Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1

2 Δ Ι Α Λ Ε Κ Τ Ι Κ Ο Σ Υ Λ Ι Σ Μ Ο Σ

3

4

5

6 Α Κ Α Δ Η Μ ΙΑ Σ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΣΣΔ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΟΙ ΥΛΙΣΜΟΣ 'Επιμέλεια : Γ. Φ. Α Λ Ε Ξ Α Ν Τ Ρ Ο Φ 'Ακαδημαϊκόν ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΝΑΓΝΩΣΤΙΔΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ 71 - ΑΘΗΝΑΙ

7 Μιτάφραοη άηό τά Ρωσικό Ε. Μ.

8 ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΣΣΔ Προετοιμάζοντας γιάδημοσίευση τήν έργασία «Διαλεκτικός υλισμός», τό Ινστιτούτο φιλοσοφίας τής Ακαδημίας Επιστημών τής ΕΣΣΔ Ιβαλε γιά καθήκον τον νά παρουσιάσει ha βιβλίο, που νά μπορεί νά χρησιμεύσει σάν βοήθημα γιά τούς μελετητές τών βάσεων τής μαρξιστιχής-λενινιστιχής φιλοσοφίας. 'Ως προς τά θέματα τό βιβλίο Ακολουθεί τό πρόγραμμα τον μαθήματος τον διαλεκτικόν ύλισμοϋ, πού Ισχύει σήμερα ατά άνώτερα έκπαιδεντιχά Ιδρύματα. Té βιβλίο τό Ιχει γράφει μιά όμάδα συγγραφέων : οΐ Γ. Φ. Άλεξαντρόφ, A. Β. Βοστριχόφ, Σ. Π. Ντοΰντελ, I. Β. Κουζνετσόφ, Μ. Α. Λ ε ό ν ο φ, Β. Σ. Μολοντσόφ, Κ. Β. Μορόζ, Ν. Φ. Όβτσίνιχοφ, T. I. Όιζερμαν, Ντ. Μ. Τρόσιν καί Β. Π. Τσερτχόφ. Στήν έπκττημονιχο - όργανωτιχή δούλειά γιά τήν προετοιμασία τοϋ βιβλίου πήρε μέρος ή Β. I. Στεμπκόφσκαγια. Τό Ίνστιτοΰτο φιλοσοφίας τής Ακαδημίας Επιστημών τής ΕΣΣΔ παραχαλει δλες τις ίδρες τον διαλεκτικόν ύλισμοϋ, τής Ιστορίας τής φιλοσοφίας καί τον μαρξισμόν - λενινισμόν, τούς καθηγητές καί τούς έργάτες τής έηιοτήμης στόν τομέα τοϋ διαλεκτ&οϋ ύλισμοϋ νά στείλονν τις κριτικές τους παρατηρήσεις, ίχιθνμίες καί προτάσεις στή διεύθυνση: Μόσχα, ΒολχόνκαΤ14, Ινστιτούτο φιλοσοφίας τής ΑΕ τής ΕΣΣΔ.

9

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Ο Δ ΙΑ Λ Ε Κ Τ ΙΚ Ο Σ Υ Λ ΙΣ Μ Ο Σ Σ Α Ν Κ Ο Σ Μ Ο Θ Ε Ω Ρ ΙΑ 1. Ο διαλμίτικός ύλισμός ctvai ή μοναδική έπιστη μονική έπα ναστατική κοσμοθεωρία Μαρξισμός είναι ή επιστήμη των νόμων τής εξέλιξης τής φ ύ σης καί τής κοινωνίας, ή επιστήμη τής επανάστασης των καταπιεζομένων καί εκμεταλλευόμενων μαζών, ή έπιστήμη τής νίκης τοΰ σοσιαλισμού σ δλες τ'ις χώρες, ή έπιστήμη τής ανοικοδόμησης τής κομμουνιστικής κοινωνίας. Μ αρξισμός είναι ή άδιάρηχτη ενότητα τριών συστατικών μερών : τοΰ διαλεκτικοί καί Ιστορικού υλισμού, τής πολιτικής οικονομίας και τοΰ έπιστημονικοΰ σοσιαλισμού. Διαλεκτικός υλισμός είναι ή φιλοσοφία τού μαρξισμού, τό θεωρητικό θεμέλιο τοΰ έπιστημονικοΰ κομμουνισμοΰ, ή κοσμοθεω ρία τού Κομμουνιστικού Κόμματος. Ο διαλεκτικός υλισμός είναι άδιάλλακτος Ιχθρός κάθε εϊδους αστικής Ιδεολογίας. Για νά κατανοήσουμε καθαρά την ουσία τής μαρξιστικής φ ι λοσοφίας, τη ριζική της διαφορά απ δλες τ'ις προηγούμενες, μαζί κι άπό τις προοδευτικές, φιλοσοφικές διδασκαλίες, είναι' Απαραίτητο προπαντός ν άπαντήσουμε στα ακόλουθα έρωτήματα : Τί είναι φιλοσοφία ; Τί είναι διαλεκτική ; Τί είναι υλισμός ; Φιλοσοφία είναι μια άπό τις μορφές τής κοινωνικής συνείδησης. Ή φιλοσοφία είναι κοσμοθεωρία, δηλ. τό σύνολο των άπόγεων, των άντιλήψεων γιά τον χόσμο συνολικά χαΐ τούς νόμους του. Κ άθε κοινωνική τάξη εχει τή δική τη ; κοσμοθεωρία, έπιζητεΐ να σχηματίσει μια γενική εικόνα τοΰ κόσμου, να άγκα- 9

11 λιάσει μέ μια μ'ατιά όλη την ποικιλομορφία ιώ ν φαινομένων τής φΰσης και τής άνθρώπινης Ιστορίας. 01 σύγχρονοι αστοί επιστήμονες καί φιλόσοφοι, τό ίδιο δπ ω ς καί οί Ιδεολογικοί Ικπρόσωποι τοΰ μεσαίωνα, Ισχυρίζονται δτι μια Ιπιστημονική κοσμοθεω ρία, δηλ. μια κοσμοθεωρία, βασισμένη στα δεδομένα τής επιστήμης καί τής πράξης, είναι κάτι τό αδύνατο. Μ οναδικά δυνατή κοσμοθ-εωρία, κατά την άποψη αυτώ ν τών έπιστημόνων καί φ ιλοσόφ ω ν, είναι ή θρησκεία. Ε τσι, λογουχάρη, οΐ σύγχρονοι δρώντες Ιδεαλιστές στις Η Π Α, στην Α γ γλία καί στις άλλες αστικές χώρες Ισχυρίζονται δτι φιλοσοφ ία «είναι ή πίστη τοΰ σκεφτόμενου ανθρώ που». Κ ατά τη γνώμη τους ή φ ιλοσοφία, κι δν ακόμα περιέχει κάποιες γνώσεις, αυτές είναι απλώς γνώση «τού νοήματος καί τών ορίων τής γνώσης>. Οί Ιδεαλιστές απαιτούν από τή φιλοσοφία να υπηρετεί «την άμεση επικοινωνία μέ τή θεότητα». Μια τέτια άρνηση τής Ιπιστημονικότητας τής κοσμοθεωρίας?χει για σκοπό νά μετατρέψει τή φιλοσοφ ία σέ Υπηρέτρια τής θρησκείας. Η άρνηση τής δυνατότητας μιας επιστημονικής κοσμ οθ εω ρίας αποτελεί μια από τις έκδηλώσεις τοϋ θρησκευτικού σκοταδισμού, πού κηρΰχνει ή σύγχρονη Ιμπεριαλιστική κεφαλαιοκρατία. Ε π ίσ η ς πολλοί ήγέτες τώ ν δεξιών σοσιαλιστών, ακολουθώντας πιστά τους αστούς φ ιλόσοφους, αποκρούουν τή δυνατότητα έπιστημονικής κοσμοθεωρίας. 01 ήγέτες αυτοί δηλώνουν δτι «κάθε κοσμ οθεω ρία είναι καί πρέπει να είναι χάτι τό υποθετικό». 01 δεξιοί σοσιαλιστές άρνοϋνται τό αντικειμενικό περιεχόμενο και τήν κοινωνική σημασία τής φ ιλοσοφίας, και διαβεβαιώνουν δτι «κάθε άνθρω πος έχει» τάχα «τή δική του κ οσμ οθ εω ρία», καί δτι γι αυτό τό λόγο ή κοσμοθεωρία δέν αποτελεί τάχα παράγοντα «όμαδικής συσπείρωσης». Α π ό δώ βγάζουν τό συμπέρασμα π ώ ς τόκόμμα τής Ιργατικής τάξης δένίχει ανάγκη άπό κοσμοθεωρία* ή φ ιλοσοφία, λένε, αποτελεί αποκλειστικά ίδιωτινή, προσωπική υπόθεση. Ά ρνούμ ενοι τή δυνατότητα επιστημονικής κοσμοθεωρίας, οί αστοί φιλόσοφοι προσπαθούν να αφοπλίσουν Ιδεολογικά τό προλεταριάτο, νά σπρώξουν τό εργατικό κίνημα στό δρόμο τής στοιχειακής περιπλάνησης, νά υπονομεύσουν τήν δργανώτρα καί μετασχηματιστική έπίδραση τής μαρξιστικής κοσμοθεωρίας, τής κοσμοθεωρίας πού συσπειρώνει τις εργατικές μάζες στόν αγώ να κατά τοΰ καπιταλισμού, για τό σοσιαλισμό. *Η δημιουργία καί ή ανάπτυξη τής μοναδικά επιστημονικής ί ο

12 κοσμοθεωρίας, τοΰ διαλεκτικού ΰλισμοΰ, ή δημιουργική Ιφ α ρμ ο- γή χαΐ ή διάδοσή του, ή αδιάκοπη πάλη Ιναντίον τής Αντιεπιστημονικής κοσμοθεωρίας τω ν έκμεταλλευτριών τάξεων Αποτελούν μεγάλη υπηρεσία τοΰ προλεταριαχοΰ, τοΰ χομμουνιστικοΰ κόμματος καί τών αρχηγών του Μ άρξ, Ενγκελς, Λένιν. Ό διαλεκτικές υλισμός Αποτελεί τό θεωρητικό, τό Ιπιστημο νιχό βά θρο τοΰ προγράμματος τών κομμουνιστικών κομμάτων, τής στρατηγικής καί τής τακτικής τους. 01 μεγάλες νίκες, πού κατήγαγε ό σοβιετικός λαός στην Α- νοιχοδόμηση τοΰ σοσιαλισμού καί τοΰ κομμουνισμού, Ιξηγούνται μέ τό δτι τό σοβιετικό λαό τόν καθοδηγεί τό Κομμουνιστικό Κόμμα που χει Ιπιστημονιχό πρόγραμμα, Ιπιστημονιχή κοσμοθ ε ω ρ ία τό διαλεκτικό υλισμό. Ό σοβιετικός λαός, οΐ έργαζόμενοι τώ ν χωρών της λαϊκής δημοκρατίας, οί προοδευτικές δυνάμεις δλων τώ ν χωρώ ν βρίσκουν στό διαλεκτικό υλισμό τη θεωρητική θεμελίωση τώ ν Ιπαναστατικών μ εθόδων κα'ι μ ορφ ώ ν τής πάλης κατά τοΰ καπιταλισμού, τής πάλης για τό σοσιαλισμό κα'ι τόν κομμουνισμό. Τ ό ά ν τ ιχ β ίμ τν ο τ ο ΰ δ ια λ «κ τιχ ο ΰ ύ λ ισ μ ο ϋ. Ό διαλεκτικός υλισμός μελετάει τούς πιό γενικούς {χού δρονν παττοΰ χαΐ πώπα) άντιχειμενιχούς νόμους τής άλλαγήζ καί τής έξέλιξης τής φύσης, τής κοινωνίας καί τής γνώσης καί δίνει ύλιστική έρμηνβία ατά φαινόμενα τοΰ άττιχειμενιχοϋ χόαμον. 01 γενικοί αυτοί νόμοι υπάρχουν Αντικειμενικά, δηλ. Ανεξάρτητα άπό τη θέληση καί τή συνείδηση τώ ν Α νθρώπων' συνδέονται άδιάρηχτα μέ τους είδιχούς νόμους πού Ιννπάρχουν στις διάφορες μορφές κίνησης τής ΰλης. Οί είδικοί νόμοι (λογουχάρη, οί νόμοι τής μηχανικής κίνησης τής δλης, οί νόμοι τής Ανταλλαγής τώ ν λευκωματωδών αύσιών κτλ.) Αποτελοΰν Ιδιόμορφη έκδήλωση τώ ν γενικών νόμων τής κίνησης, τής Αλλαγής, τής έξέλιξης τής ΰλης. Οί νόμοι τής κοινωνικής ζω ή ς, λογουχάρη, είναι ποιοτικά διαφορετικοί Από τούς νόμους τής φύσης. Ω στόσο καί οί πρώτοι χαί οί δεύτεροι νόίμη συνιστούν είδιχές μορφές έκδήλωσης τώ ν ίδιω ν γενικών Αντικειμενικών διαλεκτικών νομοτελείων. Ό διαλεκτιχός ΰλισμός δέ χωρίζεται με τείχος από τις έπι- μέρους έπιστήμες τής φύσης καί τής κοινωνίας, δέν τις ΰποχαθισ τβ, Αλλά, Αντίθετα, Αποτελεί την Ιπιστημονιχή γενίκευση τών Αποτελεσμάτων στα όποια ίχουν φτάσει δ) οι οί άλλοι κλάδοι τώ ν γνώσεων. Αύτό είναι κείνο πον καθορίζει τή σχέση Ανάμεσα' στό I I

13 διαλεκτικό υλισμό και τις επιμέρους έπιστήμες, πού μελετούν τή φύση, τήν κοινωνία κα'ι τή συνείδηση. Οί διάφορες έπιστήμες Ιρευνούν τ'ις συγκεκριμένες μορφές κίνησης τής ΰλης, τ'ις ποιοτικές Ιδιομορφίες, τις Ιδιότητες τών φαινομένων τής φύσης καί τής κοινωνίας. Ετσι ή μηχανική μελετά τή μετατόπιση τώ ν σω μά τω ν στό χώρο καί στό χρόνο. Αντίστοιχα μέ τήν ποικιλομορφία τής μηχανικής κίνησης καί τήν ποιοτική Ιδιομορφία τής μετατόπισης τών διάφορων* σω ματίων τής ΰλης ή μηχανική σαν έπιστήμη διαιρείται σέ μηχανική τώ ν στερεών, τώ ν υγρών, τών άερίων κτλ. Τό ίδιο ίσχΰει κα'ι για κά8 ε άλλη επιστήμη. Ετσι, ή βοτανική μελετά τή ζω ή τών φ υτών, τή δομή τους, τή ζωική λειτουργία τους κτλ. Αντίστοιχα μ αυτό ή βοτανική διαιρείται στη μ ορφολογία, πού έρευνα τήν εξωτερική μορφή τώ ν φ υτών, στή συστηματική, πού ταξινομεί τά φυτά κα'ι περιγράφει τά διάφ ορα εϊδη τους, στήν ανατομία, πού αντικείμενό της είναι ή μικροσκοπική δομή τώ ν ίστών κα'ι τώ ν οργάνων τώ ν φ υτών, στή φ υ σιολογία, πού μελετά τά ζωικά προτσές τών φυτών, στήν επιστήμη τής έπιλογής, πού έρευνα τούς τρόπους σχηματισμού νέων φυτικών μ ορφ ώ ν κτλ. Συνάμα ή βοτανική αποτελεί μέρος μιας πιό γενικής Ιπιστήμης, τής βιολογίας, πού άντικείμενό της είναι οί νομοτέλειες δλων τώ ν ζωντανών σω μά τω ν. Είναι φυσικό δτι κάθε επιστήμη, ακόμα κα'ι κάθ ε χωριστός Επιστημονικός κλάδος απομονώνουν ώ ς ενα δρισμένο βαθμ ό τό αντικείμενο τής μελέτης τους από τό αντικείμενο τώ ν άλλων επιστημών καί επιστημονικών κλάδων. 'Η βιολογία δέν άσχολεΐται μέ τή μελέτη τής φυσικής κατάστασης τώ ν σω μ ά τω ν, δηλ. τής στερεός, τής υγρής καί τής αέριας κατάστασης, καί ή πολιτική οίκονομία δέν έρευνα τις ιδιότητες τώ ν Ιμπορευμάτων άπό τήν πλευρά πού τά μελετά ή εμπορευματολογία. Ταυτόχρονα δμ ω ς οί έπιστήμες καί οί χωριστοί κλάδοι πού τις αποτελούν δέν μπορούν κα&όλου νά άπ οσπώνται, νά απομονώνονται ό Ινας άπό τόν άλλο, γιατί οί διάφορες μορφές κίνησης τής ΰλης, οί διάφορες ποιοτικές ιδιομορφίες, Ιδιότητες, καταστάσεις, πού είναι άντικείμενα τοΰ κάθ ε χωριστού Ιπιστημονικοϋ κλάδου, στήν πραγματικότητα δέν υπάρχουν απομονωμένες ή μιά άπό τήν άλλη, συνδέονται μεταξύ τους, άλληλοκαθορίζο%ται, περνάν ή μιά στήν άλλη. Συνεπώς, καί οί Ιπιστημονικοί κλάδοι, πού Ιρευνούν αυτές τις μορφές κίνησης τής ΰλης, πρέπει νά συνδέονται μεταξύ τους. "Ετσι, ή σύγχρονη βιολογία στηρίζεται στή χημεία καί στή φυσική. Τί είναι δμ ω ς έκεΐνο πού δίνει στόν Ιπιστήμονα όποιασδή- 13

14 ποτε ειδικότητας τή δυνατότητα νά είσδύει βα θιά στήν ουσία τώ ν φαινομένων πού μελετά, τί είναι εκείνο πού τοϋ έπιτρέπει νά συνδέεται.έ άλλους Ιπιστημονικούς κλάδους κα'ι νά άντλεΐ απ αυτούς τά δεδομένα πού είναι απαραίτητα για τον τομέα τής επιστήμης, μέ τόν όποιο άσχολεΐται; Ε κείνο πού τοΰ δίνει αυτή τή δυνατότητα είναι ή επιστημονική κοσμ οθεω ρία ή μαρξιστική διαλεκτική μ έθοδος καί ό μαρξιστι κός φιλοσοφικός υλισμός πού μάς Ιξοπλίζει μέ τόν έπιστημονικό τρόπο εξέτασης δλων τώ ν φαινομένων τής φύσης καί μέ τόν επιστημονικό τρόπο ερμηνείας καί κατανόησής τους. Μελετώ ντας τό διαλεκτικό υλισμό, γνωρίζουμε τόν κόσμο σ τ ό σύνολό το υ, καί αυτό άκριβώς είναι κείνο πού μ άς προσανατολίζει στήν κατανόηση τοΰ κάθε Ιπιμέρους φαινομένου τής φύσης καί τής κοινωνίας, συνεπώς, καί τής κάθε Ιπιμέρους Ιπιστήμης. Ετσι, άντικείμενο τοΰ διαλεχτικοΰ ύλισμοΰ είναι οί πιό γενικοί νόμοι τής κίνησης, τής αλλαγής καί τής εξέλιξης τής φύσης, τής κοινωνίας καί τής γνώσης, νόμοι πού ή μελέτη τους μάς δίνει μιαν αρμονική Ιπιστημονική εικόνα τοΰ κόσμου. *Η γένεση τοϋ διαλεκτικού ύλισμοΰ άποτελεΐ Επανάσταση στή φ ιλοσοφ ία. Μέ τή γένεση τοϋ διαλεκπκοΰ υλισμού άλλαξε κατ άρχήν ό κοινωνικός ρόλος τής φιλοσοφ ίας, τά άντικείμενο της, ή μ έθοδος καί ή θ εω ρία της. 'Ο διαλεκτικοί υλισμός διαφέρει ποιοτικά απ δλη τήν παλιά φιλοσοφία. Ο διαλεκτικός υλισμός είναι ή κοσμ οθεω ρία τοΰ Κ ομμουνιστικού Κόμματος, ή οποία θεμελιώνει θεωρητικά τήν επαναστατική πάλη τής εργατικής τάξης γιά τόν κομμουνιστικό μετασχηματισμό τής κοινωνίας. Α υτό καθορίζει τό νέο κοινωνικό ρόλο τής μαρξιστικής - λενινιστικής φ ιλοσοφίας. 'Ο Μ άρξ, άντιπαραθέτοντας τή φιλοσοφ ία του πρός δλες τις προηγούμενες φιλοσοφικές διδασκαλίες, ελεγε : «Ο ί φ ιλ όσοφ οι έ ξη γοϋσα ν μονάχα μέ διάφορους τρόπους τόν κόσμο, τό ζήτημα δμ ω ς είναι νά τόν άλλάξουμε» *. Ή θέση αυτή τοϋ Μ άρξ δείχνει δτι ή προμαρξιστική φιλοσοφ ία τώ ν κυρίαρχων τάξεω ν δέν ήταν και δέν μποροΰσε νά είναι ή θεωρητική θεμελίωση τής Ιπ αναστατικής άλλαγής τοΰ κόσμου δέν ήταν καί δέν μπορούσε νά είναι τό δπλο τώ ν έπαναστατικών μαζώ ν στόν άγώ να τους Ιναντίον τής κοινωνικής καταπίεσης. Τ ό σπουδαιότερο καθήκον τής φιλοσοφίας τών Ικμεταλλευτριών τάξεων, ή οποία άπέβλεπε στή 1. Κ. Μάρξ. Φ.Ένγχελς, Διαλεκτικά Έ ργα, τόμ. II, 1952 σελ. 388C 13

15 συνδιαλλαγή τών μαζών μέ τήν ύπάρχουσα κοινωνική τάξη πραγμάτων, δέν ήταν ή θεμελίωση τής έπαναστατικής αλλαγής τοο ύπάρχοντος έκμεταλλευτικοΰ καθεστώτος, άλλα ή δικαιολόγησή του. Γ ι αΰτό καί οί φιλόσοφοι κήρυχναν δτι ό άνθρω πος πρέπει νά είναι «ΰπεράνω» τών πρακτικών, φθαρτών, Ιφήμερων συμφερόντων, δτι πρέπει νά ένδιαφέρεται μόνο για τό αιώνιο, για τό άπόλυτο κτλ. 01 φιλόσοφοι υποστήριζαν δτι οί πρακτικοί σκο* ποί που έπιδιώκει ό άνθρω πος στήν καθημερινή ζω ή του είναι μηδαμινοί, ασήμαντοι, «πεπερασμένοι» καί δτι ή φιλοσοφία πρέπει νά μήν άσχολεΐται μ* αΰτούς τους σκοπούς. Έ ν α τέτιο φιλοσοφικό κήρυγμα, πού άπομάχρυνε τόν άνθ ρ ω π ο άπό τόν αγώνα γιά ένα καλύτερο μέλλον, δέν διέφερε καί πολύ άπό τις θρησκευτικές διδασκαλίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μπορεί ν αποτελέοει ό Ισχνρισμός τοΰ γερμανοΰ Ιδεαλιστή φιλόσοφου τοϋ 19ου αιώνα Φίχτε, πού έγραφε δτι «ή ήδύ- τατη αμοιβή τής φιλοσοφικής θεώρησης είναι ακριβώς δτι, συλ- λαμβάνοντας τά πάντα στή γενική άλληλουχία τους καί μή δφ ή - νοντας τίποτε απομονωμένο, θεω ρεί τό παν άναγκαΐο καί γι αύτό αγαθό καί συμφιλιώνεται μέ τό καθετί πού υπάρχει, δπ ω ς υ πάρχει, έπειδή πρέπει νά είναι τέτιο χάρη το υπέρτατου σκοποο» *. Τ ό παράδειγμα αυτό δείχνει άνάγλυφα π ώ ς ή Ιδεαλιστι- κή φιλοσοφία, τό ίδιο δπως καί ή θρησκεία, Ιπεδίωκε να συμφιλιώσει τις μάζες μέ τά Ικμεταλλευτικά καθεστώ τα, να πνίξει τή διαμαρτυρία τών μαζών, ν* άποδείξει π ώ ς καθετί που υπάρχει, είναι λογικό, άναγκαΐο. Ωστόσο όχι μόνο ή ΐδεαλιστική φιλοσοφία, άλλά καί δ προμαρξικός μεταφυσικός δλισμός ύποστήριζε πώς καθετί τό ΰπάρχον είναι στή βάση του άμετάβλητο : είναι άμετάβλητη ή φύση 8ξω άπό μας, άμετάβλητη καί ή άνθρώπινη φύση, καί γι αύτό είναι δυνατή μόνο ή έξάλειψη τών «διαστρεβλώσεων», πού συναντάει κανείς στους κοινωνικούς θεσμούς, καί δχι ή ριζική Αλλαγή δλης τής κοινωνικής ζωής. Είναι γνωστό, λογουχάρη, δτι οί Γάλλοι υλιστές τοΰ 18ου αιώνα Αντιτάσσονταν στα φεουδαρχικά καθεστώτα καί στή θρησκεία, χαρακτηρίζοντας καί τά πρώτα καί τή δεύτερη σαν κάτι τό χαράλογο, άντιφυσικό, μή άνταποκρινόμενο στήν άνθρώπινη φύση. Τή φύση δμως τσο άνθρώπου τή θεω ροΰσαν άμετάβλητη, καί τήν δοτική κοινωνία τή θτεωροΰσαν «φυ- 1. Φίχτ«, Τά βασικά χαφαχτηριστικά τής σνγχρογης έποχής, Πετρούπολη 1906, σελ. 12.

16 σική» κα'ι άνταποκρινόμενη στό λογικό κα'ι στους «αιώ ν ιοί';» νόμους τής ανθρώπινης φύσης. Οί φιλοσοφικές διδασκαλίες τώ ν έκμεταλλευτριών τάξεων καταλάβαιναν τή φιλοσοφ ία σαν ερμηνεία, δικαιολόγηση τώ ν θεμελιακών βάσεω ν τοΰ ύπάρχόντος καθεστώ τος, κα'ι αρνοΰνταν τή δυνατότητα ή την ανάγκη για θεωρητική θεμελίωση τής ριζικής άλλαγής τής πραγματικότητας. Μ ονάχα οί υλιστές - επαναστάτες δημοκράτες, αντανακλώντας στις φιλοσοφικές τους διδασκαλίες τά συμφέροντα τών πλατιών εργαζόμενων μαζών τής αγροτιάς, θεωρούσαν αναγκαία τή φιλοσοφική θεμελίωση τώ ν καθηκόντων τής επαναστατικής πάλης εναντίον τής κοινωνικής καταπίεσης. 'Ω στόσο, εφόσον τό απελευθερωτικό κίνημα τής αγροτιάς δεν οδηγεί καί δεν μπορεί να οδηγήσει στήν έξαφάνιση τής εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, οί επαναστάτες δημοκράτες ακόμα καί οί πιό επιφανείς απ αυτούς οί κλασικοί τής ρωσικής υλιστικής φ ιλοσοφίας τοΰ 19ου α ιώ ν α δεν κ ατόρθωσαν να λύσουν αυτό τό βασικώ τατο καθήκον, πού εβαζε τό απελευθερωτικό κίνημα τών λαϊκών μαζών. Ή μαρξιστική φ ιλοσοφία γεννήθηκε προπαντός από τή ζωτική ανάγκη τής εργατικής τάξης να ανακαλύψει τούς αντικειμενικούς νόμους τής κοινωνικής έξέλιξης. Τ ό προλεταριάτο παρουσιάστηκε στό στίβο τής ιστορίας σαν τάξη πού γκρεμίζει τήν παλιά κοινωνία καί δημιουργεί?να νέο, τό αταξικό κοινωνικό καθεστώ ς. 'Η ιστορική αποστολή τοΰ προλεταριάτου είναι να εξαλείψει τό αστικό καθεστώ ς, να μετασχηματίσει επαναστατικά τήν κοινωνία, να ανοικοδομήσει ενα ανώτερο, αταξικό κοινωνικό καθεστώς, τον κομμουνισμό. Ν ά για ποιό λόγο τή διδασκαλία τής υλιστικής διαλεχτικής για τήν κίνηση, τήν αλλαγή, τήν εξέλιξη, για τή νίκη τοϋ καινούργιου απέναντι στό παλιό, τό προλεταριάτο τήν αφομοιώνει οργανικά σαν επιβεβαίωση καί φ ώ τισμ α τώ ν ταξικών του επιδιώξεων. 'Η άρνηση τοΰ παλιού συνδέεται αναπόσπαστα, στή δράση τοΰ προλεταριάτου, μέ τή δημιουργία τοΰ καινούργιου. Γ ι αΰτό άκριβώς ό μεγαλειωδέστατος έπαναστατικός μετασχηματισμός τής κοινωνίας, πού πραγματοποιείται άπό τό προλεταριάτο, δχι μόνο δέν αποκλείει αλλά, αντίθετα, προϋποθέτει τή χρησιμοποίηση δλων τών κατακτήσεων τής προηγούμενης ανάπτυξης τοΰ πολιτισμοΰ. Τ ό προλεταριάτο είναι ξένο πρός τή στενότητα πού χαρακτήριζε τις προηγούμενες κυρίαρχες τάξεις, τα ζωτικά του συμφ έροντα απαιτούν τό πέρασμα στήν αταξική, στήν κομμουνιστική κοινωνία. Οί ιδιομορφίες αυτές τοΰ προλεταριάτου δείχνουν

17 γιατί ακριβώς οί Ιδεολογικοί εκπρόσωποι τοϋ προλεταριάτου, δ Μάρξ καί ό "Ενγκελς, υπήρξαν οί δημιουργοί τοΰ μοναδικά έ- πιστημονικοΰ φιλοσοφικού υλισμού και τής μοναδικά έπιστημονικής διαλεκτικής μεθόδου, πού έχουν τεράστια σημασία τόσο γιά τη θεωρητική γνώση, δσο και για τήν πρακτική δράση. Η Ιστορία τής επιστήμης, άπό τό ενα μέρος, και ή πείρα τοϋ επαναστατικού κινήματος καί τής σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης, από τό άλλο, αποτελούν τήν πιό εύγλωττη μαρτυρία γιά τή μεγαλειώδη σημασία τής μαρξιστικής φιλοσοφίας. Ό Μ αρξ καί ό "Ενγκελς οί αρχηγοί, οί Ιδεολογικοί Ικπρόσωποι τοϋ προλεταριάτου άλλαξαν ριζικά τόν κοινωνικό ρόλο τής φιλοσοφίας, μετατρέποντάς την σέ θεωρητικό βά θρο τοΰ è- παναστατικοΰ αγώ να τής Ιργατικής τάξης, σέ θεωρητικό βά θρο τοΰ κομμουνισμού. Γ ι αύτό ακριβώς ή διδασκαλία τοΰ Μ αρξ και τοΰ Έ νγκελς δέν είναι απλώς μια φιλοσοφική διδασκαλία : είναι ή διδασκαλία τών προλεταριακών μαζών, ή Ιδεολογική σημαία τοΰ μεγαλειώδους άπελευθβρωτικοΰ τους αγώνα. Συνήθως οί προμαρξιστικοί φιλόσοφοι, καί δταν ακόμα έβαζαν μπροστά τονς τό καθήκον νά έρευνήσουν τους πιό γενικούς νόμους πού ένυπάρχουν στήν ϊδια τήν Αντικειμενική πραγματικότητα, είχαν δπόψη τους νόμους αμετάβλητους γιά τό καθετί πού υπάρχει. Έ πρόκειτο γιά τήν καθιέρωση μόνιμων άλληλοσχέσεων ανάμεσα σέ πράγματα πού ύπάρχουν ταυτόχρονα, καί όχι γιά τήν αποκάλυψη τής νομοτελειακής αλληλουχίας ανάμεσα σέ κείνο πού υπήρξε, υπάρχει καί θά υπάρξει. *0 μαρξισμός ά- νακάλυψε τούς αντικειμενικούς νόμους τής άλλαγης, της έξέλιξη ς τοΰ ύλικοΰ κόσμου, καί τήν ανακάλυψή του αυτή τήν έκανε θεμέλιο τής δικής του, τής μοναδικά Επιστημονικής κατανόησης τοΰ Αντικειμένου τής φιλοσοφίας, τής μεθόδου καί τής θεωρίας της. Αύτοΰ βρίσκεται ή ριζική διαφορά τής διδασκαλίας τοΰ διαλεκτικού ύλισμοϋ απ δλες τίς προηγούμενες, μαζί καί από τίς προοδευτικές, φιλοσοφικές διδασκαλίες. Οί προμαρξικές φιλοσοφικές διδασκαλίες άντιπαράθεταν δχι μόνο τή θεωρία, τή φιλοσοφία στήν πράξη, στό απελευθερωτικό κίνημα τών εργαζομένων : άντιπαράθεταν επίσης τή φιλοσοφία καί στίς ειδικές επιστήμες πού ασχολούνται μέ τήν ερευνά ενός καθορισμένου, περιορισμένου κύκλου φαινομένων τής φύσης ή τής κοινωνίας. Στη φυσιογνωσία άντιπαράθεταν συνήθως ιή φιλοσοφία τής φύσης, στήν Ιστορία τή φιλοσοφία τής ιστορίας, στήν αισθητική τή φιλοσοφία τής τέχνης κ.ο.κ. Καί κοντά σ δλα αυτά Ισχυρίζονταν δτι ή φιλοσοφία δέν είναι υποχρεωμένη νά ι6

18 παίρνει ύπόψη τα συγκεκριμένα δεδομένα τών επιστημών, δτι είναι ή «έπιστήμη τών έπιστημών», πού ξεπερνάει τις «πεπερασμένες» και «περιορισμένες» ειδικές έπιστήμες μέ τήν Ικανότητά της να δίνει, σέ τελευταία ανάλυση, τήν πλήρη, τήν απόλυτη αλήθεια. 'Η αξίωση αυτή για ύπερεπιστημονική γνώση χαρακτήριζε Ιδιαίτερα τήν ιδεαλιστική φιλοσοφία, πού φερνόταν περιφρονητικά στίς φυσικές επιστήμες γιά τήν αυθόρμητα - υλιστική στάση τους άπέναντι στη φΰση. "Ετσι, λόγου χάρη, ό Χ έγκελ, χωρίς νά παίρνει ύπόψη του τά γεγονότα, τα διαπιστωμένα άπό τή φυσιογνωσία, Ισχυριζόταν δτι ή φΰση δέν έξελίσσεται μέσα στό χρόνο, άλλα είναι ή ένσάρκωση τών διάφορω ν λογικών βαθμιδών έξέλιξης τής «απόλυτης Ιδέας», δηλ. τοΰ θεοΰ. Διαστρέφοντας ίδεαλιστικά τήν πραγματικότητα, δ Χέγκελ θεω ρεί τόν ήλιο ένσάρκωση τής δράσης, τόν αέρα ένσάρκωση τής όσφρησης, ανάγοντας κατ αύτό τόν τρόπο καθετί τό φυσικό σέ ψυχικό. Οί Ιδεαλιστές καί οί μεταφυσικοί υλιστές παρουσίαζαν τή φιλοσοφία σαν γνώση τοΰ αιώνιου, τοΰ άπόλυτου, τοΰ καθολικοΰ, καί τί; ειδικές έπιστήμες σάν γνώση μονάχα τοΰ έφήμερου, το σχετικοΰ, τοΰ μεμονωμένου. Ο μαρξισμός άντιτάχθηχε Α ποφασιστικά σ αυτή τήν αντιεπιστημονική, μεταφυσική άντιπαράθεση τοΰ αιώνιου πρός τό έφήμερο, τοΰ άπόλυτου πρός τό σχετικό, τοΰ καθολικοΰ πρός τό μεμονωμένο. Οί θεμελιωτές τοΰ μ αρξισμοΰ άπόδειξαν δτι, γνωρίζοντας τό έφήμερο γνωρίζουμε καί τό αιώνιο, γνωρίζοντας τό πεπερασμένο γνωρίζουμε τό άπειρο, γνωρίζοντας τό μεμονωμένο γνωρίζουμε τό καθολικό : «Κάθε αληθινή γνώση τής φύσης εγραφε ό Έ νγκελς είναι γνώση τοΰ αιώνιου, τοΰ άπειρου, καί γι αυτό είναι ουσιαστικά άπόλυτη» Βάζοντας τέλος στήν άντιπαράθεση τής φιλοσοφίας στίς έπιστήμες τής φύσης καί τής κοινωνίας, δ μαρξισμός ίβαλε στή θ έ- ση τής «έπιστήμης τών έπιστημών», πού δέν ήταν έπιστημονική φιλοσοφία, τήν κοσμοθεωρία πού συνοψίζει, πού γενικεύει κριτικά τά δεδομένα τής έπιστήμης. Ά π ό τήν περίοδο άκόμα τής γένεσής του δ διαλεκτικός ύλ,ισμός γενίκεψε θεωρητικά δλες τίς ουσιαστικές ανακαλύψεις τής φυσιογνωσίας τώ ν μέσων τοΰ 19ου αίώνα, μαζί καί τίς πιό μεγάλες άπ αυτές : τήν ανακάλυψη τοΰ νόμου τής διατήρησης καί τής μετατροπής τής ένέργειας, τήν ανακάλυψη τοΰ κυττάρου καί τή θεω ρία τοΰ Δαρβίνου. Σ έ σ υ - Φ. "Ενγκελς, Διαλεκτική τής φύσης, 1953, σελ, 186. a 17

19 νέχεια δ Β. I. Λένιν στό εργο ίου «'Υ λισμ ός καί έμπειριοκριχικισμός> συνόψισε χατά,μεγαλοφυή τρόπο τις μεγαλειώδικες ανακαλύψεις τής φυσικής τοΰ τέλους τοΰ 19ου αρχών τοΰ 20οΰ αιώνα. Σ πουδαιότατο αποτέλεσμα τής επαναστατικής ανατροπής, πού Ιπετελέστηκε στή φ ιλοσοφία άπό τόν Μ άρξ καί τόν Έ νγκελς, είναι ή δημιουργία τοΰ Ιστορικού υλισμ όν, πού είναι τό θεω ρητικό βά θρο δλων τών κοινωνικών επιστημών. Έ τ σ ι, δ ρόλος τής φιλοσοφίας στήν έξέλιξη τών Ιπιστημών τής φύσης καί τής κοινωνίας άλλαξε ριζικά. Αύτή ή ριζική, ή ποιοτική αλλαγή τής θέσης τής φιλοσοφίας στό'σύστημα τών Ιπιστημών τής φύσης καί τής κοινωνίας ξεχωρίζει κατ άρχήν τό διαλεκτικό υλισμό απ δλη τήν προηγούμενη φιλοσοφία. Η ριζική άντίθεση της διαλεκτικής πρός τή μεταφυσική. 'Η κοσμοθεωρία τοΰ Κομμουνιστικού Κόμματος δνομάζεται διαλεκτικός υλισμός, επειδή ό τρόπος πού άντικρύζει τά φαινόμενα τής φύσης, ή μέθοδός της για τή μελέτη τών φαινομένων τής φύσης είναι διαλεκτική. Τί είναι δμως ή διαλεκτική ; Ή λέξη «διαλεκτινή» προέρχεται άπό τήν αρχαία ελληνική λέξη «διαλέγομαι», πού σημαίνει συζητώ, κάνω πολεμική. Δ ια λεκτική στήν άρχαία Ε λ λά δα δνόμαζαν τήν τέχνη τής συζήτησης, τήν τέχνη τοΰ νά άποκαλύπτει κανείς τις «ντιφάσίΐς πού υπάρχουν στις κρίσεις τοΰ άντιπάλου καί μ αυτό τον τρόπο ν άνασκευάζει τά Ιπιχειρήματά του. 'Η διαλεκτική θεωρούνταν από τούς άρχαίους ελληνες δ καλύτερος τρόπος για νά φτάσουν στήν αλήθεια μέσω τής σύγκρουσης τών άντιθέτων γνωμών καί τοΰ ξεπεράσματος τών παρουσιαζομένων άντιφάσειον. Ετσι, λογουχάρη, δν Ινας άπό τούς συζητητές υποστήριζε δτι ή δικαιοσύνη συνίσταται στο νά κάνεις καλό στούς άν^ρώπους, δ «λλος τοΰ άντέτεινε δτι στόν πόλεμο είναι άδικο νά κάνεις καλό στόν αντίπαλο. Ετσι άπεκαλύπτετο ή άνεπάρκεια τών μονόπλευρων ορισμών τώ ν άντικειμένων ή τών έννοιών καί ή ανάγκη νά τούς δοθεί δλόπλευρος χαρακτηρισμός. Αργότερα μέ τή λέξη «διαλεκτική > άρχισαν να Ιννοοΰν δχι τόσο μια μέθοδο πολεμικής, δσο μια μέθοδο μελέτης τώ ν φαινομένων, πού αποκαλύπτει τις άντιθέσεις πού Ινυπάρχουν στα ϊδιά τά φαινόμενα. Τ ό είδικό χαρακτηριστικό τής διαλεκτικής σαν μεθόδου γν ώ σης είναι δτι Ιξετάζει τα γυρω φαινόμενα στήν άλληλουχία τους καί στόν άλληλοκαθορισμό τους, στήν κίνηση, στήν άλλαγή καί στήν ανάπτυξή τους με βάση τις Ισωτερικές άντιθέσεις πού ενυπάρχουν στα ϊδια τά φαινόμενα. Γιατί δμ ως αύτός ακριβώς ό ι8

20 τρόπος μελέτης τής πραγματικότητας είναι ό μοναδικά σω στός ; Επειδή δλα τα φαινόμενα τής φύσης καί τής κοινωνίας συνδέονται πραγματικά τό Ινα με τό άλλο, άλληλοχαθορίζονται, βρίσκονται σε κατάσταση κίνησης, αλλαγής, ανάπτυξης. OC άντιθέσεις προσιδιάζουν όχι μόνο στό προτσές τής γνώσης, προσιδιάζουν προπαντός'στα ΐδιατά άντικείμενα καί τά φαινόμενα, δπου υπάρχει ταυτόχρονα καί τό παλιό καί τό καινούργιο, κείνο που πεθαίνει καί κείνο πού γεννιέται. Πολλοί φιλόσοφοι καί φυσιοδίφες προσπάθησαν ν άποδείξουν δτι υπάρχουν πράγματα άνεξάρτητα άπό άλλα πράγματα, δτι υπάρχουν απολύτως ακίνητα σώ ματα, αμετάβλητες ουσίες, δτι ή Ιξέλιξη ανάγεται απλώς σέ ποσοτική αύξηση. Οί ίδιοι έπιστήμονες Ισχυρίζονταν δτι οί αντιθέσεις μπορούν νά υπάρχουν μόνο στή νόηση μά κι αυτό σέ περίπτωση πλάνης, Ινώ είναι άδύνατο νά ύπάρχουν στα φαινόμενα τής φύσης καί τής κοινωνίας. Μια τέτια άποψη, ενα τέτιο άντίχρυσμα τών φαινομένων τού γύρω κόσμου λέγεται μεταφυσικό. Σ έ άντίθεση προς τή διαλεκτική ή μεταφυσική μέθοδος θεω ρεί δτι τά γύρω φαινόμενα πρέπει νά έξετάζονται άνεξάρτητα, απομονωμένα τό 2να άπ* τό άλλο,?ξω άπό τήν κίνηση, τήν αλλαγή, τήν άνάπτυξη. Ή διαλεκτική καί ή μεταφυσική δυό αντίθετες μεταξύ τους μέθοδες γνώ σης ύπάρχουν σ δλη τή διάρκεια τής έξέλιξης τής Ιπιστήμης καί τής φιλοσοφίας. Χαρακτηριστική Ιδιομορφία τής δλιστικής διαλεκτικής είναι δτι έξετάζει τά φαινόμενα, δπω ς συντελούνται στήν πραγματικότητα, δηλ. άντικειμενικά, καί συνεπ ώ ς σέ αδιάκοπη κίνηση, άλλαγή, άνάπτυξη. Ή διαλεκτική άρ ρνιέται τόν υποκειμενισμό στήν Ιπιστημονική έρευνα. Ό I. Β. Στάλιν χαραχτηρίζει ω ς έξης αυτή τή γνήσια άντικειμενικότητα που ένυπάρχει στή διαλεχτική : «'Η διαλεκτική μέθοδος υποστηρίζει δτι τή ζω ή πρέπει νά τή βλέπουμε τέτια άκριβώς πού είναι στήν πραγματικότητα. Ε ίδαμε δτι ή ζω ή βρίσκεται σέ αδιάκοπη κίνηση, συνεπώς πρέπει νά Ιξετάζουμε τή ζω ή στήν κίνησή της καί νά βάζουμε τό έρώτημα : πού τραβάει ή ζω ή ; Είδαμε πώς ή ζωή παρουσιάζει τήν είκόνα άέναης καταστροφής καί δημιουργίας, συνεπώς έχουμε τήν ύποχρέωση να έξετάζουμε τή ζωή στήν χαταστροφή καί στή δημιουργία της καί νά βάζουμε τό Ιρώ τημ α : τί χαταστρέφεται καί τί δημιουργεΐται στή ζ ω ή ;» 1. Σ έ άντίθεση πρός τή διαλεκτική ή μεταφυσική άποσπα τά 1. /. Β. Σιάλιψ, Ά παντα, τόμ. 1ος, σελ

21 φαινόμενα από τήν αντικειμενική τους σύνδεση, δηλ. τά έξετάζει υποκειμενικά, δχι δπως υπάρχουν στήν πραγματικότητα, άλλά άπομονώνοντάς τα τό Ινα από τ άλλο, κάνοντας αφαίρεση τής κίνησής τους, τής άλλαγής τους, τής εξέλιξής τους, τώ ν έ- σωτερικών αντιθέσεων πού ένυπάρχουν σέ δλα αυτά τά φ αινόμενα. Ή διαλεκτική στή διάρκεια δλης τής Ιστορίας τής επιστήμης καί τής φιλοσοφίας αναπτυσσόταν και τελειοποιούνταν αδιάκοπα στήν πάλη με τή μεταφυσική. 'Ω στόσο επιστημονική διαλεκτική, έπιστημονική διαλεκτική μ έθοδος μελέτης τής φύσης καί τής κοινωνίας, μιά μέθοδος πού νά γενικεύει τήν Ιστορία τής έ πιστήμης και τής πράξης δέν υπήρχε πριν άπό τήν έμφάνιση τόΰ μαρξισμοΰ. Ή μαρξιστική διαλεκτική μέθοδος είναι 6 μοναδικά Ιπιστημονικός τρόπος μελέτης τής πραγματικότητας, πού δια φ έ ρει ποιοτικά άπ δλες εκείνες τίς μορφές διαλεκτικής σκέψης πού Ιστορικά προηγήθηκαν άπό τό μαρξισμό.* "Α ν καί δλη ή Ιστορία τής φιλοσοφικής σκέψης δείχνει τήν πάλη τής διαλεκτικής μέ τή μεταφυσική,- τό ασυμβίβαστό τους, ωστόσο τήν ολοκληρωτική άντίθεση διαλεκτικής καί μεταφυσικής τήν άποκάλυψε μόνο δ μαρξισμός. Ό μαρξισμός ερεύνησε τις νομοτέλειες τής έξέλιξης τής γνώσης κι δχι μόνο άνασχεύασε τή μεταφυσική σάν μή Ιπιστημονική μ έθοδο γνώσης, αλλά και άποκάλυψε τις Ιστορικές της ρίζες. Ή πορεία τής γνώσης, δπως τό μαρτυρεί ή Ιστορία τής έ πιστήμης, έχει αντιφατικό χαρακτήρα. Ή έπιστήμη, τείνοντας στή γνώση τοΰ κόσμου, σ ένα ορισμένο στάδιο τής ανάπτυξής της ήταν άναγκασμένη νά συγκεντρώσει τις προσπάθειές της στή μελέτη τών χωριστών μερών και αντικειμένων, εξω άπό τήν αμοιβαία σύνδεσή τους. Ο Ενγκελς τόνιζε δτι ή βάση γιά τίς λαμπρές έπιτυχίες τής φυσιογνωσίας τοΰ 16ου 18ου αϊώνα ήταν ή άποσύνθεση τής φύσης σέ χωριστά μέρη, δ διαμελισμός τοΰ δλου, ή διαίρεση τώ ν φαινομένων σέ δρισμένες τάξεις, ή π εριγραφή τής μορφής καί τής έσωτερικής δομής τώ ν σω μάτω ν, ή ανατομία τών ζώ ω ν καί τών φυτών. Α υτός δμ ω ς ό τρόπος μελέτης τής πραγματικότητας, πού δικαιώθηκε πέρα γιά πέρα στήν έξέλιξη τής έπιστήμης, μέ τήν άπολντοποίησή του κατάντησε μεταφυσικός, έπειδή έξέταζε τά πράγματα καί τά προτσές τής φύσης στήν άπομόνωσή τους, έξω άπό τήν καθολική τους σύνδεση, καί συνεπώς δέν τά έξέταζε στήν κίνηση, αλλά στήν ακινησία τους, δέν τά έξέταζε σάν μεταβαλλόμενα κατά ουσιαστικό τρόπο, αλλά σάν αιωνίω ς αμετάβλητα, νεκρά. I so

22 Ετσι ή γένεση τής μεταφυσική; μεθόδου συνδέεται μέ τό Ιστορικά αναπόφευκτο εκείνο στάδιο έξέλιξης τών επιστημών, ο πού οί επιστήμες είχαν περιγραφικό χαρακτήρα κα'ι περιόριζαν τά καθηκοντά τους κυρίως στή συσσώρευση γεγονότων κα'ι στή συστηματοποίησή τους. Ταυτόχρονα, δπω ς τονίζει ό Β. I. Λένιν, ή δυνατότητα μεταφυσικής διαστρέβλωσης τών φαινομένων τής γΰρω πραγματικότητας περιέχεται κα'ι στό ίδιο τό γεγονός τής άφηρημένης νόησης, πού δέν μπορεί «νά παρουσιάσει, vù έκφράσει, να μετρήσει, νά απεικονίσει τήν κίνηση, χωρίς νά διακόψει τό αδιάκοπο, χωρίς νά άπλουστεύσει, χωρίς νά παρουσιάσει χοντροκομένα, χωρίς νά διαιρέσει καί νά νεκρώσει τό ζω ν τανό. Ή απεικόνιση τής κίνησης από τή σκέψη είναι πάντα μια χοντροκομμένη παρουσίαση, νέκρωση καί δχι μόνο άπό τή σκέψη, αλλά καί άπό τήν αίσθηση, καί όχι μόνο τής κίνησης άλλα καί κ ά θ ε έννοιας»1. 'Η μαρξιστική διαλεκτική μ έθοδος τής γνώσης τονίζκ ξεκάθαρα αυτή τή δυνατότητα χοντροκομμένης παρουσίασης, νέκρωσης καί ετσι μας προειδοποιεί νά φυλαγόμαστε άπό τή μονομέρεια καί τά άλλα μεταφυσικά καί ΰποκειμενιστικά λάθη. Στή φυση δλα τά φαινόμενα βρίσκονται σέ άλληλουχία καί άλληλοκαθορισμό, ταυτόχρονα δμ ως κάθε φαινόμενο είναι καί κάτι τό μεμονωμένο, τό καθορισμένο, τό ποιοτικά διαφορετικό απ δλα τά υπόλοιπα. Στή φΰση τά πάντα ρέουν καί αλλάζουν, ταυτόχρονα δμ ω ς τό κάθε φαινόμενο για ενα ορισμένο χρονικό διάστημα παραμένει ϊδιο μέ τόν εαυτό του, διατηρεί τόν κα θορισμένο χαρακτήρα του, τή σταθερότητά του. *Η μεταφυσική μετατρέπει αυτές τις πραγματικές Ιδιομορφίες τών ϊδιω ν τών πραγμάτων σέ απόλυτο τή σχετική απ ομόνωση τώ ν πραγμάτων τήν άνακηρΰχνει πλήρη καί αιώ νια' τή σχετική σταθερότητα τών πραγμάτων τήν άνακηρΰχνει Αδιασάλευτη καί άρνεΐται τήν Ιξέλιξή τους. Ωστόσο ή δυνατότητα γένεσης τής μεταφυσικής αυτή καθεαυτή δέν κάνει ακόμα αναπόφευκτη τή μεταφυσική σκέψη. "Α ν απουσιάζουν δρισμένες, ευνοϊκές γι αυτό κοινωνικές συνθήκες, ή δυνατότητα αυτή δέ θά μετατραπεΐ σέ πραγματικότητα. Αποτέλεσμα τής άντιφατικότητας, τής 4ϋλυπλοκότητας τώ ν φ αινομένων τής πραγματικότητας είναι δτι υπάρχει πάντα ή δυ νατότητα να μήν άντιληφθεΐ κανείς τήν καθολική σΰνδβση πίσ ω άπό τή σχετική απομόνωση τώ ν φαινομένων, νά μήν άντιλη- 1. Β. I. Λ&ιν, Φιλοσοφικά τετράδια, 1947, σελ ai

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική*

Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* 2 Περί της έννοιας της άρνησης στη διαλεκτική* Πιστεύω, σ αυτό είμαστε όλοι σύμφωνοι, ότι ο προσδιορισμός του περιεχομένου της παρούσης ιστορικής περιόδου και, ειδικά, η ανάπτυξη του ύστερου καπιταλισμού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος.

Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Η οικολογική ηθική ως μέρος της απελευθερωτικής ηθικής και το ζήτημα της θεμελίωσης. Η συμβολή ορισμένων Ελλήνων: Καστοριάδης, Τερζάκης, Φωτόπουλος. Γ. Μπλιώνης Κύκλος συζητήσεων για την Περιβαλλοντική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.4 Το σοσιαλιστικό σύστημα ή η σχεδιασμένη οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling )

Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling ) FRIEDRICH W. SCELLING ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ 1 Σέλλινγκ (Friedrich Wilhelm Joseph Schelling 1775-1854) (ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ*) Από το φιλοσοφικό έργο του Σέλλινγκ "Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ"

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ Δεν παραγνωρίζουμε τη διαστρωμάτωση μέσα και γύρω από την τάξη των μισθωτών εργαζομένων, τις δυσκολίες που δημιουργεί στη συνειδητοποίηση των εργατών και τα εμπόδια

Διαβάστε περισσότερα

της εργασίας, της εμφάνισης της ατομικής ιδιοκτησίας και της διάσπασης

της εργασίας, της εμφάνισης της ατομικής ιδιοκτησίας και της διάσπασης 1 ΚΡΑΤΟΣ Το Κράτος είναι βασικός θεσμός στο πολιτικό σύστημα της ταξικής κοινωνίας, μέσω του οποίου διοικείται η κοινωνία και προστατεύεται η οικονομική και κοινωνική δομή της. Στις ταξικά ανταγωνιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκ νέου περί της διαλεκτικής άρσης του μαρξισμού Β.Α. Βαζιούλιν

Εκ νέου περί της διαλεκτικής άρσης του μαρξισμού Β.Α. Βαζιούλιν Εκ νέου περί της διαλεκτικής άρσης του μαρξισμού Β.Α. Βαζιούλιν Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Марксизм и современность» [Μαρξισμός και σύγχρονη εποχή], No 1-2 (35-36), 2006, σ. 17-23. Αφενός, ο κόσμος οδηγείται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.)

Τι είναι η Φιλοσοφία της Ιστορίας: Εξέλιξη της συνείδησης της ελευθερίας. (Αυτή δεν είναι αυστηρή και ιστορικά συνεχής.) Χέγκελ Γεννήθηκε το 1770. 19 χρονών όταν έγινε η Γαλλική Επανάσταση. Το 1806 έγινε η Μάχη της Ιένας, νίκη του Ναπολέοντα. Γαλλική κυριαρχια, 1806-1814. Φιλελευθεροποίηση, κατάργηση δουλοπαροικίας και λογοκρισίας.

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη

Νοητική Διεργασία και Απεριόριστη Νοημοσύνη (Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο). ΜΙΑ ΣΥΝΟΨΗ Η κατανόηση της νοητικής διεργασίας και της νοητικής εξέλιξης στην πράξη απαιτεί τη συνεχή και σε βάθος αντίληψη τριών σημείων, τα οποία είναι και τα βασικά σημεία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 4.1 Η πολιτική 4.1 Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ 1/21 Η λέξη πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο για τις επιστημονικοτεχνικές εργασίες

Προσχέδιο για τις επιστημονικοτεχνικές εργασίες Προσχέδιο για τις επιστημονικοτεχνικές εργασίες Αποσπάσματα από το σχέδιο προγράμματος του ΚΚΡ (μπ.) Εισήγηση για το πρόγραμμα του κόμματος Σχέδιο απόφασης "για τον προλεταριακό πολιτισμό" Τα καθήκοντα

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ρεβιζιονισμός;

Τι είναι ρεβιζιονισμός; Τι είναι ρεβιζιονισμός; Τι είναι ρεβιζιονισμός; Κάποιοι, εσφαλμένα, θεωρούν ότι ρεβιζιονισμός είναι η απομάκρυνση από κάποια ορθόδοξη σκέψη, η «αναθεώρηση» κάποιας παράδοσης. Σε μαρξιστικό πλαίσιο, η θεώρηση

Διαβάστε περισσότερα

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη

Καρλ Πολάνυι. Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι Επιμέλεια Παρουσίασης: Άννα Κουμανταράκη Καρλ Πολάνυι (1886-1964) Καρλ Πολάνυι Ούγγρος διανοητής νομάδας εβραϊκής καταγωγής με έντονη πνευματική και πολιτική δράση, θεμελιωτής του κλάδου της

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Mea culpa (?) Γιώργος Η. Οικονομάκης MEA CULPA (?) του Γιώργου Η. Οικονομάκη Κύριε Διευθυντή. Μέχρι τη στιγμή που γράφω το σημείωμα τούτο γνωρίζω ότι για μια, τουλάχιστο, διατύπωση - θέση του τελευταίου άρθρου μου στο περιοδικό έγινα αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας

Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί της παιδαγωγικής διαδικασίας Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Η παιδαγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών

Περί της Ταξινόμησης των Ειδών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Tel.: +30 2310998051, Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru Περί της Ταξινόμησης

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΥΤΕΡΗ: ΛΕΞΕΙΣ ΝΟΗΜΑ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Λέξεις και νόημα Η γλώσσα αποτελείται από λέξεις. Η λέξη είναι το μικρότερο τμήμα της γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής

Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής. Γεράσιμος Βώκος. Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Γεράσιμος Βώκος Οι πραγματικοί στόχοι της πολιτικής Μπορεί κανείς να τελειώσει στα γρήγορα με τον Σοπενχάουερ, αν τον κατατάξει στην κατηγορία των απαισιόδοξων ανθρώπων και τον θεωρήσει πρωτεργάτη της

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ενότητα # 2: Επιστημολογία και Φιλοσοφικά Ρεύματα Μιλτιάδης Χαλικιάς Τμήμα Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 7- Πρόσθετο Υλικό: Πολυπλοκότητα Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Εισαγωγή 1 H γοητεία της δουλειάς του ιστορικού είναι ότι έχει να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα... 17 11 Προλογικό Σημείωμα... 17 Ενότητα Ι: Δημιουργική Αναζήτηση... 19 Δ01 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός και η Ανάδυση της Επιστημονικής Σκέψης...21 Δ1.1 Ο Ιωνικός Διαφωτισμός... 21 Δ1.2 Η Επιστημονική Σκέψη... 22

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

KKE Θεωρητικά ζητήματα για τις προϋποθέσεις της σοσιαλιστικής επανάστασης Ιδεολογική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ

KKE Θεωρητικά ζητήματα για τις προϋποθέσεις της σοσιαλιστικής επανάστασης Ιδεολογική Επιτροπή της ΚΕ του ΚΚΕ Η Οκτωβριανή Σοσιαλιστική Επανάσταση αποτελεί κοσμοϊστορικό γεγονός. Για δεκαετίες ολόκληρες σφράγισε την πορεία της ανθρωπότητας κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Η νικηφόρα έκβασή της τον Οκτώβρη του

Διαβάστε περισσότερα

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1

Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 Η Απουσία του Χρόνου Σελίδα.1 (Επιφυλλίδα Οπισθόφυλλο) Ο Εαυτός και η Απουσία του Χρόνου Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο να γίνονται συζητήσεις και αναφορές για την Απουσία του Χρόνου ακόμη και όταν υπάρχουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Η υπαγωγή της χώρας στον έλεγχο της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ το 2010 σηματοδοτεί το δραματικό τέλος μιας περιόδου στη διάρκεια της οποίας οι μεταρρυθμίσεις υπήρξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ-ΣΥΝΩΝΥΜΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Ρατσισμός ονομάζεται η στάση, κατά την οποία τα μέλη μιας φυλής ή εθνικής ομάδας θεωρούν ως μειονεκτούντα τα μέλη άλλης φυλής ή εθνικής ομάδας και ως συνέπεια αυτού αναπτύσσουν μία έντονη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την υπεράσπιση,σε δίκες που εφαρμόζεται η αντιτρομοκρατική νομοθεσία

Οργανώνοντας την υπεράσπιση,σε δίκες που εφαρμόζεται η αντιτρομοκρατική νομοθεσία Οργανώνοντας την υπεράσπιση,σε δίκες που εφαρμόζεται η αντιτρομοκρατική νομοθεσία Γιάννης Ραχιώτης. Οργανώνοντας την υπεράσπιση, Σε δίκες που εφαρμόζεται η αντιτρομοκρατική νομοθεσία Τα δε δεδομένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

"ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Παρουσίαση βιβλίου από τον Κ. Γ. Νικολουδάκη, Δεκ. 2015 Ιαν. 2016 "ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Υπότιτλος στο εξώφυλλο: -ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ -Ο ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο 2.3 Η γένεση της οικονομικής σκέψης (Ξενοφών, Αριστοτέλης) 2.3 Η ΓΕΝΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

το πλαίσιο της άσκησης των μαθητών στις διαδικασίες της επιστημονικής μεθόδου

το πλαίσιο της άσκησης των μαθητών στις διαδικασίες της επιστημονικής μεθόδου το πλαίσιο της άσκησης των μαθητών στις διαδικασίες της επιστημονικής μεθόδου από τον διαδικτυακό τόπο το Πανεπιστημιακό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών (διδακτική τω Φυσικών Επιστημών).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΑΕΑ 15/10/ ΔΣΕ

ΠΕΑΕΑ 15/10/ ΔΣΕ ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΣΤΗ ΣΥΝΕΝΕΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΚΟΙΝΒΟΥΛΙΟΥ ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙ ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΝ ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ, ΠΟΥ ΣΤΗΡΙΞΕ Η ΕΥΡΩΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις για την οργάνωση

Σκέψεις για την οργάνωση Σκέψεις για την οργάνωση Απρίλης 2013 Περιεχόμενα Λίγα λόγια για μας... 3 Ποιοι είμαστε ;... 4 Γιατί οργανωνόμαστε ;... 5 Πως οργανωνόμαστε ;... 6 Η δικιά μας προοπτική.... 7 2 Λίγα λόγια για μας Σε αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση 21 θέσεων του Λένιν.

Εισήγηση 21 θέσεων του Λένιν. Εισήγηση 21 θέσεων του Λένιν. 1. Όλη η προπαγάνδα και η αναταραχή, πρέπει να φέρουν έναν πραγματικά κομμουνιστικό χαρακτήρα και σύμφωνα με το πρόγραμμα και τις αποφάσεις της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Όλα

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογία. Διάγραμμα ενός αμφισβητούμενου πεδίου Δημήτρης Δημούλης

Θέσεις - τριμηνιαία επιθεώρηση Ιδεολογία. Διάγραμμα ενός αμφισβητούμενου πεδίου Δημήτρης Δημούλης ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΝΟΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΜΕΝΟΥ ΠΕΔΙΟΥτου Δημήτρη Δημούλη Οι σκέψεις που ακολουθούν αποβλέπουν στο να δοθεί ένα περίγραμμα στις συζητήσεις για την ιδεολογία. Επιχειρούν να μεσολαβήσουν ανάμεσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1. 1 Τα κείμενα που ακολουθούν συνοδεύουν και υποβοηθούν τη μελέτη των αντίστοιχων

ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1. 1 Τα κείμενα που ακολουθούν συνοδεύουν και υποβοηθούν τη μελέτη των αντίστοιχων ΚΕΙΜΕΝΑ Ι 1 J. Locke, Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση, [An Essay Concerning Human Understanding], μτφρ. Γρ. Λιονή, επιμ. Κ. Μετρινού, Αθήνα: Αναγνωστίδης, χ.χ. 2 1. [Η εμπειρική καταγωγή της γνώσης.] «Ας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 6: Η κουλτούρα στην κοινωνιολογική θεωρία Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

Για την επαναστατική θεωρία και την ιδεολογική μας δουλειά

Για την επαναστατική θεωρία και την ιδεολογική μας δουλειά Για την επαναστατική θεωρία και την ιδεολογική μας δουλειά Στο παρόν κείμενο επιχειρούμε να παρουσιάσουμε, με αφορμή και την συζήτηση που διεξάγεται εν όψει του συνεδρίου στις οβ και τα κείμενα συμβολής,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ

ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ 33 ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ JOHN LOCKE (1632-1704) Το ιστορικό πλαίσιο. Την εποχή του Locke είχε αναβιώσει ο αρχαίος ελληνικός σκεπτικισμός. Ο σκεπτικισμός για τον Locke οδηγούσε

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση για τη συγγραφή περίληψης στο Γυμνάσιο

Διδακτική πρόταση για τη συγγραφή περίληψης στο Γυμνάσιο Διδακτική πρόταση για τη συγγραφή περίληψης στο Γυμνάσιο Στο πιο κάτω φυλλάδιο παρουσιάζεται μια πρόταση για τη διδακτική της περίληψης και για να υλοποιηθεί χρειάζεται να διατεθούν δύο διδακτικές περίοδοι.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΣΜΟΥ ALAN WOODS, ROB SEWELL

ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΣΜΟΥ ALAN WOODS, ROB SEWELL ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΣΜΟΥ ALAN WOODS, ROB SEWELL ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή στη Μέθοδο του Μαρξισμού ΜΕΡΟΣ Α: Εισαγωγή στον Διαλεκτικό Υλισμό Τι είναι φιλοσοφία Ιδεαλισμός και Υλισμός Οι πηγές

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Οι απαρχές της σύγχρονης ιστορικής σκέψης Εµανουήλ Τερρέ

Οι απαρχές της σύγχρονης ιστορικής σκέψης Εµανουήλ Τερρέ Οι απαρχές της σύγχρονης ιστορικής σκέψης Εµανουήλ Τερρέ Την εποχή που εµφανίζεται στο προσκήνιο ο Χέγκελ, τα τελευταία χρόνια του 18 ου αιώνα η φιλοσοφική σκέψη είναι έντονα επηρεασµένη από την κληρονοµιά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 2 η : Μεταφυσική ή Οντολογία Ι: Θεός Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοσελίδα: Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις

Ιστοσελίδα:  Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Ιστοσελίδα: http://www.astro.auth.gr/~varvogli/ Γραφείο: ΣΘΕ, 4 ος όροφος, γραφείο 3 Ώρες: 10.00-12.00 καθημερινά Βιβλίο: Ομότιτλο, εκδόσεις Πλανητάριο, 200 σελίδες Ημερολόγιο μαθήματος Μέθοδος διδασκαλίας:

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα