Η ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ * Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Οµότιµη Καθηγήτρια Νοµικής του Παν/µίου Αθηνών

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ * Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Οµότιµη Καθηγήτρια Νοµικής του Παν/µίου Αθηνών"

Transcript

1 Η ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ * Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Οµότιµη Καθηγήτρια Νοµικής του Παν/µίου Αθηνών Α. Ο νοµικός σύνδεσµος γιατρού και ασθενούς από την άποψη του Αστικού ικαίου Η επαγγελµατοποίηση της ιατρικής, που συνέβη ήδη από τις αρχές του προηγούµενου αιώνα, δηµιούργησε νοµικό δεσµό µεταξύ γιατρού και ασθενούς στο χώρο του ποινικού αλλά και του αστικού δικαίου. Προηγήθηκε η ποινική αντιµετώπιση των ιατρικών σφαλµάτων και αρκετά αργότερα συνειδητοποιήθηκε ο σύνδεσµος γιατρού και ασθενούς µε διάσταση αστικής ευθύνης 1. Έτσι, παρά την εµµονή του ιατρικού όρκου στις ηθικές παρακαταθήκες του Ιπποκράτη και τη δηµιουργία γραπτών κανόνων ιατρικής δεοντολογίας σε εθνικό και παγκόσµιο επίπεδο, ο γιατρός, προσφέροντας τις ιατρικές υπηρεσίες του στον ασθενή, συνδέεται µαζί του επαγγελµατικά, ως εργαζόµενος ή έχοντας αναλάβει την εκπλήρωση συγκεκριµένου επιστηµονικού έργου. Μετακυλήθηκε δηλαδή η ιατρική ως επάγγελµα στον συµβατικό χώρο της σχέσης εργασίας ή έργου, όπως τη γνωρίζει το αστικό δίκαιο. Προηγουµένως είχαν ήδη προκύψει ερωτήµατα αδικοπρακτικής ευθύνης του γιατρού, όπως για κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα που θίγει έννο- µα αγαθά ενός άλλου ανθρώπου. Σήµερα χρησιµοποιείται όλο το πεδίο της αστικής ευθύνης για να επιλυθεί το ζήτηµα της ευθύνης των γιατρών, µε ιδιαίτερο ερώτηµα την υπαγωγή της ευθύνης αυτής στην ευθύνη του παρέχοντος υπηρεσίες και την ευθύνη του κατασκευαστή για την εµπλοκή της νεώτερης τεχνολογίας στην ιατρική επιστήµη 2. Όµως η σχέση µεταξύ γιατρού και ασθενούς δεν είναι µόνο συµβατική, ούτε µόνο αδικοπρακτική και δεν εξαντλείται µόνο στην παροχή ιατρικών υπηρεσιών ή στην εκτέλεση ιατρικού έργου. Ο σύνδεσµος γιατρού και ασθενούς εξακολουθεί και σήµερα να παραµένει σχέση ηθικονοµική και διαπροσωπική, µε αυξηµένες υποχρεώσεις και δικαιώµατα από τα δύο µέρη. Για τον ασθενή ο γιατρός είναι το πρόσωπο στο οποίο εµπιστεύεται την υγεία και τη ζωή του. Για το γιατρό ο ασθενής είναι ο αποδέκτης του λειτουργήµατός του, ως επαγγελµατία αλλά και ως συνανθρώπου. Ανάµεσα στα δύο πρόσωπα αυτά, γιατρό και ασθενή, αναπτύσσεται και λει- * Εισήγηση στην διηµερίδα της Ένωσης Αστικολόγων και του ικηγορικού Συλλόγου Άρτας στις 14 και 15 Μαΐου Aνδρουλιδάκη, Η υποχρέωση Ενηµέρωσης του Ασθενούς, 1 Ι σελ. 14 επ., Κότσιανου, Ιατρική Ευθύνη, σ. 4 επ., Κ. Φουντεδάκη, Αστική Ιατρική Ευθύνη, σελ. 3 επ. 2. Φουντεδάκη, ΑστΙατρΕυθ, σελ. 138 επ. 433

2 434 Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Digesta 2004 τουργεί σύνδεσµος αµοιβαίας εµπιστοσύνης 3 µε συνέπεια την εννοιολογική αλλοίωση της νοµικής σχέσης που τους συνδέει. Για το λόγο αυτό η συµβατική τους σχέση δεν είναι απλά «σύµβαση ιατρικής αγωγής», αλλά πολύ περισσότερο «σύµβαση ιατρικής αρωγής» 4. Τα χαρακτηριστικά αυτά της σχέσης γιατρού και ασθενούς είναι ιδιαίτερα έ- ντονα στην ιατρική υποβοήθηση για την ανθρώπινη αναπαραγωγή. Εδώ ο γιατρός έχει να λειτουργήσει ως µεσολαβητής νέας ζωής, που δεν έρχεται από την φυσιολογική διαδικασία της αναπαραγωγής αλλά από την υποβοήθηση της µέσω της νεώτερης ιατρικής τεχνολογίας 5. Στο ν. 3089/2002 για την ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή εµπλέκεται για πρώτη φορά η ιατρική αγωγή µε τη συγγενική σχέση που καθορίζει τη θέση του νέου ανθρώπου στο οικογενειακό περιβάλλον και στα κληρονοµικά του δικαιώµατα απέναντι στους συγγενείς του. Για πρώτη φορά το ελληνικό δίκαιο βρέθηκε στην ανάγκη να προσδιορίσει «ιατρικές υποχρεώσεις» και να τις καθορίσει ως αναφαίρετο περιεχόµενο της συµφωνίας στην οποία στηρίζεται η ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή. Ας δούµε όµως τα πράγµατα µε τη σειρά τους. Β. Είδη και κατηγορίες ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή Η ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή µε τη διαδικασία της τεχνητής γονιµοποίησης είναι σχετικά νέα ιατρική πράξη, εξαρτηµένη από τις επιστηµονικές ανακαλύψεις στη γενετική βιολογία, στην τεχνογνωσία της κρυοσυντήρησης και στη µαιευτική. Επιδιώκει τη δηµιουργία νέου ανθρώπου µε φυσικοτεχνικά µέσα, χρησιµοποιώντας βιολογικά στοιχεία του ίδιου του ανθρώπου (ωάριο - σπερµατοζωάριο) και µέσα εµφύτευσής τους στη µήτρα της γυναίκας για κύηση και εξέλιξη του εµβρύου. Από την επιστήµη η διαδικασία αυτή διαιρείται στην οµόλογη και στην ετερολογη γονιµοποίηση. Στην οµόλογη τεχνητή γονιµοποίηση χρησιµοποιούνται τα γενετικά κύτταρα των µελλοντικών γονέων, αλλά η γονιµοποίηση γίνεται συνήθως εκτός µήτρας µέσα σε µηχάνηµα. Το γεγονός όµως της µεσολάβησης µηχανήµατος αυξάνει τους κινδύνους απόκλισης από τη φυσιολογική κύηση και την εµφύτευση φυσιολογικού εµβρύου που θα εξελιχθεί σε φυσιολογικό άνθρωπο. Ιδιαίτερα µάλιστα όταν µεσολαβήσει κρυοσυντήρηση του γονιµοποιηµένου εµβρύου, οι κίνδυνοι για το µελλοντικό άνθρωπο είναι ιδιαίτερα αυξηµένοι. Στην ετερολόγη τεχνητή γονιµοποίηση χρησιµοποιούνται και γενετικά κύτταρα 3. Ανδρουλιδάκη, Υποχρεώσεις Συναλλακτικής Πίστεως, Ανδρουλιδάκη, ΥποχρΕνηµΑσθ, σελ. 106 επ. 5. Ανδρουλιδάκη, ΥποχρΕνηµΑσθ, 20, σελ. 400 επ., Φουντεδάκη, ΑστΙατρΕυθ, σ. 250 επ. 01/07/05 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

3 Digesta 2004 Η αστική ευθύνη του γιατρού 435 που δεν ανήκουν στους µελλοντικούς γονείς. Χρησιµοποιείται ακόµα και ξένο µητρικό σώµα για να δεχθεί το έµβρυο µόνο για κύηση. Οι διαδικασίες αυτές δεν είναι ούτε χωρίς ηθικούς ενδοιασµούς, ούτε χωρίς ε- πιπρόσθετους βιολογικούς, ιατρικούς και συναισθηµατικούς κινδύνους. Το ελληνικό δίκαιο µε το ν.3089/2002 έθεσε υπό έλεγχο κυρίως τα είδη της ε- τερόλογης τεχνητής αναπαραγωγής, θέτοντας τεχνικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις που αφορούν την ηλικία των µελλοντικών γονέων (άρθρο 1455 ΑΚ), τον τύπο της συναίνεσής τους (άρθρο 1456 ΑΚ), την δυνατότητα ανάκλησης της συναίνεσης αυτής (άρθρο 1456 παρ. 2 ΑΚ), τα χρονικά περιθώρια της µεταθανάτιας γονιµοποίησης (άρθρο 1457 ΑΚ), τους πρόσθετους όρους για την προσφορά ξένου µητρικού σώµατος κύησης (άρθρο 1457 ΑΚ) και τέλος την τύχη των εµβρύων που πλεονάζουν (άρθρο 1459 ΑΚ) 6. Η οµόλογη τεχνητή γονιµοποίηση δεν θίγεται άµεσα από αυτόν το νόµο, τίθενται όµως έµµεσα οι βασικές προϋποθέσεις της ιατρικής συνδροµής και για αυτή τη διαδικασία. Γ. Η νοµική σηµασία της ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή Και στις δύο περιπτώσεις ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή δηµιουργείται µεταξύ γιατρού και ασθενούς έννοµη σχέση ιατρικής αγωγής που για µεν τους ιδιώτες γιατρούς πρέπει να χαρακτηρίζεται «σύµβαση ιατρικής αγωγής» για δε την περίπτωση διεξαγωγής της ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή σε δηµόσιο νοσοκοµείο πρέπει να υπάγεται στις προσφερόµενες από το Κράτος «υπηρεσίες παροχικής διοίκησης», που για την περίπτωση της προσφοράς ιατρικών υπηρεσιών εξοµοιώνονται ως προς την αναµενόµενη από το γιατρό συµπεριφορά προς εκείνες της συµβατικής σχέσης 7. Στο όλο ζήτηµα πρέπει να προστεθεί η έντονη ηθικοκοινωνική πλευρά της ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, αλλά και η έντονη αµφισβήτηση της ευθύνης για τη βιωσιµότητα και την υγεία των νέων ανθρώπων που παράγονται από τις τεχνικές αυτές. εν είναι περίεργο ούτε ανεξήγητο γιατί η παγκόσµια βιβλιογραφία στα θέµατα αυτά έχει διαστάσεις αυτόνοµης µεγάλης βιβλιοθήκης και γιατί εµπλέκονται στα ζητήµατα αυτά ιστορικοί, βιολόγοι, παράγοντες της εκκλησίας, φιλόσοφοι, γιατροί και νοµικοί. Οι νοµικοί οφείλουν να εξετάζουν το θέµα από τις νοµικές του συνέπειες, προστρέχοντας σε ηθικοσυναισθηµατικούς προβληµατισµούς µόνο όταν κινδυνεύει η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η οικογενειακή τάξη. 6. Βλ. Κουνουγέρη, Τεχνητή γονιµοποίηση και Αστικό ίκαιο, σελ. 7 επ., Παπαχρήστου, Η Τεχνητή Αναπαραγωγή στον Αστικό Κώδικα, σελ 29 επ. 7. Για το πολύπλοκο αυτό ζήτηµα βλ. αντί πολλών Φουντεδάκη, ΑστΙατρΕυθ, σελ. 110 επ.

4 436 Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Digesta Οι γενικές υποχρεώσεις του γιατρού Πριν από κάθε προσέγγιση στις ιδιαιτερότητες της ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, πρέπει να τεθούν οι βάσεις οι οποίες διέπουν την έννοµη σχέση που δηµιουργείται µεταξύ γιατρού και ασθενούς. Μπορούµε να χαρακτηρίσουµε «ασθενείς» τα πρόσωπα στα οποία αφορά η ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, όταν «πάσχουν» από πρόβληµα φυσιολογικής συµµετοχής στην διαδικασία της ανθρώπινης αναπαραγωγής 8. Ο ν. 3089/2003 επιτρέπει την ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή µόνον όταν πρόκειται για «θεραπευτική της ανικανότητας πράξη» 9. Αν οι ιατρικές πράξεις για υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή γίνονται χωρίς να υπάρχει θεραπευτική ανάγκη της ανικανότητας για τεκνοποίηση τουλάχιστον στο ένα από τα εµπλεκόµενα πρόσωπα, είναι ιατρικές πράξεις παράνοµες και δεν καθίστανται νόµιµες ούτε µε τη συναίνεση των προσώπων που συµµετέχουν σαυτές, δεδοµένου ότι η συναίνεση σ αυτές εφόσον απαγορεύεται από το νόµο, είναι νοµικά ασήµαντη, σαν να µη δόθηκε ποτέ 10. Ζήτηµα γεννάται αν για τη γυναίκα που είναι φυσιολογικά ικανή για τεκνοποιία και δέχεται την τεχνητή σπερµατέγχυση, επειδή «πάσχει» ο σύζυγός της ή ο σύντροφός της, ή επειδή θα λειτουργήσει ως «παρένθετη» µητέρα, µπορεί να χαρακτηριστεί η ιατρική πράξη υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή «θεραπευτική». Ο νόµος αποβλέπει στο συνταγµατικά κατοχυρωµένο δικαίωµα του ανθρώπου 11 να αποκτήσει παιδιά βιολογικά ή «κοινωνικά» δικά του. Το δικαίωµα αυτό υπήρχε πάντα, αφού το δίκαιο αναγνώριζε το δικαίωµα της υιοθεσίας, ως τρόπο απόκτησης παιδιών 12. Αφότου η ιατρική επιστήµη και η βιοτεχνολογία πρόσφεραν στον άνθρωπο την τεχνητή γονιµοποίηση, οι πιο πολλές µέθοδοί της έγιναν αποδεκτές από τη δικαιϊκή τάξη 13. Το πρόβληµα όµως είναι ότι για να επιτευχθεί η τεχνητή γονι- µοποίηση χρειάζεται η «συνδροµή» και άλλου προσώπου, το οποίο ως εκ της φύσεως του πράγµατος δεν «πάσχει» από ανικανότητα αναπαραγωγής, συνδέεται ό- µως µε οικογενειακό ή συναισθηµατικό δεσµό, µε το πρόσωπο µε το οποίο θέλει να αποκτήσει βιολογικά ή «κοινωνικά» παιδιά ή επιθυµεί να βοηθήσει µε τις βιολογικές του ικανότητες το άτοµο που επιθυµεί να τεκνοποιήσει. Όλα αυτά τα πρόσωπα δεν «πάσχουν». Έχουν όµως ανάγκη ιατρικής αγωγής (ακόµα και ο άγνωστος δότης 8. εν συµφωνούµε µε τον όρο «ανθρώπινη αναπαραγωγή», αλλά για λόγους συντονισµού µε το ν. 3089/2002 τον χρησιµοποιούµε. 9. Φουντεδάκη, ΑστΙατρΕυθ, σελ Φουντεδάκη, ο.π. 11. Στο Σύνταγµά µας άρθρο Βλ. Πετρόπουλο, Ιστορία και Εισηγήσεις του Ρωµαϊκου ικαίου, 1944, 134, σελ επ. 13. Ανδρουλιδάκη, ΥποχρΕνηµΑσθ, σελ. 432 επ. 01/07/05 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

5 Digesta 2004 Η αστική ευθύνη του γιατρού 437 σπέρµατος), ώστε να προσφέρουν τη βιολογική συνδροµή τους στην ιατρική πράξη της τεχνητής γονιµοποίησης. Το άλλο αυτό πρόσωπο (άνδρας σύζυγος ή σύντροφος, τρίτος άγνωστος δότης ή παρένθετη µητέρα) συµµετέχει νόµιµα στη ιατρική πράξη της αναπαραγωγής, αφού µε τη θέλησή του αποδέχεται την τεχνητή γονιµοποίηση ως µοναδικό τρόπο να αποκτήσει παιδιά µε τον σύζυγο ή σύντροφό του ή να βοηθήσει συγκεκριµένο ζευγάρι να τεκνοποιήσει. Άλλωστε η σύµπραξη του άλλου προσώπου επιτελείται επίσης µέσω ιατρικής πράξης (επέµβασης στο σώµα του), η οποία είναι νόµιµη ιατρική επέµβαση, εφόσον υπάρχουν οι απαιτούµενες από το νόµο συναινέσεις. Το συµπέρασµα στο οποίο καταλήγουν οι παραπάνω σκέψεις είναι ότι στην τεχνητή γονιµοποίηση το κριτήριο του «πάσχοντος ασθενούς» είναι σχετικά µόνο ε- νεργό, και µόνο από την άποψη της διαπίστωσης της ανικανότητας του ενός συζύγου ή συντρόφου για απόκτηση τέκνων 14. Ε. Tα στάδια της έννοµης σχέσης Η έννοµη σχέση µεταξύ γιατρού και ασθενούς δηµιουργείται όταν ο ασθενής προσεγγίζει το γιατρό και εκδηλώνει την πρόθεση του να διαγνωστεί το πρόβληµα της υγείας του. Το στάδιο αυτό δεν ανήκει σε προσυµβατικές σχέσεις, διότι δεν έχει µόνο διαπραγµατευτικό αντικείµενο 15. Η συµφωνία διάγνωσης προηγείται νοηµατικά από κάθε ιατρική πράξη. Είναι όµως ανεξάρτητη από την ιατρική που πρέπει να ακολουθηθεί για να επέλθει το θεραπευτικό αποτέλεσµα. Στην περίπτωση της τεχνητής γονιµοποίησης, όπως και σε κάθε προσέγγιση ιατρικής αγωγής πρόκειται για µια έννοµη σχέση µεταξύ γιατρού και του ενδιαφερο- µένου προσώπου, τις περισσότερες φορές για µια σύµβαση, µε αντικείµενο τη διάγνωση της ανικανότητας για φυσιολογική αναπαραγωγή, από την οποία θα εξαρτηθεί αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις διεξαγωγής της διαδικασίας υποβοήθησης. Πρόκειται για έννοµη σχέση αυτοτελή, µε όλες τις συνέπειες της ιατρικής ευθύνης. Η διάγνωση περιλαµβάνει υποχρεώσεις και από τα δύο µέρη. Ι. Υποχρεώσεις του ασθενούς 1. Υποχρέωση αποκάλυψης του ιατρικού ιστορικού Ο ασθενής οφείλει να εκθέσει επακριβώς στο γιατρό όλα τα στοιχεία του ιατρικού ιστορικού του, που αφορούν άµεσα ή έµµεσα την ιατρική αγωγή στην οποία θέλει να υποβληθεί. Από την ακριβή όµως εκπλήρωση αυτής της υποχρέωσης δεν εξαρτάται η απαλλαγή του γιατρού από άλλο πρόβληµα υγείας του ασθενούς, διότι 14. Ανδρουλιδάκη, ΥποχρΕνηµΑσθ, εν πρόκειται για περιπτώσεις εφαρµογής των διατάξεων των άρθρων ΑΚ, αλλά για «σύµβαση προαπαιτούµενο» της σύµβασης ιατρικής αγωγής.

6 438 Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Digesta 2004 ο γιατρός είναι σε κάθε περίπτωση υποχρεωµένος να ελέγξει και ο ίδιος, τουλάχιστον όλα τα ιστορικά στοιχεία που προκύπτουν από παλαιά έγγραφα ή είναι εµφανή στο σώµα του ασθενούς. 2. Ο ασθενής έχει υποχρέωση αλήθειας Η παράλειψη της υποχρέωσης αυτής συνυπολογίζεται στην επιµέτρηση του διαγνωστικού σφάλµατος του γιατρού. Στην υποχρέωση του ασθενούς να αναφέρει τα στοιχεία που τον αφορούν συγκαταλέγεται και η υποχρέωση αποκάλυψης της ηλικίας του. Σύµφωνα µε το άρθρο 1455 ΑΚ (ν. 3089/2002) η ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή δεν επιτρέπεται µετά την πάροδο της ηλικίας της φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής του υποβοηθούµενου προσώπου. Ο κανόνας αυτός πρέπει να θεωρηθεί ότι ισχύει για κάθε περίπτωση ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή. ΙΙ. Υποχρεώσεις του γιατρού Η διάγνωση είναι υποχρεωτική ιατρική διαδικασία και αποτελεί βασική υποχρέωση του γιατρού. Τα περισσότερα ιατρικά σφάλµατα οφείλονται στην πληµµελή διάγνωση. Ο γιατρός πρέπει να χρησιµοποιήσει όλα τα πρόσφορα ιατρικά µέσα για να επιτύχει ασφαλή διάγνωση. Στη διαδικασία διάγνωσης της συνδροµής των προϋποθέσεων της ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή η υποχρέωση διάγνωσης περιλαµβάνει επιπροσθέτως: α. ιάγνωση της αδυναµίας φυσιολογικής αναπαραγωγής Στην διαδικασία της ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, είτε πρόκειται για οµόλογη είτε για ετερόλογη τεχνητή γονιµοποίηση, ο γιατρός ο- φείλει να διαγνώσει την αδυναµία απόκτησης τέκνων µε φυσικό τρόπο ή τον κίνδυνο µετάδοσης στο τέκνο σοβαρής ασθένειας σε περίπτωσης φυσιολογικής σύλληψης του εµβρύου. Η διαγνωστική αυτή υποχρέωση του γιατρού φαίνεται να υποστηρίζεται από το ν. 3089/2002, άρθρο 1455 ΑΚ κυρίως για την περίπτωση ετερόλογης εξωσωµατικής γονιµοποίησης, αλλά αυτό δεν αληθεύει. Η υποχρέωση αυτή βαρύνει το γιατρό σε οποιαδήποτε διερεύνηση των προϋποθέσεων της εξωσωµατικής γονιµοποίησης. β. ιάγνωση της σωµατικής ικανότητας του ασθενούς Υποχρέωση του ασθενούς για πληροφόρηση του γιατρού αλλά και υποχρέωση διάγνωσης εκ µέρους του γιατρού αποτελεί η διακρίβωση της ηλικίας του προσώπου που θα δεχθεί την ιατρική συνδροµή για τεχνητή γονιµοποίηση. Η πραγµατική ηλικία του σώµατος είναι ουσιαστική προϋπόθεση για τη νοµι- 01/07/05 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

7 Digesta 2004 Η αστική ευθύνη του γιατρού 439 µότητα της επιδιωκόµενης ιατρικής πράξης. Είναι καθήκον του γιατρού να διαγνώσει την αντοχή του ασθενούς στη διαδικασία ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, όχι µόνο από την άποψη της υγείας του ίδιου του ασθενούς, αλλά και του τέκνου που πρόκειται να γεννηθεί µε την τεχνική της εξωσωµατικής γονι- µοποίησης. Εσφαλµένη διάγνωση του γιατρού ως προς τη σωµατική αντοχή των προσώπων που θα συµµετάσχουν στην τεχνητή γονιµοποίηση στοιχειοθετεί ιατρικό σφάλµα µε όλες τις νοµικές του συνέπειες. Αν ως συνέπεια σφάλµατος του γιατρού γεννηθεί παιδί µε νοητικές ή σωµατικές ανικανότητες, τόσο οι γονείς (wrongfull birth), όσο και το ίδιο το τέκνο (wrongfull life) έχουν αξιώσεις αποζηµίωσης και αποκατάστασης της ηθικής βλάβης από το γιατρό, διότι στην περίπτωση αυτή για τα διανοητικά ή τα βιολογικά προβλήµατα του παιδιού δεν ευθύνεται η φύση αλλά η µέσω του γιατρού παρέµβαση της τεχνολογίας 16. Πιστεύουµε ότι στην υποχρέωση διάγνωσης των προϋποθέσεων που αναφέρει το άρθρο 1455 ΑΚ συµπεριλαµβάνεται και η υποχρέωση διάγνωσης της ψυχικής υγείας των συµµετεχόντων στη διαδικασία της αναπαραγωγής. γ. Υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς είναι βασικό στοιχείο της πληρότητας της έννοµης σχέσης του γιατρού µε τον ασθενή τόσο στο στάδιο της διαγνωστικής διαδικασίας όσο και κατά τη λειτουργία της βασικής ιατρικής αγωγής 17. Στην ιατρική υποβοήθηση για ανθρώπινη αναπαραγωγή, ο γιατρός οφείλει µετά τη διάγνωση να καταστήσει γνωστά στον ασθενή όλα τα στοιχεία που συνέλεξε κατά τη διαγνωστική διαδικασία. Τόσο εκείνα που αφορούν την ικανότητά του να α- ποκτήσει τέκνα µε φυσιολογικό τοκετό, όσο και άλλα στοιχεία της υγείας και της φυσιολογικής κατάστασης του ασθενούς, έστω και άσχετα προς την συγκεκριµένη ιατρική πράξη στην οποία αποσκοπούσε η διαγνωστική έρευνα. Η υποχρέωση αυτή προκύπτει από την ηθικονοµική βάση της ιατρικής αγωγής και τη γενικότερη υποχρέωση µέριµνας για την υγεία του ασθενούς. Η υποχρέωση αυτή πηγάζει και από το «σύνδεσµο εµπιστοσύνης» που συνδέει τον ασθενή µε το γιατρό σε οποιαδήποτε ιατρική προσέγγιση, είτε υφίσταται συµβατική σχέση είτε πρόκειται για «προσφορά ιατρικών υπηρεσιών» από δηµόσιο ιατρικό φορέα. Η παράλειψη της ενηµέρωσης του ασθενούς είναι βαρύ ιατρικό σφάλµα, πράγ- µα που σηµαίνει ανατροπή των κανόνων του βάρους της απόδειξης σε βάρος του γιατρού ακόµα και στην αδικοπρακτική ευθύνη. Η έννοµη σχέση της διάγνωσης τερµατίζεται µε την ενηµέρωση του ασθενούς. 16. Ανδρουλιδάκη, ΥποχρΕνηµ, σελ Ό.π. σελ. 436 επ.

8 440 Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Digesta 2004 Αν δεν ακολουθήσει περαιτέρω ιατρική αγωγή, ο γιατρός δικαιούται την αµοιβή του και ο ασθενής όλα τα έγγραφα που εκδόθηκαν για τη διάγνωση της περίπτωσής του, είτε πρόκειται για ιδιώτη γιατρό είτε πρόκειται για δηµόσιο νοσοκοµείο. Όλη η διαδικασία της διάγνωσης δεν έχει καµία σχέση µε τις απαγορεύσεις και τις τυπικότητες του ν. 3089/2002. Γίνεται και άτυπα, όπως κάθε άλλη ιατρική πράξη χωρίς κανένα ιδιαίτερο τύπο είτε στο νοσοκοµείο είτε σε οποιαδήποτε ιδιωτική κλινική. Το πρόβληµα αν έγινε ορθή διάγνωση ή όχι είναι γενικό ζήτηµα ιατρικής ευθύνης και δεν εµπίπτει στις απαγορεύσεις του ν. 3089/2002. ΣΤ. Η κύρια διαδικασία της ιατρικής υποβοήθησης στην ανθρώπινη αναπαραγωγή Η κύρια διαδικασία της εξωσωµατικής γονιµοποίησης αποτελεί ξεχωριστή από τη διάγνωση ιατρική πράξη και διέπεται από τις διατάξεις του ν. 3089/2002 όπως αυτές διαµορφώθηκαν σε άρθρα του ΑΚ. Εδώ πρόκειται πια για ιατρική αγωγή µε περιορισµένα αποδεκτό από την ελληνική έννοµη τάξη περιεχόµενο. Με τις απαγορεύσεις που θέτει ο ΑΚ τίθενται τα η- θικονοµικά πλαίσια, µέσα στα οποία επιτρέπεται και στον ενδιαφερόµενο µελλοντικό γονέα, αλλά και στο γιατρό δηµιουργία ανθρώπου µε τεχνητή γονιµοποίηση. Ι. Οι απαγορευτικές διατάξεις Ο γιατρός, εκτός από την επιστηµονική συµµετοχή του στην τεχνητή γονιµοποίηση επιβαρύνθηκε από το ν. 3089/2002 µε την τήρηση απαγορευτικών διατάξεων, η παράβαση των οποίων επιφέρει ακυρότητα σύµφωνα µε το άρθρο 174 (180, 181, 182) ΑΚ. Συγκεκριµένα απαγορεύεται στο γιατρό (αλλά και στο υποβοηθούµενο πρόσωπο): α. να υποσχεθεί και να διεξάγει ιατρική υποβοήθηση τεχνητής γονιµοποίησης σε άτοµα (άνδρες ή γυναίκες) που έχουν υπερβεί την ηλικία φυσικής ικανότητας αναπαραγωγής (ΑΚ Άρθρο 1455), β. να υποσχεθεί και να διεξάγει τεχνητή γονιµοποίηση σε άτοµα που δεν έχουν αδυναµία απόκτησης τέκνων ή σε περίπτωση που δεν υπάρχει κίνδυνος µετάδοσης σοβαρής ασθένειας (ΑΚ Άρθρο 1455), γ. να υποσχεθεί και να διεξάγει µεταθανάτια τεχνητή γονιµοποίηση αν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1457 ΑΚ, δ. να υποσχεθεί και να διεξάγει ανθρώπινη αναπαραγωγή µε τη µέθοδο της κλωνοποίησης (ΑΚ 1455), ε. να υποσχεθεί και να διεξάγει επιλογή του φύλου, εκτός από τις περιπτώσεις του άρθρου 1455 παρ. 2 ΑΚ, στ. να υποσχεθεί και να διεξάγει τη διενέργεια τεχνητής γονιµοποίησης χωρίς έγγραφη ή συµβολαιογραφική συναίνεση κατά τους όρους του άρθρου 1456 ΑΚ, 01/07/05 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

9 Digesta 2004 Η αστική ευθύνη του γιατρού 441 ζ. να υποσχεθεί και να διεξάγει τεχνητή γονιµοποίηση µε χρήση ξένου µητρικού σώµατος, χωρίς δικαστική απόφαση που παρέχει τη σχετική άδεια (Άρθρο 1458 ΑΚ). Οι ίδιες απαγορεύσεις (µε τις ίδιες συνέπειες ακυρότητας) τίθενται και για τα ενδιαφερόµενα για εξωσωµατική γονιµοποίηση πρόσωπα. Όλες οι παραπάνω απαγορεύσεις αφορούν τη σύµβαση ιατρικής αγωγής και γενικότερα τη συµφωνία διεξαγωγής της ιατρικής υποβοήθησης σε τεχνητή γονι- µοποίηση µε ιδιωτικό γιατρό, ιδιωτική κλινική ή δηµόσιο νοσηλευτικό ίδρυµα. Η συµφωνία είναι άκυρη και η ιατρική πράξη είναι παράνοµη. Η απαγόρευση που πηγάζει από την ΑΚ 1455 δεν υπάγεται στην ΑΚ 178. Ο νοµοθέτης θέσπισε τις απαγορεύσεις της ΑΚ 1455 για λόγους ασφάλειας του δικαίου και όχι λόγω αντίθεσης στα χρηστά ήθη. Μόνο στο ζήτηµα της κλωνοποίησης θα µπορούσε να γίνει δεκτό ότι η απαγόρευση της ΑΚ 1455 εδ.2 αποσκοπούσε στο ρητό αποκλεισµό αυτής της τεχνικής µεθόδου αναπαραγωγής ανθρώπων λόγω της αντίθεσής της στα χρηστά ήθη. Περισσότερο αµφισβητούµενο είναι το ζήτηµα της απαγόρευσης της αλλαγής του φύλου του εµβρύου (ΑΚ 1455 παρ. 2). Η απαγόρευση αυτή πιθανόν να αντιβαίνει στην έκφραση της εξουσιαστικής δύναµης του ανθρώπου να αποκτά παιδιά ή όχι. Εφόσον ο νόµος επιτρέπει την ετερόλογη εξωσωµατική γονιµοποίηση και την τεκνοποιία µέσω παρένθετης µητέρας, για ποιο λόγο να αποκλειστεί η επιλογή του φύλου, που τελικά µπορεί να εξισορροπήσει τον σχηµατισµό οικογένειας στα πρότυπα που επιθυµεί το ζευγάρι που αποκτά περισσότερα από ένα παιδιά. Και αν θέλει κανείς να εκφράσει ελεύθερα την απορία του, θα έπρεπε να παρατηρήσει ότι ο νόµος 3089/2002 επιτρέπει το µείζον και απαγορεύει το έλασσον. Μείζον η παρένθετη µητέρα, έλασσον η επιλογή του φύλου. Οι απαγορεύσεις και οι προϋποθέσεις εγκυρότητας της συµφωνίας για ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή επηρεάζουν κατά κανόνα και την ί- δρυση συγγένειας των «γονέων» µε τα παιδιά που θα γεννηθούν, χωρίς να έχουν τηρηθεί οι τυπικές και οι ουσιαστικές προϋποθέσεις των απαγορεύσεων. Οι επιπτώσεις της ακυρότητας εµφανίζονται κυρίως στην περίπτωση του δανεισµού ξένου σπέρµατος χωρίς προηγούµενη συναίνεση του συζύγου ή του συµβίου (άρθρο 1471 παρ. 2), µεταθανάτιας γονιµοποίησης (άρθρο 1457) και «παρένθετης µητρότητας» (άρθρο 1458). Αν δεν έχουν τηρηθεί οι προϋποθέσεις του νόµου τα παιδιά αυτά δεν συνδέονται οικογενειακά µε τον πατέρα τους και στην περίπτωση της παρένθετης µητέρας µε τη βιολογική µητέρα τους. Αντίστοιχα είναι άκυρη η πρόταση των ενδιαφεροµένων για την διεξαγωγή τεχνητής γονιµοποίησης προς το γιατρό. Έτσι, δεν συνάπτεται καµία νόµιµη σχέση µε το γιατρό και τους ενδιαφεροµένους Η έννοµη σχέση του ασθενούς µε το δηµόσιο νοσοκοµείο ή ν.π.δ.δ. µπορεί να χαρακτηριστεί και ως «συµφωνία προσφοράς ιατρικών υπηρεσιών», αφού παρά το γεγονός ότι παρέχονται υπηρεσίες από το δηµόσιο, αυτές νοµιµοποιούνται µόνο µε τη συναίνεση του ασθενούς.

10 442 Ισµήνη Ανδρουλιδάκη - ηµητριάδη Digesta 2004 ΙΙ. Από τις παραπάνω ακυρότητες προκύπτει: ότι δεν οφείλεται αµοιβή στο γιατρό ότι ο γιατρός δεν µπορεί να υποχρεωθεί να διενεργήσει την τεχνητή γονιµοποίηση. Αν όµως, παρόλα αυτά, η διαδικασία έχει αρχίσει, ο γιατρός οφείλει να υπακούσει στους κανόνες της ιατρικής επιστήµης και να σταµατήσει ή να προχωρήσει τη διαδικασία τεχνητής γονιµοποίησης κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να µην προκύψει σωµατική βλάβη ή προσβολή της προσωπικότητας των προσώπων που εµπλέκονται στη διαδικασία αυτή. Σε καµία όµως περίπτωση δεν δικαιούται ο γιατρός χωρίς τις από το νόµο επιτρεπόµενες προϋποθέσεις να προβεί σε διακοπή της κύησης ή της καταστροφής του κρυοσυντηρούµενου εµβρύου. Ζ. Η συναίνεση των ενδιαφεροµένων Βασικό προαπαιτούµενο της νοµιµότητας κάθε ιατρικής αγωγής είναι η συναίνεση του ασθενούς. Ο ν. 3089/2003 όπως εντάχθηκε στον ΑΚ καθορίζει τον τρόπο και τον τύπο της συναίνεσης των συµµετεχόντων στην τεχνητή γονιµοποίηση προσώπων. To ζήτηµα όµως της συναίνεσης σε ιατρική πράξη δεν τελειώνει εδώ. Ο ν. 3089/2002 αναφέρεται στην τυπική έκφραση της συναίνεσης για να διασφαλίσει τους όρους και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται να διεξαχθεί τεχνητή γονιµοποίηση. Η τυπική αυτή συναίνεση για να είναι δεσµευτική για τους συµµετέχοντες στην ιατρική αυτή πράξη πρέπει να είναι προϊόν ουσιαστικής ενηµέρωσης τους από το γιατρό. Έτσι συναίνεση µε την ιατρική έννοια που έχει ο όρος στον ν. 3089/2003 δεν σηµαίνει και συγκατάθεση των ενδιαφεροµένων στις ιατρικές διαδικασίες που είναι απαραίτητες για την τεχνητή γονιµοποίηση του είδους που έχει αποφασιστεί. Η συναίνεση των συµµετεχόντων στη διαδικασία της τεχνητής γονιµοποίησης δεν έχει σχέση µε τη διαδικασία της διάγνωσης. Η διάγνωση προηγείται ως διερευνητική διαδικασία και η συναίνεση στην διεξαγωγή της τεχνητής γονιµοποίησης έπεται. εν χρειάζεται δηλαδή να τηρηθεί ο τύπος που απαιτεί ο νόµος για τη διάγνωση των ιατρικής φύσεως προϋποθέσεων µίας διαδικασίας τεχνητής γονιµοποίησης. Αν µετά τη διάγνωση δειχθεί ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που καθορίζονται από τη φύση, τότε χρειάζεται έγγραφη ή συµβολαιογραφική κατά περίπτωση συναίνεση για την τυπική διεξαγωγή της. Η συναίνεση δεν είναι δικαιοπραξία. Απαιτεί όµως δυνατότητα κατανόησης των γεγονότων για τα οποία συναινεί το πρόσωπο που την εκδηλώνει. Στην περίπτωση της τεχνητής γονιµοποίησης δεν απαιτείται από το νόµο δικαιοπρακτική ι- κανότητα για τη συναίνεση, απαιτείται όµως δικαιοπρακτική ικανότητα για τη σύναψη της έννοµης σχέσης που συνδέει γιατρό και ασθενή. Όπως για κάθε ιατρική πράξη οι στερούµενοι δικαιοπρακτικής ικανότητας δεν συνάπτουν έγκυρη έννοµη 01/07/05 Digesta ΡΕΝΑ Φωτοστοιχειοθεσία Α. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΗΣ ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗ 7 ΤΗΛ FAX

11 Digesta 2004 Η αστική ευθύνη του γιατρού 443 σχέση ιατρικής αγωγής µε το γιατρό ή µε το νοσοκοµείο. Στις περιπτώσεις κάθε άλλης ιατρικής αγωγής, η έλλειψη δικαιοπρακτικής ικανότητας θεραπεύεται µε τη µεσολάβηση των προσώπων που ορίζει ο ΑΚ. Όµως η τεχνητή γονιµοποίηση είναι διαδικασία αλλοίωσης δεδοµένων απόλυτα προσωπικού χαρακτήρα. Εµπίπτει σε βασικά στοιχεία της προσωπικότητας του ανθρώπου, δηλ. στο δικαίωµα αναπαραγωγής και δεν επιτρέπει δήλωση βουλήσεως µέσω νοµίµου εκπροσώπου. Έτσι α- ποκλείεται η τεχνητή γονιµοποίηση από ανικάνους είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω πνευµατικής αναπηρίας. Άτοµα όµως που έχουν τεθεί σε δικαστική συµπαράσταση µόνο λόγω σωµατικής αναπηρίας έχουν την ικανότητα να συνάψουν σύµβαση ιατρικής αγωγής µε περιεχόµενο την τεχνητή γονιµοποίηση. Η. Προστασία του γενετικού υλικού Ιδιαίτερο πρόβληµα δηµιουργείται σχετικά µε την τύχη του γενετικού υλικού που περισσεύει από κάθε τεχνητή γονιµοποίηση. Ο νόµος στο άρθρο 1459 ΑΚ α- παιτεί έγγραφη κοινή δήλωση των προσώπων που προσφεύγουν στη τεχνητή γονι- µοποίηση σχετική µε την τύχη του γενετικού υλικού. Η δήλωση αυτή είναι ανεξάρτητη από την σύµβαση ιατρικής αγωγής και από τις συναινέσεις. Παρά δε το γράµ- µα του νόµου ότι γίνεται πριν από την έναρξη της διαδικασίας της τεχνητής γονι- µοποίησης, τίποτε δεν αποκλείει την δήλωση αυτή και σε αργότερο χρόνο, εφόσον έχει προηγηθεί κρυοσυντήρηση ή πριν την 14 ηµέρα επί προ-εµβρύων που δεν έ- χουν τεθεί σε κρυοσυντήρηση. Παράβαση της διάταξης αυτής εκ µέρους του γιατρού στοιχειοθετεί ευθύνη για αποκατάσταση της ηθικής βλάβης των προσώπων από τα οποία προήλθε το γενετικό υλικό 19. Πολλά και σοβαρά ζητήµατα δεν µπόρεσαν να θιγούν στη σηµερινή παρουσίαση. Στο µέλλον θα δοθεί ευκαιρία διερεύνησής τους. 19. Από την ήδη πλούσια ελληνική βιβλιογραφία βλ.: Παπαχρίστου Θ., Η τεχνητή αναπαραγωγή στον αστικό κώδικα, Φίλιου Π., Οικογενειακό ίκαιο, Τόµ. 2ος, 72 επ., σελ. 41 επ. Androulidakis - Dimitriadis Ism., Family and Succession Law, Ch 4, 5 p. 91 ff, Kluwer Law Int., Σπυριδάκης Ι., Η νέα ρύθµιση της τεχνητής γονιµοποίησης και της συγγένειας, Φουντεδάκη, Αστική Ιατρική Ευθύνη, Βελλή, Ζητήµατα από το ν. 3089/2002 για την ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, ΧρΙ 2003, 495 επ. Βιδάλη, Ζωή χωρίς πρόσωπο. Το Σύνταγµα και η χρήση του ανθρώπινου γενετικού υλικού, εκδ. β, Του ίδιου, Το πρόσταγµα της οικογένειας. Η συνταγµατικότητα του νόµου για την «ιατρική βοήθεια στην ανθρώπινη αναπαραγωγή» ΝοΒ ΝΑ 832 επ. Κουµουτζή, Η ίδρυση της συγγένειας µε τον πατέρα µετά το ν. 3089/2002 ΧρΙ 2003, 498. Κουνουγέρη - Μανωλεδάκη, Τεχνητή γονιµοποίηση και οικογενειακό δίκαιο, Φουντεδάκη, Η πληροφόρηση του παιδιού που γεννήθηκε µε ετερόλογη γονιµοποίηση για την καταγωγή του, ΕΝΟΒΕ 48, 134 επ. Tsirou, Dion.

Νομικό Πλαίσιο. Γενικές Αρχές

Νομικό Πλαίσιο. Γενικές Αρχές Νομικό Πλαίσιο Η ειδική ελληνική νομοθεσία Νόμοι 3089 / 2002 : «Ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή» και νόμος 3305 / 2005 «Εφαρμογή της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής» Γενικές Αρχές Σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος... Συντομογραφίες..

Περιεχόμενα. Πρόλογος... Συντομογραφίες.. Πρόλογος...... Συντομογραφίες.. ΙΧ ΧΙΧ 1. Εισαγωγή Ι. Συναίνεση του ασθενούς και ατομικό δικαίωμα προστασίας της υγείας... 1 ΙΙ. Νομοθετικό πλαίσιο της συναίνεσης του ασθενούς. 6 ΙΙΙ. Η σημασία του Κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών

Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Στοιχεία Βιοηθικής της Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Γεώργιος Λ. Αντωνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής-Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Πατρών ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ, ΕΚΤΡΩΣΕΙΣ, ΤΟΚΕΤΟΣ Ποιοι παράγοντες πρέπει να λαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ.

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Άρθρο πρώτο Στη θέση των ήδη καταργηµένων µε το άρθρο 17 του Ν. 1329/1983 άρθρων 1455-1460 του Αστικού Κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑ ΑΣΤΙΚΟΥ, ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑ ΑΣΤΙΚΟΥ, ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑ ΑΣΤΙΚΟΥ, ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΜΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη

ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΩΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι. ΓΕΝΙΚΑ 1. Το ζήτημα της ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ΙΥΑ) παρά το γεγονός ότι απασχολεί τη χώρα μας τα τελευταία 30 χρόνια τουλάχιστον,

Διαβάστε περισσότερα

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 32η ιδακτική Ενότητα ΓΕΝΙΚΑ - ΑΣΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΑ ΙΚΑΙΟΥ (ΠΡΟΣΩΠΑ) ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις Κατηγορίες προσώπων ανάλογα µε την ικανότητα για δικαιοπραξία Από πλευράς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά)

ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά) ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΗΘΙΚΗ (Ενδεικτικά) ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Η κατανόηση των βασικών θεωριών της βιοηθικής. 2. Η στοχευμένη αντιμετώπιση ηθικών προβλημάτων που ανακύπτουν σε αστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 Ευθύνη Ιατρού: Πειθαρχική ευθύνη: κυρώσεις για παραβιάσεις των καθηκόντων και των υποχρεώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015. Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /..

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015. Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /.. ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015 01.09.2015 ΟΜΑΔΑ Α Ονοματεπώνυμο:. Α.Μ.: /.. ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι απαντήσεις δίνονται κάτω από κάθε ζήτημα. Δεν επιτρέπεται η χρήση άλλης κόλλας και δεν παραλαμβάνεται παρά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΣΤΙΚΟΥ, ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΣΤΙΚΟΥ, ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΑΣΤΙΚΟΥ, ΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΘΕΜΑ: Η θεμελίωση της σχέσης γονέα τέκνου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΝΟΗΤΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ * Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΝΟΗΤΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ * Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΝΟΗΤΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ * Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος Ι. Με αφορμή την πρόσφατη απόφαση 314/2007 του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), με την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Νοµικής Ατοµικά και Κοινωνικά ικαιώµατα Θέµα : Βιοϊατρικές επεµβάσεις και Σύνταγµα Υπεύθυνος καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος Φοιτήτρια: ιάκου ήµητρα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΗΣ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Η ΑΙΤΗΣΗ ΑΥΤΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ ΚΑΙ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Συμπληρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2014-2015 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο 30/09/2014 Η έννοια της Βιο-ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 38η ιδακτική Ενότητα ΥΓΓΕΝΕΙΑ ΧΕΕΙ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις 1. υγγένεια το σηµείο αυτό χρήσιµο είναι ο µαθητής να γνωρίζει τους λόγους για τους οποίους είναι σηµαντική η γνώση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2016-2017 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο Τρίτη, 27/09/2016 Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος

Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος Κλασσική Εξωσωματική Γονιμοποίηση και Εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης Αλέξανδρος Δ. Τζεφεράκος «ΜΟΝΑΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΛΗΤΩ» 2002 Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση:

Δικαστική συμπαράσταση. Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Δικαστική συμπαράσταση (Άρθρο 1666) Ποιοι υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση: Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται ο ενήλικος όταν λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή λόγω σωματικής αναπηρίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Ε. Συμεωνίδου Καστανίδου Καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στο ΑΠΘ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Συχνή η ενασχόληση των δικαστηρίων με την ποινική ευθύνη των γιατρών από αμέλεια, τόσο περισσότερο όσο η

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας)

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας) ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ 2010/41/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 7 Ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 Για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν αυτοτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου για την «Ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή» Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου για την «Ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή» Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου για την «Ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή» Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 1. Η αλματώδης ανάπτυξη των ιατρικών μεθόδων που υποβοηθούν την ανθρώπινη αναπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ

Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Ε. Συμεωνίδου Καστανίδου Καθηγήτρια Ποινικού Δικαίου στο ΑΠΘ Η ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ ΓΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΚΤΟΝΙΑ Ή ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΑΠΟ ΑΜΕΛΕΙΑ Συχνή η ενασχόληση των δικαστηρίων με την ποινική ευθύνη των γιατρών

Διαβάστε περισσότερα

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η

[όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Αστικός Κώδικας [όπως ισχύει μετά το ν. 2447/1996] ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Η Σ Υ Μ Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Η Άρθρο 1666 - Ποιοί υποβάλλονται σε δικαστική συμπαράσταση "Σε δικαστική συμπαράσταση υποβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

Σταύρος Ι. Τυριτζής MD, PhD, FEBU, FACS (assoc.)

Σταύρος Ι. Τυριτζής MD, PhD, FEBU, FACS (assoc.) Σταύρος Ι. Τυριτζής MD, PhD, FEBU, FACS (assoc.) Επ. Καθηγητής Ουρογεννητικής Ογκολογίας και Ρομποτικής Πανεπιστημίου Karolinska Σουηδίας Κέντρο Ελάχιστα Επεμβατικής Ουρολογικής Χειρουργικής Ιατρικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εξετάσεων Τμήμα: Νομική Αθηνών Μάθημα: Οικογενειακό Δίκαιο

Θέματα Εξετάσεων Τμήμα: Νομική Αθηνών Μάθημα: Οικογενειακό Δίκαιο Θέματα Εξετάσεων Τμήμα: Νομική Αθηνών Μάθημα: Οικογενειακό Δίκαιο Σεπτέμβριος 2015 θέμα Οι Α και Β τέλεσαν γάμο το 2000. Ο Α ήταν τότε ιδιωτικός υπάλληλος με μεσαίες αποδοχές, ενώ η Β επιχειρηματίας με

Διαβάστε περισσότερα

Διεπιστημονικό Συνέδριο Ιατρική Ευθύνη και Βιοηθική ΙΙ

Διεπιστημονικό Συνέδριο Ιατρική Ευθύνη και Βιοηθική ΙΙ Διεπιστημονικό Συνέδριο Ιατρική Ευθύνη και Βιοηθική ΙΙ Εναλλακτικές μορφές οικογενειακής αποκατάστασης παιδιών (υιοθεσία- αναδοχή) από ομόφυλα ζευγάρια ή ομοφυλόφιλα άτομα Κωνσταντίνα Σ. Ροΐδη Δικηγόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Μάθηµα: Συνταγµατικά ικαιώµατα Εργασία µε Θέµα: «Ιατρικό Απόρρητο» Επιµέλεια: Αθερινού Ελένη Α.Μ.: 1340200200027 Επιβλέπων Καθηγητής: ηµητρόπουλος Α. Γ. Μάϊος 2005 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...4

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π. ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1 Πεδίο Εφαρμογής Ο κώδικας αυτός ισχύει για όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες διεξάγονται στο Δ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α )

Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Τι προβλέπει ο νόμος για την Δικαστική συμπαράσταση (Μέρος Α ) Με τα άρθρα 1666 έως 1688 του ΑΚ, όπως αυτά αντικαταστάθηκαν από το άρθρο 13 του ν. 2447/1996 και ισχύουν από 20.12.1996, εισάγεται ο θεσμός

Διαβάστε περισσότερα

Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα

Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα Η Προστασία των προσωπικών δεδομένων στην επιστημονική έρευνα Ευγενία Αλεξανδροπούλου-Αιγυπτιάδου Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Μακεδονίας ealex@uom.gr Σύγκρουση Δικαιωμάτων Δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ

Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ Η ΑΞΙΩΣΗ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΕΟ ΑΡΘΡΟ 543 ΑΚ * Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ Ι. Προϋποθέσεις Η Οδηγία 1999/44/ΕΚ δεν προέβλεπε δικαίωμα αποζημίωσης σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: "ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΙ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΕΝΘΕΤΗ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ

Η ΠΑΡΕΝΘΕΤΗ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Βιβλιογραφία... 25 1. Γενικά... 31 2. Φύση - αρχές... 35 3. Θεμελιώδεις έννοιες... 37 4. Έννομες σχέσεις - οικογενειακό δικαίωμα... 41 5. Δικαιώματα... 43 6. Δικαιώματα-καθήκοντα

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα)

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΩΝ Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής καρδιολογικής κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΛΟΓΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ. ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

ΕΤΕΡΟΛΟΓΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ. ΝΟΜΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ: ΔΙΚΑIIΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΤΕΡΟΛΟΓΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ.

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. ΘΕΜΑ: «Η συµµετοχή δικηγόρων στα συµπράττοντα σχήµατα για. τις µελέτες κτηµατογράφησης Νοµικές εργασίες. κτηµατογράφησης από δικηγόρους»

ΕΙΣΗΓΗΣΗ. ΘΕΜΑ: «Η συµµετοχή δικηγόρων στα συµπράττοντα σχήµατα για. τις µελέτες κτηµατογράφησης Νοµικές εργασίες. κτηµατογράφησης από δικηγόρους» Προς το Τεχνικό Επιµελητήριο Ελλάδος Τµήµα Κεντρικής Μακεδονίας Θεσσαλονίκη 15 Ιουνίου 2005 ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΘΕΜΑ: «Η συµµετοχή δικηγόρων στα συµπράττοντα σχήµατα για τις µελέτες κτηµατογράφησης Νοµικές εργασίες

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: Η Α ΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΗΛΩΣΕΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΠΟ ΠΡΟΞΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΙΣΟΔΟΥ (VISA) ΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΝΩΣΗ

Η ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΠΟ ΠΡΟΞΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΙΣΟΔΟΥ (VISA) ΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΝΩΣΗ 237 Digesta 2015 Η ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΠΟ ΠΡΟΞΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΙΣΟΔΟΥ (VISA) ΓΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΝΩΣΗ Κυριάκος Π. Παπανικολάου Λέκτωρ Νομικής Σχολής Δ.Π.Θ. Κωνσταντίνος Ν. Χριστογιάννης Πρόξενος Ελλάδας στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Γιώργος Κ. Μαθιόπουλος Δικηγόρος Αθηνών - ΠΜΣ Εργατικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών 1. Η προβληματική Με όλο και περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ 1 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΡΘΡΟ 1. ΣΚΟΠΟΣ Ο Κώδικας αυτός Δεοντολογίας έχει συνταχθεί από την Επιτροπή Δεοντολογίας της Ενωσης με την επωνυμία

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΜΕΤΑΘΑΝΑΤΙΑ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΜΕΤΑΘΑΝΑΤΙΑ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας

Νέο Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Department: Διεύθυνση Πωλήσεων Country: Ελλάδα Νέο Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Η Ασφάλιση Υγείας σε Επίπεδο Οικογένειας Υπάρχει οικογενειακός προϋπολογισμός. Οικονομίες κλίμακος. Ενιαίες παροχές. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 11-11-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/7490/11-11-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 145/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης»

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» 22/11/2008 Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση με θέματα «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» Συνδιοργάνωση του Ομίλου Νομικού Προβληματισμού ΈΔΡΑ και της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Άρθρο 78 Σωµατείο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ. Άρθρο 78 Σωµατείο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ [ ] Άρθρο 78 Σωµατείο Ένωση προσώπων που επιδιώκει σκοπό µη κερδοσκοπικό αποκτά προσωπικότητα όταν εγγραφεί σε ειδικό δηµόσιο βιβλίο (σωµατείο) που τηρείται στο πρωτοδικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ. Σύσταση Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας και τους υπαλλήλους των καταστημάτων κράτησης

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ. Σύσταση Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας και τους υπαλλήλους των καταστημάτων κράτησης ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ Σύσταση Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας στα σώματα ασφαλείας και τους υπαλλήλους των καταστημάτων κράτησης Άρθρο 1 Το άρθρο 1 του ν. 3938/2011 αντικαθίσταται ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον

Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον Η διαδικασία επικοινωνίας με τους ενδιαφερόμενους με σκοπό την ενημέρωσή τους: α) σε θέματα διάγνωσης, πρόγνωσης και αντιμετώπισης της νόσου β) στον τρόπο κληρονομικής μεταβίβασης της νόσου και της πιθανότητας

Διαβάστε περισσότερα

«Βιοϊατρική και Σύνταγμα»

«Βιοϊατρική και Σύνταγμα» ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή: Ν.Ο.Π.Ε Τµήµα: Νοµικής Ακαδ. Έτος: 2005-2006 ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ «Βιοϊατρική και Σύνταγμα» Μπαµπαλετάκη Γεωργία (Α.Μ. : 1340200200324) Υπεύθυνος Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 2012 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ...4 ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΞΩ ΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:...5 ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΤΩΝ...5 ΦΟΡΕΙΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Γνώμες Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ) λύσεις και αναζητήσεις. Γεώργιος Παπαντωνίου Δικηγόρος Μέλος ΕΕΒΚ

Γνώμες Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ) λύσεις και αναζητήσεις. Γεώργιος Παπαντωνίου Δικηγόρος Μέλος ΕΕΒΚ Γνώμες Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου (ΕΕΒΚ) λύσεις και αναζητήσεις Γεώργιος Παπαντωνίου Δικηγόρος Μέλος ΕΕΒΚ ΕΕΒΚ- δομή Ανεξάρτητο σώμα το οποίο δεν υπόκειται στον διοικητικό έλεγχο οποιουδήποτε υπουργείου,

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1986L0378 EL 09.03.1997 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B Ο ΗΓΙΑΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 24ης Ιουλίου 1986 για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους.

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 26/09/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αριθµ. πρωτ. : Φ. 80000/24506/1853 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΠΡΟΣ : /νση Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας

Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Νοσοκομειακό Πρόγραμμα Υγείας Ευελιξία Συνθέστε το δικό σας Medical Safety Εστιάστε στα σημεία που θέτει ως προτεραιότητα ο υποψήφιος ασφαλισμένος. 2 3 Βασικά Κριτήρια Επιλογής 1. Ανώτατο Όριο Ετήσιων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ για συµµετοχή σε πρόγραµµα έρευνας (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες)

ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ για συµµετοχή σε πρόγραµµα έρευνας (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες) (Τα έντυπα αποτελούνται συνολικά από... σελίδες) Καλείστε να συµµετάσχετε σε ένα ερευνητικό πρόγραµµα. Πιο κάτω (βλ. «Πληροφορίες για Ασθενείς ή/και Εθελοντές») θα σας δοθούν εξηγήσεις σε απλή γλώσσα σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ. Ελλάδος ή και Κύπρου άνω των 18 ετών β) το τέκνο τους ή οι τελούντες υπό

ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ. Ελλάδος ή και Κύπρου άνω των 18 ετών β) το τέκνο τους ή οι τελούντες υπό ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ 1. Ο διαγωνισµός ΕΥΡΩΓΝΩΣΗ διοργανώνεται από την εταιρεία, ΤΗΛΕΚΙΝΗΣΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, Αποστόλου Παύλου 4, Μαρούσι,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Συναυλίας Thirty Seconds to Mars powered by Vodafone CU

ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Συναυλίας Thirty Seconds to Mars powered by Vodafone CU ΟΡΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Συναυλίας Thirty Seconds to Mars powered by Vodafone CU Η ανώνυµη εταιρεία µε την επωνυµία «Vodafone - Panafon Ανώνυµη Ελληνική Εταιρεία Τηλεπικοινωνιών» (περαιτέρω η VODAFONE ), που εδρεύει

Διαβάστε περισσότερα

2. Το άρθρο 5 του βασικού νόμου τροποποιείται ως ακολούθως: Με την αντικατάσταση του εδαφίου (2) αυτού, με το ακόλουθο νέο εδάφιο:

2. Το άρθρο 5 του βασικού νόμου τροποποιείται ως ακολούθως: Με την αντικατάσταση του εδαφίου (2) αυτού, με το ακόλουθο νέο εδάφιο: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι) Αρ. 4573, 29.7.2016 1047 Ν. 92(Ι)/2016 Ο περί της Εφαρμογής της Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2016 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡEΙΩΝ ASSOCIATION OF GREEK CONTRACTING COMPANIES

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡEΙΩΝ ASSOCIATION OF GREEK CONTRACTING COMPANIES ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝ ΕΣΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡEΙΩΝ ASSOCIATION OF GREEK CONTRACTING COMPANIES Αριθ. Πρωτ.: 29112/ΣΜ/µβ Αθήνα, 29 Ιουλίου 2015 Π Ρ Ο Σ Ειδική Υπηρεσία Ολοκληρωµένου Πληροφοριακού Συστήµατος ΑΝΑΚ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ 1. Νομοθεσία για την διαδικασία υιοθεσίας Σύμβαση της Χάγης για την Προστασία των Παιδιών και τη Συνεργασία στην Διακρατική Υιοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

περιεχόμενα Πρόλογος 15 Εισαγωγή "ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΑΙΚΑΙΟΥ"

περιεχόμενα Πρόλογος 15 Εισαγωγή ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΑΙΚΑΙΟΥ περιεχόμενα Πρόλογος 15 Εισαγωγή "ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΑΙΚΑΙΟΥ" α. Έννοια του δικαίου 18 1. Ορισμός του δικαίου 18 2. Χαρακτηριστικά στοιχεία του δικαίου 18 3. Δίκαιο και ηθική 19 4. Δίκαιο και χρηστά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ.. ΧΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Ι. ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ... ΧXI II. ΞΕΝΕΣ... XXI 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1.1. Έννοια και αποστολή της Δικαστικής Ψυχιατρικής. Υπευθυνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Ορισμός εμπορικής πράξης (σελ.77) 2. Αντικειμενικό, υποκειμενικό, μικτό και σύστημα οργανωμένης επιχείρησης.(σελ.77-79) 3. Πρωτότυπα(φύσει) εμπορικές πράξεις του χερσαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΗ Ένας επιστημονικός κλάδος που με τα επιτεύγματά του προκάλεσε έντονες συζήσεις στο τέλος του 20 ου αιώνα και αναμένεται να απασχολήσει εξίσου έντονα, αν όχι να μονοπωλήσει το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ

Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Η ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ Μ. Μπουρουτζόγλου Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Μαιευτικής Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας & Πρόνοιας ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Μαιευτική στη σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Συνηγορίας & Διεκδίκησης Δικαιωµάτων Ασθενών µε Kαρκίνο. Γνώρισε τα ικαιώµατά σου

Πρόγραµµα Συνηγορίας & Διεκδίκησης Δικαιωµάτων Ασθενών µε Kαρκίνο. Γνώρισε τα ικαιώµατά σου Πρόγραµµα Συνηγορίας & Διεκδίκησης Δικαιωµάτων Ασθενών µε Kαρκίνο Γνώρισε τα ικαιώµατά σου Γνωρίζεις τα δικαιώµατα σου ως ασθενής; Γνωρίζοντας τα δικαιώµατά σου µπορείς να τα διεκδικήσεις. Απαίτησε να

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: ρ. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, ΑΠ: Γ/ΕΞ/4279/

Αθήνα, ΑΠ: Γ/ΕΞ/4279/ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 20-06-2011 ΑΠ: Γ/ΕΞ/4279/20-06-2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ταχ. /νση: ΚΗΦΙΣΙΑΣ 1-3 115 23 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210-6475600 FAX: 210-6475628 Α Π Ο Φ Α Σ Η 84/2011

Διαβάστε περισσότερα

Γιολάντα Κουκουλέτσου Νομικός Σύμβουλος ΕΝΩΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ

Γιολάντα Κουκουλέτσου Νομικός Σύμβουλος ΕΝΩΣΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ του ΕΚ και του ΕΣ για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών Γιολάντα Κουκουλέτσου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μάνθου Γιώτα Ψυχολόγος / Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία «Πολυπαραγοντική προσέγγιση αναπτυξιακών διαταραχών σε επίπεδο διάγνωσης: Μελέτη περιπτώσεων παιδιών ηλικίας 3-7 ετών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ASE)» Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα