Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1"

Transcript

1 Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1 Εισαγωγή Ο γραµµατισµός αποτελεί ένα από τα κεντρικά ζητούµενα της εκπαιδευτικής διαδικασίας για όλες τις βαθµίδες του εκπαιδευτικού συστήµατος. Η κατανοµή του σχολικού χρόνου όπως αποτυπώνεται στο ωρολόγιο πρόγραµµα της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης, αποδεικνύει ότι η διδασκαλία της µητρικής γλώσσας καλύπτει αναλογικά το µεγαλύτερο τµήµα του καθηµερινού σχολικού προγράµµατος και µάλιστα, προτείνεται να υλοποιείται στις πρώτες ώρες του σχολικού προγράµµατος που θεωρούνται οι πλέον αποδοτικές για τους µαθητές και τις µαθήτριες. Η µεγάλη όµως, ποσότητα χρόνου που δαπανάται για το γλωσσικό µάθηµα παρότι αναγκαία, δεν αποτελεί επαρκή παράµετρο για την αποτελεσµατική γλωσσική εκπαίδευση των παιδιών, αν δεν υποστηρίζεται από κατάλληλες διδακτικές προτάσεις. Για πολλά χρόνια, η αντίληψη του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήµατος για τη διδασκαλία του γραπτού λόγου όπως αυτή εγγράφεται στα βιβλία για τη γλωσσική αγωγή- αφορούσε στην εκµάθηση του συστήµατος της γλώσσας ενώ η εφαρµογή του συστήµατος για την εκπλήρωση ποικίλων επικοινωνιακών στόχων αντιµετωπιζόταν ως αποτέλεσµα που προκύπτει µε φυσικό και αυτόµατο τρόπο για όσους κατέχουν σε ικανοποιητικό βαθµό το σύστηµα. Με αυτή τη λογική, η εκπαίδευση των παιδιών αφορούσε την κατάκτηση των γραφο-φωνηµατικών αντιστοιχίσεων (δηλαδή, της διαδικασίας αποκωδικοποίησης του γραπτού λόγου), συστηµατικές γνώσεις γραµµατικής και σύνταξης και διεύρυνση του λεξιλογίου. Η παραγωγή λόγου, στο πλαίσιο του δηµοτικού σχολείου, εξαντλούταν σε εκθέσεις του τύπου: «σκέφτοµαι και γράφω». Η διδακτική πρόταση για αξιοποίηση κοινωνικών κειµένων 2 ως µέσου για τη γλωσσική αγωγή των µαθητών/τριών, ανάγεται στα τέλη της δεκαετίας του 70. Η 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν.23) Παπαδοπούλου, Μ. (2007). Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια εκπαίδευση: οι πινακίδες µε ονόµατα οδών. Στο Ν. Μήτσης. Καραδήµος (επιµ.). Η διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση. Επισηµάνσεις και Προοπτικές. Αθήνα: Gutenberg. 2 Στο άρθρο χρησιµοποιείται ο όρος κοινωνικά κείµενα (social texts) για να αναφερθούµε σε κείµενα που κατασκευάζονται για να εκπληρωθούν συγκεκριµένες επικοινωνιακές ανάγκες.

2 εφαρµογή όµως, αυτής της πρότασης στην ελληνική εκπαιδευτική πραγµατικότητα περιορίστηκε σε εγχειρίδια και διδακτικά υλικά που αφορούσαν τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης ή δεύτερης γλώσσας, ενώ, ελάχιστα επηρέασε τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια 3 Εκπαίδευση 4. Σύµφωνα, λοιπόν µε τους στόχους του γλωσσικού µαθήµατος, όπως αυτοί πραγµατώνονταν στα βιβλία της γλώσσας, η γλωσσική αγωγή των παιδιών στην Ελλάδα δεν προετοίµαζε πολίτες ικανούς να αναλύουν και να κατασκευάζουν συγκεκριµένους τύπους κειµένων που κυκλοφορούν στον κοινωνικό χώρο. Οι συνέπειες αυτής της ελλειµµατικής γλωσσικής αγωγής είναι ιδιαίτερα φανερές στην αµηχανία που καταγράφεται στη συµπεριφορά όλων µας όταν καλούµαστε να κατασκευάσουµε κοινωνικά κείµενα για να εκπληρώσουµε τις καθηµερινές επικοινωνιακές µας ανάγκες. Η δυσκολία για παραγωγή κειµένων δεν οφείλεται σε µια πιθανή ελλιπή φοίτηση αλλά στο γεγονός ότι για την παραγωγή κειµένων δεν επαρκεί η γνώση γραµµατικών κανόνων και σύνταξης ούτε η κατοχή ενός διευρυµένου λεξιλογίου αλλά απαιτείται γνώση των συµβάσεων που διέπουν κάθε τύπο κειµένου όπως και, ικανοποιητική εξοικείωση µε τη/τις δοµή/ές και τη/τις µορφή/ές των κειµένων στο πλαίσιο συγκεκριµένης, κάθε φορά, κοινωνικο-πολιτισµικής οργάνωσης καθώς, οι κανόνες σύνταξης κάθε κειµένου δεν αποτελούν συνταγές οι οποίες µπορούν να µαθευτούν εκ των υστέρων ούτε παραµένουν αναλλοίωτοι στη διάρκεια του χρόνου. Η ανάλυση και παραγωγή κοινωνικών κειµένων στην προσχολική και σχολική εκπαίδευση, συνεπάγεται µια καθολικά διαφορετική αντίληψη για το γραµµατισµό και συνιστά ένα µίτο για το συνολικό σχεδιασµό της γλωσσικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, καθώς τα κοινωνικά κείµενα είναι κατεξοχήν πολυτροπικά κείµενα, στα οποία η πληροφορία συντίθεται από ποικίλους τρόπους κατασκευής σηµασίας (γλώσσα, εικόνες, σχέδια, τυπογραφική µορφή κλπ), η παιδαγωγική πρόταση για µια συνολική και αποτελεσµατική επεξεργασία τους θα πρέπει να εγγράφεται στο πλαίσιο των πολυγραµµατισµών. Επίσης, έχουν χρησιµοποιηθεί στα ελληνικά οι όροι: αυθεντικά κείµενα, λειτουργικά γραπτά κ.α. µε παραπλήσιο περιεχόµενο. 3 Στο πλαίσιο της γλωσσικής αγωγής στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση έχουν γίνει προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης κοινωνικών κειµένων κατά τη δεκαετία του 90, και εµφανίζονται στα βιβλία γλωσσικής αγωγής για το γυµνάσιο και κυρίως για το λύκειο. 4 Οι ποικίλες προσπάθειες που έγιναν όλα αυτά τα χρόνια για µια επικοινωνιακή ή λειτουργική προσέγγιση της γλωσσικής διδασκαλίας παρέµειναν τελικά σε επίπεδο πειραµατικών εφαρµογών ή οδήγησαν στη δηµιουργία συµπληρωµατικού τύπου δραστηριοτήτων, καθώς το αυστηρά προκαθορισµένο curriculum που ισχύει στην ελληνική εκπαίδευση δεν επιτρέπει µια διαφορετική δόµηση του γλωσσικού µαθήµατος από αυτήν που προβάλλεται µέσω των βιβλίων της γλώσσας. Για µια θεωρητική πρόταση και πρακτική εφαρµογή εναλλακτικής πρότασης γλωσσικής διδασκαλίας, δες : Α. Χαραλαµπόπουλος & Σ. Χατζησαββίδης, Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας: Θεωρία & πρακτική εφαρµογή, Κώδικας, Θεσσαλονίκη, 1997.

3 Για πρώτη φορά, στα νέα αναλυτικά προγράµµατα του 1999 για τη διδασκαλία της γλώσσας στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση διαφαίνεται µια διαφορετική προσέγγιση της γλωσσικής αγωγής που θα υποστηρίζει την ανάλυση και παραγωγή κειµένων. Το άρθρο κινείται σε δύο άξονες: α) στην διερεύνηση των κατευθύνσεων των νέων αναλυτικών προγραµµάτων σπουδών για τη γλώσσα στο ηµοτικό και στο Νηπιαγωγείο, και των δυνατοτήτων τις οποίες αυτά προδιαγράφουν για µια διδασκαλία του γραπτού λόγου µέσω κοινωνικών κειµένων, β) στην παρουσίαση τρόπων επιλογής και ανάλυσης κοινωνικών κειµένων για το γραµµατισµό παιδιών µέσα από την περίπτωση των πινακίδων µε ονόµατα οδών. Πλαίσιο διδακτικής αξιοποίησης των κειµένων Η αντίληψη που υποστηρίζεται στο άρθρο όσον αφορά τη χρήση κειµένων για το γραµµατισµό εγγράφεται στο πλαίσιο των Πολυγραµµατισµών, όπου τονίζεται η αναγκαιότητα: «έµφασης στην τριβή των διδασκόµενων µε κείµενα και είδη λόγου από ένα ευρύ φάσµα µέσων και από ένα ευρύ φάσµα πολιτισµικών πηγών(...) ώστε να µπορέσουν διδάσκοντες και διδασκόµενοι να αναπτύξουν κατανόηση των τρόπων µε τους οποίους τα κείµενα τοποθετούνται και παράγονται ιστορικά και κοινωνικά και συνιστούν «σχεδιασµένα» τεχνουργήµατα» 5. Σε αυτό το πλαίσιο είναι προφανές, ότι το κείµενο δεν γίνεται αντιληπτό απλώς ως δοµή ανώτερης τάξης από την πρόταση. Η διαφορά µεταξύ κειµένου και πρότασης δεν είναι µεγέθους, δηλαδή ένα κείµενο δεν είναι κατ ανάγκην µεγαλύτερο από µια πρόταση, ούτε κάθε δοµή ανώτερη της πρότασης συγκροτεί κατ ανάγκη κείµενο. Μπορεί µια και µόνο φράση να συγκροτεί κείµενο εφόσον πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις. Κύρια χαρακτηριστικά κάθε κειµένου συνιστούν η εσωτερική του ενότητα και η ύπαρξη συγκεκριµένης επικοινωνιακής σκοπιµότητας «Κείµενο είναι µια µονάδα γλωσσικής επικοινωνίας και αλληλόδρασης. (...) Κάθε κείµενο δεν είναι µια σειρά λέξεων, φράσεων, προτάσεων ή εκφορών που απλά 5 M. Kalantzis & B. Cope, Πολυγραµµατισµοί. Στο: Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 23/1/2003.

4 παρατίθενται απλά συνεχόµενα, αλλά ένα προϊόν που χαρακτηρίζεται από συνάφεια, συνεκτικότητα και συνοχή» 6 Όπως αναφέρεται από τη Μητσικοπούλου, σύµφωνα µε τον Kress 7, «Κείµενο συνιστά ένα σύνολο φράσεων που απαρτίζουν ένα ολοκληρωµένο νόηµα και συνιστούν ένα κοινωνικά, οριοθετηµένο µήνυµα. (...) Κάθε κείµενο διαµορφώνεται από τον λόγο στον οποίο εντάσσεται, εγγράφοντας κοινωνικές περιστάσεις επικοινωνίας και τις έννοιες που αναπτύσσονται από τους µετέχοντες στις περιστάσεις αυτές» 8 H χρήση κοινωνικών κειµένων για τη διδασκαλία και µάθηση της γλώσσας, επιτρέπει την παρατήρηση των τρόπων µε τους οποίους κοινωνικά, καταστασιακά και γνωστικά συµφραζόµενα εγγράφονται σε κάθε κείµενο. Τέλος, η πρόταση για διδακτική αξιοποίηση κειµένων επιτρέπει και επιβάλλει τη µετακίνηση του πεδίου παρατήρησης αποκλειστικά από τη γλωσσική πληροφορία 9 στο συνδυασµό των πληροφοριών που φέρει η γλώσσα και οι άλλοι τρόποι που συνυπάρχουν σε ένα κείµενο, όπως οι τυπογραφικοί χαρακτήρες, το χρώµα, τα σχέδια, οι φωτογραφίες κλπ., καθώς κάθε κείµενο του κοινωνικού χώρου είναι πολυτροπικό όπως τονίζεται από τον Kress 10. Σύµφωνα µε αυτήν την αντίληψη, η δράση της γλώσσας ενδέχεται να προσαυξάνεται, να συµπληρώνεται ή και να αναιρείται από τη δράση άλλων τρόπων κατασκευής σηµασίας. Η πολυτροπικότητα δεν προστίθεται στην ανάλυση, αλλά αποτελεί ουσιαστική και θεµελιώδη παράµετρο κάθε κειµένου. Η ανάδειξη των ποικίλων οπτικών µέσων που συµβάλλουν στην απόδοση της σηµασίας ενός κειµένου οδηγεί στην επανεξέταση του τρόπου που αντιλαµβανόµαστε τα γραπτά κείµενα και στην αναζήτηση διαφορετικών διαδικασιών ανάλυσης και παραγωγής της γραπτής πληροφορίας. Καθώς, λοιπόν τα κοινωνικά κείµενα είναι κατ εξοχήν πολυτροπικά, κατά την ανάλυση και επεξεργασία τους στη σχολική τάξη είναι σκόπιµο να αποτελούν πεδίο διερεύνησης οι διαδικασίες µε τις οποίες οι ποικίλοι τρόποι συντίθενται για την κατασκευή της σηµασίας ενός γραπτού µηνύµατος 6 J.M. Adam, Linguistique textuelle: typologie(s) et sequentialite. Στο J.L.Chiss et allii (sous la direction de), Apprendre/Enseigner a produire des texts ecrits, editions Universitaires De Boeck, Bruxelles 1987, p G. Kress, Linguistic processes in sociocultural practice, Oxford University Press, Oxford, Β. Μητσικοπούλου, Λόγος Κείµενο: Κείµενο και κειµενικό είδος, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/ Αποκλειστικό τρόπο προσέγγισης των κειµένων, µέχρι πρότινος, στην διδακτική πρακτική στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση 10 G. Kress & T. van Leeuwen, Reading images: The grammar of visual design, ed. Routledge, London, 1996

5 «(...) το σχολείο θα όφειλε να ανοίξει τους ορίζοντές του στη συστηµατική πλέον διδασκαλία και ανάλυση των πολυτροπικών κειµένων, προετοιµάζοντας έτσι τους/τις µαθητές/τριες του να χειρίζονται ικανοποιητικά την πληθώρα των πολυτροπικών κειµένων που τους περιβάλλει» 11 Τα νέα αναλυτικά προγράµµατα για τη γλώσσα Η γλωσσική εκπαίδευση των παιδιών στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, βρίσκεται σε µια αναντιστοιχία στόχων και µέσων καθώς στα βιβλία για την ελληνική γλώσσα στο ηµοτικό Σχολείο υλοποιείται ένα διαφορετικό αναλυτικό πρόγραµµα από το ισχύον. Μια ιδιαίτερα σηµαντική διαφοροποίηση του νέου αναλυτικού προγράµµατος από το προηγούµενο αφορά την πρόταση για αξιοποίηση κειµένων του κοινωνικού χώρου για το γραµµατισµό των νηπίων και των µαθητών/τριών του δηµοτικού σχολείου. Η συστηµατική χρήση ποικίλων τύπων κειµένων για τη γλωσσική διδασκαλία προβλέπεται, για πρώτη φορά στην ελληνική Πρωτοβάθµια εκπαίδευση στο Πρόγραµµα σπουδών της νεοελληνικής γλώσσας για το ηµοτικό Σχολείο και το Νηπιαγωγείο όπως αυτά αποτυπώνονται στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών της Ελληνικής Γλώσσας για το ηµοτικό 12 ( ΕΠΠΣ για την ελληνική γλώσσα στο ηµοτικό) και στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο 13 ( ΕΠΠΣ Νηπιαγωγείου) αντίστοιχα. Η επιλογή της χρήσης κοινωνικών κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στο Νηπιαγωγείο και το ηµοτικό Σχολείο είναι εµφανής σε πολλά σηµεία των αναλυτικών προγραµµάτων. Συγκεκριµένα, στο.ε.π.π.σ. για το νηπιαγωγείο, όσον αφορά την προσέγγιση των κειµένων, δηλώνεται ότι: 11 Ε. Χοντολίδου, Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας, Γλωσσικός Υπολογιστής 1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη 1999, σ ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών της Ελληνικής Γλώσσας για το ηµοτικό Σχολείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 13 ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

6 «θα πρέπει να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις ώστε τα παιδιά να έρχονται αβίαστα σε επαφή µε διαφορετικές εκδοχές του γραπτού λόγου (βιβλία, εφηµερίδες, περιοδικά, επιγραφές κλπ)» 14 «(...) να αναγνωρίζουν τις βασικές εκδοχές του γραπτού λόγου µε βάση τα εξωτερικά-τυπογραφικά χαρακτηριστικά και το περιεχόµενο και να συνειδητοποιούν ότι οι διαφορετικές αυτές εκδοχές µεταφέρουν µηνύµατα µε διαφορετικό τρόπο και χρησιµοποιούνται για διαφορετικούς λόγους» Για να επιτευχθεί αυτή η ικανότητα, θα πρέπει: «τα παιδιά να έρχονται σε επαφή µε εικονογραφηµένα βιβλία και µε περιοδικά, εφηµερίδες, λεξικά, καθώς και µε αφίσες, χάρτες, συσκευασίες προϊόντων που γνωρίζουν (...) στα οποία εικόνες και κείµενο συµπλέκονται για να µεταφέρουν το µήνυµα» Στη συνέχεια, αναφέρεται ότι τα παιδιά θα πρέπει: «να αναπτύξουν την ικανότητα να διακρίνουν σε ένα κείµενο που τους διαβάζεται τα διαλογικά και τα µη διαλογικά µέρη και να αποµνηµονεύουν πολύ µικρά κείµενα» Για την ανάπτυξη αυτής της ικανότητας προβλέπεται η χρήση λογοτεχνικών κειµένων. Η ικανότητα αναγνώρισης οικείων λέξεων στο περιβάλλον και µέσα σε κείµενα προβλέπεται να υλοποιηθεί µέσα σε ένα περιβάλλον πλούσιο σε ερεθίσµατα γραπτού λόγου στη βιβλιοθήκη και σε άλλα σηµεία της τάξης «στη βιβλιοθήκη συγκεντρώνονται, εκτός από τα βιβλία, έντυπα διαφόρων ειδών όπως περιοδικά, εφηµερίδες, αφίσες» Ενώ, σε άλλο σηµείο τονίζεται ότι πρέπει τα παιδιά να αναπτύξουν ικανότητα «να παίρνουν πληροφορίες από διάφορες πηγές όπως αφίσες, ταινίες, σήµατα, έργα τέχνης, στις οποίες συνυπάρχουν γραπτός λόγος και εικόνα» Όσον αφορά τη γραφή και τη γραπτή έκφραση, τονίζεται ιδιαίτερα η αναγκαιότητα τα παιδιά «να συνειδητοποιήσουν την κοινωνική διάσταση του γραπτού λόγου ώστε να κατανοήσουν τη σηµασία της γραφής ως µέσου επικοινωνίας, ανάπτυξης ιδεών, µεταφοράς πληροφοριών και ως πηγής ευχαρίστησης και απόλαυσης». Η ανάπτυξη αυτής της ικανότητας θα γίνει µέσω παραγωγής «κειµένων που τα διαµορφώνουν συλλογικά (π.χ. γράµµατα, προσκλήσεις, καταλόγους, κανόνες παιχνιδιών, συνταγές, παραµύθια, ποιήµατα κλπ)» 14 ΕΠΠΣ για το νηπιαγωγείο, σ.11-14

7 Συνοπτικά, όσον αφορά τα κείµενα που θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν στο νηπιαγωγείο, προβλέπεται η παρουσίαση ποικίλων τύπων κειµένων στην τάξη όπως: αφίσες, χάρτες, συσκευασίες προϊόντων, ονόµατα οδών, επιγραφές καταστηµάτων, κουτιά από φάρµακα, γράµµατα, προσκλήσεις, κατάλογοι, κανόνες παιχνιδιών, συνταγές, παραµύθια και ποιήµατα αλλά και έντυπα όπως περιοδικά, εφηµερίδες και βιβλία που συµπεριλαµβάνουν ποικίλους τύπους κειµένων, και στους οποίους εικόνες και κείµενο συµπλέκονται για να µεταφέρουν ένα µήνυµα. Όπως παρουσιάζεται στο ΕΠΠΣ, η χρήση διαφόρων τύπων κειµένων για την ανάγνωση στο Νηπιαγωγείο αποσκοπεί αρχικά να βοηθήσει τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τις διαφορές γραπτού λόγου και εικόνας, να τα καταστήσει ικανά να ξεχωρίζουν τις διάφορες εκδοχές του γραπτού λόγου βάση των εξωτερικώντυπογραφικών χαρακτηριστικών τους και να συνειδητοποιήσουν ότι οι διαφορετικές εκδοχές του γραπτού λόγου µεταφέρουν µηνύµατα µε διαφορετικό τρόπο και χρησιµοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς επικοινωνίας. Η εκµετάλλευση του περιβάλλοντος γραπτού λόγου στοχεύει να διευκολύνει τα παιδιά να αναγνωρίζουν οικείες λέξεις, ενώ η συνολική ενασχόληση µε το γραπτό λόγο θα επιτρέψει στα παιδιά προοδευτικά να συνειδητοποιήσουν ότι ό,τι λέµε µπορούµε να το γράψουµε και να αρχίζουν να παρατηρούν την άρθρωση των λέξεων από µικρότερα τµήµατα (γράµµατα ή συνδυασµούς γραµµάτων). Επιπλέον, στόχος της γραπτής έκφρασης στο νηπιαγωγείο είναι η ευαισθητοποίησή των παιδιών σε θέµατα που συνδέονται µε το γιατί και πώς γράφουµε, δηλαδή η συνειδητοποίηση της κοινωνικής διάστασης του γραπτού. Αυτή η διαδικασία δεν ξεκινάει κατ ανάγκη µε την παραγωγή κειµένων από τα ίδια τα παιδιά αλλά και µέσω της υπαγόρευσης στον/στην νηπιαγωγό κειµένων που διαµορφώνουν συνολικά. Αυτή η διαδικασία οδηγεί τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν: ότι τα κείµενα απευθύνονται σε συγκεκριµένους κάθε φορά αναγνώστες και µαθαίνουν να βελτιώνουν ακούγοντας το αποτέλεσµα της υπαγόρευσης, κάνοντας επιλογές λεξιλογίου και διατύπωσης. 15 Πέρα όµως, από το ειδικό πρόγραµµα σχεδιασµού και ανάπτυξης δραστηριοτήτων γλώσσας στο νηπιαγωγείο, σηµαντικές ευκαιρίες για ανάλυση και παραγωγή κοινωνικών κειµένων προβλέπονται µέσα στα άλλα προγράµµατα του.ε.π.π.σ., χωρίς όµως ιδιαίτερη ανάλυση. Θα ήταν σκόπιµο να αναφερθεί ότι στο ΕΠΠΣ του 15 Όπως αναφέρεται από την Τζ. Σκούρα-Βαρνάβα, υπεύθυνη για το πρόγραµµα σπουδών για τη Νεοελληνική γλώσσα στο Νηπιαγωγείο. Τζ. Σκούρα-Βαρνάβα, Το πρόγραµµα σπουδών για τη νεοελληνική γλώσσα στην προδηµοτική εκπαίδευση,στο: Χρ. Τσολάκης (επιµ), Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, Πρακτικά του Στ Πανελληνίου Συνεδρίου, Κώδικας, Θεσσαλονίκη 2001, σ

8 Νηπιαγωγείου υπάρχουν µόνο έµµεσες και ακροθιγείς αναφορές στους άξονες και τις διαδικασίες ανάλυσης των κειµένων. Πιθανώς, αυτό να οφείλεται στο γεγονός ότι η εφαρµογή των κατευθύνσεων των ελληνικών αναλυτικών προγραµµάτων γίνεται συνήθως, µέσω πρόσθετου διδακτικού υλικού όπως επίσης, και στο ότι, το νέο αναλυτικό πρόγραµµα, κατά την πρώτη φάση της λειτουργίας του, συνοδευόταν από µια σειρά συνοδευτικών βιβλίων 16 που αφορούσαν τη θεωρητική υποστήριξη της νέας πρότασης για το γραµµατισµό των νηπίων και πλήθος εφαρµογών τους σε σχολεία άλλων χωρών. Τέλος, όπως είδαµε παραπάνω, συχνές είναι οι αναφορές σε κείµενα του κοινωνικού χώρου και στην αναγκαιότητα επεξεργασίας αυτών των κειµένων µε τρόπο που να προσιδιάζει στη δοµή και τη λειτουργία τους, η απουσία όµως, ενός εισαγωγικού θεωρητικού κειµένου, που θα εξηγούσε τις βασικές επιλογές του προγράµµατος ως προς την προσέγγιση του γραπτού λόγου και την επεξεργασία των κειµένων, δηµιουργεί ασάφειες ως προς τους τρόπους επίτευξης των επιδιωκόµενων στόχων για τη γλωσσική αγωγή. Ενδεχοµένως, αυτό να οφείλεται στο γεγονός ότι, στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα, τα αναλυτικά προγράµµατα δεν αποτελούν σηµείο αναφοράς για τους εκπαιδευτικούς, αλλά το πλαίσιο µε το οποίο θα κατασκευαστούν τα βιβλία για τη γλωσσική διδασκαλία. Με ιδιαίτερα σαφή, συγκροτηµένο και αναλυτικό τρόπο παρουσιάζεται στο.ε.π.π.σ. για την ελληνική γλώσσα, η πρόταση για το ρόλο των κοινωνικών κειµένων στο γραµµατισµό παιδιών δηµοτικού σχολείου. Στο κεφάλαιο της διδακτικής µεθοδολογίας γίνονται εκτενείς αναφορές στην οργάνωση του γλωσσικού µαθήµατος µέσα από τη θεωρία των κειµενικών ειδών και προτείνονται διαδικασίες επεξεργασίας των κειµένων µε τρόπο ώστε να αναδεικνύονται τα κειµενικά χαρακτηριστικά και οι εξωκειµενικοί περιορισµοί οι οποίοι καθορίζουν τη διαµόρφωσή των κειµένων 17. Η γλωσσική διδασκαλία οργανώνεται γύρω από την αναγκαιότητα να αντιµετωπίσει «την ανάγκη του µαθητή να χειρίζεται διάφορα είδη λόγου» και ειδικότερα «αναφορικού» (αφήγηση, περιγραφή, ανακοίνωση κλπ) και «κατευθυντικού» (πρόσκληση, ερώτηση, παράκληση οδηγία, επιχειρηµατολογία κλπ). Όσον αφορά δε στην επεξεργασία των κειµένων, αναφέρεται ότι κατά τη διδασκαλία των κειµένων θα πρέπει να αξιοποιούνται συστηµατικά πληροφορίες διακειµενικές, περικειµενικές και ενδοκειµενικές οι οποίες 16 Υ.Π.Ε.Π.Θ. Το παιδί και η γραφή και Γραφή και Ανάγνωση Ι,ΙΙ,ΙΙΙ, Ο.Ε..Β., Αθήνα, Ε.Π.Π.Σ. για την ελληνική γλώσσα στο ηµοτικό, σελ

9 «αφενός µεν ερµηνεύουν τη µορφή και το περιεχόµενο ενός κειµένου που δίδεται προς επεξεργασία και αφετέρου περιορίζουν και διαµορφώνουν τη µορφή και το περιεχόµενο των προφορικών ή γραπτών κειµένων που καλείται να συνθέσει ο µαθητής» Η διδακτική µεθοδολογική πρόταση οργανώνεται στους γενικούς στόχους του αναλυτικού 18, όπου αναφέρεται ότι, όσον αφορά στην ανάγνωση «ο µαθητής (...) διαβάζει και κατανοεί απλό, µικρό κείµενο, (...) κατανοεί διαφόρους τύπους κειµένων, (...) συµπεραίνει το περιεχόµενο ενός βιβλίου από τις εξωτερικές ενδείξεις (εξώφυλλο, περιεχόµενα, ενδείξεις κ.τ.ό), (...) επιλέγει ένα βιβλίο, µια εφηµερίδα, ένα άρθρο από τράπεζα δεδοµένων, από βιβλιοθήκη ή από βιβλιοπωλείο, µε κριτήριο το σκοπό της δουλειάς του». Ενώ για την παραγωγή λόγου προβλέπεται ότι «ο µαθητής (...) συντάσσει διαφορετικού τύπου κείµενα ακολουθώντας τη διαδικασία του σχεδιασµού, (...) χρησιµοποιεί διάφορα είδη λόγου, για διαφορετικούς σκοπούς και για διαφορετικούς αποδέκτες, (...) διακρίνει σχέσεις µεταξύ προθετικότητας, είδος λόγου, γλωσσικής µορφής και κειµενικής δοµής κ.α.» Επίσης, αναφορά σε κοινωνικά κείµενα συναντάµε στο τµήµα της διαχείρισης πληροφορίας, όπου δηλώνεται ότι: «ο µαθητής (...) αξιοποιεί απλό χάρτη και πίνακες (δροµολογίων και λοιπών πληροφοριών, διάφορα έντυπα κ.τ.ό)» Στους ειδικούς σκοπούς του αναλυτικού, όπου εξειδικεύονται οι γενικοί στόχοι για τη γλωσσική αγωγή στο δηµοτικό, γίνονται συνεχείς αναφορές στην ποικιλία κειµένων του κοινωνικού χώρου που θα πρέπει να χρησιµοποιηθούν για τη διδασκαλία και µάθηση της γλώσσας και προτείνονται τρόποι επεξεργασίας τους σε µια προσπάθεια να αναδειχθεί ο επικοινωνιακός χαρακτήρας αυτών των κειµένων και να αναφανεί η ιδιαίτερη δοµή και η διαφορετική οργάνωση του περιεχοµένου κάθε κειµενικού τύπου και κάθε κειµένου ειδικότερα. Άλλωστε, τα κείµενα του κοινωνικού χώρου, όπως φαίνεται στο αναλυτικό πρόγραµµα, συνιστούν το κύριο µέσο για την υλοποίηση των στόχων της γλωσσικής αγωγής. Η πρόταση δε, για σύνδεση των διαφόρων γνωστικών αντικειµένων του αναλυτικού προγράµµατος στο πλαίσιο της διαθεµατικής προσέγγισης της γνώσης οδηγεί στην επιλογή αξιοποίησης των κειµένων για εξυπηρέτηση στόχων που προκύπτουν σε διαφορετικές περιοχές του προγράµµατος του δηµοτικού σχολείου. Ακόµη και σε µια τυχαία επιλογή ενός δείγµατος από στόχους 18 ο.π., σελ

10 και ενδεικτικές δραστηριότητες του αναλυτικού προγράµµατος, παρουσιάζεται µε ιδιαίτερα σαφή τρόπο, η έµφαση στη χρήση κοινωνικών κειµένων για τη διδασκαλία και µάθηση της γλώσσας. Για παράδειγµα στο υποκεφάλαιο του αναλυτικού προγράµµατος για την ανάγνωση των Γ και δηµοτικού, αναφέρεται: «Αξιοποίηση διαφόρων κειµένων και κειµενικών τύπων. Ενδεικτικά αντικείµενα ανάγνωσης και µελέτης: Τα διάφορα κείµενα των µαθηµάτων του σχολικού προγράµµατος, αγγελία, τίτλοι, περιγραφή αφηγήµατος, ποιήµατος, πληροφοριακό κείµενο, επιστολή, ηµερολόγιο, αυτοβιογραφία, βιογραφία, πίνακας περιεχοµένων, κατάλογος, λεξικό, χάρτης, σχεδιάγραµµα, ιστορία µε εικόνες και σκίτσα, σηµειώσεις, εφηµερίδα, περιοδικό, αφήγηση, περιγραφή,παραµύθι, ανέκδοτο, διήγηµα, µυθιστόρηµα, ποίηµα, βιβλιοπαρουσίαση, κριτική θεατρικού, κινηµατογραφικού έργου, χειρόγραφο, δακτυλόγραφα ή έντυπα κείµενα που έχουν διαφορετικό επίπεδο ύφους» 19 Εν κατακλείδι, είναι σκόπιµο να τονιστεί ότι σηµαντικές αλλαγές προδιαγράφονται µέσα από τα αναλυτικά προγράµµατα για τη γλωσσική αγωγή στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση στην Ελλάδα. Η οργάνωση του γλωσσικού µαθήµατος µέσα από είδη λόγου και τύπους κειµένων, και η αξιοποίηση κοινωνικών κειµένων για το γραµµατισµό µαθητών/τριών του δηµοτικού σχολείου, όπως περιγράφεται στο αναλυτικό πρόγραµµα, δηλώνει την πρόθεση για µια διδασκαλία της γλώσσας που στοχεύει να καταστήσει τον µαθητή ικανό να χειρίζεται τη γλώσσα µε τρόπο τέτοιο ώστε να ικανοποιεί καθηµερινές, επικοινωνιακές του ανάγκες µε αποτελεσµατικό τρόπο. Αυτό το πλαίσιο για τη γλωσσική αγωγή οδηγεί στην ανάγκη επεξεργασίας κειµένων του κοινωνικού χώρου µε τρόπο ώστε να αναδεικνύονται όλες οι πληροφορίες που φέρει κάθε κείµενο, το πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται και οι αναφορές του σε άλλα κείµενα του κοινωνικού χώρου. Σε αυτή την κατεύθυνση επιλέχθηκε η παρουσίαση ενός τρόπου προσέγγισης κειµένων µέσω των πινακίδων µε ονόµατα οδών που συνιστούν µια κατηγορία απλών καθηµερινών κειµένων του περιβάλλοντα γραπτού λόγου µε τα οποία ερχόµαστε καθηµερινά σε επαφή. Προπαιδαγωγική ανάλυση Όπως περιγράφηκε παραπάνω, στα νέα αναλυτικά προγράµµατα για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση τα κείµενα του κοινωνικού χώρου συνιστούν το µέσον για το γραµµατισµό νηπίων και µαθητών/τριών δηµοτικού σχολείου. Η εισαγωγή, όµως ενός κειµένου του κοινωνικού χώρου στη σχολική τάξη 19 ο.π., σελ

11 επιβάλλει να έχει προηγηθεί µια συστηµατική ανάλυση όσον αφορά το ίδιο το κείµενο και την διδακτική του προσέγγιση. Σύµφωνα µε την Moirand 20, που ονόµασε αυτού του τύπου την ανάλυση προπαιδαγωγική δύο είναι οι βασικοί της στόχοι: α) η διερεύνηση των λειτουργιών του κειµένου σε ποικίλα επίπεδα και β) η εξεύρεση των παιδαγωγικών στρατηγικών που θα επιτρέψουν στους/στις µαθητές/τριεςνα προσεγγίσουν τη σηµασία του κειµένου. Σε µια πιο διευρυµένη εκδοχή, όπως προτείνεται από την Κουτσουσίµου- Τσίνογλου 21 που συνοψίζει τη σχετική βιβλιογραφία, η προπαιδαγωγική ανάλυση έχει ως στόχο: α) να καταστήσει προσιτές νεο-αναδυόµενες στη διδακτική πράξη έννοιεςκλειδιά για τη µελέτη του κειµένου, β) να επισηµάνει και να αιτιολογήσει οµοιότητες και διαφορές στα χαρακτηριστικά συγκρίσιµων κειµένων, γ) να αναδείξει στοιχεία γύρω από τα οποία θα εκπονηθούν δραστηριότητες για την τάξη, δ) να ελέγξει αβέβαιες εκτιµήσεις και ε) να προτείνει νέες τεχνικές προσέγγισης κειµένων. Η προπαιδαγωγική ανάλυση, λοιπόν ως προς τον πρώτο της άξονα, αφορά παρατηρήσεις γύρω από τη δοµή, το περιεχόµενο και τη µορφή του συγκεκριµένου κειµένου, τις πιθανές αποκλίσεις από τη «νόρµα», τις σχέσεις του µε άλλα κείµενα που χρησιµοποιούνται για να υπηρετήσουν τον ίδιο στόχο κλπ. Αναλύσεις τέτοιου τύπου προϋποθέτουν παρατηρήσεις σε µια σειρά κειµένων ίδιου τύπου, άρα επιβάλλουν την αναγκαιότητα ενός ευρέως σώµατος κειµένων. Από αυτά, µετά από ανάλυση, ο εκπαιδευτικός θα επιλέξει το δείγµα που θα παρουσιαστεί στην τάξη ώστε να προβάλλονται όλα τα χαρακτηριστικά του συγκεκριµένου τύπου, η συνήθης µορφή και οι τρόποι που επιλέγονται από τους οµιλητές για να διαφοροποιηθούν ή να παρεκκλίνουν από αυτήν. Τέλος, τα κείµενα που θα επιλεχθούν και οι δραστηριότητες που θα δηµιουργηθούν θα πρέπει να διευκολύνουν τη διεύρυνση της συζήτησης και των παρατηρήσεων πέρα και πάνω από τα όρια των συγκεκριµένων δειγµάτων. Επιλογή και ανάλυση του δείγµατος Στο άρθρο επιλέχθηκε η παρουσίαση 6 πινακίδων µε ονόµατα οδών, οι οποίες συνιστούν κείµενα περιορισµένης γλωσσικής πληροφορίας και πανοµοιότυπης µορφής, υψηλά συµβατικά (δηλαδή οι όποιες δυνατότητες αλλαγών και τροποποιήσεων είναι ελάχιστες και προέρχονται συνήθως από το κράτος ή τους θεσµοθετηµένους φορείς π.χ. δηµοτικές αρχές). Αυτές οι πινακίδες επιλέχθηκαν από 20 S. Moirand, Situations d ecrit, ed. CLE international, Paris Β. Κουτσουσίµου-Τσίνογλου, Πολυφωνικότητα και πολυτροπικότητα: δείκτες στάσεων του/της οµιλητή/-τριας και σχεδιασµός ενός «κοινού γραπτού». Προπαιδαγωγική ανάλυση, Γλωσσικός Υπολογιστής 2, (2000), σ

12 ένα πολύ µεγαλύτερο σώµα κειµένων µετά από ανάλυση, καθότι θεωρήθηκε ότι εµφανίζουν τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της κατηγορίας κειµένων και µερικές από τις πλέον συνήθεις αποκλίσεις από τη νόρµα. Παρότι, οι πινακίδες αφορούν περιβάλλοντα γραπτό λόγο στον οποίο εκτίθενται καθηµερινά, έχει επισηµανθεί, ότι τα παιδιά δεν τις παρατηρούν συχνά, κυρίως λόγω του ύψους τοποθέτησης τους και ενδεχοµένως λόγω της έλλειψης ιδιαίτερου, προσωπικού ενδιαφέροντος 22. Εντούτοις, η περιορισµένη γλωσσική πληροφορία που περιέχεται στις πινακίδες, οι επαναλαµβανόµενοι γλωσσικοί τύποι, η συµβατική τους µορφή και το γεγονός της άµεσης επικοινωνιακής χρηστικότητάς τους καθιστούν αυτά τα κείµενα ιδιαίτερα χρήσιµα για ποικίλες διδακτικές εφαρµογές. Οι πινακίδες µε ονόµατα οδών θα µπορούσαν να αξιοποιηθούν στη σχολική τάξη για να εξυπηρετήσουν διδακτικούς στόχους για διαφορετικές ηλικίες µαθητών. Για παράδειγµα, αν στόχος µιας διδακτικής παρέµβασης είναι να µάθουν οι µαθητές να τοποθετούνται στο χώρο, να παίρνουν και να δίνουν πληροφορίες για τόπο µέσα από επίσηµα γραπτά κείµενα του περιβάλλοντος, θα πρέπει να εξοικειωθούν µε το συγκεκριµένο τύπο κειµένου. Η επιλογή όµως, των κειµένων θα πρέπει να αντλείται µέσα από την καθηµερινότητα των παιδιών ώστε να υπερβαίνονται τα προβλήµατα.που προαναφέρθηκαν. Οι πληροφορίες ενός κειµένου πρέπει να αποτελούν προϊόν µιας διαδικασίας ανακάλυψης από τους µαθητές: - Ανακάλυψης της εξωτερικής µορφής ενός κειµένου - Ανακάλυψης της δοµής και του περιεχοµένου του - Ανακάλυψης, γενικότερα, της περίστασης επικοινωνίας στην οποία εγγράφεται (των λειτουργιών που επιτελεί και του σκοπού παραγωγής του, των σχέσεων που επιτρέπει και ενδεχοµένως επιβάλλει µεταξύ του κατασκευαστή και του αναγνώστη του, ή µεταξύ του αναγνώστη και άλλων φορέων, του χώρου εµφάνισής του, του χρόνου (ως φάσης δηµιουργίας και φάσης ανάγνωσης), των νορµών και συµβάσεων που διέπουν το συγκεκριµένο κείµενο ή κατηγορία κειµένων, της επικοινωνίας του κειµένου µε άλλα κείµενα κλπ). 22 ιερευνήσεις των αναγνωστικών επιλογών παιδιών πρώτης σχολικής ηλικίας στη διάρκεια περιπάτων γραµµατισµού µέσα στην πόλη, έδειξαν ότι τα παιδιά ενδιαφερόταν για γραπτά κείµενα του περιβάλλοντος όταν αυτά, µε κάποιο τρόπο, είχαν αναφορά στις εµπειρίες τους και στα ενδιαφέροντά τους (όπως γκράφιτι, πινακίδες των δρόµων που κατοικούσαν, τα ονόµατα των µαγαζιών που ψώνιζαν κ.ο.κ.). Σε γενικές γραµµές όµως οι πινακίδες µε τα ονόµατα οδών δεν ανήκαν στα κείµενα που επέλεγαν να διαβάσουν κυρίως λόγω του χώρου προβολής τους που υπερβαίνει τις οπτικές δυνατότητες των µικρών παιδιών αλλά και της επίσηµης γλώσσας που παρουσιάζουν. M.F. Orellana & Ar. Hernandez, Talking the walk: Children reading urban environmental print, The Reading Teacher vol. 52, no. 6. Maren 1999, pp

13 Η συνηθισµένη µορφή του συγκεκριµένου τύπου κειµένων (όπως φαίνεται στις πινακίδες 2,4 και 5, Παράρτηµα Ι) περιλαµβάνει ένα µήνυµα σε δύο αλφάβητα ως προς µία από τις δύο πληροφορίες που φέρει, συγκεκριµένα, το όνοµα της οδού π.χ. «Ο ΟΣ ΙΑΣΟΝΟΣ-IASONOS». Τα δύο αλφάβητα ενίοτε διαφοροποιούνται χρωµατικά, λευκό για το ελληνικό αλφάβητο, κίτρινο χρώµα για το λατινικό. Η γλωσσική πληροφορία εµφανίζεται αποτυπωµένη σε σιδερένια πινακίδα µε µπλε φόντο. Ενώ, ένα άσπρο πλαίσιο ορίζει το χώρο της γλωσσικής πληροφορίας. Οι πινακίδες τοποθετούνται στα 3,5-4,5 µέτρα ύψους, καθώς η πληροφορία που φέρουν πρέπει να είναι αναγνώσιµη από µακριά, ενώ δεν είναι σπάνιες οι φορές που βρίσκονται σε ακόµα µεγαλύτερο ύψος (στην περίπτωση οδών που βρίσκονται σε µεγάλους δρόµους). Συχνά, κάτω, πάνω ή δίπλα από την πινακίδα µε το όνοµα της οδού βρίσκεται µικρότερου µεγέθους πινακίδα µε αντίστοιχη µορφή όπου δηλώνονται οι αριθµοί των οδών που περιλαµβάνονται στο συγκεκριµένο τετράγωνο (πινακίδες 1 & 3). Όσον αφορά τη γλωσσική πληροφορία που περιλαµβάνεται, παρατηρούµε ότι οι λέξεις «οδός, λεωφόρος» δεσπόζουν στο άνω τµήµα της πινακίδας, τα γράµµατα είναι αραιά και, ενίοτε, χρησιµοποιούνται µεγαλύτεροι χαρακτήρες. Το όνοµα της οδού είναι σε γενική πτώση. Η ονοµατοδότηση των οδών, στην Ελλάδα, αποτελεί συνήθως απόφαση των δηµοτικών αρχών και συνιστά συχνά, χώρο σηµαντικών αντιπαραθέσεων καθώς εγγράφονται µνήµες του παρελθόντος και ιστορικές στιγµές που επιδέχονται διαφορετικών προσεγγίσεων. Γενικότερα, τα ονόµατα των οδών µπορεί να προέρχονται από το χώρο της ελληνικής αρχαιότητας (µυθικό ή πραγµατικό) (πινακίδα 5), της επανάστασης του 21, της σύγχρονης ιστορίας και της ορθόδοξης παράδοσης (πινακίδα 2). Ακόµα, µπορεί να είναι ονόµατα πολιτικών, βασιλιάδων, καλλιτεχνών (πινακίδα 3), ξένων προσωπικοτήτων ή σηµαντικών προσώπων της πόλης (πινακίδα 4) ή να είναι τοπωνύµια (χωριά, πόλεις, ιστορικές τοποθεσίες, ποτάµια, νησιά κλπ) (πινακίδα 1). Συχνά, εµφανίζονται ποιητικά ονόµατα (λουλουδιών, φυτών κλπ) και άλλα που δεν µπορούν να ενταχθούν σε συγκεκριµένη κατηγορία 23. Στη συντριπτική πλειοψηφία, η ονοµατοδότηση οδών γίνεται προς τιµήν προσωπικοτήτων µετά τον θάνατό τους, αν και αυτό δεν είναι η µόνη περίπτωση (πινακίδα 3). Στις πινακίδες µε ονόµατα οδών παρατηρείται συχνή παρουσία συντµήσεων, χωρίς όµως να υπάρχει απόλυτη συνέπεια ως προς την πληροφορία που θα εµφανιστεί σε πλήρη ή συντετµηµένη µορφή (πινακίδες 2,3 & 5). Όσον αφορά τα κύρια 23 Μια ενδιαφέρουσα σχολιασµένη παρουσίαση των ονοµάτων οδών παρουσιάζεται στο: Η. Πετρόπουλος, η ονοµατοθεσία οδών και πλατειών, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 1995

14 ονόµατα παρατηρείται η παρουσία µόνο του επιθέτου ενώ άλλοτε εµφανίζεται και το µικρό όνοµα, συνήθως όµως τα πρώτα γράµµατα αυτού (πινακίδα 3). Στις πινακίδες ενδέχεται να εµφανίζεται η ιδιότητα του προσώπου που αναφέρεται σε πλήρη ή συντετµηµένη µορφή (πινακίδες 2 & 3). Η παρουσία συντµήσεων καθιστά δύσκολη την ανάγνωση των πινακίδων από ένα παιδί ή κάποιον που δεν κατέχει σε επαρκή βαθµό την ελληνική γλώσσα. Η λειτουργία των πινακίδων µε ονόµατα οδών είναι να πληροφορούν τον αναγνώστη για το όνοµα της οδού στην οποία βρίσκεται. Άρα, ο σκοπός σύνταξης ενός τέτοιου κειµένου και ο στόχος της επικοινωνιακής διαδικασίας σχετίζεται µε την πραγµατικότητα αναφοράς. Οι πινακίδες µε ονόµατα οδών, ως προς το είδος λόγου που παράγεται, ανήκουν στην κατηγορία των πληροφοριακών κειµένων, καθώς η βασική τους ιδιότητα είναι να αναφέρονται στην πραγµατικότητα 24. Ως προς το γένος λόγου που παράγεται, τα κείµενα των πινακίδων παρά το µικρό τους µέγεθος ανήκουν στην κατηγορία των περιγραφικών κειµένων 25 καθώς ο συντάκτης τους αποφεύγει την προσωπική εµπλοκή απέναντι σε αυτό που περιγράφεται, γεγονός που δηλώνεται µε την παρουσία απλώς µιας ονοµατικής φράσης. Νόρµα και αποκλίσεις Σε ένα πρώτο επίπεδο προσέγγισης θα µπορούσαµε να διατυπώσουµε την άποψη ότι για κάθε τύπο κειµένου υφίσταται µια «πρότυπη» κυρίαρχη µορφή, η οποία θα µπορούσε, ως τέτοια, να αποτελέσει το µοναδικό υλικό µιας διδακτικής παρέµβασης µε στόχο την εξοικείωση των µαθητών/τριών µε το συγκεκριµένο τύπο κειµένου. 24 Όπως αναφέρεται στο Π. Πολίτης, Λόγος-Κείµενο: Εισαγωγή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet (7/3/2003) η συσχέτιση του σκοπού για τον οποίο συντάσσεται ένα κείµενο µε έναν από τους βασικούς παράγοντες του «επικοινωνιακού τριγώνου» (ποµπός, δέκτης, µήνυµα, πραγµατικότητα αναφοράς) µας δίνει τέσσερα θεµελιώδη είδη λόγου (σύµφωνα µε τον Kinneavy 1971) τον εκφραστικό λόγο, το λόγο της πειθούς, τον πληροφοριακό λόγο και το λογοτεχνικό λόγο. Στην περίπτωση των πινακίδων που δηλώνουν τα ονόµατα των οδών, ο λόγος που παράγεται εστιάζεται στην πραγµατικότητα αναφοράς. Τα κείµενα απεικονίζουν την πραγµατικότητα. Η λειτουργία της γλώσσας είναι τυπικά πληροφοριακή. 25 Όπως αναφέρεται από τη Β.Μητσικοπούλου «αντικείµενο των περιγραφικών κειµένων είναι η γλωσσική αναπαράσταση (...) αντικειµένων, φαινοµένων ή καταστάσεων πραγµάτων, δηλαδή οντοτήτων, µε σχετικά σταθερή ταυτότητα και σύσταση, τις οποίες αντιλαµβανόµαστε καταρχήν µέσω της εµπειρίας, τις επεξεργαζόµαστε νοητά και εν τέλει επιδιώκουµε (...) να τις απεικονίσουµε για λογαριασµό του ακροατή ή του αναγνώστη µας». Β. Μητσικοπούλου, Λόγος- Κείµενο: Περιγραφή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/2003,

15 Τα κοινωνικά γραπτά όµως παράγονται για να καλύψουν επικοινωνιακές ανάγκες στο πλαίσιο δεδοµένης κάθε φορά κοινωνικής οργάνωσης. Ακόµα και στην περίπτωση της ίδιας επικοινωνιακής ανάγκης και άρα, κοινωνικής σκοπιµότητας του γραπτού όπως η ανάγκη ενός γραπτού κειµένου που θα προσκαλεί σε ένα κοινωνικό γεγονός, παρατηρούµε ότι µε άλλον τρόπο συγκροτείται και παρουσιάζεται το κείµενο της πρόσκλησης σε διαφορετικούς τύπους κοινωνικής, πολιτισµικής ή εθνικής οργάνωσης 26. Η µορφή κάθε κοινωνικού γραπτού διαφοροποιείται ανάλογα µε την κοινωνική οργάνωση στο πλαίσιο της οποίας δηµιουργείται. Ακόµα όµως, και µέσα στο πλαίσιο της ίδιας κοινωνικο-πολιτισµικής οργάνωσης, κάθε κοινωνικό γραπτό εµφανίζεται µε ποικίλες µορφές. Η µορφολογική διαφοροποίηση ενδέχεται να εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες, όπως δεσµεύσεις που προκύπτουν από την κοινωνική περίσταση (χώρος, χρόνος, συµµετέχοντες στη διαδικασία, σκοπός της δράσης κλπ) ή από επιλογές του συντάκτη του κειµένου όπως επιθυµία διαφοροποίησης από τη νόρµα και δήλωση προσωπικής στάσης για ποικίλους λόγους. Θα ήταν σκόπιµο, λοιπόν να επισηµανθεί ότι η διαδικασία ανακάλυψης από τους µαθητές της δοµής και της µορφής κάθε τύπου κειµένου δεν θα πρέπει να περιλαµβάνει µόνο τη νόρµα, δηλαδή τους συνήθεις τρόπους δόµησης ενός κειµένου, αλλά και τους τρόπους παραβίασης της, καθώς και την ανακάλυψη των λόγων για τους οποίους ο συντάκτης ενός κειµένου επιλέγει να παραβιάσει τη συµβατική µορφή ή τη δοµή ενός συγκεκριµένου κειµένου. Στο Βόλο π.χ. οι δηµοτικές αρχές επέλεξαν την τοποθέτηση µιας δεύτερης πινακίδας κάτω από το όνοµα της οδού σε επιλεγµένα σηµεία και µε συµπληρωµατική λειτουργία προς την πρώτη, όπου δίνονται πληροφορίες για το πρόσωπο ή το µνηµείο ή τον τόπο στο οποίο οφείλει το όνοµά της η κάθε οδός. Η παραβίαση της νόρµας µπορεί να γίνεται και από µη θεσµικούς φορείς, για λόγους πρακτικούς (π.χ. λόγω απουσίας ή καταστροφής της πινακίδας σε συγκεκριµένο κτήριο).η πινακίδα 6 κατασκευάστηκε από κάτοικο της συγκεκριµένης οικίας για να δηλώσει το όνοµα και τον αριθµό της οδού. Σε τέτοιες περιπτώσεις, που είναι αρκετά συχνές, βλέπουµε την προβολή µιας προσωπικής αισθητικής πρότασης που, παρότι διατηρεί τα βασικά στοιχεία µιας πινακίδας µε όνοµα οδού, διαφοροποιεί τη µορφή µε την οποία παρουσιάζεται. Ολοκληρώνοντας, θα πρέπει να τονιστεί ότι η διδασκαλία ενός τύπου κειµένου δεν θα πρέπει να οδηγεί απλώς στη δηµιουργία µιας «πρότυπης» µορφής, γι αυτό 26 Ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι τα γαµήλια προσκλητήρια. Σε περιοχές της Ελλάδας τυπώνονται δύο τύποι προσκλητηρίων µε µόνη διαφοροποίηση τη σειρά παρουσίασης των ονοµάτων των µελλόνυµφων. Στο προσκλητήριο που µοιράζεται στους συγγενείς και οικείους της νύφης εµφανίζεται πρώτο το δικό της όνοµα, ενώ το όνοµα του γαµπρού εµφανίζεται πρώτο στην περίπτωση των δικών του προσκεκληµένων.

16 άλλωστε χρειάζονται αρκετά δείγµατα κάθε τύπου κειµένου. Στόχος της διαδικασίας δεν είναι να καταστήσει τον µαθητή ικανό απλώς να µάθει µηχανιστικά να αναπαράγει µια κατηγορία κειµένου, αλλά να κατανοήσει τους τρόπους που οι ποικίλες πληροφορίες συντίθενται για τη δηµιουργία ενός γραπτού µηνύµατος. Είδαµε ότι ακόµα και στην περίπτωση ενός ιδιαίτερα συµβατικού τύπου κειµένου, υπάρχουν περιπτώσεις συµβατικής απόκλισης από τη νόρµα, όπως και περιπτώσεις όπου αυτή η απόκλιση προέρχεται από την προσπάθεια του καθενός µας να κατασκευάσει ένα γραπτό µήνυµα για να επιτύχει τους δικούς του στόχους. ιδακτική αξιοποίηση Οι πινακίδες που παρουσιάζονται στο παράρτηµα Ι θα µπορούσαν να αποτελέσουν υλικό γλωσσικής διδασκαλίας και µάθησης τόσο για µαθητές/τριες νηπιαγωγείου όσο και δηµοτικού σχολείου, ανάλογα µε τους στόχους που τίθενται κάθε φορά και τις δραστηριότητες που προτείνονται προς υλοποίηση. Σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζονται ενδεικτικές δραστηριότητες κατανόησης και παραγωγής γραπτού λόγου από τις οποίες ο/η διδάσκων/ουσα θα µπορούσε να επιλέξει ανάλογα µε τους στόχους του γλωσσικού µαθήµατος, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντα του µαθητικού κοινού. Α) ραστηριότητες κατανόησης γραπτού λόγου Παρατηρήστε προσεκτικά τις πινακίδες που εµφανίζονται στο παράρτηµα Ι και απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις: 1. Πού έχετε δει ξανά παρόµοια κείµενα; 2. Για ποιο λόγο θα διαβάζατε ένα τέτοιο κείµενο; 3. Χρειάστηκε ποτέ να διαβάσετε ένα τέτοιο κείµενο; Για ποιο λόγο; 4. Μπορείτε να διαβάσετε τα ονόµατα των οδών που εµφανίζονται; 5. Εµφανίζεται πάντα δίπλα στις πινακίδες ο αριθµός της οδού; Μήπως ξέρετε σε ποιες περιπτώσεις εµφανίζεται ο αριθµός της οδού; Γιατί στην περίπτωση της 1 ης πινακίδας εµφανίζονται τα νούµερα Τι σηµαίνει η περίπτωση των νούµερων στην περίπτωση της 4 ης πινακίδας; 6. Σε ποιες πινακίδες εµφανίζονται ονόµατα προσώπων; 7. Σε ποιες πινακίδες εµφανίζονται οι ιδιότητες των προσώπων; 8. Σε ποιες περιπτώσεις αναφέρεται η ιδιότητα του προσώπου, του οποίου το όνοµα φέρει η πινακίδα; 9. Βρείτε σε ποια πρόσωπα αναφέρονται οι πινακίδες.

17 10. Κάτω από την 1 η και την 5 η πινακίδα µε το όνοµα της οδού εµφανίζεται µια άλλη πινακίδα. Είναι όµοιες οι δύο πινακίδες; Σε τι διαφέρουν; Τι είδους πληροφορίες περιέχονται στη 2 η πινακίδα; 11. Βρείτε ποια από τα ονόµατα των οδών (Παράρτηµα Ι) εµφανίζονται στο χάρτη (Παράρτηµα ΙΙ). Τα ονόµατα των οδών εµφανίζονται µε τον ίδιο τρόπο στο χάρτη και στις πινακίδες; Τι διαφορές παρατηρείτε; 12. Ποια πληροφορία εµφανίζεται µε κίτρινο χρώµα στις πινακίδες 2,4 και Η 6 η πινακίδα διαφέρει από τις υπόλοιπες. Τι υποθέτετε ότι καθόρισε τις διαφορές της; 14. Θέλετε να στείλετε ένα γράµµα στη φίλη σας εληγιώργη Νίκη που µένει στο Βόλο στην οδό Ιάσονος 65 και δεν ξέρετε τον ταχυδροµικό κώδικα. Αναζητήστε την πληροφορία στο τµήµα του ταχυδροµικού καταλόγου που εµφανίζεται στο Παράρτηµα ΙΙΙ. Β) ραστηριότητες παραγωγής γραπτού λόγου 1. Έξω από το σπίτι σας η πινακίδα µε το όνοµα της οδού έχει καταστραφεί. Ετοιµάστε το σχέδιο µιας καινούριας. 2. Έξω από το σχολείο σας που βρίσκεται στην οδό Κωστή Παλαµά αριθµός 6, η πινακίδα έχει καταστραφεί. Φτιάξτε µια καινούρια για να τη βάλετε στη σωστή θέση. 3. Έστω ότι η οδός Κωστή Παλαµά βρίσκεται στην πόλη του Βόλου. Ετοιµάστε το σχέδιο µιας πινακίδας µε πληροφορίες γύρω από το όνοµά του που θα τοποθετηθεί κάτω από την πινακίδα µε το όνοµα της οδού. 4. Φτιάξτε ένα χάρτη της περιοχής γύρω από το σχολείο σας για να το στείλετε στους µαθητές ενός γαλλικού σχολείου που θα σας επισκεφτεί τον επόµενο µήνα. 5. Γυρνώντας στο σπίτι σας καταγράψτε τα ονόµατα όλων των οδών που συναντάτε ώστε να φτιάξτε ένα χάρτη της γειτονιάς σας. Συνδυάστε τον χάρτη σας µε αυτόν που έκαναν οι συµµαθητές/τριές σας, για να φτιάξτε ένα χάρτη της ευρύτερης περιοχής του σχολείου σας. 6. Στο πλαίσιο ενός σχολικού περιπάτου φωτογραφίστε όλες τις πινακίδες µε ονόµατα οδών ώστε να φτιάξτε το σχεδιάγραµµα της γειτονιάς σας. Στις περιπτώσεις δρόµων όπου η πινακίδα έχει καταστραφεί, σχεδιάζετε τις αντίστοιχες πινακίδες. 7. Αφού καταγράψτε τα ονόµατα όλων των οδών που συναντάτε πηγαίνοντας στο σχολείο, προσπαθήστε να τα βάλετε σε κατηγορίες (π.χ. ονόµατα πολιτικών,

18 τοποθεσιών, καλλιτεχνών κλπ). Συγκρίνετε τις λίστες σας, µε αυτές των συµµαθητών/τριών σας. Βιβλιογραφία J.M. Adam, Linguistique textuelle: typologie(s) et sequentialite. Στο J.L.Chiss et allii (sous la direction de), Apprendre/Enseigner a produire des texts écrits, éditions Universitaires De Boeck, Bruxelles 1987, p ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών της Ελληνικής Γλώσσας για το ηµοτικό Σχολείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, M. Kalantzis & B. Cope, Πολυγραµµατισµοί. Στο Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet (23/1/2003) J. Kinneavy, A theory of discourse, Englewood Cliffs, N.J.: Prentice Hall, 1971 Β. Κουτσοσίµου-Τσίνογλου, Πολυφωνικότητα και πολυτροπικότητα: δείκτες στάσεων του/της οµιλητή/-τριας και σχεδιασµός ενός «κοινού γραπτού». Προπαιδαγωγική ανάλυση, Γλωσσικός Υπολογιστής 2, (2000), σ G. Kress, Linguistic processes in sociocultural practice, Oxford University Press, Oxford, 1989 G. Kress & T. van Leeuwen, Reading images: The grammar of visual design, ed. Routledge, London, 1996 Β. Μητσικοπούλου, Λόγος Κείµενο: Κείµενο και κειµενικό είδος, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/2003 Μητσικοπούλου, Λόγος-Κείµενο: Περιγραφή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/2003, S. Moirand, Situations d écrit, édition. CLE international, Paris M.F. Orellana & Ar. Hernandez, Talking the walk: Children reading urban environmental print, The Reading Teacher vol. 52, no. 6. Maren 1999, pp Η. Πετρόπουλος, η ονοµατοθεσία οδών και πλατειών, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 1995 Π. Πολίτης, Λόγος-Κείµενο: Εισαγωγή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet (7/3/2003)

19 Τζ. Σκούρα-Βαρνάβα, Το πρόγραµµα σπουδών για τη νεοελληνική γλώσσα στην προδηµοτική εκπαίδευση,στο: Χρ. Τσολάκης (επιµ), Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, Πρακτικά του Στ Πανελληνίου Συνεδρίου, Κώδικας, Θεσσαλονίκη 2001, σ Υ.Π.Ε.Π.Θ., Το παιδί και η γραφή, Ο.Ε..Β., Αθήνα, 1998 Υ.Π.Ε.Π.Θ., Γραφή και Ανάγνωση Ι,ΙΙ,ΙΙΙ, Ο.Ε..Β., Αθήνα, 1998 Α. Χαραλαµπόπουλος & Σ. Χατζησαββίδης, Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας: Θεωρία & πρακτική εφαρµογή, Κώδικας, Θεσσαλονίκη, 1997 Ε. Χοντολίδου, Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας, Γλωσσικός Υπολογιστής 1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη 1999, σ

20 Παράρτηµα Ι Πινακίδες µε ονόµατα οδών ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΗΜΗΤΡΙΑ ΟΣ DIMITRIADOS Ο ΟΣ ΜΗΤΡ. ΙΩΣΗΦ MITR. IOSSIF Ο ΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΝΙΚ. ΚΕΣΑΝΛΗ ηµητριάς Σηµαντική πόλη των ελληνιστικών και βυζαντινών χρόνων (294π.χ.-7 ο αι.µ.χ) Ο ΟΣ ΚΑΘ. ΚΕΡΑΜΟΠΟΥΛΟΥ KATH. KERAMOPOULOU O ΟΣ ΙΑΣΟΝΟΣ IASONOS Ιάσων Μυθικός ήρωας Αρχηγός της Αργοναυτικής Εκστρατείας Οδός Βιζυηνού Αρ. 19

21 Παράρτηµα ΙΙ Τµήµα χάρτη πόλης (Βόλος) Παράρτηµα ΙΙΙ Τµήµα ταχυδροµικού καταλόγου

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα:

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα: 1 η ενότητα: Από τον τόπο μου σ όλη την Ελλάδα Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία με ανθρώπους, έθιμα πολιτισμό Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από κείμενα οι μαθητές:

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Πώς δουλέψαμε στο γλωσσικό μάθημα; Προγράμματα Σπουδών. Στοχοκεντρικός

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Β. Βιογραφικά Είδη

ΜΕΡΟΣ Β. Βιογραφικά Είδη ΜΕΡΟΣ Β Βιογραφικά Είδη 157 158 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν τεύχος ανήκει στη σειρά των εκδόσεων του Κ.Ε.Ε. που παρέχουν υλικό υποστηρικτικό της αξιολόγησης των µαθητών στα αντίστοιχα µαθήµατα. Τηρεί τις γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Σχολική Χρονιά 2013-2014 «ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013 Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Παρουσίαση-Οργάνωση: Oμάδα Eργασίας για τη Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Στόχος του μαθήματος «Διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας» είναι να προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 2 2 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ι. ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΗΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής»

1 ο Πρόγραμμα. Θέμα: «Δημιουργική Γραφή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ανακαλύπτοντας την απόλαυση της γραφής» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας

Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας 1 Διάρκεια: Οκτώβριος 2012-Μάρτιος 2013 υμμετέχοντες: 18 παιδιά Ε τάξης από 4 διαφορετικά δημοτικά σχολεία της Φλώρινας υναντήσεις: 2 διδακτικά δίωρα την εβδομάδα σε εξωδιδακτικό χρόνο 2 Παιδαγωγική των

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #2: Κειμενοκεντρική Προσέγγιση Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Βενετία Μπαλτά Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Στόχοι της εισήγησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

I. Η ιδασκαλία των Γαλλικών στο ηµοτικό. II. Η διδασκαλία των Γαλλικών στο Γυµνάσιο-Λύκειο

I. Η ιδασκαλία των Γαλλικών στο ηµοτικό. II. Η διδασκαλία των Γαλλικών στο Γυµνάσιο-Λύκειο ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2012-2013 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των µαθητών/τριών µας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Π Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Δ Δημοτικού Τίτλος: «Η παράσταση αρχίζει»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: τουρκόφωνους/ μουσουλμάνους μαθητές:

Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: τουρκόφωνους/ μουσουλμάνους μαθητές: Δοµή της παρουσίασης Διδακτικό υλικό σε ηλεκτρονική και έντυπη μορφή που απευθύνεται σε: παλιννοστούντες και αλλοδαπούς μαθητές: http://www.keda.uoa.gr/ed_material.html http://eppas.web.auth.gr/didaktiko/didaktiko.html

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος:

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1 ος : Η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων με έμφαση στην εφαρμογή, κατά τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας (προγραμματισμός, διδασκαλία, αξιολόγηση), των Αναδομημένων Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ

Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Με την Αστραδενή στο μουσείο. Διδάσκουσα: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ

ΠΑΝΕΠΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ ΠΑΝΕΠΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ: Δραστηριότητες Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ PROJECT ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ PROJECT ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ PROJECT ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ ΚΙΝΗΣΕΩΝ Γιώργος Γρηγορόπουλος Δευτεροβάθμια εκπαίδευση & ΠΤΔΕ, Παν. Πατρών Βασιλική Σπηλιωτοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑ Σ: Τι γνωρίζουμε ήδη και κάποιες καινούριες πληροφορίες

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑ Σ: Τι γνωρίζουμε ήδη και κάποιες καινούριες πληροφορίες ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑ Σ: Τι γνωρίζουμε ήδη και κάποιες καινούριες πληροφορίες Πιστοποιητικό Ελληνομάθειας ΘΕΣΜΟΘΕΤΗΣΗ ΧΡΗΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα