OΣΤΕΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ. Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "OΣΤΕΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ. Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η"

Transcript

1 ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67(4): ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ OΣΤΕΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΝΝΟΙΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ. Θ. ΛΙΛΛΗΣ*, Γ. ΚΑΣΦΙΚΗΣ** Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Η χρήση των οστεοενσωµατούµενων εµφυτευµάτων για την αποκατάσταση της έλλειψης δοντιών αποτελεί σήµερα µία εδραιωµένη θεραπευτική επιλογή. Παρόλο το πλήθος των µελετών που υπάρχουν σχετικά µε τα πλεονεκτήµατα και την κλινική επιτυχία των εµφυτευµάτων, η έρευνα σχετικά µε την αποκατάσταση της φυσιολογίας του στοµατογναθικού συστήµατος παραµένει περιορισµένη. Ο όρος σωµατοαισθητικότητα χαρακτηρίζει την αίσθηση που προέρχεται από µηχανικό ερεθισµό των οστεοενσωµατούµενων προσθετικών µελών και µεταβιβάζεται από µηχανο ποδοχείς που µπορεί να βρίσκονται στο οστό, το περιόστεο, τους µύες, τις αρθρώσεις ή το βλεννογόνο. Ιστολογικές µελέτες που έχουν πραγµατοποιηθεί στην κατεύθυνση αυτή έχουν δείξει ότι µετά από την εξαγωγή δοντιών και την πλήρωση του µετεξακτικού φατνίου, παραµένει µέρος των νευρικών ινών και των νευρικών απολήξεων του οστού. Ακόµα, η χρήση της λειτουργικής απεικόνισης µαγνητικού συντονισµού σε ασθενείς που έφεραν επιεµφυτευµατικές ολικές οδοντοστοιχίες έδειξε, ότι παρουσίαζαν µεγαλύτερη ανάπλαση του εγκεφαλικού φλοιού που σχετίζεται µε την κιναισθησία, σε σχέση µε εκείνους που έφεραν συµβατικές ολικές οδοντοστοιχίες. Τέλος, νευροφυσιολογικές και ψυχοφυσικές µελέτες σε πειραµατόζωα και ανθρώπους συνηγορούν υπέρ της µερικής αποκατάστασης της σωµατοαισθητικότητας µε τη χρήση των οστεοενσωµατούµενων εµφυτευ- µάτων. Ωστόσο, παρόλη την έρευνα που έχει πραγµατοποιηθεί µέχρι σήµερα, το σηµαντικό βιολογικό φαινόµενο της σωµατοαισθητικότητας χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από το Εργαστήριο Οδοντοφατνιακής Χειρουργικής, Χειρουργικής Εµφυτευµατολογίας και Ακτινολογίας της Οδοντιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης. ιευθυντής: Ο Καθηγητής Α. Τσίρλης. * Οδοντίατρος, MSc Ιατρικής Ερευνητικής Μεθοδολογίας, Μεταπτυχιακός φοιτητής Οδοντοφατνιακής Χειρουργικής, Χειρουργικής Εµφυτευµατολογίας και Ακτινολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης. ** Οδοντίατρος. ΟΡΟΙ ΕΥΡΕΤΗΡΙΑΣΜΟΥ: Οστεοαισθητικότητα, Οστεοενσω- µατούµενα εµφυτεύµατα, Φυσιολογία στοµατογναθικού συστήµατος, Ιδιοδεκτικοί υποδοχείς. Η χρήση των οστεοενσωµατούµενων εµφυτευµάτων για την αποκατάσταση της έλλειψης δοντιών αποτελεί σήµερα µία εδραιωµένη θεραπευτική επιλογή. Στη βιβλιογραφία υπάρχει πλήθος µελετών που δείχνουν τα πλεονεκτήµατα και την κλινική επιτυχία των εµφυτευµάτων. Ωστόσο, ελάχιστες µελέτες υπάρχουν σχετικά µε το βαθµό που αυτό το «προσθετικό µέλος» αποκαθιστά τη φυσιολογία του στοµατογναθικού συστή- µατος. Είναι γνωστό ότι οι ιδιοδεκτικοί µηχανο ποδοχείς του περιοδοντίου των φυσικών δοντιών αποτελούν ένα αναπόσπαστο µέρος της φυσιολογικής λειτουργίας ολόκληρου του στοµατογναθικού συστήµατος, διότι δίνουν στο κεντρικό νευρικό σύστηµα πληροφορίες απαραίτητες για τη λειτουργία της µάσησης, της κατάποσης, της οµιλίας κ.ά. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στο θέµα της αποκατάστασης της σωµατοαισθητικότητας µε τη χρήση των οστεοενσωµατούµενων εµφυτευµάτων. Παρουσιάζονται τα έως σήµερα γνωστά επιστη- µονικά δεδοµένα, τα σηµεία που πρέπει να διαλευκανθούν µελλοντικά και η πιθανή κλινική τους σηµασία.

2 158 Θ. ΛΙΛΛΗΣ, Γ. ΚΑΣΦΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67 «ΟΣΤΕΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πλήθος ασθενών µε ολική ή µερική νωδότητα έχουν αποκατασταθεί µε τη χρήση οστεοενσω- µατούµενων εµφυτευµάτων. Παρ όλη την απώλεια τον δοντιών και των ιδιοδεκτικών υποδοχέων του περιοδοντίου, φαίνεται ότι η λειτουργία του στοµατογναθικού συστήµατος επανέρχεται σε ικανοποιητικό επίπεδο µετά την τοποθέτηση εµφυτευµάτων. Για το λόγο αυτό προτάθηκε ότι, πιθανώς, υποδοχείς που εδρεύουν στους περιεµφυτευµατικούς ιστούς είναι υπεύθυνοι για την αποκατάσταση της σωµατοαισθητικότητας. Η «οστεοαισθητικότητα» αποτελεί µετάφραση του αγγλικού όρου «osseoperception» και ορίστηκε ως η ενσυνείδητη αίσθηση των εξωτερικών ερεθισµάτων που µεταβιβάζονται µέσω ενός οστεοενσωµατούµενου «προσθετικού µέλους», ενεργοποιώντας νευρικές απολήξεις ή υποδοχείς που εδρεύουν στο περιεµφυτευµατικό περιβάλλον 1. Η γενικότητα του συγκεκριµένου ορισµού οδήγησε σε σύγχυση ως προς τα είδη των υποδοχέων και την ανατοµική τους εντόπιση. Έτσι ορίστηκε, ότι η «οστεοαισθητικότητα» περιλαµβάνει: α) την αίσθηση η οποία προέρχεται από µηχανικό ερεθισµό των οστεοενσωµατούµενων προσθετικών µελών. Αυτή µεταβιβάζεται από µηχανο ποδοχείς που µπορεί να βρίσκονται στο οστό, το περιόστεο, τους µύες, τις αρθρώσεις ή το βλεννογόνο. β) µία αλλαγή της κεντρικής νευρικής επεξεργασίας, έτσι ώστε να διατηρηθεί η λειτουργία της κιναισθησίας 2. ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ Η εξαγωγή ενός δοντιού οδηγεί σε καταστροφή του περιρριζίου όπου εδρεύουν οι µηχανο ποδοχείς του περιοδοντίου. Αρχικά επικρατούσε η άποψη ότι µετά την εξαγωγή ενός δοντιού και την πλήρωση του µετεξακτικού φατνίου µε οστό, οι νευρικές ίνες εκφυλίζονται. Ο Heasman παρατήρησε σε ανθρώπους, ότι µετά από εξαγωγή δοντιών της κάτω γνάθου, η περιεκτικότητα του κάτω φατνιακού νεύρου σε εµ- µύελες νευρικές ίνες µειώνεται µόνο κατά 20% 3. Οδηγήθηκε λοιπόν στο συµπέρασµα, ότι αρκετές νευρικές ίνες και απολήξεις παραµένουν στο οστό των γνάθων και µετά την εξαγωγή. Σε µία πιο πρόσφατη έρευνα οι Ishikawa και συν. 4, οι οποίοι µελέτησαν το ίδιο φαινόµενο στην άνω γνάθο, βρήκαν ότι ο αριθµός των εµµύελων νευρικών ινών µειώνεται περίπου κατά , ενώ οι µεγάλης διαµέτρου νευράξονες εξαφανίζονται τελείως µετά την εξαγωγή των δοντιών. Οι συγγραφείς αυτοί υπολόγισαν, βασιζόµενοι σε προηγούµενες µελέτες, ότι το σύνολο των νευρικών ινών (πολφικών και περιοδοντικών) που καταλήγει σε κάθε δόντι είναι περίπου Έχοντας υπόψη ότι κάθε ηµιµόριο της άνω γνάθου έχει 7 µε 8 δόντια, υπολόγισαν ότι το σύνολο των νευρικών ινών που καταλήγει στα δόντια ενός ηµιµορίου είναι περίπου έως ίνες. Τα αποτελέσµατα αυτά διαφέρουν από αυτά του Heasman, ο οποίος αναφέρει µείωση των εµµύελων νευρικών ινών µόνο κατά Οι Ishikawa και συν. εξηγούν ότι η διαφορές στα αποτελέσµατά τους οφείλεται στο γεγονός ότι ο Heasman ακολούθησε διαφορετικές ιστολογικές µεθόδους και διαφορετικό τρόπο καταµέτρησης των νευρικών ινών, που πιθανώς οδήγησαν σε σφάλµατα. Οι Linden και Scott 5 σε µελέτες σε γάτες, επίσης παρατήρησαν απώλεια κεντροµόλων αισθητικών ινών του κάτω φατνιακού νεύρου µετά από εξαγωγή δοντιών. Στην ίδια µελέτη κατάφεραν να ερεθίσουν νευρικές ίνες περιοδοντικής προέλευσης σε πλήρως επουλωµένα µετεξακτικά φατνία, γεγονός που υποδεικνύει ότι πιθανώς οι νευρικές απολήξεις παραµένουν εντός του οστού που πληρεί το µετεξακτικό φατνίο. Ωστόσο, οι συγγραφείς αναφέρουν ότι οι περισσότερες από τις νευρικές µηχανοαισθητητικές ίνες που καταλήγουν στο µεσεγκεφαλικό πυρήνα του τριδύµου χάνουν τη λειτουργικότητά τους. Στο οστό υπάρχουν τρία είδη νευρικών ινών: α) νευρικές ίνες µεγάλης διαµέτρου (γρήγορη µεταφορά ώσεων), β) νευρικές ίνες µικρής διαµέτρου (αργή µεταφορά ώσεων) και γ) νευρικές ίνες µικρής διαµέτρου για τη νεύρωση των αιµοφόρων αγγείων από το συµπαθητικό σύστηµα. Ορισµένες από τις νευρικές απολήξεις που υπάρχουν στο οστό παρουσιάζουν τέτοια µορφολογία, που θα µπορούσαν να έχουν αισθητική λειτουργία 1. Ωστόσο, είναι δύσκολο µε βάση µόνο την ιστολογική µορφολογία να αποδειχθεί η ύπαρξη και ο ρόλος αυτών των αισθητικών νευρικών απολήξεων. Ανοσο στοχηµικές µελέτες σε περιεµφυτευµατικούς ιστούς όπου χρησιµοποιήθηκαν δείκτες που προσκολλώνται σε νεύρα, έδειξαν ότι υπάρχουν ζώνες κατανοµής νεύρων γύρω από τα εµφυτεύ- µατα, αλλά ο ρόλος τους παραµένει αδιευκρίνι-

3 ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67 OΣΤΕΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 159 στος 1. Οι Wada και συν. 6, µελετώντας άµεσα µετεξακτικά εµφυτεύµατα σε σκύλους, έδειξαν ότι υπάρχει ανάπλαση των νευρικών ινών οι οποίες προσεγγίζουν τη διεπιφάνεια οστού-εµφυτεύµατος κατά τις πρώτες µετεγχειρητικές εβδοµάδες, και µάλιστα συγκεντρώνονται κυρίως στην κάτω επιφάνεια των σπειρών. Για το λόγο αυτό θεωρήθηκε ότι οι ίνες αυτές πιθανώς παίζουν σηµαντικό ρόλο στην αίσθηση των µασητικών δυνάµεων από τη φόρτιση των εµφυτευµάτων. Σε ορισµένα πειραµατικά µοντέλα έγινε προσπάθεια διατήρησης και αναγέννησης της περιοδοντικής µεµβράνης γύρω από οστεοενσωµατούµενα εµφυτεύµατα Στις µελέτες αυτές παρατηρήθηκε ότι υπήρχε αναγέννηση αρκετών στοιχείων του περιοδοντίου όπως οι κολλαγόνες ίνες και η οστε νη. Στις πρώιµες αυτές έρευνες δεν µελετήθηκε η συµπεριφορά των νευρικών ινών και η νευροφυσιολογία τους. Ωστόσο θα ήταν ενδιαφέρον να µελετηθεί το είδος της σω- µατοαισθητικότητας που πιθανώς να δηµιουργείται από αυτό το σύµπλεγµα κολλαγόνων και νευρικών ινών. Τέλος, έχει παρατηρηθεί ότι µετά την τοποθέτηση εµφυτευµάτων υπάρχει αναγέννηση των νευρικών απολήξεων στον περιεµφυτευµατικό βλεννογόνο, κατά παρόµοιο τρόπο µε αυτόν που παρατηρείται στα φυσικά δόντια 12. Είναι πιθανό αυτές οι νευρικές απολήξεις να εξυπηρετούν αισθητηριακές λειτουργίες, ή ακόµη να εµπλέκονται και στους αµυντικούς µηχανισµούς των περιεµφυτευµατικών ιστών. ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΛΟΙΟΥ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Είναι γνωστό ότι στο φλοιό του εγκεφάλου, τόσο στα κινητικά όσο και στα αισθητικά κέντρα, η αντιπροσώπευση των διαφόρων µελών του σώ- µατος ακολουθεί σωµατο-τοπογραφική διάταξη. Στο φλοιό της πρόσθιας κεντρικής έλικας του ε- γκεφάλου εδρεύει η πρωτογενής κινητική χώρα, η οποία είναι υπεύθυνη για το σχεδιασµό των κινήσεων, ενώ αντίστοιχα η οπίσθια κεντρική έλικα αποτελεί το φλοιό της κοινής αισθητικότητας. Η σωµατοτοπογραφική διάταξη, τόσο του κινητικού όσο και του αισθητικού φλοιού, εικονοποιείται µε το επονοµαζόµενο «ανθρωπάριο του Penfield» (εικ. 1 και 2) 13. Σύµφωνα µε αυτό, όσο µεγαλύτερη λειτουργική σηµασία κατέχει µία περιοχή (πρόσωπο, χείλη, γλώσσα, αντίχειρας) τόσο µεγαλύτερη έκταση καταλαµβάνει στο φλοιό. Έρευνες στον τοµέα της νευροφυσιολογίας έχουν δείξει ότι ο αισθητικός φλοιός µπορεί να αναδιοργανωθεί εκτενώς, όταν αυξάνονται ή µειώνονται οι πληροφορίες που φτάνουν σε αυτόν µέσω των κεντροµόλων αισθητικών νευρικών ινών. Η διαδικασία της αναδιοργάνωσης αυτής αφορά τόσο στο φλοιό όσο και σε υποφλοιώδεις περιοχές και συµβαίνει ακόµα και έτη µετά την ολοκλήρωση της διάπλασης του εγκεφάλου 14. ιάφορες µελέτες έχουν δείξει ότι η απώλεια κάποιου µέλους του σώµατος και η αντικατάστασή του µε κάποιο «προσθετικό οστεοενσωµατού- µενο µέλος» οδηγεί σε τέτοιου είδους αναδιοργανώσεις στο φλοιό του εγκεφάλου 15. Οι Henry και συν. 16, χρησιµοποιώντας µεθόδους καταγραφής µε ηλεκτρόδια, έδειξαν ότι η εξαγωγή των κεντρικών τοµέων σε επίµυες επιφέρει δραµατικές αλλαγές στο φλοιό της κοινής αισθητικότητας. Ωστόσο, οι αλλαγές που προκαλούνται στο φλοιό του εγκεφάλου του ανθρώπου έπειτα από την εξαγωγή δοντιών ή την τοποθέτηση εµφυτευµάτων δεν είχαν µελετηθεί, διότι οι µέχρι πρόσφατα διαθέσιµες τεχνικές ήταν επεµβατικές και βασίζονταν στην τοποθέτηση ηλεκτροδίων σε επαφή µε τον εγκεφαλικό φλοιό. Η χρήση της λειτουργικής µαγνητικής τοµογραφίας (functional MRI) έδωσε νέες δυνατότητες σε αυτόν τον τοµέα. Σε µία πρόσφατη µελέτη οι Yan και συν. 17 χρησι- µοποιώντας fmri προσπάθησαν να συγκρίνουν τις λειτουργίες του εγκεφαλικού φλοιού µεταξύ ασθενών που έφεραν συµβατικές και ασθενών µε επιεµφυτευµατικές ολικές οδοντοστοιχίες. Η µελέτη έδειξε ότι οι ασθενείς µε επιεµφυτευµατικές ολικές οδοντοστοιχίες παρουσίαζαν καλύτερη αιµάτωση και πιο έντονη λειτουργία στο φλοιό της πρωτογενούς κινητικής χώρας, γεγονός που υποδεικνύει πιθανώς την καλύτερη αποκατάσταση της φυσιολογίας του στοµατογναθικού συστήµατος. Το γεγονός αυτό αποδόθηκε στο ότι η χρήση των οστεοενσωµατούµενων εµφυτευµάτων προσφέρει καλύτερη αισθητικότητα και στερεογνωσία κατά τη µάσηση. Ένα επίσης αξιοσηµείωτο εύρηµα της µελέτης αυτής ήταν, ότι οι ασθενείς µε επιεµφυτευµατικές ολικές οδοντοστοιχίες παρουσίαζαν καλύτερη λειτουργικότητα στην έλικα του Broca όπου εδρεύει το κέντρο του λόγου. Παρ όλους τους περιορισµούς της συγκεκριµένης µελέτης, είναι εµφανές ότι η χρήση των οστεοενσωµατούµενων εµφυτευµάτων οδηγεί σε αλλαγές στο κεντρικό νευρικό σύστηµα, οι οποίες πρέπει να µελετηθούν εκτενέστερα.

4 160 Θ. ΛΙΛΛΗΣ, Γ. ΚΑΣΦΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67 ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΦΥΣΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ Η αποκατάσταση της σωµατοαισθητικότητας που προσφέρουν τα οστεοενσωµατούµενα εµφυτεύµατα µπορεί να µελετηθεί τόσο µε νευροφυσιολογικές, όσο και µε ψυχοφυσιολογικές µεθόδους. Οι νευροφυσιολογικές µέθοδοι περιλαµβάνουν την τοποθέτηση ηλεκτροδίων σε επαφή µε τους αισθητικούς κλάδους του τριδύµου και καταγραφή των σηµάτων έπειτα από ερεθισµό διαφόρων υποδοχέων. Λόγω του επεµβατικού τους χαρακτήρα δεν υπάρχουν αρκετές τέτοιες µελέτες σε ανθρώπους 1. Οι Héraud και συν. 18 σε πειράµατα σε γάτες έδειξαν ότι ισχυρά µηχανικά και θερµικά ερεθίσµατα, χορηγούµενα µέσω εµφυτευµάτων στην άνω γνάθο, οδηγούν σε δηµιουργία δυνα- µικού δράσης. Στα ίδια συµπεράσµατα κατέληξαν οι Weiner και συν. 19 σε µία πρόσφατη µελέτη σε σκύλους, όπου κατέγραψαν δυναµικά δράσης στο κάτω φατνιακό νεύρο έπειτα από φόρτιση εµφυτευµάτων. Ένας άλλος λιγότερο επεµβατικός τρόπος για την καταγραφή ώσεων από το τρίδυµο νεύρο αποτελεί η χρήση του ηλεκτροεγκεφαλογραφήµατος 20. Χρησιµοποιώντας αυτή τη µέθοδο οι Van Loven και συν. 21, βρήκαν ότι οι πληροφορίες µηχανικών ερεθισµών από τα εµφυτεύµατα συνεχίζουν να καταφθάνουν στον αισθητικό φλοιό ακό- µα και µετά από αναισθητοποίηση του περιεµφυτευµατικού βλεννογόνου. Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι το γεγονός αυτό συνηγορεί υπέρ της ύπαρξης υποδοχέων εντός του οστού. Ωστόσο, πρέπει στο σηµείο αυτό να αναφερθεί ότι µπορεί τα αποτελέσµατα αυτά να οφείλονται σε ώσεις που αποστέλλουν υποδοχείς που βρίσκονται στο περιόστεο και ενεργοποιούνται από την παραµόρφωση του οστού λόγω των µασητικών δυνάµεων 1. Εικ. 1. Ανθρωπάριο του Penfield. Κατά µέτωπο διατοµή της οπίσθιας κεντρικής έλικας όπου εδρεύει ο φλοιός της κοινής αισθητικότητας. Εικ. 2. Ανθρωπάριο του Penfield. Κατά µέτωπο διατοµή της πρόσθιας κεντρικής έλικας όπου εδρεύει η πρωτογενής κινητική χώρα. Παρατηρείται η µεγάλη έκταση που καταλαµβάνουν οι δοµές που αφορούν άµεσα στον οδοντίατρο (πρόσωπο, χείλη, γνάθοι, γλώσσα κ.ά.).

5 ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67 OΣΤΕΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 161 Ορισµένοι ερευνητές χρησιµοποίησαν ψυχοφυσικές µεθόδους. Οι ψυχοφυσικές µέθοδοι µελετούν τη σχέση µεταξύ φυσικών ερεθισµών και του υποκειµενικού τρόπου που τα αντιλαµβάνεται ο άνθρωπος. Ωστόσο, λόγω της υποκειµενικής αντίληψης των ερεθισµάτων οι µέθοδοι αυτές χρειάζονται πολύ καλό σχεδιασµό, ώστε να ληφθούν ποσοτικοποιηµένα, αξιόπιστα και επαναλήψηµα αποτελέσµατα. Με τις µεθόδους αυτές µπορεί να προσδιοριστεί ο ουδός ενός ερεθίσµατος ικανού να το αντιληφθεί ο ασθενής. Συνήθως ζητείται από τον ασθενή µόλις νιώσει κάποιο ερέθισµα να το αναφέρει 22. Με τις µεθόδους αυτές µπορεί να καταγραφεί ο «παθητικός ουδός», που αντιστοιχεί στο µηχανικό ερέθισµα που χορηγείται από τον ερευνητή στο εµφύτευµα. Ο «ενεργητικός ουδός» αναφέρεται στην περίπτωση που ο ασθενής µασώντας καθορίζει ο ίδιος τη δύναµη και συνεπώς την ένταση του µηχανικού ερεθίσµατος που θα χορηγηθεί στο εµφύτευµα 23. Με τη χρήση ψυχοφυσικών µεθόδων έχει δειχθεί ότι τα δόντια µε ζωντανό πολφό έχουν παρόµοιο παθητικό και ενεργητικό ουδό µε αυτά µε νεκρό πολφό 24. Ωστόσο, όταν οι µηχανο ποδοχείς του περιοδοντίου µειώνονται σε αριθµό ή καταργούνται (π.χ. σε περιοδοντίτιδα, εξαγωγή ή αναισθησία), τότε η αίσθηση της αφής-πίεσης µειώνεται 24. Συγκρίνοντας την αίσθηση της αφής-πίεσης µε τα φυσικά δόντια, ο ενεργητικός ουδός είναι 7-8 φορές µεγαλύτερος για τις οδοντοστοιχίες, αλλά µόνο 3-5 φορές µεγαλύτερος για τα εµφυτεύµατα 25. Ο παθητικός ουδός, όταν οι δυνάµεις ασκούνται στην άνω γνάθο, µειώνεται κατά 75 φορές στην περίπτωση των οδοντοστοιχιών, ενώ κατά 50 φορές στην περίπτωση των εµφυτευµάτων 26. Οι µεγάλες διαφορές µεταξύ παθητικού και ενεργητικού ουδού ενδεχο- µένως να εξηγούνται από το γεγονός ότι υπερβαίνοντας τον ενεργητικό ουδό ενεργοποιούνται αρκετές οµάδες υποδοχέων (περιοδοντίου, περιοστέου, µυών, αρθρώσεων), ενώ υπερβαίνοντας τον παθητικό ουδό µόνο οι περιοδοντικοί ή περιεµφυτευµατικοί υποδοχείς ενεργοποιούνται (πίν. 1) 23. Το γεγονός ότι ο παθητικός ουδός µε τη χρήση των εµφυτευµάτων είναι µικρότερος σε σχέση µε των οδοντοστοιχιών πιθανώς να συνηγορεί υπέρ της ύπαρξης περιεµφυτευµατικών υποδοχέων εντός του οστού. Σε µία πιο πρόσφατη µελέτη οι El-Sheikh και συν. 27 παρατήρησαν ότι η αίσθηση της αφής-πίεσης µε τη χρήση εµφυτευµάτων βελτιώνεται σταδιακά µετά το πρώτο τρίµηνο της επούλωσης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η «οστεοενσωµάτωση» αποτελεί πλέον ένα βιολογικό φαινόµενο που έχει µελετηθεί εκτενώς. Η µελέτη της «οστεοαισθητικότητας», η οποία αποτελεί ένα εξίσου σηµαντικό βιολογικό φαινόµενο, χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Τα έως σήµερα επιστηµονικά δεδοµένα δείχνουν ότι τα οστεοενσωµατούµενα οδοντικά εµφυτεύµατα αποτελούν ένα «προσθετικό µέλος» που αλλάζει ριζικά και αποκαθιστά σε µεγάλο βαθµό τη φυσιολογία του στο- µατογναθικού συστήµατος. Η κλινική σηµασία του φαινοµένου αυτού είναι τεράστια, διότι ανοίγει νέους ορίζοντες στην αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του στόµατος σε ασθενείς µε νωδότητες. Πίνακας 1. Ενεργητικός και παθητικός ουδός αφής-πίεσης σε διάφορες περιπτώσεις (τροποποιηµένος από Jacobs et al 2006). Οδοντική Ενεργητικός ουδός Παθητικός ουδός κατάσταση αφής-πίεσης (µm) αφής-πίεσης (g) Ζωντανά δόντια 20 2 Άπολφα δόντια 20 2 Κινητές αποκαταστάσεις Επιεµφυτευµατικές αποκαταστάσεις

6 162 Θ. ΛΙΛΛΗΣ, Γ. ΚΑΣΦΙΚΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67 SUMMARY TH. LILLIS, G. KASFIKIS OSSEOPERCEPTION. A NEW CONCEPT IN IMPLANTOLOGY. STOMATOLOGIA 2010,67(4): The use of osseointegrated implants to restore missing teeth is an established therapeutic option. Despite the large number of studies in clinical success and benefits of use of implants, the research of the restoration of the physiology of the masticatory system is still limited. Osseoperception may be considered to be the mechanosensibility associated with osseointegrated implant rehabilitation. The sensation arises from mechanical stimulation of a bone-anchored prosthesis, transduced by mechanoreceptors that may include those located in muscle, joint, mucosal, cutaneous and periosteal tissues. Histological studies have shown that after tooth extraction and healing of the post-extraction socket, a part of the nerve fibres of the bone remains. Furthermore, the use of functional magnetic resonance imaging in patients with implant dentures showed greater restoration of sensorimotor brain cortex than those with traditional dentures. Finally, neurophysiological and psychophysical studies in animals and humans suggest partial recovery of osseoperception from the use of osseointegrated implants. Yet despite the research done until now, the important biological phenomenon of osseoperception needs further investigation. KEY WORDS: Osseoperception, Osseointegrated implants, Masticatory system, Proprioceptors. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. ABARCA M, Van STEENBERGHE D, MALEVEZ C, JACOBS R. The neurophysiology of osseointegrated oral implants. A clinically underestimated aspect. J Oral Rehabil 2006,33: KLINEBERG I, CALFORD MB, DREHER B, HENRY P, MACEFIELD V, MILES T et al. A consensus statement on osseoperception. Clin Exp Pharmacol Physiol 2005,32: HEASMAN PA. The myelinated fibre content of human inferior alveolar nerves from dentate and edentulous subjects. J Dent 1984,12: ISHIKAWA H, EZURE H, GOTO N, KAMIYAMA A, YANAI T. Morphometric difference in the human maxillary nerve fibers between dentulous and edentulous jaw subjects. Okajimas Folia Anat Jpn 2005,81(6): LINDEN RW, SCOTT BJ. The effect of tooth extraction on periodontal ligament mechano-receptors represented in the mesencephalic nucleus of the cat. Arch Oral Biol 1989,34: WADA S, KOJO T, WANG YH, ANDO H, NAKANISHI E, ZHANG M et al. Effect of loading on the development of nerve fibers around oral implants in the dog mandible. Clin Oral Implants Res 2001,12: BUSER D, WARRER K, KARRING T. Formation of a periodontal ligament around titanium implants. J Periodontol 1990,61: BUSER D, WARRER K, KARRING T, STICH H. Titanium implants with a true periodontal ligament: an alternative to osseointegrated implants? Int J Oral Maxillofac Implants 1990,5: TAKATA T, KATAUCHI K, AKAGAWA Y, NIKAI H. New periodontal ligament formation on a synthetic hydroxyapatite surface. Clin Oral Implants Res 1993,4(3): CHOI BH. Periodontal ligament formation around titanium implants using cultured periodontal ligament cells: a pilot study. Int J Oral Maxillofac Implants 2000,15: PARLAR A, BOSSHARDT DD, UNSAL B, CETINER D, HAYTAÇ C, LANG NP. New formation of periodontal tissues around titanium implants in a novel dentin chamber model. Clin Oral Implants Res 2005,16: SUZUKI Y, MATSUZAKA K, ISHIZAKI K, TAZAKI M, SATO T, INOUE T. Characterization of the peri-implant epithelium in hamster palatine mucosa: behavior of Merkel cells and nerve endings. Biomed Res 2005,26: ΓΙΓΗΣ Π, ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ Γ. Νευροανατοµία. Κεντρικό Νευρικό Σύστηµα. University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1999: KAAS JH. The evolution of the complex sensory and motor systems of the human brain. Brain Res Bull 2008,75(2-4): BJÖRKMAN A, WAITES A, ROSÉN B, LARSSON EM, LUNDBORG G. Cortical reintegration of a replanted hand and an osseointegrated thumb prosthesis. Acta Neurochir Suppl 2007,100: HENRY EC, MARASCO PD, CATANIA KC. Plasticity of the cortical dentition representation after tooth extraction in naked mole-rats. J Comp Neurol 2005,485: 64-74

7 ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67 OΣΤΕΟΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ YAN C, YE L, ZHEN J, KE L, GANG L. Neuroplasticity of edentulous patients with implant-supported full dentures. Eur J Oral Sci 2008,116: HÉRAUD J, OROFINO J, TRUB M, MEI N. Electrophysiologic evidence showing the existence of sensory receptors within the alveolar bone in anesthetized cats. Int J Oral Maxillofac Implants 1996,11: WEINER S, SIROIS D, EHRENBERG D, LEHRMANN N, SIMON B, ZOHN H. Sensory responses from loading of implants: a pilot study. Int J Oral Maxillofac Implants 2004,19: SWINNEN A, Van HUFFEL S, Van LOVEN K, JACOBS R. Detection and multichannel SVD-based filtering of trigeminal somatosensory evoked potentials. Med Biol Eng Comput 2000,38: Van LOVEN K, JACOBS R, SWINNEN A, Van HUFFEL S, Van HEES J, Van STEENBERGHE D. Sensations and trigeminal somatosensory-evoked potentials elicited by electrical stimulation of endosseous oral implants in humans. Arch Oral Biol 2000,45: JACOBS R, SCHOTTE A, Van STEENBERGHE D. Influence of temperature and foil hardness on interocclusal tactile threshold. J Periodontal Res 1992,27: JACOBS R, Van STEENBERGHE D. From osseoperception to implant-mediated sensory-motor interactions and related clinical implications. J Oral Rehabil 2006,33: JACOBS R, WU CH, GOOSSENS K, Van LOVEN K, Van HEES J, Van STEENBERGHE D. Oral mucosal versus cutaneous sensory testing: a review of the literature. J Oral Rehabil 2002,29: JACOBS R, Van STEENBERGHE D. Comparative evaluation of the oral tactile function by means of teeth or implant-supported prostheses. Clin Oral Implants Res 1991,2: JACOBS R, Van STEENBERGHE D. Comparison between implant-supported prostheses and teeth regarding passive threshold level. Int J Oral Maxillofac Implants 1993,8: El-SHEIKH AM, HOBKIRK JA, HOWELL PG, GILTHORPE MS. Changes in passive tactile sensibility associated with dental implants following their placement. Int J Oral Maxillofac Implants 2003,18: ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: Κασφίκης Γεώργιος Γρ. Λαµπράκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΣ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΣ ΣΤΟ 53 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 49: ΕΑ ΠΕΡΙΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΙΤΙΔΑ - Η ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Τι είναι τα οδοντικά εμφυτεύματα; Τα οδοντικά εμφυτεύματα είναι μικρές βίδες τιτανίου που εκτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Σπανός Χειρουργός Οδοντίατρος Συνεργάτης Τμήματος Οδοντικών Εμφυτευμάτων Θεραπευτηρίου «ΥΓΕΙΑ» 1 Προσωπικά Δεδομένα. 1.1 Βιογραφικά Στοιχεία

Αθανάσιος Σπανός Χειρουργός Οδοντίατρος Συνεργάτης Τμήματος Οδοντικών Εμφυτευμάτων Θεραπευτηρίου «ΥΓΕΙΑ» 1 Προσωπικά Δεδομένα. 1.1 Βιογραφικά Στοιχεία Αθανάσιος Σπανός Χειρουργός Οδοντίατρος Συνεργάτης Τμήματος Οδοντικών Εμφυτευμάτων Θεραπευτηρίου «ΥΓΕΙΑ» 1 Προσωπικά Δεδομένα 1.1 Βιογραφικά Στοιχεία Επώνυμο: Σπανός Όνομα: Αθανάσιος Όνομα πατρός: Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά µετεκπαιδευτικών σεµιναρίων µε πιστοποιητικό από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Εµφυτευµατολόγων (BDIZ-EDI) και το πανεπιστήµιο Κολωνίας

Σειρά µετεκπαιδευτικών σεµιναρίων µε πιστοποιητικό από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Εµφυτευµατολόγων (BDIZ-EDI) και το πανεπιστήµιο Κολωνίας berlin_6th-group 2012:Layout 1 11/23/12 3:16 PM Page 1 7o Group Oral Implantology Σειρά µετεκπαιδευτικών σεµιναρίων µε πιστοποιητικό από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Εµφυτευµατολόγων (BDIZ-EDI) και το πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ξεχάστε αυτά που ξέρατε παλιά για τα δόντια. οδοντιατρείο αισθητικής αποκατάστασης dental art institute

ξεχάστε αυτά που ξέρατε παλιά για τα δόντια. οδοντιατρείο αισθητικής αποκατάστασης dental art institute Project1 25/1/11 13:55 Page 1 ξεχάστε αυτά που ξέρατε παλιά για τα δόντια. οδοντιατρείο αισθητικής αποκατάστασης dental art institute Project1 25/1/11 13:55 Page 2 Project1 25/1/11 13:55 Page 3 τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού

Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού Η Λευκή Ουσία του Νωτιαίου Μυελού λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Ανιόντα Δεµάτια του Νωτιαίου Μυελού Ανιόντα Δεµάτια της Πρόσθιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Πλάγιας Δέσµης Ανιόντα Δεµάτια της Οπίσθιας Δέσµης Κατιόντα

Διαβάστε περισσότερα

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ

AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ AΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ 1. ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ-ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ- ΑΙΣΘΗΣΗ Αισθητικότητα ονομάζεται η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε αφενός το εξωτερικό μας περιβάλλον και το ίδιο μας το σώμα,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισµός στην Αυχενική Μυελοπάθεια

Ο Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισµός στην Αυχενική Μυελοπάθεια Ο Διακρανιακός Μαγνητικός Ερεθισµός στην Αυχενική Μυελοπάθεια Σπύρος Δευτεραίος Ειδικευόµενος Νευρολόγος ΓΝΑ «Γ. Γεννηµατάς» Διδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Γρηγόρης Παναγόπουλος Αναπληρωτής Διευθυντής Νευρολογικής

Διαβάστε περισσότερα

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει»

«Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» «Η ομορφιά εξαρτάται από τα μάτια εκείνου που τη βλέπει» Γνωστική Νευροεπιστήμη Πώς γίνεται αντιληπτή η αισθητική πληροφορία; Πώς σχηματίζονται οι μνήμες; Πώς μετασχηματίζονται σε λόγο οι αντιλήψεις και

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη της Yγείας του Στόματος & των Δοντιών «Επιστήμη των Mεταμορφώσεων» Ανδρεάδης Δημήτριος Οδοντίατρος-Στοματολόγος Λέκτορας Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ

ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΙ ΥΠΟΔΟΧΕΙΣ (συγκεντρωμένοι ή διάσπαρτοι) ΝΕΥΡΙΚΕΣ ΟΔΟΙ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΛΟΙΟΣ Ειδικά κύτταρα - υποδοχείς, ευαίσθητα στις αλλαγές αυτές, είναι τα κύρια μέσα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Α ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΚΝΣ) ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Είναι το πιο ουραίο τμήμα του Κ.Ν.Σ. Εκτείνεται από τη βάση του κρανίου μέχρι τον 1 ο οσφυϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί. Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί. Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Ανιόντα (Κεντροµόλα) Δεµάτια φυσιολογικά δεµάτια (κατά τον επιµήκη άξονα) έχουν κοινή έκφυση πορεία απόληξη λειτουργία Κατιόντα (φυγόκεντρα) δεµάτια Ανιόντα (κεντροµόλα) δεµάτια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος:

ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Βιολογία A λυκείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: ΔΑΜΔΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολογία A λυκείου Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μαριλένα Ζαρφτζιάν Σχολικό έτος: 2013-2014 Ένα αισθητικό σύστημα στα σπονδυλωτά αποτελείται από τρία βασικά μέρη: 1. Τους αισθητικούς υποδοχείς,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικής Παράλυσης

Εγκεφαλικής Παράλυσης Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας Ιωαννίνων, Μονάδα Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, 3ΕΛΕΠΑΠ Ιωαννίνων 1 2 Η Ιπποθεραπεία, είναι μία νευροφυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις

Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις Συστήµατα Αισθήσεων Σωµατικές Αισθήσεις ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Φλοιός (Ανώτερος Εγκέφαλος) Κατώτερος Εγκέφαλος Ειδικές Αισθήσεις Εν τω Βάθει Αισθητικότητα Επί πολλής Αισθητικότητα Χυµικά Ερεθίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 10: Μελέτη του Εγκεφάλου Θεματική Ενότητα 10: Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις μεθόδους μελέτης του εγκεφάλου. Λέξεις κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016

ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΈΤΟΣ 2015-2016 1 η ΕΒΔΟΜΑΔΑ 29/08 30/08 31/08 01/09 02/09 10 03 01 C 03-01 Περιγραφική Ανατομική ΙΙ (εργαστήριο, αγγεία-νεύρα) Γ Κ,Μ,Π 9.00-10 02 07 C Περιγραφική Ανατομική Ι (προφορικά) Κ,Μ,Π

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική

Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική Διορθωμένη Στοματογναθοπροσωπική Χειρουργική ΣTOMA 2010; 38 : 289-296 Bιβλιογραφική ανασκόπηση Η σημασία της διατήρησης της οστικής μάζας σε φατνία εξαχθέντων δοντιών. Τεχνική ατραυματικής εξαγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Βιολογικές Βάσεις Στέλλα Βοσνιάδου

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ. Βιολογικές Βάσεις Στέλλα Βοσνιάδου 1 ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ 2 Νευρώνες: Τα βασικά στοιχεία του Νευρικού Συστήµατος 3 Luigi Galvagni Joannes Muller Herman von Helmhoz τέλη του 18ου αιώνα Ανακαλύπτουν πως η νευρική µεταβίβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ % 1ο 25 18,66% 3ο 26 20,31% 5ο 29 23,97% 7ο 41 31,54% 9ο 30 24,19%

ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ % 1ο 25 18,66% 3ο 26 20,31% 5ο 29 23,97% 7ο 41 31,54% 9ο 30 24,19% ΠΡΟΣ: Μέλη ΔΕΠ Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΘΕΜΑ: «Αποτελέσματα Ερωτηματολογίων Αξιολόγησης Φοιτητών μαθημάτων Χειμερινού Εξαμήνου 2013-2014.» Σας αποστέλλουμε τα αποτελέσματα ερωτηματολογίων αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός Σημαντικών Χαρακτηριστικών της Αυθόρμητης Δραστηριότητας Απομονωμένου Εγκεφαλικού Φλοιού in vitro

Προσδιορισμός Σημαντικών Χαρακτηριστικών της Αυθόρμητης Δραστηριότητας Απομονωμένου Εγκεφαλικού Φλοιού in vitro ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ"

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη Yγείας Στόματος Δοντιών www.dent.auth.gr dandrea@dent.auth.gr Ανδρεάδης Δημήτριος Στοματολόγος-Οδοντίατρος Επίκουρος Καθηγητής Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στόμα & Δόντια Πολύτιμο

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές

Σκοπός του μαθήματος είναι ο συνδυασμός των θεωρητικών και ποσοτικών τεχνικών με τις αντίστοιχες περιγραφικές. Κεφάλαιο 1: περιγράφονται οι βασικές Εισαγωγή Ασχολείται με τη μελέτη των ηλεκτρικών, η λ ε κ τ ρ ο μ α γ ν η τ ι κ ώ ν κ α ι μ α γ ν η τ ι κ ώ ν φαινομένων που εμφανίζονται στους βιολογικούς ιστούς. Το αντικείμενο του εμβιοηλεκτρομαγνητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Μίνι βίδες-ένα καθοριστικό σημείο στην κλινική πράξη

Μίνι βίδες-ένα καθοριστικό σημείο στην κλινική πράξη 22 Τάσεις Εφαρμογές - Ορθοδοντική Dental Tr i b u n e Greek Edition Μίνι βίδες-ένα καθοριστικό σημείο στην κλινική πράξη B.Ludwig, B.Glasl, T. Lietz, J.A.Lisson Βασικές πληροφορίες για την τοποθέτηση των

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας στην διάγνωση άτυπων μηνιγγιωμάτων Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Γκόγκος Βασίλειος, Αστρακάς Λουκάς, Αργυροπούλου Ι. Μαρία. Εργαστήριο Κλινικής Ακτινολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Μπορείτε να δώσετε στους ασθενείς τον Οδηγό Εμφυτευμάτων για Ασθενείς, που συνοδεύει τον παρόντα οδηγό.

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Μπορείτε να δώσετε στους ασθενείς τον Οδηγό Εμφυτευμάτων για Ασθενείς, που συνοδεύει τον παρόντα οδηγό. Μπορείτε να δώσετε στους ασθενείς τον Οδηγό Εμφυτευμάτων για Ασθενείς, που συνοδεύει τον παρόντα οδηγό. Βιβλιογραφία Claffey N, Clarke E, Polyzois I, Renvert S. (2008) Surgical treatment of peri-implantitis.

Διαβάστε περισσότερα

Η τοποθέτηση οδοντικών οστεοενσωµατούµενων εµφυτευµάτων, είναι µία επιτυχηµένη διαδικασία, σε

Η τοποθέτηση οδοντικών οστεοενσωµατούµενων εµφυτευµάτων, είναι µία επιτυχηµένη διαδικασία, σε ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2009,66(3): 97-103 ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΘΕΜΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΟΣΤΕΟΕΝΣΩΜΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΚΡΗΜΝΟΥ Μ. ΜΗΤΣΙΑΣ*, Ν. ΣΟΛ ΑΤΟΣ**, Σ. ΣΙΛΒΕΣΤΡΟΣ*** Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Η τοποθέτηση οδοντικών

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστηµα. Κινητικός φλοιός

Κινητικό σύστηµα. Κινητικός φλοιός Κινητικό σύστηµα Κινητικός φλοιός Κινητικός φλοιός Όλες οι εκούσιες κινήσεις ελέγχονται από τον εγκέφαλο Μια από τις περιοχές του εγκεφάλου που εµπλέκονται στον έλεγχο των εκούσιων κινήσεων είναι ο κινητικός

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Κινητικότητα Αισθητικότητα Φυγόκεντρες Νευρικές Οδοί Οργάνωση Κεντροµόλες Νευρικές Οδοί Οργάνωση Λειτουργική Ανατοµική Θέσεων των Οδών Εισαγωγή Οι µακρές

Διαβάστε περισσότερα

Οι εταιρείες. σας προσκαλούν στο: SKY Expert Meeting. 19-20 Ιουνίου 2015

Οι εταιρείες. σας προσκαλούν στο: SKY Expert Meeting. 19-20 Ιουνίου 2015 Οι εταιρείες & 1ο σας προσκαλούν στο: SKY Expert Meeting 19-20 Ιουνίου 2015 ΟΜΙΛΗΤΕΣ Hakan Ozyuvaci Αχιλλέας Κατσούπας Πελοπίδας Ι. Λομβαρδάς Κλεάνθης Μανωλάκης Αλέξανδρος Μανωλάκης Αίθουσα σεμιναρίων

Διαβάστε περισσότερα

Ηρακλής Καρκαζής, Αναπληρωτής Καθηγητής Δήμος Καλύβας, Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Μπομπέτσης, Λέκτορας

Ηρακλής Καρκαζής, Αναπληρωτής Καθηγητής Δήμος Καλύβας, Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Μπομπέτσης, Λέκτορας 1 Για τον παρόντα Οδηγό συνεργάστηκαν μέλη ΔΕΠ από όλα τα εμπλεκόμενα Εργαστήρια/ Κλινικές (Στοματική και Γναθοπροσωπική Χειρουργική, Περιοδοντολογία, Προσθετική, Διαγνωστική και Ακτινολογία Στόματος)

Διαβάστε περισσότερα

Λιλλής Θ 1, Ζιάκας Α 2, Κοσκινάς Κ 2, Τσίρλης Α 1, Γιαννόγλου Γ 2

Λιλλής Θ 1, Ζιάκας Α 2, Κοσκινάς Κ 2, Τσίρλης Α 1, Γιαννόγλου Γ 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Λιλλής Θ 1, Ζιάκας Α 2, Κοσκινάς Κ 2, Τσίρλης Α 1, Γιαννόγλου Γ 2 1 Εργαστήριο Οδοντοφατνιακής Χειρουργικής, Χειρουργικής Εμφυτευματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9. Νευρικό Σύστημα. Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 9 Νευρικό Σύστημα Δομή και λειτουργία των νευρικών κυττάρων Νευρικό Σύστημα Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων φροντίζουν να διατηρείται σταθερό το εσωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΦΑΡ Η* επεµβάσεων, η ταχύτερη ολοκλήρωση της εµφυτευµατικής αποκατάστασης και η άριστη αισθητική αποκατάσταση

Α. ΦΑΡ Η* επεµβάσεων, η ταχύτερη ολοκλήρωση της εµφυτευµατικής αποκατάστασης και η άριστη αισθητική αποκατάσταση ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2011,68(2): 51-62 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΑΜΕΣΗ ΜΕΤΕΞΑΚΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ. ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΤΗΣ ΦΑΤΝΙΑΚΗΣ ΑΚΡΟΛΟΦΙΑΣ; Α. ΦΑΡ Η* Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Τ α άµεσα µετεξακτικά εµφυτεύµατα έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΕΣΩ ΚΑΡΩΤΙΔΑΣ Συστηματική Ανασκόπηση

ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ ΕΣΩ ΚΑΡΩΤΙΔΑΣ Συστηματική Ανασκόπηση ΤΡΑΥΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΚΩΣΕΩΝ 1 Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών, 2 Α' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Νοσ. ΑΧΕΠΑ, 3 Α' Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Ιπποκράτειο ΓΝΑ Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Γηροδοντοπροσθετική Ενότητα 8: Ολική νωδότητα και ηλικιωμένοι

Γηροδοντοπροσθετική Ενότητα 8: Ολική νωδότητα και ηλικιωμένοι ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 8: Ολική νωδότητα και ηλικιωμένοι Βασιλική Αναστασιάδου Καθηγήτρια http://www.dent.auth.gr/index.php?lang=el&rm=0&mn=247&stid

Διαβάστε περισσότερα

5o Μάθηµα. Αισθητικά Συστήµατα

5o Μάθηµα. Αισθητικά Συστήµατα 5o Μάθηµα Αισθητικά Συστήµατα Γραφή Μπράιγ Σωµαταισθητικό Σύστηµα Αισθήσεις:Αφής,Ιδιοδεκτικότητας Πόνου,Θερµοκρασίας Οργάνωση:Ιεραρχική-Παράλληλη Τρείς Νευρώνες:Πρωτοταγής ευτεροταγής Τριτοταγής Ραχιαίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 2: Συμβολή της φυσιολογίας στην ψυχολογία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 2: Συμβολή της φυσιολογίας στην ψυχολογία ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 2: Συμβολή της φυσιολογίας στην ψυχολογία Θεματική Ενότητα 2: Στόχοι: Η απόκτηση ενημερότητας, εκ μέρους των φοιτητών, για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ

K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ K. I. Boυμβουράκης Αν. Καθηγητής Νευρολογίας Β Νευρολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Π.Γ.Ν. ΑΤΤΙΚΟΝ κατάσταση ετοιμότητος του μυός ενός βαθμού μόνιμης σύσπασης που διατηρούν οι μύες στην ηρεμία αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Από: Οδοντιατρικό Κέντρο "Dental Center"

Από: Οδοντιατρικό Κέντρο Dental Center Από: Οδοντιατρικό Κέντρο "Dental Center" Ενδοδοντική θεραπεία ή απονεύρωση του δοντιού είναι η επέμβαση του οδοντίατρου στο εσωτερικό του δοντιού, δηλαδή στον πολφό και στην οδοντίνη. Σκοπός αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταροαρχιτεκτονική Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή

Κυτταροαρχιτεκτονική Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Κυτταροαρχιτεκτονική Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Τελικός Εγκ Εγκεφαλικά ηµισφαίρια Διάµεσος εγκ & Βασικά γάγγλια Διαίρεση του ΚΝΣ Στέλεχος του εγκέφαλου Μέσος εγκ Γέφυρα Προµήκης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής, Εγκαυμάτων και Χειρουργικής Άκρας Χειρός, Γ.Ν.Θ. Γ.Παπανικολάου, Θεσσαλονίκη Τα ηλεκτρικά εγκαύματα αποτελούν το 3-4% όλων των εισαγωγών στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΔΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε Αιμίλιος Τίγκος Χειρουργός Οδοντίατρος - Ενδοδοντολόγος Κάθε δόντι αποτελείται από τη «μύλη», το τμήμα δηλαδή που βρίσκεται έξω από τα ούλα και είναι ορατό

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Η. Χαντές. Αθλητικές κακώσεις: Κακώσεις μυών οστών Θεραπευτικές δυνατότητες Προστατευτικός εξοπλισμός.

Μιχάλης Η. Χαντές. Αθλητικές κακώσεις: Κακώσεις μυών οστών Θεραπευτικές δυνατότητες Προστατευτικός εξοπλισμός. Αθλητικές κακώσεις: Κακώσεις μυών οστών Θεραπευτικές δυνατότητες Προστατευτικός εξοπλισμός. Μιχάλης Η. Χαντές Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ορθοπαιδική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Κ.Ν.Μαλίζος Μύες-Μυοτενόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

12:30-13:00 Εισαγωγή στον κύκλο σεμιναρίων - Ενημερωτικό φυλλάδιο Σ. Σιλβέστρος

12:30-13:00 Εισαγωγή στον κύκλο σεμιναρίων - Ενημερωτικό φυλλάδιο Σ. Σιλβέστρος ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ Επιστ. Υπεύθυνος: Α. Δουκουδάκης Συντονιστής: Σ. Σιλβέστρος Το συγκεκριμένο πρόγραμμα σπουδών απευθύνεται σε γενικούς οδοντιάτρους, αλλά και σε ειδικευμένους με μικρή ή καθόλου πείρα στον χώρο

Διαβάστε περισσότερα

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί

Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Οι Κυριότερες Νευρικές Οδοί Κατιόντα (φυγόκεντρα) δεµάτια Ελίζαµπεθ Τζόνσον Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή φυσιολογικά δεµάτια (κατά τον επιµήκη άξονα) έχουν κοινή έκφυση πορεία απόληξη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος

ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Κάντε κλικ για να επεξεργαστείτε τον υπότιτλο του υποδείγματος ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα θέτει σε επικοινωνία τον οργανισμό μας με τον έξω κόσμο. Μοιάζει με τηλεφωνικό δίκτυο,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε;

Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε; 1 ο Συνέδριο Καρδιαγγειακής Απεικόνισης - 14 Μαΐου 2016 - Αθήνα Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε; Νικόλαος Αλεξόπουλος, Καρδιολόγος Υπεύθυνος Μαγνητικής Τομογραφίας Καρδιάς Ευρωκλινική

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Συγκριτική μελέτη εφαρμογής διαφορετικών χειρουργικών τεχνικών για αποκάλυψη οδοντικών εμφυτευμάτων Πιλοτική μελέτη ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ ΒΑΣΩ Εργαστήριο Προληπτικής Οδοντιατρικής, Περιοδοντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å

þÿ¼ ½ ±Â : ÁÌ» Â Ä Å ÃÄ ²µ þÿä Å ÃÇ»¹º Í Á³ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ½»Åà Äɽ µ½½ ¹Î½ Ä Â þÿ±¾¹»ì³ à  º±¹ Ä Â þÿ±à ĵ»µÃ¼±Ä¹ºÌÄ Ä±Â

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ΦυσιολογίαΝευρικούΣυστήµατος 1 0 Μάθηµα Στοιχεία Ανατοµίας Λειτουργίας του ΝΣ Τεχνικές Λειτουργικής Απεικόνισης Λειτουργία της Γλώσσας ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το ΝΣ συντονίζει τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

Άµεση τοποθέτηση εµφυτευµάτων και άµεση φόρτιση µετά από µια περίπλοκη εξαγωγή δοντιού

Άµεση τοποθέτηση εµφυτευµάτων και άµεση φόρτιση µετά από µια περίπλοκη εξαγωγή δοντιού 10 Τάσεις και Εφαρµογές - Εµφυτεύµατα Άµεση τοποθέτηση εµφυτευµάτων και άµεση φόρτιση µετά από µια περίπλοκη εξαγωγή δοντιού X.Vela Καθώς η Εµφυτευµατολογία συνεχίζει να εξελίσσεται για την ικανοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση εμφυτευμάτων ή εμφυτευμάτων και φυσικών δοντιών στην αποκατάσταση μερικά νωδών ασθενών

Χρήση εμφυτευμάτων ή εμφυτευμάτων και φυσικών δοντιών στην αποκατάσταση μερικά νωδών ασθενών Eμφυτευματολογία ΣTOMA 00; 8 : 4 Bιβλιογραφική ανασκόπηση Χρήση εμφυτευμάτων ή εμφυτευμάτων και φυσικών δοντιών στην αποκατάσταση μερικά νωδών ασθενών E. TΣAΛIΓOΠOYΛOY, Σ. ΣTEΦANIΔOY,M.KOKOTH Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Η διατήρηση της υγείας των ιστών µε τους οποίους έρχονται σε άµεση ή έµµεση επαφή οι κινητές προσθέσεις,

Η διατήρηση της υγείας των ιστών µε τους οποίους έρχονται σε άµεση ή έµµεση επαφή οι κινητές προσθέσεις, ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2010,67(4): 171-176 ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΘΕΜΑ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΕΥΚΙΝΗΤΩΝ ΦΑΤΝΙΑKΩΝ ΑΚΡΟΛΟΦΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΟΛΙΚΩΝ Ο ΟΝΤΟΣΤΟΙΧΙΩΝ. Ν. ΠΟΛΥΧΡΟΝΑΚΗΣ*, Α. ΖΗΣΗΣ**, Μ. ΣΩΤΗΡΙΟΥ*** Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Συμβόλαιο Οδοντιατρικής Φροντίδας και Υποστήριξης Dental Care. Πίνακας Οδοντιατρικών Πράξεων

Συμβόλαιο Οδοντιατρικής Φροντίδας και Υποστήριξης Dental Care. Πίνακας Οδοντιατρικών Πράξεων Συμβόλαιο Οδοντιατρικής Φροντίδας και Υποστήριξης Dental Care Πίνακας Οδοντιατρικών Πράξεων Κόστος συμμετοχής Ασφαλισμένου (Ποσό σε ) 1. ΓΕΝΙΚΑ Οδοντιατρική εξέταση 6 Καθαρισμός οδόντων μέχρι δύο (2) φορές

Διαβάστε περισσότερα

"Μάθηση της επιστήμης του πόνου"

Μάθηση της επιστήμης του πόνου "Μάθηση της επιστήμης του πόνου" Η μάθηση της επιστήμης του πόνου, μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο ή ακόμα και να μας κάνει να τον αποφύγουμε, αναφέρουν σε άρθρο τους οι Lorimer Moseley, Professor of Clinical

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΜΥΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σημειώσεις Ανατομίας - Φυσιολογίας Ι Σκοπός της λειτουργίας του νευρικού συστήματος Προσαρμόζει τις λειτουργίες του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ. Οδηγός Προγράμματος

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ. Οδηγός Προγράμματος ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟΜΑΤΟΣ Οδηγός Προγράμματος του προγράμματος του προγράμματος είναι η ειδίκευση στη βιολογία των οδόντων και της στοματικής κοιλότητας, με εξέταση των δομών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: γ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ. Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΤΑΚΑ, ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Τηλ E MAIL:

ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: γ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ. Π. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΤΑΚΑ, ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΑΣ Α.Π.Θ. Τηλ E MAIL: ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΤΟΥ ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΜΣΙ) «ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ» ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ «Εφαρμοσμένη Φυσιολογία Αναπνευστικού Συστήματος» Respiratory

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος

ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ. Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες. Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος ΔΙΑΚΡΑΝΙΑΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΕΡΕΘΙΣΜΟΣ Ένα Διαγνωστικό Εργαλείο για τις Κεντρικού Τύπου Βλάβες Δρ Σπυρίδων Δευτεραίος Νευρολόγος Βασικές Αρχές Έλεγχος της πυραµιδικής οδού µε το Διακρανιακό Μαγνητικό Ερεθισµό:

Διαβάστε περισσότερα

Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση

Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση Ορθοδοντική ΣTOMA 2014; 42 : 177-185 Βιβλιογραφική ανασκόπηση Η συμμετοχή της ορθοδοντικής θεραπείας στη δημιουργία υφιζήσεων των ούλων. Μία σύγχρονη επισκόπηση Ε. ΓΕΩΡΓΑΚΑ 1, Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ 2, Ε. ΜΑΡΚΟΒΙΤΣΗ-ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η λογική της αντιμετώπισης. ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω. 06/09/2013 www.footsurgery.gr. Χρειάζεται χειρουργείο ; Γιατί ; Πώς ;

Η λογική της αντιμετώπισης. ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω. 06/09/2013 www.footsurgery.gr. Χρειάζεται χειρουργείο ; Γιατί ; Πώς ; ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ της ΕΕΧΟΤ 06 Σεπτεμβρίου 2013 ΚΑΤΑΓΜΑ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ Πότε κα πώς να το χειρουργήσω Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Χειρουργική Ποδιού Ποδοκνημικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Γνώση και στάση νοσηλευτών στη διαχείριση του πόνου καρκινοπαθών που νοσηλεύονται Παναγιώτης Χαραλάμπους Λεμεσός, 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΞΑΚΤΙΚΗΣ Τοπικά αναισθητικά µε όξινη pka είναι: Η άµεση αντιµετώπιση θυρεοειδικής κρίσης στο οδοντιατρείο περιλαµβάνει: Φροντίδα για άµεση µεταφορά του ασθενή σε νοσηλευτική µονάδα

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν «ΑΓ.ΠΑΥΛΟΣ» ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ:DrΣ.ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΡΗΞΗ ΤΕΝΟΝΤΑ ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΘΩΡΑΚΙΚΟΥ ΜΥΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:KOYMHΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΟΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗ:ΚΑΛΥΒΑΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α 1 η Περίπτωση 2 η

Διαβάστε περισσότερα

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332 ,**1 The Japanese Society for AIDS Research The Journal of AIDS Research +,, +,, +,, + -. / 0 1 +, -. / 0 1 : :,**- +,**. 1..+ - : +** 22 HIV AIDS HIV HIV AIDS : HIV AIDS HIV :HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 HIV

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

Η ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Η ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Ηρακλής Καρκαζής Αναπληρωτής Καθηγητής Κινητής Προσθετικής ΕΚΠΑ Η προσθετική στην τρίτη ηλικία αποτελεί κατ ουσίαν επιλογή, προέκταση η και τροποποίηση των μεθόδων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Αποτελέσματα Ερωτηματολογίων Αξιολόγησης Μαθημάτων από τους φοιτητές Χειμερινού Εξαμήνου »

ΘΕΜΑ: «Αποτελέσματα Ερωτηματολογίων Αξιολόγησης Μαθημάτων από τους φοιτητές Χειμερινού Εξαμήνου » Αθήνα, 18.03.2015 Αρ. Πρωτοκόλλου: 94 ΠΡΟΣ: Μέλη ΔΕΠ Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ ΘΕΜΑ: «Αποτελέσματα Ερωτηματολογίων Αξιολόγησης Μαθημάτων από τους φοιτητές Χειμερινού Εξαμήνου 2014-2015.» Σας αποστέλλουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής

Πανοραμική ακτινογραφία. Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Πανοραμική ακτινογραφία Π. Γκρίτζαλης Επίκουρος Καθηγητής Ενδοστοματικές ακτινογραφίες Εξωστοματικές ακτινογραφίες Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται για τις περισσότερες κλινικές ανάγκες είναι: Οι ενδοστοματικές

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αντίληψη. Αντίληψη είναι η γνωστική διεργασία που µας επιτρέπει να έχουµε µία εικόνα του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού περιβάλλοντος.

Αντίληψη. Αντίληψη είναι η γνωστική διεργασία που µας επιτρέπει να έχουµε µία εικόνα του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού περιβάλλοντος. Αντίληψη Αντίληψη εί η γνωστική διεργασία που µας επιτρέπει να έχουµε µία εικόνα του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού περιβάλλοντος. Ηαντίληψηαποτελείκρίσιµη και αναγκαία προϋπόθεση για οποιαδήποτε γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ. Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση. Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας

ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ. Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση. Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας ΙΔΙΟΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ Φυσιολογία Αξιολόγηση Αποκατάσταση Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης. Καθηγητής Εφ. Φυσικοθεραπείας ιδιοδεκτικότητα Ο όρος ιδιοδεκτικότητα συχνά χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΩΜΑΤΟΤΟΠΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΑΛΟÏΖΟΥ ΑΘΗΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΩΜΑΤΟΤΟΠΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΑΛΟÏΖΟΥ ΑΘΗΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΩΜΑΤΟΤΟΠΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΑΛΟÏΖΟΥ ΑΘΗΝΑ-ΜΑΡΙΑ ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ 3 H ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗ ΣΕ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD

17/12/2007. Βασιλική Ζήση, PhD ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Μάθημα: Ψυχολογική Υποστήριξη σε Κλινικούς Πληθυσμούς Βασιλική Ζήση, PhD Φυσική δραστηριότητα: είναι οποιαδήποτε κίνηση του σώματος παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Ηλεκτροθεραπείας Φυσική του Ηλεκτρισμού Ηλεκτροφυσιολογία Γαλβανικά ρεύματα Παλμικά-εναλλασσόμενα ρεύματα Μαγνητικά πεδία Υπέρηχοι Ακτινοβολιες

Αρχές Ηλεκτροθεραπείας Φυσική του Ηλεκτρισμού Ηλεκτροφυσιολογία Γαλβανικά ρεύματα Παλμικά-εναλλασσόμενα ρεύματα Μαγνητικά πεδία Υπέρηχοι Ακτινοβολιες Περιεχόμενα μαθήματος Αρχές Ηλεκτροθεραπείας Φυσική του Ηλεκτρισμού Ηλεκτροφυσιολογία Γαλβανικά ρεύματα Παλμικά-εναλλασσόμενα ρεύματα Μαγνητικά πεδία Υπέρηχοι Ακτινοβολιες - Laser Θερμοθεραπεία Υδροθεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινογραφία στην ενδοδοντία - Τρισδιάστατη απεικόνιση (Λαµπριανίδης Θ) Άµεση και έµµεση κάλυψη του πολφού Σύγχρονα δεδοµένα (Κουλαουζίδου Ε)

Ακτινογραφία στην ενδοδοντία - Τρισδιάστατη απεικόνιση (Λαµπριανίδης Θ) Άµεση και έµµεση κάλυψη του πολφού Σύγχρονα δεδοµένα (Κουλαουζίδου Ε) ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΤΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΡΟ ΟΣ Mediterranean Hotel 35, Cos str. 85100 Rhodes, Greece Tel.: +30 22410 24661, ISDN Line: +3022410 97000 Fax: +30 22410 22828

Διαβάστε περισσότερα

Μονοφασικά και Διφασικά Εμφυτεύματα. Πως επηρεάζεται η οστεοενσωμάτωση και η μακροβιότητα ανάλογα με τον τύπο του εμφυτεύματος.

Μονοφασικά και Διφασικά Εμφυτεύματα. Πως επηρεάζεται η οστεοενσωμάτωση και η μακροβιότητα ανάλογα με τον τύπο του εμφυτεύματος. Στοματική Χειρουργική ΣTOMA 2013; 41: 173-180 Βιβλιογραφική Ανασκόπηση Μονοφασικά και Διφασικά Εμφυτεύματα. Πως επηρεάζεται η οστεοενσωμάτωση και η μακροβιότητα ανάλογα με τον τύπο του εμφυτεύματος. ΕΛ.-ΣΩΤ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ανατομική περιφερικών νεύρων και παθοφυσιολογικές διεργασίες της νευρικής κάκωσης Α. Παναγόπουλος ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΩΝ ΝΕΥΡΩΝ Κινητική

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ. Με την υποστήριξη της

Οδοντικά Εμφυτεύματα. Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ. Με την υποστήριξη της Οδοντικά Εμφυτεύματα Τι χρειάζεται να γνωρίζετε: Θεραπεία Φροντίδα Συντήρηση Με την υποστήριξη της ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η επιτυχία στη θεραπεία με εμφυτεύματα δεν εξαρτάται μόνο από την

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλευτικός Οδηγός Εμφυτευμάτων

Συμβουλευτικός Οδηγός Εμφυτευμάτων Συμβουλευτικός Οδηγός Εμφυτευμάτων Αγαπητέ ασθενή, Αυτός ο οδηγός θα σας καθοδηγήσει σε κάθε στάδιο του θεραπευτικού σας ταξιδιού. Χρησιμοποιήστε τον ελεύθερα όπως επιθυμείτε. Όπως θα δείτε μπορείτε να

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της

Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της Φυσικοθεραπευτική Προσέγγιση της Ακράτειας μετά από Προστατεκτομή Ελένη Κωνσταντινίδου Φυσικοθεραπεύτρια M.Sc Specialist Phys Continence U.E.L Επιστημονικός συν. ΙΜΟΠ Εργαστηριακός συν. ΤΕΙΘ Φυσικοθεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία Δυσλειτουργία στην ένωση του κρανίου με τον κορμό στο νεογέννητο μωρό (Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία)

Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία Δυσλειτουργία στην ένωση του κρανίου με τον κορμό στο νεογέννητο μωρό (Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία) Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία Δυσλειτουργία στην ένωση του κρανίου με τον κορμό στο νεογέννητο μωρό (Ατλαντό-Ινιακή Δυσλειτουργία) Τα νεογέννητα μωρά διαφέρουν από τους ενήλικες, ή ακόμα από τα μεγαλύτερα

Διαβάστε περισσότερα