ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ"

Transcript

1 ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΣΠΗΛΙΟΥ Δ. ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ 234 Οκτώβριος 2009

2

3 Αφιερωμένο σε όσους στάθηκαν δίπλα μου 3 από 161

4 4 από 161

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Εφαρμογών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών κατά την περίοδο Σεπτέμβριο 2001 Οκτώβριο Η τριμελής Συμβουλευτική Επιτροπή που ορίστηκε, 8/ 14/7/09 συνεδρίαση της γενικής Συνέλευσης με Ειδική Σύνθεση του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών, αποτελείται από τους κ. Σταύρο Κουμπιά Καθηγητή (Επιβλέπων), κ. Γεώργιο Παπαδόπουλο Ομότιμο Καθηγητή (Μέλος) και κ. Θεόδωρο Αντωνακόπουλο, Καθηγητή (Μέλος). Η διατριβή αυτή, αποτελεί μέρος της γενικότερης ερευνητικής δραστηριότητας του εργαστηρίου Ηλεκτρονικών Εφαρμογών στην Περιοχή της Ανάπτυξης Ασυρμάτων Δομών Για Κινούμενα Δίκτυα Αισθητήρων. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Τριμελή Συμβουλευτική Επιτροπή για την υποστήριξη και συμπαράσταση της καθ' όλη τη διάρκεια της εκπόνησης αυτής της διδακτορικής διατριβής. Ευχαριστώ τον Καθηγητή κ. Σταύρο Κουμπιά, επιβλέποντα της διδακτορικής διατριβής για την εμπιστοσύνη και αμέριστη ηθική συμπαράσταση που μου έδειξε, από την πρώτη στιγμή ως μεταπτυχιακό φοιτητή μέχρι και το πέρας εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής, καθώς επίσης και για τη συνεχή δρομολόγηση και επιστημονική καθοδήγηση του έργου αυτού. Οι παρατηρήσεις και παρεμβάσεις του σε κρίσιμα σημεία της εργασίας, αποτέλεσαν τον κύριο άξονα της έρευνας μου και οδήγησαν στην εξαγωγή χρήσιμων και αξιοποιήσιμων αποτελεσμάτων στον εν λόγω ερευνητικό χώρο. Ευχαριστώ τον Ομότιμο καθηγητή κ. Γεώργιο Παπαδόπουλο, για την εμπιστοσύνη, υποστήριξη και ηθική συμπαράσταση που μου έδειξε καθ' όλη τη διάρκεια της διατριβής, για τις ουσιαστικές υποδείξεις, παρατηρήσεις και παρεμβάσεις του σε σημαντικά σημεία της εργασίας, καθώς επίσης και για τη συνεχή δρομολόγηση και επιστημονική καθοδήγηση. Ευχαριστώ τον Καθηγητή κ. Θεόδωρο Αντωνακόπουλο για την εμπιστοσύνη, υποστήριξη και ηθική συμπαράσταση που μου έδειξε, καθώς επίσης και για τις σημαντικές παρατηρήσεις καθ' όλη τη διάρκεια της διατριβής. 5 από 161

6 Θερμά ευχαριστήρια στους συναδέλφους και φίλους Αγγελική Πραγιάτη, Ευστράτιο Νικολούτσο και Διονύσιο Πουλόπουλο, με τους οποίους μοιράστηκα το ίδιο γραφείο επί αρκετά χρόνια, για την αμέριστη ηθική συμπαράσταση και υποστήριξή τους και για την άψογη και πάντα ευχάριστη συνεργασία μας καθώς και τους Χρήστο Κουλαμά και Ευάγγελο Τοπάλη. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους μου στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Εφαρμογών, για την υποστήριξή τους και την συνεργασία που είχαμε όλα αυτά τα χρόνια. Σπήλιος Δ. Γιαννούλης Πάτρα, Οκτώβριος από 161

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Η αλματώδης πρόοδος στις ασύρματες επικοινωνίες έχει φέρει ως αποτέλεσμα την δυνατότητα δημιουργίας μικρών σε μέγεθος μικροϋπολογιστικών συστημάτων που έχουν την δυνατότητα ασύρματης διασύνδεσης. Λόγω του μικρού μεγέθους αυτών είναι δυνατή η μεταφορά τους ακόμα και από φυσικά πρόσωπα και άρα προσφέρουν με τον τρόπο αυτό το πλεονέκτημα φορητότητας. Παράλληλα η επιθυμία για δημιουργία δικτύων μεγάλης κλίμακας με χρήση τέτοιων συσκευών χωρίς την δυνατότητα σταθερής παροχής ενέργειας δημιούργησε την ανάγκη μικρής εμβέλειας μετάδοσης και άρα πολλαπλών επαναμεταδόσεων ανά πακέτο δεδομένων μέχρι να φτάσει στον τελικό προορισμό του. Το ερευνητικό αντικείμενο αυτής της διδακτορικής διατριβής είναι η πρόταση μίας ολοκληρωμένης ασύρματης δομής που θα παρέχει δυνατότητες ασύρματης διασύνδεσης σε δίκτυα μεγάλης κλίμακας χωρίς ύπαρξη κεντρικής διαχείρισης. Το πρόβλημα της εύρεσης διαδρομών σε ένα ασύρματο δίκτυο κινούμενων αισθητήρων αποτελεί ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, ακόμα δε περισσότερο αν λάβουμε υπόψη μας και το ασύρματο μέσο που είναι ένα μη-ντετερμινιστικό φυσικό μέσο δικτύου. Η ύπαρξη απαιτήσεων πραγματικού χρόνου παρ όλες τις δυσκολίες υπάρχει σε εφαρμογές δικτύων κινούμενων αισθητήρων και δυσκολεύει περαιτέρω την σχεδίαση μιας δομής που θα διατηρεί διασυνδεσιμότητα μεταξύ των αισθητήρων του δικτύου ενώ παράλληλα θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις πραγματικού χρόνου. Πρόσθετα οι δυναμικές συνθήκες που παρατηρούνται σε ένα ασύρματο δίκτυο κινούμενων αισθητήρων όσον αφορά σημαντικές παραμέτρους λειτουργίας όπως μεταβλητό φορτίο εφαρμογής, ταχύτητα φυσικής κίνησης του κινούμενου αισθητήρα και αριθμός συγκέντρωσης τους στην ίδια ασύρματη περιοχή καθώς και η μη ύπαρξη σταθερής παροχής ενέργειας, δημιουργούν την ανάγκη σχεδίασης μιας ασύρματης δομής που θα έχει την δυνατότητα να προσαρμόζεται στις εκάστοτε συνθήκες του δικτύου. Υποστηρίζοντας δυνατότητα προσαρμογής στις εκάστοτε συνθήκες του δικτύου ενώ παράλληλα εξυπηρετούνται οι απαιτήσεις πραγματικού χρόνου, δημιουργείται η δυνατότητα μείωσης του προσθετόμενου πρωτοκολλικού δικτυακού φόρτου άρα και μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης του κινούμενου αισθητήρα. Προχωρώντας περαιτέρω, η λειτουργία του 7 από 161

8 πρωτοκόλλου δρομολόγησης μπορεί επίσης να βελτιστοποιηθεί ώστε να εξυπηρετεί τα δρομολογούμενα πακέτα με μεγαλύτερη επιτυχία. Η παρούσα διδακτορική διατριβή έρχεται να καλύψει την ανάγκη για τεχνικές προσαρμοστικότητας σε ασύρματα δίκτυα στις εκάστοτε συνθήκες του δικτύου και να παρουσιάσει μια πρόταση πρότυπης υλοποίησης που να βελτιστοποιεί την λειτουργία του ασύρματου δικτύου, παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο κρίσιμες μεταβλητές της λειτουργίας. Τα κυριότερα αποτελέσματα της παρούσας διδακτορικής διατριβής παρουσιάζονται παρακάτω: Μελέτη και ανάλυση της εν γένη συμπεριφοράς υπαρχόντων προτεινόμενων δομών για την δρομολόγηση σε ασύρματα κινούμενα δίκτυα αισθητήρων. Σχεδίαση και ανάλυση πρότυπης υβριδικής δομής στηριζόμενη σε γνωστούς αποδεκτούς αλγορίθμους δρομολόγησης. Μελέτη και ανάλυση των μεταβλητών λειτουργίας και εξαγωγή των κρίσιμων μεταβλητών μέσω των οποίων μπορεί να γίνει η αναγνώριση κατάστασης του ασύρματου δικτύου. Σχεδίαση, ανάλυση και υλοποίηση πρότυπου αλγορίθμου ελέγχου και προσαρμογής λειτουργίας της ασύρματης δομής στις εκάστοτε συνθήκες λειτουργίας του δικτύου. Πλήρης υλοποίηση πρότυπης δικτυακής ασύρματης αρχιτεκτονικής με δυνατότητες αναπροσαρμογής σε μεταβλητές συνθήκες δικτύου. Λήψη και δημοσίευση πλήρους συνόλου μετρήσεων μέσω προσομοίωσης της προτεινόμενης δομής με χρήση παγκοσμίου φήμης λογισμικού προσομοίωσης δικτύων και απόδειξη της επιτυγχανόμενης βελτίωσης λειτουργίας του δικτύου. 8 από 161

9 ABSTRACT DESIGN AND DEVELOPMENT OF A NEW WIRELESS AUTO-ADAPTIVE MODULE FOR MOBILE REAL- TIME AD-HOC NETWORKS The progress in wireless telecommunications has resulted in the creation of small sized microprocessor systems that are wireless enabled. Due to the small size of these systems, they are considered portable since they can even be carried by a person. Furthermore, the need to create large scale wireless networks using such systems, without a fixed power supply, has created the constraint of small communication range for such devices. This leads to multiple retransmissions of data packets in order to reach their final destination within the wireless network. This communication is often referred to as multihop communication. The research objective of this thesis is to propose a new wireless architecture that will provide wireless connectivity for large scale wireless ad-hoc networks without the need of central management. The problem of finding a route, or even worse, the optimal route in a wireless ad-hoc network is very difficult and gets even worse if we consider the nature of the wireless medium that is un-deterministic and probably the less predictable medium used in networks. The need of real time constraints in wireless ad-hoc networks exists however, making even more difficult the design of a wireless architecture that will provide connectivity in the domain of a wireless network while managing to succeed in satisfying the real time constraints. Furthermore the dynamic nature of a wireless mobile network as far as important functional variables are concerned, like application load, speed of node movement, rate of connectivity in the same wireless domain, as well as the lack of a fixed power supply, create the need of adaptivity support, based on network status, in any wireless module designed to address the above problems. Supporting an adaptivity functionality based on the wireless network status, while managing to meet the real time constrains imposed from the application, we manage to lower the overhead of the network protocol, hence reducing the energy consumption of the wireless node. Moving forward, the functionality of the routing protocol itself is enhanced so as to route the data packets to the destination node with higher rates of success. This dissertation manages to fulfill the need for techniques of adaptivity in wireless ad-hoc networks by presenting a new wireless architecture, that is enhancing the general behavior of a wireless network by monitoring in real time various critical network variables and change the 9 από 161

10 protocols behavior to adapt to changing network condition. The more important results of this dissertation are presented below: Study and analysis of general behavior of already existing routing protocols for adhoc wireless networks. Design and analysis of a prototype hybrid module, based on existing routing algorithms. Study and analysis of functional variables, extraction of critical functional variables that can be used to identify the status of the wireless network within a certain domain. Design, analysis and implementation of a prototype algorithm that controls and adapts the general functionality of the wireless module based on the network status. Implementation prototype of a wireless architecture supporting automatic real time adaptability to network status based on real time monitoring of network variables. Collection and publication of a full set of tests by using a world wide known software tool to simulate data networks, and proof of the resulted functionality enhancement of the wireless network s behaviour. 10 από 161

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ABSTRACT... 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ OSI-RM Παρουσίαση των Επιπέδων του OSI-RM AD-HOC ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ορισμός και χαρακτηριστικά ενός ad hoc δικτύου Εφαρμογές των ad hoc δικτύων ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ AD HOC ΔΙΚΤΥΑ Ιδιαιτερότητες των ασύρματων δικτύων Κριτήρια αξιολόγησης αλγορίθμων δρομολόγησης Κατηγορίες αλγορίθμων δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα Proactive αλγόριθμοι δρομολόγησης Reactive αλγόριθμοι δρομολόγησης Υβριδικοί αλγόριθμοι δρομολόγησης Συγκριτική ανάλυση των βασικών πρωτοκόλλων δρομολόγησης ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΣΤΟ OPNET ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ DSR ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ BRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ROUTE REQUEST ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ROUTE REQUEST ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ZPR INIT STATE WAIT STATE IARP_CREATE_LINK_STATUS_PACKET STATE PROCESS_PACKET STATE IARP_APPLICATION_PACKET STATE IARP_PROTOCOL_PACKET STATE από 161

12 2.6. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΞΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΘΕΝΤΟΣ ZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ Περιγραφή μοντέλων, πλατφόρμας και χαρακτηριστικών προσομοίωσης Αποτελέσματα προσομοίωσης του υλοποιηθέντος ZRP ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ AZRP (ADAPTIVE ZONE ROUTING PROTOCOL) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ AZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΞΟΜΟΙΩΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ AZRP ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ZRP ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕΝΑΡΙΑ ΕΞΟΜΟΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Σενάρια εξομοίωσης Αποτελέσματα Σενάριο στατικής κινητικότητας, χαμηλού φορτίου Σενάριο χαμηλής κινητικότητας, χαμηλού φορτίου Σενάριο υψηλής κινητικότητας, χαμηλού φορτίου Σενάριο στατικής κινητικότητας, υψηλού φορτίου Σενάριο χαμηλής κινητικότητας, υψηλού φορτίου Σενάριο υψηλής κινητικότητας, υψηλού φορτίου ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΤΟΥ AZRP ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ από 161

13 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή Αν και η βιομηχανία των υπολογιστών είναι νέα σε σύγκριση με άλλες βιομηχανίες (όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και οι αερομεταφορές), οι υπολογιστές έχουν εξελιχθεί θεαματικά μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Κατά τη διάρκεια των δυο πρώτων δεκαετιών της ύπαρξής τους, τα υπολογιστικά συστήματα ήταν ιδιαιτέρως συγκεντρωμένα, συνήθως μέσα σε μια μεγάλη αίθουσα. Όχι σπανίως, η αίθουσα αυτή είχε γυάλινους τοίχους, μέσα από τους οποίους οι επισκέπτες μπορούσαν να θαυμάσουν το μεγάλο ηλεκτρονικό θαύμα. Μία εταιρία μεσαίου μεγέθους ή ένα πανεπιστήμιο μπορούσαν να έχουν ένα ή δυο υπολογιστές, ενώ τα μεγάλα ιδρύματα διέθεταν το πολύ μερικές δεκάδες. Η ιδέα ότι μέσα σε είκοσι χρόνια, θα παράγονταν μαζικά εκατομμύρια εξίσου ισχυροί υπολογιστές, μικρότεροι σε μέγεθος από γραμματόσημο, ήταν καθαρά επιστημονική φαντασία. Η σύγκλιση υπολογιστών και επικοινωνιών είχε σημαντική επίδραση στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται τα υπολογιστικά συστήματα. Η ιδέα του υπολογιστικού κέντρου, ως δωματίου με έναν μεγάλο υπολογιστή, όπου οι χρήστες φέρνουν τη δουλειά τους για επεξεργασία είναι πλέον εντελώς ξεπερασμένη. Το παλιό μοντέλο, ενός μοναδικού υπολογιστή που εξυπηρετεί όλες τις υπολογιστικές ανάγκες ενός οργανισμού, έχει αντικατασταθεί από εκείνο, όπου ένας μεγάλος αριθμός ξεχωριστών αλλά διασυνδεδεμένων υπολογιστών κάνουν τη δουλειά. Τα συστήματα αυτά αποκαλούνται δίκτυα υπολογιστών (computer networks) Δίκτυα Υπολογιστών Με τον όρο δίκτυο υπολογιστών εννοούμε μία διασυνδεδεμένη συλλογή από αυτόνομους υπολογιστές. Δύο υπολογιστές αποκαλούνται διασυνδεδεμένοι αν είναι σε θέση να ανταλλάξουν πληροφορίες. Η σύνδεση δεν είναι κατ ανάγκη μέσω χάλκινου σύρματος, μπορεί ενναλακτικά να χρησιμοποιηθούν οπτικές ίνες, μικροκυματικές ζεύξεις ή και επικοινωνιακοί δορυφόροι. Με την απαίτηση οι υπολογιστές να είναι αυτόνομοι, επιθυμούμε να αποκλείσουμε από τον ορισμό μας συστήματα, στα οποία υπάρχει μια καθαρή σχέση κυρίου-εξαρτημένου (master-slave). Αν ένας υπολογιστής μπορεί να ξεκινήσει, να σταματήσει ή να ελέγξει έναν άλλο, οι υπολογιστές δεν είναι αυτόνομοι. Ένα σύστημα με μία κύρια μονάδα ελέγχου και πολλές εξαρτημένες δεν είναι δίκτυο, όπως δεν είναι δίκτυο ένας μεγάλος υπολογιστής με απομακρυσμένους εκτυπωτές και τερματικά. Τα πλεονεκτήματα που έχουμε από την υλοποίηση και χρήση δικτύων είναι : 13 από 161

14 Καταμερισμός των διαθεσίμων πόρων (resource sharing): Η δυνατότητα πρόσβασης και χρήσης όλων των μονάδων υλικού και λογισμικού, δεδομένων και γενικά του εξοπλισμού από όλους τους χρήστες του δικτύου. Υψηλή αξιοπιστία (high reliability): Η ύπαρξη αντιγράφων των προγραμμάτων και αρχείων σε περισσότερους από ένα σταθμούς, επιτρέπει τη συνέχιση της λειτουργίας ακόμα και σε περίπτωση βλάβης ενός απ' αυτούς. Εξοικονόμηση χρημάτων (money saving): Ο λόγος κόστους προς απόδοση είναι καλύτερος στους μικρότερους υπολογιστές, γεγονός που οδηγεί σε ανάπτυξη συστημάτων αποτελουμένων από πολλούς ισχυρούς προσωπικούς υπολογιστές (για ειδικές χρήσεις) όπου τα δεδομένα βρίσκονται σε έναν ή περισσότερους file servers. Επικοινωνίες πολλαπλών μέσων (multimedia communications): Μία από τις πρόσφατες κατευθύνσεις στη ανάπτυξη των δικτύων είναι η δυνατότητα ολοκλήρωσης και νέων υπηρεσιών (πέραν της μετάδοσης απλών δεδομένων), όπως φωνής και video. Μία τέτοια ολοκλήρωση θα οδηγήσει σε απλοποίηση της διαδικασίας διακίνησης των πληροφοριών και θα αυξήσει το εύρος των εφαρμογών που σχετίζονται με την παρουσίαση δεδομένων (κείμενο, σταθερή και κινούμενη εικόνα, ήχος, κλπ.). Εργοστασιακές/βιομηχανικές επικοινωνίες (factory/industrial communications): Είναι μια σχετικά πρόσφατη εφαρμογή των τοπικών δικτύων σε εργοστασιακό περιβάλλον, με σκοπό την ολοκλήρωση όλων των διαδικασιών ελέγχου και επεξεργασίας (Computer Integrated Manufacturing, CIM) μέσω της διασύνδεσης διαφορετικών υπολογιστικών συστημάτων ειδικού και γενικού σκοπού. Η εισαγωγή των δικτύων υπολογιστών γίνεται σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας του εργοστασιακού περιβάλλοντος, από το επίπεδο παρακολούθησης και ελέγχου των αισθητήρων (sensors) και ενεργοποιητών (actuators) μέσω των προγραμματιζόμενων λογικών ελεγκτών (PLCs), ως το επίπεδο διαχείρισης των υλικών, παραγγελιών, κλπ. Τα δίκτυα υπολογιστών ανάλογα με τη γεωγραφική έκταση στην οποία εκτείνονται χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: Α) Τα τοπικά δίκτυα (local area networks), συνήθως αποκαλούμενα LAN, είναι ιδιωτικά δίκτυα εκτεινόμενα εντός ενός μοναδικού κτιρίου ή σε εγκαταστάσεις ακτίνας μερικών χιλιομέτρων. Χρησιμοποιούνται ευρύτατα για να συνδέουν προσωπικούς υπολογιστές και σταθμούς εργασίας σε γραφεία εταιριών και εργοστάσια, με σκοπό την κοινή χρήση των μέσων αυτών (π.χ. των εκτυπωτών) και την ανταλλαγή πληροφοριών. Τα LAN είναι περιορισμένου μεγέθους, που σημαίνει ότι ο χρόνος μετάδοσης στη χειρότερη περίπτωση είναι φραγμένος και γνωστός εκ των προτέρων. Η 14 από 161

15 γνώση του ορίου αυτού επιτρέπει τη χρήση συγκεκριμένων τεχνικών που αλλιώς θα ήταν ανέφικτες ενώ παράλληλα απλοποιεί τη διαχείριση του δικτύου. Τα LAN χρησιμοποιούν συχνά μια τεχνολογία μετάδοσης που αποτελείται από ένα απλό καλώδιο, στο οποίο έχουν συνδεθεί όλες οι μηχανές, όπως στις ομαδικές γραμμές που κάποτε χρησιμοποιούσαν οι τηλεφωνικές εταιρίες στις αγροτικές περιοχές. Τα παραδοσιακά LAN που λειτουργούν σε ταχύτητες των 10 έως 100 Mbps, παρουσιάζουν χαμηλή καθυστέρηση (δεκάδες χιλιοστών του δευτερολέπτου) και εμφανίζουν πολύ λίγα λάθη. Τα νεώτερα LAN μπορούν να λειτουργήσουν σε ακόμα υψηλότερες ταχύτητες, έως και εκατοντάδες Mbps. Β) Ένα μητροπολιτικό δίκτυο (metropolitan area network) ή MAN, είναι βασικά μια μεγαλύτερη εκδοχή ενός LAN και συνήθως χρησιμοποιεί παρόμοια τεχνολογία. Μπορεί να καλύπτει ομάδα γειτονικών γραφείων μιας επιχείρησης ή μια πόλη και μπορεί να είναι είτε ιδιωτικό είτε δημόσιο. Το ΜΑΝ μπορεί να υποστηρίζει δεδομένα, φωνή και πιθανώς να σχετίζεται και με την καλωδιακή τηλεόραση. Το ΜΑΝ χρησιμοποιεί ένα ή δύο καλώδια και δεν διαθέτει στοιχεία μεταγωγής που να δρομολογούν τα πακέτα προς τη μία από τις πολλές διαφορετικές γραμμές εξόδου. Η απουσία μεταγωγής απλοποιεί τη σχεδίαση. Γ) Ένα δίκτυο ευρείας περιοχής (wide area network), ή αλλιώς WAN, καλύπτει μια μεγάλη γεωγραφική περιοχή, συχνά μια χώρα ή μια ήπειρο. Περιλαμβάνει μια συλλογή από μηχανές που προορίζονται να τρέχουν εφαρμογές (προγράμματα) χρηστών. Ακολουθώντας την παράδοση ονομάζουμε αυτές τις μηχανές host. Στη βιβλιογραφία χρησιμοποιείται επίσης ο όρος ακραίο σύστημα (end system). Οι host συνδέονται μέσω του υποδικτύου επικοινωνίας (communication subnet) ή για συντομία του υποδικτύου (subnet). Έργο του υποδικτύου είναι να μεταφέρει μηνύματα από host σε host, όπως ακριβώς το τηλεφωνικό σύστημα μεταφέρει λέξεις από τον ομιλητή στον ακροατή. Διαχωρίζοντας τα καθαρά τηλεπικοινωνιακά θέματα του δικτύου (το υποδίκτυο) από τα θέματα των εφαρμογών (οι host), η συνολική σχεδίαση του δικτύου απλοποιείται πολύ. Υπάρχουν πολλά δίκτυα στον κόσμο, συχνά με διαφορετικό υλικό και λογισμικό. Αυτοί που έχουν συνδεθεί σε ένα δίκτυο συχνά θέλουν να επικοινωνήσουν με άλλους συνδεδεμένους σε ένα διαφορετικό δίκτυο. Η επιθυμία αυτή απαιτεί τη σύνδεση διαφορετικών και συχνά ασύμβατων δικτύων χρησιμοποιώντας μερικές φορές μηχανές, που αποκαλούνται πύλες (gateways), για τη διασύνδεση και την απαραίτητη μετάφραση, τόσο του υλικού όσο και του λογισμικού. Ένα σύνολο διασυνδεδεμένων δικτύων ονομάζεται διαδίκτυο (inter-network ή απλά internet) Το Δικτυακό Μοντέλο Αναφοράς OSI-RM 15 από 161

16 Ένας από τους λόγους θέσπισης διεθνών προδιαγραφών για τη διασύνδεση επικοινωνιακών συστημάτων είναι η δημιουργία κανόνων συμβατότητας μεταξύ των προϊόντων διάφορων κατασκευαστών, έτσι ώστε να είναι δυνατή η μεταξύ τους επικοινωνία. Ο International Standards Organization (ISO), ο οποίος είναι ένας από τους οργανισμούς που ασχολείται με την τυποποίηση στην περιοχή των δικτύων, δημοσίευσε το 1983 ένα σχεδόν καθολικά αποδεκτό μοντέλο επτά επιπέδων, το OSI-RM (Open Systems Interconnection-Reference Model), που καθορίζει τα γενικά επίπεδα από τα οποία αποτελείται ένα δίκτυο. Ο όρος «ανοιχτό» εισάγει την έννοια της ανοιχτής επικοινωνίας μεταξύ οποιονδήποτε συστημάτων που πληρούν τα πρότυπα τα οποία ορίστηκαν από τον ISO. Το μοντέλο OSI-RM, η δομή του οποίου φαίνεται στην Εικόνα 1, αποτελείται από επτά επίπεδα (layers) και μπορεί να εφαρμοστεί τόσο στα τοπικά δίκτυα, όσο και στα δίκτυα μεγαλυτέρων αποστάσεων. Το σύνολο των λειτουργιών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη της επικοινωνίας, χωρίζεται σε επίπεδα, καθένα από τα οποία είναι υπεύθυνο για ένα συγκεκριμένο υποσύνολο των λειτουργιών αυτών. Το κάθε επίπεδο παρέχει υπηρεσίες (services) στο αμέσως παραπάνω και χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του αμέσως κατώτερου επιπέδου. Έτσι δεν είναι απαραίτητο για τα υψηλότερα επίπεδα να έχουν λεπτομερή γνώση της λειτουργίας των παρακάτω επιπέδων. Το ΟSI-RM παρέχει τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφορίας μεταξύ ομότιμων (peer) επιπέδων σε απομακρυσμένους μεταξύ τους σταθμούς. Η πληροφορία που ένα επίπεδο επιθυμεί να στείλει σε κάποιο ομότιμο επίπεδο, δίνεται σαν πακέτο στο αμέσως παρακάτω επίπεδο του OSI-RM, με την γενική ορολογία που φαίνεται στο Σχ από 161

17 Επικοινωνιακές peer-to-peer Εφαρμογές ΤΕΛΙΚΟΣ ΧΡΗΣΤΗΣ ΤΕΛΙΚΟΣ ΧΡΗΣΤΗΣ Εφαρμογής Παρουσίασης Συνόδου Μεταφοράς ικτύου Σύνδεσης εδ. Φυσικό ιαχείριση ικτύου επικοινωνία μεταξύ ομότιμων επιπέδων Εφαρμογής Παρουσίασης Συνόδου Μεταφοράς ικτύου Σύνδεσης εδ. Φυσικό ιαχείριση ικτύου Επικοινωνιακό Κανάλι Εικόνα 1.Το OSI Μοντέλο Αναφοράς των επτά επιπέδων service REQUEST service INDICATION service REQUEST service INDICATION Layer N Protocol Entity PDU Protocol Data Unit Layer N Protocol Entity Εικόνα 2. Ορολογία πρωτοκόλλου κατά OSI-RM Το πρωτόκολλο κάθε επιπέδου χειρίζεται το πακέτο που λαμβάνει από το παραπάνω επίπεδο σαν ένα συρμό δεδομένων, για τη δομή του οποίου δεν ενδιαφέρεται. Έτσι, προσθέτει απλώς μία επικεφαλίδα (header) η οποία αφορά μόνο το ομότιμο επίπεδο στον απομακρυσμένο σταθμό και 17 από 161

18 στο οποίο θα αφαιρεθεί πριν το πακέτο περάσει στο παραπάνω επίπεδο. Ως εκ τούτου, υπάρχει μια νοητή οριζόντια επικοινωνία μεταξύ ομότιμων επιπέδων, ενώ στην ουσία τα πακέτα ακολουθούν κάθετη διαδρομή, από τα υψηλότερα επίπεδα προς τα χαμηλότερα στον αποστολέα και αντίστροφα στον παραλήπτη. Μόνο στο χαμηλότερο φυσικό επίπεδο υπάρχει φυσική σύνδεση μεταξύ των σταθμών που επικοινωνούν Παρουσίαση των Επιπέδων του OSI-RM Φυσικό Επίπεδο (1ο) Το φυσικό επίπεδο (physical layer) ορίζει την κωδικοποίηση των δυαδικών ψηφίων που μεταδίδονται στο κανάλι, το είδος του καναλιού (π.χ. συνεστραμμένο ζεύγος καλωδίων, οπτικές ίνες, κ.λ.π.), τα επίπεδα τάσης που απαιτούνται για την παράσταση ενός λογικού "0" ή "1", την ανοχή σε θόρυβο, το είδος του συνδετήρα με τον οποίο συνδέεται το φυσικό κανάλι επικοινωνίας του δικτύου, κλπ Επίπεδο Ζεύξης Δεδομένων (2ο) Το επίπεδο ζεύξης δεδομένων (data link layer) είναι υπεύθυνο για την εκτέλεση ενός πλήθους συγκεκριμένων λειτουργιών που περιλαμβάνουν την πλαισίωση των δεδομένων, την αναγνώριση της διεύθυνσης παραλήπτη και αποστολέα, την ανίχνευση και τη διαχείριση των σφαλμάτων μετάδοσης και τη ρύθμιση της ροής των πλαισίων (πακέτων) δεδομένων. Πιο συγκεκριμένα, το επίπεδο αυτό χωρίζεται σε δύο υπο-επίπεδα, α) το υπο-επίπεδο ελέγχου λογικής διασύνδεσης (Logical Link Control, LLC) που είναι υπεύθυνο για όλες τις υπηρεσίες προς το επόμενο επίπεδο δικτύου και β) το υπο-επίπεδο ελέγχου προσπέλασης μέσου (Medium Access Control, MAC). Το MΑC υπο-επίπεδο είναι εξαιρετικά σημαντικό, δεδομένου ότι υλοποιεί το πρωτόκολλο προσπέλασης των σταθμών (κόμβων) στο δίκτυο, εξασφαλίζοντας σημαντικά λειτουργικά χαρακτηριστικά, όπως π.χ. απόκριση σε πραγματικό χρόνο, αξιοπιστία κλπ. Ιδιαίτερα για τα βιομηχανικά δίκτυα, όπου χρησιμοποιείται συνήθως μια περιορισμένη δικτυακή αρχιτεκτονική τριών επιπέδων (φυσικό, ζεύξης δεδομένων και εφαρμογής), το MAC υπο-επίπεδο είναι κρίσιμης σημασίας για την εξασφάλιση τέτοιων επιθυμητών λειτουργικών χαρακτηριστικών Επίπεδο δικτύου (3ο) 18 από 161

19 Το επίπεδο δικτύου (network layer) είναι υπεύθυνο για την δρομολόγηση των πακέτων σε ένα σύνθετο δίκτυο, που αποτελείται από διασυνδεδεμένα υποδίκτυα. Επιτρέπει σε δύο συστήματα να συνδεθούν μέσω ενός ή περισσοτέρων υποδικτύων, παρέχοντας έτσι μία ομοιόμορφη, από-άκροσε-άκρο (end-to-end), υπηρεσία στο παραπάνω επίπεδο μεταφοράς. Η ύπαρξη του επιπέδου αυτού δεν είναι απαραίτητη όταν το δίκτυο αποτελείται μόνο από ένα υποδίκτυο Επίπεδο Μεταφοράς (4ο) Το επίπεδο μεταφοράς (transport layer) παρέχει στο παραπάνω επίπεδο μία αξιόπιστη μεταφορά μηνυμάτων. Συγκεκριμένα, οι λειτουργίες του περιλαμβάνουν έλεγχο λαθών, έλεγχο ροής και σωστή ταξινόμηση των πακέτων δεδομένων, καθώς επίσης και τη δυνατότητα ελέγχου της ταχύτητας ανταλλαγής των δεδομένων μεταξύ δυο ομότιμων διαδικασιών μεταφοράς. Το επίπεδο μεταφοράς αποτελεί το υψηλότερο από τα επίπεδα που οριοθετούν τις κύριες δικτυακές διαδικασίες (τα τέσσερα χαμηλότερα επίπεδα) και ουσιαστικά απομονώνει όλες τις λειτουργίες του δικτύου επικοινωνίας από τα επίπεδα που οριοθετούν τις διαδικασίες εφαρμογής, δηλαδή τα τρία υψηλότερα επίπεδα. Η ποικιλία των απαιτήσεων, όσον αφορά στην παρεχομένη από το δίκτυο ποιότητα υπηρεσίας (QoS), έχει οδηγήσει στην καθιέρωση πέντε διαφορετικών κατηγοριών (classes) πρωτοκόλλων μεταφοράς (0, 1, 2, 3 και 4): Class 0: δεν παρέχει διαδικασίες διόρθωσης λαθών. Class 1: παρέχει τη δυνατότητα διόρθωσης λαθών που οφείλονται σε αποσύνδεση ή βλάβη του δικτύου. Class 2: συνδυάζει τα χαρακτηριστικά της class 0 και επιπλέον παρέχει τη δυνατότητα πολύπλεξης. Class 3: συνδυάζει τα χαρακτηριστικά της class 1 και την πολύπλεξη της class 2. Class 4: παρέχει τις διαδικασίες της class 3 και έχει τη δυνατότητα ανίχνευσης λαθών από πακέτα που χάθηκαν ή έχουν διαταχθεί με λάθος τρόπο Επίπεδο Συνόδου (5ο) Το επίπεδο συνόδου (session layer) ασχολείται με τη διαχείριση του «διαλόγου» μεταξύ δύο διαδικασιών του έκτου επιπέδου. Συγκεκριμένα, πριν την έναρξη κάποιου διαλόγου, τα ομότιμα επίπεδα συνόδου ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικές με την κωδικοποίηση και την κρυπτογράφηση των δεδομένων, καθώς επίσης και το είδος της σύνδεσης (half-duplex, full-duplex). Ένα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του επιπέδου αυτού, για την εξασφάλιση της σωστής 19 από 161

20 μετάδοσης μεγάλου όγκου πληροφορίας, είναι η εισαγωγή σημείων ελέγχου (check-points). Τα σημεία αυτά εισάγονται περιοδικά μεταξύ των προς μετάδοση δεδομένων, έτσι ώστε να χρησιμοποιούνται ως σημείο αφετηρίας για την αναμετάδοση λανθασμένων μηνυμάτων και να αποφεύγονται με αυτόν τον τρόπο οι άσκοπες αναμεταδόσεις Επίπεδο Παρουσίασης (6ο) Σκοπός του επιπέδου παρουσίασης (presentation layer) είναι η εκτέλεση μιας σειράς μετασχηματισμών στα δεδομένα πριν αυτά περάσουν στο επίπεδο συνόδου και αντίστροφα. Τέτοιου είδους μετασχηματισμοί είναι η συμπίεση των δεδομένων, η κρυπτογράφηση και αποκρυπτογράφηση, και ό,τι άλλου τύπου μετασχηματισμός μπορεί να απαιτείται για την ερμηνεία των πληροφοριών που μεταδίδονται. Αυτό είναι απαραίτητο, ώστε να μπορεί να υπάρξει επικοινωνία μεταξύ συσκευών που χρησιμοποιούν διαφορετικούς κώδικες για την αναπαράσταση των χαρακτήρων που μεταδίδονται. Ουσιαστικά, το επίπεδο αυτό απομονώνει το επόμενο επίπεδο εφαρμογής από τον τρόπο αναπαράστασης των δεδομένων που μεταδίδονται στο δίκτυο Επίπεδο Εφαρμογής (7ο) Το τελευταίο επίπεδο, το επίπεδο εφαρμογής (application layer), στην ιεραρχία του OSI-RM είναι αρκετά πολύπλοκο, λόγω της μεγάλης πληθώρας δικτυακών εφαρμογών που πρέπει να υλοποιηθούν. Για να αποδεσμευτούν οι πραγματικές εφαρμογές από τη διαχείριση κοινών λειτουργιών (π.χ. εγκατάσταση και διακοπή σύνδεσης) έχει οριστεί μία ειδική διεπαφή (interface), το Common Application Service Element (CASE), που αναλαμβάνει τέτοιου είδους λειτουργίες. Οι βασικές λειτουργίες που έχουν προδιαγραφεί για το επίπεδο εφαρμογής είναι οι εξής: FTAM (File Transfer, Access, and Management). Επιτρέπει σε διαδικασίες που τρέχουν σε απομακρυσμένα μεταξύ τους συστήματα να μεταφέρουν και να διαχειρίζονται αρχεία. VT (Virtual Terminal). Οι υπηρεσίες που σχετίζονται με το VT πρωτόκολλο, επιτρέπουν την προσπέλαση σε τερματικά ανεξάρτητα από τον συγκεκριμένο τύπο του τερματικού. JTM (Job Transfer and Manipulation). Δίνει τη δυνατότητα της εκτέλεσης και του ελέγχου ενός προγράμματος από απομακρυσμένα σημεία. ΕM (Electronic Mail) ή MHS (Message Handling Services). Είναι μια ομάδα πρωτοκόλλων για τη διαχείριση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. MMS (Manufacturing Message Service). Παρέχει τη δυνατότητα σε ένα υπολογιστή ενός αυτοματοποιημένου εργοστασίου να ελέγχει τις λειτουργίες των διασυνδεδεμένων 20 από 161

21 προγραμματιζόμενων εργοστασιακών μηχανών, μέσω ενός αριθμού υπηρεσιών, όπως για παράδειγμα φόρτωμα προγραμμάτων στους κόμβους-μηχανές, επίβλεψη γεγονότων και έλεγχος διαδικασιών AD-HOC Ασύρματα Δίκτυα Οι κινητοί υπολογιστές, όπως οι φορητοί υπολογιστές (notebook computers) και οι προσωπικοί ψηφιακοί βοηθοί PDA (Personal Digital Assistants), αποτελούν τον πλέον γοργά αναπτυσσόμενο τομέα της βιομηχανίας υπολογιστών. Πολλοί από τους ιδιοκτήτες αυτών των υπολογιστών διαθέτουν στο γραφείο τους επιτραπέζιες μηχανές συνδεδεμένες σε LAN ή WAN και επιθυμούν να είναι συνδεδεμένοι με τη βάση τους ακόμα και όταν απουσιάζουν ή όταν βρίσκονται στο δρόμο. Εφόσον είναι αδύνατη η ενσύρματη σύνδεση μέσα σε αυτοκίνητα και αεροπλάνα, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για ασύρματα δίκτυα. Τα ασύρματα δίκτυα έχουν πολλές χρήσεις. Μία συνηθισμένη χρήση τους είναι το φορητό γραφείο. Συχνά, κάποιοι που βρίσκονται εν κινήσει θέλουν να χρησιμοποιήσουν τον φορητό τους ηλεκτρονικό εξοπλισμό για να πραγματοποιήσουν τηλεφωνικές κλήσεις, να στείλουν και να λάβουν fax, , να προσπελάσουν απομακρυσμένα αρχεία και μηχανές κ.ο.κ.. Τα ασύρματα δίκτυα είναι πολύτιμα για στόλους οχημάτων και διαφόρων ειδών κινητές μονάδες, ώστε να είναι σε θέση να διατηρούν επαφή με τη βάση τους. Μια άλλη χρήση είναι για συνεργεία διάσωσης σε περιοχές που συνέβησαν καταστροφές (πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμοί, δυστυχήματα), καθιστώντας εφικτή την επικοινωνία μεταξύ των ομάδων. Τέλος τα ασύρματα δίκτυα είναι σημαντικά και για το στρατό. Σε γενικές γραμμές τα ασύρματα δίκτυα βρίσκουν εφαρμογή σε κάθε περίπτωση που είτε δεν υπάρχει καθόλου δικτυακή υποδομή, είτε αυτή έχει καταστραφεί. Αν και η ασύρματη δικτύωση και οι φορητοί υπολογιστές συχνά σχετίζονται, δεν πρέπει ωστόσο να ταυτίζονται. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι φορητοί υπολογιστές είναι συνδεδεμένοι σε ενσύρματο δίκτυο, όπως για παράδειγμα ένας φορητός υπολογιστής συνδεδεμένος στην τηλεφωνική πρίζα ενός ξενοδοχείου, καθώς και περιπτώσεις που ένα ασύρματο δίκτυο αποτελείται από επιτραπέζιους υπολογιστές, π.χ. σε ένα παλιό κτίριο χωρίς δικτυακή καλωδίωση. Τα ασύρματα LAN είναι εύκολα στην εγκατάσταση (η εγκατάσταση ενός ασύρματου LAN ίσως να μην απαιτεί πολύ περισσότερα από την αγορά ενός μικρού κουτιού, με κάποια ηλεκτρονικά και την εγκατάσταση μερικών κεραιών) και κατ επέκταση φθηνά, έχουν ωστόσο, κάποια μειονεκτήματα. Συνήθως έχουν χωρητικότητα των 1-2 Mbps, που είναι πολύ χαμηλότερη αυτής των ενσύρματων LAN. Επίσης οι ρυθμοί λαθών είναι συχνά πολύ υψηλότεροι και οι μεταδόσεις από διαφορετικούς υπολογιστές μπορεί να παρεμβληθούν μεταξύ τους. 21 από 161

22 Ορισμός και χαρακτηριστικά ενός ad hoc δικτύου Τα ad hoc δίκτυα είναι αυτό-οργανούμενα, ασύρματα δίκτυα τα οποία αποτελούνται από κόμβους που κινούνται με τυχαίο τρόπο. Η δημιουργία και ανάπτυξη δικτύων αυτής της κατηγορίας δεν προϋποθέτει την ύπαρξη μιας σταθερής και προϋπάρχουσας υποδομής και δεν απαιτεί καμία διαδικασία προετοιμασίας ή εγκατάστασης. Τέτοια δίκτυα μπορούν να αντεπεξέλθουν σε δυναμικές, τυχαίες και μερικές φορές πολύ γρήγορα μεταβαλλόμενες τοπολογίες οι οποίες συνήθως αποτελούνται από μικρού εύρους ασύρματες συνδέσεις και από κόμβους των οποίων η λειτουργία χαρακτηρίζεται από αυστηρούς ενεργειακούς περιορισμούς. Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι σε αυτά τα δίκτυα λόγω της δυναμικής τους τοπολογίας και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους οι κόμβοι αποτελούν ταυτόχρονα και δρομολογητές (routers) και τερματικές διατάξεις (hosts). Κατά την μελέτη και σχεδίαση αλγορίθμων δρομολόγησης για τα ad hoc δίκτυα αυτό που πρέπει να λάβει κανείς σοβαρά υπόψη του είναι τα χαρακτηριστικά αυτών των δικτύων, δηλαδή : Το μέγεθος του δικτύου (ο αριθμός των κόμβων του δικτύου). Η συνδεσιμότητα του δικτύου (ο μέσος όρος του αριθμού των γειτονικών κόμβων ενός κόμβου) και ο ρυθμός εμφάνισης αποκομμένων υποδικτύων. Η κινητικότητα των κόμβων και η μορφή κίνησης τους. Χρειάζεται να καθορίζεται η εξάρτηση του πρωτοκόλλου από την κινητικότητα των κόμβων και σε ποιες περιπτώσεις επηρεάζεται η απόδοση του πρωτοκόλλου. Ο ρυθμός μεταβολής της τοπολογίας (η ταχύτητα με την οποία η τοπολογία ενός δικτύου μεταβάλλεται). Το εύρος ζώνης των συνδέσεων το οποίο συνήθως σε ασύρματα δίκτυα είναι αρκετά περιορισμένο. Η μορφή κίνησης των δεδομένων (το ποσοστό των μονοκατευθυντήριων συνδέσεων που υπάρχουν στην τοπολογία του δικτύου). Το ποσοστό και η συχνότητα εμφάνισης power-save κόμβων (κόμβοι οι οποίοι καταναλώνουν την ελάχιστη δυνατή ενέργεια για την λειτουργία τους όταν δεν έχουν δεδομένα να αποστείλουν) Εφαρμογές των ad hoc δικτύων Μερικές περιπτώσεις χρήσης των τεχνολογιών των ad hoc δικτύων περιλαμβάνουν βιομηχανικές και εμπορικές εφαρμογές που απαιτούν ασύρματη ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων. Επιπλέον οι τεχνολογίες των ad hoc δικτύων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την 22 από 161

23 ανάπτυξη αξιόπιστης ασύρματης επικοινωνίας σε στρατιωτικές εφαρμογές. Όταν αυτές οι τεχνολογίες συνδυαστούν κατάλληλα με την παροχή πληροφοριών από δορυφόρους, μπορούν να αποτελέσουν έναν ελπιδοφόρο και ευέλικτο τρόπο για την δημιουργία ασύρματων επικοινωνιακών δικτύων, τα οποία θα βρίσκονται στην διάθεση των συνεργείων διάσωσης κατά την διάρκεια καταστροφικών φαινομένων (πυρκαγιές, σεισμοί, πλημμύρες). Τα ad hoc δίκτυα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο και σε αεροδρόμια, σταθμούς τρένων, εμπορικά κέντρα, βιομηχανικά περιβάλλοντα, δημόσια ασύρματα δίκτυα για επικοινωνία, κινητή τηλεφωνία, τηλεματικές υπηρεσίες κλπ. Είναι προφανές ότι όσο θα βελτιώνεται η αξιοπιστία και η απόδοση αυτών των δικτύων, τόσο αυτά θα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη αξία Αλγόριθμοι Δρομολόγησης Για Ad Hoc Δίκτυα Ιδιαιτερότητες των ασύρματων δικτύων Τα ασύρματα δίκτυα έχουν πολλά χαρακτηριστικά που τα διαφοροποιούν σημαντικά από τα ευρέως ανεπτυγμένα ενσύρματα δίκτυα. Σε αυτό το σημείο είναι αναγκαίο να τονιστεί ότι πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά επιβάλλονται από τον ασύρματο τρόπο επικοινωνίας που χρησιμοποιείται στο φυσικό μέσο ενώ άλλα χαρακτηριστικά είναι απαραίτητα ώστε να είναι εφικτή η παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών. Ακολουθεί μία σύντομη παρουσίαση των βασικών χαρακτηριστικών των ασύρματων δικτύων : Δυναμικές Τοπολογίες: Οι κόμβοι είναι σε θέση να κινούνται με τυχαίο και ακανόνιστο τρόπο. Είναι φανερό λοιπόν, πως η τοπολογία του δικτύου μπορεί να μεταβάλλεται πολύ γρήγορα και με ακανόνιστο τρόπο οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Αξιοσημείωτο είναι επίσης και το γεγονός ότι είναι δυνατή η ύπαρξη τόσο μονοκατευθυντήριων όσο και δικατευθυντήριων συνδέσεων. Περιορισμένο Εύρος Ζώνης: Συγκριτικά με τις ενσύρματες συνδέσεις, οι ασύρματες έχουν σαφώς πιο περιορισμένο εύρος ζώνης. Την κατάσταση επιβαρύνουν διάφορα φαινόμενα που είναι αναπόφευκτα κατά την ασύρματη επικοινωνία, όπως για παράδειγμα η πολλαπλή πρόσβαση στο μέσο, ο αυξημένος θόρυβος, φαινόμενα εξασθένησης κλπ. Συνεπώς ο αριθμός των πακέτων που διακινούνται σε μία ασύρματη σύνδεση είναι σαφώς μικρότερος από τον μέγιστο ρυθμό μετάδοσης ενός εκπομπού. Περιορισμένη Ενέργεια Λειτουργίας: Σε ένα ασύρματο δίκτυο μερικοί ή όλοι οι κόμβοι του μπορεί να τροφοδοτούνται με την βοήθεια μπαταριών ή άλλων εξαντλήσιμων πηγών ενέργειας. Για αυτούς τους κόμβους είναι πολύ πιθανό το κριτήριο βελτιστοποίησης για τον 23 από 161

24 σχεδιασμό του συστήματος να είναι η εξοικονόμηση και η βέλτιστη διαχείριση των διαθέσιμων ενεργειακών πόρων. Αυξημένα Προβλήματα Ασφαλείας: Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα ασύρματα δίκτυα έχουν μειωμένη ασφάλεια σε σχέση με τα ενσύρματα δίκτυα. Υπάρχει αυξημένη πιθανότητα παραβίασης της ασφάλειας που οφείλεται κατά κύριο λόγο στον ασύρματο τρόπο επικοινωνίας. Τέτοια ζητήματα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και να εφαρμοστούν οι κατάλληλες πολιτικές ασφαλείας ώστε το ασύρματο δίκτυο να είναι φορέας αξιοπιστίας Κριτήρια αξιολόγησης αλγορίθμων δρομολόγησης Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες κριτηρίων στις οποίες στηρίζεται η αξιολόγηση των αλγορίθμων δρομολόγησης που έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν σε ασύρματα δίκτυα. Η πρώτη κατηγορία επιτρέπει μία ποιοτική ανάλυση και αξιολόγηση των ιδιοτήτων ενός πρωτοκόλλου, ενώ η δεύτερη καθιστά δυνατή την ποσοτική ανάλυση του πρωτοκόλλου με την βοήθεια μαθηματικοποιημένων μεγεθών Ποιοτικά κριτήρια αξιολόγησης Στην συνέχεια παρατίθεται μία λίστα με τις επιθυμητές ιδιότητες που είναι απαραίτητο να χαρακτηρίζουν έναν αλγόριθμο δρομολόγησης: Κατανεμημένη Λειτουργία: Παρόλο που αυτή η ιδιότητα θεωρείται συχνά αυτονόητη για την κατηγορία δικτύων που μελετάμε καλό είναι να επισημαίνεται. Απαλλαγή από βρόγχους (Loop-freedom): Γενικά είναι επιθυμητό να αποφεύγονται φαινόμενα που επιδρούν με ακανόνιστο τρόπο στην ομαλή λειτουργία του δικτύου όπως για παράδειγμα η περίπτωση ενός αριθμού πακέτων που διακινούνται στο δίκτυο για μεγάλα χρονικά διαστήματα (worst-case phenomena). Ορισμένες λύσεις περιορίζουν το πρόβλημα (π.χ. TTL: Time to Live) αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν είναι αρκετό. Συνήθως απαιτείται μία κατάλληλα οργανωμένη και δομημένη προσέγγιση που αποσκοπεί στην επίλυση τέτοιων προβλημάτων, καθώς η κατάργηση τους οδηγεί σε καλύτερη συνολική απόδοση. Reactive Λειτουργία: Αντί να γίνεται η αυθαίρετη υπόθεση ότι η κίνηση μέσα σε ένα δίκτυο είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη στον χρόνο, δίνουμε τη δυνατότητα και την ευθύνη στον αλγόριθμο δρομολόγησης να προσαρμόζει την λειτουργία του βασιζόμενος στην κίνηση και 24 από 161

25 τις τρέχουσες ανάγκες. Εάν αυτό υλοποιηθεί με έξυπνο τρόπο μπορεί να γίνει εφικτή μία καλύτερη αξιοποίηση του εύρους ζώνης και των διαθέσιμων ενεργειακών πόρων του δικτύου. Το τίμημα που πληρώνουμε σε αυτήν την περίπτωση είναι μία αύξηση στην συνολική καθυστέρηση των πακέτων καθώς η διαδρομή (route) που θα ακολουθηθεί κατά την δρομολόγηση των πακέτων δεν είναι γνωστή εκ των προτέρων και πρέπει να βρεθεί εκείνη τη χρονική στιγμή. Proactive Λειτουργία: Σε ορισμένες εφαρμογές η επιβάρυνση στην καθυστέρηση που προκαλεί η λειτουργία του αλγορίθμου δρομολόγησης δεν είναι αποδεκτή. Η proactive λειτουργία αποτελεί μία προσέγγιση που βρίσκεται στον αντίποδα της reactive λογικής. Πιο συγκεκριμένα οι σταθμοί διατηρούν διαδρομές για όλους τους πιθανούς σταθμούςπροορισμούς χωρίς να υπάρχει αναγκαστικά κάποιο πακέτο δεδομένων που πρέπει να αποσταλεί σε αυτούς τους προορισμούς. Για να το πετύχουν αυτό ανταλλάσσουν περιοδικά πληροφορίες ελέγχου οι οποίες καταναλώνουν ένα μέρος του διαθέσιμου εύρους ζώνης. Εάν το διαθέσιμο εύρος ζώνης και η ενέργεια λειτουργίας δεν αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα, η proactive προσέγγιση είναι η ζητούμενη λύση. Προσαρμοστικότητα στην κατάσταση του δικτύου: Τα περισσότερα πρωτόκολλα που έχουν σχεδιαστεί μέχρι σήμερα δεν λαμβάνουν καθόλου υπόψη τους τον δυναμικό και ακανόνιστο τρόπο με τον οποίο αλλάζει η κατάσταση οποιουδήποτε ad hoc δικτύου, εξαιτίας της κίνησης των κόμβων (mobility scenarios) ή του ρυθμού και τρόπου γέννησης των πακέτων (traffic patterns). Αναπόφευκτα λοιπόν, εμφανίζονται χρονικά διαστήματα χαμηλής απόδοσης κάθε πρωτοκόλλου που δεν χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα στην λειτουργία του (non-adaptive protocols). Αντίθετα, εάν το πρωτόκολλο έχει προσαρμοστικό χαρακτήρα είναι σε θέση να τροποποιήσει την συμπεριφορά του σύμφωνα με την κατάσταση του δικτύου ανά πάσα χρονική στιγμή. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο ένα πρωτόκολλο μπορεί να ανιχνεύσει την κατάσταση του δικτύου και να τροποποιήσει κατάλληλα τις παραμέτρους του με δυναμικό τρόπο αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα και μία δύσκολη πρόκληση για κάθε σχεδιαστή. Αποθηκευμένες πληροφορίες: Όλα τα πρωτόκολλα, ακόμη και τα reactive, χρειάζεται να διατηρούν ορισμένους πίνακες με τις απαιτούμενες πληροφορίες ώστε να εξασφαλίζεται η ομαλή και αποδοτική λειτουργία του πρωτοκόλλου. Οι πίνακες αυτοί αποθηκεύονται στις μνήμες των κόμβων που συνιστούν το δίκτυο. Είναι προφανές ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος αυτών των πληροφοριών που αποθηκεύονται τόσο μεγαλύτερη είναι και η οικονομική 25 από 161

26 επιβάρυνση για την απόκτηση επιπρόσθετης μνήμης για κάθε κόμβο. Κατά την σχεδίαση ενός νέου πρωτοκόλλου χρειάζεται να ληφθεί και αυτός ο παράγοντας υπόψη Περίοδος ενημέρωσης των πληροφοριών (Update Period): Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των προγραμματισμένων ενημερώσεων των πληροφοριών που χρειάζεται ο αλγόριθμος δρομολόγησης για την ομαλή λειτουργία του είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε proactive πρωτόκολλα. Στην ουσία αυτή είναι και η πιο σημαντική παράμετρος που πρέπει να ρυθμιστεί με βέλτιστο τρόπο έτσι ώστε να μην προκαλείται υπερβολική επιβάρυνση του δικτύου λόγω πληροφοριών ελέγχου (τα πακέτα που χρησιμοποιεί ο αλγόριθμος για να εξασφαλίσει την σωστή λειτουργία του) και ταυτόχρονα να διατηρείται ένα σύνολο από έγκυρες και έγκαιρες πληροφορίες που εξασφαλίζει την άρτια λειτουργία του πρωτοκόλλου. Διάφορες επιπλέον ιδιότητες: Μερικές ενδιαφέρουσες ιδιότητες που πολύ συχνά απαιτούνται σε αλγορίθμους δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα είναι η περιοδική sleep λειτουργία, η υποστήριξη μονοκατευθυντήριων συνδέσεων και η ύπαρξη κάποιας μορφής ασφάλειας στην ανταλλαγή πληροφοριών Ποσοτικά κριτήρια αξιολόγησης Στην συνέχεια παρατίθεται μία λίστα από ποσοτικά μεγέθη τα οποία χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί η απόδοση ενός αλγορίθμου δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα: Από-άκρο-σε-άκρο απόδοση και καθυστέρηση (end-to-end throughput and delay): Με την βοήθεια στατιστικών προσεγγίσεων και μεγεθών (μέσες τιμές, κατανομές, διακυμάνσεις, αποκλίσεις κλπ) είναι εφικτό να ποσοτικοποιηθούν παράμετροι όπως η καθυστέρηση και η από-άκρο-σε-άκρο απόδοση, οι οποίες είναι εξαιρετικά σημαντικές για την συνολική εκτίμηση της λειτουργίας ενός πρωτοκόλλου. Αυτά τα μεγέθη αποτελούν έναν «εξωτερικό» τρόπο εκτίμησης της λειτουργίας ενός αλγορίθμου δρομολόγησης. Χρόνος εύρεσης της Διαδρομής (Route Acquisition Time): Μια παράμετρος εκτίμησης της καθυστέρησης από-άκρο-σε-άκρο (παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε reactive αλγορίθμους δρομολόγησης) αποτελεί το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την δημιουργία μιας διαδρομής όταν αυτή απαιτείται. Ποσοστό πακέτων που δεν παραδόθηκαν με την σωστή σειρά (Percentage Out-of-Order Delivery): Συνιστά έναν «εξωτερικό» τρόπο εκτίμησης της λειτουργίας ενός αλγορίθμου δρομολόγησης που λειτουργεί χωρίς σύνδεση (με ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε πρωτόκολλα του επιπέδου μεταφοράς π.χ. TCP που απαιτούν παράδοση των πακέτων με την σωστή σειρά ακόμη και αν το δίκτυο που υφίσταται είναι αναξιόπιστο) 26 από 161

27 Αποδοτικότητα (Efficiency): Συνιστά «εσωτερικό» τρόπο εκτίμησης της λειτουργίας ενός αλγορίθμου δρομολόγησης. Η αποδοτικότητα ενός πρωτοκόλλου είναι πιθανό να επιδρά ή να μην επιδρά άμεσα στην δρομολόγηση των δεδομένων (ωφέλιμες πληροφορίες) μέσα στο δίκτυο. Στην περίπτωση που οι πληροφορίες ελέγχου και τα δεδομένα μοιράζονται το ίδιο κανάλι και το εύρος ζώνης του καναλιού είναι περιορισμένο (όπως συμβαίνει στην περίπτωση των MANET δικτύων), η υπερβολική διακίνηση μηνυμάτων ελέγχου οδηγεί σε μεγάλη επιβάρυνση και μείωση της απόδοσης του δικτύου Κατηγορίες αλγορίθμων δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα Η πρόκληση που προκύπτει από την προηγούμενη ανάλυση είναι η εύρεση ενός αλγορίθμου δρομολόγησης που να καλύπτει κατά το βέλτιστο τρόπο ένα σύνολο από τα προαναφερθέντα κριτήρια. Υπάρχει μια πληθώρα από χαρακτηριστικά και κριτήρια που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενός αλγορίθμου δρομολόγησης. Η εύρεση ενός τέτοιου αλγορίθμου, λοιπόν, αποτελεί ένα πολύπλοκο και σύνθετο πρόβλημα το οποίο δεν μπορεί να επιλυθεί με μοναδικό τρόπο. Έχουν αναπτυχθεί δύο βασικοί τρόποι προσέγγισης για την σχεδίαση ενός αλγορίθμου δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα, ο reactive και ο proactive. Τα proactive πρωτόκολλα ακολουθούν μια παρόμοια λογική με αυτήν που χρησιμοποιείται στα πρωτόκολλα δρομολόγησης για ενσύρματα δίκτυα. Αξιολογούν συνεχώς τις γνωστές διαδρομές και αναζητούν νέες, σε μία προσπάθεια να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν έναν όσο το δυνατό καλύτερα ενημερωμένο χάρτη της τοπολογίας του δικτύου (λέγεται και γράφος του δικτύου network graph). Με γνωστές τις διαδρομές εκ των προτέρων, τα proactive πρωτόκολλα (λέγονται και πρωτόκολλα οδηγούμενα από πίνακες table driven protocols) είναι σε θέση να προωθήσουν τα πακέτα αποτελεσματικά την στιγμή που φτάνουν στον κόμβο χωρίς καμία πρόσθετη καθυστέρηση. Ωστόσο απαιτείται μία συνεχής ανταλλαγή πακέτων ενημέρωσης (update packets) για να είναι σε θέση τα πρωτόκολλα αυτά να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν τον συνεχώς μεταβαλλόμενο γράφο του δικτύου (λόγω της κίνησης των κόμβων ή κόμβων που αντιμετωπίζουν προβλήματα στην λειτουργία τους και δεν μπορούν να προωθήσουν πακέτα). Είναι προφανές ότι αυτή η περιοδική ανταλλαγή πακέτων ενημέρωσης είναι πιθανό να καταναλώνει ένα μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εύρους ζώνης, που ειδικά στα δίκτυα που εξετάζουμε είναι πολύ περιορισμένο. Το χειρότερο είναι ότι μεγάλο μέρος των πληροφοριών που διακινούνται περιοδικά μέσω των πακέτων ενημέρωσης συχνά παραμένει ανεκμετάλλευτο καθώς πολλές διαδρομές υφίστανται για πολύ μικρά χρονικά διαστήματα. Συνεπώς τα proactive πρωτόκολλα επιτρέπουν την χωρίς καθυστέρηση προώθηση πακέτων, αφού οι διαδρομές είναι γνωστές εκ των προτέρων, με τίμημα την κατανάλωση ενός μέρους του διαθέσιμου εύρους ζώνης για την δημιουργία και συνεχή ενημέρωση του γράφου του 27 από 161

28 δικτύου. Μερικά πρωτόκολλα που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία είναι η οικογένεια των Distance-Vector πρωτοκόλλων ( ), η οικογένεια των Link-State πρωτοκόλλων ( ), το Wireless Routing Protocol (WRP) ( ) και το Fisheye State Routing Protocol (FSR) ( ). Σε αντίθεση με τα proactive πρωτόκολλα, τα reactive πρωτόκολλα προσδιορίζουν την κατάλληλη διαδρομή μόνο όταν κρίνεται αναγκαίο, δηλαδή την χρονική στιγμή που χρειάζεται να προωθηθεί ένα πακέτο σε κάποιο σταθμό-προορισμό. Σε αυτήν την περίπτωση και εφόσον δεν έχει βρεθεί κάποια διαδρομή προς τον προορισμό του πακέτου, ο κόμβος πλημμυρίζει (flooding) το δίκτυο με ένα πακέτο αναζήτησης διαδρομής (Route Request Packet RREQ packet) και δημιουργεί την διαδρομή με βάση την απόκριση που δέχεται από τους υπόλοιπους κόμβους. Το πλεονέκτημα αυτής της τεχνικής είναι ότι δεν χρειάζεται συνεχής μετάδοση πακέτων ενημέρωσης με αποτέλεσμα να γίνεται βέλτιστη χρήση του διαθέσιμου εύρους ζώνης. Ωστόσο τα reactive πρωτόκολλα εισάγουν μία καθυστέρηση στην προώθηση των πακέτων καθώς η διαδρομή που θα ακολουθηθεί δεν είναι γνωστή εκ των προτέρων. Επιπρόσθετα η τεχνική πλημμυρίσματος του δικτύου με τα RREQ πακέτα μπορεί να δημιουργήσει μεγάλη επιβάρυνση στο διαθέσιμο εύρος ζώνης. Στην κατηγορία των reactive πρωτοκόλλων περιλαμβάνονται τα: Temporally Ordered Routing Algorithm (TORA) ( ), Associativity Based Routing (ABR) ( ), Ad hoc On Demand Distance Vector Routing (AODV) ( ) και Dynamic Source Routing (DSR)( ). Ο συνδυασμός των δύο παραπάνω ακραίων τρόπων επίλυσης του προβλήματος της δρομολόγησης οδήγησε στα υβριδικά (hybrid) πρωτόκολλα. Πρόκειται για μία ειδική κατηγορία πρωτοκόλλων που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τα πλεονεκτήματα και των δυο προηγούμενων ειδών αλγορίθμων χρησιμοποιώντας κατάλληλες υποθέσεις και τεχνικές. Είναι, λοιπόν, φυσικό η κατηγορία αυτή να παρουσιάζει αυξημένο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Από την κατηγορία των υβριδικών πρωτοκόλλων θα εξεταστούν στη συνέχεια δύο από τα πλέον γνωστά πρωτόκολλα, τα Landmark Routing Protocol (LANDMAR) ( ) και Zone Routing Protocol (ZRP) ( ) Proactive αλγόριθμοι δρομολόγησης Destination-Sequenced Distance-Vector (DSDV) Ο Destination-Sequenced Distance-Vector (DSDV) [21] αλγόριθμος μοιάζει με τους Distributed Bellman-Ford (DBF) αλγόριθμους. Στο DSDV πρωτόκολλο δρομολόγησης κάθε κόμβος διατηρεί έναν πίνακα δρομολόγησης, στον οποίο περιέχονται όλοι οι προορισμοί στους οποίους έχει πρόσβαση ο εν λόγω κόμβος, καθώς και ο αριθμός των ενδιάμεσων κόμβων για κάθε προορισμό. Κάθε κόμβος μεταδίδει περιοδικά τον πίνακα δρομολόγησής του, βοηθώντας τους γειτονικούς του 28 από 161

29 κόμβους να έχουν μια σύγχρονη άποψη για την κατάσταση του δικτύου. Ο DSDV λύνει το πρόβλημα της εμφάνισης βρόγχων (loops) που παρουσιάζει ο κλασσικός Distance Vector (DV), που χρησιμοποιείται σε ενσύρματα δίκτυα, επισυνάπτοντας αύξοντες αριθμούς (sequence numbers) στις καταχωρήσεις των διαδρομών. Κάθε κόμβος εκπέμπει περιοδικά έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό μαζί με τις υπόλοιπες πληροφορίες ελέγχου. Οποιοσδήποτε κόμβος ανανεώνει μία καταχώρηση για μία διαδρομή, αυτόματα εκπέμπει έναν μεγαλύτερο αύξοντα αριθμό για αυτήν την διαδρομή. Ένας κόμβος τροποποιεί την καταχώρηση του για μια διαδρομή όταν ο κόμβος λάβει ένα πακέτο ελέγχου με μεγαλύτερο αύξοντα αριθμό για τη συγκεκριμένη διαδρομή ή όταν λάβει ένα πακέτο ελέγχου με τον ίδιο αύξοντα αριθμό, αλλά με μικρότερο αριθμό ενδιάμεσων κόμβων, ήτοι συντομότερη διαδρομή. Με την βοήθεια των πληροφοριών ελέγχου κάθε κόμβος φτιάχνει έναν εικονικό γράφο του δικτύου που είναι προσανατολισμένος ως προς τον προορισμό (virtual destination-based tree) και είναι πλέον σε θέση να δρομολογήσει επιτυχώς τα πακέτα. Για να αντεπεξέλθει στις συνεχείς αλλαγές της τοπολογίας του δικτύου ο DSDV χρησιμοποιεί τόσο περιοδικά όσο και διεγειρόμενα (triggered) πακέτα ενημέρωσης. Οι περιοδικές μεταδόσεις πακέτων ενημέρωσης περιλαμβάνουν το σύνολο των πληροφοριών του πίνακα δρομολόγησης και λαμβάνουν χώρα συνήθως μία φορά ανά δευτερόλεπτα. Οι διεγειρόμενες μεταδόσεις πακέτων ενημέρωσης λαμβάνουν χώρα ανάμεσα στις περιοδικές μεταδόσεις, αν έχει μεταβληθεί ένα αρκετά μεγάλο σύνολο από καταχωρήσεις διαδρομών, ενώ συχνά περιλαμβάνουν μόνο τις πρόσφατα τροποποιημένες καταχωρήσεις. Ωστόσο, έχει αποδειχτεί στην πράξη πως η εκτεταμένη εφαρμογή του DSDV οδηγεί σε κακή απόδοση και υψηλή επιβάρυνση του διαθέσιμου εύρους ζώνης με πληροφορίες ελέγχου. Υπάρχουν προτάσεις για περαιτέρω βελτίωση του αρχικού αλγορίθμου, αλλά η απόδοση μιας πλήρους εφαρμογής του DSDV (λέμε πλήρους γιατί μπορεί να υπάρχει και περιορισμένη χρήση (scoped-use) του DSDV, όπως για παράδειγμα στο ZRP) σε δίκτυα που απαρτίζονται από σχετικά μεγάλο αριθμό κόμβων με υψηλή κινητικότητα, είναι αποθαρρυντική. Συνοψίζοντας, παρατίθεται μία συνοπτική λίστα με τα βασικά χαρακτηριστικά του Destination- Sequenced Distance-Vector (DSDV): Βασίζεται σε έναν distance-vector αλγόριθμο. Hop-by-hop δρομολόγηση. Παρέχει διαδρομές απαλλαγμένες από βρόγχους (loop-free routes). Με την βοήθεια αυξόντων αριθμών προλαμβάνει το πρόβλημα της αστάθειας στον πίνακα δρομολόγησης (count-to-infinity issue). 29 από 161

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

σχεδιαστικές προκλήσεις, θεωρία γράφων

σχεδιαστικές προκλήσεις, θεωρία γράφων Δομή παρουσίασης 1. Εισαγωγή στις κατανεμημένες εφαρμογές: σχεδιαστικές προκλήσεις, θεωρία γράφων 2. Χαρακτηριστικά και πεδία εφαρμογών: ιδιαιτερότητες και χαρακτηριστικά που απαιτούν τη χρήση αλγορίθμων

Διαβάστε περισσότερα

Μειέηε θαη αλάιπζε επίδνζεο πξσηνθόιισλ δξνκνιόγεζεο ζε θηλεηά ad hoc δίθηπα κε βάζε ελεξγεηαθά θξηηήξηα ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

Μειέηε θαη αλάιπζε επίδνζεο πξσηνθόιισλ δξνκνιόγεζεο ζε θηλεηά ad hoc δίθηπα κε βάζε ελεξγεηαθά θξηηήξηα ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΥΟΛΖ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΜΔΣΑΓΟΖ ΠΛΖΡΟΦΟΡΗΑ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΛΗΚΩΝ Μειέηε θαη αλάιπζε επίδνζεο πξσηνθόιισλ δξνκνιόγεζεο ζε θηλεηά ad

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων Εργαστήριο ικτύων Υπολογιστών 8 η ιάλεξη: Βασικές αρχές δρομολόγησης Βασικές αρχές δρομολόγησης σε δίκτυα δεδομένων ρομολόγηση (Routing) Μεταφορά μηνυμάτων μέσω του διαδικτύου από μία πηγή σε ένα προορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών 1 ίκτυα μικρά και μεγάλα Ένα δίκτυο υπολογιστών (computer network) είναι ένας συνδυασμός συστημάτων (δηλαδή, υπολογιστών),

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο)

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ (IP για που το έβαλες) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής (Application layer):

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο διαδίκτυο

Εισαγωγή στο διαδίκτυο Εισαγωγή στο διαδίκτυο Στόχοι κεφαλαίου Περιγραφή των κύριων θεμάτων σχετικά με τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών δικτύων Περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα Τι είναι το διαδίκτυο Στοιχεία που το συνθέτουν Τρόποι παροχής υπηρεσιών Τι είναι τα πρωτόκολλα Τα άκρα του δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς Τεχνολογίες WAN και Δρομολόγηση LAN Επεκτείνεται μόνον σε ένα κτίριο ή ομάδα κτιρίων WAN (Wide Area Network) Επεκτείνονται σε μεγάλες περιοχές MAN Ενδιάμεσο ως προς το μέγεθος της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή Διδάσκων: Χρίστος Παναγιώτου Γιατί Δίκτυα Υπολογιστών; Επιχειρησιακές Εφαρμογές Π.χ., εξ αποστάσεως πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων. Εξοικονόμηση χρημάτων από τον καταμερισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 1ο - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 1-1 Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυο (Network) Δύο οι περισσότεροι υπολογιστές ή άλλα πληροφορικά μέσα (π.χ. εκτυπωτές,

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Διαλέξεις μαθήματος: http://medisp.teiath.gr/eclass/courses/tio103/ https://eclass.teiath.gr/courses/tio100/

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος ZigBee Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος Τι είναι το ZigBee; Ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο χαμηλής Κατανάλωσης Ισχύος σε Wireless Persnal Area Netwrks (WPANs) Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο (και τι θα δούμε στο εργαστήριο δικτύων) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Διαδίκτυο - ένα δίκτυο δεδομένων Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα επικοινωνίας Ορισμός Σύνολα προσυμφωνημένων κανόνων που απαιτούνται για τον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο επιτυγχάνεται η ανταλλαγή δεδομένων, και επομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των δικτύων υπολογιστών ικτυακός Καταµερισµός Εργασίας Το υπόδειγµα του Internet Εξοπλισµός ικτύου Κατηγοριοποίηση ικτύων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Μελέτη της αρχιτεκτονικής και της λειτουργίας των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών. Το αντικείμενο είναι τεράστιο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Ενότητα 3 Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Εισαγωγή στις βασικές έννοιες του στρώµατος Ζεύξης (Data Link Layer) στα δίκτυα ΗΥ Γενικές Αρχές Λειτουργίας ηµιουργία Πλαισίων Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ΙΑ ΙΚΤΥΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (Kεφ. 16) ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ Αυτόνοµα Συστήµατα Πρωτόκολλο Συνοριακών Πυλών OSPF ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (ISA) Κίνηση ιαδικτύου Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα

Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα Η όλα σε - ένα λύση για μικρά και περιφερειακά ΤETRA δίκτυα Με μια ματιά Το ACCESSNET Campus IP είναι ένα μικρό σύστημα TETRA το οποίο καθιστά την τεχνολογία TETRA προσιτή για όλους τους διαχειριστές δικτύων.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112

Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Σχολή Προγραµµατιστών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (ΣΠΗΥ) Τµήµα Προγραµµατιστών Σειρά 112 Πλωτάρχης Γ. ΚΑΤΣΗΣ ΠΝ Γιατί χρησιµοποιούµε δίκτυα? Δίκτυο Σύνολο Η/Υ και συσκευών Συνδεδεµένα µε κάποιο µέσο Stand-alone

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΚΥΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.

Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET. Τεχνολογίες Τηλεκπαίδευσης & Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3. Τεχνολογία TCP/IP ΙΑ ΙΚΤΥΩΣΗ- INTERNET Εφαρµογές - Ιούλιος 09 1 Εισαγωγή στην τεχνολογία TCP/IP Τεχνολογία TCP/IP TCP/IP Πρωτόκολλα TCP/IP ή τεχνολογία TCP/IP ή τεχνολογία ιαδικτύου (Internet)( ιαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators)

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) 1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) Οι επαναλήπτες λειτουργούν στο φυσικό επίπεδο του OSI μοντέλου. Χρησιμεύουν για την ενίσχυση των σημάτων που μεταφέρονται στο δίκτυο. Ένα σήμα μπορεί να ταξιδέψει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS)

ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS) ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS) ΣΤΟΧΟΙ: 1. Δίκτυα Πληροφοριών 2. Πελάτης/Διακομιστής 3. Διαδίκτυο 4. Ενδοδίκτυο Και Ενδοδίκτυο Εξωτερικής Πρόσβασης 5. Μεταφορά Δεδομένων 6. Υπηρεσίες Σύνδεσης Με Το Διαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΜΟΚΩ ΙΚΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ - PCM

ΠΑΛΜΟΚΩ ΙΚΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ - PCM 1 ΠΑΛΜΟΚΩ ΙΚΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ - PCM ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΒΑΝΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 111 110 101 100 000 001 010 011 Αναλογικό σήµα είγµατα αναλογικού σήµατος στην κλίµακα κβαντοποίησης Κωδικοποίηση διαστηµάτων 100 111

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ & ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2001-2 ΘΕΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ & ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2001-2 ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ & ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2001-2 ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ1ο Α.1 Να αναφέρετε ονομαστικά τα πέντε (5) υποσυστήματα με τα οποία υλοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΡΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2006 Bluetooth is

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής ίκτυα Η/Υ Συστήµατα Επικοινωνίας (Ε) (PC) (N) Επικοινωνίες: Εφαρµογές Υπολογιστές ίκτυα Μοντέλο TCP/IP πολλές πολλοί N A N B Ενότητα E PC A PC B PC D PC E E A E B

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Κεφάλαιο 6 KTYA EYPEAΣ ΠEPOXHΣ 6.5SDN Τατελευταία χρόνια εµφανίστηκε µεγάλη ζήτηση για παροχή υπηρεσιώνήχου, εικόνας, video, δεδοµένων. Οι διάφοροι τηλεπικοινωνιακοί φορείς προσπαθώντας να ικανοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις ΗY335: Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό Εξάμηνο 2011-20112 Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλη 15 Δεκεμβρίου 2011 Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις 1. Θεωρήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ρ Θεοδώρου Παύλος pavlos@aegean.gr Βιβλίο Μαθήµατος: Επικοινωνίες Υπολογιστών & εδοµένων, William Stallings, 6/e, 2000. ΕΥ - κεφ.9 (1/2) ρ Παύλος Θεοδώρου 1 Εισαγωγή Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet)

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Περίληψη Πως τα διάφορα δίκτυα διαφέρουν μεταξύ τους Πως συνδέονται ανομοιογενή δίκτυα μεταξύ τους Εικονικά κυκλώματα συνδεδεμένα σε σειρά

Διαβάστε περισσότερα

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές

7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Κεφάλαιο 7 3 κατώτερα επίπεδα OSI 7.1.1 Επίπεδο δικτύου Γενικές Αρχές Σελ. 220-224 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ ΕΠΑΛ Κομοτηνής http://diktya-epal-g.ggia.info/ Επικοινωνία σταθμών

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 1. Να αναφέρετε ονοµαστικά τις τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής; Οι τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer.

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer. Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου Medium Access Control Sub-layer. Πρόβλημα Υπάρχει ένα κανάλι το οποίο «μοιράζονται» πολλοί κόμβοι. Πρόβλημα: Ποίος μεταδίδει και πότε; Περίληψη Κανάλια πολλαπλής πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet. Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet. Σαράντης Πασκαλής <paskalis@di.uoa.gr> Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Υποστήριξη Κινητικότητας στο Internet Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Mobile IP Ιστορικό Το πρωτόκολλο Internet σχεδιάστηκε για στατικούς υπολογιστές.

Διαβάστε περισσότερα

Προσομοίωση και παραμετροποίηση δικτύων Η/Υ με τη χρήση λογισμικού

Προσομοίωση και παραμετροποίηση δικτύων Η/Υ με τη χρήση λογισμικού Προσομοίωση και παραμετροποίηση δικτύων Η/Υ με τη χρήση λογισμικού Ασσιόγλου Γεώργιος 1 και Αριστειδάκης Ιωάννης 2 1, 2 Εκπαιδευτήρια Απόστολος Παύλος 1 gassi384@hotmail.com, 2 ionaris@gmail.com Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ Το επίπεδο σύνδεσης αποτελείται από δύο υποεπίπεδα: Το υποεπίπεδο ελέγχου προσπέλασης μέσων (Medium Access Control) Το υποεπίπεδο λογικού ελέγχου σύνδεσης (Logical Link Control) To υποεπίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων ΠΣΕ, Τµήµα Τηλεπικοινωνιών & ικτύων Η/Υ Εργαστήριο ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ( ηµιουργία συστήµατος µε ροint-tο-ροint σύνδεση) ρ Θεοδώρου Παύλος Χανιά 2003 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 2 ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ PΟINT-TΟ-PΟINT...2

Διαβάστε περισσότερα

Certified Telecommunications & Network Professional (CTNP) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 1.0

Certified Telecommunications & Network Professional (CTNP) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Έκδοση 1.0 (CTNP) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7.4 Πρωτόκολλο Μέχρι τώρα περιγράψαμε συνδέσεις, που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο TCP. Θυμηθείτε, ότι το TCP είναι υπεύθυνο για το τεμαχισμό των μηνυμάτων σε τμήματα και την επανασύνδεση τους στον προορισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Ευάγγελος Παπαπέτρου

Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Ευάγγελος Παπαπέτρου Δίκτυα Υπολογιστών Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ Μηχ Η/Υ & Πληροφορικής, Παν Ιωαννίνων ΕΠαπαπέτρου (ΤμΜηχ Η/Υ & Πληροφορικής) ΠΛΥ606: Δίκτυα Υπολογιστών 1 / 36 Διάρθρωση 1 Βασικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

.1 Βασικές Έννοιες Δικτύωσης. .2 Δίκτυα Άμεσου Συνδέσμου. .3 Δίκτυα Μεταγωγής και Διαδίκτυα. .4 Δικτύωση: συνολική θεώρηση

.1 Βασικές Έννοιες Δικτύωσης. .2 Δίκτυα Άμεσου Συνδέσμου. .3 Δίκτυα Μεταγωγής και Διαδίκτυα. .4 Δικτύωση: συνολική θεώρηση Δίκτυα Υπολογιστών Βασικές Αρχές Δικτύωσης 1 Βασικές Έννοιες Δικτύωσης 2 Δίκτυα Άμεσου Συνδέσμου Ευάγγελος Παπαπέτρου 3 Τμ Μηχ Η/Υ & Πληροφορικής, Παν Ιωαννίνων 4 Δικτύωση: συνολική θεώρηση 5 ΕΠαπαπέτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΚΕΤΩΝ. Η δρομολόγηση των πακέτων μπορεί να γίνει είτε κάνοντας χρήση ασυνδεσμικής υπηρεσίας είτε συνδεσμοστρεφούς υπηρεσίας.

ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΚΕΤΩΝ. Η δρομολόγηση των πακέτων μπορεί να γίνει είτε κάνοντας χρήση ασυνδεσμικής υπηρεσίας είτε συνδεσμοστρεφούς υπηρεσίας. ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΚΤΥΟΥ Το επίπεδο δικτύου ασχολείται με τη μεταφορά πακέτων από την προέλευσή τους μέχρι τον προορισμό τους. Επιλέγει τις κατάλληλες διαδρομές από τους διάφορους δρομολογητές ώστε ένα πακέτο να

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Δασική Πληροφορική

Εισαγωγή στη Δασική Πληροφορική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Δασική Πληροφορική Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Υπολογιστών Ζαχαρούλα Ανδρεοπούλου Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Για τη λειτουργία των δικτύων εκτός από την απαραίτητη υλικοκατασκευή, απαιτείται και το απαραίτητο λογισμικό.

Για τη λειτουργία των δικτύων εκτός από την απαραίτητη υλικοκατασκευή, απαιτείται και το απαραίτητο λογισμικό. ΕΝΟΤΗΤΑ 9 9.0 ΔΙΚΤΥΑ ΜΕΣΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα δίκτυο μέσων πληροφορικής περιλαμβάνει δύο ή περισσότερες συσκευές πληροφορικής (Ηλεκτρονικούς υπολογιστές, εκτυπωτές, άλλες περιφερειακές μονάδες ή

Διαβάστε περισσότερα

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.5 Πρωτόκολλο IP. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.5 Πρωτόκολλο IP 38. Τι είναι το πρωτόκολλο ιαδικτύου (Internet Protocol, IP); Είναι το βασικό πρωτόκολλο του επιπέδου δικτύου της τεχνολογίας TCP/IP. Βασίζεται στα αυτοδύναµα

Διαβάστε περισσότερα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα Εισηγητής: Γιώργος Καλπάκης MSc Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα 1 Θέµατα Κίνητρο της Ε1 Παρούσα Κατάσταση στην Ευρώπη Παρούσα Κατάσταση στην Ελλάδα Προϋποθέσεις Προώθησης της

Διαβάστε περισσότερα

WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs

WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η φθορά των έργων τέχνης λόγω της ανθρώπινης παρέμβασης Οι περιβαλλοντικές αλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης

Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης Κωνσταντίνος Μαργαρίτης Καθηγητής Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας kmarg@uom.gr http://eos.uom.gr/~kmarg

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόνομα Συστήματα (ΑΣ)

Αυτόνομα Συστήματα (ΑΣ) Δρομολόγηση ΙI Αυτόνομα Συστήματα (ΑΣ) Αυτόνομο σύστημα ονομάζουμε εκείνο που έχει τα εξής χαρακτηριστικά: Είναι ένα σύνολο δρομολογητών και δικτύων υπό τη διαχείριση ενός και μόνο οργανισμού Αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής Κεφάλαιο 6 Δίκτυα Ευρείας Περιοχής 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές 6.3 Μισθωμένες Γραμμές 6.4 X.25 Σελ. 196-202 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ / ΕΠΑΛ(Α & Β ΟΜΑΔΑ) ΣΕΙΡΑ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11/12/2011 ΘΕΜΑ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Να χαρακτηρίσετε κάθε μία από τις παρακάτω προτάσεις με Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ). 1. Στο μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πολυμεσικών δεδομένων σε ασύρματα κινητά Ad Hoc δίκτυα

Μετάδοση πολυμεσικών δεδομένων σε ασύρματα κινητά Ad Hoc δίκτυα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής Μετάδοση πολυμεσικών δεδομένων σε ασύρματα κινητά Ad Hoc δίκτυα Στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη.

το ιαδίκτυο συνδέει εκατοµµύρια χρήστες αποτελώντας την µεγαλύτερη πηγή πληροφοριών και ανταλλαγής µηνυµάτων στον πλανήτη. το ιαδίκτυο Μέχρι τώρα µάθαµε να εργαζόµαστε σε έναν από τους υπολογιστές του Εργαστηρίου µας. Όµως παρατηρήσαµε ότι οι υπολογιστές αυτοί µπορούν να ανταλλάσσουν στοιχεία, να τυπώνουν όλοι σε έναν εκτυπωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3114 Μέσα από ένα τετραετές πρόγραμμα σπουδών, το Τμήμα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων επιτρέποντας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 2011-12

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 2011-12 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ Δρ. Ιάσων Κουφοδόντης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Σύνδεση με Προηγούμενα Ενότητες Μαθήματος E1 I. ΟΡΓΑΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΔΙΚΤΥΩΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ΜΑΙΟΣ 2010 ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΑΡΙΩΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΓΙΑΜΜΑΚΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΕΒΑΝΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ ΨΙΑΧΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 2: Τοπικά Δίκτυα

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 2: Τοπικά Δίκτυα Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 2: Τοπικά Δίκτυα Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΑΣ Έργο ΓΓΕΤ 1SME2009

ΠΛΑΤΩΝΑΣ Έργο ΓΓΕΤ 1SME2009 ΠΛΑΤΩΝΑΣ Έργο ΓΓΕΤ 1SME2009 4o Συνέδριο InfoCom Green ICT 2012 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΠΛΑΤΩΝΑΣ ΠΛΑΤφόρμα έξυπνου διαλογισμικού για συλλογή, ανάλυση, επεξεργασία δεδομένων από συστήματα πολλαπλών ετερογενών ΑισθητήρΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού Wifi O όρος WIFI (Wireless Fidelity) χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τις συσκευές που βασίζονται στην προδιαγραφή και εκπέμπουν σε συχνότητες 2.4GHz.

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δρ. Περικλής Χατζημίσιος

Δίκτυα Υπολογιστών. Δρ. Περικλής Χατζημίσιος Δίκτυα Υπολογιστών Στοιχεία επικοινωνίας (Α/Π Εργαστήριο) email: peris@it.teithe.gr http://www.it.teithe.gr/~peris/networks_lab /Networks_lab.htm Σύγγραμμα - Σημειώσεις Douglas Comer «Διαδίκτυα με TCP/IP»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ 1. Να αναφέρετε μερικές από τις σημαντικότερες εξελίξεις και εφευρέσεις στην ιστορία των συστημάτων επικοινωνίας. Η ανακάλυψη του κινητού τυπογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία

Λειτουργικά Συστήματα Ι. Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία Λειτουργικά Συστήματα Ι Καθηγήτρια Παπαδάκη Αναστασία 2013 1 Ηλεκτρονικός Υπολογιστής αποτελείται: 1. Από Υλικό Hardware (CPUs, RAM, Δίσκοι), & 2. Λογισμικό - Software Και μπορεί να εκτελέσει διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής Κεφάλαιο 6 Δίκτυα Ευρείας Περιοχής 6.6 Frame Relay 6.7 ATM 6.8 xdsl 6.9 Εικονικά ιδιωτικά δίκτυα 6.10 Κριτήρια Επιλογής τεχνολογιών WAN Σελ. 205-216 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr ΕΣΠΕΡΙΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δικτυακά πρωτόκολλα και εφαρμογές, Δρομολόγηση Γκάμας Βασίλειος, Εργαστηριακός Συνεργάτης Μοντέλο πελάτη-εξυπηρετητή Προκειμένου να χρησιμοποιήσουμε μια υπηρεσία του Internet

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΚΕΦ.1 Πρωτόκολλα TCP/IP... 15 1.1 Χαρακτηριστικά της σουίτας TCP/IP... 16 1.1.2. Λειτουργίες των TCP, IP και UDP πρωτοκόλλων...

ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΚΕΦ.1 Πρωτόκολλα TCP/IP... 15 1.1 Χαρακτηριστικά της σουίτας TCP/IP... 16 1.1.2. Λειτουργίες των TCP, IP και UDP πρωτοκόλλων... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΚΕΦ.1 Πρωτόκολλα TCP/IP... 15 1.1 Χαρακτηριστικά της σουίτας TCP/IP... 16 1.1.2. Λειτουργίες των TCP, IP και UDP πρωτοκόλλων... 19 1.1.3 Ανάλυση πρωτοκόλλων στο μοντέλο OSI...

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Πτυχιακή Εργασία Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Σκοπός της σημερινής παρουσίασης είναι να παρουσιαστεί και να αναλυθεί η δομή και ο τρόπος λειτουργίας ενός δικτύου Hot Spot. Υπεύθυνος Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Βερονίκης Σπύρος Τμήμα Αρχειονομίας- Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο spver@ionio.gr Stoica Adrian Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης

Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης Ίδρυμα Τεχνολογία και Έρευνας (ΙΤΕ) Ινστιτούτο Πληροφορικής Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης Ιωάννης Γ. Ασκοξυλάκης Εργαστήριο Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων asko@ics.forth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο ΕΠΛ 012 Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο Βιβλιογραφία: Nell Dale & John Lewis, Computer Science Illuminated, 2 nd Edition, 2005 Θέματα Η ανάγκη για δίκτυα Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1

Δίκτυα ATM. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 21-1 Δίκτυα ATM Εισαγωγή Εικονικά κυκλώματα Πακέτα και κελιά Δρομολόγηση και προώθηση Ιεραρχία πρωτοκόλλων Επίπεδα προσαρμογής Ποιότητα υπηρεσίας Υποστήριξη IP Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α. α. Πριν εμφανιστεί η τεχνολογία ISDN οι υπηρεσίες φωνής, εικόνας και δεδομένων απαιτούσαν διαφορετικά δίκτυα. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΘΕΜΑ Α ΚΥΡΙΑΚΗ 04/05/2014- ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΟΚΤΩ (8) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5

γ. Αυθεντικότητα (authentication) δ. Εγκυρότητα (validity) Μονάδες 5 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α ΚΑΙ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα