Χώροι λατρείας, τρόποι έκφρασης και προβλήματα

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χώροι λατρείας, τρόποι έκφρασης και προβλήματα"

Transcript

1 Χώροι λατρείας, τρόποι έκφρασης και προβλήματα Εργασία της Αναγνωστοπούλου Αγγελικής έτος 2015 στο μάθημα: Το Αιγαίο και η Μεσόγειος κατά τη 2 η χιλιετία π.χ. Καθηγητής: Α. Βλαχόπουλος

2 Περιεχόμενα: Εισαγωγή.3 Χρόνος και Χώρος.4 Σπήλαια 4 Ιερά κορυφής..5 Τύποι Ιερών..7 Ανακτορικά Ιερά 7 Τοιχογραφίες..9 Ιερά Σύμβολα και Λατρευτικά αντικείμενα.10 Ειδώλια θεότητας..11 Συμπεράσματα Προβλήματα προς διερεύνηση 12 Χρονολογικός Πίνακας 14 Βιβλιογραφία...15 Εικόνες

3 Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία θα παρουσιάσουμε τα στοιχεία που συνθέτουν τη μινωική θρησκεία στο σύνολό της, όσο αυτό είναι δυνατό. Να σημειώσουμε ότι πρόκειται για ένα θέμα ασαφές, που επιζητά πολύ μελέτη και προσπάθεια. Επειδή μιλάμε για πράγματα και χώρο που δεν τα έχουμε μπροστά μας ούτε τα βλέπουμε ως γεγονότα να εκτυλίσσονται γύρω μας, ώστε να τα κατανοήσουμε και να έχουμε ασφαλή εικόνα. Οι χώροι που αποτελούν τους χώρους λατρείας της μινωικής θρησκείας και που θα εξετάσουμε εδώ είναι τα ιερά σπήλαια και τα ιερά κορυφής, τα οποία είναι τα πρωιμότερα, και τα ανακτορικά ιερά που υπάρχουν στα ανάκτορα. Σημαντικά στοιχεία για την έρευνα είναι και τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν στην λατρευτική διαδικασία, όπως και τα είδωλα. Ωστόσο, όλα τα στοιχεία που μας παρέχει η αρχαιολογική έρευνα είναι πολύ δύσκολο να συνδυαστούν και μάλιστα να συνδυαστούν με τέτοιο τρόπο ώστε να μας δώσουν καθαρές απαντήσεις για το περιεχόμενο που είχε η θρησκεία κατά την 3 η και την 2 η χιλιετία στην Κρήτη. 3

4 Χρόνος και Χώρος Α. Χρόνος: Σαφώς η θρησκεία στην Κρήτη, ως αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των ανθρώπων, εκτείνεται σε όλη τη Μινωική περίοδο, από την Πρωτομινωική έως και την Υστερομινωική περίοδο. Στην Προανακτορική περίοδο, ειδικά όταν πρόκειται για τα σπήλαια, η λατρεία θα λέγαμε ότι δεν είναι τόσο οργανωμένη και ότι οι άνθρωποι δρουν ενστικτωδώς στα σπήλαια. Αργότερα, στα ιερά κορυφής η λατρεία είναι πιο οριοθετημένη σε σχέση με το χώρο όπου τελείται. Τελικά, στην Ανακτορική περίοδο, με τα ανάκτορα η λατρεία περνά σε μία άλλη διάσταση, σαφώς πιο οργανωμένη, αλλά παράλληλα πιο κλειστή και πιο απομακρυσμένη από το κοινό. Εδώ θα προσπαθήσουμε να καλύψουμε όλες σχεδόν τις περιόδους και να φέρουμε παραδείγματα από αυτές. Β. Χώρος: Η Κρήτη παρουσιάζει πλούσιο γεωμορφολογικό ανάγλυφο και κατέχει σημαντική γεωγραφική θέση στο Αιγαίο. Στο παρόν κείμενο θα εστιάσουμε μόνο στο χώρο της Κρήτης (εικ. 1). Διότι να σημειώσουμε πως και αλλού έχουμε αξιοθαύμαστα είτε ιερά κορυφής είτε στοιχεία που συμπληρώνουν τη γενική εικόνα της μινωικής θρησκείας και βρίσκονται εκτός Κρήτης, όπως στη Θήρα και τα Κύθηρα. Εδώ θα ασχοληθούμε με τα ιερά σπήλαια και τα ιερά κορυφής που είναι διάσπαρτα στη Κρήτη και με τα ιερά στα ανακτορικά συγκροτήματα των Μαλίων, της Ζάκρου, της Φαιστού, κυρίως όμως της Κνωσού. Σπήλαια Τα ιερά σπήλαια είναι η πρωιμότερη μορφή τέλεσης της λατρείας. Λατρεία σε σπήλαια, τα οποία χρησιμοποιούνταν σε προηγούμενη περίοδο ως καταφύγια και για τις ταφές νεκρών, μαρτυρείται από τις αρχές της Μεσομινωικής (Παλαιοανακτορικής) περιόδου. Περίπου δηλαδή την ίδια εποχή την οποία κτίζονται και τα ανάκτορα. Έχουμε ευρήματα που δείχνουν την χρήση των σπηλαίων ως τόπων λατρείας όπως κεραμική, ειδώλια ζώων, χάλκινα αντικείμενα, αλλά και οστά ζώων και στρώματα στάχτης που συνεπάγονται θυσίες ζώων. Γνωστά σπήλαια που ασκείτο λατρεία είναι το σπήλαιο Ειλειθύιας στην Αμνισσό, το σπήλαιο Καμάρες (νότια του όρους Ίδη), το σπήλαιο Ψυχρό γνωστό ως Δικταίον Άντρον (δυτικά της πεδιάδας Λασιθίου, στο όρος Δίκτυ) και το σπήλαιο Αρκαλοχώρι στον Προφήτη Ηλία. 4

5 Θα αναφερθούμε σε ένα από τα σημαντικότερα σπήλαια που είναι αυτό της Ειλειθυίας. Βρίσκεται κοντά στην Αμνισό και σχετίζεται με τη θεά Ειλειθυία, όπως μαρτυρεί και η ονομασία του. Για την θεά έχουμε αναφορά από τον Όμηρο 1 που δηλώνει την ιδιότητά της, δηλαδή τη μητρότητα και την συμπαράστασή της στους πόνους των γυναικών και τον τοκετό. Το σπήλαιο έχει μήκος 60 μ., πλάτος 9-12 μ. και ύψος 2-3 μ. Εντός του σπηλαίου υπάρχει κυλινδρικός σταλαγμίτης περικλειόμενος με ένα μικρό τείχισμα. Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει αυτό το σπήλαιο σημαντικό. Αυτός ο κυλινδρικός σταλαγμίτης αποτελούσε, θα λέγαμε, το λατρευτικό άγαλμα εκείνης της εποχής. Προς τιμήν του οποίου οικοδομήθηκε ένα είδος βωμού. Υπό το λιγοστό και τρεμάμενο φώς του λυχναριού και στο ίδιο το σκοτεινό περιβάλλον του σπηλαίου, το μυαλό του ανθρώπου παίζει περίεργα παιχνίδια και ένας σταλαγμίτης φαντάζει ως μία θεότητα. Δίπλα από αυτόν τον σταλαγμίτη υπάρχει άλλος μικρότερος και θεωρήθηκε ότι πρόκειται για τη μητέρα και το βρέφος. Έτσι το σπήλαιο αυτό εκφράζει τη μητρότητα. Ιερά Κορυφής Ως ιερά κορυφής ( peak sanctuaries ) ονομάζονται οι χώροι σε κορυφές λόφων και βουνών που παρουσιάζουν ενδείξεις ότι σχετίζονται με τη θρησκεία. Πρόκειται για υπαίθριους χώρους, οι οποίοι δεν κατοικούνται, όμως βρίσκουμε λιγοστά κτίσματα. Τα κτίσματα αυτά είναι περισσότερο στον τύπο του περιβόλου και όχι οικοδομήματα. Ως τεκμήρια για τη τέλεση λατρείας θεωρούνται εξέδρες, φράγματα και λιγοστά κτήρια, κυρίως όμως αντικείμενα. Τα αντικείμενα που βρίσκουμε είναι χάλκινα ή πήλινα ειδώλια, τα οποία θεωρούνται ως αναθήματα στη θεότητα. Ακόμη, βρίσκονται ανθρώπινα μέλη, ακέραια, δηλαδή δεν πρόκειται για κάποιο σπασμένο ειδώλιο, και αυτά θεωρούνται αναθήματα, «τάματα» προς τη θεότητα. Λόγω της αντίληψης ότι η θεότητα είχε θεραπευτικές ιδιότητες, είτε το έκαναν για να τους θεραπεύσει είτε επειδή τους είχε ήδη θεραπεύσει. Επίσης, έχουμε στρώματα στάχτης από τελετουργική φωτιά, και σε κάποια ιερά έχουμε οστά ζώων, που συνεπάγονται θυσιαστικές δραστηριότητες. Χρονολογικά τα ιερά κορυφής ιδρύονται κυρίως στη ΜΜ περίοδο (2000 π.χ.) και είναι σε χρήση μέχρι το 1700 π.χ., στη Παλαιοανακτορική περίοδο, λιγότερο κατά την Νεοανακτορική περίοδο (τέλη ΜΜ, αρχές ΥΜ). Κάποια αλλά, ελάχιστα ιερά κορυφής, χρησιμοποιούνται ακόμα και μέχρι το τέλος της Μινωικής περιόδου. Οι έρευνες για τα ιερά κορυφής ξεκίνησαν το 1903 με τον Myres και τον Evans, κυρίως στον Πετσοφά. Ενώ άλλοι ερευνητές ασχολήθηκαν με άλλα σημαντικά ιερά όπως οι Ατσιπάδες, ο Γιούχτας, ο Τραόσταλος και άλλα ιερά, όπως ο Φιλιόρημος, 1 Ομηρικός Ύμνος προς Απόλλωνα, στ. 97 5

6 Βρύσινας, Πρινιάς και το ιερό στο Μαζά. Επίσης, τα ιερά φαίνεται ότι έχουν διασύνδεση με τις κοντινές πόλεις. Ο Γιούχτας με την Κνωσό και τις Αρχάνες, ο Τραόσταλος με την Κάτω Ζάκρο και ο Πετσοφάς με το Παλαίκαστρο. Ακόμα, και μεταξύ τους τα ιερά έχουν οπτική και ακουστική επαφή. Στα ιερά κορυφής άλλα ευρήματα είναι η κεραμική, όπως πήλινα κωνικά κύπελλα, και οι τράπεζες προσφορών και οι κέρνοι. Αυτά τα αντικείμενα συνεπάγονται ότι μέρος της λατρείας είναι οι τελετουργικές γιορτές και οι σπονδές προς τη θεότητα. Ένα από τα πιο γνωστά ιερά κορυφής και ένα από τα ελάχιστα δημοσιευμένα είναι αυτό στον Πετσοφά. Το ιερό ανασκάφηκε κυρίως από τον Myres το Στη συνέχεια, το 1971 ασχολήθηκε ο Δαβάρας και το 1991 ο Rutkowski. Το ιερό ιδρύεται στα τέλη της Προανακτορικής περιόδου και βρίσκεται σε χρήση μέχρι και τη Νεοανακτορική περίοδο. Αποτελείται από 3 δωμάτια με λατρευτικό θρανίο και είναι κτισμένο από λίθινους τοίχους (εικ. 2). Το πρώτο δωμάτιο (στη νότιο-δυτική γωνία του κτίσματος, γωνία C) σώζεται σε καλύτερη κατάσταση και διατηρεί ασβεστωμένη εξέδρα, δάπεδο και γύρω του περιτρέχει από τις τρεις πλευρές ένα θρανίο επίσης ασβεστωμένο. Ακόμα, σώζεται η παραστάδα στο βόρειο τοίχο του δωματίου που οδηγεί στο δεύτερο δωμάτιο. Το δεύτερο δωμάτιο και το τρίτο (βόρεια του πρώτου) δεν σώζονται και το δεύτερο σώζεται περισσότερο αποσπασματικά. Να σημειώσουμε ότι στη κορυφή σχηματίζεται φυσικός βράχος, όπου το κτίσμα φαίνεται να έχει προστεθεί κοντά στο βράχο και έτσι το ιερό παίρνει μία μορφή σε επάλληλα επίπεδα (εικ. 2). Ανατολικά των δωματίων, ανάμεσα σε αυτά και το φυσικό βράχο, υπήρχε στρώμα εδάφους μέσα στο οποίο βρέθηκαν πήλινα ειδώλια ζώων και στρώμα στάχτης. Τα πήλινα ειδώλια ήταν σπασμένα λόγω της θερμότητας της φωτιάς, καθώς υποθέτουμε ότι με μία τελετουργική διαδικασία τα πετούσαν μέσα στη φωτιά για εξαγνισμό και για εξευμενισμό της θεότητας. 2 Myres, The Sanctuary-site of Petsofa, στο Annual of the British School at Athens 9,

7 Τύποι Ιερών Σε αυτό το σημείο θα μιλήσουμε γενικότερα για τους τύπους ιερών που έχουν αναγνωριστεί και αφορούν περισσότερο την Ανακτορική περίοδο. Σύμφωνα με την έρευνα της Gesell 3, διακρίνονται 3 κοινωνικά πλαίσια ιερών: η πόλις, όπου τα ιερά είναι δημόσια, τα ανάκτορα όπου τα ιερά είναι επί το πλείστον ημι-ιδιωτικά, μάλλον για την άρχουσα τάξη μόνο και οι οικίες όπου τα ιερά είναι καθαρά ιδιωτικά. Με βάση αυτά η Gesell διέκρινε επίσης και 3 αρχιτεκτονικούς τύπους ιερών: α) ιερά με πλευρικά θρανία, β) δεξαμενές καθαρμών, γ) κρύπτες με πεσσούς ή υπόστυλες κρύπτες. Ιερό με πλευρικά θρανία είναι και το ιερό στο Πετσοφά που ήδη αναλύσαμε, ιερό που ανήκει στα ιερά κορυφής στην Προανακτορική περίοδο. Όμως ο τύπος επιβιώνει και σε χρονική κλίμακα αλλά και στο πλαίσιο που συναντάται, όπως θα δούμε και στα ανακτορικά ιερά στη συνέχεια. Τα δύο τελευταία, οι δεξαμενές καθαρμών και οι υπόστυλες κρύπτες συναντώνται κυρίως στα ανακτορικά συγκροτήματα. Τα ιερά με πλευρικά θρανία τοποθετούνται στην Προανακτορική περίοδο και επιβιώνουν μέχρι και το τέλος της Μινωικής περιόδου. Αντίθετα, οι υπόστυλες κρύπτες και οι δεξαμενές καθαρμών χρονολογούνται στη Παλαιοανακτορική και τη Νεοανακτορική περίοδο μόνο, διότι ακριβώς συναντώνται κυρίως στα ανάκτορα. Ανακτορικά Ιερά Και στα τέσσερα ανάκτορα της Κρήτης, η δυτική πτέρυγα κυρίως του ανακτόρου είναι αφιερωμένη περισσότερο στη λατρεία. Αυτό συμβαίνει και στο ανάκτορο της Κνωσού, το οποίο θα εξετάσουμε εκτενέστερα. Όμως, αυτό δεν είναι εντελώς σαφές, διότι στη δυτική πτέρυγα του ανακτόρου υπάρχουν και άλλα δωμάτια που δεν φαίνεται να έχουν καμία σχέση με τη λατρεία. Αντίθετα, και σε άλλο μέρος του ανακτόρου υπάρχουν δωμάτια λατρευτικής χρήσης, όπως είναι το σημαντικότατο Ιερό των Διπλών Πελέκεων (εικ. 3), στο νότιο-ανατολικό τμήμα του ανακτόρου της Κνωσού. Η σημαντικότητα αυτού του μικρού ιερού με λατρευτικό θρανίο έγκειται στο ότι όλα τα αντικείμενα του δωματίου βρέθηκαν in situ, όπως ακριβώς αφέθηκαν εκεί, πριν τη καταστροφή του ανακτόρου. Θα εξετάσουμε τους δύο σημαντικότερους τύπους ιερών των ανακτόρων (υπόστυλες κρύπτες και δεξαμενές καθαρμών) μέσα από την ανάλυση του Κεντρικού ιερού και άλλων σημαντικών δωματίων στη Κνωσό. 3 Αναφορά στην έρευνα της Gesell για τους τύπους ιερών γίνεται από τον καθηγητή Rutter στα διαδικτυακά μαθήματα του Dartmouth College σχετικά με την μινωική θρησκεία. 7

8 Υπόστυλες Κρύπτες Το σημαντικότερο ιερό του ανακτόρου της Κνωσού (εικ. 4) είναι το λεγόμενο Κεντρικό ιερό. Το συγκρότημα του Κεντρικού Ιερού αποτελείται από το Τριμερές Ιερό, τα Θησαυροφυλάκια του Ιερού και τις Υπόστυλες Κρύπτες. Έτσι, με πρότυπο αυτό το ιερό θα εξετάσουμε τον τύπο ιερού με υπόστυλες κρύπτες. Η πρόσβαση στο κεντρικό ιερό γίνεται από την Κεντρική Αυλή του ανακτόρου με μία μικρή κλίμακα. Υπάρχει προθάλαμος και ένας λίθινο θρανίο έναντι του βόρειου τοίχου. Στα δυτικά, μέσω πολυθύρου βρίσκονται δύο «υπόστυλες κρύπτες» (που οφείλουν το όνομά τους στον Evans) ίδιου μεγέθους (3.5 x 5.3 μ.). Πρόκειται για υπόγεια σκοτεινά δωμάτια που στη μέση έχουν τετράγωνους πεσσούς με εγχάρακτο διάκοσμο διπλών πελέκεων. Μπροστά από αυτούς παρατηρούνται λίθινες υποδοχές για τις υγρές προσφορές. Οι υπόστυλες κρύπτες χρονολογούνται στη Νεοανακτορική περίοδο. Να σημειώσουμε ότι η λατρεία εκτελούμενη στις υπόστυλες κρύπτες απευθύνονταν στον ίδιο το πεσσό. Μάλλον ως «βαίτυλοι» δηλαδή οίκοι του θεού, όπως συναντούμε και στην Ανατολή. Οι πεσσοί καθίστανται ιεροί με τη χάραξη του ιερού συμβόλου, εδώ διπλού πελέκεως, σαν μια ανεικονική απεικόνιση της θεότητας. Το Τριμερές Ιερό, κατά τον Evans, θεωρήθηκε η μπροστινή όψη του ιερού, που φαίνεται να έχει τρία μέρη και το μεσαίο μάλιστα να είναι υπερυψωμένο και να φέρει κέρατα καθιερώσεως. Στοιχείο για τη θεωρία του Τριμερούς Ιερού μας δίνει η μικρογραφική τοιχογραφία (εικ. εξωφύλλου) που υπάρχει στο ίδιο το ανάκτορο, βόρεια της Κεντρικής Αυλής, κοντά στην Αίθουσα του Θρόνου. Πιθανόν να πρόκειται για μία απεικόνιση του ιερού του ανακτόρου από την Κεντρική Αυλή. Η τοιχογραφία δείχνει όντως ένα τριμερές ιερό με κέρατα καθοσιώσεως και έξω και γύρω από αυτό να στέκεται μεγάλο πλήθος ανθρώπων, σε ποικίλες κλίμακες. Επίσης, κάποιες γυναικείες φιγούρες ξεχωρίζουν μπροστά από το ιερό. Παρ όλα αυτά, δεν είμαστε βέβαιοι για αυτή την υπόθεση, απλώς συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε συμβατικά τον όρο «τριμερές ιερό». Δεξαμενές Καθαρμών Ο άλλος τύπος που θα εξετάσουμε και απαντάται στα ανάκτορα και συγκεκριμένα στο ανάκτορο της Κνωσού είναι οι δεξαμενές καθαρμών. Η ονομασία τους είναι και αυτή συμβατική, καθώς μόνο σαφές δεν είναι σε μας ποια ήταν η 8

9 χρήση τους. Πρόκειται για «βυθισμένους θαλάμους» 4 που βρίσκονται σε χαμηλότερο επίπεδο από το υπόλοιπο δάπεδο και συνήθως χωρίζονται και ορίζονται με κίονες στη μία πλευρά. Η πρόσβαση στον ορθογώνιο αυτό χώρο γίνεται με μερικά βαθμίδες. Όσον αφορά τη χρήση τους, μάλλον πρόκειται για δεξαμενές όπου έκαναν ένα τελετουργικό λουτρό, μία τελετουργία εξαγνισμού, όπως είναι η κυρίαρχη άποψη. Από τη μία, υποθέτουμε ότι ήταν καθαρά θρησκευτική η χρήση τους. Από την άλλη, μπορεί να ήταν απλά λουτρά της ηγεμονικής τάξης του ανακτόρου. Όμως ούτε για το ένα ούτε για το άλλο μπορούμε να έχουμε ασφαλές συμπέρασμα, καθώς βασίζονται σε πρώιμες υποθέσεις του Evans. Το περίεργο, ωστόσο, στοιχείο είναι ότι οι δεξαμενές αυτές δεν έχουν αποχέτευση, ενώ το αποχετευτικό και το υδροδοτικό σύστημα του υπόλοιπου ανακτόρου είναι αρκετά αναπτυγμένο. Στο ανάκτορο της Κνωσού που εξετάζουμε ως παράδειγμα, δεξαμενές καθαρμών υπάρχουν στο Βόρειο-δυτικό μέρος του ανακτόρου και στην Αίθουσα του Θρόνου. Η βόρεια δεξαμενή καθαρμών στο ονομαζόμενο υπό του Evans «τελωνείο», λόγω της θέσης του σχετικά κοντά στη θάλασσα για όσους έρχονται από εκεί, βρίσκεται στο βόρειο-δυτικό κομμάτι του ανακτόρου. Ολόκληρος ο θάλαμος είναι βυθισμένος και η μετάβαση γίνεται με μία μικρή κλίμακα από ανώτερο σημείο του ανακτόρου. Η δεξαμενή καθαρμών στην Αίθουσα του Θρόνου είναι οριοθετημένη με περισσότερη σαφήνεια και το ότι βρίσκεται σε χαμηλότερο επίπεδο είναι εμφανές και με βαθμίδες εισέρχεται κανείς σε αυτή. Είναι τοποθετημένη απέναντι από τον λίθινο Θρόνο, στοιχείο που της προσδίδει ισχυρά πιθανή τελετουργική χρήση. Τοιχογραφίες Οι τοιχογραφίες στο ανάκτορο αφθονούν και μάλιστα έχουν έναν ελάχιστα σαφή χαρακτήρα. Από τη μία, θα λέγαμε ότι μας δίνουν στοιχεία, από την άλλη ότι μας δημιουργούν απορίες και αμηχανία και δεν βοηθούν στην εξακρίβωση της λειτουργίας τους και συνεπώς όλου του ανακτόρου. Μία από τις πολλές τοιχογραφίες και ίσως μία που θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε θρησκευτικού περιεχομένου ή τουλάχιστον όχι κοσμικού είναι αυτή στην Αίθουσα του Θρόνου. 4 Ν. Μαρινάτου, Minoan Religion, σ. 85 9

10 Πίσω από τον λεγόμενο «θρόνο του Μίνωα» 5 δεσπόζει η τοιχογραφία με τα μυθικά πλάσματα, τους γρύπες ανάμεσα σε παπύρους, φοίνικες και άλλα φυτά. Ο γρύπας αποτελεί ένα δυνατό ζώο που προέρχεται από τον συνδυασμό των δύο κορυφαίων θηρευτών της φύσης, τον αετό και το λιοντάρι. Το μυθικό στοιχείο και η πυγμή που εκφράζει αυτό το υβριδικό ζώο που προέρχεται από την Εγγύς Ανατολή, δείχνει ότι το πρόσωπο που συνοδεύει έχει εξουσία και θεϊκή υπόσταση. Καθώς ο γρύπας είναι ιδανικός φύλακας για θεότητες όπως βλέπουμε και σε παραστάσεις της Ανατολής. Επίσης, από τη συμμετρική στάση τους φαίνεται να προστατεύουν αυτό το ιερό πρόσωπο. Το ιερό πρόσωπο μπορεί να είναι είτε η ίδια η θεότητα είτε το άτομο που ενσαρκώνει τη θεότητα και κάθεται στο θρόνο στις τελετουργικές γιορτές όπως τα Θεοφάνεια 6. Από την εικονογράφηση σε σφραγιδόλιθους βλέπουμε ότι οι γρύπες κυρίως προστατεύουν γυναικείες θεότητες και επομένως προτείνεται ότι στο θρόνο μάλλον καθόταν κάποια αρχιέρεια. Οι φοίνικες επίσης έχουν ιερό χαρακτήρα. Άρα, οι τοιχογραφίες του ανακτόρου παρουσιάζουν περιεχόμενο καθόλου κοσμικό, αλλά μάλλον θρησκευτικό, εφόσον απεικονίζουν θέματα φαντασιακά, παραδεισιακά και όχι κοσμικά, ηγεμονικά, όπως θα μπορούσε κάλλιστα να υποδηλώσει μία σκηνή μάχης, για παράδειγμα. Ιερά σύμβολα Ο μινωικός κόσμος είναι γεμάτος από σύμβολα και μάλιστα από ιερά σύμβολα, με τα οποία οι μινωίτες εξέφραζαν την ευλάβεια του θείου. Εδώ θα δούμε τα δύο σημαντικότερα. Τα πιο διαδεδομένα και αυτά στα οποία αποδίδεται η μεγαλύτερη ιερότητα είναι ο διπλός πέλεκυς και τα κέρατα καθιερώσεως ή καθοσιώσεως. Ο διπλός πέλεκυς ή αλλιώς «λάβρυς» είναι είτε χαραγμένος είτε πρόκειται για το αντικείμενο φτιαγμένο από χαλκό, χρυσό και από άλλα υλικά. Οι πελέκεις αυτοί θεωρούνταν αρχικά θυσιαστικής χρήσης, όμως το αρχαιολογικό context δεν δείχνει κάτι τέτοιο, διότι δεν φέρουν σημάδια χρήσης. Αντίθετα, από σφραγιδόλιθους βλέπουμε ότι τους κρατούσαν γυναικείες μορφές, ίσως θεότητες ή αρχιέρειες και ήταν ίσως σύμβολο εξουσίας και έδινε θρησκευτικό χαρακτήρα. Τα κέρατα καθιέρωσης ήταν σύμβολο με ιερό χαρακτήρα, αντικείμενα λίθινα ή πήλινα που έχουν τη μορφή κεράτων ταύρου. Το συναντούμε αρκετά για την δήλωση ιερού χώρου, σε επιστέψεις ιερών κ.α. 5 Τοποθετείται σε εισαγωγικά γιατί τελικά από την έρευνα δεν προκύπτει ότι υπάρχει ένας ηγεμόνας, άνακτας (wa-na-ka) ο Μίνωας, όπως στα μυκηναϊκά χρόνια. Εδώ υποθέτουμε ότι στον θρόνο καθόταν κάποια αρχιέρεια με την ερμηνεία της θρησκευτικής διάστασης του θέματος. ⁶ Αλεξίου, Μινωική Θρησκεία, στο Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τομ Α, σ

11 Λατρευτικά αντικείμενα Από τη μελέτη της Μινωικής θρησκείας δεν θα μπορούσαν να λείπουν τα λατρευτικά της αντικείμενα, αυτά με τα οποία τελείται η λατρεία. Μέρος της λατρείας συνιστούν οι τελετουργικές γιορτές, οι σπονδές προς τη θεότητα και οι θυσίες. Αντικείμενα που χρησιμοποιούνται για τις λατρευτικές δραστηριότητες είναι τα ρυτά, οι τράπεζες προσφορών, βωμοί, κέρνοι και άλλα. Τα ρυτά είναι αγγεία για σπονδές, κυρίως κωνικού σχήματος, με οπή στον πυθμένα για να χύνονται οι υγρές προσφορές. Μπορεί να ήταν από πηλό, λίθο, μέταλλο και φαγεντιανή. Άλλα δοχεία σπονδών είναι φυσικά κογχύλια, είτε η απομίμισή τους, και άλλα είναι με μορφή ζώου. Το πιο γνωστό είναι σε μορφή ταύρου από οφείτη με ενθέσεις μαρμάρου, ίασπη, κρύσταλο. Οι τράπεζες προσφορών είναι λίθινα φορητά «τραπέζια» με βαθουλώματα στην επιφάνεια για να χύνονται εκεί τα υγρά. Οι κέρνοι είναι πήλινα σκεύη που αποτελούνται από πολλαπλά ίδια σκέυη (κυρίως μικρά κύπελα) ή από απλές κοιλότητες. Χρησιμοποιούνται για διάφορα είδη στερεών προσφορών. Ο γνωστότερος κέρνος είναι ένας λίθινος και καλοδουλεμένος κέρνος και πρόκειται για αυτόν του ανακτόρου των Μαλίων. Ειδώλια Θεότητας Τα λατρευτικά ειδώλια είναι το τελευταίο κομμάτι της μινωικής θρησκείας που θα εξετάσουμε για να έχουμε μια σφαιρική εικόνα της λατρείας και στη συνέχεια να εξάγουμε τα συμπεράσματά μας. Ειδώλια θεότητας βρίσκουμε σε πολλά ιερά και ήδη από τη ΜΜ ΙΙΙ περίοδο. Το γνωστό ειδώλιο της «Θεάς των Όφεων», μίας χθόνιας θεότητας, είναι επιζωγραφισμένο από φαγεντιανή, με ύψος 29,5 εκ. και ανήκει στα ειδώλια μικρής κλίμακας. Βρέθηκε στο Θησαυροφυλάκιο του Ιερού στο ανάκτορο της Κνωσού και χρονολογείται στη Νεοανακτορική περίοδο, 1600 π.χ.( ΜΜΙΙΙ Β). Η θεά με πολυτελή ενδυμασία, φέρει ανοιχτό περικόρμιο με ελεύθερο το στήθος, που τονίζει τις γονιμικές της ιδιότητες. Επίσης, στα χέρια κρατά φίδια που συστρέφονται στον αέρα και έχει ένα αιλουροειδές στην κεφαλή, στοιχεία που δείχνουν ότι κυριαρχεί στην άγρια φύση και πρόκειται όντως για μία χθόνια θεότητα. Στην ΥΜ ΙΙΙ συναντούμε κυρίως ειδώλια της θεότητας στον τύπο μεθ υψωμένων χειρών. Τα ειδώλια αυτά είναι πήλινα, με κυλινδρική βάση. Έχουν βρεθεί σε ιερά όπως στον Πρινιά, στα Γουρνιά, στο Γάζι, στη Γόρτυνα, στη Κνωσό και αλλού. Ανήκουν σε τύπους μεγαλύτερης κλίμακας περίπου εκατοστών. Ως παραδείγματα θα αναφερθούν δύο ειδώλια στον τύπο αυτό. Ένα ειδώλιο της 11

12 θεάς προέρχεται από το ιερό στο Γάζι, με υψωμένα χέρια. Φέρει στην κεφαλή «μήκωνες υπνοφόρους» (κάψουλες από παπαρούνες). Χρονολογούνται στη Μετανακτορική περίοδο (ΥΜ ΙΙΙΒ) π.χ. Και ένα ακόμη ειδώλιο από το ιερό στο Γάζι. Στην κεφαλή φέρει κέρατα καθοσιώσεως και πουλιά στο γείσο του κωνικού καπέλου. Χρονολογείται και αυτό στη Μετανακτορική περίοδο, περί το 1200 π.χ. (ΥΜ ΙΙΙΓ). Αυτά τα χαρακτηριστικά αποδίδουν τις ιδιότητες που φαίνεται να είχε η θεά. Χαρακτηριστικά στην πρώτη θεά οι μήκωνες, από όπου παράγεται το όπιο, αναφέρονται στον εκστατικό χαρακτήρα που απαιτείται για την σύνδεση ανθρώπου και θείου. Ενώ στη δεύτερη, τα πουλιά στο κωνικό καπέλο της θεάς δηλώνουν μία ουράνια θεότητα, όπως και τα πουλιά είναι συνδεδεμένα με τον ουρανό. Η στάση στον τύπο μεθ υψωμένων χειρών προέρχεται από την Ανατολή και ιδιαίτερα από τη Μεσοποταμία, έχουμε ειδώλια στην συγκεκριμένη στάση (2200 π.χ.) 7. Δηλώνει «ψυχολογικό περιεχόμενο» όπως τονίζει ο Αλεξίου 8, σίγουρα θρησκευτικό. Πρόκειται για στάση ευλογίας, σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη. Μία άλλη άποψη κάνει λόγο για μίμηση κεράτων καθοσιώσεως με τη στάση αυτή, όμως λιγότερο αποδεκτή, αν δούμε την τεχνοτροπία σε κάποια ειδώλια που τα χέρια τους δεν είναι σε κλίση 90 και σε άλλα που έχουν διαφορετικά τοποθετημένα τα χέρια τους. Συμπεράσματα-Προβλήματα προς διερεύνηση Δύο βασικές τοποθετήσεις κεντρίζουν το ενδιαφέρον και δημιουργούν τη βάση για περαιτέρω διερεύνηση. Η πρώτη τοποθέτηση πολλών ερευνητών είναι ότι δεν γνωρίζουμε τελικά περί τίνος πρόκειται όταν μιλούμε για μινωική θρησκεία. Πιο συγκεκριμένα δεν μπορούμε να καταλήξουμε αν είναι μία μονοθεϊστική θρησκεία, δηλαδή εάν πρόκειται για μία γυναικεία θεότητα που λατρεύεται με πολλές διαφορετικές ιδιότητες, ή για μία πολυθεϊστική, δηλαδή εαν πρόκειται για ένα πάνθεον γυναικείων και αρρένων θεοτήτων. Εκ πρώτης όψεως, τα γυναικεία ειδώλια που φαίνονται να είναι θεότητες (και όχι να απεικονίζουν την αναθέτη τους) υπερτερούν σε αριθμό από τα ελάχιστα ανδρικά. Κατά βάσει, ως κύρια θεότητα θεωρείται η Μεγάλη Μητέρα (Φύση) και μαζί το γονιμοποιό στοιχείο ως ανδρική θεότητα, Θείο Βρέφος ή Νεαρός Θεός. Εδώ είτε πρόκειται για μεταξύ τους σχέση ως μητέρας και υιού, είτε για τη σχέση Ιερού Γάμου, που τους θέλει μαζί να συντελούν το ιερό ζεύγος της φύσης. Πάντως σίγουρα έχουν άμεση σχέση με τον 7 Αλεξίου, Η Μινωική Θεά Μεθ υψωμένων Χειρών, στο Κρητικά Χρονικά, σ Αλεξίου, Η Μινωική Θεά Μεθ υψωμένων Χειρών, στο Κρητικά Χρονικά, σ

13 κύκλο της ζωής της φύσης, δηλαδή την διαδοχή των εποχών, καθώς για αυτά αγωνιά ο άνθρωπος εκείνης της εποχής και τα θεοποιεί και προσεύχεται σε αυτά. Όπως τονίζει ο Blakolmer 9, ενώ οι γραπτές πηγές (κείμενα Γραμμικής Β ) μας δίνουν πληροφορίες για την ύπαρξη ενός μυκηναϊκού πανθέου, ανάλογο με των κλασικών χρόνων με ίδια ονόματα και κάποιες μινωικές προσθήκες, η εικονογράφηση και τα ειδώλια, αλλά και η αρχιτεκτονική των ιερών είναι περισσότερο ουδέτερα και δεν συμφωνούν με τα κείμενα. Ως αποτέλεσμα δυσκολευόμαστε να φτάσουμε σε ασφαλή συμπεράσματα. Η δεύτερη τοποθέτηση, κύρια υποστηρικτής της οποίας είναι η Μαρινάτου 10, θέλει την μινωική κοινωνία άκρως θεοκρατική. Συγκεκριμένα η Μαρινάτου εκτιμά ότι η Μινωική Κρήτη έχει επηρεαστεί από την Ανατολή, ακόμα και στη θρησκεία. Όμως, ενώ στην Ανατολή δεσπόζουν τεράστιοι ναοί, στην Κρήτη δεν βλέπουμε τις μνημειακές διαστάσεις ναών που συναντούμε στην Ανατολή. Έτσι, η Μαρινάτου θέτει την προβληματική μήπως οι ναοί τέτοιων διαστάσεων που αναζητούμε στην Κρήτη είναι τα ίδια τα ανάκτορα, τα οποία παρουσιάζουν μνημειώδη αρχιτεκτονική και ως προς τον προσανατολισμό τους και ως προς το μελετημένο σχέδιό τους, και ότι πρόκειται για λατρευτικά κέντρα που συνδυάζουν και την θεοκρατική ηγεμονία. 9 Blakolmer, A Pantheon Without Attributes? Goddesses and Gods In Minoan and Mycenaean Iconography, στο Divine Images and Human Imaginations in Ancient Greece and Rome, σ N. Marinatos, Minoan Religion, σ

14 Χρονολογικός πίνακας ΠΜ Ι - ΜΜ ΙΑ ca. 3100/ /1900 π.χ. Προανακτορική περίοδος Ανακτορική περίοδος ΜΜ ΙΙΙΑ- ΙΒ ΥΜ ΜΜ ΙΒ ΙΙΒ ca. 2000/ / / /1470 π.χ. Παλαιονακτορική Νεοανακτορική περίοδος (Παλαιά (Νέα Ανάκτορα) ΥΜ ΙΙΙΑ Γ ca. 1490/ /1050 π.χ. Μετανακτορική περίοδος 14

15 Βιβλιογραφία: Ξένη βιβλιογραφία: Kyriakidis, E., Ritual in the Bronze Age: The Minoan Peak Sanctuaries. London: Duckworth. Marinatos, N., Minoan Religion: Ritual, Image, and Symbol. University of South Carolina. Evans, A., The Central Palace Sanctuary, στο Annual of the British School at Athens 9, Myres, J. L., The Sanctuary-site of Petsofa, στο Annual of the British School at Athens 9, Blakolmer, F., A Pantheon Without Attributes? Goddesses and Gods In Minoan and Mycenaean Iconography, στο Divine Images and Human Imaginations in Ancient Greece and Rome. Boston: Brill, Ελληνική βιβλιογραφία: Treuil, R., Darcque, P., Poursat, C., Πολιτισμοί του Αιγαίου: Κατά τη Nεολιθική και την Eποχή του Xαλκού, [μεταφ.] Πολυχρονοπούλου, Φίλιππα Touchais. Αθήνα: Καρδαμίτσα. Αλεξίου, Σ., Μινωική Θρησκεία, στο Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. Α. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, Αλεξίου, Σ., Μινωική Θρησκεία, στο Μινωικός Πολιτισμός: με οδηγόν των ανακτόρων Κνωσού, Φαιστού, Μαλίων, 4 η έκδοση, κεφ. 5. Ηράκλειο: Αλεξίου, Αλεξίου, Σ., Η Μινωική Θεά Μεθ υψωμένων Χειρών, στο Κρητικά Χρονικά. Ηράκλειο Κρήτης. Έγκυρες διαδικτυακές πηγές: Rutter. Aegean Prehistoric Archaeology, Dartmouth College 15

16 Εικόνες Εικ. 1 Χάρτης της Κρήτης 16

17 Εικ. 2 Κάτοψη ιερού κορυφής Πεστοφά 17

18 Εικ. 3 Ιερό Διπλών Πελέκεων, στο νότιο-ανατολικό τμήμα του ανακτόρου 18

19 Εικ. 4 Κάτοψη ανακτόρου της Κνωσού 19

Χώροι λατρείας, τρόποι έκφρασης και προβλήματα

Χώροι λατρείας, τρόποι έκφρασης και προβλήματα Χώροι λατρείας, τρόποι έκφρασης και προβλήματα Περιεχόμενα: Χρόνος και Χώρος Σπήλαια Ιερά κορυφής Τύποι Ιερών Ανακτορικά Ιερά Τοιχογραφίες Ιερά Σύμβολα και Λατρευτικά αντικείμενα Ειδώλια θεότητας Συμπεράσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωικοί ιεροί χώροι ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωικοί ιεροί χώροι Ενδεχομένως από τη Νεολιθική, αλλά με βεβαιότητα από την Προανακτορική εποχή φαίνεται ότι οι μινωίτες ασκούσαν τις λατρευτικές τους πρακτικές στα σπήλαια.

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Το ανάκτορο της Ζάκρου ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Το ανάκτορο της Ζάκρου Ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου Το ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου βρίσκεται στο ΝΑ άκρο της Κρήτης στον ομώνυμο ευρύχωρο όρμο. Η θέση ήταν γνωστή από τον 19 ο αι.

Διαβάστε περισσότερα

Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις.

Απάντησε στις παρακάτω ερωτήσεις. Ερωτήσεις Πόσο καλά γνωρίζεις και Απαντήσεις τους Μινωίτες; Πόσο καλά γνωρίζεις τους Μινωίτες; 1. Τα πιο γνωστά ανάκτορα είναι της Κνωσού και της Φαιστού. 2. Οι τρίτωνες ήταν μεγάλα κοχύλια που ίσως χρησιμοποιούνταν

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Κνωσού

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Κνωσού Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Κνωσού Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Κνωσού 2 1100-810 π.χ. Πρωτογεωμετρική περίοδος 810-700 π.χ. Γεωμετρική περίοδος 1000 π.χ. Κάθοδος Δωριέων 600-500 π.χ. 700-600

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - 3o ΕΠΙΠΕΔΟ

ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - 3o ΕΠΙΠΕΔΟ ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - 3o ΕΠΙΠΕΔΟ 1 Μέρος από την τοιχογραφία του «Ελαιώνα» που βρέθηκε στην Κνωσό, Photo ΥΠ.ΠΟ.Α./ΤΑΠ, Αρχαιολογικό Μουσείο 2 Τοιχογραφία από το Ανάκτορο της Κνωσού. Εικονίζει σκηνή γιορτής

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Κορυφής Κρήτης & Κυθήρων: τα ευρήματα

Ιερά Κορυφής Κρήτης & Κυθήρων: τα ευρήματα Ιερά Κορυφής Κρήτης & Κυθήρων: τα ευρήματα Μινωική Θρησκεία, Ιερά κορυφής Σύνθετη αναπαράσταση του σφραγίσματος με τη Μητέρα των Όρεων, Κνωσός Mινωική θρησκεία: A picture book without text Γενικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

τρεις Μινωικός Κυκλάδων ηπειρωτικής Μυκηναϊκή

τρεις Μινωικός Κυκλάδων ηπειρωτικής Μυκηναϊκή Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Λίγο αργότερα από τους πολιτισμούς που αναπτύσσονται στην Αίγυπτο και τη Μεσοποταμία, τρεις νέοι, μεγάλοι πολιτισμοί άνθισαν στο χώρο του Αιγαίου και στην ελληνική χερσόνησο: Ο Μινωικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ...

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΧΑΛΚΟΥ. Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου Α.. Β.. Γ... Χρωματίστε τη γραμμή του χρόνου 1) Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που εμφανίστηκαν στον ελλαδικό χώρο κατά την εποχή του χαλκού: Α.. Β.. Γ... 2) Επιλέξτε ποιες λέξεις της στήλης Β

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο των Μαλίων Το ανάκτορο των Μαλίων βρίσκεται στην άκρη μιας μικρής αλλά εύφορης πεδιάδας, κοντά σε λιμάνι στο βόρειο τμήμα της κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες

Ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες Ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες 1 Κατάφερες να χρησιμοποιήσεις με επιτυχία το έντυπο με τίτλο «Ακολούθησέ με στο ανάκτορο της Κνωσού»! Γι αυτό τώρα, ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες

Ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες Ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες Κατάφερες να χρησιμοποιήσεις με επιτυχία το έντυπο με τίτλο «Ακολούθησέ με στο ανάκτορο της Κνωσού»! Γι αυτό τώρα, ακολούθησέ με για να γνωρίσεις τους μινωίτες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ Μινωικός πολιτισμός ΙΣΤΟΡΙΑ Κ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ Μινωικός πολιτισμός ΙΣΤΟΡΙΑ Κ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ σελ. βιβλ. 60-97 Μινωικός πολιτισμός Γενικές πληροφορίες Τι είναι ο Μινωικός πολιτισμός; Μινωικός πολιτισμός είναι ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε την εποχή του χαλκού στην Κρήτη και φέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωική Νεοανακτορική αρχιτεκτονική

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Μινωική Νεοανακτορική αρχιτεκτονική ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Μινωική Νεοανακτορική αρχιτεκτονική Νεοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΙΙΒ ΥΜΙΒ ΥΜΙΙ) Αρχιτεκτονική Νεοανακτορικής εποχής Τα κύρια χαρακτηριστικά της μινωικής αρχιτεκτονικής κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

Τι πραγματευόμαστε: Ιστορικά γεγονότα Πολιτισμό της Κρήτης Προσωπικότητες Νησιά της Μεσογείου και άλλα ειδικά θέματα

Τι πραγματευόμαστε: Ιστορικά γεγονότα Πολιτισμό της Κρήτης Προσωπικότητες Νησιά της Μεσογείου και άλλα ειδικά θέματα ΚΡΗΤΗ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Τι πραγματευόμαστε: Ιστορικά γεγονότα Πολιτισμό της Κρήτης Προσωπικότητες Νησιά της Μεσογείου και άλλα ειδικά θέματα Περιεχόμενα Ειδικά Θέματα Μινωικός Πολιτισμός Βενετοτουρκικός πόλεμος

Διαβάστε περισσότερα

Το ιερό στη θέση Φλαμούδι-Βουνάρι

Το ιερό στη θέση Φλαμούδι-Βουνάρι Το ιερό στη θέση Φλαμούδι-Βουνάρι Πρόκειται για ιερό αγροτικού κυρίως χαρακτήρα. Εξυπηρετούσε τις λατρευτικές ανάγκες των κατοίκων της γύρω περιοχής. Ιδρύθηκε κατά την ΜΚΙΙΙ, χρησιμοποιήθηκε καθ όλη την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Μινωική Αρχαιολογία ΙΑ 10 ΜΙΝΩΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΛΙΚΑ ΟΜΗΣ

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Μινωική Αρχαιολογία ΙΑ 10 ΜΙΝΩΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΛΙΚΑ ΟΜΗΣ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Μινωική Αρχαιολογία ΙΑ 10 ΜΙΝΩΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΥΛΙΚΑ ΟΜΗΣ Βασικά δομικά υλικά Λίθος (αργός ή επεξεργασμένος) Λάσπη Πηλός (αχυροπηλός/pisé & οπτή γη/terracota) Ξύλο Πλίνθος (ωμόπλινθος

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2015) Εισαγωγή Οι εργασίες πεδίου στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά, στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι, Ιεράπετρα), διήρκεσαν 6 εβδομάδες, ενώ ακολούθησε

Διαβάστε περισσότερα

Προανακτορική Κρήτη (ΠΜΙ - ΠΜΙΙ ΠΜΙΙΙ ΜΜΙΑ 3650/ π.χ. περίπου)

Προανακτορική Κρήτη (ΠΜΙ - ΠΜΙΙ ΠΜΙΙΙ ΜΜΙΑ 3650/ π.χ. περίπου) Προανακτορική Κρήτη (ΠΜΙ - ΠΜΙΙ ΠΜΙΙΙ ΜΜΙΑ 3650/3500 2000 π.χ. περίπου) ΠΡΩΤΟΜΙΝΩΙΚΗ Ι Η Πρωτομινωική Ι περίοδος χαρακτηρίζεται από την αύξηση των θέσεων, αλλά ελάχιστα αρχιτεκτονικά λείψανα εντοπίσθηκαν.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:...

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Τάξη Α Γυμνασίου. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Τάξη Α Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... Ημερομηνία:... Βαθμός:... Επιμέλεια: Σοφία Τουμασή Μέρος Α : Να απαντήσεις υποχρεωτικά και στις τρεις (3) ερωτήσεις. 1.α) Να γράψεις

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα

Εργασία Ιστορίας. Ελένη Ζέρβα Εργασία Ιστορίας U«Μυκηναϊκός Πολιτισµός» UΜε βάση τις πηγές και τα παραθέµατα Ελένη Ζέρβα Α1 Μελετώντας τον παραπάνω χάρτη παρατηρούµε ότι τα κέντρα του µυκηναϊκού κόσµου ήταν διασκορπισµένα στον ελλαδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΥΚΛΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε για τα φύλλα εργασίας προέρχεται εξολοκλήρου από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης Διαβάζουμε: Οι Κυκλάδες οφείλουν το όνομά τους στη γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική Αρχαιολογία Γ εξαμήνου. Το Αιγαίο και η Μεσόγειος της 2 ης χιλιετίας π.χ.

Προϊστορική Αρχαιολογία Γ εξαμήνου. Το Αιγαίο και η Μεσόγειος της 2 ης χιλιετίας π.χ. Προϊστορική Αρχαιολογία Γ εξαμήνου Το Αιγαίο και η Μεσόγειος της 2 ης χιλιετίας π.χ. Α Ενότητα: Άνθρωπος και Τοπίο Τροία, πεδιάδα Σκαμάνδρου Ιράκ Ποταμός Ευφράτης Ιορδανία Ιορδάνης και υψίπεδα Μάλτα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο ΜΙΝΩΪΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο ΜΙΝΩΪΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο ΜΙΝΩΪΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Μινωικός - Μυκηναϊκός Κόσµος Ο ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ Η Κρήτη, ένα νησί που εκτείνεται σε µήκος περίπου 260 χλµ. και µέγιστο πλάτος µόλις 60 χλµ., βρίσκεται σε προνοµιακή γεωγραφική

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού

Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Δημήτρης Δαμάσκος Δημήτρης Πλάντζος Πανεπιστημιακή Ανασκαφή Άργους Ορεστικού Η ανασκαφή τού 2012 είχε ως στόχους: την περαιτέρω διερεύνηση της στοάς του μεγάλου ρωμαϊκού κτιρίου με τη στοά περιμετρικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ: ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ,ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ- ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ: ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ,ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ- ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ : ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΙΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ: ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ,ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ

Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Η ΚΑΘ ΗΜΑΣ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΠΕΡΓΑΜΟΝ Το Πέργαμον ή η Πέργαμος είναι πόλη που από το τέλος του 3ου αιώνα π.χ. αναδείχθηκε σε ένα από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ Σύμφωνα με Lewis Mumford (The Myth of the Machine: Technics and Human Development [New York: Harcourt Bracem 1967],

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό

Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Λίγα Λόγια για τον Μυκηναϊκό Πολιτισμό Με τον όρο Μυκηναϊκός Πολιτισμός χαρακτηρίζεται ο προϊστορικός πολιτισμός της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, που αναπτύχθηκε την περίοδο 1600-1100 π. Χ., κυρίως στην

Διαβάστε περισσότερα

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3

Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία. Μάθημα 3 Σύμβολα και σχεδιαστικά στοιχεία Μάθημα 3 Τα αρχιτεκτονικά σύμβολα αποτελούν μια διεθνή, συγκεκριμένη και απλή γλώσσα. Είναι προορισμένα να γίνονται κατανοητά από τον καθένα, ακόμα και από μη ειδικούς.

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill)

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2014) Donald C. Haggis, Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (Chapel Hill) Εισαγωγή Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη

Διαβάστε περισσότερα

Μύθοι για τη μινωική Κρήτη

Μύθοι για τη μινωική Κρήτη Μύθοι για τη μινωική Κρήτη Ο Λαβύρινθος. Ο μύθος αναφέρει ότι στα υπόγεια του παλατιού της Κνωσού υπήρχε ο λα3ύρινθος, ένα περίπλοκο κτίριο. Αν κάποιος έμπαινε μέσα χανόταν και δεν μπορούσε να ξανα3γεί.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο

ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο ΙΕΡΟ ΤΩΝ ΚΑΒΙΡΩΝ (ΚΑΒΙΡΕΙΟ) Καβίρειο Ιερό τοπικής λατρείας αφιερωμένο στον θεό Κάβιρο (γενειοφόρο θεό με στεφάνι κισσού στο κεφάλι και κάνθαρο στο χέρι υπόσταση του Διονύσου) και το Θεό Παίδα (θεϊκό παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης

Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου δασκάλα, κυρία Ειρήνη Καραγιάννη, που µας δίδαξε µε τόση αγάπη και χαρά όλα τα µαθήµατα της Γ και Τάξης 6ο Γυµνάσιο Νέας Ιωνίας Τάξη:Α Τµήµα:2 Μάθηµα:Αρχαία Ιστορία ιδάσκουσα:ελ.σάρδη Η ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:ΣΕΒΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΪΟΣ 2015 Αφιερώνω αυτή τηνεργασία στην αγαπηµένη µου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου

Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Ο Οικισμός Σκάρκος της Ίου Εργασία στο μάθημα: Το Νησιωτικό Αιγαίο κατά την 3 η Χιλιετία π.χ. Παναγιώτης Καπλάνης Επιβλέπων Καθηγητής: Βλαχόπουλος Ανδρέας Εαρινό Εξάμηνο 2015 Η Θέση Η Ίος βρίσκεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ ΣΕ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ ΣΕ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΟΦΙΑ ΑΔΡΑΚΤΑ ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ ΣΕ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ Κατά το 2000 π.χ. ή κατά άλλους το 2300 στο νεκροταφείο των Βουνών της Κύπρου παρασχέθηκαν ως κτερίσματα αγγεία που κοσμούνταν με περιστέρια 1 -εκτός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΩΝ ΜΑΛΙΩΝ. Σχεδιάζοντας μια Βιωματική Περιδιάβαση στα Χνάρια του Μινωικού Πολιτισμού ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΛΙΩΝ

ΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΩΝ ΜΑΛΙΩΝ. Σχεδιάζοντας μια Βιωματική Περιδιάβαση στα Χνάρια του Μινωικού Πολιτισμού ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΑΛΙΩΝ ΤΟ ΜΙΝΩΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ ΤΩΝ ΜΑΛΙΩΝ Σχεδιάζοντας μια Βιωματική Περιδιάβαση στα Χνάρια του Μινωικού Πολιτισμού Η Δ Ι Α Δ Ρ Ο Μ Η Μ Α Σ ΥΠΟΜΝΗΜΑ: 1. Δυτική αυλή με τις πομπικές οδούς, 16. Βόρεια είσοδος, 15.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «παιδιά, έφηβοι, νέοι» Υλικό για προαιρετική ενασχόληση των μαθητών πριν και μετά την επίσκεψη στο Μουσείο Ακρόπολης. Κατά την επίσκεψη της σχολικής σας ομάδας στο Μουσείο Ακρόπολης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ

ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΤΕΧΝΗ ΚΕΡΑΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Η κεραμική, μια πανάρχαια τέχνη, χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη το αργιλόχωμα. Όταν αναμείξουμε το αργιλόχωμα με νερό θα προκύψει μία πλαστική μάζα

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη

ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ. Χρονολογία. 100.000 ως 20.000 10.000. 7000 ως 6000. Νεότερη ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ ΕΩΣ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ Χρονολογία Ελλάδα - Αιγαίο 100.000 ως 20.000 Μέση και Νεότερη Παλαιολιθική 10.000 Μεσολιθική εποχή 7000 ως 6000 Έναρξη Νεολιθικής 5600 Μέση

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκός Πολιτισμός

Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΥΠΥΡΓΕ ΠΛΤΣΜΥ, ΠΑΕΑΣ ΚΑ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΚΗ ΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΤΗΤΩΝ ΚΑ ΠΛΤΣΤΚΗΣ ΚΛΗΡΝΜΑΣ ΕΥΘΥΝΣΗ ΜΥΣΕΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΕΥΤΚΩΝ ΠΡΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑ ΕΠΚΝΩΝΑΣ Μυκηναϊκός Πολιτισμός ες τη λύση! Λύσεις των δραστηριοτήτων ΠΕΡΕΧΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας µάθηµα ιστορίας στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: µια περιήγηση στις προϊστορικές συλλογές

Κάνοντας µάθηµα ιστορίας στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: µια περιήγηση στις προϊστορικές συλλογές Κάνοντας µάθηµα ιστορίας στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: µια περιήγηση στις προϊστορικές συλλογές Την Τετάρτη 21 Νοεµβρίου 2012 το µάθηµα της ιστορίας της Α Γυµνασίου πραγµατοποιήθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας

Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακολούθησέ με... στον οικισμό του Ακρωτηρίου της Θήρας Ακρωτήρι Το Ακρωτήρι της Θήρας είναι ο σημαντικότερος προϊστορικός οικισμός των Κυκλάδων. Διατηρήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Φθινοπωρινή Κρήτη: Ηράκλειο-Κνωσός ΗΡΑΚΛΕΙΟ-ΚΝΩΣΟΣ

Φθινοπωρινή Κρήτη: Ηράκλειο-Κνωσός ΗΡΑΚΛΕΙΟ-ΚΝΩΣΟΣ Φθινοπωρινή Κρήτη: Ηράκλειο-Κνωσός ΗΡΑΚΛΕΙΟ-ΚΝΩΣΟΣ Ένας από τους ωραιότερους αρχαιλογικούς χώρους της Ελλάδας, βρίσκεται στα περίχωρα της Κρητικής μεγαλούπουλης. Είναι ο αγαπημένος μας γιατί πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο.

ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού. Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο. ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μουσειακή παρουσίαση του οικοδομικού προγράμματος του Αυτοκράτορα Αδριανού για την Αθήνα του 2 ου αιώνα μ.χ Μουσείο Ακρόπολης, Ισόγειο Ελεύθερη πρόσβαση Ώρες λειτουργίας του Μουσείου

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89...

0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89... ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ: Β ΜΕΡΟΣ 0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55,89... Οι παραπάνω αριθμοί ονομάζονται Ακολουθία Fibonacci το άθροισμα των 2 προηγουμένων αριθμών ισούται με τον επόμενο αριθμό στην ακολουθία. Το πηλίκο τον

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Φωνές νερού μυριάδες Ιερό Άμμωνα ία, Καλλιθέα Χαλκιδικής. Φυλλάδιο δράσης

Φωνές νερού μυριάδες Ιερό Άμμωνα ία, Καλλιθέα Χαλκιδικής. Φυλλάδιο δράσης Φωνές νερού μυριάδες 2010 Ιερό Άμμωνα ία, Καλλιθέα Χαλκιδικής Φυλλάδιο δράσης Το κείμενο του φυλλαδίου της δράσης ΤΟ ΙΕΡΟ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΜΜΩΝΑ ΔΙΑ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ Το ιερό του Διονύσου και του Άμμωνα

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill

Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Έκθεση αποτελεσμάτων της ανασκαφής στον Αζοριά (2013) Donald C. Haggis, The University of North Carolina at Chapel Hill Η ανασκαφή στον αρχαιολογικό χώρο του Αζοριά στη βορειοανατολική Κρήτη (Καβούσι,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ 14 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ : ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ.

Βασιλικοί Παίδες. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ. Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ΙΖ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΑΙΓΩΝ Βασιλικοί Παίδες για Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα μαθη τές Δ -Στ Τάξης Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση

Χρήση. Αποκρυπτογράφηση Εύρεση Ανακαλύφθηκε στις αρχές του εικοστού αιώνα στην Κνωσό από τον Άρθουρ Έβανς, που την ονόμασε έτσι επειδή χρησιμοποιούσε γραμμικούς χαρακτήρες (και όχι εικονιστικούς, όπως η μινωική ιερογλυφική γραφή)

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας

Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο της Τίρυνθας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΟΥΣΕΙΩΝ TMHMA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ακολούθησέ με... στο ανάκτορο

Διαβάστε περισσότερα

To Ιερό Κορυφής του ΒρυςΙνα (I) ΜΙΑ ΠΡΩΙΜΗ ΜΟΡΦΗ ΑΜΦΙΚΤΙΟΝΙΑΣ Έρευνες και προβληματισμοί

To Ιερό Κορυφής του ΒρυςΙνα (I) ΜΙΑ ΠΡΩΙΜΗ ΜΟΡΦΗ ΑΜΦΙΚΤΙΟΝΙΑΣ Έρευνες και προβληματισμοί ανασκαφη To Ιερό Κορυφής του ΒρυςΙνα (I) ΜΙΑ ΠΡΩΙΜΗ ΜΟΡΦΗ ΑΜΦΙΚΤΙΟΝΙΑΣ Έρευνες και προβληματισμοί Κ Ρ Η Τ Ι Κ Ο Π Ε Λ Α Γ Ο Σ Χανιά Κ Ρέθυμνο Ρ Η Τ Η ΙΕΡΟ ΚΟΡΥΦΗΣ ΒΡΥΣΙΝΑ Ο Ρ Ο Σ Β Ρ Υ Σ Ι Ν Α Ηράκλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ : ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ : ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΜΙΝΩΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ : ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΙΑΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ : ΣΕΡ ΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ

Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ Η ΑΝΑΣΚΑΦΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΤΗΝ ΠΛΩΤΙΝΟΠΟΛΗ 1 Στη ΝΑ πλευρά του Διδυμοτείχου, ανάμεσα στη συμβολή των ποταμών Έβρου και Ερυθροποτάμου και το Σιδηροδρομικό σταθμό, υψώνεται ένας βραχώδης οχυρός λόφος γνωστός με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΓΟΥΣ Ο ΑΓΩΓΟΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Η Αρχαία Αγορά του Άργους ιδρύθηκε στους πρόποδες του λόφου της Λάρισας σε µία φυσική λεκάνη, όπου συνέρρεαν τα όµβρια ύδατα. Απαραίτητη προϋπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΣΤΟ ΠΕΛΕΝΤΡΙ Η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο Πελέντρι φαίνεται να χτίστηκε λίγο μετά τα μέσα του 12 ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών

Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Σχεδιάζοντας μία εκπαιδευτική περιήγηση στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών Αθηνά Παπαδάκη Αρχαιολόγος Εφορείας Αρχαιοτήτων Βοιωτίας Επιμορφωτικό Σεμινάριο Θήβα 8 Σεπτεμβρίου 2016 Διαχρονικά ο πολιτισμός της

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΘΕΑΣΗΣ ΤΗΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ

ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΘΕΑΣΗΣ ΤΗΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΠΕΝΟΥ ΣΤΟΥΣ ΑΡΧΑΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΘΕΑΣΗΣ ΤΗΣ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗΣ 24 Απριλίου 2010 Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», Μπουμπουλίνας 30, Τ.Κ. 10682, Αθήνα www.diazoma.gr / info@diazoma.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 26η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΜΕΣΣΗΝΙΑ Χριστιανούπολη, Ι.Ν. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος Σημαντικό οικοδομικό συγκρότημα του 11ου- 12ου αιώνα, που αποτελείται από τον οκταγωνικού τύπου ναό και το επισκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία

ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ. υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία ΑΡΧΑΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ υπαίθρια αμφιθεατρική κατασκευή ημικυκλικής κάτοψης γύρω από μια κυκλική πλατεία Μέρη αρχαίου θεάτρου σκηνή: ορθογώνιο, μακρόστενο κτίριο προσκήνιο: στοά με κίονες μπροστά από τη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Στα δυτικά της εθνικής οδού Τρικάλων - Ιωαννίνων, 3χλμ πριν από τα Μετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ 19η ΕΦΟΡΕΙΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΑ Πλάτανος Θέση «Ομβριάσα» Η 19η ΕΒΑ διενεργεί ανασκαφική έρευνα στον αγρό ιδιοκτησίας Σ. και Α. Υφαντή, η οποία είναι συνέχεια αυτής που διενεργούσε η 7η ΕΒΑ,

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΟΥΣΕΙΟ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ I ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΟΡΝΗΛΙΑ ΧΑΤΖΗΑΣΛΑΝΗ, ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΪΜΑΡΑ, ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Η σχολική χρονιά 2009-2010 ξεκίνησε για τον Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο πραγματοποιούνται προγράμματα που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του. Αναλυτικότερα, για το διάστημα Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος ηύστερηεποχήτου χαλκού (1600-1100 π.χ.) Χώρος η ηπειρωτική Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ

Χρόνος ηύστερηεποχήτου χαλκού (1600-1100 π.χ.) Χώρος η ηπειρωτική Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ Χρόνος ηύστερηεποχήτου χαλκού (1600-1100 π.χ.) Χώρος η ηπειρωτική Ελλάδα Δ. ΠΕΤΡΟΥΓΑΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ Χάρτης με οικισμούς της υστεροελλαδικής περιόδου Είναι ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός Προέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο

Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Οι απεικονίσεις των Κρητών (Keftiw) στους τάφους Αιγυπτίων αξιωματούχων και οι σχέσεις μεταξύ Αιγύπτου και Κρήτης κατά τη Νεοανακτορική περίοδο Παναγιώτης Καπλάνης Διδάσκων: Ανδρέας Βλαχόπουλος Σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1

Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο 1 Μακεδονικό παραδοσιακό σπίτι με εσωτερική αυλή, διόροφο χαγιάτι, αύλεια θύρα, και χώρο με δυνατότητα πρόσβασης από την αυλή αλλά και τον δρόμο Οπως και στη παραδοσιακή αρχιτεκτονική, κάποιοι χώροι του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 8. Πανελλήνια Ιερά. Δελφοί και Ολυμπία Τα Πανελλήνια

Διαβάστε περισσότερα

Ο λόφος Κεφάλι στο Σίσι

Ο λόφος Κεφάλι στο Σίσι Ο λόφος Κεφάλι στο Σίσι Σύντομος οδηγός του αρχαιολογικού χώρου Jan Driessen Ευχαριστίες Η χρηματοδότηση του αρχαιολογικού μας προγράμματος (SArPEdon) στο Σίσι Αγ. Νικολάου Κρήτης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα