φιλοσοφία και ως πράξη), προστατευτικό του φίλτρο από τη ρουτίνα. 6

7 Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι εκπαιδευτικοί που νιώθουν απειλούμενοι από τη συμπεριφορά των μαθητών τους στο σχολείο. ΟΙ μαθητές, λένε, αντιδρούν. Ομολογούν: «Η τάξη είναι δύσκολο πράγμα πρέπει να έχεις τα μάτια σου και τα αυτιά σου ανοιχτά, αλλιώς σου έφυγε η τάξη. Με μερικούς μαθητές έχω πρόβλημα επικοινωνίας γιατί δε δέχονται τους όρους που βάζω στην αρχή για το πώς θα γίνει το μάθημα». Το αίσθημα απειλής φάνηκε πολύ και στο test στο οποίο τους υποβάλαμε. Δεν είναι εύκολο ένας εκπαιδευτικός που νιώθει απειλούμενος από τους μαθητές του, στη συνέχεια να μην «υποχρεώνεται» να είναι αμυντικά αρνητικός τόσο στην αντίληψη, όσο και στην ερμηνεία των κινήσεων και συμπεριφορών των μαθητών του στην τάξη και στο σχολείο. Πιο συγκεκριμένα τώρα οι δυσκολίες τους με τους μαθητές τους, πηγάζουν από τις εξής αιτίες : - Από την έλλειψη χρόνου. Δεν έχουν χρόνο οι καθηγητές ( κυρίως, τονίζουν, λόγω των απαιτήσεων ενός πιεστικού αναλυτικού προγράμματος) για να αποκτήσουν επαφή με τους μαθητές τους. «Οι μαθητές, χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να σε εμπιστευθούν» δηλώνουν οι καθηγητές. - Τα παιδιά είναι ζωηρά και, συχνά, φοβερά απείθαρχα. Οι καθηγητές κουράζονται «να κάνουν τον χωροφύλακα». Γι' αυτό και «προτιμούν το παιδί να είναι στο μάθημα πιο δειλό, πιο ήσυχο». Ο καθηγητής που δε μπορεί να ελέγξει την κατάσταση εξαντλείται, γίνεται αδιάφορος, νιώθει αδύναμος, ασήμαντος. - Τα παιδιά διαθέτουν φοβερά αποθέματα ενέργειας. «Ολη αυτή η ενέργεια έρχεται πάνω μου και είναι φοβερός καταλύτης δε μπορώ να δώσω ενέργεια». «Οι μαθητές εκτονώνονται άγρια». - Οι μαθητές δε συμπαθούν το σχολείο και τη δουλειά που γίνεται στην τάξη. Δεν έχουν ανάγκη από γνώση, αλλά ανάγκη εκτόνωσης. Βλέπουν το σχολείο σαν πάρεργο. Σημειώνουν: -.«Μπαίνεις σε μία τάξη που οι μισοί δεν θέλουν. Μόλις γυρίσεις την πλάτη σου, μιλούν, δεν προσέχουν φαινόμενο συνηθισμένο και καθόλου ευχάριστο. Παλαιότερα οι μαθητές σέβονταν το δάσκαλο. Νιώθω κούραση κι απογοήτευση». -«Στο σχολείο θα έπρεπε να έρχονται ύστερα από επιλογή τους, όσοι θέλουν να ζητήσουν τη γνώση επίσης, θα έπρεπε οι μαθητές να μπορούσαν να επιλέξουν τους δασκάλους τους». Ολες, λοιπόν, οι αναγκαίες, κατά τον εκπαιδευτικό, συνθήκες δεν υπάρχουν στο σχολείο και τα προβλήματα στο σύστημα μεταφέρονται, φυσικά, στις σχέσεις δασκάλων- μαθητών. Με τη συμπεριφορά της αδιαφορίας ή και της εχθρικότητας ( δασκάλων και μαθητών ) κανείς από τους δύο δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις πραγματικές ψυχολογικές του ανάγκες. Συχνά οι καθηγητές ζητούν απεγνωσμένα να βρουν στους μαθητές τους κάποια «ζεστασιά, ένα γλυκό χαμόγελο» για να αντέξουν το βάρος του έργου τους, συνήθως, όμως, λένε οι εκπαιδευτικοί της β' κατηγορίας «εις μάτην». Και από το test προέκυψε ότι οι εκπαιδευτικοί αισθάνονται ανασφάλεια απέναντι στους μαθητές τους : «Οι μαθητές μας δεν μας εκτιμούν» δηλώνουν με πίκρα κάποιοι από αυτούς. Οταν οι σημερινοί μαθητές ζουν σε μια κοινωνία παχυλού υλισμού, επίπεδη, χωρίς ιδανικά και αξίες που να ανεβάζουν τον άνθρωπο και όταν μοναδικά, σχεδόν, κυριαρχεί η οικονομική αποτίμηση - γιατί όχι, και εξαγορά - των πάντων, πώς μπορεί ο «φτωχοπρόδρομος» δάσκαλος, που δεν διαθέτει κάθε φορά και μια χαρισματική προσωπικότητα, να εκτιμηθεί από τα παιδιά της συγκεκριμένης κοινωνίας των ενηλίκων; Πώς μπορούν να ακούσουν το κήρυγμά του για την αξία της παιδείας και της μόρφωσης όταν στον πρακτικό βίο πουθενά δεν τη διακρίνουν ; Πώς επομένως αυτά τα παιδιά της κοινωνίας των ανέσεων και της υποκουλτούρας των ΜΜ θα αισθανθούν για τον καθημερινό δάσκαλο εκτίμηση και θα την ανταποδώσουν σε αυτόν; Και αν αυτό δεν συμβαίνει πώς μπορεί ένας, σχετικά νέος στην ηλικία εκπαιδευτικός, να μην παρωθείται εμμέσως στην ψυχολογία της απόσυρσης ( που, κατά τη γνώμη μας, οδηγεί στη ρουτίνα ) ή - στην καλύτερη 7

8 περίπτωση- στην αντίδραση μέσα από τη χρήση της εξουσίας του ; Και η Σχεσιοδυναμική θεωρεί ότι δάσκαλος και μαθητής συνιστούν «ζευγική ενότητα» είτε το γνωρίζουν, είτε το αγνοούν, είτε το θέλουν, είτε το πολεμούν. Αυτονόητη είναι, ύστερα από αυτά, η ευαισθησία του κάθε δάσκαλου απέναντι στην εικόνα του, την οποίαν νιώθει ότι αντιλαμβάνεται ο μαθητής του και την επαναπροβάλλει μέσα από τις αντιδράσεις του. Η ΣΧΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΑΤΗΡΕΙ Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ. Ο παράγοντας αυτός αποδεικνύεται ο σπουδαιότερος. Μας τον έδωσαν οι ίδιοι διττό και τον διατηρήσαμε διότι παρά την εννοιολογική διαφορά τους ( σχέση με τον εαυτό- σχέση με το έργο ) στην πράξη εμφανίζεται να αποτελεί ένα βασικό παράγοντα και όπου το καθένα από τα πιο πάνω στοιχεία παρεμβαίνει στο άλλο. Η έρευνα έδειξε ακόμη ότι 1.Ο τύπος του εκπαιδευτικού που αισθάνεται το ρόλο του ως παιδαγωγικό αντιστέκεται στη ρουτίνα. - Η παιδαγωγική σχέση κάνει τους εκπαιδευτικούς να αισθάνονται καλά. Αυτό συμβαίνει επειδή διαστέλλεται η θεώρηση του έργου τους και της αποστολής τους και επειδή το έργο εδώ πλαταίνει και γίνεται έργο ανθρωποπλαστικό και όχι στενά εκπαιδευτικό. Τότε νιώθουν ότι επιτελούν χρήσιμο και αξιότιμο έργο, ότι βοηθούν τα παιδιά να εξελιχθούν και όχι μόνο να μάθουν. Οι ερωτηθέντες πιστεύουν ότι οι εκπαιδευτικοί μπορούν και ανθίστανται στη ρουτίνα εφόσον θεωρούν τα παιδιά τους όχι μόνο ως μαθητές, αλλά ως πρόσωπα σε εξέλιξη, τα οποία και χρειάζονται τη βοήθειά τους. Εφόσον οι εκπαιδευτικοί θεωρούν τα πράγματα έτσι βγαίνουν από τα στενά πλαίσια του διδακτικού τους ρόλου και λειτουργούν ως παιδαγωγοί. Στην περίπτωση αυτή ανταποκρίνονται στο δάσκαλό τους πολύ περισσότερο οι μαθητές τόσο σε επίπεδο επικοινωνίας, όσο και σε επίπεδο μάθησης. «Αποτελεί, λέει ένας εκπαιδευτικός, 100% ικανοποίηση να βλέπω πως κάποιος, που δεν ήξερε τίποτε, ξαφνικά μου βγάζει δουλειά που είναι καλή τότε λέω πως κάτι αξίζω». Οι εκπαιδευτικοί νιώθουν ευχαρίστηση όταν καταφέρνουν να υποκινούν το ενδιαφέρον των παιδιών και να προχωρούν στην ύλη τους. Η καθηγήτρια ζωγραφικής που νιώθει πως η διδακτική της αποστολή δεν εκτιμάται δεόντως από το σχολικό πρόγραμμα - επομένως και από τα παιδιά- δεν είναι δύσκολο να φτάσει να θεωρεί το όλο εκπαιδευτικό της έργο ως πάρεργο. Μία Φιλόλογος έλεγε: «Ενιωθα ότι δεν ήμουν καλή φιλόλογος, επαρκής... Ενιωθα αγωνία, άγχος, φόβο, μειονεκτικά για τις λίγες γνώσεις που είχα, ένιωθα λειψή... Τώρα βρήκα ότι υπάρχουν τόσο ωραία πράγματα να δώσεις που δεν με ενοχλεί πια το γνωστικό έλλειμμα. Tώρα κάνω αυτό που μ αρέσει, αυτό που ήθελα να κάνω...νιώθω πιο επαρκής σε αυτό που προσφέρω...αυτό που πρώτα έκανα σε ομάδες εκτός τάξης, το κάνω τώρα μέσα στην τάξη». - Οποιος εργάζεται με παιδιά, δείχνει τις αδυναμίες του, χρειάζεται την επικοινωνία και την ανανέωση. Μερικοί εκπαιδευτικοί λένε ότι η σχέση με το παιδί τους κρατάει νέους. Αισθάνονται ότι πρέπει να επιβληθούν, αλλά μέσα από την ανάπτυξη του εαυτού τους. Αναγνωρίζουν ότι πρέπει να έλθουν πιο κοντά στον εαυτό τους, να αναγνωρίσουν στις ανάγκες τους. «Εψαχνα, λέει κάποια εκπαιδευτικός, αλλά άφηνα τον εαυτό μου έξω από τις ανάγκες του». Είναι, νομίζουμε, άξια υπογραμμίσεως η, μέσα από εμπειρίες, ανακάλυψη της μυστικής, όσο και βεβαίας οδού, για την επιβολή του καθηγητή στην τάξη, δηλαδή της συμφιλίωσης με την πραγματικότητα του εαυτού και με την βεβαιότητα της εσωτερικής αυταξίας. Συνεχίζουν οι ίδιοι εκπαιδευτικοί: «Από τη στιγμή που ένοιωσα να λειτουργούν και τα άλλα μου στοιχεία που δεν είχα αξιοποιήσει, άρχισα να νοιώθω λιγότερο λειψή στο θέμα της γνώσης. Τώρα ξέρω να παίρνω από τα παιδιά, τους συναδέλφους, κάθε στιγμή παίρνω, βρίσκω πιο εύκολα στιγμές να γεμίζω τις μπαταρίες μου. Προσπαθούσα παλιά με το διάβασμα, τις δραστηριότητες, δεν ήξερα να παίρνω...διάβαζα για να σταθώ...μέσω της γνώσης 8

9 να τραβήξω εκτίμηση, αποδοχή, σεβασμό, κυριαρχία...δυστυχώς, παλιά έψαχνα να βρώ κάτι το διαφορετικό από τον εαυτό μου»! Και άλλος εκπαιδευτικός : «Ο δάσκαλος δεν ξέρει να παίρνει γιατί φοβάται να είναι ανοιχτός. Δεν ξέρεις να παίρνεις θα πει : δεν ξέρεις να ανοιχτείς στη σχέση=ανατροφοδότηση, να εκφραστείς. Π.χ. μπαίνεις στην τάξη, νιώθεις κουρασμένος. Ενα παιδί σε ρωτάει...αν το πάρεις σαν ενδιαφέρον του παιδιού είναι θετικό ( επειδή είσαι διαφανής ). Αν πεις, όχι δεν είμαι κουρασμένη, είναι σαν να λες ' δεν θέλω να μου δώσετε'.. Δεν έχουμε μάθει οι άνθρωποι της εκπαίδευσης να λειτουργούμε έτσι. Δεν έχουμε μάθει να μιλάμε μέσα από τον εαυτό μας». «Σημαντικό το μάθημα επικοινωνίας, μα δεν το μάθαμε ποτέ», σημειώνει η άλλη εκπαιδευτικός. Επίσης : «Οταν άρχισα να βλέπω τις δυσκολίες που έχω στην επικοινωνία μου με τους άλλους, τότε άρχιζα να αλλάζω...» Η διδασκαλία φαίνεται να αγχώνει κάποιους ( όλους; ) εκπαιδευτικούς περισσότερο από το παιδαγωγικό έργο. Τους εκπαιδευτικούς διχάζουν συχνά η εκπαιδευτική και η παιδαγωγική όψη του ρόλου τους. Και γνωρίζουμε πως η διδακτικο-γνωστική εργασία κυριαρχεί στο ρόλο του εκπαιδευτικού.το Α.Π. τους πιέζει. Και ο εκπαιδευτικός όταν δε μπορεί να σταθεί μέσα στην τάξη «κρύβεται» για να προστατευθεί, για να μη φανεί το άγχος του. Αδιαφορεί αμυνόμενος...ρουτινιάζει. Παρόλα αυτά όλοι οι εκπαιδευτικοί που ρωτήθηκαν ετόνισαν πως αν επέλεγαν εκ νέου το επάγγελμά τους, πάλι το επάγγελμα του εκπαιδευτικού θα επέλεγαν. Ομως, συνεχίζουν, θα προσπαθούσαν, τώρα πια, να βρουν τη «χρυσή τομή», να επαναπροσδιορίσουν τους στόχους τους, να έχουν λυμένα τα βασικά προβλήματά τους ( οικογενειακά, γνωστικά, προσωπικά, επαγγελματικά ). Αυτά που λένε, δηλώνουν ασφαλώς και τη σημασία της εκπαίδευσης στην προετοιμασία του εκπαιδευτικού. Δεν θά πρεπε μέσα στα Αναλυτικά Προγράμματα εκπαίδευσης των υποψηφίων εκπαιδευτικών, πέρα από την αναγκαία ψυχοπαιδαγωγική κατάρτιση - που και αυτή δεν γίνεται παντού και όπως πρέπει- να περιλαμβάνονται και γνώσεις για την ψυχολογία του εκπαιδευτικού και, ακόμη, να γίνεται μια προσπάθεια ενημέρωσης ( και αντιμετώπισης ), σχετικά με την πραγματική εικόνα της εκπαίδευσης ; Επίσης ότι η απογοήτευση του εκπαιδευτικού από το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα, απογοήτευση σταθερά μη ικανοποιούμενη, δημιουργεί σε αυτόν συγκρούσεις, κόπωση, εξάντληση. Η ρουτίνα φαίνεται ότι έρχεται να λειτουργήσει ως μηχανισμός φυγής. Στο test ο ερωτώμενος εκπαιδευκτικός ταυτιζόταν με τον κουρασμένο καθηγητή που έχει διάθεση να φύγει από το χώρο του σχολείου και από τους μαθητές του, που δεν δέχεται αυτό που κάνει και αδιαφορεί, που δεν έχει πρόθεση να επέμβει σε κάποια κατάσταση για να την κάνει πιο ευχάριστη. Σε καμιά από τις εικόνες (του test) ο δάσκαλος δεν γινόταν αντιληπτός ως ευχαριστημένος. Ολά αυτά δείχνουν ότι συντελούν στη ρουτίνα τα εξής: - Η δυσκολία στην επικοινωνία μεταξύ των εκπαιδευτικών. - Η δομή και το σύστημα του σχολείου. - Η στάση των διευθυντών και η αποστασιοποίηση από το σύλλογο. - Ο έντονος «εκμαυλισμός». - Η έλλειψη συλλογικής εργασίας. - Ο κυρίαρχος τεχνοκρατικός χαρακτήρας του σχολείου. - Η εκ μέρους του σχολείου εξυπηρέτηση σκοπιμοτήτων ( ετοιμάζει άτομα που θα λειτουργούν ξένα προς τη σχέση ). - Η προσπάθεια του συστήματος να απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο οι εκπαιδευτικοί από τους μαθητές τους. 2. Σχετικά δε με την ανάγκη βοήθειας του εκπαιδευτικού προέκυψαν τα εξής: Ο εκπ/κός νιώθει την ανάγκη κάποιος να τον στηρίζει ψυχολογικά. «Ξεκινώντας για το σχολείο, ή την ώρα που φθάνω, έχω ψυχοσωματικά προβλήματα». 9

10 Σχετικά με τη «θεραπεία» της ρουτίνας και οι 14 εκπαιδευτικοί δήλωναν ότι η ρουτίνα μπορεί να καταπολεμηθεί, εφόσον ο εκπ/κός επιμορφωθεί με μεθόδους που βοηθούν να βρίσκεται σε σωστή και αρμονική σχέση με τον εαυτό του και τον άλλον. «Το ότι στραγγαλίζω αυτό που θέλω να βγάλω προς τα έξω, λέει ο εκπαιδευτικός με τις αντιδράσεις του, και, με άλλα λόγια, «επειδή δεν λειτουργώ ως πρόσωπο, αυτό με ωθεί σε αδιαφορία»... Ως Βασική αιτία προβάλλει η αίσθηση του αδιεξόδου, ότι αυτό που κάνει δεν έχει αποτέλεσμα, ότι δεν φθάνει στο δέκτη. Αυτή η αίσθηση επιφέρει, σιγά- σιγά, κόπωση, «εξάντληση» ή οδηγεί στη ρουτίνα, που σαφώς τότε, ως «μαθημένη» συμπεριφορά αποβλέπει στην εξυπηρέτηση της άμυντικής αυτοπροστασίας του υποκειμένου. Επίσης, φάνηκε, πως στις ενδοεπαγγελματικές «πιέσεις» φθοράς και παραίτησης αντιστέκεται καλύτερα ψυχολογικά ο εκπαιδευτικός που διαπνέεται από κάποια ιδεολογία και έχει χτίσει αμυντικό «θώρακα». Αναφέρθηκε η περίπτωση θεολόγου καθηγητή που έβλεπε το ρόλο του ως ρόλο ατόμου που μπορούσε και έπρεπε να επηρεάσει τους μαθητές του στο Χριστιανισμό. Ετσι έβλεπε το έργο του ως έργο και λόγο ζωής. Αισθανόταν τη διδασκαλία ως δική του ανάγκη. Μπορεί αυτό να τον εμπόδιζε από μια προσωποκεντρική συνάντηση μαζί του ( εφόσον έβλεπε το μαθητή ως υποψήφιο πιστό Χριστιανό), αλλά έδινε στον εκπαιδευτικό ένα νόημα σχολικής δράσης και ζωής, που τελικά λειτουργούσε ως αμυντικός θώρακας και προστατευτική ασπίδα. Από όλα τα προηγούμενα φάνηκε και πάλι πόσο κεντρικό πρόσωπο αναφοράς είναι για τον εκπαιδευτικό ο «μαθητής» και, ιδιαίτερα, πόσο υπολογίζει την επιβολή ή και την αναγνώρισή του από αυτόν. Είδαμε ακόμη πως μερικοί εκπαιδευτικοί, μέσα από προσωπικές εμπειρίες, ανακάλυψαν ότι η φυσική αυτή ανάγκη κάθε ατόμου για αναγνώριση δε μπορεί να ικανοποιηθεί με πληρότητα παρά μόνον μέσα από την αυτο- αποδοχή και αυτο-εκτίμηση του εκπαιδευτικού. Ο εκπαιδευτικός όμως δεν έρχεται σε επαφή με τις ανάγκες του, φοβάται να τις δει και να τις αναγνωρίσει και γι' αυτό ξεστρατίζει σε αμυντικές στρατηγικές, «αυτοσαρκάζεται» π.χ. για το γεγονός ότι αισθάνεται μέσα του την ανάγκη να επιβληθεί με κάθε τρόπο. Στις συνεντεύξεις δεν εφάνηκε πως το φύλο στο οποίον ανήκει ο εκπαιδευτικός συνδέεται με τη ρουτίνα. Επίσης τα χρόνια υπηρεσίας δεν φαίνεται να επηρεάζουν τη ρουτινοποίηση. Εφάνηκε, όμως, ότι είναι δυνατό να λειτουργούν θετικά με το να προσφέρουν αυτοπεποίθηση και αίσθηση ασφάλειας. Ενώ, αντιθέτως, εφάνηκε πως η αναγνώριση του κύρους του μαθήματός που διδάσκουν, (μέσα στην ιεράρχηση του σχολικού Α.Π. - το πρωτεύον και δευτερεύον- επηρεάζει και το αντιληπτικό πρίσμα του εκπαιδευτικού για την εργασία του και, μερικές φορές, για τον εαυτό του. Ακόμη εφάνηκε ότι οι εκπαιδευτικοί βρίσκουν στο γεγονός και στη λογική της επιβολής τους στους μαθητές ισχυρή διέξοδο της ανάγκης τους για μια καταξιωμένη και δημιουργική έκφραση του προσώπου τους. Φαίνεται πως με τον τρόπο αυτό αμύνονται στον κίνδυνο της φθοράς που τους απειλεί. Οταν όμως δεν μπορέσουν να δώσουν μια υγιή ψυχο-παιδαγωγική έκφραση σε αυτή τους τη θεμιτή ανάγκη, τότε εκπίπτουν σε λογικές και διαδικασίες επιβολής. Και όταν, στη συνέχεια, δεν καταφέρνουν να επιβληθούν ( έστω και με σαφώς αντιπαιδαγωγική συμπεριφορά), αναπτύσσουν μια ψυχολογία απόσυρσης, άμεσης ή έμμεσης. Η ρουτίνα, με όλα τα χαρακτηριστικά της, εγκαθίσταται και οι εκπαιδευτικοί τα «παρατάνε». 10

11 ΓΕΝΙΚΑ ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Δεν επαληθεύτηκαν όλες οι αρχικές μας υποθέσεις, όμως επαληθεύτηκαν οι βασικότερες από αυτές. 1. Φαίνεται πως και ο Ελληνας εκπαιδευτικός προσβάλλεται από τη ρουτίνα η έρευνά μας δεν είναι, λόγω της φύσεώς της, σε θέση να προσδιορίσει την έκταση του φαινομένου ίσως, όμως, να είναι μικρότερη από την αντίστοιχη σε εκπαιδευτικούς της Ευρώπης και των ΗΠΑ. 2. Η ρουτίνα δεν ταυτίζεται με το burnout και εμφανίζεται πράγματι σε εκπαιδευτικούς αδιακρίτως ειδικότητας και φύλου ανάμεσα στα 8-14 χρόνια υπηρεσίας. 3. Ο βασικότερος παράγοντας που προκαλεί την εμφάνισή της φαίνεται πως είναι η, εκ μέρους του εκπαιδευτικού, αίσθηση αναποτελεσματικότητας και αδιεξόδου κατά την άσκηση του εκπαιδευτικού έργου. Από την απόψη αυτή η ρουτίνα φαίνεται πως λειτουργεί ως αμυντικός μηχανισμός ( φυγής ) ακριβώς για να προστατεύσει το Εγώ από μεγαλύτερες περιπέτειες ( π.χ. επιθετικότητα, burnout κλπ.). Και επειδή αυτή η αίσθηση της απογοήτευσης και της αναποτελεσματικότητας είναι κοινωνικό υποπαράγωγο, η ρουτίνα μπορεί να θεωρηθεί ως «κοινωνική διαμαρτυρία» ή καλύτερα, για να μιλήσουμε παραλλαγμένα τη γλώσσα του Adler, ως «εκπαιδευτική διαμαρτύρηση». 4. Η κυριότερη τώρα αιτία φαίνεται να βρίσκεται στο ίδιο το άτομο, διαπίστωση που συμπίπτει και με τα δεδομένα ξένων ερευνών 4. Πιο συγκεκριμένα φαίνονται πολύ πιο ικανοί να αντισταθούν στις αλλοτριωτικές κοινωνικές πιέσεις εκπαιδευτικοί που δεν εγκαταλείπουν κάποια ιδεολογία που τους ενέπνεε και εκπαιδευτικοί που, έχοντας καλές και υγιείς σχέσεις με τον εαυτό τους, μεγιστοποιούν την ανθεκτικότητά τους, επικοινωνούν ως πρόσωπα με το περιβάλλον, επανακαλύπτουν δε - και απολαμβάνουν - τον παιδαγωγικό τους ρόλο μέσα στο σχολείο. 5. Αρα είναι ανάγκη να αναγνωρισθεί αρμοδίως η ανθρώπινη διάσταση του εκπαιδευτικού έργου, να υπολογισθεί η συσσώρευση ψυχικής κόπωσης και η ευθραυστότητά του εκπαιδευτικού λειτουργού και να ληφθούν, για το λόγο αυτό, τα αναγκαία προληπτικά μέσα. Τούτο, φοβούμαστε, πως αγγίζει τα όρια της ουτοπίας, εφόσον - εκτός των άλλων - σημαίνει ότι είναι αναγκαία η επιλογή των υποψήφιων εκπαιδευτικών και με κριτήρια προσωπικότητας, με επαρκή ψυχοπαιδαγωγική κατάρτιση και με εκπαιδευτική προετοιμασία στην αντιμετώπιση της σχολικής πραγματικότητας. Απαιτεί, ακόμη, τη δια βίου και ολόπλευρη στήριξη του εκπαιδευτικού στο έργο του και την ποιοτική θεώρηση της παραγωγικότητας στην εκπαίδευση, ώστε να αντλεί νόημα και τιμή ο εκπαιδευτικός από την εργασία του. 4 Αbraham A, Amiel R, Ballauques S, Breuse E, Brunel M L, Carrasco J, Dupont P, Esteve J, Huberman M,, Heraud l, Leselbaum N, Marini T, Navarro M, Potvin P, Walker L.D κ.ά. 11

12 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Οδηγίες για τις συνεντεύξεις ( που δόθηκαν προκαταβολικώς στις τρεις τελικώς συνεργάτριες ). ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙΝΑ ΕΡΕΥΝΗΘΟΥΝ ΕΜΜΕΣΩΣ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ 1.Πώς αισθάνεται ο εκπαιδευτικός στο σχολείο Διαφοροποίηση -κατά ηλικία, χρόνια υπηρεσίας, φύλο, ειδικότητα, - είδος σχολείου που υπηρετεί ο εκπ/κός απέναντι στους μαθητές, στους συναδέλφους, στη Δ/ση, στο εκπ/κό σύστημα,γενικώς, στους γονείς και στο έργο του 2. Τι επίδραση έχουν στον εκπ/κό η καθημερινή συναναστροφή του με μαθητές, η διαρκής ενασχόλησή του με το εκπ/κό έργο, οι δυσκολίες του εκπ/κού έργου, η οικονομική και κοινωνική του θέση, τα οικονομικά και προσωπικά του προβλήματα. 3. Ο εκπ/κός ( ο παλιός, ο νέος, ο άντρας, η γυναίκα, ο του Γυμνασίου, του Λυκείου, ο της δείνα ειδικότητας ) που αισθάνεται άσχημα στο σχολείο πώς ακριβώς αισθάνεται και γιατί ; - από ποιες αιτίες ; - ποιες εκδηλώσεις και συνέπειες έχουν τα συναισθήματα αυτά στην προσωπική του ζωή και στην εκπαιδευτική του παρουσία; 4. Η ΡΟΥΤΙΝΑ Πώς γίνεται αισθητό και περιγράφεται ως φαινόμενο ( πιθανή χρήση ερωτηματολογίου ) 5. ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΡΟΥΤΙΝΑΣ Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ - Η δομή και λειτουργία της. Π.χ. Η ευθραυστότητα που δεν μπορεί να αντέξει τη συνεχή αγωνιστικότητα και ενέργεια που απαιτούνται στο επάγγελμα. - Τα προβλήματα ( ατομικά, οικογενειακά, κοινωνικά) και οι συνθήκες που την επηρεάζουν. - Η ιδεολογία, η νοοτροπία που τον καιρό αυτό έχει. 12

13 - Η σχέση του με τον εαυτό ( αυτο-εικόνα, αυτο- εκτίμηση, αυτοαποδοχή, δημιουργική πορεία ). 6. Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΚΠ/ΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ - Ελλειψη εκπ/σης, επιμόρφωσης, μέριμνας, στηρίγματος του εκπ/κού - Κοινωνική ( μη αναγνώριση του έργου τους ) και οικονομική απαξίωση. 7. ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ -ως δομή, λειτουργία, δυνατότητα - οι συνάδελφοι 8. ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ -τους σήμερα ( το πλήθος, η ηλικία, η συμπεριφορά προσαρμογής στις απαιτήσεις των εκπα/κών- και των μεγαλύτερων γενικώς- και του σχολείου και, μάλιστα, σε αντιπαραβολή, με τις μαθητικές - ή συμμαθητικέςαναμνήσεις των δικών του χρόνων). - Η σχέση με τους μαθητές, ανεξαρτήτως των ιδιοτήτων και τψν χαρακτηριστικών των μαθητών. ( Αρχίζουμε από τα προβλήματα πειθαρχίας ;) 9 ΑΥΤΟ ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΟ - Το ασαφες ή και αντιφατικό των ρόλων και των απαιτήσεων από τον εκπαιδευτικό. - Ενας στόχος που ποτέ δεν πραγματώνεται πλήρως, εργασία που καταπονεί και " εξαπατά ", χωρίς ορατά αποτελέσματα. - Μακρόχρονη συσσώρευση δυσκολιών, απογοητεύσεων ή αποτυχιών. Πολλή κούραση (υπερφόρτωση ρόλων - για μερικές μαλιστα ειδικότητες εκπ/κων- τα καθήκοντα και η εργασία μας ακολουθούν στο σπίτι και προστίθενται ή συγχέονται με τα εκεί προβλήματα -), χωρίς αναγνώριση, ιδιαίτερα σήμερα. - " Το ίδιο πάντα βιολί ". ( Κάθε μέρα, κάθε χρόνο τα ίδια και τα ίδια). - Το γεγονός πως ο εκπαιδευτικός δεν έχει πρωτοβουλίες δεν του επιτρέπει να αισθάνεται πως επηρεάζει με τις αποφάσεις και ενέργειές του τα σχολικά και εκπαιδευτικά πράγματα. Εχει την αίσθηση πως δεν συμμετέχει στη διαδικασία, πως δε μπορεί να επέμβει και γι αυτό ή καταφεύγει σε εξωσχολικές δραστηριότητες ( π.χ. το φροντιστήριο : πόσο το φροντιστήριο απομακρύνει τον κίνδυνο της ρουτίνας ; ) ή "βουλιάζει" σιγά- σιγά στη ρουτίνα. 13

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος

Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Α. Τσιάμης, Μ.Α., CPsychol Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Ο εαυτός μας Τι μπορούμε να κάνουμε Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μας Πως αντιδρούμε σε καταστάσεις ή περιβάλλοντα Είδη / Τύποι «Εαυτού»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Test-Umfrage Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώσουμε το σχολείο μας. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά σημεία του σχολείου μας και που θα

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ.

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. «Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. Μετά την εισήγηση της 1 ης ημέρας, αρχικά χωρίσαμε τους εκπαιδευτικούς σε 4 ομάδες και δόθηκε

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ: «Στο ισόγειο πίσω υπάρχει χώρος, ο οποίος σύντομα θα καλλωπισθεί»

ΕΚΠ: «Στο ισόγειο πίσω υπάρχει χώρος, ο οποίος σύντομα θα καλλωπισθεί» Αγαπητοί μαθητές / τριες Κάνοντας την αποδελτίωση του ερωτηματολογίου αξιολόγησης πήραμε αρκετά μηνύματα. Σε κάποια απαντήσαμε αμέσως και όλα τα υπόλοιπα θα τα αξιοποιήσουμε σύντομα. Σας ευχαριστούμε θερμά.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς

ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης. Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΕικόνατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης Αθανάσιος Ν. Σαμαράς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς 2 Εικόνες Κρατών Εικόνα της Ε.Ε. Το σύνολο των χαρακτηριστικών μίας χώρα που μας έρχεται στο μυαλό

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Muster-Fragebogen allgemeinbildende Schule Αγαπητοί γονείς, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώνουμε συνεχώς την ποιότητα της εργασίας μας στο σχολείο. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια Έκθεση Αξιολόγησης του Σχολείου - (Q-ΕΕΑ : 2)

Ετήσια Έκθεση Αξιολόγησης του Σχολείου - (Q-ΕΕΑ : 2) Ετήσια Έκθεση Αξιολόγησης του Σχολείου - (Q-ΕΕΑ : ) ) Ανάπτυξη και Εφαρμογή Διαδικασιών ΑΕΕ. ) Από τις διαδικασίες της ΑΕΕ εφαρμόστηκαν: Ετήσιος Προγραμματισμός του σχολείου Γενική Εκτίμηση της εικόνας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ B ΜΕΡΟΣ Προσεγγίσεις σε θέματα Οπτικοακουστικής Παιδείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 45 Παράρτημα Ημερολόγιο εκπαιδευτικών και κινηματογραφιστών Σχολική μονάδα:... Ημερομηνία και ώρα συνάντησης:... Συνάντηση εντός ή εκτός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΛΟ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΛΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΙΚΙΑ: 28-53 ΦΥΛΟ AΝΔΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ 6 26 ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΕΙ/ΑΕΙ 10 Δευτεροβάθμια 16 Δημοτικό 3 ΤΟΠΟΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Αστική υποβαθμισμένη 2 Αστική αναβαθμισμένη 18 Ημιαστική

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα