Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1"

Transcript

1 Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση : οι πινακίδες µε ονόµατα οδών 1 Εισαγωγή Ο γραµµατισµός αποτελεί ένα από τα κεντρικά ζητούµενα της εκπαιδευτικής διαδικασίας για όλες τις βαθµίδες του εκπαιδευτικού συστήµατος. Η κατανοµή του σχολικού χρόνου όπως αποτυπώνεται στο ωρολόγιο πρόγραµµα της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης, αποδεικνύει ότι η διδασκαλία της µητρικής γλώσσας καλύπτει αναλογικά το µεγαλύτερο τµήµα του καθηµερινού σχολικού προγράµµατος και µάλιστα, προτείνεται να υλοποιείται στις πρώτες ώρες του σχολικού προγράµµατος που θεωρούνται οι πλέον αποδοτικές για τους µαθητές και τις µαθήτριες. Η µεγάλη όµως, ποσότητα χρόνου που δαπανάται για το γλωσσικό µάθηµα παρότι αναγκαία, δεν αποτελεί επαρκή παράµετρο για την αποτελεσµατική γλωσσική εκπαίδευση των παιδιών, αν δεν υποστηρίζεται από κατάλληλες διδακτικές προτάσεις. Για πολλά χρόνια, η αντίληψη του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήµατος για τη διδασκαλία του γραπτού λόγου όπως αυτή εγγράφεται στα βιβλία για τη γλωσσική αγωγή- αφορούσε στην εκµάθηση του συστήµατος της γλώσσας ενώ η εφαρµογή του συστήµατος για την εκπλήρωση ποικίλων επικοινωνιακών στόχων αντιµετωπιζόταν ως αποτέλεσµα που προκύπτει µε φυσικό και αυτόµατο τρόπο για όσους κατέχουν σε ικανοποιητικό βαθµό το σύστηµα. Με αυτή τη λογική, η εκπαίδευση των παιδιών αφορούσε την κατάκτηση των γραφο-φωνηµατικών αντιστοιχίσεων (δηλαδή, της διαδικασίας αποκωδικοποίησης του γραπτού λόγου), συστηµατικές γνώσεις γραµµατικής και σύνταξης και διεύρυνση του λεξιλογίου. Η παραγωγή λόγου, στο πλαίσιο του δηµοτικού σχολείου, εξαντλούταν σε εκθέσεις του τύπου: «σκέφτοµαι και γράφω». Η διδακτική πρόταση για αξιοποίηση κοινωνικών κειµένων 2 ως µέσου για τη γλωσσική αγωγή των µαθητών/τριών, ανάγεται στα τέλη της δεκαετίας του 70. Η 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (Ν.23) Παπαδοπούλου, Μ. (2007). Επιλογή και ανάλυση κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια εκπαίδευση: οι πινακίδες µε ονόµατα οδών. Στο Ν. Μήτσης. Καραδήµος (επιµ.). Η διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση. Επισηµάνσεις και Προοπτικές. Αθήνα: Gutenberg. 2 Στο άρθρο χρησιµοποιείται ο όρος κοινωνικά κείµενα (social texts) για να αναφερθούµε σε κείµενα που κατασκευάζονται για να εκπληρωθούν συγκεκριµένες επικοινωνιακές ανάγκες.

2 εφαρµογή όµως, αυτής της πρότασης στην ελληνική εκπαιδευτική πραγµατικότητα περιορίστηκε σε εγχειρίδια και διδακτικά υλικά που αφορούσαν τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης ή δεύτερης γλώσσας, ενώ, ελάχιστα επηρέασε τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια 3 Εκπαίδευση 4. Σύµφωνα, λοιπόν µε τους στόχους του γλωσσικού µαθήµατος, όπως αυτοί πραγµατώνονταν στα βιβλία της γλώσσας, η γλωσσική αγωγή των παιδιών στην Ελλάδα δεν προετοίµαζε πολίτες ικανούς να αναλύουν και να κατασκευάζουν συγκεκριµένους τύπους κειµένων που κυκλοφορούν στον κοινωνικό χώρο. Οι συνέπειες αυτής της ελλειµµατικής γλωσσικής αγωγής είναι ιδιαίτερα φανερές στην αµηχανία που καταγράφεται στη συµπεριφορά όλων µας όταν καλούµαστε να κατασκευάσουµε κοινωνικά κείµενα για να εκπληρώσουµε τις καθηµερινές επικοινωνιακές µας ανάγκες. Η δυσκολία για παραγωγή κειµένων δεν οφείλεται σε µια πιθανή ελλιπή φοίτηση αλλά στο γεγονός ότι για την παραγωγή κειµένων δεν επαρκεί η γνώση γραµµατικών κανόνων και σύνταξης ούτε η κατοχή ενός διευρυµένου λεξιλογίου αλλά απαιτείται γνώση των συµβάσεων που διέπουν κάθε τύπο κειµένου όπως και, ικανοποιητική εξοικείωση µε τη/τις δοµή/ές και τη/τις µορφή/ές των κειµένων στο πλαίσιο συγκεκριµένης, κάθε φορά, κοινωνικο-πολιτισµικής οργάνωσης καθώς, οι κανόνες σύνταξης κάθε κειµένου δεν αποτελούν συνταγές οι οποίες µπορούν να µαθευτούν εκ των υστέρων ούτε παραµένουν αναλλοίωτοι στη διάρκεια του χρόνου. Η ανάλυση και παραγωγή κοινωνικών κειµένων στην προσχολική και σχολική εκπαίδευση, συνεπάγεται µια καθολικά διαφορετική αντίληψη για το γραµµατισµό και συνιστά ένα µίτο για το συνολικό σχεδιασµό της γλωσσικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, καθώς τα κοινωνικά κείµενα είναι κατεξοχήν πολυτροπικά κείµενα, στα οποία η πληροφορία συντίθεται από ποικίλους τρόπους κατασκευής σηµασίας (γλώσσα, εικόνες, σχέδια, τυπογραφική µορφή κλπ), η παιδαγωγική πρόταση για µια συνολική και αποτελεσµατική επεξεργασία τους θα πρέπει να εγγράφεται στο πλαίσιο των πολυγραµµατισµών. Επίσης, έχουν χρησιµοποιηθεί στα ελληνικά οι όροι: αυθεντικά κείµενα, λειτουργικά γραπτά κ.α. µε παραπλήσιο περιεχόµενο. 3 Στο πλαίσιο της γλωσσικής αγωγής στη δευτεροβάθµια εκπαίδευση έχουν γίνει προτάσεις διδακτικής αξιοποίησης κοινωνικών κειµένων κατά τη δεκαετία του 90, και εµφανίζονται στα βιβλία γλωσσικής αγωγής για το γυµνάσιο και κυρίως για το λύκειο. 4 Οι ποικίλες προσπάθειες που έγιναν όλα αυτά τα χρόνια για µια επικοινωνιακή ή λειτουργική προσέγγιση της γλωσσικής διδασκαλίας παρέµειναν τελικά σε επίπεδο πειραµατικών εφαρµογών ή οδήγησαν στη δηµιουργία συµπληρωµατικού τύπου δραστηριοτήτων, καθώς το αυστηρά προκαθορισµένο curriculum που ισχύει στην ελληνική εκπαίδευση δεν επιτρέπει µια διαφορετική δόµηση του γλωσσικού µαθήµατος από αυτήν που προβάλλεται µέσω των βιβλίων της γλώσσας. Για µια θεωρητική πρόταση και πρακτική εφαρµογή εναλλακτικής πρότασης γλωσσικής διδασκαλίας, δες : Α. Χαραλαµπόπουλος & Σ. Χατζησαββίδης, Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας: Θεωρία & πρακτική εφαρµογή, Κώδικας, Θεσσαλονίκη, 1997.

3 Για πρώτη φορά, στα νέα αναλυτικά προγράµµατα του 1999 για τη διδασκαλία της γλώσσας στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση διαφαίνεται µια διαφορετική προσέγγιση της γλωσσικής αγωγής που θα υποστηρίζει την ανάλυση και παραγωγή κειµένων. Το άρθρο κινείται σε δύο άξονες: α) στην διερεύνηση των κατευθύνσεων των νέων αναλυτικών προγραµµάτων σπουδών για τη γλώσσα στο ηµοτικό και στο Νηπιαγωγείο, και των δυνατοτήτων τις οποίες αυτά προδιαγράφουν για µια διδασκαλία του γραπτού λόγου µέσω κοινωνικών κειµένων, β) στην παρουσίαση τρόπων επιλογής και ανάλυσης κοινωνικών κειµένων για το γραµµατισµό παιδιών µέσα από την περίπτωση των πινακίδων µε ονόµατα οδών. Πλαίσιο διδακτικής αξιοποίησης των κειµένων Η αντίληψη που υποστηρίζεται στο άρθρο όσον αφορά τη χρήση κειµένων για το γραµµατισµό εγγράφεται στο πλαίσιο των Πολυγραµµατισµών, όπου τονίζεται η αναγκαιότητα: «έµφασης στην τριβή των διδασκόµενων µε κείµενα και είδη λόγου από ένα ευρύ φάσµα µέσων και από ένα ευρύ φάσµα πολιτισµικών πηγών(...) ώστε να µπορέσουν διδάσκοντες και διδασκόµενοι να αναπτύξουν κατανόηση των τρόπων µε τους οποίους τα κείµενα τοποθετούνται και παράγονται ιστορικά και κοινωνικά και συνιστούν «σχεδιασµένα» τεχνουργήµατα» 5. Σε αυτό το πλαίσιο είναι προφανές, ότι το κείµενο δεν γίνεται αντιληπτό απλώς ως δοµή ανώτερης τάξης από την πρόταση. Η διαφορά µεταξύ κειµένου και πρότασης δεν είναι µεγέθους, δηλαδή ένα κείµενο δεν είναι κατ ανάγκην µεγαλύτερο από µια πρόταση, ούτε κάθε δοµή ανώτερη της πρότασης συγκροτεί κατ ανάγκη κείµενο. Μπορεί µια και µόνο φράση να συγκροτεί κείµενο εφόσον πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις. Κύρια χαρακτηριστικά κάθε κειµένου συνιστούν η εσωτερική του ενότητα και η ύπαρξη συγκεκριµένης επικοινωνιακής σκοπιµότητας «Κείµενο είναι µια µονάδα γλωσσικής επικοινωνίας και αλληλόδρασης. (...) Κάθε κείµενο δεν είναι µια σειρά λέξεων, φράσεων, προτάσεων ή εκφορών που απλά 5 M. Kalantzis & B. Cope, Πολυγραµµατισµοί. Στο: Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 23/1/2003.

4 παρατίθενται απλά συνεχόµενα, αλλά ένα προϊόν που χαρακτηρίζεται από συνάφεια, συνεκτικότητα και συνοχή» 6 Όπως αναφέρεται από τη Μητσικοπούλου, σύµφωνα µε τον Kress 7, «Κείµενο συνιστά ένα σύνολο φράσεων που απαρτίζουν ένα ολοκληρωµένο νόηµα και συνιστούν ένα κοινωνικά, οριοθετηµένο µήνυµα. (...) Κάθε κείµενο διαµορφώνεται από τον λόγο στον οποίο εντάσσεται, εγγράφοντας κοινωνικές περιστάσεις επικοινωνίας και τις έννοιες που αναπτύσσονται από τους µετέχοντες στις περιστάσεις αυτές» 8 H χρήση κοινωνικών κειµένων για τη διδασκαλία και µάθηση της γλώσσας, επιτρέπει την παρατήρηση των τρόπων µε τους οποίους κοινωνικά, καταστασιακά και γνωστικά συµφραζόµενα εγγράφονται σε κάθε κείµενο. Τέλος, η πρόταση για διδακτική αξιοποίηση κειµένων επιτρέπει και επιβάλλει τη µετακίνηση του πεδίου παρατήρησης αποκλειστικά από τη γλωσσική πληροφορία 9 στο συνδυασµό των πληροφοριών που φέρει η γλώσσα και οι άλλοι τρόποι που συνυπάρχουν σε ένα κείµενο, όπως οι τυπογραφικοί χαρακτήρες, το χρώµα, τα σχέδια, οι φωτογραφίες κλπ., καθώς κάθε κείµενο του κοινωνικού χώρου είναι πολυτροπικό όπως τονίζεται από τον Kress 10. Σύµφωνα µε αυτήν την αντίληψη, η δράση της γλώσσας ενδέχεται να προσαυξάνεται, να συµπληρώνεται ή και να αναιρείται από τη δράση άλλων τρόπων κατασκευής σηµασίας. Η πολυτροπικότητα δεν προστίθεται στην ανάλυση, αλλά αποτελεί ουσιαστική και θεµελιώδη παράµετρο κάθε κειµένου. Η ανάδειξη των ποικίλων οπτικών µέσων που συµβάλλουν στην απόδοση της σηµασίας ενός κειµένου οδηγεί στην επανεξέταση του τρόπου που αντιλαµβανόµαστε τα γραπτά κείµενα και στην αναζήτηση διαφορετικών διαδικασιών ανάλυσης και παραγωγής της γραπτής πληροφορίας. Καθώς, λοιπόν τα κοινωνικά κείµενα είναι κατ εξοχήν πολυτροπικά, κατά την ανάλυση και επεξεργασία τους στη σχολική τάξη είναι σκόπιµο να αποτελούν πεδίο διερεύνησης οι διαδικασίες µε τις οποίες οι ποικίλοι τρόποι συντίθενται για την κατασκευή της σηµασίας ενός γραπτού µηνύµατος 6 J.M. Adam, Linguistique textuelle: typologie(s) et sequentialite. Στο J.L.Chiss et allii (sous la direction de), Apprendre/Enseigner a produire des texts ecrits, editions Universitaires De Boeck, Bruxelles 1987, p G. Kress, Linguistic processes in sociocultural practice, Oxford University Press, Oxford, Β. Μητσικοπούλου, Λόγος Κείµενο: Κείµενο και κειµενικό είδος, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/ Αποκλειστικό τρόπο προσέγγισης των κειµένων, µέχρι πρότινος, στην διδακτική πρακτική στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση 10 G. Kress & T. van Leeuwen, Reading images: The grammar of visual design, ed. Routledge, London, 1996

5 «(...) το σχολείο θα όφειλε να ανοίξει τους ορίζοντές του στη συστηµατική πλέον διδασκαλία και ανάλυση των πολυτροπικών κειµένων, προετοιµάζοντας έτσι τους/τις µαθητές/τριες του να χειρίζονται ικανοποιητικά την πληθώρα των πολυτροπικών κειµένων που τους περιβάλλει» 11 Τα νέα αναλυτικά προγράµµατα για τη γλώσσα Η γλωσσική εκπαίδευση των παιδιών στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, βρίσκεται σε µια αναντιστοιχία στόχων και µέσων καθώς στα βιβλία για την ελληνική γλώσσα στο ηµοτικό Σχολείο υλοποιείται ένα διαφορετικό αναλυτικό πρόγραµµα από το ισχύον. Μια ιδιαίτερα σηµαντική διαφοροποίηση του νέου αναλυτικού προγράµµατος από το προηγούµενο αφορά την πρόταση για αξιοποίηση κειµένων του κοινωνικού χώρου για το γραµµατισµό των νηπίων και των µαθητών/τριών του δηµοτικού σχολείου. Η συστηµατική χρήση ποικίλων τύπων κειµένων για τη γλωσσική διδασκαλία προβλέπεται, για πρώτη φορά στην ελληνική Πρωτοβάθµια εκπαίδευση στο Πρόγραµµα σπουδών της νεοελληνικής γλώσσας για το ηµοτικό Σχολείο και το Νηπιαγωγείο όπως αυτά αποτυπώνονται στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών της Ελληνικής Γλώσσας για το ηµοτικό 12 ( ΕΠΠΣ για την ελληνική γλώσσα στο ηµοτικό) και στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο 13 ( ΕΠΠΣ Νηπιαγωγείου) αντίστοιχα. Η επιλογή της χρήσης κοινωνικών κειµένων για τη διδασκαλία της γλώσσας στο Νηπιαγωγείο και το ηµοτικό Σχολείο είναι εµφανής σε πολλά σηµεία των αναλυτικών προγραµµάτων. Συγκεκριµένα, στο.ε.π.π.σ. για το νηπιαγωγείο, όσον αφορά την προσέγγιση των κειµένων, δηλώνεται ότι: 11 Ε. Χοντολίδου, Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας, Γλωσσικός Υπολογιστής 1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη 1999, σ ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών της Ελληνικής Γλώσσας για το ηµοτικό Σχολείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 13 ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

6 «θα πρέπει να εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις ώστε τα παιδιά να έρχονται αβίαστα σε επαφή µε διαφορετικές εκδοχές του γραπτού λόγου (βιβλία, εφηµερίδες, περιοδικά, επιγραφές κλπ)» 14 «(...) να αναγνωρίζουν τις βασικές εκδοχές του γραπτού λόγου µε βάση τα εξωτερικά-τυπογραφικά χαρακτηριστικά και το περιεχόµενο και να συνειδητοποιούν ότι οι διαφορετικές αυτές εκδοχές µεταφέρουν µηνύµατα µε διαφορετικό τρόπο και χρησιµοποιούνται για διαφορετικούς λόγους» Για να επιτευχθεί αυτή η ικανότητα, θα πρέπει: «τα παιδιά να έρχονται σε επαφή µε εικονογραφηµένα βιβλία και µε περιοδικά, εφηµερίδες, λεξικά, καθώς και µε αφίσες, χάρτες, συσκευασίες προϊόντων που γνωρίζουν (...) στα οποία εικόνες και κείµενο συµπλέκονται για να µεταφέρουν το µήνυµα» Στη συνέχεια, αναφέρεται ότι τα παιδιά θα πρέπει: «να αναπτύξουν την ικανότητα να διακρίνουν σε ένα κείµενο που τους διαβάζεται τα διαλογικά και τα µη διαλογικά µέρη και να αποµνηµονεύουν πολύ µικρά κείµενα» Για την ανάπτυξη αυτής της ικανότητας προβλέπεται η χρήση λογοτεχνικών κειµένων. Η ικανότητα αναγνώρισης οικείων λέξεων στο περιβάλλον και µέσα σε κείµενα προβλέπεται να υλοποιηθεί µέσα σε ένα περιβάλλον πλούσιο σε ερεθίσµατα γραπτού λόγου στη βιβλιοθήκη και σε άλλα σηµεία της τάξης «στη βιβλιοθήκη συγκεντρώνονται, εκτός από τα βιβλία, έντυπα διαφόρων ειδών όπως περιοδικά, εφηµερίδες, αφίσες» Ενώ, σε άλλο σηµείο τονίζεται ότι πρέπει τα παιδιά να αναπτύξουν ικανότητα «να παίρνουν πληροφορίες από διάφορες πηγές όπως αφίσες, ταινίες, σήµατα, έργα τέχνης, στις οποίες συνυπάρχουν γραπτός λόγος και εικόνα» Όσον αφορά τη γραφή και τη γραπτή έκφραση, τονίζεται ιδιαίτερα η αναγκαιότητα τα παιδιά «να συνειδητοποιήσουν την κοινωνική διάσταση του γραπτού λόγου ώστε να κατανοήσουν τη σηµασία της γραφής ως µέσου επικοινωνίας, ανάπτυξης ιδεών, µεταφοράς πληροφοριών και ως πηγής ευχαρίστησης και απόλαυσης». Η ανάπτυξη αυτής της ικανότητας θα γίνει µέσω παραγωγής «κειµένων που τα διαµορφώνουν συλλογικά (π.χ. γράµµατα, προσκλήσεις, καταλόγους, κανόνες παιχνιδιών, συνταγές, παραµύθια, ποιήµατα κλπ)» 14 ΕΠΠΣ για το νηπιαγωγείο, σ.11-14

7 Συνοπτικά, όσον αφορά τα κείµενα που θα µπορούσαν να χρησιµοποιηθούν στο νηπιαγωγείο, προβλέπεται η παρουσίαση ποικίλων τύπων κειµένων στην τάξη όπως: αφίσες, χάρτες, συσκευασίες προϊόντων, ονόµατα οδών, επιγραφές καταστηµάτων, κουτιά από φάρµακα, γράµµατα, προσκλήσεις, κατάλογοι, κανόνες παιχνιδιών, συνταγές, παραµύθια και ποιήµατα αλλά και έντυπα όπως περιοδικά, εφηµερίδες και βιβλία που συµπεριλαµβάνουν ποικίλους τύπους κειµένων, και στους οποίους εικόνες και κείµενο συµπλέκονται για να µεταφέρουν ένα µήνυµα. Όπως παρουσιάζεται στο ΕΠΠΣ, η χρήση διαφόρων τύπων κειµένων για την ανάγνωση στο Νηπιαγωγείο αποσκοπεί αρχικά να βοηθήσει τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τις διαφορές γραπτού λόγου και εικόνας, να τα καταστήσει ικανά να ξεχωρίζουν τις διάφορες εκδοχές του γραπτού λόγου βάση των εξωτερικώντυπογραφικών χαρακτηριστικών τους και να συνειδητοποιήσουν ότι οι διαφορετικές εκδοχές του γραπτού λόγου µεταφέρουν µηνύµατα µε διαφορετικό τρόπο και χρησιµοποιούνται για διαφορετικούς σκοπούς επικοινωνίας. Η εκµετάλλευση του περιβάλλοντος γραπτού λόγου στοχεύει να διευκολύνει τα παιδιά να αναγνωρίζουν οικείες λέξεις, ενώ η συνολική ενασχόληση µε το γραπτό λόγο θα επιτρέψει στα παιδιά προοδευτικά να συνειδητοποιήσουν ότι ό,τι λέµε µπορούµε να το γράψουµε και να αρχίζουν να παρατηρούν την άρθρωση των λέξεων από µικρότερα τµήµατα (γράµµατα ή συνδυασµούς γραµµάτων). Επιπλέον, στόχος της γραπτής έκφρασης στο νηπιαγωγείο είναι η ευαισθητοποίησή των παιδιών σε θέµατα που συνδέονται µε το γιατί και πώς γράφουµε, δηλαδή η συνειδητοποίηση της κοινωνικής διάστασης του γραπτού. Αυτή η διαδικασία δεν ξεκινάει κατ ανάγκη µε την παραγωγή κειµένων από τα ίδια τα παιδιά αλλά και µέσω της υπαγόρευσης στον/στην νηπιαγωγό κειµένων που διαµορφώνουν συνολικά. Αυτή η διαδικασία οδηγεί τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν: ότι τα κείµενα απευθύνονται σε συγκεκριµένους κάθε φορά αναγνώστες και µαθαίνουν να βελτιώνουν ακούγοντας το αποτέλεσµα της υπαγόρευσης, κάνοντας επιλογές λεξιλογίου και διατύπωσης. 15 Πέρα όµως, από το ειδικό πρόγραµµα σχεδιασµού και ανάπτυξης δραστηριοτήτων γλώσσας στο νηπιαγωγείο, σηµαντικές ευκαιρίες για ανάλυση και παραγωγή κοινωνικών κειµένων προβλέπονται µέσα στα άλλα προγράµµατα του.ε.π.π.σ., χωρίς όµως ιδιαίτερη ανάλυση. Θα ήταν σκόπιµο να αναφερθεί ότι στο ΕΠΠΣ του 15 Όπως αναφέρεται από την Τζ. Σκούρα-Βαρνάβα, υπεύθυνη για το πρόγραµµα σπουδών για τη Νεοελληνική γλώσσα στο Νηπιαγωγείο. Τζ. Σκούρα-Βαρνάβα, Το πρόγραµµα σπουδών για τη νεοελληνική γλώσσα στην προδηµοτική εκπαίδευση,στο: Χρ. Τσολάκης (επιµ), Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, Πρακτικά του Στ Πανελληνίου Συνεδρίου, Κώδικας, Θεσσαλονίκη 2001, σ

8 Νηπιαγωγείου υπάρχουν µόνο έµµεσες και ακροθιγείς αναφορές στους άξονες και τις διαδικασίες ανάλυσης των κειµένων. Πιθανώς, αυτό να οφείλεται στο γεγονός ότι η εφαρµογή των κατευθύνσεων των ελληνικών αναλυτικών προγραµµάτων γίνεται συνήθως, µέσω πρόσθετου διδακτικού υλικού όπως επίσης, και στο ότι, το νέο αναλυτικό πρόγραµµα, κατά την πρώτη φάση της λειτουργίας του, συνοδευόταν από µια σειρά συνοδευτικών βιβλίων 16 που αφορούσαν τη θεωρητική υποστήριξη της νέας πρότασης για το γραµµατισµό των νηπίων και πλήθος εφαρµογών τους σε σχολεία άλλων χωρών. Τέλος, όπως είδαµε παραπάνω, συχνές είναι οι αναφορές σε κείµενα του κοινωνικού χώρου και στην αναγκαιότητα επεξεργασίας αυτών των κειµένων µε τρόπο που να προσιδιάζει στη δοµή και τη λειτουργία τους, η απουσία όµως, ενός εισαγωγικού θεωρητικού κειµένου, που θα εξηγούσε τις βασικές επιλογές του προγράµµατος ως προς την προσέγγιση του γραπτού λόγου και την επεξεργασία των κειµένων, δηµιουργεί ασάφειες ως προς τους τρόπους επίτευξης των επιδιωκόµενων στόχων για τη γλωσσική αγωγή. Ενδεχοµένως, αυτό να οφείλεται στο γεγονός ότι, στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα, τα αναλυτικά προγράµµατα δεν αποτελούν σηµείο αναφοράς για τους εκπαιδευτικούς, αλλά το πλαίσιο µε το οποίο θα κατασκευαστούν τα βιβλία για τη γλωσσική διδασκαλία. Με ιδιαίτερα σαφή, συγκροτηµένο και αναλυτικό τρόπο παρουσιάζεται στο.ε.π.π.σ. για την ελληνική γλώσσα, η πρόταση για το ρόλο των κοινωνικών κειµένων στο γραµµατισµό παιδιών δηµοτικού σχολείου. Στο κεφάλαιο της διδακτικής µεθοδολογίας γίνονται εκτενείς αναφορές στην οργάνωση του γλωσσικού µαθήµατος µέσα από τη θεωρία των κειµενικών ειδών και προτείνονται διαδικασίες επεξεργασίας των κειµένων µε τρόπο ώστε να αναδεικνύονται τα κειµενικά χαρακτηριστικά και οι εξωκειµενικοί περιορισµοί οι οποίοι καθορίζουν τη διαµόρφωσή των κειµένων 17. Η γλωσσική διδασκαλία οργανώνεται γύρω από την αναγκαιότητα να αντιµετωπίσει «την ανάγκη του µαθητή να χειρίζεται διάφορα είδη λόγου» και ειδικότερα «αναφορικού» (αφήγηση, περιγραφή, ανακοίνωση κλπ) και «κατευθυντικού» (πρόσκληση, ερώτηση, παράκληση οδηγία, επιχειρηµατολογία κλπ). Όσον αφορά δε στην επεξεργασία των κειµένων, αναφέρεται ότι κατά τη διδασκαλία των κειµένων θα πρέπει να αξιοποιούνται συστηµατικά πληροφορίες διακειµενικές, περικειµενικές και ενδοκειµενικές οι οποίες 16 Υ.Π.Ε.Π.Θ. Το παιδί και η γραφή και Γραφή και Ανάγνωση Ι,ΙΙ,ΙΙΙ, Ο.Ε..Β., Αθήνα, Ε.Π.Π.Σ. για την ελληνική γλώσσα στο ηµοτικό, σελ

9 «αφενός µεν ερµηνεύουν τη µορφή και το περιεχόµενο ενός κειµένου που δίδεται προς επεξεργασία και αφετέρου περιορίζουν και διαµορφώνουν τη µορφή και το περιεχόµενο των προφορικών ή γραπτών κειµένων που καλείται να συνθέσει ο µαθητής» Η διδακτική µεθοδολογική πρόταση οργανώνεται στους γενικούς στόχους του αναλυτικού 18, όπου αναφέρεται ότι, όσον αφορά στην ανάγνωση «ο µαθητής (...) διαβάζει και κατανοεί απλό, µικρό κείµενο, (...) κατανοεί διαφόρους τύπους κειµένων, (...) συµπεραίνει το περιεχόµενο ενός βιβλίου από τις εξωτερικές ενδείξεις (εξώφυλλο, περιεχόµενα, ενδείξεις κ.τ.ό), (...) επιλέγει ένα βιβλίο, µια εφηµερίδα, ένα άρθρο από τράπεζα δεδοµένων, από βιβλιοθήκη ή από βιβλιοπωλείο, µε κριτήριο το σκοπό της δουλειάς του». Ενώ για την παραγωγή λόγου προβλέπεται ότι «ο µαθητής (...) συντάσσει διαφορετικού τύπου κείµενα ακολουθώντας τη διαδικασία του σχεδιασµού, (...) χρησιµοποιεί διάφορα είδη λόγου, για διαφορετικούς σκοπούς και για διαφορετικούς αποδέκτες, (...) διακρίνει σχέσεις µεταξύ προθετικότητας, είδος λόγου, γλωσσικής µορφής και κειµενικής δοµής κ.α.» Επίσης, αναφορά σε κοινωνικά κείµενα συναντάµε στο τµήµα της διαχείρισης πληροφορίας, όπου δηλώνεται ότι: «ο µαθητής (...) αξιοποιεί απλό χάρτη και πίνακες (δροµολογίων και λοιπών πληροφοριών, διάφορα έντυπα κ.τ.ό)» Στους ειδικούς σκοπούς του αναλυτικού, όπου εξειδικεύονται οι γενικοί στόχοι για τη γλωσσική αγωγή στο δηµοτικό, γίνονται συνεχείς αναφορές στην ποικιλία κειµένων του κοινωνικού χώρου που θα πρέπει να χρησιµοποιηθούν για τη διδασκαλία και µάθηση της γλώσσας και προτείνονται τρόποι επεξεργασίας τους σε µια προσπάθεια να αναδειχθεί ο επικοινωνιακός χαρακτήρας αυτών των κειµένων και να αναφανεί η ιδιαίτερη δοµή και η διαφορετική οργάνωση του περιεχοµένου κάθε κειµενικού τύπου και κάθε κειµένου ειδικότερα. Άλλωστε, τα κείµενα του κοινωνικού χώρου, όπως φαίνεται στο αναλυτικό πρόγραµµα, συνιστούν το κύριο µέσο για την υλοποίηση των στόχων της γλωσσικής αγωγής. Η πρόταση δε, για σύνδεση των διαφόρων γνωστικών αντικειµένων του αναλυτικού προγράµµατος στο πλαίσιο της διαθεµατικής προσέγγισης της γνώσης οδηγεί στην επιλογή αξιοποίησης των κειµένων για εξυπηρέτηση στόχων που προκύπτουν σε διαφορετικές περιοχές του προγράµµατος του δηµοτικού σχολείου. Ακόµη και σε µια τυχαία επιλογή ενός δείγµατος από στόχους 18 ο.π., σελ

10 και ενδεικτικές δραστηριότητες του αναλυτικού προγράµµατος, παρουσιάζεται µε ιδιαίτερα σαφή τρόπο, η έµφαση στη χρήση κοινωνικών κειµένων για τη διδασκαλία και µάθηση της γλώσσας. Για παράδειγµα στο υποκεφάλαιο του αναλυτικού προγράµµατος για την ανάγνωση των Γ και δηµοτικού, αναφέρεται: «Αξιοποίηση διαφόρων κειµένων και κειµενικών τύπων. Ενδεικτικά αντικείµενα ανάγνωσης και µελέτης: Τα διάφορα κείµενα των µαθηµάτων του σχολικού προγράµµατος, αγγελία, τίτλοι, περιγραφή αφηγήµατος, ποιήµατος, πληροφοριακό κείµενο, επιστολή, ηµερολόγιο, αυτοβιογραφία, βιογραφία, πίνακας περιεχοµένων, κατάλογος, λεξικό, χάρτης, σχεδιάγραµµα, ιστορία µε εικόνες και σκίτσα, σηµειώσεις, εφηµερίδα, περιοδικό, αφήγηση, περιγραφή,παραµύθι, ανέκδοτο, διήγηµα, µυθιστόρηµα, ποίηµα, βιβλιοπαρουσίαση, κριτική θεατρικού, κινηµατογραφικού έργου, χειρόγραφο, δακτυλόγραφα ή έντυπα κείµενα που έχουν διαφορετικό επίπεδο ύφους» 19 Εν κατακλείδι, είναι σκόπιµο να τονιστεί ότι σηµαντικές αλλαγές προδιαγράφονται µέσα από τα αναλυτικά προγράµµατα για τη γλωσσική αγωγή στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση στην Ελλάδα. Η οργάνωση του γλωσσικού µαθήµατος µέσα από είδη λόγου και τύπους κειµένων, και η αξιοποίηση κοινωνικών κειµένων για το γραµµατισµό µαθητών/τριών του δηµοτικού σχολείου, όπως περιγράφεται στο αναλυτικό πρόγραµµα, δηλώνει την πρόθεση για µια διδασκαλία της γλώσσας που στοχεύει να καταστήσει τον µαθητή ικανό να χειρίζεται τη γλώσσα µε τρόπο τέτοιο ώστε να ικανοποιεί καθηµερινές, επικοινωνιακές του ανάγκες µε αποτελεσµατικό τρόπο. Αυτό το πλαίσιο για τη γλωσσική αγωγή οδηγεί στην ανάγκη επεξεργασίας κειµένων του κοινωνικού χώρου µε τρόπο ώστε να αναδεικνύονται όλες οι πληροφορίες που φέρει κάθε κείµενο, το πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται και οι αναφορές του σε άλλα κείµενα του κοινωνικού χώρου. Σε αυτή την κατεύθυνση επιλέχθηκε η παρουσίαση ενός τρόπου προσέγγισης κειµένων µέσω των πινακίδων µε ονόµατα οδών που συνιστούν µια κατηγορία απλών καθηµερινών κειµένων του περιβάλλοντα γραπτού λόγου µε τα οποία ερχόµαστε καθηµερινά σε επαφή. Προπαιδαγωγική ανάλυση Όπως περιγράφηκε παραπάνω, στα νέα αναλυτικά προγράµµατα για τη διδασκαλία της γλώσσας στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση τα κείµενα του κοινωνικού χώρου συνιστούν το µέσον για το γραµµατισµό νηπίων και µαθητών/τριών δηµοτικού σχολείου. Η εισαγωγή, όµως ενός κειµένου του κοινωνικού χώρου στη σχολική τάξη 19 ο.π., σελ

11 επιβάλλει να έχει προηγηθεί µια συστηµατική ανάλυση όσον αφορά το ίδιο το κείµενο και την διδακτική του προσέγγιση. Σύµφωνα µε την Moirand 20, που ονόµασε αυτού του τύπου την ανάλυση προπαιδαγωγική δύο είναι οι βασικοί της στόχοι: α) η διερεύνηση των λειτουργιών του κειµένου σε ποικίλα επίπεδα και β) η εξεύρεση των παιδαγωγικών στρατηγικών που θα επιτρέψουν στους/στις µαθητές/τριεςνα προσεγγίσουν τη σηµασία του κειµένου. Σε µια πιο διευρυµένη εκδοχή, όπως προτείνεται από την Κουτσουσίµου- Τσίνογλου 21 που συνοψίζει τη σχετική βιβλιογραφία, η προπαιδαγωγική ανάλυση έχει ως στόχο: α) να καταστήσει προσιτές νεο-αναδυόµενες στη διδακτική πράξη έννοιεςκλειδιά για τη µελέτη του κειµένου, β) να επισηµάνει και να αιτιολογήσει οµοιότητες και διαφορές στα χαρακτηριστικά συγκρίσιµων κειµένων, γ) να αναδείξει στοιχεία γύρω από τα οποία θα εκπονηθούν δραστηριότητες για την τάξη, δ) να ελέγξει αβέβαιες εκτιµήσεις και ε) να προτείνει νέες τεχνικές προσέγγισης κειµένων. Η προπαιδαγωγική ανάλυση, λοιπόν ως προς τον πρώτο της άξονα, αφορά παρατηρήσεις γύρω από τη δοµή, το περιεχόµενο και τη µορφή του συγκεκριµένου κειµένου, τις πιθανές αποκλίσεις από τη «νόρµα», τις σχέσεις του µε άλλα κείµενα που χρησιµοποιούνται για να υπηρετήσουν τον ίδιο στόχο κλπ. Αναλύσεις τέτοιου τύπου προϋποθέτουν παρατηρήσεις σε µια σειρά κειµένων ίδιου τύπου, άρα επιβάλλουν την αναγκαιότητα ενός ευρέως σώµατος κειµένων. Από αυτά, µετά από ανάλυση, ο εκπαιδευτικός θα επιλέξει το δείγµα που θα παρουσιαστεί στην τάξη ώστε να προβάλλονται όλα τα χαρακτηριστικά του συγκεκριµένου τύπου, η συνήθης µορφή και οι τρόποι που επιλέγονται από τους οµιλητές για να διαφοροποιηθούν ή να παρεκκλίνουν από αυτήν. Τέλος, τα κείµενα που θα επιλεχθούν και οι δραστηριότητες που θα δηµιουργηθούν θα πρέπει να διευκολύνουν τη διεύρυνση της συζήτησης και των παρατηρήσεων πέρα και πάνω από τα όρια των συγκεκριµένων δειγµάτων. Επιλογή και ανάλυση του δείγµατος Στο άρθρο επιλέχθηκε η παρουσίαση 6 πινακίδων µε ονόµατα οδών, οι οποίες συνιστούν κείµενα περιορισµένης γλωσσικής πληροφορίας και πανοµοιότυπης µορφής, υψηλά συµβατικά (δηλαδή οι όποιες δυνατότητες αλλαγών και τροποποιήσεων είναι ελάχιστες και προέρχονται συνήθως από το κράτος ή τους θεσµοθετηµένους φορείς π.χ. δηµοτικές αρχές). Αυτές οι πινακίδες επιλέχθηκαν από 20 S. Moirand, Situations d ecrit, ed. CLE international, Paris Β. Κουτσουσίµου-Τσίνογλου, Πολυφωνικότητα και πολυτροπικότητα: δείκτες στάσεων του/της οµιλητή/-τριας και σχεδιασµός ενός «κοινού γραπτού». Προπαιδαγωγική ανάλυση, Γλωσσικός Υπολογιστής 2, (2000), σ

12 ένα πολύ µεγαλύτερο σώµα κειµένων µετά από ανάλυση, καθότι θεωρήθηκε ότι εµφανίζουν τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της κατηγορίας κειµένων και µερικές από τις πλέον συνήθεις αποκλίσεις από τη νόρµα. Παρότι, οι πινακίδες αφορούν περιβάλλοντα γραπτό λόγο στον οποίο εκτίθενται καθηµερινά, έχει επισηµανθεί, ότι τα παιδιά δεν τις παρατηρούν συχνά, κυρίως λόγω του ύψους τοποθέτησης τους και ενδεχοµένως λόγω της έλλειψης ιδιαίτερου, προσωπικού ενδιαφέροντος 22. Εντούτοις, η περιορισµένη γλωσσική πληροφορία που περιέχεται στις πινακίδες, οι επαναλαµβανόµενοι γλωσσικοί τύποι, η συµβατική τους µορφή και το γεγονός της άµεσης επικοινωνιακής χρηστικότητάς τους καθιστούν αυτά τα κείµενα ιδιαίτερα χρήσιµα για ποικίλες διδακτικές εφαρµογές. Οι πινακίδες µε ονόµατα οδών θα µπορούσαν να αξιοποιηθούν στη σχολική τάξη για να εξυπηρετήσουν διδακτικούς στόχους για διαφορετικές ηλικίες µαθητών. Για παράδειγµα, αν στόχος µιας διδακτικής παρέµβασης είναι να µάθουν οι µαθητές να τοποθετούνται στο χώρο, να παίρνουν και να δίνουν πληροφορίες για τόπο µέσα από επίσηµα γραπτά κείµενα του περιβάλλοντος, θα πρέπει να εξοικειωθούν µε το συγκεκριµένο τύπο κειµένου. Η επιλογή όµως, των κειµένων θα πρέπει να αντλείται µέσα από την καθηµερινότητα των παιδιών ώστε να υπερβαίνονται τα προβλήµατα.που προαναφέρθηκαν. Οι πληροφορίες ενός κειµένου πρέπει να αποτελούν προϊόν µιας διαδικασίας ανακάλυψης από τους µαθητές: - Ανακάλυψης της εξωτερικής µορφής ενός κειµένου - Ανακάλυψης της δοµής και του περιεχοµένου του - Ανακάλυψης, γενικότερα, της περίστασης επικοινωνίας στην οποία εγγράφεται (των λειτουργιών που επιτελεί και του σκοπού παραγωγής του, των σχέσεων που επιτρέπει και ενδεχοµένως επιβάλλει µεταξύ του κατασκευαστή και του αναγνώστη του, ή µεταξύ του αναγνώστη και άλλων φορέων, του χώρου εµφάνισής του, του χρόνου (ως φάσης δηµιουργίας και φάσης ανάγνωσης), των νορµών και συµβάσεων που διέπουν το συγκεκριµένο κείµενο ή κατηγορία κειµένων, της επικοινωνίας του κειµένου µε άλλα κείµενα κλπ). 22 ιερευνήσεις των αναγνωστικών επιλογών παιδιών πρώτης σχολικής ηλικίας στη διάρκεια περιπάτων γραµµατισµού µέσα στην πόλη, έδειξαν ότι τα παιδιά ενδιαφερόταν για γραπτά κείµενα του περιβάλλοντος όταν αυτά, µε κάποιο τρόπο, είχαν αναφορά στις εµπειρίες τους και στα ενδιαφέροντά τους (όπως γκράφιτι, πινακίδες των δρόµων που κατοικούσαν, τα ονόµατα των µαγαζιών που ψώνιζαν κ.ο.κ.). Σε γενικές γραµµές όµως οι πινακίδες µε τα ονόµατα οδών δεν ανήκαν στα κείµενα που επέλεγαν να διαβάσουν κυρίως λόγω του χώρου προβολής τους που υπερβαίνει τις οπτικές δυνατότητες των µικρών παιδιών αλλά και της επίσηµης γλώσσας που παρουσιάζουν. M.F. Orellana & Ar. Hernandez, Talking the walk: Children reading urban environmental print, The Reading Teacher vol. 52, no. 6. Maren 1999, pp

13 Η συνηθισµένη µορφή του συγκεκριµένου τύπου κειµένων (όπως φαίνεται στις πινακίδες 2,4 και 5, Παράρτηµα Ι) περιλαµβάνει ένα µήνυµα σε δύο αλφάβητα ως προς µία από τις δύο πληροφορίες που φέρει, συγκεκριµένα, το όνοµα της οδού π.χ. «Ο ΟΣ ΙΑΣΟΝΟΣ-IASONOS». Τα δύο αλφάβητα ενίοτε διαφοροποιούνται χρωµατικά, λευκό για το ελληνικό αλφάβητο, κίτρινο χρώµα για το λατινικό. Η γλωσσική πληροφορία εµφανίζεται αποτυπωµένη σε σιδερένια πινακίδα µε µπλε φόντο. Ενώ, ένα άσπρο πλαίσιο ορίζει το χώρο της γλωσσικής πληροφορίας. Οι πινακίδες τοποθετούνται στα 3,5-4,5 µέτρα ύψους, καθώς η πληροφορία που φέρουν πρέπει να είναι αναγνώσιµη από µακριά, ενώ δεν είναι σπάνιες οι φορές που βρίσκονται σε ακόµα µεγαλύτερο ύψος (στην περίπτωση οδών που βρίσκονται σε µεγάλους δρόµους). Συχνά, κάτω, πάνω ή δίπλα από την πινακίδα µε το όνοµα της οδού βρίσκεται µικρότερου µεγέθους πινακίδα µε αντίστοιχη µορφή όπου δηλώνονται οι αριθµοί των οδών που περιλαµβάνονται στο συγκεκριµένο τετράγωνο (πινακίδες 1 & 3). Όσον αφορά τη γλωσσική πληροφορία που περιλαµβάνεται, παρατηρούµε ότι οι λέξεις «οδός, λεωφόρος» δεσπόζουν στο άνω τµήµα της πινακίδας, τα γράµµατα είναι αραιά και, ενίοτε, χρησιµοποιούνται µεγαλύτεροι χαρακτήρες. Το όνοµα της οδού είναι σε γενική πτώση. Η ονοµατοδότηση των οδών, στην Ελλάδα, αποτελεί συνήθως απόφαση των δηµοτικών αρχών και συνιστά συχνά, χώρο σηµαντικών αντιπαραθέσεων καθώς εγγράφονται µνήµες του παρελθόντος και ιστορικές στιγµές που επιδέχονται διαφορετικών προσεγγίσεων. Γενικότερα, τα ονόµατα των οδών µπορεί να προέρχονται από το χώρο της ελληνικής αρχαιότητας (µυθικό ή πραγµατικό) (πινακίδα 5), της επανάστασης του 21, της σύγχρονης ιστορίας και της ορθόδοξης παράδοσης (πινακίδα 2). Ακόµα, µπορεί να είναι ονόµατα πολιτικών, βασιλιάδων, καλλιτεχνών (πινακίδα 3), ξένων προσωπικοτήτων ή σηµαντικών προσώπων της πόλης (πινακίδα 4) ή να είναι τοπωνύµια (χωριά, πόλεις, ιστορικές τοποθεσίες, ποτάµια, νησιά κλπ) (πινακίδα 1). Συχνά, εµφανίζονται ποιητικά ονόµατα (λουλουδιών, φυτών κλπ) και άλλα που δεν µπορούν να ενταχθούν σε συγκεκριµένη κατηγορία 23. Στη συντριπτική πλειοψηφία, η ονοµατοδότηση οδών γίνεται προς τιµήν προσωπικοτήτων µετά τον θάνατό τους, αν και αυτό δεν είναι η µόνη περίπτωση (πινακίδα 3). Στις πινακίδες µε ονόµατα οδών παρατηρείται συχνή παρουσία συντµήσεων, χωρίς όµως να υπάρχει απόλυτη συνέπεια ως προς την πληροφορία που θα εµφανιστεί σε πλήρη ή συντετµηµένη µορφή (πινακίδες 2,3 & 5). Όσον αφορά τα κύρια 23 Μια ενδιαφέρουσα σχολιασµένη παρουσίαση των ονοµάτων οδών παρουσιάζεται στο: Η. Πετρόπουλος, η ονοµατοθεσία οδών και πλατειών, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 1995

14 ονόµατα παρατηρείται η παρουσία µόνο του επιθέτου ενώ άλλοτε εµφανίζεται και το µικρό όνοµα, συνήθως όµως τα πρώτα γράµµατα αυτού (πινακίδα 3). Στις πινακίδες ενδέχεται να εµφανίζεται η ιδιότητα του προσώπου που αναφέρεται σε πλήρη ή συντετµηµένη µορφή (πινακίδες 2 & 3). Η παρουσία συντµήσεων καθιστά δύσκολη την ανάγνωση των πινακίδων από ένα παιδί ή κάποιον που δεν κατέχει σε επαρκή βαθµό την ελληνική γλώσσα. Η λειτουργία των πινακίδων µε ονόµατα οδών είναι να πληροφορούν τον αναγνώστη για το όνοµα της οδού στην οποία βρίσκεται. Άρα, ο σκοπός σύνταξης ενός τέτοιου κειµένου και ο στόχος της επικοινωνιακής διαδικασίας σχετίζεται µε την πραγµατικότητα αναφοράς. Οι πινακίδες µε ονόµατα οδών, ως προς το είδος λόγου που παράγεται, ανήκουν στην κατηγορία των πληροφοριακών κειµένων, καθώς η βασική τους ιδιότητα είναι να αναφέρονται στην πραγµατικότητα 24. Ως προς το γένος λόγου που παράγεται, τα κείµενα των πινακίδων παρά το µικρό τους µέγεθος ανήκουν στην κατηγορία των περιγραφικών κειµένων 25 καθώς ο συντάκτης τους αποφεύγει την προσωπική εµπλοκή απέναντι σε αυτό που περιγράφεται, γεγονός που δηλώνεται µε την παρουσία απλώς µιας ονοµατικής φράσης. Νόρµα και αποκλίσεις Σε ένα πρώτο επίπεδο προσέγγισης θα µπορούσαµε να διατυπώσουµε την άποψη ότι για κάθε τύπο κειµένου υφίσταται µια «πρότυπη» κυρίαρχη µορφή, η οποία θα µπορούσε, ως τέτοια, να αποτελέσει το µοναδικό υλικό µιας διδακτικής παρέµβασης µε στόχο την εξοικείωση των µαθητών/τριών µε το συγκεκριµένο τύπο κειµένου. 24 Όπως αναφέρεται στο Π. Πολίτης, Λόγος-Κείµενο: Εισαγωγή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet (7/3/2003) η συσχέτιση του σκοπού για τον οποίο συντάσσεται ένα κείµενο µε έναν από τους βασικούς παράγοντες του «επικοινωνιακού τριγώνου» (ποµπός, δέκτης, µήνυµα, πραγµατικότητα αναφοράς) µας δίνει τέσσερα θεµελιώδη είδη λόγου (σύµφωνα µε τον Kinneavy 1971) τον εκφραστικό λόγο, το λόγο της πειθούς, τον πληροφοριακό λόγο και το λογοτεχνικό λόγο. Στην περίπτωση των πινακίδων που δηλώνουν τα ονόµατα των οδών, ο λόγος που παράγεται εστιάζεται στην πραγµατικότητα αναφοράς. Τα κείµενα απεικονίζουν την πραγµατικότητα. Η λειτουργία της γλώσσας είναι τυπικά πληροφοριακή. 25 Όπως αναφέρεται από τη Β.Μητσικοπούλου «αντικείµενο των περιγραφικών κειµένων είναι η γλωσσική αναπαράσταση (...) αντικειµένων, φαινοµένων ή καταστάσεων πραγµάτων, δηλαδή οντοτήτων, µε σχετικά σταθερή ταυτότητα και σύσταση, τις οποίες αντιλαµβανόµαστε καταρχήν µέσω της εµπειρίας, τις επεξεργαζόµαστε νοητά και εν τέλει επιδιώκουµε (...) να τις απεικονίσουµε για λογαριασµό του ακροατή ή του αναγνώστη µας». Β. Μητσικοπούλου, Λόγος- Κείµενο: Περιγραφή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/2003,

15 Τα κοινωνικά γραπτά όµως παράγονται για να καλύψουν επικοινωνιακές ανάγκες στο πλαίσιο δεδοµένης κάθε φορά κοινωνικής οργάνωσης. Ακόµα και στην περίπτωση της ίδιας επικοινωνιακής ανάγκης και άρα, κοινωνικής σκοπιµότητας του γραπτού όπως η ανάγκη ενός γραπτού κειµένου που θα προσκαλεί σε ένα κοινωνικό γεγονός, παρατηρούµε ότι µε άλλον τρόπο συγκροτείται και παρουσιάζεται το κείµενο της πρόσκλησης σε διαφορετικούς τύπους κοινωνικής, πολιτισµικής ή εθνικής οργάνωσης 26. Η µορφή κάθε κοινωνικού γραπτού διαφοροποιείται ανάλογα µε την κοινωνική οργάνωση στο πλαίσιο της οποίας δηµιουργείται. Ακόµα όµως, και µέσα στο πλαίσιο της ίδιας κοινωνικο-πολιτισµικής οργάνωσης, κάθε κοινωνικό γραπτό εµφανίζεται µε ποικίλες µορφές. Η µορφολογική διαφοροποίηση ενδέχεται να εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες, όπως δεσµεύσεις που προκύπτουν από την κοινωνική περίσταση (χώρος, χρόνος, συµµετέχοντες στη διαδικασία, σκοπός της δράσης κλπ) ή από επιλογές του συντάκτη του κειµένου όπως επιθυµία διαφοροποίησης από τη νόρµα και δήλωση προσωπικής στάσης για ποικίλους λόγους. Θα ήταν σκόπιµο, λοιπόν να επισηµανθεί ότι η διαδικασία ανακάλυψης από τους µαθητές της δοµής και της µορφής κάθε τύπου κειµένου δεν θα πρέπει να περιλαµβάνει µόνο τη νόρµα, δηλαδή τους συνήθεις τρόπους δόµησης ενός κειµένου, αλλά και τους τρόπους παραβίασης της, καθώς και την ανακάλυψη των λόγων για τους οποίους ο συντάκτης ενός κειµένου επιλέγει να παραβιάσει τη συµβατική µορφή ή τη δοµή ενός συγκεκριµένου κειµένου. Στο Βόλο π.χ. οι δηµοτικές αρχές επέλεξαν την τοποθέτηση µιας δεύτερης πινακίδας κάτω από το όνοµα της οδού σε επιλεγµένα σηµεία και µε συµπληρωµατική λειτουργία προς την πρώτη, όπου δίνονται πληροφορίες για το πρόσωπο ή το µνηµείο ή τον τόπο στο οποίο οφείλει το όνοµά της η κάθε οδός. Η παραβίαση της νόρµας µπορεί να γίνεται και από µη θεσµικούς φορείς, για λόγους πρακτικούς (π.χ. λόγω απουσίας ή καταστροφής της πινακίδας σε συγκεκριµένο κτήριο).η πινακίδα 6 κατασκευάστηκε από κάτοικο της συγκεκριµένης οικίας για να δηλώσει το όνοµα και τον αριθµό της οδού. Σε τέτοιες περιπτώσεις, που είναι αρκετά συχνές, βλέπουµε την προβολή µιας προσωπικής αισθητικής πρότασης που, παρότι διατηρεί τα βασικά στοιχεία µιας πινακίδας µε όνοµα οδού, διαφοροποιεί τη µορφή µε την οποία παρουσιάζεται. Ολοκληρώνοντας, θα πρέπει να τονιστεί ότι η διδασκαλία ενός τύπου κειµένου δεν θα πρέπει να οδηγεί απλώς στη δηµιουργία µιας «πρότυπης» µορφής, γι αυτό 26 Ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι τα γαµήλια προσκλητήρια. Σε περιοχές της Ελλάδας τυπώνονται δύο τύποι προσκλητηρίων µε µόνη διαφοροποίηση τη σειρά παρουσίασης των ονοµάτων των µελλόνυµφων. Στο προσκλητήριο που µοιράζεται στους συγγενείς και οικείους της νύφης εµφανίζεται πρώτο το δικό της όνοµα, ενώ το όνοµα του γαµπρού εµφανίζεται πρώτο στην περίπτωση των δικών του προσκεκληµένων.

16 άλλωστε χρειάζονται αρκετά δείγµατα κάθε τύπου κειµένου. Στόχος της διαδικασίας δεν είναι να καταστήσει τον µαθητή ικανό απλώς να µάθει µηχανιστικά να αναπαράγει µια κατηγορία κειµένου, αλλά να κατανοήσει τους τρόπους που οι ποικίλες πληροφορίες συντίθενται για τη δηµιουργία ενός γραπτού µηνύµατος. Είδαµε ότι ακόµα και στην περίπτωση ενός ιδιαίτερα συµβατικού τύπου κειµένου, υπάρχουν περιπτώσεις συµβατικής απόκλισης από τη νόρµα, όπως και περιπτώσεις όπου αυτή η απόκλιση προέρχεται από την προσπάθεια του καθενός µας να κατασκευάσει ένα γραπτό µήνυµα για να επιτύχει τους δικούς του στόχους. ιδακτική αξιοποίηση Οι πινακίδες που παρουσιάζονται στο παράρτηµα Ι θα µπορούσαν να αποτελέσουν υλικό γλωσσικής διδασκαλίας και µάθησης τόσο για µαθητές/τριες νηπιαγωγείου όσο και δηµοτικού σχολείου, ανάλογα µε τους στόχους που τίθενται κάθε φορά και τις δραστηριότητες που προτείνονται προς υλοποίηση. Σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζονται ενδεικτικές δραστηριότητες κατανόησης και παραγωγής γραπτού λόγου από τις οποίες ο/η διδάσκων/ουσα θα µπορούσε να επιλέξει ανάλογα µε τους στόχους του γλωσσικού µαθήµατος, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντα του µαθητικού κοινού. Α) ραστηριότητες κατανόησης γραπτού λόγου Παρατηρήστε προσεκτικά τις πινακίδες που εµφανίζονται στο παράρτηµα Ι και απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις: 1. Πού έχετε δει ξανά παρόµοια κείµενα; 2. Για ποιο λόγο θα διαβάζατε ένα τέτοιο κείµενο; 3. Χρειάστηκε ποτέ να διαβάσετε ένα τέτοιο κείµενο; Για ποιο λόγο; 4. Μπορείτε να διαβάσετε τα ονόµατα των οδών που εµφανίζονται; 5. Εµφανίζεται πάντα δίπλα στις πινακίδες ο αριθµός της οδού; Μήπως ξέρετε σε ποιες περιπτώσεις εµφανίζεται ο αριθµός της οδού; Γιατί στην περίπτωση της 1 ης πινακίδας εµφανίζονται τα νούµερα Τι σηµαίνει η περίπτωση των νούµερων στην περίπτωση της 4 ης πινακίδας; 6. Σε ποιες πινακίδες εµφανίζονται ονόµατα προσώπων; 7. Σε ποιες πινακίδες εµφανίζονται οι ιδιότητες των προσώπων; 8. Σε ποιες περιπτώσεις αναφέρεται η ιδιότητα του προσώπου, του οποίου το όνοµα φέρει η πινακίδα; 9. Βρείτε σε ποια πρόσωπα αναφέρονται οι πινακίδες.

17 10. Κάτω από την 1 η και την 5 η πινακίδα µε το όνοµα της οδού εµφανίζεται µια άλλη πινακίδα. Είναι όµοιες οι δύο πινακίδες; Σε τι διαφέρουν; Τι είδους πληροφορίες περιέχονται στη 2 η πινακίδα; 11. Βρείτε ποια από τα ονόµατα των οδών (Παράρτηµα Ι) εµφανίζονται στο χάρτη (Παράρτηµα ΙΙ). Τα ονόµατα των οδών εµφανίζονται µε τον ίδιο τρόπο στο χάρτη και στις πινακίδες; Τι διαφορές παρατηρείτε; 12. Ποια πληροφορία εµφανίζεται µε κίτρινο χρώµα στις πινακίδες 2,4 και Η 6 η πινακίδα διαφέρει από τις υπόλοιπες. Τι υποθέτετε ότι καθόρισε τις διαφορές της; 14. Θέλετε να στείλετε ένα γράµµα στη φίλη σας εληγιώργη Νίκη που µένει στο Βόλο στην οδό Ιάσονος 65 και δεν ξέρετε τον ταχυδροµικό κώδικα. Αναζητήστε την πληροφορία στο τµήµα του ταχυδροµικού καταλόγου που εµφανίζεται στο Παράρτηµα ΙΙΙ. Β) ραστηριότητες παραγωγής γραπτού λόγου 1. Έξω από το σπίτι σας η πινακίδα µε το όνοµα της οδού έχει καταστραφεί. Ετοιµάστε το σχέδιο µιας καινούριας. 2. Έξω από το σχολείο σας που βρίσκεται στην οδό Κωστή Παλαµά αριθµός 6, η πινακίδα έχει καταστραφεί. Φτιάξτε µια καινούρια για να τη βάλετε στη σωστή θέση. 3. Έστω ότι η οδός Κωστή Παλαµά βρίσκεται στην πόλη του Βόλου. Ετοιµάστε το σχέδιο µιας πινακίδας µε πληροφορίες γύρω από το όνοµά του που θα τοποθετηθεί κάτω από την πινακίδα µε το όνοµα της οδού. 4. Φτιάξτε ένα χάρτη της περιοχής γύρω από το σχολείο σας για να το στείλετε στους µαθητές ενός γαλλικού σχολείου που θα σας επισκεφτεί τον επόµενο µήνα. 5. Γυρνώντας στο σπίτι σας καταγράψτε τα ονόµατα όλων των οδών που συναντάτε ώστε να φτιάξτε ένα χάρτη της γειτονιάς σας. Συνδυάστε τον χάρτη σας µε αυτόν που έκαναν οι συµµαθητές/τριές σας, για να φτιάξτε ένα χάρτη της ευρύτερης περιοχής του σχολείου σας. 6. Στο πλαίσιο ενός σχολικού περιπάτου φωτογραφίστε όλες τις πινακίδες µε ονόµατα οδών ώστε να φτιάξτε το σχεδιάγραµµα της γειτονιάς σας. Στις περιπτώσεις δρόµων όπου η πινακίδα έχει καταστραφεί, σχεδιάζετε τις αντίστοιχες πινακίδες. 7. Αφού καταγράψτε τα ονόµατα όλων των οδών που συναντάτε πηγαίνοντας στο σχολείο, προσπαθήστε να τα βάλετε σε κατηγορίες (π.χ. ονόµατα πολιτικών,

18 τοποθεσιών, καλλιτεχνών κλπ). Συγκρίνετε τις λίστες σας, µε αυτές των συµµαθητών/τριών σας. Βιβλιογραφία J.M. Adam, Linguistique textuelle: typologie(s) et sequentialite. Στο J.L.Chiss et allii (sous la direction de), Apprendre/Enseigner a produire des texts écrits, éditions Universitaires De Boeck, Bruxelles 1987, p ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών της Ελληνικής Γλώσσας για το ηµοτικό Σχολείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών για το Νηπιαγωγείο, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, M. Kalantzis & B. Cope, Πολυγραµµατισµοί. Στο Εγκυκλοπαιδικός οδηγός για τη γλώσσα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet (23/1/2003) J. Kinneavy, A theory of discourse, Englewood Cliffs, N.J.: Prentice Hall, 1971 Β. Κουτσοσίµου-Τσίνογλου, Πολυφωνικότητα και πολυτροπικότητα: δείκτες στάσεων του/της οµιλητή/-τριας και σχεδιασµός ενός «κοινού γραπτού». Προπαιδαγωγική ανάλυση, Γλωσσικός Υπολογιστής 2, (2000), σ G. Kress, Linguistic processes in sociocultural practice, Oxford University Press, Oxford, 1989 G. Kress & T. van Leeuwen, Reading images: The grammar of visual design, ed. Routledge, London, 1996 Β. Μητσικοπούλου, Λόγος Κείµενο: Κείµενο και κειµενικό είδος, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/2003 Μητσικοπούλου, Λόγος-Κείµενο: Περιγραφή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet 7/3/2003, S. Moirand, Situations d écrit, édition. CLE international, Paris M.F. Orellana & Ar. Hernandez, Talking the walk: Children reading urban environmental print, The Reading Teacher vol. 52, no. 6. Maren 1999, pp Η. Πετρόπουλος, η ονοµατοθεσία οδών και πλατειών, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 1995 Π. Πολίτης, Λόγος-Κείµενο: Εισαγωγή, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη, retrieved from internet (7/3/2003)

19 Τζ. Σκούρα-Βαρνάβα, Το πρόγραµµα σπουδών για τη νεοελληνική γλώσσα στην προδηµοτική εκπαίδευση,στο: Χρ. Τσολάκης (επιµ), Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, Πρακτικά του Στ Πανελληνίου Συνεδρίου, Κώδικας, Θεσσαλονίκη 2001, σ Υ.Π.Ε.Π.Θ., Το παιδί και η γραφή, Ο.Ε..Β., Αθήνα, 1998 Υ.Π.Ε.Π.Θ., Γραφή και Ανάγνωση Ι,ΙΙ,ΙΙΙ, Ο.Ε..Β., Αθήνα, 1998 Α. Χαραλαµπόπουλος & Σ. Χατζησαββίδης, Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας: Θεωρία & πρακτική εφαρµογή, Κώδικας, Θεσσαλονίκη, 1997 Ε. Χοντολίδου, Εισαγωγή στην έννοια της πολυτροπικότητας, Γλωσσικός Υπολογιστής 1, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, Θεσσαλονίκη 1999, σ

20 Παράρτηµα Ι Πινακίδες µε ονόµατα οδών ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΗΜΗΤΡΙΑ ΟΣ DIMITRIADOS Ο ΟΣ ΜΗΤΡ. ΙΩΣΗΦ MITR. IOSSIF Ο ΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΝΙΚ. ΚΕΣΑΝΛΗ ηµητριάς Σηµαντική πόλη των ελληνιστικών και βυζαντινών χρόνων (294π.χ.-7 ο αι.µ.χ) Ο ΟΣ ΚΑΘ. ΚΕΡΑΜΟΠΟΥΛΟΥ KATH. KERAMOPOULOU O ΟΣ ΙΑΣΟΝΟΣ IASONOS Ιάσων Μυθικός ήρωας Αρχηγός της Αργοναυτικής Εκστρατείας Οδός Βιζυηνού Αρ. 19

21 Παράρτηµα ΙΙ Τµήµα χάρτη πόλης (Βόλος) Παράρτηµα ΙΙΙ Τµήµα ταχυδροµικού καταλόγου

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ 58 Εκπαιδευτικά παιχνίδια Β Μέρος / Εκπαιδευτικά Φάκελοι ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Οι εκπαιδευτικοί φάκελοι που παρουσιάζονται στο Β μέρος αυτού του βιβλίου έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας 2o Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Περιγραφή, η τέχνη του χώρου: αναπαράσταση μέσα από το λόγο ενός ιστορικού μνημείου και παρουσίασή του με πολυτροπικό κείμενο (από τη Νεοελληνική Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1998 Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη, Φιλόλογος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης Μετά τα όσα έχουν γραφεί και ειπωθεί σχετικά µε το θέµα των Νηπιαγωγείων εντός Παιδικών Σταθµών -και για να µπουν τα πράγµατα στη θέση τους και να αποκατασταθεί η αλήθεια, ώστε όλοι οι εµπλεκόµενοι να

Διαβάστε περισσότερα

Κέρκυρα, 01-07-2011 Αριθµ. Πρωτ.:. 1.2/2898 α /Φ023

Κέρκυρα, 01-07-2011 Αριθµ. Πρωτ.:. 1.2/2898 α /Φ023 IONIO ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ TMHMA ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες: Στ. Πρεντουλή Μέγαρο Καποδίστρια, 49100 Κέρκυρα Τηλ.: 26610-87223 Φαξ: 26610-22293 Κέρκυρα, 01-07-2011 Αριθµ. Πρωτ.:.

Διαβάστε περισσότερα

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη»

Γκαραγκάνη Αγγελική, kikigarag@gmail.com Φούκα Παρασκευή pfouka@sch.gr. 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Γνωρίζω τη Μινωϊκή Κρήτη» Κεφάλαιο: Μινωϊκός πολιτισµός (Ιστορία Γ ηµοτικού) Ενότητες: Το ανάκτορο της Κνωσού Καθηµερινή ζωή των Μινωϊτών Η τέχνη των Μινωϊτών 2. Εµπλεκόµενες

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τον προγραμματισμό του μαθήματος Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τον προγραμματισμό του μαθήματος Φυσικής Αγωγής στο Λύκειο. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΛΑΡΙΣΑΣ Ταχ. Διευθ.: ΗΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΑΝΘΙΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ψηφιακό εκπαιδευτικό περιεχόμενο και σχετικές υπηρεσίες για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

ΘΕΜΑ: Ψηφιακό εκπαιδευτικό περιεχόμενο και σχετικές υπηρεσίες για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΟΥΣΕΙΑ: ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟ, ΜΕ ΛΙΓΑ ΚΛΙΚ.

Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΟΥΣΕΙΑ: ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟ, ΜΕ ΛΙΓΑ ΚΛΙΚ. ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪ ΟΥ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΟΥΣΕΙΑ: ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟ, ΜΕ ΛΙΓΑ ΚΛΙΚ. Ακολουθεί µια διδακτική πρόταση που αφορά τη διδασκαλία συγκεκριµένης διδακτικής ενότητας (νεοελληνική γλώσσα, Α Γυµνασίου)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών

Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών Αποτελεσματική Οργάνωση και Διοίκηση Σύγχρονων Επιχειρήσεων και Οργανισμών Πρόγραμμα e-learning Επιμόρφωσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου Σκοπός του προγράμματος είναι να καλύψει την επιτακτική ανάγκη που

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου): Σκανταλιές (5 η Ενότητα, Β.Μ., τεύχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασι α Έκδοσης Αποτελεσμα των στο ΠΣ myschool

Διαδικασι α Έκδοσης Αποτελεσμα των στο ΠΣ myschool Διαδικασι α Έκδοσης Αποτελεσμα των στο ΠΣ myschool Με το πέρας του Διδακτικού Έτους στο Πληροφοριακό Σύστημα myschool, απαιτείται μία σειρά από βήματα για την Προαγωγή και Απόλυση των Μαθητών της Σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο δημοτικό σχολείο: Η περίπτωση των εγχειριδίων «Λέξεις Φράσεις Κείμενα» της Στ τάξης.

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο δημοτικό σχολείο: Η περίπτωση των εγχειριδίων «Λέξεις Φράσεις Κείμενα» της Στ τάξης. Πολυτροπικότητα και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στο δημοτικό σχολείο: Η περίπτωση των εγχειριδίων «Λέξεις Φράσεις Κείμενα» της Στ τάξης. Μαρίας Δημάση: Επίκουρης Καθηγήτριας στο Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα