ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΜΟΥ. Συγγραφή-Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Αρετάκη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΜΟΥ. Συγγραφή-Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Αρετάκη"

Transcript

1 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΜΟΥ Επίίσκεψη στο σπήλαιιο του Μελιιδονίίου Τετράδιιο Δραστηριιοτήτων Συγγραφή-Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Αρετάκη Βάμος 2010

2 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ο μαγικός κόσμος των σπηλαίων μας καλεί να τον εξερευνήσουμε! Αυτό θα το προσπαθήσουμε μέσα από τις δραστηριότητες που ακολουθούν, στα πλαίσια του προγράμματος μας στο ΚΠΕ Βάμου «Ο Μαγικός Κόσμος Των Σπηλαίων», και ευρύτερα στα πλαίσια του Εθνικού Δικτύου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τα σπήλαια της Ελλάδας στο φως», που συντονίζει το ΚΠΕ Βάμου. Το οικοσύστημα του σπηλαίου είναι μια καινούργια πραγματικότητα για τα μάτια των μαθητών-τριών και εμείς σαν εκπαιδευτικοί θέλουμε να τους φέρουμε σε επαφή με αυτή την κληρονομιά που απλόχερα η Φύση έδωσε στην πατρίδα μας. Μια κληρονομιά που έχει ανάγκη την προστασία και την ορθή διαχείριση των επερχόμενων γενεών για να συνεχίσει να υπάρχει και να αξιοποιείται αειφορικά. Η γνωριμία με το σπήλαιο μας περιμένει και είναι γεμάτη εκπλήξεις! Σε μας απομένει να αξιοποιήσουμε τις νέες εμπειρίες, που θα αποκτήσουμε.. Η Υπεύθυνη του ΚΠΕ Μ. Αλεξανδρίδου 1

3 ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΜΟΥ Συγγραφή Επιμέλεια Ηλεκτρονικός Σχεδιασμός - Δημιουργικό: Κωνσταντίνα Αρετάκη Μέλος Π.Ο. Κ.Π.Ε. Βάμου Πρόεδρος Συντονιστικής Επιτροπής Εθνικού Θεματικού Δικτύου «Τα Σπήλαια της Ελλάδας στο Φως» Τίτλος: Ο Μαγικός Κόσμος των Σπηλαίων. Επίσκεψη στο σπήλαιο του Μελιδονίου. Τετράδιο Δραστηριοτήτων 1 η έκδοση: 2010 Copyright 2010 Κ.Π.Ε. Βάμου ISBN: Έκδοση: Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Βάμου Κεφαλάς, Δήμου Βάμου, Τ.Κ Χανιά Τηλ , Φαξ: Ιστοσελίδα: http//:kpe-vamou.chan.sch.gr Η Παιδαγωγική Ομάδα του Κ.Π.Ε. Βάμου ( ) Αλεξανδρίδου Μαίρη (Υπεύθυνη Λειτουργίας), Γαλλικής Φιλολογίας Μιχελάκης Δημήτρης (Αναπληρωτής Υπεύθυνος), Χημικός Μαυροματάκης Αγησίλαος (Μέλος Π.Ο.), Δάσκαλος Βαλαβάνη Δήμητρα (Μέλος Π.Ο.), Νηπιαγωγός Αρετάκη Κωνσταντίνα (Μέλος Π.Ο.), Φιλόλογος Δουλγέρη Νικολέτα (Μέλος Π.Ο.), Πληροφορικής Δήμου Εύη (Μέλος Π.Ο.), Νηπιαγωγός Τα παρόν έντυπο δημιουργήθηκε για τις ανάγκες του Εκπαιδευτικού Προγράμματος «Ο Μαγικός Κόσμος των Σπηλαίων». Διατίθεται δωρεάν σε σχολικές μονάδες και μαθητές που επισκέπτονται το Κ.Π.Ε. Βάμου και επιτρέπεται η αναπαραγωγή του για εκπαιδευτικούς σκοπούς μόνο, με αναφορά της προέλευσής του. 2

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:.. 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Λίγα λόγια για το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στο σπήλαιο Μελιδονίου: 4 ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΟΥ ΜΕΛΙΔΟΝΙΟΥ:.. 7 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΜΑΔΑΣ: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1: Προέλευση ονομασίας ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2: Θέση Πρόσβαση ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 3: Υποδομές: Χώρος Στάθμευσης ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4: Εξωτερική διαμόρφωση του χώρου ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 5: Συνέντευξη από τον φύλακα του σπηλαίου ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 6: Έξω από το σπήλαιο Παρατηρώ.. 18 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 7: Είσοδος 19 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 8: Έργα στα εσωτερικό του σπηλαίου. 20 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 9: Η ιστορία του σπηλαίου ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 10: Πρώτη Αίθουσα Διάκοσμος ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 11: Πανίδα - Νυχτερίδες και ζωικοί οργανισμοί ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 12: Φυτά και μύκητες.. 26 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 13: Η παρουσία του ανθρώπου και οι οικολογικές επιπτώσεις ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 14: Οικονομική ανάπτυξη τοπικής κοινωνίας Αειφόρος και βιώσιμη ανάπτυξη σπηλαίου ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 15: Το σπήλαιο του Μελιδονίου και οι άνθρωποι στην αρχαιότητα ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: Ψάχνω το σπήλαιο Ανακαλύπτω το σπήλαιο Βρίσκω τα μυστικά του ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

5 Λίγα λόγια για το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στο σπήλαιο Μελιδονίου Οι δραστηριότητες που ακολουθούν έχουν δημιουργηθεί για τη διεξαγωγή του διήμερου εκπαιδευτικού προγράμματος του ΚΠΕ Βάμου, «ο Μαγικός Κόσμος των Σπηλαίων». Η πρώτη ημέρα λαμβάνει χώρα στο ΚΠΕ Βάμου με παρουσίαση και δραστηριότητες που αφορούν σε θέματα των σπηλαίων, ώστε οι μαθητές να γνωρίσουν σταδιακά τον υπόγειο αυτό κόσμο και να ευαισθητοποιηθούν στο ζήτημα της διατήρησης και προστασίας του. Η δεύτερη ημέρα είναι αφιερωμένη στην επίσκεψη στο τουριστικά διευθετημένο σπήλαιο «Γεροντόσπηλιος» στο χωριό Μελιδόνι του νομού Ρεθύμνου. Το συγκεκριμένο σπήλαιο επιλέχθηκε γιατί θέλαμε οι δραστηριότητες στο πεδίο να γίνουν σε ένα ανοικτό στο κοινό σπήλαιο, ώστε, από τη μία, να μην είναι απαραίτητο να παρθούν πρόσθετα μέτρα για την ατομική ασφάλεια των μαθητών, και από την άλλη να μπορεί να λειτουργήσει ως ένα παράδειγμα τουριστικά αξιοποιημένου σπηλαίου, το οποίο θα δίνει έτσι την αφορμή να ασχοληθούμε με το θέμα της αειφόρου ανάπτυξης και διαχείρισης των υπόγειων οικοσυστημάτων. Επιπλέον, δεδομένου ότι ο νομός Χανίων δε διαθέτει τουριστικά επισκέψιμα σπήλαια με υποδομές εξυπηρέτησης επισκεπτών, επιλέχτηκε το πιο κοντινό στο ΚΠΕ Βάμου, αυτό στο Μελιδόνι. Η επίσκεψη ξεκινάει με μια σύντομη ξενάγηση και περιήγηση στο χώρο του σπηλαίου, ώστε οι μαθητές να γνωρίσουν το σπήλαιο και την ιστορία του και να εξοικειωθούν με το περιβάλλον του. Στη συνέχεια, χωρίζονται σε ομάδες και κάθε ομάδα, με τη βοήθεια ενός μέλους του ΚΠΕ Βάμου, αναλαμβάνει επιλεκτικά να εκπονήσει κάποιες από τις δραστηριότητες εργασίες. 4

6 Ο βασικός άξονας των δραστηριοτήτων είναι το «Ψάχνω το σπήλαιο Ανακαλύπτω το σπήλαιο Βρίσκω τα μυστικά του». Πρόκειται για μια δραστηριότητα, κατά την οποία οι μαθητές, ακολουθώντας οδηγίες με τη μορφή ομοιοκατάληκτων στίχων, καλούνται να ανακαλύψουν 17 σημεία του σπηλαίου και να απαντήσουν στη συνέχεια κάποιες ερωτήσεις που σχετίζονται με τα σημεία αυτά. Τα σημεία έχουν επιλεγεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να ακολουθείται μια κυκλική διαδρομή στο τμήμα εκείνο του σπηλαίου που είναι επισκέψιμο. Στη διάρκεια αυτής της διαδρομής θα συζητηθούν θέματα που έχουν να κάνουν με τον τρόπο δημιουργίας του σπηλαίου και του διακόσμου του, με τη χλωρίδα και πανίδα, με την ιστορία του, και άλλα που αφορούν στην αρνητική παρέμβαση του ανθρώπου που συντελεί κατά κάποιο τρόπο στην καταστροφή του (ακατάλληλοι διάδρομοι όδευσης, πράσινη ασθένεια, καταστροφές, σκουπίδια, θέματα ασφάλειες των επισκεπτών κ.α.). Οι ομάδες δεν εργάζονται ταυτόχρονα πάνω στη δραστηριότητα αυτή, γιατί στόχος δεν είναι να δημιουργήσουμε ένα παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού και να αναδειχθεί κάποιος νικητής. Αρχικά ξεκινάει μία ομάδα, ενώ οι άλλες εργάζονται επιλεκτικά πάνω στις 15 δραστηριότητες που αφορούν σε πιο αναλυτική ανάπτυξη των προηγούμενων θεμάτων ή σε άλλα θέματα που δεν είχαν θιχθεί (τουριστικές υποδομές, αειφόρος διαχείριση του σπηλαίου και συμβολή στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας κ.α.). Με χρονικό περιθώριο 15 λεπτών περίπου ξεκινάνε σταδιακά και οι υπόλοιπες ομάδες. Γενικά, ο μέγιστος αριθμός μαθητών για το συγκεκριμένο πρόγραμμα δεν μπορεί να είναι πάνω από 30 και οι ομάδες όχι πάνω από 3. Στο τέλος, όλοι οι μαθητές συγκεντρώνονται γύρω από το Ηρώο και ακολουθεί η ώρα της σιωπής και της περισυλλογής. Μένουμε σιωπηλοί και με κλειστά μάτια για μερικά λεπτά, και αφήνουμε το σπήλαιο να μας «μιλήσει». Στη συνέχεια ο καθένας καταγράφει τις σκέψεις του και, αν θέλει, τις μοιράζεται με τους υπόλοιπους. Ανάλογα με το χρονικό περιθώριο που υπάρχει καλούνται με τις ομάδες τους να εμπνευστούν από το σπήλαιο και να εκφραστούν δημιουργώντας κάποια ιστορία, την οποία στην συνέχεια δραματοποιούν με οποιοδήποτε τρόπο οι ίδιοι θα επιλέξουν και την παρουσιάζουν στις υπόλοιπες ομάδες. 5

7 Και έτσι κλείνει με τον πιο ευχάριστο τρόπο η δεύτερη και τελευταία ημέρα του προγράμματος. Οι δραστηριότητες αυτές αφορούν στο συγκεκριμένο σπήλαιο, όμως με τις κατάλληλες προσαρμογές θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε οποιοδήποτε τουριστικά διευθετημένο σπήλαιο. Επιπλέον, ανάλογα με τη βαθμίδα εκπαίδευσης επιλέγονται κάθε φορά οι πιο κατάλληλες δραστηριότητες ή προσαρμόζονται αναλόγως. Τέλος, οι ερωτήσεις αυτές συνδέουν ουσιαστικά τη δεύτερη μέρα στο πεδίο με την παρουσίαση που έγινε στο ΚΠΕ, ώστε να δουν και στην πράξη οι μαθητές όσα ειπώθηκαν την προηγούμενη. Πρέπει εδώ να αναφερθεί ότι το σπήλαιο του Μελιδονίου παρουσιάζει αρκετές ελλείψεις και κακοτεχνίες όσον αφορά την τουριστική «αξιοποίησή» του. Ουσιαστικά, από τότε που δόθηκε στο κοινό, πριν από 12 περίπου χρόνια, διαμορφώθηκαν μόνο οι εξωτερικοί χώροι και δημιουργήθηκαν οι υποδομές για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών έξω από το σπήλαιο. Δυστυχώς, το εσωτερικό του παρέμεινε ως είχε, επειδή οι ανασκαφές στο χώρο δεν έχουν ολοκληρωθεί και δεν επιτρέπεται από την αρχαιολογική υπηρεσία, σύμφωνα με τους φύλακες, οποιασδήποτε μορφής παρέμβαση που μπορεί να διαταράξει την αρχαιολογική συνάφεια. Έτσι, χωρίς κατάλληλους διαδρόμους όδευσης, ο επισκέπτης κινείται ελεύθερα σε οποιαδήποτε κατεύθυνση και μόνο μια υποτυπώδης είσοδος του απαγορεύει την πρόσβαση στο βαθύτερο θάλαμο του σπηλαίου. Αυτό εγκυμονεί αρκετούς κινδύνους και για την ασφάλεια των ίδιων των επισκεπτών, αλλά και για τη διατήρηση του οικοσυστήματος και της φυσιογνωμίας του ίδιου του σπηλαίου. Η μόνη παρέμβαση είναι η εγκατάσταση τεχνητού φωτισμού, που και αυτός κρίνεται ακατάλληλος. Αποτελεί λοιπόν ο Γεροντόσπηλιος ένα παράδειγμα «κακής» αξιοποίησης σπηλαίου, που θα προβληματίσει τους μαθητές και θα τους ωθήσει στο να προτείνουν λύσεις για την αειφόρο διαχείρισή του. Τέλος, θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε το Δήμο Γεροποτάμου, το Φορέα Διαχείρισης του σπηλαίου, και κυρίως τους εποχικούς υπαλλήλους, για την εξυπηρέτηση που παρέχουν στο ΚΠΕ Βάμου και στους μαθητές κατά τη διάρκεια της επίσκεψης και της διεξαγωγής του εκπαιδευτικού αυτού προγράμματος. 6

8 ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΟΥ ΜΕΛΙΔΟΝΙΟΥ Ο Γερο Σπήλιος ή Γεροντόσπηλιος στο χωριό Μελιδόνι του νομού Ρεθύμνου βρίσκεται σε υψόμετρο 220 μ., ανάμεσα στα υψώματα Ασπαλαθές και Πρασές. Το σπήλαιο είναι τουριστικά επισκέψιμο και βρίσκεται σε απόσταση 31 χιλιομέτρων ανατολικά του Ρεθύμνου και 2 χιλιομέτρων βορειοδυτικά από το χωριό Μελιδόνι. Βρίσκεται στη νότια πλαγιά της οροσειράς του Κουλούκωνα,. Η είσοδός του έχει δυτικό προσανατολισμό και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της δολίνης, δηλαδή ενός κυκλικού φυσικού περιβόλου διαμέτρου 25 περίπου μέτρων, που σχηματίστηκε από την κατάρρευση μιας αίθουσας του σπηλαίου. Το εσωτερικό του σπηλαίου αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα και δύο κατευθύνσεις. Η πρώτη μεγάλη αίθουσα ονομάζεται «Αίθουσα των Ηρώων», επειδή σ αυτήν βρίσκεται το οστεοφυλάκιο των μαρτυρικά πεσόντων κατοίκων του χωριού. Έχει μήκος 65 μ. στον άξονα Α/Δ και πλάτος 25 έως 30 μ., ενώ το ύψος της φτάνει και τα 25 μ. κατά τόπους. Στο βόρειο τμήμα του θαλάμου αυτού σχηματίζεται διάδρομος 20 7

9 μέτρων, ο οποίος ονομάζεται «Αίθουσα Raulin» και έχει προσανατολισμό Β/Ν. Στο ανατολικό τμήμα της κεντρικής αίθουσας υπάρχει μικρή είσοδος που οδηγεί προς την τελευταία και βαθύτερη «Αίθουσα Pashley», η οποία έχει μήκος 50 μ. και κατηφορική κλίση. Από τις αίθουσες αυτές επισκέψιμη είναι μόνο η «Αίθουσα των Ηρώων». Εντύπωση και θαυμασμό προκαλούν το πλήθος, τα μεγέθη και τα σχήματα των σταλακτιτών και των κολώνων. Το σπήλαιο αποτελεί ένα άξιο θαυμασμού φυσικό φαινόμενο με μεγάλο σπηλαιολογικό ενδιαφέρον. Όμως πέρα από το φυσικό κάλoς παρουσιάζει σημαντικό αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον. Οι ανασκαφικές έρευνες στο σπήλαιο κατέδειξαν την συνεχή χρήση του χώρου, ως τόπου εποχιακής κατοίκησης και λατρείας από την ύστερη νεολιθική περίοδο έως τα ρωμαϊκά χρόνια. Υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα λατρευτικά σπήλαια, μια και στη μινωική εποχή λατρευόταν στο σπήλαιο μια γυναικεία θεότητα. Στην κλασική αρχαιότητα το σπήλαιο ήταν αφιερωμένο στον Ταλαίο Ερμή. Σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα έχουν βρεθεί κατά τη διάρκεια των ανασκαφών, κάποια από τα οποία εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείου Ρεθύμνου. Σημαντικές είναι και οι επιγραφές που εντοπίστηκαν στα τοιχώματα της εισόδου και συνδέουν τη σπηλιά με τη λατρεία του Ερμή. Η πρώτη, που σήμερα δεν είναι πλέον ορατή, εντοπίστηκε και καταγράφηκε το 15 ο αιώνα από τον Ιταλό περιηγητή Κυριάκο της Αγκόνα, αποτελεί μια δωδεκάστιχη προσευχή της Άρτεμης, κόρης του Σαλούιου Μηνά, η οποία αναφέρει ότι ο Σαλούιος Μηνάς ερχόταν κάθε χρόνο στη σπηλιά και πρόσφερε θυσία στο γιο της Μαίας Ερμή, αλλά δεν ήρθε το χρόνο που πέθανε η γυναίκα του, και γι αυτό αποφάσισε τον επόμενο χρόνο να προσφέρει διπλή θυσία επικαλούμενος τη βοήθεια του παντοκράτορα Ερμή. Μια άλλη βρίσκεται στο τοίχωμα δεξιά της εισόδου, η οποία υποδηλώνει ξανά τη λατρεία του Ερμή στο σπήλαιο (Ιππώναξ Διοκλείος Ερμαί Ευχάν). 8

10 Εκτός από αυτές υπάρχουν πολλές ακόμα αρχαίες επιγραφές σε μια μικρή αίθουσα στο βαθύτερο τμήμα του σπηλαίου, αλλά και γκράφιτι επισκεπτών από την περίοδο της Ενετοκρατίας, τον 19 ο και τον 20 ο αιώνα. Έχει πολύ μεγάλη σημασία όχι μόνο από αρχαιολογικής πλευράς, αλλά και από ιστορικής, αφού το σπήλαιο του Μελιδονίου, έγινε τόπος θυσίας για 370 γυναικόπαιδα και 30 οπλοφόρους, το Στις αρχές του Οκτώβρη του 1823 φτάνει στο Μελιδόνι και στρατοπεδεύει ο Τουρκοαιγυπτιακός στρατός με αρχηγό τον Χουσεΐν Μπέη. Οι Μελιδονιώτες, 370 γυναικόπαιδα και 30 πολεμιστές κλείνονται στο σπήλαιο. Ο Χουσεΐν μαθαίνει τον τόπο και τον αποκλείει, ζητώντας από τους Μελιδονιώτες να παραδοθούν. Η απάντηση ήταν ''Θάνατος, όχι υποταγή''. Οι Τούρκοι μετά από πολλές αποτυχημένες προσπάθειες, που διήρκεσαν 3 μήνες, να καταλάβουν δια εφόδου το χώρο, αποφάσισαν να κλείσουν την είσοδο με κλαδιά και άλλες εύφλεκτες ύλες στα οποία έβαλαν φωτιά, με αποτέλεσμα οι έγκλειστοι να βρουν τραγικό θάνατο από ασφυξία στις 24/1/

11 Στοιχεία Ομάδας Ονομασία Ομάδας: (Ένα όνομα για την ομάδα μας!) Σχολείο: Τάξη: Ημερομηνία Επίσκεψης : Μέλη της Ομάδας: Καλώς ήρθατε στο σπήλαιο του Μελιδονίου! 10

12 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1 Προέλευση ονομασίας Α. Το σπήλαιο είναι γνωστό με την ονομασία Γέρος Σπήλιος ή Γεροντόσπηλιος. Μπορείτε να υποθέσετε γιατί ονομάστηκε έτσι; Εναλλακτικά: Δημιουργείστε εσείς μια ιστορία ή ένα μύθο για την προέλευση της παραπάνω ονομασίας. 11

13 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 2 Θέση Α. Στο χάρτη που σας δίνεται στην επόμενη σελίδα, σχεδιάστε με κόκκινο μαρκαδόρο τη διαδρομή που ακολουθήσατε για να φτάσετε στο σπήλαιο του Μελιδονίου, ξεκινώντας από το Βάμο Χανίων. Β. Στο χάρτη της περιοχής του Μελιδονίου εντοπίστε τη θέση του σπηλαίου και σημειώστε την με το αντίστοιχο σύμβολο για τα σπήλαια ( Ώ) Πρόσβαση Γ. Το σπήλαιο βρίσκεται κοντά ή μακριά από τον οικισμό του Μελιδονίου; Είναι εύκολη η πρόσβαση από τον οικισμό μέχρι το σπήλαιο; Δ. Ο δρόμος είναι: Χωματόδρομος.. Τσιμεντένιος.. Άσφαλτος... 12

14 13

15 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 3 Υποδομές: Χώρος Στάθμευσης Πληροφορία: Το σπήλαιο Μελιδονίου είναι ένα τουριστικά διευθετημένο σπήλαιο που δέχεται περίπου επισκέπτες το χρόνο (Απρίλιο-Οκτώβριο), μεμονωμένα άτομα και ομάδες τουριστών. Τον Μάιο μπορεί να υπάρχουν 5-6 επισκέψεις σχολείων ημερησίως. Λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες αυτές, απαντήστε τις παρακάτω ερωτήσεις. Α. Υπάρχει χώρος στάθμευσης; Ναι Όχι Β. Είναι οργανωμένος (διαγραμμίσεις κ.α.); Ναι Όχι Γ. Ο χώρος στάθμευσης είναι αρκετός για να καλύψει τις ανάγκες των επισκεπτών τους καλοκαιρινούς μήνες; Δ. Μπορείτε να υπολογίσετε πόσα Ι.Χ. ή πόσα λεωφορεία μπορούν να σταθμεύσουν; Λεωφορεία Ι.Χ. Ε. Υπάρχει δυνατότητα ελιγμών των λεωφορείων; (φανταστείτε την περιοχή σε περιόδους τουριστικής αιχμής) ΣΤ. Τι συμπεράσματα βγάζετε από τις παραπάνω απαντήσεις; Ζ. Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη διαμόρφωση του χώρου στάθμευσης; 14

16 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 4 Εξωτερική διαμόρφωση του χώρου Βρίσκεστε στην αυλή του τουριστικού περιπτέρου του σπηλαίου. Α. Καταγράψτε τα κτίσματα που βλέπετε γύρω σας. Ποια από αυτά προΰπαρχαν και ποια έγιναν μετά την τουριστική αξιοποίηση του σπηλαίου; Β. Οι παραπάνω κατασκευές έγιναν με σεβασμό στο τοπίο και στα φυσικό περιβάλλον; Ναι Όχι Γιατί: Γ. Θεωρείτε ότι οι χώροι αυτοί επαρκούν για την υποδοχή των επισκεπτών; Ναι Όχι Γιατί: Δ. Παρατηρείτε κάποια θετικά και κάποια αρνητικά; Καταγράψτε τα. Θετικά Αρνητικά Ε. Έχετε να κάνετε κάποιες άλλες προτάσεις όσον αφορά στη διαμόρφωση του χώρου και στην υποδοχή των επισκεπτών (π.χ. δείτε αν είναι προσβάσιμος από ΑΜΕΑ κ.α.); 15

17 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 5 Συνέντευξη από τον φύλακα του σπηλαίου Ποιους μήνες είναι επισκέψιμο το σπήλαιο;.. Ποιο είναι το ωράριο; Πόσους επισκέπτες δέχεται ετησίως το σπήλαιο; Ποιοι είναι οι μήνες κατά τους οποίους παρατηρείτε μεγαλύτερη προσέλευση; Ποιες είναι οι εθνικότητες των επισκεπτών; Ποιοι είναι οι περισσότεροι επισκέπτες, Έλληνες ή αλλοδαποί; Πόσο χρόνο διαθέτουν κατά μέσο όρο για την παραμονή τους: στο σπήλαιο:.. στους χώρους φιλοξενίας:. Επισκέπτονται σχολεία το σπήλαιο; Πόσα περίπου;.. Ποιος φορέας διαχειρίζεται το σπήλαιο; Είναι ιδιωτικός ή δημόσιος; 16

18 Ποια είναι τα ετήσια έσοδα; από το αντίτιμο των εισιτηρίων:.. από το αναψυκτήριο: Σύνολο:. Ποια είναι τα έξοδα διαχείρισης του σπηλαίου: μισθοί υπαλλήλων:... διαμόρφωση εξωτερικών χώρων:. διαμόρφωση του σπηλαίου:.. λειτουργία εξωτερικών χώρων: συντήρηση:... άλλα.. Σύνολο.. Για την κάλυψη ποιων εξόδων διατίθενται τα έσοδα από το εισιτήριο; Πόσοι υπάλληλοι εργάζονται στο σπήλαιο;.. Είναι εποχικοί ή μόνιμοι;.. Κατάγονται από την περιοχή ή από αλλού;.. Ποια είναι τα δικά σας συμπεράσματα από τις παραπάνω απαντήσεις του φύλακα σχετικά: α) με την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής β) με την υποστήριξη της τοπικής κοινωνίας γ) άλλο 17

19 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 6 Έξω από το σπήλαιο Παρατηρώ Α1. Σε τι πέτρωμα ανοίγεται το σπήλαιο; Α2. Θυμηθείτε τη διαδικασία διάνοιξης των σπηλαίων στο πέτρωμα αυτό και καταγράψτε την με λίγα λόγια (μην ξεχάστε να αναφερθείτε στα βασικά συστατικά που απαιτούνται). Β1. Τι προσέχετε για τη φυσική διαμόρφωση του χώρου έξω και γύρω από το σπήλαιο; Τι σχήμα έχει; Β2. Μπορείτε να βγάλετε συμπεράσματα για το πώς δημιουργήθηκε ο χώρος αυτός και αποκαλύφθηκε η είσοδος του σπηλαίου; Β3. Πώς ονομάζεται αυτό το φαινόμενο; Γ. Παρατηρείστε με προσοχή τη βλάστηση. Γράψτε 3 φυτά που αναγνωρίζετε: Δ. Εντοπίστε το κτίσμα που υπάρχει νότια της εισόδου: Δ1. Τι σχήμα έχει;.. Δ2. Έχετε δει κάτι παρόμοιο: Πού; Δ3. Τι κατασκευή θα μπορούσε να είναι; Δ4. Γιατί πιστεύετε ότι φτιάχτηκε εδώ; Δ5. Ξέρετε πώς λειτουργούσαν οι κατασκευές αυτές; 18

20 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 7 Είσοδος Α. Φωτογραφίζω, ζωγραφίζω ή σκιτσάρω την είσοδο του σπηλαίου Β. Χρησιμοποιώντας το GPS πάρτε το στίγμα του σπηλαίου και βρείτε το υψόμετρο. Στίγμα:. Υψόμετρο: Γ. Χρησιμοποιώντας την πυξίδα βρείτε τον προσανατολισμό της εισόδου. Δ. Με τη μετροταινία πάρτε τις διαστάσεις της εισόδου. Πλάτος: Ύψος:... Ε. Τι έχετε να παρατηρήσετε για την πόρτα της εισόδου στο σπήλαιο σε σχέση: α) με την ελεύθερη διέλευση των νυχτερίδων, β) με την προστασία του ίδιου του σπηλαίου, γ) με την πόρτα που θα πρέπει να έχει ένα τουριστικό σπήλαιο, το οποίο έχει οικονομικά έσοδα. 19

21 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 8 (Μέσα στο σπήλαιο) Τώρα επιτέλους είστε μέσα στο σπήλαιο! Έργα στα εσωτερικό του σπηλαίου: Α. Καταγράψτε τα έργα που έχουν κάνει οι άνθρωποι για την πρόσβαση και διακίνηση μέσα στο σπήλαιο..... Β. Κοιτάξτε τις σκάλες και το ξύλινο κιγκλίδωμα. Πώς σας φαίνεται η κατασκευή αυτή; πρόχειρη.. μη ασφαλής. προσεγμένη.. άλλο. Γ. Θεωρείτε ότι η διαμόρφωση αυτή του εσωτερικού του σπηλαίου έγινε με τέτοιο τρόπο του δεν επηρεάζει το ιδιαίτερο οικοσύστημά του; Ναι Όχι Γιατί;.. Δ1. Τα σας αρέσει;... Δ2. Τι δε σας αρέσει;. Ε. Κάντε προτάσεις για το τι θα μπορούσε να αλλάξει και για άλλα έργα που θα μπορούσαν να γίνουν μέσα στο σπήλαιο; Τι να αλλάξει Τι να γίνει 20

22 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 9 (Μέσα στο σπήλαιο) Η ιστορία του σπηλαίου Με βάση τα όσα ακούσατε και διαβάσατε στην εισαγωγή για την ιστορία του σπηλαίου, απαντήστε τις παρακάτω ερωτήσεις. Α. Τι νομίζετε ότι είναι το κτίσμα στο κέντρο της πρώτης αίθουσας του σπηλαίου; Β. Μπορείτε να βρείτε πληροφορίες για το μνημείο ψάχνοντας προσεκτικά γύρω από αυτό; Αν όχι, διαβάστε το κείμενο για την ιστορία του σπηλαίου ή ρωτήστε τον φύλακα-ξεναγό. Γ. Υπάρχουν ανάλογα περιστατικά στην περιοχή από την οποία προέρχεστε; 21

23 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 10 (Μέσα στο σπήλαιο) Πρώτη Αίθουσα - Διάκοσμος Α1. Μία μεγάλη και απότομη κατηφόρα οδηγεί από την είσοδο στο εσωτερικό της πρώτης αίθουσας. Σε πόσα μέτρα υπολογίζετε την υψομετρική διαφορά; Α2. Πριν τη διαμόρφωση του διαδρόμου που οδηγεί στην πρώτη αίθουσα, πιστεύετε ότι θα μπορούσε να επισκεφθεί το σπήλαιο οποιοσδήποτε, χωρίς τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού; Παρατηρείστε το διάκοσμο του σπηλαίου. Β. Ποιους σχηματισμούς αναγνωρίζετε; (σημειώστε με ) Σταλακτίτης Κουρτίνα Σταλαγμίτης Λιθωματική Λεκάνη (γκουρ) Κολώνα Κουνουπίδια Αυγά Μαργαριτάρια Σπηλαιόγαλα Ελικτίτες Μπέικον Κοράλλια Γ. Παρατηρώντας τα τοιχώματα και το διάκοσμο του σπηλαίου, θα δείτε ότι το χρώμα που επικρατεί είναι το μαύρο. Θεωρείτε ότι είναι φυσικό και ότι προέρχεται από τα συστατικά του πετρώματος που βρίσκεται πάνω από το σπήλαιο ή ότι είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης παρέμβασης; (Θυμηθείτε τα όσα ακούσατε για το σπήλαιο και την ιστορία του) Δ1. Παρατηρείτε σπασμένους σταλακτίτες; Σε ποια σημεία βρίσκονται; Δ2. Προσέξτε το ύψος. Τι σας παραξενεύει σχετικά με τους σπασμένους σταλακτίτες; Πώς μπορεί να έσπασαν; 22

24 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 11 (Μέσα στο σπήλαιο) Πανίδα - Νυχτερίδες και ζωικοί οργανισμοί Περιηγηθείτε στο σπήλαιο και προσπαθήστε να εντοπίσετε νυχτερίδες και άλλους ζωικούς οργανισμούς. Για τις νυχτερίδες κοιτάμε ψηλά στο ταβάνι. Για τα άλλα ζώα ψάχνουμε χαμηλά στο έδαφος και στα τοιχώματα, ανάμεσα στις πέτρες και σε πηγές τροφής (ξύλα, ψόφια ζώα κ.α.). Α1. Εντοπίσατε νυχτερίδες; Ναι Όχι Γιατί;.. Α2. Ποια είναι τα σημάδια αυτά που θα σας αποκαλύψουν ότι έζησαν κάποτε στο σπήλαιο νυχτερίδες; Α3. Σε ποια σημεία θα μπορούσαν να ζήσουν νυχτερίδες σε αυτό το σπήλαιο; Α4.Τι θα μπορούσε να γίνει για να επιστρέψουν οι νυχτερίδες; Β. Τι άλλους ζωικούς οργανισμούς ανακαλύψατε; Σε ποια σημεία, στα τοιχώματα (Α), στην οροφή (Β), πάνω στο έδαφος (Γ) ή κάτω από πέτρες (Δ). Σε ποια κατηγορία ανήκουν, στους τρωγλόβιους (α), τρωγλόφιλους (β), τρωγλόξενους (γ) ή τυχαίους επισκέπτες (δ); Ζώο Σημείο Είδος 23

25 Γ. Τοποθετήστε τα σημεία που βρήκατε τους οργανισμούς πάνω στην κάτοψη του σπηλαίου. Βάλτε αριθμούς και γράψτε στον αντίστοιχο αριθμό τι βρήκατε Δ. Τι πουλί φωλιάζει στο σπήλαιο; Μπορείτε να εντοπίσετε τα ίχνη του; Ποια είναι; 24

26 Ε. Σκιτσάρετε και ζωγραφίστε κάποιους από τους οργανισμούς. 25

27 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 12 (Μέσα στο σπήλαιο) Φυτά και μύκητες Α1. Παρατηρείτε φυτά μέσα στο σπήλαιο; Ναι Όχι Α2. Σε ποιο τμήμα του σπηλαίου; Α3. Γιατί δεν υπάρχουν φυτά στο υπόλοιπο σπήλαιο; Β. Ψάξτε και εντοπίστε μυκήτες (μούχλα, μανιτάρια). Σε ποια σημεία βρήκατε μύκητες μέσα στο σπήλαιο; Γιατί νομίζετε ότι αναπτύσσονται στα σημεία αυτά; Ποια είναι η χρησιμότητά τους; Γ1. Παρατηρείτε πράσινη άλγη (κυανοφύκη και χλωροφύκη ή λειχήνες); Σε ποια σημεία εντοπίζονται κυρίως και γιατί; Γ2. Πώς ονομάζεται το φαινόμενο αυτό; Είναι φυσιολογικό να υπάρχει μέσα στο οικοσύστημα του σπηλαίου; Τι προκαλεί την ανάπτυξή του; Γ3. Κάντε προτάσεις για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί; 26

28 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 13 Η παρουσία του ανθρώπου και οι οικολογικές επιπτώσεις Ο Γεροντόσπηλιος έχει δεχτεί την συνεχή και εντατική παρέμβαση του ανθρώπου τα τελευταία 30 χρόνια από τις αρχαιολογικές ανασκαφές, την τουριστική διευθέτηση, το φωτισμό, τη διαμόρφωση διαδρομών όδευσης, τις επισκέψεις τουριστών κ.α. Όλες αυτές οι δραστηριότητες επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό το φυσικό οικοσύστημα του σπηλαίου. Όμως, οι περισσότερες από αυτές μπορούν να αποτραπούν. Καταγράψτε τις προτάσεις σας στον παρακάτω πίνακα. Ανθρώπινες Παρεμβάσεις Επιπτώσεις στο οικοσύστημα Μέτρα Αντιμετώπισης 27

29 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 14 Οικονομική ανάπτυξη τοπικής κοινωνίας Αειφόρος και βιώσιμη ανάπτυξη σπηλαίου Θέμα 1 ο : Η οικοδομική και οικονομική ανάπτυξη του Μελιδονίου [Ηθικό Δίλημμα και Διαλογική Αντιπαράθεση (debate)] Το σπήλαιο του Μελιδονίου δέχεται ετησίως πάνω από επισκέπτες. Οι επισκέπτες αυτοί θα μπορούσαν να γίνουν πηγή οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής. Αφήνουν έσοδα στο αναψυκτήριο του σπηλαίου, αλλά και σε ταβέρνες και καφετέριες ή άλλα μαγαζιά που πουλάνε διάφορα τουριστικά είδη στην περιοχή. Για το λόγο αυτό αρχίζουν να κατασκευάζονται όλο και περισσότερες ταβέρνες και μαγαζιά και μεγαλύτερες ξενοδοχειακές μονάδες στο χωριό, ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες του συνεχώς αυξανόμενου αριθμού των τουριστών. Ένα μέρος των κατοίκων του χωριού του Μελιδονίου είναι υπέρμαχοι της τακτικής αυτής υποστηρίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα αναπτυχθεί η περιοχή τους. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που θεωρούν ότι θα αλλοιωθεί η αρχιτεκτονική και η ιστορική φυσιογνωμία του χωριού και ο παραδοσιακός του χαρακτήρας. Στάδια: Α) Χωριστείτε σε τρεις ομάδες. Η μία ομάδα θα είναι οι υποστηρικτές της πρώτης άποψης, δηλαδή της οικοδομικής ανάπτυξης της περιοχής και η δεύτερη της άλλης άποψης, δηλαδή της αλλοίωσης του παραδοσιακού χαρακτήρα του χωριού. Η τρίτη ομάδα θα συντονίζει τη συζήτηση και θα αποτελέσει τους κριτές των επιχειρημάτων των δύο προηγούμενων ομάδων. Β) Συζητήστε στις ομάδες σας και βρείτε όσα περισσότερα επιχειρήματα μπορείτε, που να υποστηρίζουν την θέση σας. Τα επιχειρήματα αυτά πρέπει να είναι πειστικά και τεκμηριωμένα. Καταγράψτε τα. Γ) Καθίστε η μία ομάδα απέναντι στην άλλη. Θα ακολουθήσει η επιχειρηματολογία. Κάθε ομάδα παίρνει τον λόγο εναλλάξ και εκθέτει κάθε φορά ένα από τα επιχειρήματά της. Η άλλη ομάδα προσπαθεί να το αντικρούσει με ένα από τα δικά της επιχειρήματα ή παρουσιάζει ένα καινούριο. Η τρίτη ομάδα θα ελέγχει τη διαδικασία και θα δίνει το λόγο στις ομάδες. Δ) Αφού έχει τελειώσει η επιχειρηματολογία, η τρίτη ομάδα θα αναλάβει να αξιολογήσει τα επιχειρήματα και να καταλήξει στο ποια ήταν τα πιο πειστικά, ώστε να παρθεί και η τελική απόφαση. 28

30 Θέμα 2ο: Τουριστική αξιοποίηση του σπηλαίου: Ναι ή Όχι [Παιχνίδι Ρόλων και Διαλογική Αντιπαράθεση (debate)] Στην περιοχή σας υπάρχει ένα σπήλαιο, γνωστό εδώ και πολλά χρόνια. Κάποιοι από του κατοίκους έχουν μπει μέσα με μικρούς φακούς και κεριά και θεωρούν ότι είναι ένα πολύ όμορφο σπήλαιο και θέλουν να το αξιοποιήσουν, για να αναπτυχθεί η περιοχή τους. Απευθύνθηκαν στο Δήμαρχο της περιοχής και του ζήτησαν να προχωρήσει στις απαιτούμενες ενέργειες για το σκοπό αυτό. Ο Δήμαρχος πρώτα απ όλα κάλεσε σπηλαιολόγους από τον πιο κοντινό Σύλλογο Σπηλαιολογίας για να το εξερευνήσουν. Οι σπηλαιολόγοι, αφού το εξερεύνησαν, έκαναν παρουσίαση φωτογραφιών του σπηλαίου και μίλησαν στους κατοίκους του χωριού, γι αυτά που είδαν και ανακάλυψαν μέσα στο σπήλαιο. Έχει ένα πλούσιο και εντυπωσιακό διάκοσμο, είναι αρκετά μεγάλο σε μέγεθος, έχει σπάνια και ενδημικά είδη σπηλαιόβιων οργανισμών και ένα σημαντικό αριθμό νυχτερίδων. Όμως, για να γίνει τουριστική αξιοποίηση και να κατασκευαστούν διάδρομοι για να περνάνε οι τουρίστες, θα πρέπει να κάνουν διανοίξεις σε στενά περάσματα, να σπάσουν κάποιους από τους σταλακτίτες που εμποδίζουν τη διέλευση και να καθαρίσουν το έδαφος από τις πολλές πεσμένες πέτρες. Μετά την παρουσίαση, και αφού είδαν και άκουσαν για το σπήλαιο της περιοχής τους, άνοιξε μία συζήτηση ανάμεσα στους κατοίκους για το αν θα πρέπει ή όχι να γίνει τελικά η τουριστική αξιοποίηση του σπηλαίου. Αυτοί που συμμετείχαν στη συζήτηση ήταν ο Δήμαρχος, οι σπηλαιολόγοι, τρεις κάτοικοι του χωριού, ο ιδιοκτήτης του χωραφιού γύρω από το σπήλαιο, ο ιδιοκτήτης της ταβέρνας, ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου. 29

31 Στάδια: Α) Χωριστείτε σε τρεις ομάδες. ΟΥΔΕΤΕΡΟΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΕΣ ΑΝΤΙΘΕΤΟΙ Δήμαρχος Ιδιοκτήτης ταβέρνας Σπηλαιολόγοι Κάτοικος της περιοχής Ιδιοκτήτης ξενοδοχείου Ιδιοκτήτης του χωραφιού Κάτοικος της περιοχής Κάτοικος της περιοχής ΑΠΟΨΗ: ΑΠΟΨΗ: ΑΠΟΨΗ: Δεν τάσσονται ούτε υπέρ ούτε κατά της αξιοποίησης Υποστηρίζουν την τουριστική αξιοποίηση του σπηλαίου Υποστηρίζουν να μην γίνει τουριστική αξιοποίηση του σπηλαίου. Β) Σε κάθε ομάδα θεωρήστε ότι έχετε τον αντίστοιχο ρόλο και προσπαθήστε να βρείτε και να καταγράψτε τα επιχειρήματα που θα υποστηρίζουν την άποψή του, δηλαδή: Οι Ουδέτεροι: του Δήμαρχου, του κατοίκου που είναι αδιάφορος για το αν θα γίνει ή όχι αξιοποίηση Οι Υποστηρικτές: των σπηλαιολόγων, του ιδιοκτήτη του χωραφιού, του κατοίκου που δε συμφωνεί με την αξιοποίηση Οι Αντίθετοι: του ιδιοκτήτη της ταβέρνας, του ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου, του κατοίκου που υποστηρίζει την αξιοποίηση Επιπλέον, ορίστε ένα εκπρόσωπο που θα αναλάβει τον αντίστοιχο ρόλο στη συζήτηση που θα ακολουθήσει. Γ) Συζητείστε τα επιχειρήματα αυτά όλοι μαζί στις ομάδες σας και καταλήξτε στο ποια θα χρησιμοποιήσετε στην διαλογική αντιπαράθεση των τριών ομάδων που θα ακολουθήσει. Επειδή θα ακουστεί μόνο ένα επιχείρημα από κάθε εκπρόσωπο, φροντίστε ώστε να είναι καλά τεκμηριωμένο. Δ) Αναλάβετε το ρόλο σας. Τώρα έχετε γίνει Δήμαρχος, σπηλαιολόγος, κάτοικοι του χωριού κ.α. Καθίστε στο τραπέζι (πάνελ) της συζήτησης. Υποστηρίξτε με επιχειρήματα τα συμφέροντά σας στο διάλογο που θα ακολουθήσει. Ο κάθε εκπρόσωπος θα μιλήσει εκ μέρους της ομάδας του και θα αναλάβει να εκθέσει τα επιχειρήματά της. Έχει 1 λεπτό για να αναπτύξει κάθε επιχείρημα. Η άλλη ομάδα θα παίρνει στη συνέχεια τον λόγο και θα προβάλει ένα αντεπιχείρημα. Η αντιπαράθεση θα συνεχίζεται κατ αυτόν τον τρόπο μέχρι να εξαντληθούν όλα τα επιχειρήματα. Προσοχή: Πρέπει να οριστεί κάποιος, που θα ελέγχει τον χρόνο και τη σωστή τήρηση της διαδικασίας (δεν θα διακόπτει η μία ομάδα όταν μιλάει η άλλη κ.τ.λ.). 30

32 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 15 Το σπήλαιο του Μελιδονίου και οι άνθρωποι στην αρχαιότητα Έξω από το σπήλαιο, κοιτάξτε στο βράχο νότια της εισόδου (ή δεξιά κοιτάζοντας την είσοδο). Ψάξτε σε απόσταση 6 μέτρων από το νότιο παραστάτη του κιγκλιδώματος της πόρτας και σε ύψος 1,10 μέτρων από το έδαφος. Παρατηρείστε καλά στο σημείο αυτό. Α).Τι βλέπετε; Μπορείτε να διακρίνετε γράμματα; Με ποιο τρόπο έχουν αποτυπωθεί πάνω στο βράχο; Με χρώμα;. Με κάρβουνο; Με μολύβι;.. Με εγχάραξη;.. Β). Είναι Ελληνικό ή Λατινικό Αλφάβητο;. Γ). Μπορείτε να διακρίνετε κάποιες λέξεις ή γράμματα; Αποτυπώστε τα Δ). Είναι γραμμένες στη Νέα Ελληνική ή είναι Αρχαία Ελληνικά; Ε). Θυμηθείτε ή διαβάστε τα αρχαιολογικά στοιχεία για το σπήλαιο και απαντήστε τις παρακάτω ερωτήσεις: Σε ποια ιστορική περίοδο νομίζετε ότι γράφτηκαν; Για ποιο λόγο;.. Γιατί στο συγκεκριμένο σπήλαιο;.. 31

33 Η). Φανταστείτε και γράψτε μία σύντομη ιστορία για τον άνθρωπο που χάραξε αυτήν την επιγραφή Ταξιδέψτε πίσω στο χρόνο και μπείτε στη θέση του. Αναπαραστήστε στο μυαλό σας την εποχή και το περιβάλλον. Γράψτε από πού ήρθατε και με ποιο τρόπο ή μέσο. Μιλήστε για τις τυχόν δυσκολίες που αντιμετωπίσατε στη διαδρομή. Αναφερθείτε στο λόγο για τον οποίο ήρθατε. Εξωτερικεύστε τα συναισθήματα που νιώθετε φεύγοντας. Προτιμήστε να χρησιμοποιήσετε το α ενικό πρόσωπο για την αφήγησή σας. 32

«Ο Μαγικός Κόσμος των Σπηλαίων»

«Ο Μαγικός Κόσμος των Σπηλαίων» ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΒΑΜΟΥ «Ο Μαγικός Κόσμος των Σπηλαίων» Το Τετράδιιο Του Νέου Σπηλαιιολόγου Συγγραφή-Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Αρετάκη Βάμος 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ο μαγικός κόσμος των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών

Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου. 24o Δημοτικό Αχαρνών. Νομισματικό Μουσείο Αθηνών Νομισματικό Μουσείο Αθηνών 24o Δημοτικό Αχαρνών Φυτά και ζώα στα νομίσματα και στον διάκοσμο του Νομισματικού Μουσείου 1 Υποδράση: Εκπαιδευτικές Επισκέψεις Μαθητών Συμμετέχοντες Σχολείο: 24o Δημοτικό Αχαρνών

Διαβάστε περισσότερα

Μια εργασία της μαθήτριας του Γ2 Μαραντίδου Μαρίας

Μια εργασία της μαθήτριας του Γ2 Μαραντίδου Μαρίας Σπήλαια Μια εργασία της μαθήτριας του Γ2 Μαραντίδου Μαρίας Σπηλαιόβιοι οργανισμοί Ο σκοτεινός και ήσυχος κόσμος των σπηλαίων φιλοξενεί οργανισμούς, που έζησαν, εξελίχθηκαν και προσαρμόστηκαν μέσα στην

Διαβάστε περισσότερα

Στο θέατρο των Γιτάνων

Στο θέατρο των Γιτάνων Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας τετράδιο για τον μαθητή Στο θέατρο των Γιτάνων εκπαιδευτική περιήγηση Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Κύπρου 68, 461 00 Ηγουμενίτσα, e-mail: efathe@culture.gr, amig@culture.gr

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης

3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης 3 ο Δημοτικό Σχολείο Κατερίνης Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Διαχείριση απορριμμάτων Τα απομεινάρια μιας ημέρας» Μαθητικές Ομάδες των Τμημάτων Ε1, Ε2, Ε3 Παιδαγωγική Ομάδα: Καραναστάση Άννα, Χαϊλατζίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 213 214 4813-14, 213 214 4837, Φαξ: 210 8230800 email: eam@.culture.gr, predu.eam@culture.gr www.namuseum.gr Τίτλος προγράμματος: «Μύθοι..μύθοι..παραμύθι». Ιστορίες με μυθικά

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ»

ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ,,^ -^,;-,..:..,, : χ λ κ«:! «e.«?s"'h. ΗΗΗΜΗΗΒ ΤΑ ΝΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ «ΠΑΜΕ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ» ΚΑΙ «ΠΑΜΕ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΕΡΙΠΑΤΟ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙΜΑΡΑ Τα καινούρια προγράμματα του Τμήματος Εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ

ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η ανάπτυξη του εναλλακτικού τουρισµού στην περιοχή του ήµου Αµυνταίου αποτελεί βασική προτεραιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση

Mικροί - Mεγάλοι σε δράση Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Διεύθυνση Μουσείων Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ» ΤΑΞΗ: ΣΤ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ :Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων (Στατιστική)

«ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ» ΤΑΞΗ: ΣΤ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ :Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων (Στατιστική) ΝΤΑΗ ΕΙΡΗΝΗ ΤΜΗΜΑ: Π.Τ.Δ.Ε, ΠΑΤΡΑΣ 2012-13 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Ε.ΚΟΛΕΖΑ «ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ» ΤΑΞΗ: ΣΤ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ :Συλλογή και επεξεργασία δεδομένων (Στατιστική) [1] Στόχοι της ενότητας(οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Χελιδορέα(ς) Σεπτέμβριος 2013. Έκθεση αποστολής. Χ. Νικολαΐδου

Χελιδορέα(ς) Σεπτέμβριος 2013. Έκθεση αποστολής. Χ. Νικολαΐδου Χελιδορέα(ς) Σεπτέμβριος 2013 Έκθεση αποστολής Χ. Νικολαΐδου 1 Περιεχόμενα Ιστορικό... 3 Χελιδορέα Σεπτέμβριος 2013... 3 Συνοπτικό ημερολόγιο αποστολής... 3 Ευρήματα αποστολής... 4 Υλικά... 4 Οι συντελεστές...

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε:

14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Επίσης, για την «ανασκαφή» θα χρειαστείτε: Αρχαιολογία ένα κλειδί για την πύλη του χρόνου 14. Κατασκευάστε μια μακέτα ανασκαφικού σκάμματος και παίξτε «ανασκαφή»! Συνοπτική περιγραφή Στο Α μέρος τα παιδιά κατασκευάζουν σε συνεργασία με τον/την

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά του Θαμνώνα και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Τρίτη διδακτική πρόταση Κατοικίδια ζώα Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

.Σ. Ναυστάθµου Σούδα (XANIA) ΛΕΟΝΤΕΙΟ.Σ. Πατησίων

.Σ. Ναυστάθµου Σούδα (XANIA) ΛΕΟΝΤΕΙΟ.Σ. Πατησίων .Σ. Ναυστάθµου Σούδα (XANIA) ΛΕΟΝΤΕΙΟ.Σ. Πατησίων 1 η ΤΗΛΕ ΙΑΣΚΕΨΗ 26/4/2007 Μέρος Α (α) Οι µαθητές του Ναυστάθµου παρουσιάζουν διάφορες εικόνες από τα Χανιά, αξιοθέατα, το κλίµα των Χανίων, παραδοσιακές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ ΚΠΕ ΔΡΑΠΕΤΣΩΝΑΣ ΚΑΙ ΤΡΟΙΖΗΝΑΣ-ΜΕΘΑΝΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΔΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΕΡΑΜΕΙΚΟ «ΠΙΟ ΤΥΧΕΡΟΣ Ο ΚΟΤΣΥΦΑΣ» «Μια επιγραφή με ειδοποιεί: όρος ειμί Κεραμεικού,Εγώ θα φύγω, Δίνω κρυφά ένα φιλί στου Κούρου του αρχαϊκού το

Διαβάστε περισσότερα

Σήματα τροχαίας. 1. Τα παρακάτω είναι σήματα της τροχαίας. Ποια αναγνωρίζετε; Προσπαθήστε να ΚΕΙΜΕΝΟ 1

Σήματα τροχαίας. 1. Τα παρακάτω είναι σήματα της τροχαίας. Ποια αναγνωρίζετε; Προσπαθήστε να ΚΕΙΜΕΝΟ 1 ΚΕΙΜΕΝΟ 1 Σήματα τροχαίας 1. Τα παρακάτω είναι σήματα της τροχαίας. Ποια αναγνωρίζετε; Προσπαθήστε να βρείτε τι σημαίνουν τα χρώματα: το κόκκινο, το πράσινο, το μπλε, το κίτρινο. Συζητήστε στην τάξη για

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα»

Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής. «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής «Ένας περίπατος στο ηλιακό μας σύστημα» Εκπαιδευτικός: Μπλούχου Στεφανία Τάξη: Β Σχολικό έτος: 2012-13 ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΠΕ ΒΑΜΟΥ «Ο ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΑΣ» & «ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ 5.000 ΧΡΟΝΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ» Παπαδογιαννάκη Κωνσταντίνα 1, Ποντικάκης Φώτης 2, Μιχελάκης Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους»

Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού. «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Δημοτικό Σχολείο Θεσπρωτικού «Απογραφή Παραδοσιακών Σπιτιών στα Ιστορικά Λέλοβα και Μελέτη της Αρχιτεκτονικής τους» Γ και ΣΤ Τάξη 2007 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία είναι μια συνεργασία της Γ Τάξης και ΣΤ Τάξης του

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης

Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης Μέτρα για την Περιβαλλοντική Ενηµέρωση σε Τεχνητούς Υγρότοπους της Κρήτης LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας

Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Vagonetto είναι ένα θεματικό πάρκο, μοναδικό στον ελληνικό χώρο, που δίνει στον επισκέπτη τη δυνατότητα να γνωρίσει βήμα βήμα τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ

ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ Προτεινόμενες δραστηριότητες Θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή των εκπαιδευτικών για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης μουσειακής εμπειρίας. Αυτό μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ «Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΔΕΛΦΩΝ» ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δημιουργικός Χαρακτήρας των Επισκέψεων Οι επισκέψεις των μαθητών σε χώρους ιστορικού-πολιτιστικού χαρακτήρα

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή.

Προσέλευση μαθητών. Πρωινή προσευχή. Προσέλευση μαθητών. Κολύμβηση Φυσική Αγωγή. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες υπό την επίβλεψη έμπειρων γυμναστών και κάνουν ασκήσεις για την καλύτερη φυσική κατάστασή τους και παιχνίδια ομαδικότητας, συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ.

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ Βασιλικοί Παίδες για Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα μαθη τές Δ -Στ Τάξης Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ. Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ. Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης 3 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΙΕΡΑΠΕΤΡΑΣ Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Υφαίνω το νήμα της ζωής κι έχω αργαλειό τη σκέψη» Μαθητικές ομάδες των τμημάτων Α1, Α2, Α3, Α4, Α5 Παιδαγωγική ομάδα: Σπυριδάκη Μαρία Φλουράκη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ

ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ ΗΧΟΣ 10-0133.indb 143 25/2/2013 3:35:01 μμ 144 ΦΕ1: ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ Ο ΗΧΟΣ Παρατήρησε τις εικόνες. Πώς παράγεται ο ήχος; 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Πείραμα Στήριξε με το χέρι σου στην άκρη του θρανίου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Ελένη Χριστοπούλου Δημήτριος Ρίγγας Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής Συλλογικές Μνήμες μιας Πόλης στο Χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα Η Αργυρώ και ο Βασίλης μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς αποφάσισαν να επισκεφτούν το θείο Αριστείδη, που διαμένει τα τελευταία χρόνια στην Τήνο, το όμορφο νησί των Κυκλάδων. Βασίλης: «Πρέπει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2016

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2016 ΜΑΡΑΘΏΝΙΟΣ ΑΝΆΓΝΩΣΗΣ ΒΙΒΛΊΩΝ ΤΩΝ ΕΚΔΌΣΕΩΝ ΨΥΧΟΓΙΟΣ! Λάβετε θέσεις Έτοιμοι Πάμε! ΒΓΕΊΤΕ ΠΡΏΤΟΙ ΣΤΙΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015-ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2016 ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΔΡΆΣΕΩΝ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΊΑΣ Σχολείο:... Τάξη:...

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005 Μετά από πρόσκληση του Δημάρχου κ. Τοτονίδη Νίκο προς το Τοπικό Τμήμα Βόρειας Ελλάδας (ΤΟ.Τ.Β.Ε.) της Ελληνικής Σπηλαιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21

Περιεχόμενα. Σελίδα 3 από 21 Σελίδα 1 από 21 Σελίδα 2 από 21 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 Χρήσεις του υπολογιστή... 4 Κεφάλαιο 2 Βασικά τμήματα υπολογιστή... 6 Κεφάλαιο 3 - Ασφάλεια... 9 Κεφάλαιο 4 - Ποντίκι... 11 Κεφάλαιο 5 - Πληκτρολόγιο...

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Ζώα στη ζωγραφική» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Ζώα στη ζωγραφική» ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ Σκοπός του ερωτηματολογίου είναι να καταγράψει τη δυνατότητα χρήσης από άτομα με αναπηρίες των υφιστάμενων

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΥΣ ΤΟΥ 9 ΟΥ KAI 22 ΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2009-2010 Νηπιαγωγεία που συμμετέχουν: 9 ο 2/θέσιο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Κατερίνης 22 ο 2/θέσιο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr

Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr Τίτλος: «Ζωντανεύοντας τα αρχαία μας» Κοινό: Μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β ημοτικού Χώρος διεξαγωγής: Εθνικό Αρχαιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

4-6 ετών. Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη

4-6 ετών. Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη 4-6 ετών Νίκη Δεληκανάκη & Ελίνα Επιτροπάκη Σειρά: Μαθηματικά Παραμύθια, Ηράκλειο 2011-12 Τίτλος: Ο Κύκλος που έψαχνε για ταίρι -Δεληκανάκη Νίκη, Δρ Επιστημών Αγωγής, Σχολική Σύμβουλος 19 ης Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικό σχέδιο διδασκαλίας με χρήση του λογισμικού «Δημιουργός Μοντέλων»

Ενδεικτικό σχέδιο διδασκαλίας με χρήση του λογισμικού «Δημιουργός Μοντέλων» Ενδεικτικό σχέδιο διδασκαλίας με χρήση του λογισμικού «Δημιουργός Μοντέλων» Η ανάπτυξη των φυτών Τάξη: Ε Δημοτικού Μάθημα: Φυσικές Επιστήμες (το βιβλίο του κ. Κόκκοτα Παναγιώτη) Ενότητα: «Τι χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Καράκιζα Τσαμπίκα 1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο 3. Εκπαιδευτικές ανάγκες: Οι μαθητές είναι στη μεγάλη πλειοψηφία τους νυν

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε!

Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Εργαστήρι 1: Γιατί Χρειαζόμαστε τους Κανόνες; Ας Παίξουμε! Το εργαστήρι αυτό βασίζεται σε ένα απλό και οικείο επιτραπέζιο παιχνίδι. Σκοπός του είναι να κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών, αξιοποιώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ. Καλυβιώτη Κωνσταντίνου. Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΙΝΣΤΕΡΝΑ Ένα μεγαλοπρεπή μνημείο ύδρευσης της Κωνσταντινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες

ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑ- Αειφορική αρχιτεκτονική χτες και σήμερα- Παραδοσιακοί οικισμοί και σύγχρονες ανάγκες Συζήτηση για το ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ που συμπληρώθηκε στο σεμινάριο και πρόταση για το προτεινόμενο τελικό φύλλο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία \ή % Κώδικες. Τάξη Α'

Επικοινωνία \ή % Κώδικες. Τάξη Α' Δ IV Επικοινωνία \ή % Κώδικες Τάξη Α' ^W ΚΕΙΜΕΝΟ 1 Σήματα τροχαίας 1. Τα παρακάτω είναι σήματα της τροχαίας. Ποια αναγνωρίζετε; Προσπαθήστε να βρείτε τι σημαίνουν τα χρώματα: το κόκκινο, το πράσινο, το

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Για την σχολική χρονιά 2014-2015 πραγματοποιούνται τα κάτωθι προγράμματα : Α) ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ Γερμανικού και Μυλλέρου Μεταξουργείο Δήλωση

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα κοινό μας σπίτι» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE «Μεσογειακή φώκια και Αλιεία: Αντιμετωπίζοντας τη σχέση ανταγωνισμού και αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ «Η θάλασσα

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260 TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. 25 ης Μαρτίου 12-177 78 Ταύρος Τηλ. 210 48 11 260 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και η αναπαραγωγή του παρόντος βιβλίου με οποιοδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Ε Δημοτικού ΠΟΣΟΣΤΑ ENOTHTA 4: Έννοια του ποσοστού

Τάξη: Ε Δημοτικού ΠΟΣΟΣΤΑ ENOTHTA 4: Έννοια του ποσοστού Τάξη: Ε Δημοτικού ΠΟΣΟΣΤΑ ENOTHTA 4: Έννοια του ποσοστού Στάδιο 1- Επιθυμητά Αποτελέσματα Στόχοι μαθήματος(οι μαθητές θα είναι ικανοί): 1. Να κατανοήσουν την έννοια του ποσοστού καθώς και να τα χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Tο πρώτο μου Ταξίδι. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Tο πρώτο μου Ταξίδι Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Αγίας Παρασκευής Λίγο μετά το γραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της. που επισκέφθηκε το Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Χίου στις..του 201

Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της. που επισκέφθηκε το Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Χίου στις..του 201 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΧΙΟΥ Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της. που επισκέφθηκε το Ιστορικό Ιατρικό Μουσείο Χίου στις..του 201 Το εκπαιδευτικό φυλλάδιο σχεδιάστηκε για να σε βοηθήσει να γνωρίσεις καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 4 ΠΗΓΕΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ 5 ΣΤΑ ΙΑ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ 6 ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ 7 ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα