ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΩΜΑ Α. ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΩΜΑ Α. ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΥ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΘΩΜΑ Α. ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΥ Πτυχιούχου Γεωπόνου, ιπλ. Πολιτικού Μηχανικού, MSc. Υπότροφου ΙΚΥ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΣΤΟ ΘΕΡΜΟΦΙΛΟ ΕΥΡΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Καθ. Γεράσιµος Μαρτζόπουλος ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2005

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΘΩΜΑ Α. ΚΩΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΣΤΟ ΘΕΡΜΟΦΙΛΟ ΕΥΡΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΙΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ Υποβλήθηκε στη Γεωπονική Σχολή Μεταπτυχιακή Ειδίκευση Γεωργικής Μηχανικής και Υδατικών Πόρων Ηµεροµηνία Προφορικής Εξέτασης: 2 Νοεµβρίου 2005 Εξεταστική Επιτροπή Γ. Μαρτζόπουλος *, Καθηγητής Γεωπονικής Σχολής. Ντότας *, Καθηγητής Γεωπονικής Σχολής Ξ. Καραµανλής*, Επ. Καθηγητής Κτηνιατρικής Σχολής Χ. Νικήτα Μαρτζοπούλου, Καθηγήτρια Γεωπονικής Σχολής. Γεωργακάκης, Καθηγητής Γ.Π.Α Θ. Γέµτος, Καθηγητής Π.Θ. Γ.Παπαδάκης, Αν. Καθηγητής Γ.Π.Α. * Μέλη τριµελούς συµβουλευτικής επιτροπής

3 ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΖΕΟΛΙΘΟΥ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΣΤΟ ΘΕΡΜΟΦΙΛΟ ΕΥΡΟΣ ISBN Θωµάς Α. Κωτσόπουλος Α.Π.Θ «Η έγκριση της παρούσης ιδακτορικής ιατριβής από τη Γεωπονική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης δεν υποδηλώνει την αποδοχή των γνωµών του συγγραφέως» (Ν. 5343/1932, άρθρο 202, παρ. 2)

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ 3 SUMMARY 5 Κεφάλαιο 1 ο 7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικά Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη χρήση και διάθεση των ζωικών λυµάτων Η περιβαλλοντική επίδραση των λυµάτων στο νερό Η επίδραση των ζωικών λυµάτων στο έδαφος Η επίδραση των ζωικών λυµάτων στην ατµόσφαιρα Χαρακτηριστικά των λυµάτων χοιροστασίου Φυσικά χαρακτηριστικά των λυµάτων των χοίρων Χηµικά χαρακτηριστικά των λυµάτων χοίρων Βιοχηµικοί παράµετροι χρήσιµοι για το σχεδιασµό σταθµών επεξεργασίας λυµάτων Ισοδύναµο πληθυσµού Επεξεργασία λυµάτων Κοµποστοποίηση Επεξεργασία ζωικών λυµάτων µε χρήση υδροχαρών φυτών Αναερόβια επεξεργασία ζωικών λυµάτων Αερόβια επεξεργασία ζωικών λυµάτων εξαµενές σταθεροποίησης των ζωικών λυµάτων Χηµικές µέθοδοι ιάθεση των λυµάτων στη γεωργική γη 32 Κεφάλαιο 2 ο 36 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Αναερόβια επεξεργασία ζωικών λυµάτων Αναερόβια µικροβιολογία Υδρόλυση Παραγωγή οξέων Παραγωγή οξικού οξέος Μεθανογένεση Μεθανογενή βακτήρια Φυσικό χηµικές παράµετροι που επηρεάζουν την αναερόβια αποικοδόµηση Θερµοκρασία Θρεπτικά στοιχεία ph Η επίδραση της αναλογίας C/N στην αναερόβια αποικοδόµηση Αναστολείς της µεθανογένεσης Η επίδραση του αζώτου στην αναερόβια αποικοδόµηση Η αµµωνία στα λύµατα των χοιροστασίων Παραγωγή αµµωνίας στην αναερόβια αποικοδόµηση Τοξικότητα της αµµωνίας Επίδραση του ph στην τοξικότητα της αµµωνίας Η επίδραση της θερµοκρασίας στην τοξικότητα της αµµωνίας 61

5 2.6 Ζεόλιθος Μέθοδοι µείωσης της τοξικότητας της αµµωνίας στα λύµατα των χοίρων Μέθοδοι βελτίωσης της αναλογίας C/N στα λύµατα Κυριότεροι τύποι αναερόβιων βιολογικών αντιδραστήρων Αντιδραστήρας εφάπαξ πλήρωσης (batch digester) Αντιδραστήρας συνεχούς ανάδευσης (CSTR: Continuously Stirred Tank Reactor) Αντιδραστήρας αναερόβιας επαφής (anaerobic contact process) Αντιδραστήρας αναερόβιου φίλτρου (anaerobic filter) Αντιδραστήρας ανοδικής ροής των λυµάτων µέσα από αναερόβια στρώση λάσπης (UASB: Upflow Anaerobic Sludge Blanket Reactor) Οικονοµικά στοιχεία 74 Κεφάλαιο 3 ο 77 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αντικείµενο της έρευνας Σκοπός της έρευνας 82 Κεφάλαιο 4 ο 84 ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ Υλικά κατασκευής της πειραµατικής διάταξης Λειτουργία της πειραµατικής διάταξης Χαρακτηριστικά ζεόλιθου Μέθοδοι µετρήσεων Ολικά στερεά ( Total solids ) Πτητικά στερεά ( Volatile solids ) Μέτρηση του ολικού αζώτου ( ΤΚΝ) Μέτρηση του Ν 2 ( NH 3 ) Μέτρηση του ph Μέτρηση της ποσότητας του παραγόµενου βιοαερίου Μέτρηση της σύνθεσης του παραγόµενου αερίου Μέτρηση του BOD Ανάλυση δεδοµένων Τόπος και χρόνος διεξαγωγής του πειράµατος Μεταχειρίσεις επαναλήψεις ΠΡΟΜΕΤΡΗΣΕΙΣ Αποτελέσµατα προµετρήσεων Συµπεράσµατα προµετρήσεων 112 Κεφάλαιο 5 ο 115 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Γενικά Φυσικές παράµετροι Στερεά ουσία Πτητικά στερεά Χηµικές Παράµετροι Οργανικό άζωτο Αµµωνιακό άζωτο Βιοχηµικές παράµετροι (BOD 5 ) 125

6 5.5 Παραγωγή βιοαερίου Ποσότητα βιοαερίου Ποιοτική σύνθεση του βιοαερίου ιακύµανση του ph 133 Κεφάλαιο 6 ο 134 ΣΥΖΗΤΗΣΗ Συζήτηση Αποτελέσµατα των µετρήσεων των φυσικών παραµέτρων Αποτελέσµατα των µετρήσεων των βιοχηµικών παραµέτρων Παραγωγή βιοαερίου Λιπαντικά στοιχεία Ποσότητα ζεόλιθου 148 Κεφάλαιο 7 ο 149 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Συµπεράσµατα - προτάσεις 149 Βιβλιογραφία 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α 164 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β 172

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1.1 Ασθένειες και οργανισµοί που διασπείρονται από τα λύµατα ζώων...13 Πίνακας 1.2. Χαρακτηριστικά λυµάτων χοίρων, ανά ηµέρα και ανά 1000 κιλά Ζ.Β Πίνακας 1.3. Ρυπαντικό ισοδύναµο πληθυσµού της κόπρου...21 Πίνακας 2.1. θερµιδική αξία του βιοαερίου και του φυσικού αερίου...37 Πίνακας 2.2. Χηµικές αντιδράσεις που συντελούνται κατά το στάδιο της παραγωγής του οξικού οξέος και η ενεργειακή τους απόδοση Πίνακας 2.3. Χηµικές αντιδράσεις κατά την παραγωγή του µεθανίου...43 Πίνακας 2.4. ράση αντιβιοτικών στη µεθανογένεση...53 Πίνακας 2.5. Ποσότητες αζώτου στα λύµατα χοίρων ανά ηµέρα ανά 1000 kg Ζ.Β.χοίρου...56 Πίνακας 2.6. Χαρακτηριστικά ζεόλιθου που χρησιµοποιήθηκε...65 Πίνακας 4.1. Χηµικές και ορυκτολογικές ιδιότητες του ζεόλιθου που χρησιµοποιήθηκε στα πειράµατα...92 Πίνακας 4.2. Ονοµασία µεταχείρισης σύµφωνα µε την ποσότητα του ζεόλιθου που χρησιµοποιήθηκε σε αυτήν Πίνακας 5.1. Μετρήσεις ολικών στερεών (%) Πίνακας 5.2. Ποσοστό µείωσης της στερεάς ουσίας (%) Πίνακας 5.3. Μετρήσεις πτητικών στερεών αρχικών δειγµάτων ( %) Πίνακας 5.4. Μετρήσεις πτητικών στερεών (%) Πίνακας 5.5. Ποσοστό µείωσης των πτητικών στερεών (%) Πίνακας 5.6. Μετρήσεις ολικού αζώτου (ΤΚΝ) αρχικών δειγµάτων (ppm) Πίνακας 5.7. Μετρήσεις οργανικού αζώτου (ppm) Πίνακας 5.8. Μετρήσεις αµµωνιακού αζώτου (ppm) Πίνακας 5.9. Μετρήσεις BOD 5 (ppm) Πίνακας Ποσοστό µείωσης του βιοχηµικώς απαιτούµενου οξυγόνου BOD 5 (%) Πίνακας Συνολική παραγωγή βιοαερίου (ml) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΚΟΝΩΝ Εικόνα 4.1.Κλίβανος σταθερής θερµοκρασίας, αναερόβιοι αντιδραστήρες στιγµιαίας πλήρωσης µε ανάδευση Εικόνα 4.2. εξαµενές αποθήκευσης του βιοαερίου. ιακρίνονται οι σωλήνες υπερχείλισης καθώς και οι ράβδοι, που εµπόδιζαν την άνωση της µικρότερης δεξαµενής...86 Εικόνα 4.3. Συνολική όψη του συστήµατος. ιακρίνεται αριστερά πάνω το αερόθερµο Εικόνα 4.4.Προετοιµασία συστήµατος αναερόβιας σφράγισης των αντιδραστήρων, διακρίνεται η έξοδος του βιοαερίου Εικόνα 4.5.Αντιδραστήρας αναερόβιας επεξεργασίας, σφραγισµένος κατάλληλα για την διασφάλιση των αναερόβιων συνθηκών...90 Εικόνα 4.6.Ηλεκτρονικός χρονοδιακόπτης, συνδεδεµένος µε την παροχή ρεύµατος στους αναδευτήρες...91 Εικόνα 4.7. Κλίβανος ξήρανσης, αποτεφρωτικός κλίβανος Εικόνα 4.8.Τρόπος µέτρησης της παραγωγή του βιοαερίου. ιακρίνεται η διαβάθµιση ανά 100 ml των δεξαµενών αποθήκευσης, καθώς και η στάθµη του νερού µέσα στη δεξαµενή...98 Εικόνα 4.9.Ειδικό σακίδιο µεταφοράς του βιοαερίου. Τρόπος εισαγωγής του βιοαερίου από τη δεξαµενή αποθήκευσης στο σακίδιο αυτό. ιακρίνεται το ειδικό στόµιο του σακιδίου, µε περιστροφή του οποίου σφραγιζόταν το σακίδιο...99 Εικόνα 4.10.Συσκευή µέτρησης του BOD 5. Λειτουργούσε ως κλίβανος σταθερής θερµοκρασίας 20 o C και κάθε φιάλη στηρίζονταν σε µαγνητικό αναδευτήρα Εικόνα Φλόγα βιοαερίου...104

8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήµα 1.1 Φυσική συµπεριφορά της κόπρου (USDA, 1992) Σχήµα 1.2. ιαχωρισµός των στερεών σε επιµέρους κατηγορίες Σχήµα 1.3. Συστήµατα υδροχαρών φυτών για την επεξεργασία ζωικών λυµάτων...27 Σχήµα 2.1.Αποικοδόµηση της οργανικής ουσίας σε αναερόβιο περιβάλλον...39 Σχήµα 2.2.Μεταβολή του άνθρακα σε αναερόβιο περιβάλλον...40 Σχήµα 2.3. Η επίδραση της θερµοκρασίας στη σχετική δραστηριότητα των µεθανογενών βακτηρίων...45 Σχήµα 2.4.Βιογεωχηµικός κύκλος του αζώτου Σχήµα 2.5.Επίδραση του ph και της θερµοκρασίας στην ισορροπία ελεύθερης αµµωνίας και του αµµωνιακού ιόντος...62 Σχήµα 2.6.Αντιδραστήρας στιγµιαίας πλήρωσης...69 Σχήµα 2.7.Αντιδραστήρας συνεχούς ανάδευσης (CSTR)...70 Σχήµα 2.8.Αντιδραστήρας αναερόβιας επαφής...71 Σχήµα 2.9 Αντιδραστήρας αναερόβιου φίλτρου Σχήµα 2.10 Αντιδραστήρας ανοδική ροής των λυµάτων µέσα από αναερόβια στρώση λάσπης Σχήµα Αρχικό κόστος εγκατάστασης παραγωγής ηλεκτρικής και θερµικής ενέργειας.75 Σχήµα 4.1. Αερόθερµο, Αναδευτήρας Αντιδραστήρας, Θερµοστάτης, εµβαπτισµένος µέσα σε υγρό, Κλίβανος σταθερής θερµοκρασίας εξαµενή γεµάτη µε νερό εξαµενή αποθήκευσης βιοαερίου διαβαθµισµένη ανά 100 ml, Μεταλλική ράβδος, εµποδίζει την άνωση, Σωλήνες µεταφοράς του βιοαερίου Σχήµα 4.2.Περιεκτικότητα σε ολικά στερεά (%) για κάθε µεταχείριση στο τέλος κάθε προµέτρησης, καθώς και η αρχική περιεκτικότητα των ολικών στερεών (%) σε κάθε προµέτρηση Σχήµα 4.3.Περιεκτικότητα σε πτητικά στερεά (%) για κάθε µεταχείριση στο τέλος κάθε προµέτρησης, καθώς και η αρχική περιεκτικότητα σε πτητικά στερεά (%) σε κάθε προµέτρηση Σχήµα 4.4.BOD 5 σε κάθε µεταχείριση στο τέλος κάθε προµέτρησης, καθώς και η αρχική ποσότητα του BOD 5 σε κάθε προµέτρηση. Στη στήλη δεξιά κάθε διαγράµµατος εµφανίζεται το ποσοστό µείωσης του BOD 5 για κάθε µεταχείριση Σχήµα 4.5.Αθροιστική παραγωγή βιοαερίου σε ml για κάθε µεταχείριση για τις δύο προµετρήσεις Σχήµα 4.6. Ηµερήσια παραγωγή βιοαερίου σε ml ανά µεταχείριση για κάθε προµέτρηση. 109 Σχήµα 4.7. Ολικό άζωτο (οργανικό και αµµωνιακό) σε ppm λυµάτων για κάθε µεταχείριση στο τέλος κάθε προµέτρησης, καθώς και η αρχική ποσότητα οργανικού αζώτου σε κάθε προµέτρηση Σχήµα 4.8. Ποσοστό µεθανίου % για κάθε µεταχείριση στις δύο προµετρήσεις Σχήµα 4.9.Ποσότητες αµµωνιακού αζώτου σε ppm λυµάτων σε κάθε µεταχείριση για τις δύο προµετρήσεις Σχήµα 5.1.Ποσοστό της στερεάς ουσίας για κάθε µεταχείριση στις 5 χρονικές επαναλήψεις Σχήµα 5.2. Ποσοστό των πτητικών στερεών για κάθε µεταχείριση στις 5 επαναλήψεις Σχήµα 5.3 Ποσότητα αµµωνιακού αζώτου σε (ppm) Σχήµα 5.4.Τιµές του ΒOD Σχήµα 5.5.Ηµερήσια παραγωγή βιοαερίου Σχήµα 5.6. Αθροιστική παραγωγή βιοαερίου Σχήµα 5.7. Ποιοτική σύνθεση του παραγόµενου βιοαερίου Σχήµα 6.1. Ποσοστό µείωσης της στερεάς ουσίας σε κάθε επανάληψη σε σχέση µε το αρχικό ολικό (ΤΚΝ) και αµµωνιακό άζωτο Σχήµα 6.2. Μεταβολή του ποσοστού µείωσης της στερεάς ουσίας σε σχέση µε το αρχικό ολικό άζωτο και τα αρχικά πτητικά στερεά κάθε επανάληψης...137

9 Σχήµα 6.3. Μεταβολή του ποσοστού µείωσης των πτητικών στερεών σε σχέση µε το αρχικό ολικό οργανικό άζωτο και τα αρχικά πτητικά στερεά κάθε επανάληψης Σχήµα 6.4.Σχέση µεταξύ της µείωσης των πτητικών στερεών και των ολικών στερεών Σχήµα 6.5. Ποσοστό µείωσης του BOD 5 σε σχέση µε το ποσοστό των πτητικών στερεών, που µετρήθηκαν στο τέλος κάθε επανάληψης Σχήµα 6.6.Τιµές BOD 5 των µεταχειρίσεων σε σχέση µε το ποσοστό των πτητικών στερεών και του οργανικού αζώτου, που µετρήθηκαν στην αρχή κάθε επανάληψης Σχήµα 6.7. Ηµερήσια αθροιστική καµπύλη παραγωγής βιοαερίου Σχήµα 6.8. Συνολική παραγωγή βιοαερίου στις διάφορες µεταχειρίσεις σε σχέση µε τη µείωση των πτητικών στερεών, που επιτεύχθηκε στις µεταχειρίσεις αυτές

10 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σήµερα, υπάρχει ανάγκη, περισσότερο από ποτέ, να βρεθούν νέες µορφές ενέργειας φιλικές προς το περιβάλλον, οι οποίες να είναι ανεξάντλητες-ανανεώσιµες και ικανές να καλύψουν σε µεγάλο ποσοστό τις ενεργειακές ανάγκες. Η ανάγκη αυτή προκύπτει εξαιτίας της ραγδαίας ανάπτυξης της Κίνας, της αυξανόµενης χρήσης ενεργοβόρων µηχανηµάτων από µεγαλύτερο πληθυσµό και από τη µείωση των αποθεµάτων των ορυκτών καυσίµων, η οποία οδηγεί σε αυξηµένη τιµή κτήσης του αργού πετρελαίου. Από την αρχαιότητα, η συσσώρευση των λυµάτων αποτελούσε ένα από τα µεγαλύτερα προβλήµατα, που ήταν δύσκολο να αντιµετωπισθεί. Η αντιµετώπισή τους θεωρούταν άθλος. Αξίζει να σηµειωθεί ότι ένας από τους δώδεκα άθλους του Ηρακλή ήταν η αποµάκρυνση «της κόπρου του Αυγείου». Έτσι και σήµερα ένα από τα µεγαλύτερα προβλήµατα που αντιµετωπίζουν οι σύγχρονες κτηνοτροφικές µονάδες µε τον µεγάλο αριθµό ζώων σε περιορισµένη έκταση, είναι η διάθεση των αποβλήτων τους. Επιβάλλεται να µην υπάρχουν «άχρηστα υλικά», τα οποία να συσσωρεύονται, χωρίς να υπάρχει τρόπος αξιοποίησης τους. Από την χρήση τους πρέπει να προκύπτει επιθυµητό οικονοµικό και περιβαλλοντικό αποτέλεσµα. Ο αναερόβιος βιολογικός αντιδραστήρας είναι ένα ολοκληρωµένο σύστηµα, που είναι ικανό να επιλύσει συγχρόνως οικολογικά και οικονοµικά προβλήµατα. Αυτό επιτυγχάνεται τόσο µε την παραγωγή ενέργειας και τη µείωση του ρυπαντικού φορτίου των λυµάτων, όσο και µε τη χρήση του υπολείµµατος για εφαρµογή του στη γεωργική γη, ως ένα πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά λίπασµα. Η θερµόφιλη αναερόβια επεξεργασία των ζωικών λυµάτων φαίνεται να υπερτερεί έναντι άλλων µορφών επεξεργασίας των λυµάτων, δεδοµένου ότι συντελεί σε αυξηµένη αποικοδόµηση της οργανικής ουσίας σε σύντοµο χρονικό διάστηµα, σε µείωση των παθογόνων οργανισµών κ.α. Τα λύµατα των χοίρων, λόγω της πλούσιας πρωτεϊνικής διατροφής των ζώων αυτών, περιέχουν υψηλή συγκέντρωση αµµωνίας. Η αµµωνία δρα τοξικά στα βακτήρια, που συµµετέχουν στην αναερόβια αποικοδόµηση και η τοξική της δράση αυξάνεται µε την αύξηση της θερµοκρασίας. 1

11 Στην παρούσα εργασία µελετήθηκε η επίδραση της προσθήκης του ζεόλιθου στη θερµόφιλη επεξεργασία λυµάτων χοιροστασίου. Ο ζεόλιθος αποτελεί ένα ορυκτό µε έντονη ιοντοεναλλακτική ικανότητα. Ειδικότερα, διερευνήθηκε η επίδραση της προσθήκης ζεόλιθου στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των λυµάτων χοιροστασίου και στο βαθµό αποικοδόµησης της οργανικής ουσίας. Ακόµη µελετήθηκε ο τρόπος, µε τον οποίο η προσθήκη του ζεόλιθου επηρέασε τους παραπάνω παράγοντες. Η εργασία αυτή πραγµατοποιήθηκε υπό την επίβλεψη του Καθηγητή κ. Γ. Μαρτζόπουλου, τον οποίο ευχαριστώ θερµά για την αµέριστη συµπαράστασή του και την καθοδήγησή του καθ όλη τη διάρκεια της εκπόνησης της παρούσας διδακτορικής διατριβής. Ακόµη τον ευχαριστώ θερµά για τη βοήθεια που µου προσέφερε κάθε φορά που παρουσιάζονταν δυσκολίες και βέβαια για τη διόρθωση του παρόντος κειµένου. Ευχαριστώ, επίσης, θερµά τον Καθηγητή κ..ντότα για τη βοήθεια που µου παρείχε κατά τη διάρκεια της παρούσας εργασίας, τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και κατά την εφαρµογή των πειραµατικών τεχνικών. Θερµές ευχαριστίες οφείλονται και στον Επ. Καθηγητή της Κτηνιατρικής Σχολής κ. Ξ.Καραµανλή για τις εποικοδοµητικές συµβουλές του και για τη µελέτη και διόρθωση της διδακτορικής διατριβής. Ευχαριστώ, επίσης, τον Αν. Καθηγητή της Γεωπονικής Σχολής κ. Ν. Μπαρµπαγιάννη για τη βοήθεια που µου προσέφερε στις αναλύσεις του αζώτου. Για την οικονοµική στήριξη που µου παρείχε κατά την εκπόνηση της διδακτορικής µου διατριβής, οφείλω να ευχαριστήσω το Ίδρυµα Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.). Τέλος, ως ελάχιστο δείγµα ευχαριστίας για τις θυσίες τους, το παρόν σύγγραµµα αφιερώνεται στους γονείς µου Ανδρέα και Καλυψώ και στη σύζυγο µου Χρυσούλα. 2

12 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία µελετήθηκε η επίδραση της προσθήκης διαφορετικών ποσοτήτων φυσικού ζεόλιθου στην αναερόβια αποικοδόµηση των λυµάτων χοιροστασίου. Ειδικότερα εξετάστηκε η επίδραση της προσθήκης ζεόλιθου στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των λυµάτων (µεγαλύτερη ποσότητα µεθανίου, απόδοση της ενέργειας σε σύντοµο χρονικό διάστηµα). Επιπλέον ερευνήθηκε η επίπτωση που είχε η εισαγωγή του ζεόλιθου στη µείωση της στερεάς ουσίας, στη µείωση των πτητικών στερεών και στη µείωση του BOD 5 (περιβαλλοντικοί παράγοντες). Έγιναν 2 προκαταρτικές µετρήσεις, οι οποίες αποτέλεσαν τον οδηγό για τον σχεδιασµό του κυρίως πειράµατος. Η χρονική διάρκεια κάθε προκαταρτικής µέτρησης διήρκησε 30 ηµέρες. Συγκεκριµένα τα αποτελέσµατα των προµετρήσεων καθόρισαν τις ποσότητες του ζεόλιθου που χρησιµοποιήθηκαν στον κυρίως πειραµατισµό καθώς και τη χρονική διάρκεια κάθε επανάληψης. Οι δόσεις ζεόλιθου που χρησιµοποιήθηκαν στον κυρίως πειραµατισµό ήταν 0, 4, 8, 12 g ζεόλιθου / l λυµάτων. Ο κυρίως πειραµατισµός περιλάµβανε 5 χρονικές επαναλήψεις. Με βάση τα αποτελέσµατα των προµετρήσεων, η χρονική διάρκεια κάθε επανάληψης ορίσθηκε στις 15 ηµέρες. Σε κάθε χρονική επανάληψη το σχέδιο του πειράµατος ήταν πλήρως τυχαιοποιηµένο σχέδιο χωρίς οµάδες µε ίσα δείγµατα. Ο αριθµός των µεταχειρίσεων ήταν 4 και για κάθε µεταχείριση χρησιµοποιήθηκαν 2 δείγµατα. Οι αντιδραστήρες που χρησιµοποιήθηκαν ήταν αντιδραστήρες εφάπαξ πλήρωσης (batch) µε ανάδευση. Κατά τη διάρκεια του πειράµατος η θερµοκρασία διατηρήθηκε στους 55 o C και ελήφθησαν µετρήσεις για τις ακόλουθες παραµέτρους: Το ph, το βιοχηµικά απαιτούµενο οξυγόνο (BOD 5 ), τα ολικά (TS) και πτητικά (VS) στερεά και το αµµωνιακό και το οργανικό άζωτο. Επίσης γινόταν καθηµερινή µέτρηση της παραγόµενης ποσότητας του βιοαερίου. Μετρήσεις σχετικές µε την ποιοτική σύνθεση του βιοαερίου γίνονταν στο τέλος κάθε επανάληψης. Από την ερευνητική αυτή εργασία προέκυψαν τα ακόλουθα γενικά συµπεράσµατα: 3

13 1. Επήλθε αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των λυµάτων χοιροστασίου για την παραγωγή βιοαερίου στο θερµόφιλο εύρος µε την προσθήκη ζεόλιθου. Στις µεταχειρίσεις που χρησιµοποιήθηκε ποσότητα ζεόλιθου 8 και 12 g ανά λίτρο λυµάτων, η αύξηση του βιοαερίου ήταν αντίστοιχα 65 και 49,8%, σε σχέση µε τη µεταχείριση που δε χρησιµοποιήθηκε ζεόλιθος. Η παραγωγή του µεθανίου στη µεταχείριση που χρησιµοποιήθηκε ζεόλιθος 8g ανά λίτρο λυµάτων ανήλθε σε 306 λίτρα µεθανίου ανά κιλό πτητικών στερεών, στη µεταχείριση που χρησιµοποιήθηκε ζεόλιθος 12g ανήλθε σε 297 λίτρα µεθανίου ανά κιλό πτητικών στερεών, ενώ στη µεταχείριση χωρίς ζεόλιθο η παραγωγή µεθανίου ανήλθε µόλις σε 186 λίτρα µεθανίου ανά κιλό πτητικών στερεών. Η ενέργεια αποδιδόταν σε πιο σύντοµο χρονικό διάστηµα στις µεταχειρίσεις που χρησιµοποιήθηκε ζεόλιθος. 2. Η προσθήκη του ζεόλιθου µείωσε τα ολικά στερεά, σε στατιστικώς σηµαντικό επίπεδο. Η µείωση ήταν τόση ώστε να επιτρέπει τα επεξεργασµένα λύµατα να διατεθούν σε εδαφικούς αποδέκτες χωρίς άλλη επεξεργασία (Υπουργ. Απόφαση Υ1β/2000, Φ.Ε.Κ. 343/95). 3. Η µείωση του BOD 5 ήταν ικανοποιητική, υπερβαίνοντας σε ορισµένες περιπτώσεις το 60%. Ωστόσο, οι τελικές συγκεντρώσεις του BOD 5 παραµένουν αρκετά υψηλές για διάθεση των λυµάτων στους υδατικούς αποδέκτες αν και πλησιάζουν τα όρια, που θέτει η πολιτεία για τους εδαφικούς αποδέκτες (Υπουργ. Απόφαση Υ1β/2000, Φ.Ε.Κ. 343/95). Τα παραπάνω αποτελέσµατα προέκυψαν από την προσθήκη ζεόλιθου, ο οποίος φαίνεται ότι προσροφά την αµµωνία επιδρώντας τόσο στην τοξικότητα της αµµωνίας και στην αναλογία C/N όσο και στη διατήρηση της οξεοβασικής ισορροπίας (ph) των λυµάτων. 4

14 ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI SCHOOL OF AGRICULTURE DEPARTMENT OF HYDRAULICS, SOIL SCIENCE AND AGRICULTURAL ENGINEERING THE INCREASE OF ENERGY YIELD WITH THE ADDITION OF ZEOLITE IN SWINE WASTE FOR THE THERMOPHILIC PRODUCTION OF BIOGAS Ph.D Thesis By Thomas A. Kotsopoulos SUMMARY The effect of the natural zeolites on anaerobic decomposition of swine waste was investigated. Especially the effect of the addition of zeolite, on different amounts, on the increase of energy yield of waste (more methane production in shorter the attribution of the energy in short time) was examined. On top of this, the impact of the addition of zeolite on the reduction of total solids as well as on the reduction of volatile solids and on BOD 5 (environmental factors) was, also, investigated. Two preliminary measurements were conducted in order to be used for the design of the main experiment. The duration of each preliminary measurement was 30 days. The results of the above measurements were used as guides for both: a) the amounts of zeolite which were used in the main experiment, and b) the duration of each replication. The doses of zeolite which decided for the main experiment were 0, 4, 8, 12 g zeolite / l waste. The main experiment included 5 replications in time. The duration of each repeat was decided to last 15 days, as it was defined by the results of the preliminary measurements. Each repeat of the experiment was designed completely randomized design with equal samples and without groups. The number of treatments was 4 with 2 samples in each repeat. The reactors used were of the batch type equipped with stirring device. 5

15 During the experiment, the temperature was regulated at 55 o C, and the measurements were taken for the following parameters: ph, BOD 5, total and volatile solids, ammonia and organic nitrogen. Additionally, measurements of the amount and the composition of biogas took place. This research led to the following general conclusions: 1. An increase of energy yield, in shorter time, take place, by adding zeolite in the thermophilic production of biogas in swine wastes. Biogas production was 65 and 49,8% more in treatments with zeolite at doses 8 and 12g per l of wastes respectively comparing to those without zeolite. Also the methane production was up to 306 and 297 l per Kg of VS in treatments which zeolite was used at doses 8 and 12g per l of wastes respectively, while in the reactors without zeolite the methane production was just up to 186 l methane per Kg of VS. 2. The reduction of total and volatile solids was statistically significant. 3. The reduction of BOD 5 was more than 60% and is considered as satisfactory. However, the final BOD 5 concentrations are rather high in order to permit the disposal of the wastes to water, but they are close to the limits that the state allocates for the disposal into the soil. The above results seem to be derived by the addition of zeolite, which adsorbs ammonia having so an effect not only on the toxicity of ammonia and on the C/N proportion, but also on the regulation of acidity (ph) of the swine wastes. 6

16 Κεφάλαιο 1 ο ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Γενικά Με την έλευση της νέας χιλιετίας η διαχείριση των λυµάτων αποτελεί πολιτική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής ένωσης (Συµβούλιο Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης 10746/04, 2004). Σήµερα, ένα από τα πιο σηµαντικά προβλήµατα είναι η επιτυχής αντιµετώπιση της αυξανόµενης ποσότητας πρωτογενών λυµάτων µε περιβαλλοντικά αποδεκτές µεθόδους. Παραδοσιακά η διάθεση των ζωικών λυµάτων γινόταν στη γεωργική γη ή αποδέκτης τους ήταν τα ρέµατα, οι λίµνες και η θάλασσα χωρίς να υπάρχει περιβαλλοντική µέριµνα. Είναι γνωστό ότι ένας από τους κινδύνους για το περιβάλλον είναι τα ζωικά λύµατα, τα οποία ρυπαίνουν το έδαφος, το νερό και την ατµόσφαιρα και απειλούν την υγεία των ανθρώπων και των ζώων. Τα ζωικά λύµατα αποτελούν για τη χώρα µας έναν από τους πιο σηµαντικούς παράγοντες περιβαλλοντικής υποβάθµισης της υπαίθρου. Η Ελλάδα διαρκώς αντιµετωπίζει τον κίνδυνο της επιβολής προστίµων για τη µη συµµόρφωση της στα περιβαλλοντικά κριτήρια που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση (Επιτροπή Περιβάλλοντος, 7

17 ηµόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 2000). Οι εντατικές µορφές κτηνοτροφίας επιτείνουν το πρόβληµα της διάθεσης των λυµάτων εφόσον υπάρχει έλλειψη σωστής επεξεργασίας των παραγόµενων λυµάτων σε αυτές. Οι παραδοσιακές µορφές κτηνοτροφίας δε φαίνεται να αντιµετωπίζουν πρόβληµα λόγω κυρίως της διασποράς των ζώων σε µεγάλη έκταση γης. Μεγάλο ποσοστό των γεωργικών λυµάτων αποτελούν τα υγρά ζωικά λύµατα, τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής δεδοµένου ότι τόσο η οργανική ουσία όσο και τα θρεπτικά στοιχεία που εµπεριέχονται σε αυτά βρίσκονται σε µεγάλη ποσότητα. Συνέπεια αυτού είναι η υψηλή πρωτογενής ρύπανση που προκαλούν κυρίως στους υδάτινους αποδέκτες, αλλά και δευτερογενώς, λόγω του ευτροφισµού που που προκαλούν. Τα λύµατα των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, σε αντίθεση µε τα άλλα γεωργικά λύµατα, συνήθως δεν περιλαµβάνουν ουσίες οι οποίες µπορούν να δράσουν ανασταλτικά στην ανάπτυξη των βακτηρίων, των απαραίτητων για τη βιολογική αποικοδόµησή τους. Εξαίρεση στα προηγούµενα αποτελούν τα αντιβιοτικά που χορηγούνται στα άρρωστα ζώα. Η κόπρος που προέρχεται από αυτά µπορεί να διαχωριστεί από την κόπρο των υγειών ζώων και να ακολουθηθεί σε αυτή διαφορετική επεξεργασία. Εποµένως, η µέθοδος που προτείνεται για την επεξεργασία τους είναι η βιολογική. Οποιαδήποτε λύση προτείνεται για την επεξεργασία των λυµάτων πρέπει να είναι οικονοµικά συµφέρουσα, ώστε να γίνει αποδεκτή από τον παραγωγό και να την ακολουθήσει. Η επεξεργασία των λυµάτων µε τη διαδικασία της αναερόβιας ζύµωσης θεωρείται η καταλληλότερη οδός για τη µετατροπή των οργανικών λυµάτων σε χρήσιµα προϊόντα, όπως ενέργεια και λίπασµα. Άλλες µέθοδοι διαχείρισης των λυµάτων όπως η εναπόθεσή τους στο έδαφος ή η διάθεσή τους σε υδάτινα οικοσυστήµατα είναι λιγότερο επιθυµητές και περιορίζονται από τις κοινοτικές οδηγίες (Council Directive 1990,1999,2002). 8

18 Στην Ελλάδα προς το παρόν δεν υπάρχουν αρκετοί σε λειτουργία αναερόβιοι βιολογικοί αντιδραστήρες επεξεργασίας κτηνοτροφικών λυµάτων για παραγωγή βιοαερίου. Αυτό οφείλεται α) στην έλλειψη της απαραίτητης τεχνογνωσίας, β) στην ελλιπή ενηµέρωση των εµπλεκόµενων φορέων (επιχειρήσεων, κράτος, κτηνοτρόφων), για τα πολλαπλά οφέλη που προκύπτουν από τη χρήση τέτοιων µορφών επεξεργασίας των λυµάτων, γ) στο υψηλό κόστος πρώτης εγκατάστασης (Reith et al., 2003). Οι διαδοχικές πετρελαϊκές κρίσεις από το 1973 µέχρι σήµερα, οδήγησαν την τιµή του αργού πετρελαίου σε πολύ υψηλά επίπεδα. Το γεγονός αυτό και µόνο δείχνει ότι είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθούν εναλλακτικές πηγές ενέργειας, που να είναι οικονοµικά αποδεκτές και φιλικές προς το περιβάλλον. Μια τέτοια πηγή ενέργειας θεωρείται ότι είναι και το βιοαέριο (CH 4 >60%) που παράγεται από την αναερόβια ζύµωση των ζωικών λυµάτων. Οι στόχοι µιας αποδοτικής διαχείρισης των ζωικών λυµάτων, οικολογικά αποδεκτής, πρέπει να είναι οι εξής: α) η µείωση του όγκου των λυµάτων, β) η αριστοποίηση του ρυθµού αποσύνθεσης των λυµάτων, γ) ο έλεγχος και η µείωση της δυσοσµίας που εκλύεται από τα λύµατα, δ) η ελαχιστοποίηση της ρύπανσης, ε) η επεξεργασία των λυµάτων να είναι σύµφωνη µε το θεσµικό πλαίσιο που ορίζεται από την πολιτεία και στ) η εξασφάλιση θετικού οικονοµικού αποτελέσµατος. Τη λύση σε τέτοιες περιπτώσεις καλούνται να δώσουν αναερόβια συστήµατα επεξεργασίας λυµάτων µε παράλληλη αξιοποίηση της ύλης για παραγωγή βιοαερίου και λιπασµάτων. 1.2 Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη χρήση και διάθεση των ζωικών λυµάτων Ο όρος ενόχληση από τα ζωικά λύµατα περιλαµβάνει κάθε αρνητική επίπτωση, που προέρχεται από αυτά, στο γύρω περιβάλλον. Τα ζωικά λύµατα είναι ικανά να 9

19 ρυπάνουν το έδαφος, το νερό, την ατµόσφαιρα καθώς και να µολύνουν κάθε ζωντανό οργανισµό που ζει στο άµεσο περιβάλλον, όπου αυτά παράγονται ή διοχετεύονται. Επίσης η εναπόθεση των λυµάτων σε µια περιοχή προκαλεί την αισθητική της υποβάθµιση καθώς και την παραγωγή αυξηµένου πληθυσµού µύγας και άλλων εντόµων, αν δε ληφθούν τα κατάλληλα µέτρα, όπως αυτά ορίζονται από την εθνική νοµοθεσία, τις κοινοτικές οδηγίες και τους διεθνείς κανόνες που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος Η περιβαλλοντική επίδραση των λυµάτων στο νερό Άλλη µορφή ρύπανσης παρουσιάζεται στα επιφανειακά νερά και άλλη στα υπόγεια νερά. Στα επιφανειακά νερά η κύρια αιτία ρύπανσης είναι η οργανική ουσία. Όταν οργανική ουσία εισαχθεί στο νερό αµέσως αρχίζει η διαδικασία της αποικοδόµησης της. Τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται ραγδαία και αποικοδοµούν τις σύνθετες οργανικές ενώσεις, που υπάρχουν στα λύµατα σε απλούστερες οργανικές ουσίες και τέλος σε διοξείδιο του άνθρακα. Η όλη διαδικασία απαιτεί άφθονο οξυγόνο, το οποίο υπάρχει στη διαλυµένη του µορφή µέσα στο νερό το οποίο και καταναλώνεται. Η παρουσία διαλυµένου οξυγόνου στο νερό είναι απαραίτητη για την ζωή µέσα σε αυτό, η έλλειψή του προκαλεί είτε τη µετανάστευση των ψαριών και άλλων υδρόβιων οργανισµών είτε το θάνατο τους. Η οργανική ουσία επιβαρύνει αισθητικά τα επιφανειακά νερά προσδίδοντας σε αυτά θολή εµφάνιση καθώς και δυσάρεστη οσµή. Η µέτρηση της οργανικής ουσίας µπορεί να γίνει είτε έµµεσα µε τη µέτρηση του BOD 5, του COD και των πτητικών στερεών είτε άµεσα µε τη µέτρηση του TOC (ολικός οργανικός άνθρακας). Σε αυτές τις µεθόδους µέτρησης θα γίνει αναφορά αργότερα. Επικίνδυνα για τα επιφανειακά νερά είναι και άλλα δύο στοιχεία που περιλαµβάνονται στα ζωικά απόβλητα, το άζωτο και ο φώσφορος. Το άζωτο βρίσκεται σε διάφορες µορφές. Οι µορφές αυτές είναι η οργανική µορφή του αζώτου, η αµµωνιακή µορφή (ΝΗ 3, +ΝΗ 4 ), η νιτρική και η νιτρώδης µορφή. Οι ποικίλες µορφές µπορεί να έχουν διαφορετικές επιδράσεις στην ποιότητα του νερού. 10

20 Η αµµωνιακή µορφή του αζώτου περιλαµβάνει την αµµωνία καθώς και το αµµωνιακό ιόν. Οι δύο αυτές µορφές βρίσκονται σε ισορροπία µεταξύ τους, µε τις συγκεντρώσεις να εξαρτώνται από το ph και την θερµοκρασία. Από τις δύο αυτές µορφές, τοξική είναι η αµµωνία για τα ψάρια καθώς και κάθε άλλη υδρόβια ζωή σε πολύ µικρές συγκεντρώσεις. Έχει παρατηρηθεί ότι συγκέντρωση αµµωνίας 0,08 mg/l προκάλεσε θάνατο ψαριών του είδους πέστροφα (Zhang and Felmann,1997). Πιο ευαίσθητα στην αµµωνία εµφανίζονται τα ψάρια, από ότι τα ασπόνδυλα και το φυτοπλαγκτόν. Η αµµωνία παρουσία οξυγόνου οξειδώνεται σε νιτρώδη µορφή και µετά σε νιτρική. Η νιτρώδης µορφή του αζώτου εµφανίζεται ως ενδιάµεση µορφή της νιτροποίησης και της απονιτροποίησης. Μικρές ποσότητες ΝΟ 2 µορφής βρίσκεται συνήθως στο νερό, όταν όµως αυξηθεί η συγκέντρωσή της µπορεί να προκαλέσει νιτρώδη δηλητηρίαση ή την ασθένεια που ονοµάζεται brown blood στα ψάρια. Τα νεκρά ψάρια έχουν αίµα χρώµατος καφέ, το οποίο δείχνει ότι η αιµογλοβίνη έχει µετατραπεί σε µεθαιµογλοβίνη. Η νιτρική µορφή του αζώτου είναι το τελικό προϊόν της οξείδωσης της αµµωνίας. Είναι διαλυτή στο νερό και µπορεί να καταναλωθεί άµεσα από τα φυτά. Τα νιτρικά είναι τοξικά στους υδρόβιους οργανισµούς µόνο σε µεγάλες συγκεντρώσεις, προκαλούν όµως το φαινόµενο του ευτροφισµού στις λίµνες (Lusk, 1998). Ο φώσφορος βρίσκεται και αυτός σε διάφορες µορφές οι οποίες επηρεάζουν διαφορετικά το υδάτινο περιβάλλον. Οι µορφές αυτές είναι ο οργανικός φώσφορος, ο διαλυµένος φώσφορος, και ο φώσφορος που βρίσκεται στις ανόργανες ουσίες. Υψηλές συγκεντρώσεις φωσφόρου στο νερό προκαλούν ανάπτυξη των φυτών µέσα σε αυτό και µπορεί να επιταχύνει την διαδικασία ενηλικίωσης των λιµνών. Άµεση τοξική επίδραση στους υδρόβιους οργανισµούς δεν είναι συνηθισµένη, ωστόσο ο φώσφορος στην στοιχειακή του µορφή και σε φωσφορικά ιόντα, µπορεί να είναι αρκετά τοξικός συγκρινόµενος ακόµη και µε τον υδράργυρο (Lusk, 1998). 11

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περιεχόμενα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περιεχόμενα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 1 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 1.1 ΤΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ... 3 1.1.1 Το βιοαέριο στην Ελλάδα... 6 1.2 ΛΥΜΑΤΑ ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΟΥ... 8 1.2.1 Σύσταση των λυμάτων χοιροστασίου... 8 1.2.1.1 Νερό... 8

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Τι είναι; BI-CHEM XP146 βιο-ενζυµατικό προϊόν σε σκόνη που περιέχει: Ένζυµα: τύποι πρωτεάσης, αµυλάσης, κυτταρινάσης και λιπάσης Αναερόβια βακτήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΑΓΕΛΑ ΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΜΟΦΙΛΗ ΖΩΝΗ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΑΓΕΛΑ ΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΜΟΦΙΛΗ ΖΩΝΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΑΓΕΛΑ ΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΜΟΦΙΛΗ ΖΩΝΗ Γερ. Μαρτζόπουλος, Θ. Κωτσόπουλος, Χ. Νικήτα- Μαρτζοπούλου Εργ. Εναλλακτικών Ενεργειακών Πόρων στη Γεωργία, Τµ.

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων ΕΚΤΟ ΚΕΦΛΙΟ ιαχείριση ποβλήτων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής

ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ Το σύστημα που απομακρύνει τα ακάθαρτα νερά από το περιβάλλον που ζει και εργάζεται ο άνθρωπος και τα διαθέτει τελικά, με τρόπο υγιεινό και

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνική Περιβάλλοντος

Τεχνική Περιβάλλοντος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9: Απομάκρυνση αζώτου Ευθύμιος Νταρακάς Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA

«Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1 Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΙΙ «Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ HIRAYAMA 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΤΡΑΡΙΣΜΑ Τρεις τύποι φιλτραρίσµατος χρησιµοποιούνται στα αυτόνοµα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ Αστικά λύµατα περιέχονται στους υπονόµους του αποχετευτικού συστήµατος που µεταφέρει τα ακάθαρτα νερά µιας ανθρώπινης κοινότητας. Τα αστικά λύµατα προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ.

Ρύπανση Νερού. Η ρύπανση μπορεί να είναι : χημική με την εισαγωγή επικίνδυνων τοξικών ουσιών ενεργειακή, βιολογική κτλ. Ρύπανση Νερού Ρύπανση του νερού είναι οποιαδήποτε ανεπιθύμητη αλλαγή στα φυσικά, χημικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του νερού, η οποία είναι ή μπορεί να γίνει,ζημιογόνος για τον άνθρωπο και τους υπόλοιπους

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χηµικών Μηχανικών ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΒΛΥΣΙ ΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Καθηγητής ΑΘΗΝΑ 2007 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ 1. Εισαγωγή Ο ι ρύποι που πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύποι. Αντίδραση βιολογικών συστημάτων σε παράγοντες αύξησης ΡΥΠΑΝΣΗ 91 είναι η άμεση ή έμμεση διοχέτευση από τον άνθρωπο στο υδάτινο περιβάλλον ύλης ή ενέργειας με επιβλαβή αποτελέσματα για τους οργανισμούς ( ο ορισμός της ρύπανσης από τον ΟΗΕ ) Ρύποι Φυσικοί (εκρήξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Οργανικά απόβλητα στην Κρήτη

Οργανικά απόβλητα στην Κρήτη Οργανικά απόβλητα στην Κρήτη Τα κύρια οργανικά απόβλητα που παράγονται στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης είναι: Απόβλητα από τη λειτουργία σφαγείων Απόβλητα από τη λειτουργία ελαιουργείων Απόβλητα από τη

Διαβάστε περισσότερα

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του

Έδαφος. Οι ιδιότητες και η σημασία του Έδαφος Οι ιδιότητες και η σημασία του ΕΔΑΦΟΣ : Είναι το χαλαρό επιφανειακό στρώμα του στερεού φλοιού της γης. ΕΔΑΦΟΓΕΝΕΣΗ: Το έδαφος σχηματίζεται από την αποσάθρωση των μητρικών πετρωμάτων με την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβια χώνευση - Κομποστοποίηση Απαραίτητος συνδυασμός για ολοκληρωμένη ενεργειακή αξιοποίηση οργανικών αποβλήτων

Αναερόβια χώνευση - Κομποστοποίηση Απαραίτητος συνδυασμός για ολοκληρωμένη ενεργειακή αξιοποίηση οργανικών αποβλήτων Αναερόβια χώνευση - Κομποστοποίηση Απαραίτητος συνδυασμός για ολοκληρωμένη ενεργειακή αξιοποίηση οργανικών αποβλήτων Γεράσιμος Λυμπεράτος Καθηγητής Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Αναερόβια χώνευση Είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Eπεξεργασία αστικών υγρών αποβλήτων. Νίκος Σακκάς, Δρ. Μηχανικός ΤΕΙ Κρήτης

Eπεξεργασία αστικών υγρών αποβλήτων. Νίκος Σακκάς, Δρ. Μηχανικός ΤΕΙ Κρήτης Eπεξεργασία αστικών υγρών αποβλήτων Νίκος Σακκάς, Δρ. Μηχανικός ΤΕΙ Κρήτης Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για να προστατευτεί η ποιότητα του αποδέκτη από: Ελάττωση του διαλυμένου οξυγόνου και αλλοίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» Α. ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΟΜΟΚΕΝΤΡΟ» Α. ΦΛΩΡΟΠΟΥΛΟΥ Τ λεµφοκύτταρα µνήµης (βοηθητικά Τ λεµφοκύτταρα µνήµης και κυτταροτοξικά Τ λεµφοκύτταρα µνήµης). Ο τερµατισµός της δευτερογενούς ανοσοβιολογικής απόκρισης γίνεται µε την βοήθεια των κατασταλτικών Τ λεµφοκυττάρων.

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Α οβλήτων υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού

ιαχείριση Α οβλήτων υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού ιαχείριση Α οβλήτων Υποµονάδες βιολογικού καθαρισµού υ οµονάδες βιολογικού καθαρισµού Για τη βιολογική επεξεργασία των αποβλήτων χρησιµοποιούνται στην πράξη κατάλληλες τεχνικές εγκαταστάσεις, οι υποµονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΜΥΚΗΤΕΣ ΦΥΚΗ ΦΥΤΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΑ 1 Ορισμένοι είναι παθογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Τα υγρά απόβλητα μονάδων επεξεργασίας τυροκομικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξημένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 10: Υγρά αστικά απόβλητα - (Μέρος 2 ο )- Συστήματα επεξεργασίας εδάφους υδροφορέα Διάθεση Ιλύος - Μικροβιακή Ρύπανση Ζαγγανά Ελένη Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκος Σκληβανιώτης Δρ. Χημικός Μηχανικός

Μάρκος Σκληβανιώτης Δρ. Χημικός Μηχανικός Μάρκος Σκληβανιώτης Δρ. Χημικός Μηχανικός Μηδενική παραγωγή λάσπης από την λειτουργία βιολογικών καθαρισμών αστικών αποβλήτων με την τεχνική της βιοενίσχυσης. Επιτυχημένη εφαρμογή της μεθόδου στην Εγκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 2: Εισαγωγή στη Διαχείριση Αστικών Υγρών Αποβλήτων. Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης. Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βιολογικής. Γεωργίας. «Κομποστοποίηση» Εργαστήριο 4. Γεώργιος Δημόκας. Χρήστος Μουρούτογλου. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι.

Εργαστήριο Βιολογικής. Γεωργίας. «Κομποστοποίηση» Εργαστήριο 4. Γεώργιος Δημόκας. Χρήστος Μουρούτογλου. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Εργαστήριο Βιολογικής Γεωργίας «Κομποστοποίηση» Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. 12 / 10 / 2015 Χρήστος Μουρούτογλου Κομποστοποίηση (Composting) Κομποστοποίηση είναι ο μετασχηματισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΩΝ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΗΣ ΡΟΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΙΛΥΟΣ ΑΠΌ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ Υποψήφιος ιδάκτορας: Α. Στεφανάκης Επιβλέπων Καθηγητής: Β. Τσιχριντζής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Εισαγωγή στις βαθµίδες βιολογικών καθαρισµών Ε εξεργασία καθαρισµού λυµάτων Αποµάκρυνση, εξουδετέρωση ή κατάλληλη τροποποίηση των επιβλαβών χαρακτηριστικών των λυµάτων ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΑΛΥΚΗΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΑΠΟΡΡΟΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών

Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών Ανακύκλωση & διατήρηση Θρεπτικών 30-12-2014 EVA PAPASTERGIADOU Ανακύκλωση των Θρεπτικών είναι η χρησιμοποίηση, ο μετασχηματισμός, η διακίνηση & η επαναχρησιμοποίηση των θρεπτικών στοιχείων στα οικοσυστήματα

Διαβάστε περισσότερα

(Chemical Oxygen Demand) C 6 H 12 O 6 + 6O 2 6CO 2 + 6H 2 O /180= 1.06 = 1.06 go 2 /ggluc

(Chemical Oxygen Demand) C 6 H 12 O 6 + 6O 2 6CO 2 + 6H 2 O /180= 1.06 = 1.06 go 2 /ggluc COD BOD TS VS F/M (Chemical Oxygen Demand) C 6 H 12 O 6 + 6O 2 6CO 2 + 6H 2 O 180 192 192/180= 1.06 = 1.06 go 2 /ggluc Βιοχημικά απαιτούμενο οξυγόνο (Biochemical Oxygen Demand) Ολικά στερεά (Total Solids)

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης

Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης Ολοκληρωµένες λύσεις διαχείρισης λυµάτων µικρής & µεσαίας κλίµακας Προβλήµατα στα οποία δίνεται λύση Οι λύσεις που προτείνει η Agrologistics, έρχονται να δώσουν απάντηση σε πολλά προβλήµατα σχετικά µε

Διαβάστε περισσότερα

Παραπροϊόνταμονάδωνβιοαερίουκαι προοπτικέςγιαπεραιτέρωανάπτυξη

Παραπροϊόνταμονάδωνβιοαερίουκαι προοπτικέςγιαπεραιτέρωανάπτυξη Παραπροϊόνταμονάδωνβιοαερίουκαι προοπτικέςγιαπεραιτέρωανάπτυξη Σωτήριος Δ. Καλαμάρας Γεωπόνος, Μ.Δ.Ε. ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. ΣχεδιάγραμμαΜονάδαςΒιοαερίου ΠροϊόνταΜονάδαςΒιοαερίου Προϊόντα μονάδας Συμπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ;

ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ; ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ; ΙΟΡ ΑΝΗΣ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ & ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Οι ελαιοτριβείς

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 03/12/10

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 03/12/10 ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 6 η ΑΒΙΟΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Χειμερινό 2010 2011 03/12/10 ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Ο ΙΟΙ ΒΑΚΤΗΡΙΑ ΜΥΚΗΤΕΣ ΦΥΚΗ ΦΥΤΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΑ Ορισμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση Δασική Εδαφολογία Εδαφογένεση Σχηματισμός της στερεάς φάσης του εδάφους Η στερεά φάση του εδάφους σχηματίζεται από τα προϊόντα της αποσύνθεσης των φυτικών και ζωικών υπολειμμάτων μαζί με τα προϊόντα της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1

ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA. Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία. Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Καθαρισμός ύδατος από βαρέα μέταλλα με καινοτόμα τεχνολογία Σταύρος Λαλάς*, Βασίλειος Αθανασιάδης και Όλγα Γκορτζή Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ερευνητικό εργαστήριο Food InnovaLab 1 Βαρέα

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση υγρών αποβλήτων Αναερόβια χώνευση

Διαχείριση υγρών αποβλήτων Αναερόβια χώνευση Διαχείριση υγρών αποβλήτων Αναερόβια χώνευση Αναπλ. Καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης 1 2 3 4 5 Λειτουργικές παράμετροι συστημάτων ενός σταδίου 6 Διαστασιολόγηση αντιδραστήρα 7 Παράδειγμα Η πόλη της Αβωχαράς

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού

Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού Υ ο-µονάδες Βιολογικού Καθαρισµού ΙΙ Μονάδες Βιολογικού Καθαρισµού (συν.) Χαλικοδιϋλιστήριο, ραστική λάσπη (ενεργή ιλύς) εξαµενές σταθεροποίησης Άρδευση Τεχνητοί υγρότοποι Οριζόντιας ελεύθερης ροής Κατακόρυφης

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β

Γενικές εξετάσεις 2015. Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Φροντιστήρια δυαδικό 1 ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ δυαδικό Γενικές εξετάσεις 2015 Υγιεινή και Ασφάλεια Τροφίμων Γ ΕΠΑ.Λ ΟΜΑΔΑ Α & Β Τα θέματα επεξεργάστηκαν οι καθηγητές των Φροντιστηρίων «δυαδικό» Μπουρδούνη Κ. ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Υγιεινή. Αποχέτευση. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών

Υγιεινή. Αποχέτευση. Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών Υγιεινή Αποχέτευση Λεοτσινίδης Μιχάλης Καθηγητής Υγιεινής Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Πατρών ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗ Το σύστημα που απομακρύνει τα ακάθαρτα νερά από το περιβάλλον που ζει και εργάζεται ο άνθρωπος και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Τα κύτταρα που παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΕΚΡΟΩΝ. ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΕΚΡΟΩΝ. ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΓΡΩΝ ΕΚΡΟΩΝ ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α. ΒΙΟΑΕΡΙΟ [µίγµακυρίωςµεθανίουκαιδιοξείδιοτουάνθρακα] από κάθε είδους οργανικά υποστρώµατα αρκεί να υπάρχουν οι ΚΑΤΑΛΛΗΛΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων (II) V) Φωσφόρος Ο φωσφόρος είναι επίσης σηµαντικό στοιχείο για τη ζωή. Οι συνήθεις µορφές του στα διαλύµατα είναι τα ορθοφωσφορικά PO 4-3,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ. Επιβλέπων :. Μαµάης Αθήνα, Νοέµβριος 2006

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ. Επιβλέπων :. Μαµάης Αθήνα, Νοέµβριος 2006 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΤΕΧΝΕΙΟ ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «ΕΠΙΣΤΗΜΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΙΚΡΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΜΑΥΡΙ ΟΥ ΕΙΡΗΝΗ Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ. ηµήτρηγεωργακάκη, Καθηγητή

ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ. ηµήτρηγεωργακάκη, Καθηγητή ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ηµήτρηγεωργακάκη, Καθηγητή ΠΤΗΝΟ - ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ Υγρά -ηµιυγρά : χοιροστάσια, βουστάσια Ηµιστερεά : βουστάσια, πτηνοτροφείααυγοπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη αξιοποίηση αποβλήτων από αγροτοβιομηχανίες. για την παραγωγή ενέργειας. Μιχαήλ Κορνάρος Αναπλ. Καθηγητής

Ολοκληρωμένη αξιοποίηση αποβλήτων από αγροτοβιομηχανίες. για την παραγωγή ενέργειας. Μιχαήλ Κορνάρος Αναπλ. Καθηγητής Ολοκληρωμένη αξιοποίηση αποβλήτων από αγροτοβιομηχανίες για την παραγωγή ενέργειας Μιχαήλ Κορνάρος Αναπλ. Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Εργαστήριο Βιοχημικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης

Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Βιολογία Θετικής Κατεύθυνσης Παραδόσεις του μαθήματος ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο Αρχές και μεθοδολογία της βιοτεχνολογίας 3 Εισαγωγή Η Βιοτεχνολογία αποτελεί συνδυασμό Επιστήμης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 12 1. Παράδειγµα κριτηρίου κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου - κρίσης (µάθηµα ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΕΠΩΝΥΜΟ. ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΜΑΘΗΜΑ Σκοπός εξέτασης: Η διαπίστωση

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS

Το πρόβλημα της ιλύς. Η λύση GACS Το πρόβλημα της ιλύς Κατά την επεξεργασία των υγρών αποβλήτων παράγονται ταυτόχρονα και ορισμένα παραπροϊόντα, όπως τα εσχαρίσματα, η άμμος, τα ξαφρίσματα και η περίσσεια ιλύς από τις δεξαμενές καθίζησης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ι. ΜΠΑΛΙΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. Η υπερβολική συγκέντρωση της εντατικής κτηνοτροφίας σε ορισμένες περιοχές, σε συνδυασμό με την αύξηση του μεγέθους των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικών & Ανανεώσιμων Καυσίμων FUELS

Εναλλακτικών & Ανανεώσιμων Καυσίμων FUELS ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΥΠΟΠΡΟΙOΝΤΩΝ - ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΕ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ Λέκτορας,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών

Θέματα Πανελλαδικών Θέματα Πανελλαδικών 2000-2015 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 7 Περιεχόμενα Περιεχόμενα 1 Κεφάλαιο 1 ο Το γενετικό υλικό Θέμα 1 ο 2 Θέμα 2 ο 8 Θέμα 3 ο 12 Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α.

ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΠΤΗΝΟ-ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ηµήτρη Γεωργακάκη, Καθηγητή Γ.Π.Α. ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ : ΣΤΑΘΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΕ ΒΑΘΟΣ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr

E. Καµπουράκης. Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr ΛίπανσηστηνΒιολογικήΓεωργία E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ταχ. Θυρ.. 2229, 71003 Ηράκλειο, Κρήτη Ελλάδα Τηλ.. 281 0 245851, Fax.. 281 0 245873 ekab@nagref-her.gr Λίπανσηστηνβιολογικήγεωργία

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Χημεία

Περιβαλλοντική Χημεία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Περιβαλλοντική Χημεία Ενότητα 8.2: Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο (Chemical Oxygen Demand, COD) Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΛΥΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΛΥΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ 2000-2006 Ε.Π. ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΜΕΤΡΟ 2.1 ΕΡΓΟ: Κοινοπραξίες Ε+Τ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΙΛΥΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χηµικών Μηχανικών ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΒΛΥΣΙ ΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Καθηγητής ΕΜΠ ΑΘΗΝΑ 2006 1 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 1. Εισαγωγή Τα βασικά ρυπαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Μαριέλλα Σαρρή Τα βιολογικά προϊόντα, είναι τρόφιµα τα οποία προέκυψαν µέσω της Βιολογικής ή Οργανικής Γεωργίας Σύστηµα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων, το οποίο στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες,

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία

Συνολικός Προϋπολογισμός: Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ελλάδα Ισπανία. Ιταλία 2009 2012 Συνολικός Προϋπολογισμός: 1.664.986 Χρηματοδότηση Ευρωπαϊκής Ένωσης: 802.936 Ελλάδα Ισπανία Ιταλία Η παρουσίαση Η κατάσταση στην Ελλάδα Τι κάνουν στην Ισπανία Τι κάνουν στην Ιταλία Τι θα μπορούσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση).

Η λίπανση της ελιάς μπορεί να εφαρμοστεί είτε με ανόργανα λιπάσματα, είτε με οργανικά υλικά (ζωική κοπριά, κομπόστα ή χλωρή λίπανση). Λίπανση της Ελιάς Η ελιά γενικά δεν θεωρείται απαιτητικό είδος και μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφικών τύπων. Η λίπανση αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της διαχείρισης του ελαιώνα και στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα