ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ"

Transcript

1

2 ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή

3 Ο Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάτπυξη στην Ειδική Αγωγή είναι ένας ανεξάρτητος και αυτοδιοικούµενος οργανισµός, ο οποίος υποστηρίζεται από τις χώρες-µέλη του Φορέα και τα Ευρωπαϊκά Θεσµικά Όργανα (Επιτροπή και Κοινοβούλιο). Οι απόψεις που εκφράζονται από κάθε συντάκτη του παρόντος κειµένου δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις επίσηµες απόψεις του Φορέα, των χωρών-µελών ή της Επιτροπής. Η Επιτροπή δεν ευθύνεται για κάθε είδους χρήση των πληροφοριών που περιέχει το παρόν κείµενο. Η παρούσα έκθεση συντάχθηκε από τις Axelle Grünberger, Mary Kyriazopoulou και Victoria Soriano, Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάτπυξη στην Ειδική Αγωγή, στη βάση της συλλογής δεδοµένων από τους Εθνικούς Αντιπροσώπους του Φορέα, τους Εθνικούς Συντονιστές και τους ορισµένους από κάθε κράτος εµπειρογνώµονες, στον τοµέα των δεικτών. Για πληροφορίες σχετικές µε την επικοινωνία παρακαλούµε να ανατρέξετε στη λίστα µε τους συντελεστές, στο τέλος του κειµένου. Ιδιαίτερα πολύτιµη ήταν η συνεισφορά της Trinidad Rivera (συµβούλου του Εθνικού Φορέα για την Ειδική Αγωγή και τα Σχολεία) στην προετοιµασία της παρούσας έκθεσης, την οποία και ευχαριστούµε. Η χρήση αποσπασµάτων του κειµένου επιτρέπεται µε την προϋπόθεση να γίνεται σαφής αναφορά στην αρχική πηγή. Η παρούσα έκθεση θα πρέπει να αναφέρεται στη βιβλιογραφία ως εξής: European Agency for Development in Special Needs Education, Πολυπολιτισµικότητα και Ειδική Αγωγή, Odense, Denmark: European Agency for Development in Special Needs Education. Το παρόν κείµενο είναι διαθέσιµο σε ηλεκτρονική µορφή, σε 21 γλώσσες στην ιστοσελίδα του Φορέα: Το κείµενο στην παρούσα µορφή αποτελεί µετάφραση στα ελληνικά από το πρωτότυπο αγγλικό κείµενο, η οποία έγινε από τις χώρες µέλη του Φορέα. Μετάφραση: Κατερίνα Σπετσιώτου Εξώφυλλο: κολλάζ µε χρήση έργων του Pascal Souvais, Ecole d Enseignement Secondaire Spécialisé de la Communauté Française, Verviers, Belgium. ISBN: (Ηλεκτρονική µορφή) ISBN: (Έντυπη µορφή) European Agency for Development in Special Needs Education 2009 Secretariat Østre Stationsvej 33 DK-5000 Odense C Denmark Tel: Brussels Office 3 Avenue Palmerston BE-1000 Brussels Belgium Tel: Η παραγωγή αυτού του κειµένου υποστηρίθηκε από τη Γενική Διεύθυνση για την Εκπαίδευση και τον Πολιτισµό: culture/index_en.htm

4 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ Η ποιοτική αξιολόγηση σε Ευρωπαϊκό επίπεδο Αµφισβητήσεις και διαφωνίες Πληθυσµός στόχος Διαθέσιµα δεδοµένα Εκπαιδευτικά µέτρα Κοινά ευρήµατα από την ανάλυση της έρευνας Διαθέσιµα δεδοµένα Εκπαιδευτικές παροχές Μέτρα στήριξης Αξιολόγηση ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ Πληθυσµός-στόχος Διαθέσιµα δεδοµένα για τους µαθητές µε ε.ε.α. που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών Εκπαιδευτικές παροχές Παροχές για τους µαθητές που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών Παροχές για τους µαθητές µε αναπηρίες/ε.ε.α. που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών Αρµόδιες υπηρεσίες Συνεργασία µεταξύ των υπηρεσιών Πληροφόρηση και εµπλοκή των γονέων Χρηµατοδότηση των υπηρεσιών Μέτρα Στήριξης Οι κύριες προκλήσεις για το σχολείο και τους εκπαιδευτικούς Η αντίληψη των «µετόχων» Επιτεύγµατα/Θετικά αποτελέσµατα σχετικά µε τα µέτρα στήριξης

5 2.4.4 Παράγοντες επιτυχίας για ένα περιβάλλον συνεκπαίδευσης στο πλαίσιο µιας πολυπολιτισµικής τάξης Αξιολόγηση ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Παρουσίαση και κύρια χαρακτηριστικά των τόπων όπου πραγµατοποιήθηκαν επισκέψεις Μάλµο (Σουηδία) Αθήνα (Ελλάδα) Παρίσι (Γαλλία) Βρυξέλλες (Βέλγιο) Άµστερνταµ (Ολλανδία) Βαρσοβία (Πολωνία) Γενικά σχόλια Πληθυσµός στόχος Διαθέσιµα δεδοµένα Εκπαιδευτικές παροχές Μέτρα στήριξης Αξιολόγηση ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Διαθέσιµα δεδοµένα Εκπαιδευτικές παροχές Μέτρα στήριξης Αξιολόγηση ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ Ονόµατα και διευθύνσεις των τόπων όπου πραγµατοποιήθηκαν οι επισκέψεις

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα έκθεση αποτελεί σύνοψη των αποτελεσµάτων της ανάλυσης, η οποία διενεργήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Φορέα για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή (Φορέας), εστιάζοντας στο θέµα των Ειδικής Αγωγής και της Μετανάστευσης ένα πεδίο στο οποίο δίνουν προτεραιότητα οι χώρες µέλη του Φορέα. Το 2005, οι αντιπρόσωποι των υπουργείων παιδείας που συµµετέχουν στον Φορά, εξέφρασαν το ενδιαφέρον τους για µια έρευνα, σχετική µε αυτό το ευαίσθητο θέµα, µε το επίκεντρο της προσοχής να εστιάζεται στον καλύτερο δυνατό τρόπο αντιµετώπισης των ειδικών αναγκών εκείνων των µαθητών που προέρχονται από διαφορετικές κουλτούρες και πολύ συχνά µιλούν διαφορετική γλώσσα από αυτή που χρησιµοποιείται στη χώρα υποδοχής. Συνολικά 25 χώρες συµµετείχαν σε αυτή την ανάλυση Αυστρία, Βέλγιο (Φλαµανδική και Γαλλική Κοινότητα), Γαλλία, Δανία, Δηµοκρατία της Τσεχίας, Ελβετία (Γαλλική και Γερµανική Κοινότητα), Ελλάδα, Εσθονία, Ηνωµένο Βασίλειο (Αγγλία), Ισλανδία, Ισπανία, Ιταλία, Κύπρος, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεµβούργο, Μάλτα, Νορβηγία, Ολλανδία, Οµοσπονδιακή Δηµοκρατία της Γερµανίας, Ουγγαρία, Πολωνία, Πορτογαλία Σουηδία και Φιλανδία συµµετείχαν στις δραστηριότητες του προγράµµατος µε τον ορισµό 32 εθνικών εµπειρογνωµόνων για το πρόγραµµα. Πληροφορίες για την επικοινωνία µε τους συντελεστές είναι διαθέσιµες στο τέλος της παρούσας έκθεσης (βλ. σελ. 43). Ένας οι δύο ειδικοί από κάθε χώρα ορίσθηκαν για να συµµετέχουν στην ανάλυση. Χωρίς την εξειδίκευση και την επάρκειά τους, η ανάλυση δε θα ήταν δυνατή. Παρείχαν πολύτιµες πληροφορίες σε τοπικό και/ή εθνικό επίπεδο και συνέβαλαν σηµαντικά µε τις σκέψεις τους στο τελικό αποτέλεσµα. Οι πληροφορίες επικοινωνίας των ειδικών είναι διαθέσιµες στο τέλος αυτής της έκθεσης καθώς και στην ιστοσελίδα του προγράµµατος. Η συµβολή τους, µαζί µε αυτή των Αντιπροσώπων Μελών και των Εθνικών Συντονιστών ήταν πολύτιµη. Η συνεισφορά όλων εξασφάλισε την επιτυχία του προγράµµατος του Φορέα. Η παρούσα συνοπτική έκθεση παρουσιάζει τα κύρια ευρήµατα αυτού του προγράµµατος. Βασίζεται σε πληροφορίες από τις εκθέσεις των χωρών, τις οποίες προσέφεραν όλες οι χώρες που συµµετείχαν, 5

7 αλλά και από την ανάλυση τις πρακτικής εφαρµογής. Όλες οι πληροφορίες είναι διαθέσιµες στην ιστοσελίδα του προγράµµατος για την Πολυπολιτισµικότητα και την Ειδική Αγωγή: Cor J.W. Meijer Διευθυντής Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή 6

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα έκθεση αποτελεί σύνοψη της ανάλυσης που διενεργήθηκε από τον Ευρωπαϊκό Φορέα για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή, µετά από αίτηµα των αντιπροσώπων των χωρών- µελών, σχετικά µε το θέµα της Ειδικής Αγωγής και της Μετανάστευσης. Οι αντιπρόσωποι του Φορέα κλήθηκαν να συγκεντρώσουν πληροφορίες από την κάθε χώρα για τα συνδυαστικά αποτελέσµατα αυτού του διπλού θέµατος. Ζήτήθηκαν, επίσης συγκεκριµένες προτάσεις, οι οποίες προκύπτουν ως αποτέλεσµα της ανάλυσης. Ο όρος ειδική αγωγή (ε.α.) αναφέρεται στις παροχές προς τους µαθητές µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ε.ε.α.). Η UNESCO (1994) ορίζει την ειδική αγωγή στο πλαίσιο της συνεκπαίδευσης ως εκπαιδευτική παρέµβαση και στήριξη, σχεδιασµένη να ώστε να καλύψει τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Ο όρος επιλέχθηκε να αντικαταστήσει τον προηγούµενο όρο «ειδική εκπαίδευση». Η µετανάστευση αποτελεί ένα ευαίσθητο θέµα, το οποίο µπορεί να θεωρηθεί ότι έχει αρνητική χροιά. Τα µεταναστευτικά κινήµατα ανέκαθεν αποτελούσαν χαρακτηριστικό τις ευρωπαϊκής κοινωνίας κυρίως για οικονοµικούς λόγους, µε τους πολίτες να αναζητούν καλύτερη ζωή και συνθήκες εργασίας και πιο πρόσφατα, κάνει τηην εµφάνισή του ένα νέο είδος µετανάστευσης, που προκύπτει από συρράξεις και πολέµους. Παρόλα αυτά, ίσως φαίνεται, ότι οι άνθρωποι στις ευρωπαϊκές κοινωνίες δεν αντιµετωπίζουν πάντα τους πληθυσµούς µε διαφορετική κουλτούρα ως πηγή εµπλουτισµού της κοινωνίας τους ή των εκπαιδευτικών τους συστηµάτων. Αντίθετα, αυτή η διαφορά θεωρείται πρόκληση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σηµαντικοί ευρωπαϊκοί και διεθνείς οργανισµοί υπογραµµίζουν το συγκεκριµένο θέµα και ενθαρρύνουν τις εθνικές αρχές να υποστηρίξουν και να παρέχουν υψηλής ποιότητας εκπαίδευση σε όλους τους µαθητές, ανεξαρτήτως προέλευσης και κουλτούρας. Η UNESCO (1994) έχει σαφώς υποστηρίξει ότι: «τα σχολεία πρέπει να φιλοξενούν όλα τα παιδιά, ανεξάρτητητα από τη φυσική, πνευµατική, κοινωνική, συναισθηµατική, γλωσιική ή άλλη κατάσταση. Αυτό θα πρέπει να περιλαµβάνει τα παιδιά που µειονεκτούν αλλά και τα χαρισµατικά, τα παιδιά των δρόµων και αυτά που εργάζονται, εκείνα που ανήκουν σε αποµακρυσµένους ή νοµαδικούς πληθυσµούς, παιδιά που 7

9 προέρχονται από γλωσσικές, εθνικές ή πολιτισµικές µειονότητες και τα παιδιά από άλλες ευάλωτες ή περιθωριοποιηµένες περιοχές ή οµάδες» (σελ. 6). Το Σχέδιο Δράσης του Συµβουλίου της Ευρώπης υπογραµµίζει, επίσης, ότι «οι άνθρωποι µε αναπηρίες από µειονοτικές οµάδες, µετανάστες και πρόσφυγες µε αναπηρίες µπορεί να αντιµετωπίσουν πολλαπλές δυσκολίες λόγω των διακρίσεων ή της έλλειψης εξοικείωσης των δηµόσιων υπηρεσιών. Τα κράτη µέλη οφείλουν να διασφαλίσουν ότι η υποστήριξη των ατόµων µε αναπηρία λαµβάνει υπόψη το γλωσσικό και πολιτισµικό τους υπόβαθρο και τις συγκεκριµένες ανάγκες µιας τέτοιας µειονοτικής οµάδας» (Παράρτηµα 4.6, σελ. 32). Το Συνέδριο των Ηνωµένων Εθνών για τα Δικαιώµατα των Ατόµων µε Αναπηρία αποφαίνεται ότι τα άτοµα µε αναπηρία θα έχουν ίσα δικαιώµατα µε τους υπολοίπους, στην αναγνώριση και τη στήριξη της συγκεκριµένης πολιτιστικής και γλωσσικής τους ταυτότητας (Άρθρο 30, 2008). Ο όρος «µετανάστης» ορίζεται διαφορετικά σε κάθε χώρα. Οι διαφορές οφείλονται στις διακριτές καταστάσεις σε εθνικό επίπεδο και στον πληθυσµό στον οποίο αναφέρονται. Οι ορισµοί είναι ανάλογοι µε την ιστορία της χώρας, την πολιτική και οικονοµική της κατάσταση. Οι χώρες χρησιµοποιούν τον όρο «µετανάστες» ή «ξένοι» ανάλογα µε τον τόπο γέννησης του µαθητή ή των γονέων, ή ανάλογα µε την κύρια γλώσσα που χρησιµοποιείται στο σπίτι, η οποία, ορισµένες φορές, διαφοροποιείται από την επίσηµη γλώσσα της χώρας υποδοχής. O OECD (2006) και το ΕΥΡΥΔΙΚΗ (2004) χρησιµοποιούν τον όρο µετανάστες µαθητές, αναφερόµενοι στους «ξένους µαθητές» ή τους «µαθητές πρώτης γενιάς» όταν οι µαθητές και οι γονείς τους έχουν γεννηθεί εκτός της χώρας υποδοχής. Οι «µαθητές δεύτερης γενιάς» είναι αυτοί που γεννήθηκαν στη χώρα υποδοχής αλλά οι γονείς τους γεννήθηκαν σε διαφορετική χώρα. Οι µαθητές τρίτης ή τέταρτης γενιάς είναι «γηγενείς»: ίσως έχουν υπηκοότητα της χώρας διαµονής, γεννήθηκαν στη χώρα υποδοχής και τουλάχιστον ένας γονέας, επίσης, γεννήθηκε στη χώρα υποδοχής. Σε χώρες µε µακρά παράδοση στη µετανάστευση, οι µετανάστες τρίτης ή παραπάνω γενιάς δε θεωρούνται µετανάστες µαθητές, αλλά µάλλον µαθητές µε 8

10 διαφορετικό εθνικό υπόβαθρο, οι οποίοι ανήκουν σε µειονοτικές οµάδες ή προέρχονται από εθνικές µειονότητες. Είναι σηµαντικό να υπογραµµίσουµε ότι η ανάλυση, η οποία διενεργήθηκε από τον Φορέα, δεν εστίασε σε γενικά εκπαιδευτικά θέµατα που σχετίζονται µε τους µαθητές που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών, αλλά µόνο σε εκπαιδευτικά θέµατα σε σχέση µε τους µαθητές µε ε.ε.α. που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών. Ο κύριος σκοπός της ανάλυσης ήταν να διερευνήσει τους καλύτερους δυνατούς τρόπους κάλυψης των εκπαιδευτικών αναγκών των µαθητών µε ε.ε.α. και διαφορετικό πολιτισµικό υπόβαθρο, οι οποίοι σε κάποιες περιπτώσεις χρησιµοποιούν διαφορετική γλώσσα από αυτή της χώρας υποδοχής. Αυτή η διττή θεώρηση ανέδειξε τα παρακάτω θέµατα-κλειδιά: α) Το βαθµό στον οποίο τα προβλήµατα της γλώσσας θεωρούνται µαθησιακές δυσκολίες β) Τον τρόπο µε τον οποίο αξιολογούνται οι ικανότητες και οι ανάγκες των µαθητών που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών γ) Τον καλύτερο δυνατό τρόπο στήριξης των εκπαιδευτικών και των οικογενειών. Για τις ανάγκες της ανάλυσης, η οµάδα των επιλεγµένων Ειδικών του Προγράµµατος, προσδιόρισε τα χαρακτηριστικά της οµάδας-στόχου του προγράµµατος ως µαθητές: - Με όλα τα είδη αναπηρίας/ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών - Οι οποίοι είναι «µετανάστες» µε την έννοια ότι: i) είναι µετανάστες πρώτης, δεύτερης ή τρίτης γενιάς ii) χρησιµοποιούν διαφορετική, ή ίσως παρεµφερή γλώσσα από εκείνη της χώρας διαµονής iii) έχουν ή δεν έχουν την υπηκοότητα της χώρας υποδοχής iv) έχουν ή δεν έχουν χαµηλό εκπαιδευτικό και/ή οικονοµικό επίπεδο σε σχέση µε τη χώρα που τους φιλοξενεί. - Οι οποίοι έχουν διαφορετικό πολιτισµικό υπόβαθρο από αυτό της χώρας υποδοχής. Κατά τη διάρκεια της ανάλυσης αναδύθηκε επιτακτική η ανάγκη να διευκρινιστεί ο όρος «µετανάστης». Ένας τέτοιος ορισµός όφειλει να 9

11 λάβει υπόψη συνολικά τον σχολικό πληθυσµό τον οποίο αφορούσε, δηλαδή τους νεοφερµένους µαθητές (στους οποίους αναφέρεται ο όρος «µετανάστης») και τους µαθητές, οι οποίοι είναι πολίτες της χώρας αλλά ανήκουν σε εθνικές µειονότητες. Γι αυτό το λόγο η οµάδα-στόχος της ανάλυσης κάλυψε µαθητές µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που είναι µετανάστες ή ανήκουν σε εθνικές µειονότητες. Ο όρος πολιτισµικό υπόβαθρο, ο οποίος χρησιµοποιείται στο παρόν κείµενο καλύπτει τη συγκεκριµένη οµάδαστόχο. Παρά τις διαφορές µεταξύ των χωρών, η ανάλυση επιχείρησε να στρέψει την προσοχή σε πέντε βασικές περιοχές. Αυτές οι περιοχές θεωρήθηκαν κεντρικές για τη συλλογή των δεδοµένων και την επακόλουθη πρακτική ανάλυση σχετικά µε την εκπαίδευση των µαθητών που συνδυάζουν τα χαρακτηριστικά της ε.ε.α. και προέρχονται από οικογένειες µεταναστών: 1. Οµάδα-στόχος, όπως ορίζεται σε εθνικό επίπεδο 2. Διαθέσιµα δεδοµένα σε τοπικό (και/ή εθνικό) επίπεδο 3. Εκπαιδευτικές παροχές στοης µαθητές και τις οικογένεις 4. Μέτρα στήριξης 5. Εργαλεία αξιολόγησης που χρησιµοποιούνται για τον προσδιορισµό των αναγκών και των ικανοτήτων των µαθητών µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών. Η έλλειψη στοιχείων σε σχέση µε το θέµα αποτέλεσε σηµαντική πρόκληση, η οποία έπρεπε να αντιµετωπιστεί κατά τη διάρκεια της ανάλυσης. Η κατάσταση της έλλειψης στοιχείων ή της ύπαρξης περιορισµένων δεδοµένων µπορεί να θεωρηθεί ως θετικό αποτέλεσµα και συνέπεια πολιτικών που δεν προάγουν τις διακρίσεις, οι οποίες εφαρµόζονται στα εκπαιδευτικά συστήµατα των χωρών. Θεωρούµε ότι το πρόγραµµα του Φορέα κατέλειξε στη συλλογή δεδοµένων που οδηγούν σε µια πιο λεπτοµερή θεώρηση της πραγµατικότητας, η οποία περιγράφεται στα κεφάλαια που ακολουθούν. Η συνολική ανάλυση του προγράµµατος είναι αποτέλεσµα µιας διαδικασίας, η οποία περιλαµβάνει διάφορα βήµατα: 10

12 - Επιχειρήθηκε µια σύνθεση των µελετών και των δηµοσιευµένων αποτελεσµάτων ερευνών που έχουν διενεργηθεί σε αυτό το αντικείµενο, λαµβάνοντας υπόψη της πέντε βασικές περιοχές που προαναφέρθηκαν. Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει αυτή την ανασκόπηση της βασικής βιβλιογραφίας. - Προετοιµάσθηκε ένα ερωτηµατολόγιο σε συνεργασία µε τους ειδικούς του προγράµµατος, ώστε να συλλέξουν τις απαραίτητες πληροφορίες σε τοπικό επίπεδο, σε σχέση µε τις πέντε προαναφερθείσες βασικές περιοχές. Καταρτίστηκε, επίσης, ένα εκτεταµένο ερωτηµατολόγιο για τη συλλογή δεδοµένων σε εθνικό επίπεδο, ως προαιρετικό έργο. Οι τοπικές/εθνικές εκθέσεις των χωρών συντάχθηκαν από τους ειδικούς µε τη χρήση των ευρηµάτων των ερωτηµατολογίων. Οι εκθέσεις αυτές χρησιµοποιήθηκαν ως βάση για τη συνολική σύνθεση που παρουσιάζεται στο κεφάλαιο 2. - Οι πέντε βασικές περιοχές του ερωτηµατολογίου αποτέλεσαν, επίσης, τη βάση για την πρακτική ανάλυση που διενεργήθηκε στο πρόγραµµα. Επιλέχθηκαν έξι τοποθεσίες ώστε να διερευνηθεί ο τρόπος µε τον οποίο η υλοποιείται η εκπαίδευση σε χώρες µε µακρά µεταναστευτική παράδοση ή µε νεοφερµένους µαθητές. Τα αποτελέσµατα αυτής της πρακτικής ανάλυσης παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 3. - Τα ευρήµατα της έρευνας, οι εκθέσεις των χωρών και τα παραδείγµατα πρακτικής εφαρµογής συνοψίστηκαν από την οµάδα του προγράµµατος του Φορέα, και στη συνέχεια αποτέλεσαν το επίκεντρο των συζητήσεων µαζί µε την οµάδα των ειδικών του προγράµµατος. Οι προτάσεις και τα βασικά συµπεράσµατα από αυτό το οµαδικό αναστοχαστικό έργο παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 4: Συµπεράσµατα και Προτάσεις. 11

13

14 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ 1.1 Η ποιοτική αξιολόγηση σε Ευρωπαϊκό επίπεδο Σκοπός αυτού του κεφαλαίου είναι να συνοψίσει τα βασικά στοιχεία που υπογραµµίζονται από αρκετές ευρωπαϊκές µελέτες, αναλύσεις και έρευνες σχετικά µε την εκπαίδευση των µαθητών µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ε.ε.α.), οι οποίοι προέρχονται από οικογένειες µεταναστών, εστιάζοντας σε πέντε περιοχές, οι οποίες ήδη αναφέρθηκαν στην εισαγωγή (ορισµός, δεδοµένα, εκπαιδευτικές παροχές, µέτρα στήριξης και διαδικασίες αξιολόγησης). Υπάρχει διαθέσιµη από τον Φορέα, µια λίστα βιβλιογραφικών αναφορών µε λεπτοµερή αναφορά στα διαθέσιµα ευρωπαϊκά, διεθνή και εθνικά κείµενα, τα οποία ελήφθησαν υπόψη στην παρούσα ανάλυση, στο δικτυακό τόπο του θεµατικού προγράµµατος: Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε για αυτή την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας ήταν η συστηµατική έρευνα σε βάσεις δεδοµένων (όπως ERIC, EBSCO, Academic Search Elite, Google Scholar, Libris, κ.λπ.) και σε δηµοσιευµένα κείµενα που αναφέρονταν ή εστίαζαν στην εκπαίδευση των µαθητών µε ε.ε.α., οι οποίοι προέρχονταν από οικογένειες µεταναστών. Λόγω της αυξανόµενης χρήσης των νέων τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας για τη διασπορά των δεδοµένων διενεργήθηκε µια εκτεταµένη έρευνα στο διαδίκτυο, µε σκοπό να προσδιορισθούν οι σχετικές ιστοσελίδες, τις αναρτηµένες στο διαδίκτυο περιλήψεις, εκθέσεις και διατριβές, που µελετούσαν ή αναφέρονταν στη σχέση µεταξύ των µαθητών µε ε.ε.α. και του µεταναστευτικού υπόβαθρου. Για τις ανάγκες της παρούσας ανάλυσης, η έρευνα εστίασε κυρίως στα αποτελέσµατα των ερευνών και των επιστηµονικών έργων που διενεργήθηκαν στην Ευρώπη, καθώς αυτή η γεωγραφική περιοχή αποτελούσε το επίκεντρο του προγράµµατος του Φορέα. Παρόλα αυτά, σηµαντικό έργο έχει γίνει και εκτός Ευρώπης και ελήφθησαν υπόψη ενδιαφέροντα στοιχεία από αµερικανικές και καναδικές πηγές (π.χ. ΑΜEIPH, 1998 and 2001; National Research Council, Committee on Minority Representation in Special Education, 2002; Losen and Orfield, 2002). Εκτός από τις αναλύσεις ατόµων, ή αυτές που έγιναν από εθνική ή τοπική σκοπιά, δόθηκε προσοχή σε έρευνες και εκθέσεις που 13

15 δηµοσιεύθηκαν από διεθνείς οργανισµούς, µε εστίαση στην Ευρώπη, όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης κατά του Ρατσισµού και της Ξενοφοβίας (τώρα Ευρωπαϊκός Φορέας για τα Βασικά Δικαιώµατα), η Ευρυδίκη, ή µε µεγαλύτερη γεωγραφική κάλυψη, όπως και ο Οργανισµός για την Οκονοµική Συνεργασία και Ανάπτυξη (OECD) ή ο Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήµη και την Ανάπτυξη (UNESCO). Ελήφθησαν υπόψη ευρήµατα και έρευνες των τελευταίων 15 ετών: αυτό το ευρύ χρονικό διάστηµα ήταν απαραίτητο λόγω του υψηλού βαθµού ιδιαιτερότητας και εξειδίκευσης του θέµατος και της περιορισµένης βιβλιογραφίας στο συγκεκριµένο αντικείµενο. Πριν τη λεπτοµερή αναφορά στα κύρια ευρήµατα από την ανάλυση των προηγούµενων έργων που σχετίζονται µε τις πέντε βασικές περιοχές, όπως ορίσθηκαν στο πρόγραµµα του Φορέα, είναι σηµαντικό να περιγραφούν οι σηµαντικοί παράγοντες, οι οποίοι ορίζουν το πλαίσιο της ανάλυσης. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχουν την εµπειρία σηµαντικών µεταναστευτικών κυµάτων και για κάποιες από αυτές, η συγκεκριµένη τάση έχει µακρά παράδοση. Για άλλες χώρες, η µετανάστευση αποτελεί νέο φαινόµενο σε κάποιες περιοχές της Ευρώπης όπου κυριαρχούσε η µετανάστευση του πληθυσµού της χώρας προς το εξωτερικό, τώρα τα κράτη βλέπουν ξένους πληθυσµούς να εγκαθίστανται µέσα στην επικράτειά τους. Μια πρόσφατη µελέτη του OECD για τη µετανάστευση (2006) υπογραµµίζει ότι η µετανάστευση είναι «πιθανό» να παραµείνει σε υψηλά επίπεδα, ακόµα και να αυξηθεί στις ευρωπαϊκές χώρες. Αυτές οι πολύπλευρες δηµογραφικές αλλαγές έχουν µεταβάλλει την ταυτότητα του ευρωπαϊκού πληθυσµού: η ευρωπαϊκή κοινωνία σταδικά γίνεται πιο πολυπολιτισµική. Αυτή η ποικιλία ανατανακλάται στον τρέχοντα σχολικό πληθυσµό της Ευρώπης. Τα σχολεία υποδέχονται µαθητές µε διαφορετική εθνική προέλευση, οι οποίοι προέρχονται από χώρες διαφορετικές από τη χώρα διαµονής ή έχουν γονείς που γεννήθηκαν στο εξωτερικό. Έχουν διαφορετική κουλτούρα και ορισµένες φορές διαφορετική γλώσσα από αυτή της χώρας υποδοχής, όπου λαµβάνουν την εκπαίδευσή τους. 14

16 Τα εκπαιδευτικά συστήµατα και η νοµοθεσία έχουν ρόλο στην υποστήριξη της ενσωµάτωσης του πληθυσµού µε µεταναστευτικό υπόβαθρο στην κοινωνία που τους υποδέχεται. Η Πράσινη Χάρτα για τη Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη µετανάστευση (2008) υπογραµµίζει ότι: «η παρουσία ενός σηµαντικού αριθµού παιδιών µεταναστών έχει σηµαντικές επιπτώσεις στα εκπαιδευτικά συστήµατα. Τα σχολεία οφείλουν να προσαρµοστούν στην παρουσία τους και να ενσωµατώσουν τις συγκεκριµένες ανάγκες τους στους παραδοσιακούς στόχους της παροχής υψηλής ποιότητας και δίκαιης εκπαίδευσης Τα σχολεία πρέπει να διαδραµατίσουν ηγετικό ρόλο στη δηµιουργία µιας κοινωνίας ενσωµάτωσης, καθώς αποτελούν την κύρια ευκαιρία για τους νέους ανθρώπους, µετανάστες ή γηγενείς, να γνωρίσουν και να σεβαστούν ο ένας τον άλλο Η γλωσσική και πολιτισµική ποικιλία ίσως αποτελεί πολύτιµη πηγή για τα σχολεία» (σελ. 3). Η προσέγγιση αυτού του νέου πληθυσµού και η κάλυψη των αναγκών των µαθητών που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών, στο σχολείο αποτελεί βασική µέριµνα των διαµορφωτών πολιτικής και µια σηµαντική πρόκληση που προσπαθούν να αντιµετωπίσουν τα εκπαιδευτικά συστήµατα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στο πεδίο της ειδικής αγωγής, οι επαγγελµατικές, οι ερευνητές και όσοι λαµβάνουν τις αποφάσεις σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, επιδεικνύουν ένα αυξανόµενο ενδιαφέρον για την κατάσταση των µαθητών µε ε.ε.α. που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών. Παρόλα αυτά, παρά το γεγονός ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες δείχνουν ενδιαφέρον για την προσαρµογή των εκπαδευτικών τους πολιτικών και πρακτικών µε σκοπό να προσµετρηθεί η νέα πολυπολιτισµική ταυτότητα του σχολικού πληθυσµού, δεν έχει διενεργηθεί καµία µεγάλης κλίµακας µελέτη που να αναλύει τον αντίκτυπο αυτής της αλλαγής στην ειδική αγωγή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το θεµατικό πρόγραµµα που έφερε εις πέρας ο Φορέας αποτελεί την πρώτη πρωτοβουλία που επιχείρησε να αναλύσει την κατάσταση των µαθητών µε ε.ε.α. που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών στα σχολεία της Ευρώπης. Οι πληροφορίες για τη διαθέσιµη βιβλιογραφία στο συγκεκριµένο πεδίο αποκαλύπτουν ότι κάποιες έρευνες ευρωπαϊκής κλίµακας έχουν διενεργηθεί εστιάζοντας είτε στο θέµα της ειδικής αγωγή (π.χ. Meijer, Soriano and Watkins, 2003, 2006 OECD, 2004) είτε στο θέµα 15

17 της εκπαίδευσης των µαθητών που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών (π.χ. Eurydice, 2004 OECD, 2006). Παρόλα αυτά, καµιά ανάλυση δεν έχει στραφεί στο συνδυασµό των δύο αυτών θεµάτων, από µια ευρωπαϊκή σκοπιά. Οι µόνες αναφορές που διαπιστώθηκε ότι σχετίζονται µε έργο σε ευρωπαϊκό επίπεδο που διασταυρώνει τις δύο αυτές περιοχές είναι: το πρόγραµµα Comenius Action 2 (µε τίτλο «Ανάπτυξη των Συνθηκών για Παιδιά µε Αναπηρία, Αθίγγανους και Εργάτες Μετανάστες Πρόγραµµα Ειδικής Αγωγής»), το οποίο έλαβε χώρα µεταξύ του 1996 και 1998, µε την εµπλοκή εννέα χωρών το πρόγραµµα Comenius Action 2 project (µε τίτλο «Εκπαιδευτικό υλικό για µαθητές µε αναπηρία που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών») το οποίο έλαβε χώρα µεταξύ του 1999 και 2001, µε τη συµµετοχή τριών χωρών και το της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για τα Παιδιά Μετανάστες µε Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες, το οποίο πραγµατοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη, στις 7 και 8 Ιουνίου, Έχοντας τα παραπάνω δεδοµένα, θα ήταν απόλυτα λανθασµένο το συµπέρασµα ότι καµία έρευνα δεν έχει λάβει χώρα στην Ευρώπη, η οποία να µελετά τα πιθανά διπλά εκπαιδευτικά µειονεκτήµατα που αντιµετωπίζουν οι µαθητές µε ε.ε.α. που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών. Πραγµατικά, έχουν διενεργηθεί κάποιες σχετικές µελέτες και αναλύσεις, οι οποίες όµως περιορίζονται σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο. Στη συνέχεια του παρόντος κεφαλαίου παρουσιάζονται λεπτοµερώς τα κύρια ευρήµατα που αναδύονται από τη µελέτη των παραπάνω έργων. Πρέπει να δοθεί έµφαση στο γεγονός ότι η ανάλυση σκόπιµα εστίασε σε έργα που ασχολούνταν µε το συνδυασµό των δύο αυτών θεµάτων, της µετανάστευσης και της ειδικής αγωγής. Γι αυτό το λόγο, παρότι ενδιέφερε το πρόγραµµα, ο κύριος όγκος της έρευνας που πραγµατοποιήθηκε και δηµοσιεύθηκε σε σχέση µε τη θέση των µαθητών µε µεταναστευτικό υπόβαθρο στο σχολείο, αποκλείσθηκε όσο αυτό ήταν δυνατό, όταν δεν αφορούσε, επίσης, το θέµα της ειδικής αγωγής. Πριν τη λεπτοµερή αναφορά στα κύρια ευρήµατα των δηµοσιευµένων έργων που ανασκοπήθηκαν για το πρόγραµµα του Φορέα (υποκεφάλαιο 1.3), θα περιγραφούν πλευρές όπου κυριαρχεί η αµφισβήτηση ή ερωτήµατα σχετικά µε το ποιες διαφορετικές προσεγγίσεις και αποτελέσµατα έχουν προσδιορισθεί στη 16

18 βιλβλιογραφία (υποκεφάλαιο 1.2). Και στα δύο υποκεφάλαια που ακολουθούν περιγράφονται όλα τα ευρήµατα ανάλογα µε τις πέντε βασικές περιοχές που προσδιορίσθηκαν στην ανάλυση του προγράµµατος. 1.2 Αµφισβητήσεις και διαφωνίες Πληθυσµός στόχος Δεν υπάρχει ευρωπαϊκή συµφωνία για την ορολογία που χρησιµοποιείται ώστε να ορισθούν οι µαθητές που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών. Κάποιες αναλύσεις χρησιµοποιούν τον όρο «εθνική µειονότητα» ή «µειονοτικές εθνικές οµάδες» (UNESCO, 1994 SIOS, 2004 Lindsay, Pather and Strand, 2006 Rosenqvist, 2007) ενώ άλλες χρησιµοποιούν τους όρους «απόδηµοι» (OECD, 2007 European Commission, 2008), «µετανάστες» (OECD, 2006 Eurydice, 2004), «δίγλωσσοι µαθητές» ή «µειονοτικές οµάδες» (Council of Europe, 2006). Επί του παρόντος στην Ευρώπη, τα περισσότερα παιδιά γεννιούνται στη χώρα διαµονής όπου παρακολουθούν και το σχολείο. Παρόλα αυτά, σε περιοχές που βρίσκονται κοντά στα ευρωπαϊκά σύνορα, οι προσωρινοί µετανάστες (που ίσως δε σκοπεύουν να µείνουν στην ευρωπαϊκή χώρα που αποτελεί το πρώτο τους «λιµάνι», αλλά, ίσως, τελικά, µείνουν για µεγάλο χρονικό διάστηµα) αποτελούν µια πραγµατικότητα. Γι αυτό το λόγο, η χρήση όρων που σχετίζονται µε κάποια είδη «µετανάστευσης», ενδεχοµένως είναι προβληµατική. Αυτή η ποικιλία και η απουσία συµφωνίας σε σχέση µε την ορολογία που χρησιµοποιείται, αντανακλά τις διαφορετικές προσεγγίσεις που έχουν επιλέξει να ακολουθήσουν οι ευρωπαϊκές χώρες- σε επίπεδο πολιτικής αλλά και στην πράξη για το φαινόµενο της µετανάστευσης. Αυτές οι διαφορές, επίσης, αντανακλούν και το ιδιαίτερο ιστορικό υπόβαθρο κάθε χώρας. Ο σκοπός της παρούσας ανάλυσης δεν ήταν να διερευνήσει τις υπάρχουσες διαφορές στο επίπεδο των ορισµών αλλά, αντίθετα, να εστιάσει στον τρόπο µε τον οποίο θα καλυφθούν οι ανάγκες των µαθητών µε ε.ε.α. που προέρχονται από οικογένεις µεταναστών Διαθέσιµα δεδοµένα Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας στο πλαίσιο του προγράµµατος αποκάλυψε ότι είναι αδύνατο, προς το παρόν, να διαµορφωθεί µια σφαιρική και συγκρίσιµη στατιστική εικόνα για τον αριθµό των 17

19 µαθητών στην Ευρώπη, που προέρχονται από οικογένειες µεταναστών και έχουν ενταχθεί στην ειδική αγωγή. Έρευνες αποκαλύπτουν ότι είναι µάλλον αδύνατη η συλλογή των στατιστικών δεδοµένων για τη µετανάστευση από κάθε χώρα, σε διεθνές επίπεδο, καθώς τα εθνικά στατιστικά συστήµατα δεν εναρµονίζονται το ένα µε το άλλο. Όπως τονίζουν οι Poulain, Perrin and Singleton (2006) «αναγνωρίζεται ευρέως ότι δεν είναι εύκολη η συλλογή δεδοµένων για τη µετανάστευση, και τα συστήµατα συλλογής δεδοµένων, καθώς και οι ορισµοί που χρησιµοποιούνται για τα θέµατα µετανάστευση στις διάφορες χώρες, διαφοροποιούνται σηµαντικά» (σελ. 77). Και συνεχίζουν: «Από την άποψη της στατιστικής, δεν έχει υιοθετηθεί κανένας κατάλληλος δείκτης σε διεθνές επίπεδο για να απαριθµήσει τον πληθυσµό µε ξένο ή µεταναστευτικό υπόβαθρο Τα δεδοµένα που, ίσως, θεωρούνται αξιόπιστα δεν είναι απαραιτήτως συγκρίσιµα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, λόγω της ποικιλίας των πηγών από τις οποίες προέρχονται, των ορισµών και των εννοιών που χρησιµοποιούνται» (σελ.373). Σύµφωνα µε τον Fassmann (στο Pflegerl, 2004) προς το παρόν και σε αντίθεση µε τη δεκαετία του 50 η µετανάστευση αφορά πολύ περισσότερους ανθρώπους από έναν µικρό πληθυσµό. Οι στατιστικές που εστιάζουν στο µεταναστευτικό κύµα πρέπει να εξετάζονται µε µεγάλη προσοχή, καθώς το πραγµατικό εύρος της µετανάστευσης συχνά υποτιµάται. Ο Fassmann υπογραµµίζει ότι το 2002 η θετική καθαρή µετανάστευση στην Ευρώπη ήταν υψηλότερη από αυτή των ΗΠΑ, παρόλο που οι ΗΠΑ συχνά θεωρούνται ως η κύρια χώρα υποδοχής µεταναστών. Η ανάλυση που διενεργήθηκε από τον Φορέα προσπάθησε να διαµορφώσει µια εικόνα της πραγµατικής κατάστασης. Τα δεδοµένα, κυρίως σε τοπικό επίπεδο, παρουσιάζονται στο κεφάλαιο Εκπαιδευτικά µέτρα Οι απόψεις για τις στρατηγικές που θα βελτιώσουν την ποιότητα της εκπαίδευσης που προσφέρεται στους µαθητές µε ε.ε.α., οι οποίοι προέρχονται από οικογένειες µεταναστών, διίστανται. Η βασική διαφωνία, προφανής στην έρευνα που αναλύεται στην παρούσα έκθεση, αφορά στη θέση και το ρόλο της µητρικής γλώσσας του µαθητή στο σχολείο. Δεν υπάρχει συνολική συµφωνία για τη χρήση της µητρικής γλώσσας του µαθητή στο σχολείο: ενώ 18

20 κάποιοι ερευνητές τάσσονται υπέρ της δίγλωσσης εκπαίδευσης, άλλοι υποστηρίζουν ότι οι µαθητές πρέπει να χρησιµοποιούν µόνο τη γλώσσα της χώρας υποδοχής στο πλαίσιο του σχολείου (κάποιες φορές ακόµα και στο πλαίσιο της οικογένειας). Με τον ίδιο τρόπο, η χρήση της µητρικής γλώσσας του µαθητή στο σχολείο µπορεί να θεωρηθεί ως στήριξη του µαθητή, αλλά, ίσως, επίσης, εγκυµονεί τον κίνδυνο του αποκλεισµού των µαθητών που µιλούν την ίδια ξένη γλώσσα από την οµάδα που µιλά τη γλώσσα της χώρας υποδοχής. Η πολύγλωσση προσέγγιση για όλους τους µαθητές (Candelier, 2003 Perregaux, de Goumoëns, Jeannot and de Pietro, 2003) αποτελεί έναν νέο κοινωνικό και διδακτικό τρόπο για να αναγνωριστούν όλες οι γλώσσες στο σχολείο και να εξοικειωθούν όλα τα παιδιά µε τη διαφορετικότητα. Ακόµα µια διαφωνία στη σχετική βιβλιογραφία εστιάζει στο προφίλ των επαγγελµατιών. Κάποιες έρευνες καταλήγουν στο συµπέρασµα ότι δεν είναι αναγκαίο οι επαγγελµατίες να γνωρίζουν πολλά για το πολιτισµικό υπόβαθρο του µαθητή ή της οικογένειάς του, ώστε να έχουν καλή αλληλεπίδραση µαζί τους: «Δε χρειάζεται κάποιος να γνωρίζει το πολιτισµικό υπόβαθρο του ατόµου για να διαµορφώσει µια καλή συνάντηση και να επιτρέψει στο έργο να έχει ένα καλό αποτέλεσµα Δε χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός στην κουλτούρα ή τις διαφορετικές γλώσσες. Αλλά είναι απαραίτητο να αποδέχεται χωρίς όρους το άτοµο και την κουλτούρα του αυτό που έχει µεγαλύτερο βάρος είναι όσα µοιράζονται οι άνθρωποι, τα κοινά στοιχεία που είναι ίδια για όλους» (SIOS, 2004, σελ. 64). Αντίθετα, άλλα κείµενα υποστηρίζουν την παρέµβαση από τους επαγγελµατίες που έχουν το ίδιο εθνικό υπόβαθρο µε τον µαθητή ή την οικογένεια: «Τα δίγλωσσα παιδιά θα πρέπει να αντιµετωπίζονται αποκλειστικά από δίγλωσσους ή προερχόµενους από δύο κουλτούρες επαγγελµατίες ή τουλάχιστον από επαγγελµατίες µε ευρύτερη κατανόηση των βασικών χαρακτηριστικών της κουλτούρας και της γλώσσας του παιδιού» (Έκθεση του Ευρωπαϊκού Συνεδρίου για τα Παιδιά Μετανάστες µε Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες που πραγµατοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη τον Ιούνιου του 1999, σελ 7). Ο Leman (1991) αναφέρει την ύπαρξη εκπαιδευτικών από την κοινότητα των µεταναστών, ως έναν σηµαντικό διαπολιτισµικό παράγοντα: αυτοί οι εκπαιδευτικοί µπορούν να γεφυρώσουν τις διαφορές µε την κοινότητα από την οποία προέρχονται οι 19

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ (ΕΕΖΕ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΥΝΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ (ΕΕΖΕ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΥΝΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ (ΕΕΖΕ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΥΝΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Εισαγωγή Σκοπός του συγκεκριµένου εγγράφου είναι η επισκόπηση των βασικών συµπερασµάτων και των προτάσεων του προγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Η πρόσβαση στην πληροφορία αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα κάθε μαθητή, με ή χωρίς αναπηρίες και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Σε μία κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών

Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Η Ευρωπαϊκή εμπειρία από θεσμούς ένταξης μεταναστών Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια ΕΚΚΕ Καλαμάτα 6/6/2010 Η Ευρωπαϊκή Εμπειρία στον τομέα ένταξης μεταναστών Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τη μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η πολυπολιτισµική βιβλιοθήκη - µια πύλη σε µία πολιτιστικά ποικιλόµορφη κοινωνία ανοιχτή στο διάλογο Translation in Greek: Antonia Arahova Librarian

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Αγωγή στην Ευρώπη

Ειδική Αγωγή στην Ευρώπη Ειδική Αγωγή στην Ευρώπη ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Ιανουάριος 2003 Ευρωπαϊκός Φορέας Ειδικής Αγωγής Με την συνεργασία του Δικτύου Πληροφόρησης για την Εκπαίδευση στην Ευρώπη ΕΥΡΥΔΙΚΗ 1 Αυτή η έκθεση έχει συνταχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Κλειδιά της Ειδικής Αγωγής

Αρχές Κλειδιά της Ειδικής Αγωγής Αρχές Κλειδιά της Ειδικής Αγωγής Συστάσεις για τους Υπεύθυνους Χάραξης πολιτικής και Λήψης Αποφάσεων * Στο παρόν κείµενο, οι όροι «inclusive education» και «inclusion» αποδίδονται στα ελληνικά ως «συµµετοχική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη δέσµης δεικτών

Ανάπτυξη δέσµης δεικτών Ανάπτυξη δέσµης δεικτών για τη συνεκπαίδευση στην Ευρώπη Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη στην Ειδική Αγωγή Η έκθεση διαµορφώθηκε στο πλαίσιο ενός προγράµµατος, το οποίο χρηµατοδοτήθηκε από το Πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για την Προώθηση Ποιοτικής Ενταξιακής Εκπαίδευσης Προτάσεις για πρακτική

Βασικές Αρχές για την Προώθηση Ποιοτικής Ενταξιακής Εκπαίδευσης Προτάσεις για πρακτική Βασικές Αρχές για την Προώθηση Ποιοτικής Ενταξιακής Εκπαίδευσης Προτάσεις για πρακτική ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Προτάσεις για πρακτική Ευρωπαϊκός φορέας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (ΠΠ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (ΠΠ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ (ΠΠ) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Εισαγωγή Σκοπός του συγκεκριµένου εγγράφου είναι η επισκόπηση των βασικών συµπερασµάτων και προτάσεων της ανάλυσης, από τον Ευρωπαϊκό Φορέα για την Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή Αυστρία 1998 0 0 1999 1.1 1.7 2000 1.1 1.7 2001 0 0 2002 1.1 1.7 2003 0 0 2004 0 0 Βέλγιο 1998 0 0 1999 0 0 2000 1.2 2.2 2001 1.3 2.2 2002 1.3 2.2 2003 1.2 2.2 2004 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1 Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση Το τελικό στάδιο της πρώτης φάσης του Προγράµµατος του Φορέα για την Αξιολόγηση στο Πλαίσιο της Συνεκπαίδευσης περιλάµβανε µια συζήτηση και κατόπιν επεξήγηση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης

Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης Πλαίσια επαγγελματικών προσόντων: καταλύτες για τη δια βίου μάθηση Το νέο Ευρωπαϊκό περιβάλλον εκπαίδευσης και κατάρτισης Αθήνα 18 Ιουνίου 2009, Διήμερη συνάντηση εργασίας του ΤΕΕ «Πιστοποίηση Επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για τη λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ήμος: 1 / 16. 1.Ιδιότητα ερωτώµενου Δήµαρχος Πρόεδρος ΣΕΜ µέλος ΣΕΜ άλλο

Ερωτηματολόγιο για τη λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ήμος: 1 / 16. 1.Ιδιότητα ερωτώµενου Δήµαρχος Πρόεδρος ΣΕΜ µέλος ΣΕΜ άλλο 1 / 16 Ερωτηματολόγιο για τη λειτουργία των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ήμος: 1.Ιδιότητα ερωτώµενου Δήµαρχος Πρόεδρος ΣΕΜ µέλος ΣΕΜ άλλο 2.Συγκροτήθηκε στο Δήµο σας ΣΕΜ; ΝΑΙ ΟΧΙ (αν όχι συνεχίστε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ

Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ MAPPING THE IMPLEMENTATION ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗ OF POLICY ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ FOR INCLUSIVE EDUCATION (MIPIE) Μια διερεύνηση των προκλήσεων και των ευκαιριών για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com 1 Δομή της παρουσίασης Κατανεμημένη ηγεσία: 1. Έννοια και σημασία 2. Έρευνες σε διάφορες χώρες 3. Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3)

Οδικα οχήματα. Μονάδα : Χιλιάδες. Drill Down to Area. Μηχανοκίνητο όχημα για μεταφορά προϊόντων. Μοτοσικλέτες (>50cm3) Μονάδα : Χιλιάδες Αυστρία 1978 661.30 2,040.10 8.40 162.40 84.00 3,188.00 208.40 1,139.30 315.70 1979 594.60 2,244.60 8.70 172.50 87.20 3,343.90 179.10 1,090.50 323.60 1980 37.30 2,301.90 9.00 183.70 91.00

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πανεπιστημιακός Χάρτης Erasmus Erasmus Charter for Higher Education 2014-2020 3 βασικές δράσεις (Key Actions) KA1 Μαθησιακή Κινητικότητα των Aτόμων ΚΑ2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013.

Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Μετανάστευση, ευρωπαϊκές κοινωνικές αξίες και γλώσσα: συγκριτική αποτύπωση συμπερασμάτων του προγράμματος GRUNDTVIG MIVAL 2011-2013. Βασιλική Τσεκούρα, Διευθύντρια Κατάρτισης του ΔΑΦΝΗ ΚΕΚ, Υπεύθυνη Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΡΑΣΜΟΣ+ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠANEΠΙΣΤΗMIO ΘEΣΣΑΛΟNIKHΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ TOMEAΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ. Κ. Ζαρίφης (208θ, ΠκΦ, τηλ: 2310997893, e mail: gzarifis@edlit.auth.gr) Π 1810

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΓΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΙΔΡΥΜΑΤΑ-ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργαζόμαστε για μια

Συνεργαζόμαστε για μια NEWSLETTER 2 ο Ειδικό Αφιέρωμα Συνεργαζόμαστε για μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική κοινωνία ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ Με μεγάλη επιτυχία και ουσιαστικά αποτελέσματα ολοκληρώθηκε το Έργο 4.1.β/12: «Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Αγωγή στην Ευρώπη. ( Τόµος 2 ) ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑ-ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Θεµατική Έκδοση

Ειδική Αγωγή στην Ευρώπη. ( Τόµος 2 ) ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑ-ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Θεµατική Έκδοση Ειδική Αγωγή στην Ευρώπη ( Τόµος 2 ) ΠΑΡΟΧΕΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑ-ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Θεµατική Έκδοση Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάπτυξη της Ειδικής Αγωγής Αυτή η έκθεση έχει συνταχθεί από τον Ευρωπαϊκό Φορέα για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I Εισαγωγή στην εκπαιδευτική τεχνολογία 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στη µάθηση και την τεχνολογία 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Από τη θεωρία στην εφαρµογή 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Η/Υ και υπολογιστικά εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Πρόοδος και Εξελίξεις 2005 2010

ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Πρόοδος και Εξελίξεις 2005 2010 ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Πρόοδος και Εξελίξεις 2005 2010 ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 2005 2010 Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάτπυξη στην Ειδική Αγωγή Ο Ευρωπαϊκός Φορέας για την Ανάτπυξη στην Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΛΤΑ Πηγή: Ευρυδίκη (2011a, 2012) ΔΙΔΑΚΤΡΑ ΦΟΙΤΗΣΗΣ ΣΤΟΝ 2 Ο ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Ποσοστό φοιτητών που πληρώνουν δίδακτρα για φοίτηση στον 2 o κύκλο σπουδών 13,8% Κανένας δεν πληρώνει ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ 31,0% Όλοι πληρώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής

Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας (50%) και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (50%) Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή

Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους. Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, η κομισιόν και οι λειτουργίες τους Κωνσταντίνα Μαυροειδή Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο ονομάζεται το εκλεγμένο κοινοβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκλέγεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη"

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ Γυναίκες και Επιστήµη Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη" ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ * ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ * Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αναπτύχθηκε µεγάλος προβληµατισµός

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών για την Ένταξη

Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών για την Ένταξη Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών για την Ένταξη Εξελίξεις και Ευκαιρίες για τις Ευρωπαϊκές Χώρες EUROPEAN AGENCY for Special Needs and Inclusive Education ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Αυτό το ερωτηµατολόγιο έχει σαν στόχο να εξασφαλίσει σηµαντικές πληροφορίες πάνω στις ειδικές ανάγκες υποστήριξης που έχει η νεολαία η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Μια διερεύνηση των προκλήσεων και των ευκαιριών για την ανάπτυξη δεικτών

Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Μια διερεύνηση των προκλήσεων και των ευκαιριών για την ανάπτυξη δεικτών Η ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Μια διερεύνηση των προκλήσεων και των ευκαιριών για την ανάπτυξη δεικτών Ως αποτέλεσµα του έργου χαρτογράφησης της εφαρµογής πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες

Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες Καταγραφή της Συνεχιζόμενης Οδοντιατρικής Εκπαίδευσης στις Ευρωπαϊκές Χώρες Α. Καβαδέλλα, Κ. Τσιχλάκης, Α. Κοσιώνη, Ι. Τζούτζας, J. Cowpe, A. Bullock Οδοντιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Αθήνα Cardiff University,

Διαβάστε περισσότερα

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition

Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Pensions at a Glance: Public Policies across OECD Countries 2005 Edition Summary in Greek Οι συντάξεις µε µια µατιά : Οι δηµόσιες πολιτικές στις χώρες του ΟΟΣΑ -Έκδοση 2005 Περίληψη στα ελληνικά Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Σηµείο Επαφή «Ευρώπη για του Πολίτε» συγχρηµατοδοτείται από το Υπουργείο Παιδεία και Πολιτισµού τη Κυπριακή ηµοκρατία (50%) και από την

Το Κυπριακό Σηµείο Επαφή «Ευρώπη για του Πολίτε» συγχρηµατοδοτείται από το Υπουργείο Παιδεία και Πολιτισµού τη Κυπριακή ηµοκρατία (50%) και από την Το Κυπριακό Σηµείο Επαφή «Ευρώπη για του Πολίτε» συγχρηµατοδοτείται από το Υπουργείο Παιδεία και Πολιτισµού τη Κυπριακή ηµοκρατία (50%) και από την Ευρωπα κή Επιτροπή (50%) Παραδείγµατα και Καλέ Πρακτικέ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Συντομογραφίες... Πρόλογος... ΙΧ ΧΙΧ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 1. Η υγεία ως έννοια... 1 2. Οι Διεθνείς οργανισμοί... 3 α)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝΥΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ...2

ΜΗΝΥΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ...2 EURONEWS ΤΕΥΧΟΣ 21 ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΜΗΝΥΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΟΥ ΦΟΡΕΑ...2 ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΦΟΡΕΑ...3 Επαγγελµατική Εκπαίδευση και Κατάρτιση: Πολιτική και Πρακτική στον τοµέα της Ειδικής Εκπαίδευσης...3 Οι Απόψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ. Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Β ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

19/03/2012. κυπριακος οργανισμος κεντρων νεοτητας. Νέα Γενιά σε Δράση. Γενικές Πληροφορίες για το Πρόγραμμα

19/03/2012. κυπριακος οργανισμος κεντρων νεοτητας. Νέα Γενιά σε Δράση. Γενικές Πληροφορίες για το Πρόγραμμα κυπριακος οργανισμος κεντρων νεοτητας Νέα Γενιά σε Δράση Γενικές Πληροφορίες για το Πρόγραμμα 1 Πρόγραμμα «Νέα Γενιά σε Δράση Το Πρόγραμμα Νέα Γενιά σε Δράση είναι το Πρόγραμμα που έχει δημιουργήσει η

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους

Ο Δείκτης Νέων Εργαζομένων της PwC αξιολογεί το κατά πόσο οι χώρες του ΟΟΣΑ συμβάλουν με επιτυχία στην εξέλιξη των νέων τους Δελτίο τύπου Ημερομηνία: 10 Δεκεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Περισσότερες πληροφορίες εδώ. Follow/retweet: @pwc_press Ο Δείκτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ Α. Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ, ΑΠΘ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΛΗΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ

Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ I European Agency for Development in Special Needs Education Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Προκλήσεις και ευκαιρίες TE I Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς Εισαγωγή στη βάση δεδομένων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Στόχοι του εργαλείου... 2 2. Οφέλη του εργαλείου... 2 3. Τι κάνει το εργαλείο... 2

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιξη της Ευρώπης 2005

Άνοιξη της Ευρώπης 2005 Άνοιξη της Ευρώπης Τα σχολεία κατανοούν την Ευρώπη Ηµέρα της Άνοιξης 17 Μαρτίου 2005 Άνοιξη της Ευρώπης ή πώς να φέρουµε µε επιτυχία την Ευρώπη µέσα στα σχολεία και να κάνουµε τη φωνή των νέων Ευρωπαίων

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας

Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Ποσοστό ανεργίας πολύ μακράς διάρκειας Πολύ μακροχρόνια ανεργία σε % του ενεργού πληθυσμού Euro area(eur 11:BE,DE,ES,FR,IE,IT,LU,NL,AT,PT,FI) 1992 1992 1993 1993 1994 1994 Άντρες 2.2 Γυναίκες 4.3 Σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ 2009 ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ ΕΕ- ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΨΗΦΙΣΤΕ ΣΤΙΣ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΝΤΥΠΟ 2009 ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ ΕΕ- ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΨΗΦΙΣΤΕ ΣΤΙΣ 7 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΚΔΟΣΗ: 28 Νοεμβρίου 2008 (σελίδα 1) ΕΝΤΥΠΟ 2009 ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ ΕΕ- ΕΛΛΗΝΙΚΑ ------ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΨΗΦΙΣΤΕ ΣΤΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ (+ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΛΟΓΟΤΥΠΟ) 1 (σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος

Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Η θέση των συµβουλίων στη διάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήµατος 4. Συγκριτική Ανάλυση των Στοιχείων Από τη σύντοµη επισκόπηση που προηγήθηκε προκύπτει ότι στον ορισµό και στα χαρακτηριστικά ενός συµβουλίου παιδείας που θέσαµε στην αρχή της µελέτης ανταποκρίνονται αρκετά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ρόλος, αναγκαιότητα & σημασία λειτουργίας.παραδείγματα από την ευρωπαϊκή εμπειρία και την Ελλάδα

Τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ρόλος, αναγκαιότητα & σημασία λειτουργίας.παραδείγματα από την ευρωπαϊκή εμπειρία και την Ελλάδα Τα Συμβούλια Ένταξης Μεταναστών: ρόλος, αναγκαιότητα & σημασία λειτουργίας.παραδείγματα από την ευρωπαϊκή εμπειρία και την Ελλάδα Ημερίδα, Ηράκλειο Κρήτης, 8/6/2011 Εισήγηση: Δήμητρα Κονδύλη, ερευνήτρια

Διαβάστε περισσότερα

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009

35o. Αθήνα 11 Μαΐου 2009 35o Ετήσιο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο Αθήνα 11 Μαΐου 2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους 4 Έλληνες πολίτες πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες υγείας ενώ, συνολικά, η δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Τη ιακήρυξη και το Πρόγραµµα ράσης της Κοπεγχάγης που υιοθετήθηκε στην

Τη ιακήρυξη και το Πρόγραµµα ράσης της Κοπεγχάγης που υιοθετήθηκε στην ιακήρυξη των Αρχών για την Ανοχή * Προοίµιο Έχοντας κατά νου πως ο Χάρτης των Ηνωµένων Εθνών αναφέρει ότι «εµείς οι λαοί των Ηνωµένων Εθνών, αποφασισµένοι να σώσουµε τις ερχόµενες γενεές από τη µάστιγα

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

Το Peer Review for EQAVET ως εργαλείο Διασφάλισης της Ποιότητας στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση

Το Peer Review for EQAVET ως εργαλείο Διασφάλισης της Ποιότητας στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση Το Peer Review for EQAVET ως εργαλείο Διασφάλισης της Ποιότητας στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση Facilitating a European Quality Assurance through Peer Review for VET Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ. Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 10-12 Μαρτίου 2014 ΚΟΙΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Νέων είναι ένα στοιχείο της διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου που φέρνει σε επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Υπηρεσία Προγράμματος

Εθνική Υπηρεσία Προγράμματος Εθνική Υπηρεσία Προγράμματος Το Πρόγραμμα που έχει δημιουργήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για όλους τους νέους. Πώς; Μέσω συγχρηματοδότησης Σχεδίων που απευθύνονται στους νέους. Κύριο χαρακτηριστικό: Η μη τυπική

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014» Οικονομικό και κοινωνικό σκέλος Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Μονάδα Παρακολούθησης της Κοινής Γνώμης Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2013 Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις

49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ. ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 49η ιδακτική Ενότητα ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΥΝΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ιευκρινίσεις, Συµπληρώσεις, Παρατηρήσεις 1. «Η υλοποίηση αυτών των στόχων ζήτηση» (σ. 195) Ήδη σήµερα 500 περίπου Ευρωσύµβουλοι βοηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα. Άννα Κοκκινίδου, Yπεύθυνη του Προγράμματος, σε συνεργασία με την κ. Κυριακή Σπανού. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Πρόγραμμα. Άννα Κοκκινίδου, Yπεύθυνη του Προγράμματος, σε συνεργασία με την κ. Κυριακή Σπανού. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Oι Νέες Διαδρομές στην Ελληνική Γλώσσα- elearning.greek-language.gr Πρόγραμμα Διαδρομές στη Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας, Άννα Κοκκινίδου, Yπεύθυνη του Προγράμματος, σε συνεργασία με την κ. Κυριακή

Διαβάστε περισσότερα