Η ΕΘΙΜΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΘΙΜΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ"

Transcript

1 ΛΟΥΚΙΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Ε.Ι.Ε. Η ΕΘΙΜΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΧΑΙΑ ΑΝΑΤΥΠΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΕΚΑΤΟ ΤΟΜΟ ΤΟΥ «Μ Ν Η Μ Ω Ν» ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 1984

2

3 ΛΟΥΚΤΑ ΔΡΟΥΛΙΑ Κέντρο Νεοελληνικών 'Ερευνών, Ε.Ί.Ε. Η ΕΘΙΜΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΓΙΟ ΤΗΝ ΑΧΑΙΑ Το θέμα τού ονόματος και της ονοματοθεσίας, άρρηκτα δεμένο με τήν ανθρώπινη προσωπικότητα, ενδιαφέρει αμεσα τον ερευνητή της ιστορίας πού μελετάει τήν ανθρώπινη ενότητα μέσα στην κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκει. Το προσωπικό όνομα πού έχει συνδεθεί κατά παράδοση, στα χρόνια του χριστιανισμού, με το μυστήριο της βαπτίσεως, 1 έχει απασχολήσει ως σήμερα τήν ελληνική επιστήμη, κυρίως άπό γλωσσική και λαογραφική άποψη. 2 Ό σχηματισμός και ή προέλευση τού ονόματος, οι δοξασίες και τα έθιμα πού επικράτησαν μέσα στον χρόνο, στις διάφορες ελληνικές περιοχές, κατά τήν ονοματοθεσία, έχουν εξετασθεί μέ βάση τήν ποικίλη πληροφόρηση, οση έχει ως τώρα άποθησαυρισθεΐ. Όμως, όπως έχει κιόλας επισημανθεί από τους ειδικούς, ή έρευνα γύρω άπό τό όνομα αποσκοπεί στην μελέτη του συνολικού ιστορικού βίου ενός λαού* συνεπώς δεν αποτελεί αποκλειστικά αντικείμενο μελέτης επιμέρους μόνο επιστημονικών κλάδων της ιστορίας, αλλά εντάσσεται σε γενικότερες θεωρήσεις της. 'Αποτέλεσμα ατομικών επιλογών, άλλα και έκφανση συλλογικών νοοτροπιών, ή ονοματοθεσία στάθηκε κάποτε και εκφραστής ιδεολογικών τάσεων και αντιθέσεων πού χάραξαν ή και διαμόρφωσαν κάθε φορά τον χαρακτήρα της ελληνικής κοινωνίας. Θυμίζω, λόγου χάρη, τα πρώτα χρόνια τού χριστιανισμού όταν ή Εκκλησία, στην προσπάθεια της να επιβάλει * 'Ανακοίνωση στο «Βον Τοπικον Συνέδριον 'Αχαϊκών Σπουδών, Καλάβρυτα 'Ιουνίου 1983». 1. Ή «ονομαστήριος» ήμερα αρχικά δέν συνέπιπτε πάντοτε μέ τή βάπτιση, πβ. Φαίδων Ι. Κουκούλες, «Τα κατά τήν γέννησιν και τήν βάπτισιν έθιμα τών Βυζαντινών», ΕΕΒΣ 14 (1938), στις σ. 134 και 139. Παντελεήμονος μητρ. Θεσσαλονίκης, «Ή ιεροτελεστία της ονοματοθεσίας», 'Εκκλησία, άρ. 15, Αυγ. 1965, σ Δίκαιος Β. Βαγιακάκος, «Σχεδίασμα περί τών τοπωνυμικών και άνθρωπωνυμικών σπουδών εν Ελλάδι », 'Αθήνα 1964, ανάτυπο άπό το περ. Άθψα, τόμος 66 (1962), σ και τόμ. 67 ( ), σ και ειδικότερα σ

4 188 Λούκια Δρονλια τη νέα θρησκεία και να εξουδετερώσει την είδωλολατρεία, θα επιδιώξει να παραμερίσει τα μυθολογικά και ιστορικά ονόματα, συσταίνοντας να δίνονται κατά προτίμηση εκείνα των χριστιανών αγίων. 3 Ή ονοματοθεσία αρχαίων ονομάτων διακόπτεται τότε, σχεδόν ολότελα, μέ μόνες εξαιρέσεις τις περιπτώσεις οπού παρόμοια ονόματα είχαν περάσει στο χριστιανικό εορτολόγιο. Για τις περιπτώσεις μετονομασίας λογίων θα μιλήσουμε στή συνέχεια. Ή συνήθεια των αρχαίων ονομάτων θα εμφανιστεί πάλι, πολλούς αιώνες αργότερα, μέσα από καινούριους αγώνες για ανανέωση, πού αντλούν τα πρότυπα τους από την κλασική αρχαιότητα καί τα διδάγματα της. Τό φαινόμενο δεν εϊναι ελληνικό - είναι καί ελληνικό στο μέτρο πού οί Έλληνες μετέχουν σ' ενα ευρύτερο ευρωπαϊκό κίνημα. 4 Σημαντική θέση στή μελέτη της ονοματοθεσίας κατέχει τό ζήτημα της επιλογής του ονόματος. Όπως μας πληροφορεί μάλιστα ή λαογραφία, οί λαοί, στα πρωτόγονα στάδια του βίου τους, προσέδιναν στο όνομα μαγική δύναμη πού, σύμφωνα μέ τήν υπάρχουσα τότε πεποίθηση, επιδρούσε στην μετέπειτα τύχη του ανθρώπου. Έτσι πίστευαν οτι ή σωστή εκλογή θα έφερνε καί τήν ποθούμενη ευτυχία. 5 Στην σημερινή ανακοίνωση δεν θα επαναλάβουμε όλα οσα έχουν διεξοδικά γραφεί γύρω από τό θέμα της εκλογής του ονόματος. Θα επισημάνουμε μόνο δύο στοιχεία πού μας ενδιαφέρουν εδώ πιο άμεσα : τήν πίστη πού αναπτύχθηκε, παράλληλα μέ τήν εξάπλωση του χριστιανισμού, για τήν προστασία πού δεχόταν τό άτομο άπό τον "Αγιο του οποίου έφερε τό όνομα 6 καί, ακόμα, τήν συνήθεια πού εξελίχθηκε σε εθιμική παράδοση, βαθιά ριζωμένη καί σήμερα, κι όχι μόνο στον τόπο μας, να διαιωνίζονται τα ονόματα τών προγόνων στους απογόνους, συνήθεια πού απέρρευσε άπό τήν μεταφυσική θεώρηση οτι μ' αυτόν τον τρόπο διαιωνίζεται ή ύπαρξη του ατόμου πού έφυγε καί εξασφαλίζεται ή συνέχεια στην οικογένεια «Μη τοίνυν μηδέ ήμεϊς τάς τυχούσας προσηγορίας έπιτιθώμεν τοις παισίν, μηδέ τών πάππων, καί των έπιπάππων, καί των προς γένος διαφερόντων τάς ονομασίας αύτοϊς χαριζώμεθα, άλλα τών αγίων ανδρών τών αρετή διαλαμψάντων, τών πολλήν παρρησίαν προς τον Θεόν έσχηκότων» συνιστά ό Ί. Χρυσόστομος στους χριστιανούς, Migne, P.G, τ. 53, στ. 179, πβ. Φαίδων Ι. Κουκούλες, δ.π., σ Δ.Β. Οίκονομίδης, «Όνομα καί ονοματοθεσία εις τάς δοξασίας και συνήθειας του ελληνικού λαοϋ», Λαογραφία 1(1962), Κ. Θ. Δημαράς, «Ψυχολογικοί παράγοντες τοΰ Είκοσιένα»,Άθήνα 1957, σ (ανάτυπο άπό τό περ. ΣπονδαΙ της Α.Σ.Β.Σ.) καί γενικότερα τοΰ ίδιου, «Τό σχήμα τοϋ Διαφωτισμού», στον τόμο Νεοελληνικός Διαφωτισμός, 'Αθήνα , σ , για τά αρχαία ονόματα : σ Στίλπ. Π. Κυριακίδης, 'Ελληνική Λαογραφία, Μέρος Α', Μνημεία τοϋ Λόγου, 'Αθήνα 1965, σ , Δ. Β. Οίκονομίδης, δ.π., σ Φαίδων Ι. Κουκούλες, δ.π., σ. 135, σημ Δ. Β. Οίκονομίδης, δ.π., σ. 459 κέ.

5 Ή ε&ιμιχή παράδοση στην ονοματοθεσία καί ο Διαφωτισμός 189 Κοντά, όμως, στίς εκφράσεις αυτές για αναζήτηση προστασίας (μαγική δύναμη θρησκευτική πίστη οικογένεια), τά ονόματα, μέ τον ισχυρό συμβολισμό μέ τον όποιο ήταν πάντοτε φορτισμένα, καλούνται συχνά να καλύψουν κι άλλες ανθρώπινες ανάγκες, να υπηρετήσουν άλλες σκοπιμότητες : τους ανεκπλήρωτους πόθους, τους οραματισμούς, τις ιδεολογικές τοποθετήσεις, ακόμη και τά συμφέροντα των όνοματοθετών, των γονέων, των αναδόχων και σέ ορισμένες περιπτώσεις μετονομασιών, τών ιδίων τών ατόμων. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι πέρα άπό τήν σύνδεση του μέ τήν καθεαυτή ύπαρξη του άνθρωπου, τό όνομα έχει άμεση σχέση, όπως αναφέρθηκε κιόλας, μέ τήν προσωπικότητα του έτσι όπως διαμορφώνεται σιγά σιγά στο πλαίσιο της αγωγής και του φυσικού και κοινωνικού του περιβάλλοντος. Πώς αντιμετωπίστηκε άπό τό κοινωνικό σύνολο, κατά καιρούς, ή σχέση αυτή ανάμεσα στο όνομα, τήν προσωπικότητα και τήν συμπεριφορά του άτομου και πόση σημασία της αποδόθηκε, φωτίζουν άλλοτε αρνητικά παραδείγματα και άλλοτε σκέψεις και σχολιασμοί τών συγχρόνων. Σέ ορισμένες, λόγου χάρη, πρωτόγονες κοινωνίες οί γυναίκες δέν ονοματίζονται κάν και σέ άλλες, μεταγενέστερες, δέν προσαγορεύονται παρά μέ τήν ιδιότητα πού έχουν μέσα στην οικογένεια (νύφη), ή μέ τό όνομα τοΰ συζύγου τους (κυρά Βασίλαινα). 8 Άπό τό άλλο μέρος, τό ξάφνιασμα πού διατυπώνουν ορισμένοι λόγιοι, στα προεπαναστατικά χρόνια, στή σκέψη ότι ένας απλός άνθρωπος, ένας αχθοφόρος, ένας ξυπόλητος, μπορεί νά φέρει τό όνομα ενός αρχαίου σοφού, 9 δίνει ανάγλυφη τή στάση και τή νοοτροπία της συγκεκριμένης κοινωνίας απέναντι στή σχέση αυτή. Φαινόμενο πού μοιάζει πιο τονισμένο όταν πρόκειται για ονόματα μέ έντονη ιστορική φόρτιση, τά όποια επέβαλλαν και τον ανάλογο σεβασμό. Ό Σπηλιάδης αυτό τό πνεύμα εκφράζει ουσιαστικά απέναντι στά αρχαία ονόματα, έστω και μέ τήν αρνητικά διατυπωμένη θέση του. 10 Ό Κοραής, στά 1815, θα τό πει καθαρά : 8. Σε ορισμένες περιπτώσεις τήν άντρωνυμία των γυναικών αντικαθιστά ή γυναικωνυμία τών ανδρών, βλ. Ι. Θ. Κακριδής, «Γυναικωνυμικά στή βόρεια Πελοπόννησο», στο Μελέτες και άρθρα. Τιμητική προσφορά για τά εβδομήντα χρόνια τον συγγραφέα, Θεσσαλονίκη 1971, σ Πβ. Δίκαιος Β. Βαγιακδκος, «Εκκλησιαστική γλώσσα καί ή μεσαιωνική καί ή νεοελληνική ονοματολογία», 'Αθηνά 63 (1959), 200 οπού καί ή σχετική βιβλιογραφία. 9. Ν. Σπηλιάδης, 'Απομνημονεύματα, τ. Α', 'Αθήνα 1851, σ , σημ. 1* πβ. τό σχετικό παράθεμα καί στοΰ Κ. Θ. Δημαρά, «Τό σχήμα τοϋ Διαφωτισμού», δ.π., σ Βλ. καί επόμενη σημείωση. 10. Πβ. τήν κρίση τοΰ Σπηλιάδη, αυτόθι, σχετικά με τον διάκονο καί δάσκαλο της αλληλοδιδακτικής πού έφερε τό όνομα 'Αχιλλέας : «Ό δε φρούραρχος της 'Ακροκορίνθου Άχιλλεύς άναξίως τοΰ 'Αχίλλειου ονόματος κυριευθείς άπό πανικόν φόβον, καί της ζωής του κηδόμενος, θέλει ν' άφήση τήν Άκροκόρινθον...» καί όσα, μέ κάποια ειρωνεία, σημειώνει ό Μακρυγιάννης για εκείνους πού έβαλαν ως φρούραρχο της «Κόρθος»

6 190 άονκία Δροί-λια «Εκείνοι... οι γονείς εχουσι της τοιαύτης ονοματοθεσίας το δικαίωμα μόνοι, όσοι μετά του ονόματος δίδουν και άνατροφήν Έλληνικήν και παιδείαν εις τα τέκνα των». 11 Το ϊδιο θέμα απασχολούσε και τον A.F. Didot, εμπνευστή των μετονομασιών στο γυμνάσιο των Κυδωνιών. Περιγράφοντας τον ενθουσιασμό των μαθητών, όταν έπαιρναν τα αρχαία ονόματα, διερωτάται με σκεπτικισμό αν συνειδητοποιούσαν τις υποχρεώσεις πού δημιουργούσαν αυτές οί αλλαγές. 12 Φτάσαμε όμως έτσι στον χώρο δπου θα επικεντρώσουμε τις παρατηρήσεις μας. Τα αρχαία ονόματα δέν αντιμετωπίστηκαν μόνο από αυτήν τήν συνειδησιακή οψη. Σέ κάποια στιγμή, στα αμέσως πριν από τήν 'Επανάσταση χρόνια, ή πύκνωση πού παρατηρείται στην επιλογή τους, δημιουργεί κατάσταση, γίνεται μόδα, προκαλεί μια ρήξη στην εθιμική παράδοση. τον «Άχιλλέγα» αυτόν, πού έφυγε καί άφησε το κάστρο «άπολέμιστο». («Δέν πολεμάγει τ' όνομα ποτέ, πολεμάγει ή αντρεία, ό πατριωτισμός, ή αρετή»), Στρατηγού Μακρυγιάννη, 'Απομνημονεύματα, Κείμενα, εισαγωγή, σημειώσεις Γιάννη Βλαχογιάννη, 'Αθήνα , σ 'Ανάλογη στάση απέναντι στο θέμα των αρχαίων ονομάτων, παρόλο πού πιστεύει ότι «τό όνομα δέν κάνει τό πράγμα», φανερώνει καί ό "Ι. Βηλαράς σ' επιστολή του προς τον Γεώργιο Καλαρά, 24 'Οκτωβρίου 1815, βλ. 'Ιωάννου Οικονόμου Λαρισσαίου, Έπιστολαί διαφόρων..., παρουσίαση Μ. Μ. Παπαϊωάννου, 'Αθήνα 1964, σ. 260 : «Δεν κατακρενο τό μεγάλο ζηλον, οπού έχουν μερηκη για τα ονόματα τον προγονον τους. Δεν ήθελα ομος να στοχαστούμε, πως ο Πλάτονας ήταν μεγάλος φηλοσοφος, γηατη τον ηλεγαν Πλάτονα, κε οχη Κόστα. Ή να θαρουμε πος ο Θεμηστοκλής ήταν μέγας στρατηγός, γηατη τον ηλεγαν θεμηστοκλή κε οχη Τραντάφηλον. Κάθε πράμα στον κερο του. Μου φενετε πος τα ονόματα τον Δημοκρατηκον Αθηνέον δεν ήταν τα ονόματα τον ηροηκον εονον. Το όνομα δεν κάνη το πράγμα. Ξεχορηστα τα ασηνηθηστα ονόματα στ' αφτηα του λάου, ηνε σαν τ' ασηνηθηστα φορέματα στα μάτια. Ποσό θελα μας επαραξοφενουνταν να ηδουμε το Σοκράτη να περπατη ξηπολητος μέσα στη λάσπη, κε μ' ενα πανοφορη σαν τον αραπηδον, κε ν' ακουσομε για προτη φορά, πος τον λεν Σοκράτη. Εγο δεν πιστεβο να μην ελαγαμαν εφτης, πος αφτος ήταν κάνας Ηνδηανος δηακονηαρης, κε να μην ξεκαρδηζομασταν απο τα γεληα!» 11. Α. Κοραής, Στράβωνος Γεωγραφικά, τ. Α', Παρίσι 1815, Προλεγόμενα, σ. ι'-ια'* πβ. Κ. Θ. Δημαράς, «Ψυχολογικοί παράγοντες», δ.π., σ. 13. 'Απήχηση παρομοίων θέσεων βρίσκουμε καί σ' επιστολή (17 Μαΐου 1823) τής'ελισάβετ Μουτζά - Μαρτινέγκου προς τήν εξαδέλφη της 'Αγγελική Κοργιαλένιου, σχετικά με τήν νεογέννητη κόρη της πού έλαβε τό όνομα Πηνελόπη (ή Πηνελόπη Κοργιαλένιου είναι ή μετέπειτα σύζυγος τοϋ Ανδρέα Λασκαράτου). «Έγώ», σημειώνει ή Μαρτινέγκου, «καλώς ελπίζω ότι τρεφόμενη ύπό σου καί παιδαγωγουμένη ύπό σοΰ τής ιδίας θέλει σοι αποδώσει πολλά καλούς καρπούς καί θέλει μιμηθή έκείνην τήν τόσον ένδοξον γυναίκα λέγω τήν ύπό του Ποιητοϋ τοσούτον εύφημισμένην Πηνελόπην, τής οποίας έλαβε τό όνομα. Περί μέν τούτου τοΰ ονόματος έγώ δέν έλειψα άπό τοΰ να σας επαινέσω ωσάν οπού εκλέξατε όνομα γυναικός περιβόητου εις άρετήν καί όχι εις σοφίαν...», βλ. Φ. Κ. Μπουμπουλίδης, 'Ελισάβετ Μουτζά- Μαρτινέγκου, 'Αθήνα 1965, σ [Α. F. Didot], Notes d' un voyage... en 1816 et 1817, Παρίσι [1826], σ. 385: «sans trop réfléchir au respect et aux devoirs qu' imposent de pareils noms».

7 'U εθιμική παράδοση στην ονοματοθεσία καί δ Διαφωτισμός 191 Τήν επαναφορά της αρχαίας ονοματοθεσίας εντοπίζουν οι ειδικοί, εν μέρει στην περίοδο μετά τήν "Αλωση, άλλα ιδιαίτερα στα προεπαναστατικά χρόνια. Ώς κίνητρα της αναφέρουν τήν αρχαΐζουσα τάση τών δασκάλων, τον θαυμασμό προς τήν αρχαιότητα, τήν αναγέννηση των γραμμάτων. 13 "Αν στον 16ο αιώνα ορισμένοι φιλάρχαιοι δάσκαλοι αλλάζουν τό ονομά τους, ακολουθώντας προφανώς τή συνήθεια τών δυτικοευρωπαίων λογίων της 'Αναγεννήσεως, τώρα στον αρχόμενο 19ο, ή μεγάλη διάδοση του φαινομένου έχει πολύ βαθύτερα αϊτια, ισχυρότερα κίνητρα. Γιατί στα χρόνια αυτά, με τήν ευρύτερη διάδοση της παιδείας καί τήν τακτική επικοινωνία με τό δυτικό πνεύμα, συνειδητοποιούνται ολο καί περισσότερο οί αξίες πού απορρέουν άπό τα διδάγματα τών αρχαίων. Στην ολη εσωτερική διεργασία τών Γραικών γιά τήν αναζήτηση της εθνικής τους ταυτότητας καί τήν διεκδίκηση τών ατομικών τους ελευθεριών, τό θέμα της αρχαίας ονοματοθεσίας φαίνεται να παίρνει ιδιαίτερη θέση. Θέση στενά δεμένη με τις νεοπροβαλλόμενες έννοιες της ελευθερίας καί της αξιοπρέπειας τοΰ ατόμου, πού καλλιεργήθηκαν τόσο άπό τους εκπροσώπους τοΰ νεοελληνικού διαφωτισμού. 14 Οί ομαδικές μετονομασίες, σε μαθητές σχολείων λόγου χάρη, αναφέρονται τέτοια παραδείγματα στις Κυδωνιές, στή Μεγάλη τοΰ Γένους Σχολή, στην 'Αθήνα στον Πύργο άπό τον δάσκαλο Λυκούργο Κρεστενίτη, 15 όπως καί οί βαπτίσεις μέ αρχαία ονόματα δεν πέρασαν απαρατήρητα άπό τους συγχρόνους. 'Αντίθετα, επισημαίνονται άλλοτε έπιδοκιμαστικά, όπως στην περίπτωση τοΰ Κοραή, καί άλλοτε αντιμετωπίζονται μέ επιφύλαξη ή καί μέ δυσμένεια. 16 Ή 'Εκκλησία, πού άπό τα τέλη τοΰ 18ου 13. Στιλπ. Π. Κυριακίδης, «Παρατηρήσεις περί των νεοελληνικών βαπτιστικών ονομάτων», Λαογραφία Ε' ( ), τοΰ ίδιου, Ελληνική Λαογραφία..., σ Πβ. καί Τάσος Άθ. Γριτσόπουλος, «Βαπτιστικά ονόματα έκ Πελοποννήσου τών χρόνων της Τουρκοκρατίας», Λαογραφία 16 ( ), στα 351 ονόματα τώνιζ'-ιθ' αιώνων πού περιέχει ή συλλογή, έξι μόνο είναι αρχαία, δηλ. αντιπροσωπεύουν τόο,8% τοΰ συνόλου ή τό 6% τών ονομάτων πού προέρχονται άπό τήν αρχαία, τή βυζαντινή καί τήν νεότερη παράδοση. Για δύο άπό αυτά δηλώνεται ότι προέρχονται άπό έγγραφα της επαναστατικής περιόδου. Είναι φανερό λοιπόν ότι τό φαινόμενο της αρχαίας ονοματοθεσίας δέν συνδέεται ουσιαστικά μέ τή στροφή προς τήν αρχαιότητα καί τήν αυξανόμενη επαφή μέ τα κλασικά κείμενα τήν εποχή τοΰ θρησκευτικού ουμανισμού. 14. Βλ. σημ Για τις Κυδωνιές, βλ. [Didot], δ.π., σ. 385, τή Μεγάλη τοΰ Γένους Σχολή, Σ. Ι. Κυριακίδης, «Παρατηρήσεις», δ.π., σ. 346, τήν'αθήνα, Δ. Πυρρός, Περιήγησις ιστορική και βιογραφία..., 'Αθήνα 1848, σ. 70, τον Πύργο, Ν. Σπηλιάδης, δ.π., σ Πβ. Κ.Θ. Δημαράς, «Τό σχήμα τοΰ Διαφωτισμοΰ», δ.π., σ. 60. Σχετική είναι καί ή μαρτυρία τοΰ ίερέα καί δάσκαλου Π. Παπαζαφειρόπουλου, Περισυναγωγή γλωσσικής νλης και εθίμων τον ελληνικού λαον, Ιδία ôè τοΰ της Πελοποννήσου..., Πάτρα 1887, σ. 170: «Ού πρό πολλοΰ δέ λαμβάνονται καί άρχαϊα ελληνικά ονόματα, έν ω πρό τοΰ 1821 άσεβες εθεωρείτο να φέρη τις όνομα αρχαίου ελληνος, καί έκ τούτου σπανιώτατα άπαντςί έπί τουρκοκρατίας τοιοΰτον».

8 192 Λούκια Δρούλια αίώνα αντιμετώπιζε μέ προοδευτική δυσπιστία τήν ολοένα αυξανόμενη τροπή προς τήν αρχαιότητα, δεν θα μείνει αδιάφορος παρατηρητής και στον τομέα αυτό. Σέ εγκύκλιο του ό πατριάρχης Γρηγόριος ό Ε', τον Μάρτιο τοϋ 1819, θα διατυπώσει τήν αντίθεση του στην αρχαία ονοματοθεσία μέ το επιχείρημα οτι ή καινοτομία αυτή αποτελεί καταφρόνηση των χριστιανικών ονομάτων : «Και ή κατά καινοτομίαν παρά ταύτα εισαχθείσα τών παλαιών Ελληνικών ονομάτων έπιφώνησις εις τα βαπτιζόμενα βρέφη τών πιστών, ώς ήκούσαμεν, λαμβανομένη ως μία καταφρόνησις της Χριστιανικής ονοματοθεσίας, είναι διόλου άπροσφυής και ανάρμοστος όθεν ανάγκη ή Άρχιερωσύνη σας να διαδώσητε παραγγελίας εντόνους εις τους Ιερείς τών ενοριών σας, καί νουθεσίας πνευματικός εις τους ευλογημένους έπαρχιώτας σας, δια να λείψη τούντεϋθεν καί ή κατάχρησις αύτη, και άφεθέντες της άκαιρου και μηδέν έχούσης το χρήσιμον φιλοτιμίας και επιδείξεως οί γονείς καί ανάδοχοι, να όνοματοθετώσιν είς το έξης έν τω καιρώ της θείας καί μυστικής αναγεννήσεως τα ειθισμένα ταΐς εύσεβευσιν άκοαΐς πατροπαράδοτα χριστιανικά ονόματα τών εγνωσμένων τη Εκκλησία, καί τών ένδόξως ύπ' αυτής έορταζομένων 'Αγίων, διά να είναι έφοροι καί φύλακες τών βαπτιζομένων νηπίων, καί ταχείς καί αδιάλειπτοι χορηγοί της χάριτος αυτών εις τάς μετά πίστεως επικλήσεις». 17 Καί πάλι τά αρχαία ονόματα βρίσκονται στο επίκεντρο τών ιδεολογικών αντιθέσεων. 'Ωστόσο, τώρα, δέν διώκονται ώς κατάλοιπα του ειδωλολατρικού κόσμου από τον όποιο δέν κινδυνεύει πια ή χριστιανική θρησκεία. Στον καιρό αυτό «της θείας καί μυστικής αναγεννήσεως» μέσα άπό τήν σταδιακή διείσδυση του γαλλικού Διαφωτισμού στον χώρο της ελληνικής 'Ανατολής, μέσα άπό τό φιλελεύθερο γαλλικό επαναστατικό πνεύμα πού άντλησε τά πρότυπα του άπό τήν κλασική αρχαιότητα επανέρχονται, ξαναζωντανεύοντας στις ελληνικές ψυχές μνήμες παλαιές, καλύπτοντας ακόμα άλλες ανάγκες της στιγμής. Ή πυκνή παρουσία τους τότε ανησυχεί τήν Εκκλησία. 17. Γνωρίζουμε τήν αγανάκτηση τοϋ Κοραή απέναντι στο σχετικό χωρίο τοΰ πατριαρχικοΰ κειμένου. Δέν είναι ωστόσο εύκολο να διαπιστώσουμε αν, καί κατά πόσο, ή πατριαρχική «παραγγελία» επέτυχε να αναχαιτίσει τή τάση να δίνονται αρχαία ονόματα, άφοο καί μετά τον Μάρτιο τοΰ 1819 συναντάμε παρόμοιες περιπτώσεις. Πολλά χρόνια αργότερα, όταν ό Ν. Δ. Λεβίδης παρουσιάζει καί αναλύει τήν εγκύκλιο αυτή στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσό, προσπαθεί να δικαιολογήσει τις θέσεις τοϋ Πατριάρχη απέναντι στις νεωτερικές ιδέες. Για τήν αρνητική στάση τοΰ Γρηγορίου σχετικά μέ τήν αρχαία ονοματοθεσία ό Λεβίδης παρατηρεί δτι πρέπει να κριθεί σύμφωνα μέ τις ιδέες τής εποχής στην οποία είχε εκδοθεί τό έγγραφο - μοιάζει να μή λαμβάνει υπόψη του τις θέσεις τοϋ κοραϊκοΰ κύκλου. Βλ. τήν ομιλία τοΰ Λεβίδη μαζί μέ τό κείμενο τής εγκυκλίου στο περ. Ίλιασός, έτος Γ' ( ), σ , Ή εγκύκλιος δημοσιεύεται πάλι άπό τον Κ. Θ. Δημαρά, Ό Κοραής και ή εποχή τον, 'Αθήνα (1953), σ (Βασική Βιβλιοθήκη, 9) τό απόσπασμα στή ϋ. 304.

9 Ή ε&ιμική παράδοση στην ονοματο&εσία καί ό Διαφωτισμός 193 Σ' αυτό το κλίμα εντάσσεται και το παράδειγμα της ονοματοθεσίας άπο τήν 'Αχαΐα πού θα μας απασχολήσει στη συνέχεια. Πριν όμως προχωρήσουμε στην εξέταση του θα πρέπει να επισημάνουμε ακόμα και το ακόλουθο : δτι τα αρχαία ονόματα τώρα, στην προεπαναστατική περίοδο, ενέχουν πολλαπλό συμβολισμό. Για τους πολλούς άνηκαν στο γένος εκείνο των Ελλήνων, τών ηρώων, των ανδρειωμένων με τις υπερφυσικές δυνάμεις, το όποιο μυθοποιημένο, παρέμεινε στή μνήμη του ελληνικού λαοϋ καί, τή στιγμή τοϋ μεγάλου Ξεσηκωμού, ταυτίστηκε μέ τους αγωνιστές τού ' Για τους άλλους, όσοι είχαν τις δυνατότητες νά εντρυφήσουν σέ ιστορικά εγχειρίδια, το κάθε όνομα φορτιζόταν διπλά : από τήν ιδιότητα πού δήλωνε ή ονομασία καί άπο τή δράση καί τήν προσωπικότητα του ιστορικού ή μυθικού προσώπου. Μέ βάση αυτά τα δεδομένα είναι δυνατό νά προχωρήσει κανείς σέ επιμέρους συλλογισμούς καί συμπεράσματα. Έτσι, για τήν Κύπρο, έχει κιόλας παρατηρηθεί ότι, στον καιρό τού ελληνικού 'Αγώνα, προτιμήθηκαν τά αρχαία ονόματα τών στρατηγών καί όσων επέδειξαν ιδιαίτερη ανδρεία. 19 Ένα έγγραφο τού αρχείου Ζαΐμη, μέ ένδειξη στο νώτο : αληξιαρχικαί σημειώσεις αδελφών Ζαΐμη», δίνει τήν αφορμή για ορισμένους συλλογισμούς γύρω άπο τήν ονοματοθεσία στην περίοδο πού μας έχει ήδη απασχολήσει εδώ, τά αμέσως προεπαναστατικά χρόνια. Πρόκειται για μια χρονολογική καταγραφή, οπού απαριθμούνται τά οικογενειακά γεγονότα τού 'Ανδρέα Ζαΐμη, άπο τό 1813 δταν στεφανώθηκε τήν Ελένη Δεληγιάννη, ως τό 1822, χρονιά πού γεννήθηκε τό τελευταίο του παιδί, ό Θρασύβουλος. Κείμενο αρκετά ανορθόγραφο, καταγράφει τις διαδοχικές γεννήσεις τών παιδιών τού 'Ανδρέα Ζαΐμη αναφέροντας ταυτόχρονα καί τον ανάδοχο τού καθενός. Πρώτη ή Κατίνα τό 1816 ακολουθεί ή 'Αντιόπη (1817), ή Άν- 18. Ι Θ. Κακριδής, 'Αρχαίοι "Ελληνες και "Ελληνες τον Εικοσιένα, Θεσσαλονίκη 1956, 22σ. Πβ. ακόμα, τοϋ ίδιου, Οί αρχαίοι "Ελληνες στή νεοελληνική παράδοση, 'Αθήνα, Μορφωτικό "Ιδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Σ. Μενάρδος, «Περί τών ονομάτων των Κυπρίων», Άθηνα 16 (1904), Παρόμοια παρατήρηση, μέ διεύρυνση προς ονόματα νομοθετών καί φιλοσόφων, θα μπορούσε νά διατυπωθεί καί για τον κυρίως ελλαδικό χώρο στην ίδια περίοδο. Μια πρώτη πρόχειρη αναζήτηση παρουσιάζει λόγου χάρη συχνότητα στα ονόματα Επαμεινώνδας, Λεωνίδας, Μιλτιάδης, Περικλής, Λυκούργος, 'Αριστείδης κ.ά. Φυσικά απαραίτητη προϋπόθεση της συστηματικής έρευνας προς τήν κατεύθυνση αυτή είναι, παράλληλα μέ τήν απογραφή τών ονομάτων, ό ακριβής προσδιορισμός τοϋ χρόνου πού παρέχουν οί πηγές, στοιχείο πού λείπει συνήθως από τις δημοσιευμένες συλλογές βαφτιστικών ονομάτων. Για τή συστηματική απογραφή τοϋ σχετικού μέ τήν Πελοπόννησο ύλικοϋ, ανέκδοτου καί δημοσιευμένου, βλ. Δ. Β. Βαγιακάκος, «Αί γλωσσικαί καί λαογραφικαί σπουδαί δια τήν Πελοπόννησον», Πρακτικά Α' Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, τ. Α', 'Αθήνα 1976, καί ειδικότερα σ. 196,

10 194 Αονκία Δρονλια δρομάχη (1819), ό Ιωάννης Θρασυβούλης (1820) καί πάλι ό Θρασύβουλος (1822). 20 Χωρίς ν' αναφέρεται στο έγγραφο, συμπεραίνουμε δτι τα δύο παιδιά, ή 'Αντιόπη καί ό πρώτος Θρασύβουλος, θα πρέπει να πέθαναν σε πολύ μικρή ηλικία, άφοϋ για τήν 'Αντιόπη δεν έχει γίνει ποτέ λόγος στα βιογραφικά της οικογένειας 21 καί το όνομάτισμα ενός δεύτερου παιδιού με το ίδιο 6νομα, δύο χρόνια αργότερα, προϋποθέτει τον θάνατο του πρώτου. Ή συγκέντρωση τόσων αρχαίων ονομάτων στην ονοματοθεσία μιας οικογένειας δεν μπορεί να είναι τυχαία. Αυτόματα οδηγεί τη σκέψη μας σέ οσα αναφέρθηκαν παραπάνω : τήν επιρροή της κλασικής παιδείας, τα μηνύματα της ελευθερίας, τό επαναστατικό πνεύμα πού διέτρεχε τότε όλον τον ελληνισμό. Γιατί ονόματα όπως «Αντιόπη» καί «Ανδρομάχη», μας φέρνουν κοντά στις φιλοπόλεμες θυγατέρες του "Αρη, τις 'Αμαζόνες στην Ισχυρή προσωπικότητα της ομηρικής 'Ανδρομάχης, ενώ τό «Θρασύβουλος», εκτός από τήν ιδιότητα πού δηλώνει τό όνομα (αυτός πού έχει τολμηρή θέληση), θυμίζει τό ιστορικό πρόσωπο του 5ου π.χ. αιώνα πού χαρακτηρίζεται άπό τις πατριωτικές καί δημοκρατικές του ενέργειες κι άπό τήν γεμάτη αυταπάρνηση συμπεριφορά του Βλ. έδώ στο τέλος το έγγραφο. Ή σημείωση στο νώτο είναι άπό το χέρι τοϋ Θρασύβουλου Ζαΐμη. Το κείμενο, αρκετά ανορθόγραφο, δεν φαίνεται να έχει γραφεί άπό τον 'Ανδρέα Ζαΐμη, τοϋ οποίου άλλα αυτόγραφα της ίδιας εποχής δέν περιέχουν τόσες πολλές ανορθογραφίες. "Ισως ανήκει στη σύζυγο του Ελένη, τό γένος Δεληγιάννη, άφοϋ τό πρώτο πληθυντικό πρόσωπο «έστεφανωθήκαμε» προϋποθέτει ώς γραφέα έναν άπό τους δύο συζύγους. 21. Σέ αντίγραφο «φύλλου μητρώου» τοδ 'Ανδρέα Ζαΐμη, (Ναύπλιο 19/31 Μαΐου 1834) ό Ζαΐμης φέρεται ώς «έγγαμος καί πατέρας τριών τέκνων», βλ. Κ. Βοβολίνης, Μέγα Έλλψικον Βιογραφικοί' Λεξικόν, τ. Δ', σ "Ας σημειωθεί, επίσης, ότι τό όνομα «Ανδρομάχη» χρησιμοποιήθηκε συχνά χάρη στην έντονα παραστατική εννοιολογική του σημασία. "Ετσι, σύμφωνα μέ τό Χρο" νικό τοϋ Γαλαξειδιοΰ (1703) άπό τον καιρό πού οί Γαλαξειδιώτες έκέρδισαν μια μάχη εναντίον τών κουρσάρων στον Κάβο του Γαλαξειδιοΰ στα 1081, «ό κάβος έτοϋτος φέρνει τήν ονομασία 'Ανδρομάχης, ωσάν να λέμε που γενέθηκε άμαχη αντρειωμένη», βλ. Κ. Ν. Σάθας, Χρονικον άνέκδοτον Γαλαξειδιοΰ, 'Αθήνα 1865, σ Τό τοπωνύμιο «Ανδρομάχη» περιέχεται στην Τα buia Imperii Byzantini, χ. A', Hellas und Thessalie, Βιέννη 1976, σ. 122 ώς πηγή αναφέρεται τό «Χρονικό τοϋ Γαλαξειδιοΰ», διευκρινίζεται όμως ότι πρόκειται για μάχη μέ τον νορμανδικό στόλο. Ευχαριστώ τήν κ. "Αννα Αβραμέα για τήν υπόδειξη. Πβ. καί ΜΕΕ για διαφορετική ερμηνεία τοΰ τοπωνυμίου. Ακόμα πρόσφατα στή Δυτική Μακεδονία τό όνομα 'Ανδρομάχη, όπως καί τό Στεριανή καί Άνδρονίκη, δίνεται σέ περιπτώσεις πού ό ανάδοχος έχει βαπτίσει καί άλλα τέκνα τών Ιδίων γονέων, τα όποια στο μεταξύ δέν έζησαν, βλ. Δ. Β. Οίκονομίδης, δ.π., σ Δέν γνωρίζουμε άν μπορεί νά υπάρξει κάποιος τέτοιος συσχετισμός καί στην περίπτωση τοΰ Ζαΐμη, ούτε καν άν έπιχωρίαζε ή συνήθεια αυτή στην Πελοπόννησο. Πόσο φορτισμένο μέ υψηλές έννοιες ήταν τό όνομα «Θρασύβουλος» στή συνείδηση τών ατόμων στα χρόνια αυτά φαίνεται χαρακτηριστικά καί άπό ενα γράμμα ενός Έλληνα άπό τή Βιέννη (21 Μαΐου

11 Ή ε&ιμιχή παράδοση στην ονοματοθεσία και δ Διαφωτισμός 195 "Ας σημειωθεί οτι ή διαφορετική γραφή του ονόματος στο έγγραφο, πρώτα Θρασυβούλης και υστέρα Θρασύβουλος, οφείλεται προφανώς στο φαινόμενο πού έχει διαπιστωθεί γενικότερα σχετικά με τα αρχαία ονόματα στή νεοελληνική περίοδο : όσα, δηλαδή, παραλαμβάνονται για πρώτη φορά και είναι άγνωστα ακουστικά ή δυσκολοπρόφερτα, δημιουργούν δυσκολίες στην άρθρωση με συνέπεια να αλλοιώνεται ό τύπος τους. 23 Ό Μιχαήλ Περδικάρης θά χρησιμοποιήσει το όνομα Θρασύβουλος, ώς ακραίο παράδειγμα για νά στηρίξει τήν αρνητική του κριτική απέναντι στην αρχαία ονοματοθεσία : «"Αλλοι δεν ευχαριστούνται», γράφει στα 1817, «εις τήν έπωνυμίαν του γένους των, και λαμβάνουν ώς επώνυμον κανενός παλαιού ή φιλοσόφου ή ήρωος το κύριον δνομα, στοχαζόμενοι οτι και χωρίς τήν αρετή ν και τήν μάθησιν εκείνων τών άοιδίμων, με μόνον το ξηρόν όνομα είν' έκεΐν' οι ίδιοι όθεν επωνομάσθη άλλος 'Εμπεδοκλής, και άλλος Θρασύβουλος, και άλλος Γάδαρος και άλλος Γόμαρος». 24 Όμως, ας ξαναγυρίσουμε στο έγγραφο μας. Είναι φανερό οτι ό 'Ανδρέας Ζαΐμης, ακολουθώντας τον συρμό πού είχε επικρατήσει στην ονοματοθεσία, είναι βαθιά επηρεασμένος από τό νέο πνεύμα πού σφραγίζει τήν εποχή. Ούτε ή οικογενειακή παράδοση, άλλα ούτε και ή αρνητική στάση της επίσημης 'Εκκλησίας αναχαιτίζουν τή θέληση του νά εκφραστεί, νά φανερώσει, έστω μ' αυτόν τον έμμεσο τρόπο, τή συμμετοχή του στην εθνική προετοιμασία του ελληνισμού. Στα 1817, στα 1819, άλλα και αφού κυκλοφόρησε ή εγκύκλιος του πατριάρχη Γρηγορίου, στα 1820 και πάλι στα 1822, ο Ζαΐμης εξακολουθεί νά αντλεί άπό τό αρχαίο ονοματολόγιο. 25 Και οί επιλογές του δεν είναι χωρίς σημασία* έννοιες και ηθικές αξίες όπως ή φιλοπατρία, ή αυταπάρνηση, ή δημοκρατία, τό πολεμικό μένος προβάλλονται ανάγλυφα μέσα άπό τον ιστορικό συμβολισμό τών ονομάτων. Μαζί του και οί ανάδοχοι, οί «δικοί» του και οί φίλοι : ό αδελφός του Παναγιώτης, ό κύρ Παναγιωτάκης Φλόκας 26 και ό Δεσπότης. 'Ανάδοχος της 1821) οπού ό 'Αλέξανδρος Υψηλάντης αποκαλείται «ό Θρασύβουλος μας», (Γεώργιος Λάϊος, 'Ανέκδοτες επιστολές και έγγραφα τον 1821, Αθήνα 1958, ο. 111). 'Εξάλλου ό Νεόφυτος Δούκας, απευθυνόμενος «τοις έλλογίμοις των νέων Ελλήνων» και προτρέποντας τους να ομονοήσουν, τον Θρασύβουλο φέρνει ώς προγονικό παράδειγμα : ακαθότι ανδρών αγαθών ίδιον μηδέποτε άμαρτάνειν φρονίμων δε άμαρτόντας έπανορθοΰσθαι. Τούτο άξιον της Πατρίδος, άξιον τών απογόνων τοΰ Θρασυβούλου, άξιον τών νέων Ελλήνων», (Μέλισσα, Β' (1820), σ. 239" βλ. τώρα φωτοανατύπωση Ε.Λ.Ι.Α. 1984). 23. Βλ. Στιλπ. Ι. Κυριακίδης, «Παρατηρήσεις»..., δ.π., σ Μιχ. Περδικάρις, Προδιοίκησις εις τον Έρμήλον..., (Βιέννη) 1817, σ Δέν διαθέτουμε προς τό παρόν καμμιά ένδειξη πού νά μας οδηγεί στις πηγές άπ' όπου πήρε ό A.Z. τα ονόματα τών παιδιών του. Βέβαια στα χρόνια αυτά κυκλοφορούσαν και στα ελληνικά αρκετά, πρωτότυπα ή μεταφρασμένα, Ιστορικά συγγράμματα. 26. Οίκογένεια Φλόκα άπό τήν Πάτρα, αναφέρει ό Λ. Χ. Ζώης, Λεξικον Ιστορικόν

12 196 Αονκία Δρονλια πρώτης κόρης, ό Δεσπότης 27 θα κληθεί να βαφτίσει και τον πρώτο γιό. 'Αψηφώντας έν μέρει τήν πατριαρχική εγκύκλιο δέχεται, κοντά στο χριστιανικό όνομα'ιωάννης, να δώσει και το αρχαίο «Θρασύβουλος». Αυτά συμβαίνουν στα Ίο ίδιο επαναλαμβάνεται δυο χρόνια αργότερα. Όμως, για τον δεύτερο Θρασύβουλο, δεν αναφέρεται στο έγγραφο ποιος στάθηκε ό ανάδοχος του. 28 Πολύ αργότερα, στα 1880, ή εφημερίδα «Αιών», νεκρολογώντας τον Θρασύβουλο Ζαΐμη, θα σημειώσει οτι : ((το βρεφικόν του λίκνον ηύλόγησεν ο Γερμανός και έσκίασεν ή ιερά σημαία της 'Αγίας Λαύρας». 29 Για τον 'Ανδρέα Ζαΐμη καί για τήν διαμόρφωση της προσωπικότητας του μέσα από τα διαβάσματα του, μας έχουν μιλήσει κατ' επανάληψη οί βιογράφοι του. Τον πατριωτισμό του και τό αίσθημα της ελευθερίας πού τον εκίνησε να επαναστατήσει, αποδίδει ό Γεώργιος Αΐνειάν στην φυσική του φιλοτιμία καί στην επιμελή ανάγνωση «των κατά τους έσχατους χρόνους εις καθωμιλουμένην γλώσσαν εκδοθέντων φιλελευθέρων βιβλίων». 30 Τήν αγάπη του για τό διάβασμα, τήν ιδιαίτερη προτίμηση του προς τα ιστορικά συγγράμματα πού περιέγραφαν τήν δόξα των προγόνων, αλλά καί προς τις εκδόσεις καί τα Προλεγόμενα του Κοραή, αναφέρει ό Άν. Γούδας καί λαογραφικον Ζακύνθου. Τόμος Α' 'Ιστορικόν - βιογραφικόν. Μέρος Β', 'Αθήνα , σ. 468, καί λ. Φλώκα, σ Μέ τήν επωνυμία Φλώκα, ή ΜΕΕ περιλαμβάνει τέσσερα χωριά, το ενα στην επαρχία 'Αχαΐας. 27. Θά πρόκειται για τον Προκόπιο, ό όποιος αναφέρεται ώς επίσκοπος Κερνίτσης καί Καλαβρύτων άπό τό 1801, βλ. Νικόλαος Π. Παπαδόπουλος. «Συμπλήρωσις επισκοπικού καταλόγου Κερνίτζης (=Καλαβρύτων καί Αιγιαλείας)», Θεολογία 13 (1935), 71. Ό Παλαιών Πατρών Γερμανός άλλωστε, συναγωνιστής τοϋ 'Ανδρέα Ζαΐμη στην Επανάσταση, βρίσκεται στά χρόνια Ίαν στην Κωνσταντινούπολη ώς συνοδικός, βλ. Άν. Γούδας, Βίοι Παράλληλοι, τ. Α', 'Αθήνα 1869, σ Παρόλο πού δεν αναφέρεται στο δημοσιευμένο έγγραφο, καί ό δεύτερος Θρασύβουλος πρέπει να έλαβε παράλληλα τό όνομα 'Ιωάννης. Έτσι τουλάχιστον ερμηνεύεται ή υπογραφή «Ι. Θ. Ζαήμης» στο άγγελτήριο τοϋ θανάτου του 'Ανδρέα Ζαΐμη, στις 4 Μαΐου 1840, ή οποία μας είχε προβληματίσει κατά τήν αναδημοσίευση τοϋ μονόφυλλου, βλ. Λουκία Δρούλια, «Ή οικογένεια Ζαΐμη ώς τα 'Αθησαύριστα κείμενα», ανάτυπο άπό τήν 'Επετηρίδα των Καλαβρύτων 1969, σ. 11 καί 16, ύποσ Έφημ. Αιών, 1 Νοεμβρ. 1880, αρ. φυλ (Εσπερινή εκδοσις), σ. 2 όπου δημοσιεύεται άρθρο μέ τίτλο «Θρασύβουλος Ζαήμης» καί μέ υπογραφή Κ.Δ. (Τό φύλλο αυτό περιλαμβάνεται στο σώμα της Βιβλιοθήκης της Βουλής τών Ελλήνων). Πβ. Βοβολίνης, δ.π., σ. 80. Ευχαριστώ θερμά τήν Διευθύντρια της Β. Β. κ. Μαρία 'Αναστασοπούλου για τήν βοήθεια της να εντοπίσω τό φύλλο αυτό. 30. «Σύντομος βιογραφία τοϋ μακαρίτου Α. Ζαήμη συνταχθείσα ΰπό Γ. Αΐνιάνος» στο δημοσίευμα : Τα κατά τήν κηδείαν τον μακαρίτου Α. Ζαήμη... 'Εκδοθέντα υπό Ν. Παπαδοπούλου, 'Αθήνα 1840, σ Ό Γ. Αίνιάν, δ.π., σ. 3 αναφέρει οτι τα βιογραφικά στοιχεία τοϋ A.Z. τα πήρε «άπό ιδιόχειρους αύτοΰ σημειώσεις, τάς οποίας παρά τοϋ ιδίου προ ολίγου καιροϋ ζητήσας ελαβον».

13 Ή ε&ιμιχή παράδοση σεήν όνοματο&εσία και δ Διαφωτισμός 197 στηριζόμενος στα πληροφοριακά υπομνήματα πού είχε συντάξει, καθώς φαίνεται, για να τον βοηθήσει στή συγγραφή τών «Βίων Παραλλήλων» 6 Θρασύβουλος Ζαΐμης. 31 Ό ίδιος μάλιστα, για να παραστήσει με ακόμα ζωηρότερα χρώματα τον άκρατο θαυμασμό τοϋ πατέρα του προς τον πνευματικό ηγέτη του ελληνισμού, τον Κοραή και τα διδάγματα του, αφηγείται ενα περιστατικό πού προφανώς θα εϊχε ακούσει από προφορική διήγηση. Σύμφωνα λοιπόν με τήν ιστορία, ο 'Ανδρέας Ζαΐμης όταν κυκλοφόρησε στα 1806-ήταν τότε 15 ετών ή κοραϊκή έκδοση του 'Ισοκράτη, όπου προβάλλεται ως αναμφισβήτητο γεγονός ή ανάσταση της Ελλάδας («ή είναι βέβαιον ότι ενεργείται της Ελλάδος ή άναγέννησις, ή δεν είναι τίποτε βέβαιον εις τον κόσμον») για να δείξει στον συγγραφέα τον ύψιστο θαυμασμό του, θεώρησε, μαζί με τον εξάδελφο του 'Ανδρέα Λόντο, οτι ό καταλληλότερος τρόπος ήταν ή προσφορά θυσίας. 'Επάνω, λοιπόν, σε βιβλία «γραμμένα με δουλοπρεπή τρόπον», τοποθέτησαν τον 'Ισοκράτη καί άναψαν φωτιά. "Οσοι από τους κατοίκους της Κερπινής έτρεξαν ανήσυχοι γιά τήν πυρκαϊά, λέγεται ότι βρήκαν «τους δύο ενθουσιώδεις νεανίας, τον Ζαΐμην καί τον Λόντον αγαλλιώντας, πηδώντας καί χορεύοντας διότι έξεπλήρωσαν του πόθου των τήν εκτέλεσιν, άπόδειξιν δώσαντες του θαυμασμού των δια τοΰ αθανάτου Κοραή τα αθάνατα συγγράμματα». 32 Πέρα από τις νεανικές εξάρσεις, τό επεισόδιο αυτό ασφαλώς περιγρά- 31. Άν. Γούδας, ο.π., τ. ', σ Πβ. καί Λουκία Δρούλια, δ.π., σ Καί ό Γούδας καί ό Θρ. Ζαΐμης επισημαίνουν οτι το γερμανικό μυθιστόρημα τοο Aug. Lafontaine, «Αριστομένης καί Γοργώς», οπού περιγράφονται οί αγώνες των Μεσσηνίων για τήν αυτονομία τους, μεταφρασμένο στα ελληνικά από τον Γεώργιο Λασσάνη, αποτέλεσε τό προσφιλέστερο ανάγνωσμα τοΰ νέου Καλαβρυτινού προκρίτου. Το μυθιστόρημα αυτό κυκλοφόρησε στα ελληνικά ενα χρόνο πριν ξεσπάσει ό Αγώνας, στά 1820, πβ. Γκίνης - Μέξας, 'Ελληνική Βιβλιογραφία , άρ. * Λουκία Δρούλια, δ.π., σ. 6. Πράξη κατεξοχήν λατρευτική ή θυσία παρουσιάζεται έδώ στην χαριστήρια μορφή της ως έκφραση τιμής, ευγνωμοσύνης καί ψυχικής έξάρσεως. Από που άντλησαν τήν έμπνευση τους οί δύο νέοι να χρησιμοποιήσουν τή θυσία ενός πολύτιμου γι' αυτούς άγαθοΰ, τοϋ βιβλίου, ώστε να αποδείξουν τό θαυμασμό τους στον συγγραφέα δεν είμαι σε θέση να καθορίσω. Θέλησαν άραγε να μιμηθούν τό αρχαίο έθιμο, πού αναφέρεται άλλωστε καί άπό τον Κοραή στά Προλεγόμενα τοϋ 'Ισοκράτη (σ. κβ'); "Οπως καί να έχουν τα πράγματα, τό κάψιμο τών βιβλίων για τή σημερινή μας νοοτροπία δύσκολα μπορεί να γίνει κατανοητό σαν τιμητική προσφορά* φέρνει στο νοϋ άλλες, αρνητικές, καταστάσεις. Γιά τή διάθεση τοΰ Α. Λόντου προς τό χορό καί τα πατριωτικά τραγούδια μαρτυρούν οί σύγχρονοι του περιηγητές, βλ. J. C. Hobhouse, Α Journey through Albania, and other provinces of Turkey in Europe and Asia, to Constantinople, during the years 1809 and 1810, Λονδίνο, 1813, σ , 586, καί Κ. Mendelsohn-Bartholdy, 'Ιστορία της 'Ελλάδος... μτφρ. Αγγέλου Βλάχου, Αθήνα 1873, Μέρος Α', σ. 248 άπό αφήγηση τοΰ λόρδου Byron.

14 19«Αουκία Δροΰλια φεται για να φωτίσει και νά τονίσει το αυξημένο ενδιαφέρον, τήν ιδιαίτερη ευαισθησία τοδ 'Ανδρέα Ζαΐμη απέναντι στα πνευματικά πράγματα της εποχής. Ώς «λίαν φιλαναγνώστης» χαρακτηρίζεται από τον Γούδα για «επιμελή ανάγνωση» μας μιλάει ο Αινειάν. Ευλόγα, λοιπόν, προβάλλεται το ερώτημα, ποια στάθηκε ή υποδομή στη μόρφωση του, σ' έναν τόπο μάλιστα, όπως ή Κερπινή, όπου οί προϋποθέσεις τής παιδείας δεν παρουσιάζονται ιδιαίτερα ευνοϊκές. 33 Ή απάντηση βρίσκεται στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον, στον πατέρα του, στους οίκοδιδασκάλους. Έχοντας γευθεί τα αγαθά τής παιδείας ό 'Ασημάκης Ζαΐμης - μαρτυρεΐται οτι σπούδασε στην Πίζα θέλησε «αυτός μεν νά εκπαίδευση, όπως κάλλιον έδύνατο τα τέκνα του και εις άλλους πολλούς νά έμπνευση το αυτό αίσθημα... Τα δε τέκνα του δέν ήρκεϊτο μόνον νά διδάσκωσιν οί διδάσκαλοι, αλλά και αυτοπροσώπως έδαπάνα τό πλείστον του χρόνου του, ότέ μέν διδάσκων αυτά, άλλοτε δε ερευνών περί τής επιδόσεως των». 34 Ζώντος, λοιπόν, σ'ενα περιβάλλον δπου ή παιδεία λογιζόταν ώς ύψιστο αγαθό, με τήν βοήθεια των δασκάλων και τις φροντίδες του πατέρα ίου, ό 'Ανδρέας Ζαΐμης θα διαμορφώσει, σε πολύ νεαρή ηλικία, ιδιαίτερη διάθεση προς τή μάθηση. 'Αναλαμβάνοντας όμως, άπό πολύ νωρίς μόλις στα 16 του χρόνια τα καθήκοντα του προκρίτου, δέν θα μπορέσει νά ακολουθήσει συστηματικές σπουδές, όπως έγινε στην περίπτωση του μικρότερου αδελφού του, του 'Ιωάννη Το σχολείο τής Κερπινής καταστράφηκε στην επανάσταση των Όρλώφ. 'Αργότερα, στα 1830 οί κάτοικοι ζητοϋν από τήν Κυβέρνηση να συσταθεί σχολείο και νά σταλούν δάσκαλοι, πβ. Τρ. Ε. Εύαγγελίδης, Ή παιδεία επϊ Τουρκοκρατίας, τ. Α', 'Αθήνα 1936, σ. 359, και σ για το σχολείο τών Καλαβρύτων και τον Προκόπιο Οικονόμου άπό τις Κυδωνιές πού ήταν οίκοδιδάσκαλος τής οικογένειας Ζαΐμη και κατά τό 1829 διορίσθηκε στο σχολείο των Καλαβρύτων. 34. Άν. Γούδας, δ.π., σ Μαρτυρίες για τήν «ύπεροχήν τής παιδείας» τοϋ 'Ιωάννη Ζαΐμη, τήν επικοινωνία του μέ τους κύκλους τών λογίων τής εποχής, τό μεράκι του για πρόσκτηση βιβλίων υπάρχουν αρκετές. "Ηδη στα 1815 τον βρίσκουμε νά έχει επαφές μέ τον Παναγιώτη Σοφιανόπουλο και τον βηλαρικό κύκλο (βλ. παρακάτω σημ. 38). Στα αμέσως επόμενα χρόνια, ( ), τον συναντάμε ώς συνδρομητή σέ τρία «λόγια» βιβλία, για περισσότερα άπό ένα αντίτυπα (βλ. Φίλ. Ήλιου, Το αναγνωστικό κοινό στα χρόνια τον Διαφωτισμού : οί Συνδρομητές, τ. Α', άρ. 3697, υπό εκτύπωση. Για άλλα μέλη τής οικογένειας Ζαΐμη βλ. αρ. 3695, 3696, 3698) και ώς συνεργάτη του περιοδικού Έρμης ό Λόγιος. Στον τόμο τοΰ 1820, σ , δημοσιεύεται ή «Διατριβή τοϋ περίφημου Gognet [Αντ. Yves Goguet] περί τών ονομάτων τών Πλανητών», μεταφρασμένη άπό τον 'Ιωάννη Ζαΐμη (πβ. Έμμ. Ν. Φραγκίσκος, Τα ελληνικά προεπαναστατικά περιοδικά. Β' «Έρμης ό Λόγιος», , 'Αθήνα 1976, σ. 83, Κέντρον Νεοελληνικών Έρευνών/ΕΙΕ, άρ. 20). "Οσο για τή δίψα του ν' αποκτήσει βιβλιοθήκη, μπορούμε να παρακολουθήσουμε τις ενέργειες του ιδιαίτερα κατά τή διάρκεια τής αποστολής του στο Λονδίνο, ώς μέλους τής Επιτροπής τοϋ Δανείου ενέργειες πού έφτασαν μάλιστα ν' αποτελέσουν κι αυτές αντικείμενο έπικριτικοΰ σχολιασμού. "Αν ό 'Ανδρέας Λουριώτης, πηγαίνοντας στο Παρίσι,

15 'Η εθιμική παράδοση στην ονοματοθεσία καί δ Διαφωτισμός 199 Κι αυτή ή στέρηση ενδέχεται να τοϋ δημιούργησε κάποια αισθήματα μειονεξίας στο παιδευτικό επίπεδο. Έτσι, ίσως, μπορεί να ερμηνευθεί ή κάπως ύπερτονισμένη από τους συγχρόνους του βιογράφους εφεσή του προς το διάβασμα, μαρτυρία και πληροφόρηση πού προέρχονται, άλλωστε, άπό δικές του υποδείξεις. 36 Μα ή εξέταση γύρω από την μόρφωση του ατόμου καί ή προσπάθεια να αναλυθούν τα κίνητρα του, έρχεται άπό άλλη σκοπιά να επιβεβαιώσει εκείνο πού πιστοποιεί, άπό τήν δική της οπτική, ή αρχαία ονοματοθεσία όπως τήν ορίσαμε παραπάνω. 'Ανεξάρτητα, λοιπόν, άπό τον βαθμό παιδείας, οί επιλογές πού κάνει ό 'Ανδρέας Ζαΐμης παρουσιάζονται άμεσα συσχετισμένες με τις μεταβολές πού συμβαίνουν στον εθνικό καί κοινωνικό βίο, στα χρόνια της προετοιμασίας του Μεγάλου ξεσηκωμού. Όμως, ή μελέτη της συμπεριφοράς ενός άτομου ενδιαφέρει τήν ιστορική έρευνα στο μέτρο πού τό άτομο εκφράζει τή συλλογική νοοτροπία, τις στάσεις καί συμπεριφορές της κοινωνικής ομάδας στην οποία ανήκει. Έτσι καί τό συγκεκριδέχεται να διεκπεραιώσει τις «παραγγελίες» τοϋ Ίω. Ζ., (βλ. Λουκία Δρούλια, «Γύρω στις πρώτες σολωμικές εκδόσεις καί μεταφράσεις», Μνημόαννον Σοφίας Αντωνιάδη, Βενετία 1974, σ. 388, σημ. 5) ό Ίω. 'Ορλάνδος, καθώς τον αντιμετωπίζει καί ώς «άπεσταλμένον άπό το εναντίον μας μέρος», δυσανασχετεί κι ολοένα τον μέμφεται : «Αυτός, αδελφέ, ήλθε δια να ένδυθή, να γλεντίση, να σπουδάση, να κάμη βιβλιοθήκην καί ό,τι άλλο δυνηθή, με τους ξένους κόπους», (επιστολή Ίω. 'Ορλάνδου προς Γ. Κουντουριώτη, 28 Ιουλίου 1824, 'Αρχεία Λαζάρου και Γεωργίου Κουντουριώτον δημοσιευόμενα υπό Άντ. Λιγνοϋ, τ. Γ', 'Αθήνα 1922, σ. 65. Παρόμοιες αιτιάσεις διατυπώνονται καί σέ άλλες επιστολές, βλ. λόγου χάρη ό'.π., σ. 126, 226, 319). Τέλος, αναφορικά με τις σπουδές τοϋ Ίω. Ζ. στο εξωτερικό ή πληροφόρηση μας είναι ακόμα λιγοστή. Δύο μνείες πού αφορούν σ' έναν νέο Ζαΐμη δέν βοηθούν να ταυτιστεί με βεβαιότητα τό πρόσωπο καί γιατί δέν σημειώνεται βαφτιστικό όνομα καί γιατί απέχουν χρονολογικά μεταξύ τους. Περιορίζομαι λοιπόν εδώ να τις παραθέσω χωρίς να προχωρήσω τώρα σέ λεπτομερέστερη επεξεργασία τους. Ή μία μνεία προέρχεται άπό τήν αλληλογραφία τοϋ Κοραή, ό όποιος στα 1813 γράφει μέ δυσφορία στον 'Αλέξανδρο Βασιλείου ότι ό «Ζαΐμ Ζαΐμογλους (πουλος)» τοΰ απευθύνει συνέχεια γράμματα καί ζητάει μέ επιμονή να λάβει απάντηση (πβ. 'Αδαμάντιος Κοραής, 'Αλληλογραφία, έκδ. ΟΜΕΔ, τ. Γ', 'Αθήνα 1979, σ. 236, 238, 252). Ή δεύτερη περιλαμβάνεται σ' επιστολή τοϋ Δημ. Μόστρα προς τόν Φώτιο Σωτήρη (7/19 Αύγ. 1822), όπου γίνεται λόγος για τα αναγκαία έξοδα ενός σπουδαστή στο Πανεπιστήμιο τής Βολωνίας. «Ήρώτησε», γράφει, [ό Δεσπότης, δηλ. ό μητροπολίτης Ιγνάτιος] τόν Ζαΐμην πόσα έξώδευεν είς Βονωνίαν, καί τόν εΐπε δεκαοκτώ μονέδας, καί ότι μέ είκοσι μονέδας ημπορεί τις να ζήση καλά, καί να κάμη καί κάνέν φόρεμα», (βλ. 'Αρχείο Μόστρα, ΓΑΚ, Κ 125, τχ. Ε'). 36. Βλ. έδώ σημ. 30. Για τή μόρφωση τοΰ A.Z. έχουν διατυπωθεί αντιφατικές απόψεις. Ό Ε. Ι. Μάλαινος στην ΜΕΕ σημειώνει ότι «έστερεϊτο μεγάλης μορφώσεως», ένώ ό Π. Ξινόπουλος, 'Ανδρέας Λόντος, Μέρος Α', , Πειραιάς 1927, σ. 21 τόν αποκαλεί «λογιώτατον», κρίνοντας άπό τήν έκφραση «προς Διός τοΰ φιλίου» πού χρησιμοποιεί σ' επιστολή του.

16 200 Λουκία Δρονλια μένο μας παράδειγμα μπορεί να χρησιμεύσει ως ένδειξη για τις συντελούμενες μεταλλαγές. "Ενδειξη, ωστόσο, ή οποία στη μορφή αυτή, μοιάζει ν' αποτελεί ξεχωριστό, μεμονωμένο δείγμα στο χώρο της ηγετικής ομάδας στην Πελοπόννησο. 37 "Αν, άπο μόνη της, δεν επαρκεί για να τεκμηριώσει γενικότερα φαινόμενα αλλαγής, συνδυαζόμενη μέ άλλες μαρτυρίες διαφωτισμού τα ενδιαφέροντα, λόγου χάρη, του 'Ανδρέα Λόντου, του 'Ανδρέα Καλαμογδάρτη και του Θεοχάρη Ρέντη για το θέμα τής γλώσσας και τή σχετική επικοινωνία τους μέ τον Βηλαρά 38 μπορεί κάπως πιο εύγλωττα να φωτίσει τίς διαφοροποιήσεις πού παρατηρούνται, κατά τή χρονική εκείνη στιγμή, στην παραδοσιακή κοινωνία των προκρίτων. 'Εξάλλου, εντοπισμένη στην 'Αχαΐα, παρουσιάζει μια παρέκκλιση πού εύκολα μπορεί να ερμηνευθεί και από τα άλλα, τα παράλληλα ιστορικά φαινόμενα πού συμβαίνουν στην περιοχή. Οί αυξημένες εμπορικές δραστηριότητες, ή εμπορευματοποίηση τής παραγωγής, ή συγκέντρωση του πελοποννησιακού εμπορίου, στο μεγαλύτερο του ποσοστό, στην Πάτρα, 39 έδρα τότε όλων των ξένων προξενείων θυμίζω ακόμα εδώ τή συμμετοχή του 'Ανδρέα Ζαΐμη σε εμπορική εταιρεία, στην Πάτρα τό προκαλούν τροποποιήσεις στον οικονομικό τομέα, μέ τίς αντίστοιχες συνέπειες στην κοινική και πνευματική ζωή. Είναι φυσικό, λοιπόν, οί εκπρόσωποι τής νέας γενεάς, άνθρωποι γύρω στα εικοσιπέντε τους χρόνια, έχοντας υποδομή δεκτική, να επηρεάζονται αμεσότερα άπό τίς αλλαγές και να μετέχουν ζωηρότερα στις νέες διαδικασίες. 37. Και έδώ μιά πρώτη αναζήτηση προς τήν κατεύθυνση αύτη δέν παρουσιάζει εμφανείς διαφοροποιήσεις στην εθιμική παράδοση. Δειγματοληπτικά αναφέρονται οί οικογένειες των Δεληγιάννη, Σισίνη, Νοταρά, Μαυρομιχάλη όπου ή καθιερωμένη συνήθεια παραμένει αναλλοίωτη. Φυσικά ή τεκμηρίωση μας δέν είναι καθόλου εξαντλητική. 38. 'Ιωάννου Οικονόμου Λαρισσαίου, ΈπιστολαΙ διαφόρων..., σ. ρλβ' - ρλγ*. Στον ίδιο κύκλο εντάσσεται και ό 'Ιωάννης Ζαΐμης όπως φαίνεται άπο επιστολή του Παναγιώτη Σοφιανόπουλου άπο το Σοπωτό, 3 Μαΐου 1815, στον Θεοχάρη Ρέντη στην Κόρινθο όπου γίνεται μακρύς λόγος για γλωσσικά θέματα, δ.π., σ Πβ. Βασίλης Κρεμμυδάς, Συγκυρία και εμπόριο στην προεπαναστατική Πελοπόννησο, , 'Αθήνα, Θεμέλιο, 1980, σ Λουκία Δρούλια, «Ή έμποροεταιρεία» των αδελφών Ζαΐμη, Παν. Χειλόπουλου καί Σπ. Κανέλου, Πάτρα », ανάτυπο άπό τα Πρακτικά τοϋ Β' Διεθνούς Συνεδρίου Πελοποννησιακών Σπουδών, Πάτραι Μαΐου 1980, τ. Γ', 'Αθήνα , σ

17 &ιμιχή παράδοση στην ονοματοθεσία και 6 Διαφωτισμός ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ Δίφυλλο 0,22 χ 0,19 φ. Ir 1813: 18 μαιον εσταιφανωθήκαμε 1816: 22 ήανουαρίον εγενηθι ή κατήνα ήμε ρα σαβατω εις της πενται ήορα την όποια εβατησεν όδεσπότης 1817: 1 ήανουαρίον εγαινηθι ήαντηοπι ήμε ρα δενταιρα την οποίαν εβατησεν όθηωστης κνρπαναγιοτακΐς 1819: 21 φενροναρίον εγενηθι ήανδρομάχη ήμε ρα παρασκεβη την όποι/αν εβατησεν δκυρπαναγιοτακϊς / φλόκας 1820: 6 μαι(ου) εγενηθι όηοάνης θρασιβούλης ήμερα πέμπτη τον οποίων εβαπτη σεν δδεσπότης 1822: 29 όκτωβρί(ον) εγενοιθη όθρασι/βονλος ήμερα κιριακί φ. 2ν (χειρόγραφη σημείωση Θρασυβούλου Ζαΐμη :) ΛηξιαρχικαΙ σημειώσεις αδελφών Ζαΐμη

18

19

20

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη

ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ. Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου. Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή. Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ Τίτλος Αρχείο Επισκόπου Ιεροσητείας Αμβροσίου Αρχείο Αρχιμανδρίτη Παρθενίου Κελαϊδή Συλλογή Παπα-Στεφάνου Προβατάκη Αρχείο Επισκόπου Διονυσίου Μαραγκουδάκη Συλλογή Μονών (νομών Χανίων,

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη

ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη ΓΕΛ ΑΛΙΑΡΤΟΥ Σχ. Έτος 2015-2016 ΟΜΑΔΑ: Κατερίνα Αραπίτσα Κατερίνα Βίτση Ειρήνη Γκραμόζι Σοφία Ντασιώτη Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ Η ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 22 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Πολύς λόγος έχει γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ!

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Ασχοληθήκαμε με την θέση της γυναίκας: 1. στην εργασία 2. στην εκπαίδευση 3. στη θρησκεία 4. στην πολιτική Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ! 110 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Α ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ΩΡΕΣ ΩΡΑ: 8.00 10.00 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 6/6/2014 ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ 7 ΣΕΛΙΔΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΪΟΥ 2015) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στη σπουδαιότητα των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης. Αρχικά τονίζει πως

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Εισαγωγή Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Τα πιο κάτω sites περιέχουν πηγές και τεκµήρια ιστορικά

Τα πιο κάτω sites περιέχουν πηγές και τεκµήρια ιστορικά 22. «Ο Νέος Ελληνισµός στην περίοδο της Τουρκοκρατίας» 29.11.2013 Διδάσκουσα: Όλγα Κατσιαρδή-Hering, Kαθηγήτρια Ιστορίας του Νέου Ελληνισµού από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης ώς την Ελληνική Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Επώνυµο Όνοµα Τίτλος Υπογραφή Γκόζιας Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Υπογραφές αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεων, ΙΕΕΕ, Αθήνα 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος Γέννησης Καταγωγής Θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός 124 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ο Ἀρεοπαγιτικός λόγος του Ισοκράτη είναι το τελευταίο από τα ρητορικά κείµενα που διδάσκεται σύµφωνα µε το Πρόγραµµα Σπουδών στη Θεωρητική Κατεύθυνση της

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2016 195 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2016

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 194 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανικές Πρακτικές

Χριστιανικές Πρακτικές Χριστιανικές Πρακτικές του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Χριστιανικές Πρακτικές Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΈΜΠΤΗ, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΥ 2016

ΠΈΜΠΤΗ, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΥ 2016 ΠΈΜΠΤΗ, 29 ΣΕΠΤΕΜΒΡΊΟΥ 2016 ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΥΡΓΟΝ ΤΗΣ α-παιδειασ κ. ΦΙΛΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Αγαπητέ μοι κ. Υπουργέ, Θερμότατα Σας ευχαριστώ, διότι χθές το βράδυ 28 Σεπτεμβρίου ε.έ., κατά την ομιλίαν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας Μεσοπόλεμος) Ενότητα 2: Ιστορική-ερμηνευτική μέθοδος Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς. Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σχολική Χρονιά 2012-2013 Κ ε ί μ ε ν α Ν ε ο ε λ λ η ν ι κ ή ς Λ ο γ ο τ ε χ ν ί α ς Θεματική ενότητα: «Οικουμενικές αξίες και Λογοτεχνία» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κείμενα προς συνανάγνωση συνεξέταση Έριχ Μαρία

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος»

11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος» 11 Μαΐου 2016 Φιλομήλα Λαπατά στο klik: «Ο Έλληνας είχε πάντα τη νοοτροπία του θύματος» Μετά τα μπεστ σέλερ «Η ξυπόλυτη των Αθηνών» και «Η χήρα του Πειραιά», η συγγραφέας Φιλομήλα Λαπατά επέστρεψε με το

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 6: Διδασκαλείο αρρένων (1834-1864) Ι. Μπεκηρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Γύζης, "Ιστορία" (1892)

Νικόλαος Γύζης, Ιστορία (1892) Νικόλαος Γύζης, "Ιστορία" (1892) ΠΑΝΤΟΥ: ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΟΥ ΜΙΛΑΜΕ ΣΤΟ ΤΟΠΙΟ ΠΟΥ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΣΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ ΣΤΙΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ Α Γυμνασίου Β Γυμνασίου Γ Γυμνασίου ΙΣΤΟΡΙΑ 2 περίοδοι (αντί 3) 2 περίοδοι 3 περίοδοι

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Κωστόγιαννης: Από την Καντρέβα στην Πάτρα κυνηγώντας το όνειρο...

Γιώργος Κωστόγιαννης: Από την Καντρέβα στην Πάτρα κυνηγώντας το όνειρο... Γιώργος Κωστόγιαννης: Από την Καντρέβα στην Πάτρα κυνηγώντας το όνειρο... Aθηνά Θανοπούλου 1. Εικόνα: Ο Γιώργος Κωστόγιαννης Ένα ζεστό καλοκαιρινό πρωινό του 1903,στο μικρό ορεινό χωριό Καντρέβα, σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ 21 η ΜΑΪΟΥ 1864 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 152 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΟΡΜΟ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 21 ης ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 21 η ΜΑΪΟΥ 2016 [1] Σεβασμιώτατε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ .1 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Τηλεόραση & Φιλαναγνωσία ΚΕΙΜΕΝΟ Ένα σηµαντικό ζήτηµα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιµήσεων του κοινού συνδέεται µε τις επιδράσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών

Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ιστορία της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Το παράδειγμα των Φιλοσοφικών Σχολών Ενότητα: Φοιτητές και φοιτήτριες Βασίλειος Φούκας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέας-εικονογράφος «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce %B1-%CE%B3%CE%B9%CF%8E%CF%84%CE%B7- %CF%83%CF%85%CE%B3%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AD%CE%B1%CF%82-

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Στόχοι Οι μαθητές να: αναφέρουν και επεξηγούν ανάγκες που ικανοποιούνται μέσα από το γάμο. δικαιολογούν τη σημασία που έχει ο γάμος ως κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΑΤΗ Η ΥΣΤΕΡΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Ύστερη Μεσαιωνική Περίοδος - Η Ύστερη Μεσαιωνική περίοδος ξεκινάει από τον 11 ο αι., ο οποίος σηματοδοτεί την έναρξη μίας διαφορετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΔΑ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΈΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

ΜΟΔΑ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΈΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΜΟΔΑ ΚΑΙ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΈΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ -Τι είναι Μόδα...σελ.3 -Ποιος ο ρόλος της Μόδας στη ζωή των ανθρώπων... σελ.4 -Ο αόρατος ρατσισμός της Μόδας. Αίτια..... σελ.5 -Η επίδραση της Μόδας

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αποβλέπει στην εισαγωγή, στην έννοια των δημοσίων σχέσεων και στην κατανόηση του τι είναι δημόσιες σχέσεις, ώστε να

Διαβάστε περισσότερα

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε

Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ ΣΤΗ: http //blgs.sch.gr/anianiuris ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Νιανιούρης Αντώνης (email: anianiuris@sch.gr) Πώς Διηγούμαστε ή Αφηγούμαστε ένα γεγονός που ζήσαμε Διηγούμαστε ή αφηγούμαστε ένα γεγονότος, πραγματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Η Παύλεια Θεολογία

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Η Παύλεια Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Η πρόσληψη του Παύλου στις δευτεροπαύλειες επιστολές και σε άλλα κείμενα της αρχαίας Εκκλησίας Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ. Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΠΙΔΑ Είμαι 8 χρονών κα μένω στον καταυλισμό μαζί με άλλες 30 οικογένειες. Μέχρι πριν λίγες μέρες βρισκόμουν στο χωριό μου το Ριζοκάρπασο, αλλά μετά την εισβολή ήρθαμε με την μητέρα μου

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής

Κεφάλαιο 8. Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής 1 Κεφάλαιο 8 Ο Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής Ανάµεσα στους δασκάλους του Γένους ξεχωρίζουν για τη δράση τους ο λόγιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και ο Αδαµάντιος Κοραής, ένας Έλληνας φιλόλογος

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 4. ΜΕΧΡΙ 19/1 ΟΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ 5. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΕΙ 6. ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Περιεχόμενα 4. ΜΕΧΡΙ 19/1 ΟΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ 5. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΕΙ 6. ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Περιεχόμενα 1. ΑΝΘΙΜΟΣ ΕΘΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΑΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΔΑΞΟΥΜΕ... ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 11/01/2016 σελ.18 2. ΦΟΒΙΣΜΕΝΑ ΘΥΜΑΤΑ ΑΤΙΜΩΡΗΤΟΙ ΔΡΑΣΤΕΣ Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ 11/01/2016 σελ.36 3. ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;»

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» πραγματοποιήθηκε τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο 2014 σε πέντε σχολεία της Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Λογοτεχνία

Η Παιδική Λογοτεχνία Τα παιδικά αναγνώσματα και η πορεία τους από τον 19 ο αιώνα μέχρι σήμερα Η Παιδική Λογοτεχνία Ονόματα μαθητριών: Μπουλούγαρη Ελίνα Περιφανάκη Σουζάνα Σταθακάρου Κατερίνα Σταθοπούλου Αναστασία Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου

Νεοελληνική Λογοτεχνία. Β Λυκείου Νεοελληνική Λογοτεχνία Β Λυκείου Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) 1896) (Νέα Αθηναϊκή Σχολή) Έλληνας πεζογράφος, ποιητής και λόγιος. Θεωρείται από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη

Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Τίτλος Αντιλήψεις για το γάμο, οικογενειακές αξίες και ικανοποίηση από την οικογένεια: Μια εμπειρική μελέτη Συγγραφέας Βασίλης Γ. Παυλόπουλος Περίληψη Οι κοινωνικές αναπαραστάσεις του γάμου και της οικογένειας

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα