ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ. «Φωτοκαταλυτική Απολύµανση Νερού παρουσία ιοξειδίου του Τιτανίου και Υπεροξικού Οξέος»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ. «Φωτοκαταλυτική Απολύµανση Νερού παρουσία ιοξειδίου του Τιτανίου και Υπεροξικού Οξέος»"

Transcript

1 ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εργαστήριο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών & Επεξεργασίας Υγρών Αποβλήτων ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΗ ΙΑΤΡΙΒΗ «Φωτοκαταλυτική Απολύµανση Νερού παρουσία ιοξειδίου του Τιτανίου και Υπεροξικού Οξέος» ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΙΑΤΡΙΒΗΣ: ρόσου Αικατερίνη ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΗΤΡΩΟΥ: ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Μαντζαβίνος ιονύσιος Εξεταστική Επιτροπή Μαντζαβίνος ιονύσιος ιαµαντόπουλος Ευάγγελος Κατσαούνης Αλέξανδρος Χανιά εκέµβριος, 2007

2 Περιεχόµενα Περιεχόµενα ii Πρόλογος iii Περίληψη 4 1. Εισαγωγή στην 5 Θεωρία της Απολύµανσης Γενικά Μηχανισµοί Απολύµανσης Μέσα και Μέθοδοι Απολύµανσης Χαρακτηριστικά ενός ιδανικού απολυµαντικού Παράγοντες που επηρεάζουν την δράση των απολυµαντικών Βιολογικά Χαρακτηριστικά Νερού ή υγρού απόβλητου Παθογόνοι Οργανισµοί Βιωσιµότητα των Παθογόνων οργανισµών Βιοδείκτες Βακτηριακοί είκτες Καταµέτρηση και αναγνώριση βακτηρίων ιεργασίες προχωρηµένης οξείδωσης (Advanced Oxidation Processes, AOPs) Θεωρία των ΑΟΡs Πλεονεκτήµατα και Μειονεκτήµατα των ΑΟΡs Απολύµανση µε υπεριώδη ακτινοβολία UV Μικροβιοκτόνος δράση της UV ακτινοβολίας Πλεονεκτήµατα και Μειονεκτήµατα της UV ακτινοβολίας Απολύµανση µε υπεροξικό οξύ Φυσικοχηµικά Χαρακτηριστικά Αντι-µικροβιακή ραστηριότητα Τρόπος ράσης του Υπεροξικού Οξέος Υπό-προϊόντα Παράγοντες που επιδρούν στην αποτελεσµατικότητα της απολύµανσης µε υπεροξικό οξύ (PAA) Χρήσεις του υπεροξικού οξέος Ασφάλεια ως προς την χρήση του ΡΑΑ Μειονεκτήµατα Φωτοκατάλυση (UV-A/TiO 2 ) Τι είναι ετερογενής φωτοκατάλυση Μηχανισµός της φωτοκατάλυσης Φωτοκαταλύτες Αδρανοποίηση E.coli µε φωτοκαταλυτική οξείδωση Παράγοντες που επηρεάζουν την διεργασία της φωτοκατάλυσης Πλεονεκτήµατα και Μειονεκτήµατα της Φωτοκατάλυσης Πειραµατική 36 ιαδικασία 36

3 2.1 E.coli Χηµικές Ενώσεις, Αντιδραστήρια Πειραµατικός Εξοπλισµός Περιγραφή της πειραµατικής διαδικασίας: ιαδικασία Προετοιµασίας: Άγαρ Παρασκευή θρεπτικού υλικού: Προετοιµασία πειράµατος: ιεξαγωγή Πειράµατος: Καλλιέργεια και καταµέτρηση των Ε.coli: Παρατηρήσεις κατά την διάρκεια της πειραµατικής διαδικασίας Αποτελέσµατα και 45 ιαγράµµατα Πειραµάτων Απολύµανση αιωρήµατος E.coli µε ανάδευση, UV-A ακτινοβολία, ΤiO 2 και φωτοκατάλυση (UV- A/TiO 2 ) χωρίς την παρουσία CH 3 CO 3 H, πείραµα προσρόφησης µε TiO Απολύµανση Αιωρήµατος E.coli παρουσία του οξειδωτικού CH 3 CO 3 H 49 σε διαφορετικές συγκεντρώσεις (0.5, 1, 1.5,2, και 4 mg/l) Απολύµανση αιωρήµατος E.coli µε χρήση: 51 (α) υπεροξικού οξέος και UV-A ακτινοβολίας 51 (β) υπεροξικού οξέος και φωτοκατάλυσης ( UV-A/TiO 2 ) Φωτοκατάλυση (UV-A/ TiO 2 ) παρουσία υπεροξικού οξέος Aκτινοβόληση (UV-A) παρουσία υπεροξικού οξέος Μελέτη της επίδρασης της συγκέντρωσης του υπεροξικού οξέος σε όλες τις µεθόδους απολύµανσης Σύγκριση όλων των µεθόδων που χρησιµοποιήθηκαν : Μελέτη του τρόπου επίδρασης των µεθόδων απολύµανσης Συµπεράσµατα 65 Βιβλιογραφία 66 Παράρτηµα 69 Α. Πίνακες Πειραµατικών Μετρήσεων Φωτόλυσης 69 Β. Πίνακες Πειραµατικών Μετρήσεων Απολύµανσης Παρουσία Υπεροξικού Οξέος 69 Γ. Πίνακες Πειραµατικών Μετρήσεων Φωτοκατάλυσης 70

4 Πρόλογος Η παρούσα προπτυχιακή διατριβή πραγµατοποιήθηκε στο Εργαστήριο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών και Επεξεργασίας Υγρών Αποβλήτων. Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή κ. ιονύση Μαντζαβίνο για την ανάθεση της παρούσας εργασίας αλλά και για την άριστη συνεργασία. Ένα µεγάλο ευχαριστώ οφείλω στον ρ. Χηµικό Νίκο Ξεκουκουλωτάκη, για την βοήθεια και την υποστήριξη του από την αρχή µέχρι την ολοκλήρωση της παρούσας εργασίας καθώς και για τις πολύτιµες υποδείξεις και τις συµβουλές του. Ευχαριστίες στην Κωνσταντίνα Τυροβολά για την «φιλοξενία» στο Εργαστήριο Υδρογεωχηµικής Μηχανικής και Αποκατάστασης Εδαφών όπως και στην Παντίδου Αριάδνη στο Εργαστήριο Βιοχηµικής Μηχανικής και Περιβαλλοντικής Βιοτεχνολογίας. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τα µέλη της εξεταστικής επιτροπής κ. Ευάγγελο ιαµαντόπουλο και κ. Αλέξανδρο Κατσαούνη για τον χρόνο που διέθεσαν για την αξιολόγηση της εργασίας αυτής. Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσοι µε βοήθησαν προσφέροντας µου την τόσο σηµαντική ηθική συµπαράσταση κατά την διάρκεια της φοίτησης µου στο Πολυτεχνείο Κρήτης.

5 Περίληψη Τα τελευταία χρόνια η ανάγκη για εξασφάλιση µεγάλων ποσοτήτων ασφαλούς νερού οδήγησε στην αναζήτηση νέων, αποτελεσµατικότερων µεθόδων απολύµανσης. Η µέχρι τώρα επικρατούσα µέθοδος, η χρησιµοποίηση δηλαδή του χλωρίου και των παραγώγων του, ενώ είχε αξιόλογα αποτελέσµατα ως προς την εξυγείανση του νερού, το µεγάλο της µειονέκτηµα ήταν η δηµιουργία υπο-προϊόντων, τα οποία αποδείχτηκαν µεταλλαξιογόνα ή και καρκινογόνα. Στην παρούσα εργασία µελετήθηκε η αποτελεσµατικότητα ενός νέου απολυµαντικού µέσου, του υπεροξικού οξέος, του οποίου τα υπό-προϊόντα είναι το CH 3 CO 2 H (οξικό οξύ ή ξύδι), CH 4, Ο 2, CO 2 και H 2 O από τα οποία κανένα δεν θεωρείται τοξικό στις τυπικές συγκεντρώσεις που απαντώνται. Πειράµατα απολύµανσης νερού µολυσµένο µε E.coli, έγιναν σε συγκεντρώσεις υπεροξικού οξέος (PAA) mg/l, παρουσία ή απουσία υπεριώδους ακτινοβολίας UV-A, και/ή TiO 2 ως φωτοκαταλύτη σε συγκέντρωση 100mg/L. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα των πειραµάτων, διαπιστώθηκε ότι το υπεροξικό οξύ δρώντας ως µοναδικός απολυµαντικός παράγοντας, επιτυγχάνει ολική απολύµανση του νερού σε συγκέντρωση 4mg/L, ενώ είναι αποτελεσµατικό και στις συγκεντρώσεις 2 και 1.5 mg/l µε συνολικό ποσοστό θανάτωσης % και 99.98% αντιστοίχως. Αντιθέτως η απολυµαντική ικανότητα του παρουσιάζεται περιορισµένη στις µικρότερες συγκεντρώσεις υπεροξικού οξέος που χρησιµοποιήθηκαν (1 και 0.5 mg/l). Στα πειράµατα της φωτοκατάλυσης η παρουσία του υπεροξικού οξέος φαίνεται να βελτιώνει τόσο την ταχύτητα της απολύµανσης όσο και σε µικρότερο βαθµό- τα ποσοστά θανάτωσης, αφού η φωτοκατάλυση όπως φαίνεται από τα αποτέλεσµατα των πειραµάτων είναι αξιόπιστη µέθοδος ακόµα και όταν χρησιµοποιείται ως µοναδικό απολυµαντικό µέσο, µε ποσοστό θανάτωσης %.

6 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 5 1. Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 1.1 Γενικά Η ανάγκη της ασφάλειας του νερού και του περιορισµού της µόλυνσης του, έτσι ώστε να χρησιµοποιηθεί για άρδευση ή ως πόσιµο, είχε ως αποτέλεσµα την καθιέρωση µηχανισµών απολύµανσης. Απολύµανση είναι η διαδικασία µερικής θανάτωσης παθογόνων οργανισµών. Οι παθογόνοι οργανισµοί που βρίσκονται στα απόβλητα µπορεί να προέρχονται από τις απεκκρίσεις ανθρώπων ή ζώων που έχουν προσβληθεί από κάποια µολυσµατική ασθένεια ή είναι φορείς αυτής. Κατά την διαδικασία της απολύµανσης δεν καταστρέφονται όλοι οι µικρoοργανισµοί. Στην επεξεργασία των υγρών αποβλήτων οι µικροοργανισµοί µε την µεγαλύτερη σπουδαιότητα για την πρόκληση ασθενειών στον άνθρωπο είναι οι ακόλουθες τέσσερις κατηγορίες ανθρώπινων εντερικών οργανισµών: 1.Βακτήρια (π.χ. Salmonella, Shigella, Vibrio, Mycobacteria, Clostridium, Leptospira, Yersinia) 2. Πρωτόζωα (π.χ Cryptosporidium parvum, Cyclospora, Giardia lambia) 3. Ιοί (π.χ ιός πολυοµυελίτιδας, ιός Coxsackie, Norwalk, αδενοϊοί, ιοί Rota, ιός ηπατίτιδας Α) 4. Έλµινθες (π.χ Nematoda, Platyhelmiths, Annelida) Οι πιο συχνά χρησιµοποιούµενες απολυµαντικές ουσίες είναι παράγωγα χλωρίου, τα οποία όµως κατά την διάρκεια της απολύµανσης, παρουσιάζουν παραγωγή υπο-προϊόντων, τριαλογονοµεθάνια (ΤΗΜ) τα οποία είναι ενδεχοµένως µεταλλαξιογόνα και/ή καρκινογόνα. Εκτός αυτού, η χρήση του χλωρίου απαιτεί την αδρανοποίηση των υπο-προϊόντων όταν αυτά ανιχνεύονται σε υψηλές συγκεντρώσεις στις επεξεργασµένες µάζες νερού, και αυτό έχει ως αποτέλεσµα την αύξηση της µόλυνσης του νερού όσο και την αύξηση στο κόστος επεξεργασίας.

7 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 6 Έτσι η ανάγκη περιορισµού αυτών των µειονεκτηµάτων, δηµιούργησε τη ανάγκη καθιέρωσης νέων µεθόδων απολύµανσης µε την ίδια η µεγαλύτερη απολυµαντική ικανότητα. Στην συνέχεια παρουσιάζονται µερικές από τις ήδη εφαρµοσµένες µεθόδους απολύµανσης, που χρησιµοποιούνται τόσο σε περιορισµένη όσο και ευρεία κλίµακα, καθώς και κάποιες γενικές πληροφορίες για την διαδικασία της απολύµανσης. 1.2 Μηχανισµοί Απολύµανσης Η µικροβιοκτόνος δράση των απολυµαντικών µέσων επιτυγχάνεται µε τους πέντε ακόλουθους µηχανισµούς: Φθορά του κυτταρικού τοιχώµατος Οδηγεί στην λύση και το θάνατο του κυττάρου (πενικιλίνη) Μεταβολή της κυτταρικής διαπερατότητας Επιτρέπει την διαφυγή ζωτικών θρεπτικών συστατικών, όπως το άζωτο και ο φώσφορος (φαινολικές ενώσεις, απορρυπαντικά) Μεταβολή της κολλοειδούς φύσης του πρωτοπλάσµατος Πήξη της κυτταρικής πρωτεΐνης (θερµότητα), µετουσίωση των πρωτεϊνών (ισχυρά οξέα ή αλκαλικά µέσα) Μεταβολή του DNA ή RNA των οργανισµών Σχηµατισµός διπλών δεσµών, µε αποτέλεσµα την πρόκληση της ρήξης ορισµένων κλώνων DNA (ακτινοβολία UV) Παρεµπόδιση της ενζυµατικής δράσης Μεταβολή της χηµικής διευθέτησης των ενζύµων και απενεργοποίηση τους (οξειδωτικά µέσα, π.χ το χλώριο). 1.3 Μέσα και Μέθοδοι Απολύµανσης Η διαδικασία της απολύµανσης γίνεται µε τις ακόλουθες µεθόδους: i. Χηµικά αντιδραστήρια: στην κατηγορία αυτή περιλαµβάνονται (1) το χλώριο και οι ενώσεις του, (2) το βρώµιο, (3) το ιώδιο, (4) το όζον, (5) η φαινόλη και φαινολικές ενώσεις, (6) αλκοόλες, (7) βαριά µέταλλα και σχετικές ενώσεις, (8) χρωστικές ενώσεις, (9) σαπούνια/απορρυπαντικά, (10) ενώσεις τεταρτοταγούς αµµωνίου, (11 )το υπεροξείδιο του υδρογόνου, (12) το υπεροξικό οξύ, (13) διάφορα αλκάλια (14) διάφορα οξέα. Τα χηµικά αντιδραστήρια µπορούν να διαιρεθούν σε δύο µεγάλες κατηγορίες, στα οξειδωτικά και στα µη οξειδωτικά απολυµαντικά. Τα οξειδωτικά απολυµαντικά περιλαµβάνουν µια σειρά από ενώσεις µε οξειδωτικό δυναµικό, όπως είναι το υπεροξείδιο του υδρογόνου, το όζον.

8 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 7 Στα µη οξειδωτικά απολυµαντικά ανήκουν οργανικές ενώσεις όπως είναι το µεθυλενοδιθειοκυάνιο, το δι-βρωµο-νιτριλο-προπιοναµίδιο, οι ισοθειαζολόνες. ii. Φυσικά Αντιδραστήρια: στην κατηγορία αυτή ανήκουν η θερµότητα, το φως (φως του ήλιου εξαιτίας της υπεριώδους ακτινοβολίας) και τα ηχητικά κύµατα. iii. Μηχανικά Μέσα: Η αποµάκρυνση των µικροοργανισµών µπορεί να γίνει και µε τις ακόλουθες διεργασίες: 1. Χοντρές σχάρες 2. Λεπτές σχάρες Φυσικές ιεργασίες 3. Εξαµµωτές 4. Καθίζηση 5. Χηµική κατακρήµνιση 6. Βιολογικά φίλτρα Χηµικές ιεργασίες 7. Ενεργός ιλύς 8. Χλωρίωση επεξεργασµένων αποβλήτων iv. Ακτινοβολία: Οι κυριότεροι τύποι ακτινοβολίας είναι η ηλεκτροµαγνητική, η ηχητική και η σωµατιδιακή. Ακολουθεί το παρακάτω συγκεντρωτικό διάγραµµα των µεθόδων απολύµανσης: ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ Χημικά Αντιδραστήρια Φυσικά Αντιδραστήρια Μηχανικά Μέσα Ακτινοβολία Οξειδωτικά Μη οξειδωτικά Φυσικές Διεργασίες Χημικές Διεργασίες Εικόνα 1-1 Μέθοδοι Απολύµανσης

9 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης Χαρακτηριστικά ενός ιδανικού απολυµαντικού Ένα ιδανικό απολυµαντικό θα πρέπει να παρουσιάζει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: ιαθεσιµότητα το απολυµαντικό πρέπει να είναι διαθέσιµο σε µεγάλες ποσότητες, ενώ εξίσου σηµαντικό είναι και το κόστος. Ικανότητα εξουδετέρωσης οσµών κατά την διάρκεια της απολύµανσης θα πρέπει να εξουδετερώνονται οι οσµές. Οµοιογένεια οι αραιώσεις του πρέπει να είναι οµοιόµορφες. Αλληλεπίδραση µε ξένα υλικά το απολυµαντικό θα πρέπει να απορροφάται από τα κύτταρα των βακτηρίων και όχι από άλλα οργανικά υλικά. Μη διαβρωτικό και µη χρωστικό δεν πρέπει να παραµορφώνει τα µέταλλα ή να λεκιάζει τα ρούχα. Μη τοξικό στις ανώτερες µορφές ζωής το απολυµαντικό θα πρέπει να είναι τοξικό στους µικροοργανισµούς και όχι στους ανθρώπους και τα ζώα. ιείσδυση πρέπει να έχει την ικανότητα να διεισδύει δια µέσω επιφανειών. Ασφάλεια πρέπει να είναι ασφαλές κατά την µεταφορά του, την αποθήκευση του, στον χειρισµό του και στην χρήση του. ιαλυτότητα να είναι διαλυτό τόσο στο νερό όσο και στους κυτταρικούς ιστούς Σταθερότητα πρέπει να έχει χαµηλή απώλεια της µικροβιοκτόνου δράσης του συναρτήσει του χρόνου. Τοξικότητα στους µικροοργανισµούς πρέπει να είναι αποτελεσµατικό σε υψηλές αραιώσεις. Τοξικότητα σε θερµοκρασίες περιβάλλοντος πρέπει να είναι αποδοτικό σε θερµοκρασίες περιβάλλοντος. Επιπλέον το απολυµαντικό θα πρέπει να είναι ασφαλές στην διαχείριση και εφαρµογή του και η ισχύς ή η συγκέντρωση του να στα επεξεργασµένα νερά να είναι µετρήσιµο µέγεθος. 1.5 Παράγοντες που επηρεάζουν την δράση των απολυµαντικών Οι παράγοντες εκείνοι που επηρεάζουν την δράση των απολυµαντικών είναι οι ακόλουθοι : ο χρόνος επαφής ο χρόνος επαφής είναι µία σηµαντική µεταβλητή: σύµφωνα µε τον H.Chick (1900), για µία συγκεκριµένη συγκέντρωση απολυµαντικού, η δράση του µεγαλώνει όσο αυξάνεται ο χρόνος επαφής. Αυτό εκφράζεται µε τις ακόλουθες µαθηµατικές σχέσεις:

10 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 9 dν dt t = dn t /dt ρυθµός µεταβολής της συγκέντρωσης των οργανισµών µε τον χρόνο k σταθερά ρυθµού απενεργοποίησης (Τ -1 ) Ν t ο αριθµός των µικροοργανισµών σε χρόνο t t χρόνος Αν N o είναι ο αριθµός των µικροοργανισµών για t=0 τότε: N N t o kt Nt = e ln = kt N όπου η τιµή της σταθεράς k, λαµβάνεται από το διάγραµµα ln(n t /N o ) ως προς τον χρόνο t. o kn t η συγκέντρωση του απολυµαντικού Σύµφωνα µε τον Watson (1900), η σταθερά απενεργοποίησης σχετίζεται µε την συγκέντρωση ως ακολούθως: k=k C n όπου k η σταθερά ρυθµού απενεργοποίησης, k σταθερά θανάτωσης, C συγκέντρωση του απολυµαντικού, n συντελεστής διάλυσης, και συνδυάζοντας µε την σχέση (1) καταλήγουµε στην ακόλουθη µαθηµατική σχέση: N n t k C t Nt n Nt e ln k C t, ln C ln t ln = = = + ln No No n n k No Από τον νόµο του Chick, υπάρχουν αποκλίσεις: (α)το φαινόµενο υστέρησης (ή ώµου) όπου τα συστατικά του υγρού αντιδρούν αρχικά µε το απολυµαντικό, καθιστώντας το απολυµαντικό ανενεργό, (β) το φαινόµενο απόληξης όπου µεγάλα σωµατίδια προστατεύουν τους οργανισµούς που πρόκειται να απολυµανθούν, (γ) ο συνδυασµός των φαινοµένων υστέρησης και απόληξης. η ένταση και η φύση του φυσικού αντιδραστηρίου ή των µέσων η θερµότητα και το φως είναι φυσικά µέσααπολύµανσης, των οποίων η απόδοση εξαρτάται από την ισχύ τους. Αν για παράδειγµα η αποσύνθεση των οργανισµών περιγράφεται από από µία 1 ης τάξεως αντίδρασης, τότε η επίδραση της ισχύος του φυσικού απολυµαντικού αντιπροσωπεύεται από την σταθερά k.

11 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 10 η θερµοκρασία η επίδραση της θερµοκρασίας στο ρυθµό θανάτωσης µε χηµικά απολυµαντικά µπορεί να γίνει κατανοητή από την παρακάτω εξίσωση, µία µορφή van t Hoff-Arrhenius: ln (t 1 /t 2 )=[E(T 2 -T 1 )/RT 1 T 2 ] όπου t 1, t 2 ο χρόνος για δεδοµένο ποσοστό θανάτωσης σε θερµοκρασίες Τ 1 και Τ 2 αντίστοιχα Ε ενέργεια ενεργοποίησης, J/mole(cal/mole) R σταθερά των αερίων, J/mole K ( 1.99cal/mole K) Η αύξηση της θερµοκρασίας, έχει ως αποτέλεσµα µία πιο γρήγορη θανάτωση. οι τύποι των οργανισµών η απόδοση των διαφόρων απολυµαντικών επηρεάζεται από την φύση, τον τύπο και την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι µικροοργανισµοί και αποτελεί κριτήριο για την επιλογή του κατάλληλου απολυµαντικού, ανάλογα µε την εκάστοτε περίπτωση. η φύση του υγρού ενώ στα πειράµατα χρησιµοποιούνται δείγµατα µε αποσταγµένο νερό, στην πράξη θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψιν τα χαρακτηριστικά του υπό µελέτη νερού, η ύπαρξη των οποίων µπορεί να δράσει ανασταλτικά στην αποδοτικότητα του απολυµαντικού (π.χ. η παρουσία αιωρούµενης ύλης θα µπορούσε να µειώσει την αποδοτικότητα του απολυµαντικού, µε την απορρόφηση του απολυµαντικού αλλά και µε την προστασία των παγιδευµένων βακτηρίων. 1.6 Βιολογικά Χαρακτηριστικά Νερού ή υγρού απόβλητου Παθογόνοι Οργανισµοί Οι παθογόνοι οργανισµοί που βρίσκονται στα απόβλητα µπορεί να προέρχονται από τις απεκκρίσεις ανθρώπων ή ζώων που έχουν προσβληθεί από κάποια ασθένεια ή είναι φορείς. Όπως αναφέραµε παραπάνω οι παθογόνοι µικροοργανισµοί κατατάσσονται σε τέσσερις κατηγορίες: βακτήρια, πρωτόζωα, ελµίνθες και ιοί. Οι οργανισµοί που συναντώνται σε λύµατα καθώς και οι ασθένειες που µπορούν να προκαλέσουν στον άνθρωπο καταγράφονται στον πίνακα που ακολουθεί. Πίνακας 1-1 Παθογόνοι οργανισµοί που βρίσκονται στα ανεπεξέργαστα αστικά απόβλητα Οργανισµός Βακτήρια Ασθένεια

12 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 11 E.coli (εντέρου) Leptospira (spp) Salmonella (2100 τύποι) Vibrio cholera Πρωτόζωα Balantidium parvum Cyclospora cayetanensis Enatamoeba histilytica Ελµίνθες Ascaris lumbricoides Enterobius vermicularis Taenia sagita Ιοί Αδενοϊοί Εντεροϊοί Ηπατικοί ιοί Ηπατικοί ιοί Ιοί Norwalk Παραβοϊοί Ιοί Rota Γαστρεντερίτιδα Λεπτοσπίρωση Σαλµονέλωση Χολέρα Βαλαντίαση Κυκλοσπόρωση Αµοιβαδοειδής δυσεντερία Ταινίαση Ασθένειες της αναπνευστικής οδού Γαστρεντερίτιδα,καρδιακές,ανωµαλίες,µηνιγγίτιδα Λοιµώδης ηπατίτιδα Γαστρεντερίτιδα Γαστρεντερίτιδα Γαστρεντερίτιδα Γαστρεντερίτιδα Ποσοτικά στοιχεία για τον αριθµό των παθογόνων οργανισµών που βρίσκονται στα απόβλητα καθώς και η ελάχιστη ποσότητα στην οποία είναι δυνατή η πρόκληση µόλυνσης στον άνθρωπο καταγράφονται στον επόµενο πίνακα: Πίνακας 1-2 Συγκεντρώσεις παθογόνων µικροοργανισµών σε απόβλητα που δεν έχουν υποστεί επεξεργασία καθώς και οι αριθµοί των µικροοργανισµών που µπορούν να προκαλέσουν µολύνσεις Οργανισµοί Συκέντρωση σε ανεπεξέργαστα απόβλητα (ΜΡΝ/100 ml) Βακτήρια Βακτηροειδή Ολικά κολοβακτηρίδια Κοπρανώδη κολοβακτηρίδια Εντερόκοκκοι Κοπρανοειδείς στρεπτόκοκκοι Πρωτόζωα Ωοκύστεις Cryptosporidium parvum Kύστεις Entamoeba histolytica Κύστεις Giardia lamblia <20 Ελµίνθες Αυγά Ascaris lumbricoides Ioί Αριθµός οργανισµών που µπορούν να προκαλέσουν επιµόλυνση

13 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 12 Εντεροϊοί Κολιφάγοι Βιωσιµότητα των Παθογόνων οργανισµών Όπως αναφέρθηκε στην ενότητα 1.4, ένας σηµαντικός παράγοντας επιλογής του σωστού απολυµαντικού είναι το είδος του παθογόνου µικροοργανισµού που περιέχεται στο υπό µελέτη νερό ή απόβλητο. Εποµένως για την ορθή και αποτελεσµατική αντιµετώπιση τους είναι απαραίτητη η γνώση της βιωσιµότητας τους. Στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται µερικά χαρακτηριστικά στοιχεία βιωσιµότητας ορισµένων παθογόνων οργανισµών: Πίνακας 1-3 Χρόνος βιωσιµότητας παθογόνων οργανισµών σε επιφανειακά νερά και υγρά απόβλητα (20 ο - 30 ο C) Παθογόνοι οργανισµοί Χρόνος ζωής,ηµέρες (επιφανειακά νερά και υγρά απόβλητα) Βακτήρια Κολοβακτηριδοειδή κοπρανώδη <60 αλλά συνήθως <30 Salmonella spp <60 αλλά συνήθως <30 Shigella <30 αλλά συνήθως <10 Vibrio Cholerae <30 αλλά συνήθως <10 Πρωτόζωα Κύστεις E.histolytica <30 αλλά συνήθως <15 Έλµινθες Αυγά A.lubricoides Πολλοί µήνες Ιοί Εντεροϊοί <120 αλλά συνήθως < Βιοδείκτες Οι παθογόνοι µικροοργανισµοί βρίσκονται στα απόβλητα σε µικρούς αριθµούς σε αντίθεση µε τους µη-παθογόνους οι οποίοι βρίσκονται σε πληθώρα και εποµένως είναι πιο εύκολη η χρησιµοποίηση τους σε πειραµατικές δοκιµές στα εργαστήρια. Για τον λόγο αυτό χρησιµοποιούνται ως βιοδείκτες οργανισµοί για την τυχόν παρουσία παθογόνων στο υπό εξέταση δείγµα. Τα χαρακτηριστικά ενός ιδανικού βιοδείκτη είναι τα ακόλουθα: Ο βιοδείκτης πρέπει να εµπεριέχεται σε κοπρανώδη µόλυνση Ο αριθµός των βιοδεικτών πρέπει να είναι ίσος ή µεγαλύτερος από του παθογόνου οργανισµού Οµοιότητα στον χρόνο βιωσιµότητας του δείκτη µε τον παθογόνο οργανισµό

14 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 13 Ο βιοδείκτης δεν πρέπει να αναπαράγεται έξω από κύτταρο ξενιστή (έτσι ώστε να εξαλειφθεί η πιθανότητα να είναι επιβλαβής κατά την καλλιέργεια του σε εργαστήριο) Η διαδικασία της καλλιέργειας και της αποµόνωσης του να είναι ευκολότερη και φθηνότερη από εκείνη που απαιτείται για έναν παθογόνο οργανισµό Ο βιοδείκτης πρέπει να είναι µέλος της φυσιολογικής µικροχλωρίδας του εντέρου των θερµόαιµων ζώων. Ανάλογα µε την χρήση για την οποία προορίζεται το υπό επεξεργασία νερό ή υγρό απόβλητο χρησιµοποιείται και ο κατάλληλος βιοδείκτης (Πίνακας 1-4). Πίνακας 1-4 Βιοδείκτες που χρησιµοποιούνται ανάλογα µε την χρήση του υπό εξέταση νερού Χρήση Νερού Πόσιµο νερό ραστηριότητες αναψυχής (γλυκά νερά) ραστηριότητες αναψυχής (θαλασσινό νερό) Καλλιέργειες οστρακοκαλλιεργειών Αγροτική άρδευση (ανακτηµένα απόβλητα) Απολύµανση εκροών αποβλήτων Βιοδείκτης Ολικά κολοβακτηριδοειδή Κοπρανώδη κολοβακτηριδοειδή Ε.coli Εντερόκοκκοι Κοπρανώδη κολοβακτηριδοειδή Ολικά κολοβακτηριδοειδή Εντερόκοκκοι Ολικά κολοβακτηριδοειδή Κοπρανώδη κολοβακτηριδοειδή Ολικά κολοβακτηριδοειδή Ολικά κολοβακτηριδοειδή Κοπρανώδη κολοβακτηριδοειδή Κολιφάγοι ΜS Βακτηριακοί είκτες Το έντερο του ανθρώπου περιέχει µεγάλο αριθµό ραβδοειδών βακτηρίων τα οποία στο σύνολο τους αναφέρονται ως κολοβακτηριδοειδή κοπρανώδη. Έτσι η παρουσία των κολοβακτηριδοειδών κοπρανώδων σε περιβαλλοντικά δείγµατα είναι ένας δείκτης για την παρουσία παθογόνων οργανισµών που βρίσκονται στα κόπρανα, ενώ η απουσία τους είναι ένδειξη ότι το νερό δεν έχει παθογενείς οργανισµούς. Τα κολοβακτηριδοειδή κοπρανώδη αποτελούνται από διάφορα γένη και είδη βακτηρίων τα οποία έχουν κοινά βιοχηµικά και µορφολογικά χαρακτηριστικά. Συνήθως οι οργανισµοί αυτοί είναι Gram αρνητικοί (χρωστική τεχνική για ραβδοειδή βακτήρια που δεν σχηµατίζουν σπόρια. Ο όρος Gram αρνητικοί αναφέρεται στην διαδικασία χρώσης για την διαφοροποίηση των ειδών των οργανισµών. Οι οργανισµοί Escherichia coli (E.coli), που βρίσκονται στα περιττώµατα θερµόαιµων ζώων ήταν πάντα µέρος της διαδικασίας για τον έλεγχο κολοβακτηριδοειδών κοπρανωδών. Η παρουσία κολοβακτηριδοειδών δεν είναι πάντα ενδεικτική για µόλυνση από ανθρώπινες εκκρίσεις. Μελέτες έχουν αποδείξει ότι η παρουσία κολοβακτηριδίων είναι

15 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 14 επαρκής δείκτης για να αποδειχθεί η παρουσία παθογόνων βακτηριών και ιών αλλά ανεπαρκής για την απόδειξη της παρουσίας επιβλαβών πρωτοζώων. Η παρουσία των E.coli µπορεί να συσχετισθεί µε την παρουσία κοπρανώδους µόλυνσης και συνεπώς µε την παρουσία εντερικών παθογόνων Καταµέτρηση και αναγνώριση βακτηρίων Οι µέθοδοι που χρησιµοποιούνται για την καταµέτρηση των βακτηρίων είναι οι ακόλουθες: Απευθείας καταµέτρηση σε θάλαµο µικροσκοπίου Καταµέτρηση σε τριβλίο Σε φίλτρο µεµβράνης Καλλιέργεια σε πολλαπλούς σωλήνες οκιµή παρουσίας-απουσίας Καταµέτρηση ετερότροφων οργανισµών σε τριβλίο Άλλοι µέθοδοι καταµέτρησης αλλά όχι αναγνώρισης είναι η µέθοδος ΗPC (Ηeterotrophic Plate Counting) καταµέτρηση σε πλάκα µε θρεπτικό µέσο. (Τchobanoglous, 2006) 1.7 ιεργασίες προχωρηµένης οξείδωσης (Advanced Oxidation Processes, AOPs) Οι διεργασίες προχωρηµένης οξείδωσης, χρησιµοποιούνται για την οξείδωση πολύπλοκων οργανικών συστατικών που υπάρχουν στα υγρά απόβλητα, τα οποία είναι δύσκολο να αποκοδοµηθούν βιολογικά σε απλούστερα τελικά προϊόντα. Μάλιστα η µερική οξείδωση, είναι ικανή να καταστήσει ορισµένες ενώσεις πιο δεκτικές στην βιολογική επεξεργασία ή να µειώσει την τοξικότητα τους Θεωρία των ΑΟΡs Οι διεργασίες προχωρηµένης οξείδωσης αφορούν το σχηµατισµό και την χρήση της ελεύθερης ρίζας του υδροξυλίου (ΗΟ ) ως ένα ισχυρό οξειδωτικό µέσο για την καταστροφή ενώσεων οι οποίες δεν µπορούν να οξειδωθούν µε την χρήση συµβατικών οξειδωτικών µέσων (π.χ οξυγόνο, όζον, χλώριο) όπως φαίνεται στον πίνακα. Η ρίζα υδροξυλίου αντιδρά µε τα διαλυτά συστατικά εκκινώντας µια σειρά αντιδράσεων οξείδωσης. Πρόκειται για ιδιαίτερα ισχυρά οξειδωτικά σώµατα τα οποία, αντιδρούν µε οργανικές ενώσεις αποσπώντας Η - και δηµιουργώντας υπεροξειδικές ρίζες. Οι τελευταίες προκαλούν οξειδωτικές θερµικές αντιδράσεις, οι οποίες τελικά οδηγούν στην πλήρη µετατροπή των οργανικών ενώσεων σε CO 2, H 2 O και ανόργανα άλατα. Οι ρίζες υδροξυλίου δεν είναι επιλεκτικές, µπορούν να δράσουν σε κανονική θερµοκρασία και πίεση και

16 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 15 είναι ικανές να οξειδώσουν σχεδόν όλες τις υπάρχουσες ανηγµένες ενώσεις χωρίς κάποιο περιορισµό στην κλάση ή την οµάδα των ενώσεων σε αντίθεση µε άλλα οξειδωτικά. Στις ΑΟΡs οι ενώσεις των υγρών αποβλήτων αποκοδοµούνται και δεν συγκεντρώνονται ή µεταφέρονται σε άλλη φάση. εν παράγονται δευτερογενή απόβλητα και εποµένως δεν υπάρχει η ανάγκη για διάθεση ή αναγέννηση υλικών. Πίνακας 1-5 Σύγκριση του οξειδωτικού δυναµικού διαφόρων οξειδωτικών µέσων Οξειδωτικό Μέσο Ηλεκτροχηµικό δυναµικό οξείδωσης (ΕΟΡ),V Φθόριο 3.06 Ρίζα υδροξυλίου 2.80 Οξυγόνο (ατοµικό) 2.42 Όζον 2.08 Υπεροξείδιο του υδρογόνου 1.78 Υπό- χλωριώδες 1.49 Χλώριο 1.36 ιοξείδιο του χλωρίου 1.27 Οξυγόνο (µοριακό) 1.23 Οι τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται για τον σχηµατισµό ριζών υδροξυλίου και έχουν εφαρµογή σε εµπορική κλίµακα είναι: (α) όζον/uv, (β) όζον/h 2 O 2, (γ) όζον/uv/h 2 O 2, (δ) H 2 O 2 /UV, ενώ υπό δοκιµή είναι εφαρµογές που χρησιµοποιούν υπεροξείδιο του υδρογόνου σε συνδυασµό µε απορρόφηση ακτινοβολίας από µεταλλικά οξείδια ηµιαγωγών σε αιώρηση νερού (καταλύτης). ΤiO 2 /UV-A Οζόνωση Υγρή Οξείδωση Ηλεκτ/χηµεία ΟΗ Fenton/ Photo- Fenton Κατάλυση Ηλ/κατάλυση Υπερκρίσιµ η υγρή Οξείδωση Aκτινοβολίες Εικόνα 1-2 Προχωρηµένες Οξειδωτικές Μεθόδους Αντιρρύπανσης (Poulios, 1998)

17 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης Πλεονεκτήµατα και Μειονεκτήµατα των ΑΟΡs Tα πλεονεκτήµατα των προχωρηµένων µεθόδων οξείδωσης είναι τα ακόλουθα: Συντελούν στην επίλυση και όχι στη µεταφορά του προβλήµατος. Αδρανοποιούν τις περισσότερες βλαβερές οργανικές και ανόργανες ουσίες. Σηµαντικό πλεονέκτηµα των ΟΗ. είναι η µη επιλεκτική προσβολή των διάφορων οργανικών ενώσεων, στοιχείο που επιτρέπει την εφαρµογή τους σε όλων σχεδόν των ειδών τα απόβλητα, που περιέχουν οργανικούς ρύπους. Η προεπεξεργασία λυµάτων µε κάποια από τις AOPs διευκολύνει την ακολουθούµενη βιολογική επεξεργασία, λόγω της δηµιουργίας βιο-αποικοδοµήσιµων προϊόντων, καθώς και λόγω της µείωσης σε πολλές περιπτώσεις της τοξικότητας των λυµάτων. Η προεπεξεργασία των λυµάτων, καθιστά µεθόδους όπως η αντίστροφη ώσµωση και ιοντοανταλλαγή κατά πολύ οικονοµικότερες, λόγω της αποτροπής δηµιουργίας συσσωµατωµάτων οργανικής ύλης. Χρησιµοποιούν φιλικότερα προς το περιβάλλον αντιδραστήρια. Συντελούν στη δραστική µείωση της παραγόµενης λάσπης. (Poulios, 1998) υνατότητα χρήσης της ηλιακής ακτινοβολίας Τα µειονεκτήµατα που θα µπορούσαµε να αναφέρουµε σχετικά µε τις διεργασίες προχωρηµένης οξείδωσης είναι: Σχετικά ακριβά αντιδραστήρια Υψηλό κόστος λόγω της χρήσης πηγών φωτός για παραγωγή υπεριώδους ακτινοβολίας. 1.8 Απολύµανση µε υπεριώδη ακτινοβολία UV Οι µικροβιοκτόνες ιδιότητες της ακτινοβολίας που εκπέµπεται από υπεριώδεις (UV, Ultraviolet) πηγές φωτός, έχουν χρησιµοποιηθεί σε µία ποικιλία εφαρµογών από τις αρχές του Αρχικά χρησιµοποιήθηκε στην τροφοδοσία νερού υψηλής ποιότητας, ενώ ως απολυµαντικό υγρών αποβλήτων κατά την διάρκεια του Το τµήµα του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος στο οποίο λαµβάνει χώρα η UV ακτινοβολία είναι µεταξύ 100 και 400nm. Το µικροβιοκτόνο µήκος κύµατος της UV ακτινοβολίας είναι περίπου µεταξύ των 220 και 320 nm Μικροβιοκτόνος δράση της UV ακτινοβολίας Η υπεριώδης ακτινοβολία διαπερνά την κυτταρική µεµβράνη των µικροοργανισµών και απορροφάται από τα κυτταρικά συστατικά τους (DNA και RNA) εξοντώνοντας τους ή

18 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 17 καθιστώντας τους ανίκανους να πολλαπλασιαστούν. Η υπεριώδης ακτινοβολία προκαλεί ζηµιά στο µικροβιακό DNA ή RNA σε µήκος κύµατος περίπου στα 260 nm (Εικόνα 1-3). Είναι η αιτία του διµερισµού της θυµίνης, η οποία µπλοκάρει την αντιγραφή των νουκλεϊνικών οξέων και έτσι αδρανοποιεί αποτελεσµατικά τους µικροοργανισµούς. Εικόνα 1-3 Μηχανισµός δράσης της UV ακτινοβολίας Γενικά η αντίσταση των µικροοργανισµών στην UV ακτινοβολία, είναι η ίδια µε αυτήν που παρουσιάζουν και στα χηµικά απολυµαντικά., δηλαδή ιοί µε δίκλωνο DNA > κολιφάγοι ΜS-2 > σπόρια βακτηρίων >εντερικοί ιοί µε δίκλωνο RNA > εντερικοί ιοί µε µονόκλωνο RNA> vegetative βακτήρια. (Maier, et al, 2000) Η ακτινοβολία UV αποτελεί ένα φυσικό τρόπο απολύµανσης χωρίς να αναµένονται περιβαλλοντικές επιπτώσεις, εφόσον δεν υπάρχουν χηµικές επιδράσεις. (Κούγκολος, 2005) Πλεονεκτήµατα και Μειονεκτήµατα της UV ακτινοβολίας Πλεονεκτήµατα: Αποδοτικό απολυµαντικό Μη υπολειµµατική τοξικότητα Περισσότερο αποδοτικό από το χλώριο στην απενεργοποίηση των περισσότερων ιών, σπόρων, κυστών Μη σχηµατισµός DBP (υπο-προϊόντα απολύµανσης) στις δοσολογίες που χρησιµοποιούνται για την απολύµανση εν αυξάνει το επίπεδο των ΤDS (ολικά διαλυµένα στερεά) στην επεξεργασµένη εκροή Αποδοτικό στην καταστροφή των ανθεκτικών οργανικών συστατικών όπως η ΝDMA (Ν- νιτροσοδιµεθυλαµίνη) Βελτιωµένη ασφάλεια σε σχέση µε την χρήση χηµικών απολυµαντικών Απαιτεί µικρότερο χώρο από την απολύµανση µε χλώριο

19 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 18 Σε υψηλότερες δόσεις UV από αυτές που απαιτούνται, η ακτινοβολία µπορεί να χρησιµοποιηθεί για να µειώσει τη συγκέντρωση ιχνο-ποσοτήτων οργανικών συστατικών (π.χ. NDMA, νιτροσοδιµεθυλαµίνη) Μειονεκτήµατα : Μη άµεση µέτρηση για τον έλεγχο της επιτυχίας της απολύµανσης εν παρέχει υπολειµµατική συγκέντρωση Λιγότερο αποδοτικό στην απενεργοποίηση κάποιων ιών, σπόρων και κυστών στις χαµηλές δοσολογίες που χρησιµοποιούνται για κολοβακτηρίδια Καταναλώνει ενέργεια Είναι κρίσιµος ο υδραυλικός σχεδιασµός του UV συστήµατος Σχετικά ακριβό Απαιτείται µεγάλος αριθµός UV λυχνιών όταν χρησιµοποιούνται συστήµατα χαµηλής πίεσης χαµηλής- έντασης Οι λυχνίες χαµηλής-πίεσης χαµηλής-έντασης απαιτούν καθαρισµό µε οξύ για να αποµακρυνθούν οι επικαθίσεις αλάτων ιαθεσιµότητα του χηµικού συστήµατος για βοηθητικές χρήσεις, όπως ο έλεγχος οσµών. (Tchobanoglous, 2006). 1.9 Απολύµανση µε υπεροξικό οξύ Φυσικοχηµικά Χαρακτηριστικά Το υπεροξικό οξύ (CH 3 CO 3 H, PAA) είναι το υπεροξείδιο του οξικού οξέος (AA). Το PAA είναι ένα ισχυρό οξειδωτικό και απολυµαντικό. Η δυνατότητα οξείδωσής του είναι µεγαλύτερη από αυτή του χλωρίου ή διοξειδίου του χλωρίου. Το PAA είναι διαθέσιµο στο εµπόριο, γνωστό ως αιθανοϋπεροξείδιο (ethaneperoxide acid), υπεοξυοξικό οξύ (peroxyacetic acid) ή ακετυλουδροξείδιο (acetyl hydroxide), σε διάλυµα ισορροπίας τεσσάρων ενώσεων που περιλαµβάνουν οξικό οξύ (AA), υπεροξείδιο του υδρογόνου (HP), υπεροξικό οξύ ( PAA), και νερό όπως παρουσιάζεται στην εξίσωση που ακολουθεί: όπου CH 3 CO 3 H + H 2 O CH 3 CO 2 H + H 2 O 2 (1) CH 3 CO 2 H = οξικό οξύ (ΑΑ) CH 3 CO 3 H = υπεροξικό οξύ (ΡΑΑ) H 2 O 2 = υπεροξείδιο υδρογόνου (HP)

20 Κεφάλαιο 1 ο Εισαγωγή στην Θεωρία της Απολύµανσης 19 Αν και το υπεροξείδιο του υδρογόνου είναι επίσης ένα απολυµαντικό που συµβάλλει στην απολυµαντική δύναµη του PAA µίγµατος, το υπεροξικό οξύ (PAA) είναι µια πιο ισχυρή αντι- µικροβιακή ουσία από το υπεροξείδιο του υδρογόνου HP, που είναι γρήγορα ενεργό σε χαµηλές συγκεντρώσεις ενάντια σε ένα ευρύ φάσµα µικροοργανισµών. Το PAA συνδυάζει τα χαρακτηριστικά του ενεργού οξυγόνου ενός υπεροξειδίου, στο εσωτερικό ενός µορίου οξικού οξέος και ανήκει στην κατηγορία των οργανικών υπεροξείδιων, τα οποία ανήκουν στις τεχνητές χηµικές ουσίες. Τα οργανικά υπεροξείδια µπορούν να περιέχουν ρίζες υπεροξειδίου που είναι µια πηγή οξυγόνου. Η ρίζα υπεροξειδίου επίσης προάγει την αστάθεια και την καύση. Tα υπεροξείδια, γενικά, είναι υψηλής-ενεργειακής κατάστασης ενώσεις και, υπό αυτήν τη µορφή, µπορεί να θεωρηθούν θερµοδυναµικώς ασταθή. Το PAA είναι ένα διαυγές, άχρωµο υγρό και δεν είναι αφρώδες. Έχει µια ισχυρή µυρωδιά οξικού οξέος (το οξικό οξύ είναι το κύριο συστατικό του ξιδιού) και έχει όξινο ph ( < 2). Για διάλυµα 5% ΡΑΑ, 20% µε 24% ΗΡ και 10% µε 12% ΑΑ, το ειδικό βάρος είναι Το PAA είναι διαλυτό στο νερό σε όλες τις αναλογίες και στους πολικούς οργανικούς διαλύτες. Εντούτοις, είναι ελαφρώς διαλυτό στους αρωµατικούς διαλύτες. Το διάλυµα PAA παράγεται από την αντίδραση του οξικού οξέος ή οξικού ανυδρίτη µε το υπεροξείδιο υδρογόνου παρουσία θειικού οξέος, το οποίο ενεργεί ως καταλύτης. Η αντίδραση επιτρέπεται να συνεχιστεί πάνω από 10 ηµέρες προκειµένου να επιτευχθούν οι υψηλές αποδόσεις PAA ως προϊόν. Τo υπεροξικό οξύ είναι λιγότερο σταθερό από το υπεροξείδιο υδρογόνου (HΡ). Ένα διάλυµα 40% PAA, χάνει 1-2% των ενεργών συστατικών του το µήνα, ενώ το HP (για ένα διάλυµα 30-90%) χάνει λιγότερο από 1% το χρόνο. Τα αραιά διαλύµατα PAA είναι πιο ασταθή: ένα διάλυµα 1% χάνει το µισό της δύναµη µέσω της υδρόλυσης σε 6 ηµέρες. Τα διαλύµατα PAA που υπερβαίνουν 15% αρχίζουν να παρουσιάζουν κάποιο βαθµό εκρηκτικότητας, αστάθειας, και ικανότητας αµέσου αντιδράσεως. Εποµένως, πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές χρησιµοποιούν διαλύµατα ΡΑΑ µεταξύ 10% και 15% (πρωτίστως 12%). Σηµαντικό πλεονέκτηµα αυτής της συγκέντρωσης είναι η απουσία του εκρηκτικού χαρακτηριστικού και η απουσία σηµείου ανάφλεξης.

Απολύμανση νερού και δευτεροβάθμια επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων με φωτοκατάλυση TiO2

Απολύμανση νερού και δευτεροβάθμια επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων με φωτοκατάλυση TiO2 έρευνα ενηµέρωση Απολύμανση νερού και δευτεροβάθμια επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων με φωτοκατάλυση TiO2 του Δρ. Νικόλαου Λυδάκη-Σημαντήρη Κρίσιμα περιβαλλοντικά ζητήματα, όπως η συνεχής μείωση των διαθέσιμων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20

Πρόλογος Το περιβάλλον Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 Πίνακας περιεχομένων Πρόλογος... 7 1. Το περιβάλλον... 19 1.1 Περιβάλλον και οικολογική ισορροπία... 19 1.2 Η ροή της ενέργειας στο περιβάλλον... 20 2. Οι μικροοργανισμοί... 22 2.1 Γενικά... 22 2.2 Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε.

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΩΝ ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΤΟΞΙΚΩΝ 0ΥΣΙΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΑΛΕΞΡΙΑ Ε. ΒΥΜΙΩΤΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

Κύριες ασθένειες υδατογενούς προέλευσης και υπεύθυνοι μικροοργανισμοί

Κύριες ασθένειες υδατογενούς προέλευσης και υπεύθυνοι μικροοργανισμοί Κύριες ασθένειες υδατογενούς προέλευσης και υπεύθυνοι μικροοργανισμοί ΒΑΚΤΗΡΙΟΓΕΝΕΙΣ Τυφοειδείς και παρατυφοειδείς πυρετοί Σαλμονέλλα Τύφου (Salmonella typhi) Σαλμονέλλα παρατύφων Α και Β (Salmonella paratyphi)

Διαβάστε περισσότερα

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης

Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Χαρακτηριστικά υγρών αποβλήτων Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων Τα υγρά απόβλητα μπορεί να προέλθουν από : Ανθρώπινα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών

Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών Η ασβεστοποίηση ως προηγμένη επεξεργασία για τηνεξυγίανση ξγ ητης λυματολάσπης και την μείωση των οσμών ημητριάδης Γεώργιος 2310688380 caohellas@the.forthnet.gr Λυματολάσπη Στόχοι της επεξεργασίας της

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΟΥΜΕΝΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ

ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΟΥΜΕΝΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΟΥΜΕΝΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΟΥ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ Σχηματική απεικόνιση κλειστού συστήματος Παστερίωση μέσω θέρμανσης Πλεονεκτήματα Πολύ αποτελεσματικό έναντι όλων των παθογόνων. Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ?

Ορισμός το. φλψ Στάδια επεξεργασίας λυμάτων ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? ΘΕΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ? Ο βιολογικος καθαρισμος αφορα την επεξεργασια λυματων, δηλαδη τη διαδικασια μεσω της οποιας διαχωριζονται οι μολυσματικες ουσιες από

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογική Ποιότητα Υδάτων και Δημόσια Υγεία

Μικροβιολογική Ποιότητα Υδάτων και Δημόσια Υγεία Μικροβιολογική Ποιότητα Υδάτων και Δημόσια Υγεία Κατσιαφλάκα Άννα Τεχνική Υπεύθυνος Μικροβιολογικού τομέα Ιατρός Βιοπαθολόγος,MSc στη Δημόσια Υγεία Διάσκεψη Ηνωμένων Εθνών 1977 Όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ. ρ. Πέτρος Γκίκας

ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ. ρ. Πέτρος Γκίκας ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗ Η διεργασία αυτή έχει στόχο την καταστροφή των παθογόνων µικροοργανισµών σε τέτοιο βαθµό, ώστε η διάθεση των εκροών να µην δηµιουργεί κινδύνους στην δηµόσια υγεία και στο περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΙΚΩΝ ΠΕΡΙΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΗΛΕΚΤΡΟΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ: ΣΟΦΙΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες

Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Ερμηνεία αποτελεσμάτων για μικροβιολογικές παραμέτρους και διορθωτικές ενέργειες Κατσιαφλάκα Άννα Τεχνική Υπεύθυνος Μικροβιολογικού τομέα Ιατρός Βιοπαθολόγος,Msc στη Δημόσια Υγεία Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΤΟΥΣ

ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΤΟΥΣ Το νερό είναι μια από τις πλέον σημαντικές θρεπτικές ουσίες που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός, μιας και μεταφέρει όλα τα υδατοδιάλυτα στοιχεία (όπως οι πρωτεΐνες, οι βιταμίνες Β & C ) που είναι απαραίτητα

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 2ας ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA

ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 2ας ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ELQA ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 2ας ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Οι διάφορες προηγμένες μέθοδοι επεξεργασίας-οξείδωσης (ΠΟΜΑ) βιομηχανικών υγρών αποβλήτων χωρίζονται σε πέντε κατηγορίες. Κάθε κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ !Unexpected End of Formula l ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΞΙΝΗΣ ΒΡΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Παραδεισανός Αδάμ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή εκπονήθηκε το ακαδημαϊκό έτος 2003 2004 στο μάθημα «Το πείραμα στη

Διαβάστε περισσότερα

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

Υδροχημεία. Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Υδροχημεία Ενότητα 10: Οξείδωση - Αναγωγή Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Κατανόηση των οξειδοαναγωγικών φαινομένων, δυναμικό οξειδοαναγωγής Κατανόηση της διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Αποβλήτων

Διαχείριση Αποβλήτων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Διαχείριση Αποβλήτων Ενότητα 11 : Βιομηχανικά Στερεά και Υγρά Απόβλητα Δρ. Σταυρούλα Τσιτσιφλή Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : <<Παρουσίαση της ηλιακής πλατφόρμας της μονάδος επεξεργασίας στραγγιδίων του ΧΥΤΑ Δομοκού >>

ΘΕΜΑ : <<Παρουσίαση της ηλιακής πλατφόρμας της μονάδος επεξεργασίας στραγγιδίων του ΧΥΤΑ Δομοκού >> ΘΕΜΑ : Χρήστος Παπαθανασίου Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ Υπεύθυνος λειτουργίας ΧΥΤΑ Δομοκού E-mail: aconhellas@hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση υγρών α οβλήτων

ιαχείριση υγρών α οβλήτων ιαχείριση υγρών α οβλήτων Χαρακτηριστικά αποβλήτων και λυµάτων Α όβλητα & Λύµατα Υγρά α όβλητα: τα υγρά και οι λάσπες που ρέουν εύκολα και αποβάλλονται από κατοικίες, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις, µεταφορικά

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2

ΧΗΜΕΙΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 ΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Η ύλη συναντάται σε τρεις φυσικές καταστάσεις: Στερεή: έχει καθορισμένη μάζα, σχήμα και όγκο. Υγρή: έχει καθορισμένη μάζα και όγκο, ενώ σχήμα κάθε φορά παίρνει το σχήμα του δοχείου που το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ

ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΤΙΡΡΥΠΑΝΣΗΣ ( Π. Ο. Μ. Α ) ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΟΥΛΙΟΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 54124 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ poulios@chem.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού

Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού Κάνοντας την Έξυπνη Επιλογή στα Συστήματα Επεξεργασίας Νερού ΚΑΘΑΡΟ ΝΕΡΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΥΓΕΙΑ ΝΕΡΟ ΓΙΑ ΚΑΛΗ ΥΓΕΙΑ Το Πιο Σημαντικό Θρεπτικό Στοιχείο Πόσο νερό χρειάζεστε; 41-54 kg 55-68 kg 68,5-86 kg (250 ml)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΛΥΜΑΤΩΝ Αστικά λύµατα περιέχονται στους υπονόµους του αποχετευτικού συστήµατος που µεταφέρει τα ακάθαρτα νερά µιας ανθρώπινης κοινότητας. Τα αστικά λύµατα προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη

Σήµερα οι εξελίξεις στην Επιστήµη και στην Τεχνολογία δίνουν τη ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο: ΑΡΧΕΣ & ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Συνδυασµός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ Προσφέρει τη δυνατότητα χρησιµοποίησης των ζωντανών οργανισµών για την παραγωγή χρήσιµων προϊόντων 1 Οι ζωντανοί οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο

Αέριο χλώριο και υποχλωριώδη άλατα ιοξείδιο του χλωρίου Υπεροξείδιο του υδρογόνου Υπερµαγγανικό κάλιο Οξυγόνο ΠΡΑΣΙΝΗ ΧΗΜΕΙΑ, ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ: ΟΞΕΙ ΩΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΡΥΠΩΝ ΣΕ Υ ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΙΑΣΠΟΡΑΣ ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ. ΟΙ ΥΠΕΡΗΧΟΙ ΩΣ ΠΡΑΣΙΝΟ ΟΞΕΙ ΩΤΙΚΟ. Α.Ι. Μαρούλης, Κ. Χατζηαντωνίου, Σ.Ι. Παταρούδη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Χημική Τεχνολογία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Χημική Τεχνολογία Ενότητα 8.1: Βιοχημικά Απαιτούμενο Οξυγόνο (Biochemical Oxygen Demand, BOD) Ευάγγελος Φουντουκίδης Τμήμα Μηχανολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή

Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή ΧΗΜΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 1 Θρεπτικές ύλες Τι καλούµε θρεπτικές ύλες; Ποιες είναι; Τρόφιµα Τι καλούµε τρόφιµο; Χηµεία Τροφίµων Θρεπτικές ύλες Τρόφιµα - Τροφή Προϋπόθεση για να χαρακτηριστεί ένα προϊόν τρόφιµο; 2

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙ ΡΑΣΕΙΣ - ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ Οι χηµικές αντιδράσεις συµβολίζονται µε τις χηµικές εξισώσεις, µοριακές ή ιοντικές. Οι χηµικές αντιδράσεις που περιλαµβάνουν ιόντα συµβολίζονται µε ιοντικές εξισώσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε

Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει παρουσιάζει ορισμένες ορισμένες ιδιαιτερότητες ιδιαιτερότητες σε Η βιολογική κατάλυση παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τη μη βιολογική που οφείλονται στη φύση των βιοκαταλυτών Οι ιδιαιτερότητες αυτές πρέπει να παίρνονται σοβαρά υπ όψη κατά το σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΑΠΟΛΥΜΑΝΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΗΠΤΙΚΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΑΠΟΛΥΜΑΝΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΗΠΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΑΠΟΛΥΜΑΝΤΙΚΩΝ ΑΝΤΙΣΗΠΤΙΚΩΝ Παρατηρητήριο Τιμών 1 28.1.2 2 28.1.44 3 28.1.16 4 28.1.33 5 28.1.31 6 Δεν ανευρέθει Είδος Σκευάσματα που απελευθερώνουν χλώριο σε στερεά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση και Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων

Διαχείριση και Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων Διαχείριση και Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων Απόβλητα Ν. 1650/1986 Απόβλητο θεωρείται κάθε ποσότητα ουσιών, θορύβου, αντικειμένων ή άλλων μορφών ενέργειας σε οποιαδήποτε φυσική κατάσταση από τις οποίες

Διαβάστε περισσότερα

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6.

Όξινη βροχή. Όξινη ονομάζεται η βροχή η οποία έχει ph μικρότερο από 5.6. Όξινη βροχή Οξύτητα είναι η συγκέντρωση ιόντων υδρογόνου σε μια ουσία όπως αυτή ορίζεται από τον αρνητικό λογάριθμο της συγκέντρωσης των ιόντων του υδρογόνου (ph). Το καθαρό νερό έχει ουδέτερο ph ίσο με

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης.

Ατμόσφαιρα. Αυτό τo αεριώδες περίβλημα, αποτέλεσε την πρώτη ατμόσφαιρα της γης. Ατμόσφαιρα Η γη, όπως και ολόκληρο το ηλιακό μας σύστημα, αναπτύχθηκε μέσα από ένα τεράστιο σύννεφο σκόνης και αερίων, πριν από 4,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Τότε η γη, περικλειόταν από ένα αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Άσκηση 1η Να γίνει μελέτη σχεδιασμού και εφαρμογής ενός συστήματος επαναχρησιμοποίησης λυμάτων 1000 ισοδυνάμων κατοίκων για άρδευση με περιορισμούς (το ίδιο ισχύει και για υπεδάφια διάθεση) Βήμα 1. Υπολογισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Φυσική Χημεία Υλικών και Ηλεκτροχημεία ΚΙΤΣΙΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΧΗΜΙΚΟΣ

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Φυσική Χημεία Υλικών και Ηλεκτροχημεία ΚΙΤΣΙΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΧΗΜΙΚΟΣ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Φυσική Χημεία Υλικών και Ηλεκτροχημεία ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΟΞΕΙΔΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΟΥ IMIDACLOPRID ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΚΙΤΣΙΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, ΧΗΜΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Αποστείρωση και στειρότητα φαρμακευτικών προϊόντων

Αποστείρωση και στειρότητα φαρμακευτικών προϊόντων Αποστείρωση και στειρότητα φαρμακευτικών προϊόντων Ιωάννης Τσαγκατάκης, Ph.D. Η αποστείρωση είναι μια διαδικασία κατά την οποία επιτυγχάνεται ο θάνατος ολόκληρου του μικροβιακού φορτίου που πιθανόν να

Διαβάστε περισσότερα

Ποια στοιχεία ονομάζονται αλογόνα; Ποια η θέση τους στον Περιοδικό πίνακα;

Ποια στοιχεία ονομάζονται αλογόνα; Ποια η θέση τους στον Περιοδικό πίνακα; ΧΗΜΕΙΑ: Οξέα - Βάσεις - Άλατα - Περιοδικός πίνακας - Αλκάλια- Χημικά στοιχεία - Άνθρακας - Πυρίτιο - Αλογόνα 127 Αλογόνα: Ποια στοιχεία ονομάζονται αλογόνα; Ποια η θέση τους στον Περιοδικό πίνακα; Στα

Διαβάστε περισσότερα

Χαλκιαδάκης Σύλλας. Πτυχιακή Εργασία στο Τμήμα Σ.Τ.Ε.Φ. Ηλεκτρολόγων Μηχανικών. του Α.Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου Κρήτης

Χαλκιαδάκης Σύλλας. Πτυχιακή Εργασία στο Τμήμα Σ.Τ.Ε.Φ. Ηλεκτρολόγων Μηχανικών. του Α.Τ.Ε.Ι. Ηρακλείου Κρήτης Μελέτη της επίδρασης του παράγοντα αγωγιμότητα στην απόδοση της φωτοκαταλυτικής οξείδωσης /αποχρωματισμού της συνθετικής οργανικής χρωστικής, μπλε του μεθυλενίου (MB) Πτυχιακή Εργασία στο Τμήμα Σ.Τ.Ε.Φ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV 1 V ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΚΤΗΡΙΩΝ I. Γενικότητες Αναλόγως των τροφικών τους απαιτήσεων τα µικρόβια διαιρούνται σε κατηγορίες: - αυτότροφα που χρησιµοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι Χημικών αντιδράσεων

Τύποι Χημικών αντιδράσεων Τύποι Χημικών αντιδράσεων 1. Αντιδράσεις καταβύθισης: Ανάμιξη διαλυμάτων δύο ιοντικών ουσιών και σχηματισμός στερεάς ιοντικής ουσίας (ίζημα) 2. Αντιδράσεις οξέων βάσεων: Βάση και οξύ αντιδρούν με μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn

ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ. Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn ΑΝΘΡΑΚΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ CO 2, CO, CH 4, NMHC Συνολική ποσότητα άνθρακα στην ατμόσφαιρα: 700 x 10 9 tn Διοξείδιο του άνθρακα CO 2 : Άχρωμο και άοσμο αέριο Πηγές: Καύσεις Παραγωγή τσιμέντου Βιολογικές διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ

ΡΥΠΑΝΣΗ. Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ ΡΥΠΑΝΣΗ Ρύπανση : η επιβάρυνση του περιβάλλοντος με κάθε παράγοντα ( ρύπο ) που έχει βλαπτικές επιδράσεις στους οργανισμούς ΡΥΠΟΙ χημικές ουσίες μορφές ενέργειας ακτινοβολίες ήχοι θερμότητα ΕΠΙΚΥΝΔΥΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Απαντήσεις του κριτηρίου αξιολόγησης στη βιολογία γενικής παιδείας 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΜΑ 1 ο Να γράψετε τον αριθμό καθεμίας από τις ημιτελείς προτάσεις 1 έως και 5, και δίπλα σε αυτόν το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο

Κεφάλαιο 1 ο. Εντεροκοκκοι Pseudomonas aeruginosa Αριθμός αποικιών σε 37 C. Πίνακας 1:Μικροβιολογικές παράμετροι. Ακρυλαμίδιο Αντιμώνιο Κεφάλαιο 1 ο 1.Τεχνολογία-2.Πόσιμο νερό Πόσιμο νερό ορίζεται το νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση.αυτό μπορεί να είναι στην φυσική του κατάσταση είτε να προέρχεται από επεξεργασία ανεξάρτητα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας

ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας ΡΑΔΙΟΛΥΣΗ: Χημικά και Βιοχημικά φαινόμενα παρατηρούμενα σε υλικό μετά την έκθεσή του σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες υψηλής ενέργειας Η επίδραση οποιασδήποτε ιοντίζουσας ακτινοβολίας πάνω στην ύλη μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ Διδάσκων: Διονύσης Μαντζαβίνος (mantzavinos@chemeng.upatras.gr) Βοηθός: Αλέξης Πάντζιαρος (alexis_panji@hotmail.com) Διδασκαλία: Δευτέρα 09:15-12:00 (Αίθουσα ΧΜ3) Φροντιστήριο: Πέμπτη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση

Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ Μείγμα διαφόρων σωματιδίων σε αιώρηση Τα σωματίδια στην ατμόσφαιρα διαφέρουν από τα αέρια. 1. Ένα αέριο αποτελείται από ξεχωριστά άτομα ή μόρια τα οποία είναι διαχωρισμένα ενώ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συντήρηση τροφίμων με την εφαρμογή ακτινοβολιών ιονισμού Γενικά Επισήμανση ακτινοβολημένων τροφίμων (Radura) Η ακτινοβόληση των τροφίμων είναι μια φυσική μέθοδος συντήρησης η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ταχύτητα χημικής αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν

Ταχύτητα χημικής αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν ΕΚΦΕ ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ, Επιμέλεια Καγιάρας Νικόλαος Φυσικός Ταχύτητα χημικής αντίδρασης και παράγοντες που την επηρεάζουν Η ταχύτητα μιας αντίδρασης εξαρτάται από τον αριθμό των αποτελεσματικών συγκρούσεων μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ

ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΜΑΘΗΜΑ: Τεχνολογία Μετρήσεων ΙΙ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Αν. Καθ. Δρ Μαρία Α. Γούλα ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟ ΓΕΩΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ενότητα 9: Υγρά αστικά απόβλητα Διάθεση λυμάτων στο έδαφος (φυσικά συστήματα επεξεργασίας) (Μέρος 1 ο ) Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α)

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α) ΚΕΦ.3.1: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (α ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ είναι οι μεταβολές κατά τις οποίες από κάποια αρχικά σώματα (αντιδρώντα παράγονται νέα σώματα (προϊόντα. CO 2 O γλυκόζη (Φωτοσύνθεση Σάκχαρα αλκοόλη

Διαβάστε περισσότερα

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων

❷ Η εµφάνιση και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των τροφίµων. ❸ Η θρεπτική αξία των τροφίµων. ❻ Η προσαρµογή στο νέο προφίλ των τροφίµων Ποιότητα Ορισµός Η έννοια της ποιότητας όπως αυτή ορίζεται από τον ιεθνή Οργανισµό Τυποποίησης (ISO) αναφέρεται στο σύνολο των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών ενός προϊόντος τα οποία του προσδίδουν τη

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων

ΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ιαχείριση Αποβλήτων ΕΚΤΟ ΚΕΦΛΙΟ ιαχείριση ποβλήτων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ

ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΥΔΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Το νερό αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς φυσικούς πόρους. Η διαχείριση της ποιότητας και της ποσότητας του νερού από τον άνθρωπο δεν ήταν πάντα η καλύτερη δυνατή.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2

ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 ΜΕΛΕΤΗ ΤHΣ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΙΑΣΠΑΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ V 2 O 5 ΚΑΙ TΩΝ ΠΡΟ ΡΟΜΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ ΑΥΤΟΥ ΣΤΗΡΙΓΜΕΝΩΝ ΣΕ TiΟ 2 Λ. Ναλµπαντιάν Ινστιτούτο Τεχνικής Χηµικών ιεργασιών, ΕΚΕΤΑ, Τ.Θ. 361, 57001, Θέρµη,Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ 1ο ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς

Διαβάστε περισσότερα

Προέλευση πόσιμου νερού

Προέλευση πόσιμου νερού Σημασία του νερού Χρειάζονται 35 cm 3 νερού ανά kg ανθρώπινου σώματος (~2lt) ημερησίως Χωρίς νερό ο άνθρωπος δεν ζει πάνω από 6-7 ημέρες Διαλύτης θρεπτικών συστατικών, δίνει ελαστικότητα στους ιστούς,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων

Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Αρχές Επεξεργασίας Τροφίμων Κατάψυξη τροφίμων Κατάψυξη Απομάκρυνση θερμότητας από ένα προϊόν με αποτέλεσμα την μείωση της θερμοκρασίας του κάτω από το σημείο πήξης. Ως μέθοδος συντήρησης βασίζεται: Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚEΣ ΓΕΩΧΗΜΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ. Αριάδνη Αργυράκη

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚEΣ ΓΕΩΧΗΜΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ. Αριάδνη Αργυράκη 1 ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚEΣ ΓΕΩΧΗΜΙΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ Αριάδνη Αργυράκη Περιεχόμενα 2 1. Ορισμοί 2. Εξισορρόπηση αντιδράσεων οξειδοαναγωγής 3. Διαγράμματα Eh-pH 4. Σημαντικές βιο-γεωχημικές αντιδράσεις ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ

ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΝΟΜΕΝΟ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑΣ (1) ΕΡΗ ΜΠΙΖΑΝΗ 4 ΟΣ ΟΡΟΦΟΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ 2 eribizani@chem.uoa.gr 2107274573 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ (1) Αφορά ετερογενείς ισορροπίες µεταξύ δυσδιάλυτων ηλεκτρολυτών και των ιόντων τους σε κορεσµένα

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ B ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 1. Ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Φάσµα απορρόφησης της χρωστικής ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Φωτοσύνθεση» Ορεστιάδα 2015 Φωτοσύνθεση CO 2 +2H 2 S (CH 2 O) + H 2 O + 2S 6CO 2 +12H 2 O C 6

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΝΖΥΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΤΕΡΟΓΕΝΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΕΝΖΥΜΩΝ ΣΕ ΔΙΑΛΥΜΑ ΕΠΕΝΕΡΓΟΥΝΤΩΝ ΣΕ ΑΔΙΑΛΥΤΑ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΑ το υπόστρωμα σε στερεά (αδιάλυτη) μορφή κλασσική περίπτωση: η υδρόλυση αδιάλυτων πολυμερών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

οργανολογία της GC, καθώς και η χρησιµότητα αυτών των δύο τεχνικών στη λιπιδική έρευνα.

οργανολογία της GC, καθώς και η χρησιµότητα αυτών των δύο τεχνικών στη λιπιδική έρευνα. Το σύστηµα ενεργού ιλύος είναι το πλέον διαδεδοµένο και αποτελεσµατικό σύστηµα βιολογικής επεξεργασίας αστικών λυµάτων. Η εκτεταµένη ανάπτυξη και εφαρµογή του συστήµατος αυτού οφείλεται στην οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

1. Αναθεώρηση αναλυτικών παραµέτρων

1. Αναθεώρηση αναλυτικών παραµέτρων ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ Ο ΗΓΙΑ 98 / 83 ΕΟΚ ΚΥΑ Υ2/ 2600/ 2001 ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ. ρ Παναγιώτα Γεωργίου-Μπούφα, Ιατρός Μικροβιολόγος-Υγιεινολόγος Προϊσταµένη Κ.Ε..Υ., Υπ. Υγείας &

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ B ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΗ: ΟΡΙΣΜΟΊ ΟΞΕΊΔΩΣΗΣ ΟΡΙΣΜΟΊ ΑΝΑΓΩΓΉΣ Οξείδωση είναι η ένωση ενός στοιχείου με οξυ Αναγωγή είναι η ένωση ενός στοιχείου με υδρο γόνο ή η αφαίρεση υδρογόνου από μία χημική γόνο ή η αφαίρεση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4)

[FeCl. = - [Fe] t. = - [HCl] t. t ] [FeCl. [HCl] t (1) (2) (3) (4) Μιχαήλ Π. Μιχαήλ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3o ΧΗΜΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΗ 1 3.1 Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις ερωτήσεις 1-34 βάλτε σε ένα κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το αντικείµενο µελέτης της χηµικής

Διαβάστε περισσότερα