ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ"

Transcript

1 ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΣΠΗΛΙΟΥ Δ. ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ 234 Οκτώβριος 2009

2

3 Αφιερωμένο σε όσους στάθηκαν δίπλα μου 3 από 161

4 4 από 161

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα διδακτορική διατριβή εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Εφαρμογών του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών κατά την περίοδο Σεπτέμβριο 2001 Οκτώβριο Η τριμελής Συμβουλευτική Επιτροπή που ορίστηκε, 8/ 14/7/09 συνεδρίαση της γενικής Συνέλευσης με Ειδική Σύνθεση του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών, αποτελείται από τους κ. Σταύρο Κουμπιά Καθηγητή (Επιβλέπων), κ. Γεώργιο Παπαδόπουλο Ομότιμο Καθηγητή (Μέλος) και κ. Θεόδωρο Αντωνακόπουλο, Καθηγητή (Μέλος). Η διατριβή αυτή, αποτελεί μέρος της γενικότερης ερευνητικής δραστηριότητας του εργαστηρίου Ηλεκτρονικών Εφαρμογών στην Περιοχή της Ανάπτυξης Ασυρμάτων Δομών Για Κινούμενα Δίκτυα Αισθητήρων. Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Τριμελή Συμβουλευτική Επιτροπή για την υποστήριξη και συμπαράσταση της καθ' όλη τη διάρκεια της εκπόνησης αυτής της διδακτορικής διατριβής. Ευχαριστώ τον Καθηγητή κ. Σταύρο Κουμπιά, επιβλέποντα της διδακτορικής διατριβής για την εμπιστοσύνη και αμέριστη ηθική συμπαράσταση που μου έδειξε, από την πρώτη στιγμή ως μεταπτυχιακό φοιτητή μέχρι και το πέρας εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής, καθώς επίσης και για τη συνεχή δρομολόγηση και επιστημονική καθοδήγηση του έργου αυτού. Οι παρατηρήσεις και παρεμβάσεις του σε κρίσιμα σημεία της εργασίας, αποτέλεσαν τον κύριο άξονα της έρευνας μου και οδήγησαν στην εξαγωγή χρήσιμων και αξιοποιήσιμων αποτελεσμάτων στον εν λόγω ερευνητικό χώρο. Ευχαριστώ τον Ομότιμο καθηγητή κ. Γεώργιο Παπαδόπουλο, για την εμπιστοσύνη, υποστήριξη και ηθική συμπαράσταση που μου έδειξε καθ' όλη τη διάρκεια της διατριβής, για τις ουσιαστικές υποδείξεις, παρατηρήσεις και παρεμβάσεις του σε σημαντικά σημεία της εργασίας, καθώς επίσης και για τη συνεχή δρομολόγηση και επιστημονική καθοδήγηση. Ευχαριστώ τον Καθηγητή κ. Θεόδωρο Αντωνακόπουλο για την εμπιστοσύνη, υποστήριξη και ηθική συμπαράσταση που μου έδειξε, καθώς επίσης και για τις σημαντικές παρατηρήσεις καθ' όλη τη διάρκεια της διατριβής. 5 από 161

6 Θερμά ευχαριστήρια στους συναδέλφους και φίλους Αγγελική Πραγιάτη, Ευστράτιο Νικολούτσο και Διονύσιο Πουλόπουλο, με τους οποίους μοιράστηκα το ίδιο γραφείο επί αρκετά χρόνια, για την αμέριστη ηθική συμπαράσταση και υποστήριξή τους και για την άψογη και πάντα ευχάριστη συνεργασία μας καθώς και τους Χρήστο Κουλαμά και Ευάγγελο Τοπάλη. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους συναδέλφους μου στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Εφαρμογών, για την υποστήριξή τους και την συνεργασία που είχαμε όλα αυτά τα χρόνια. Σπήλιος Δ. Γιαννούλης Πάτρα, Οκτώβριος από 161

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΕΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΜΕΝΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Η αλματώδης πρόοδος στις ασύρματες επικοινωνίες έχει φέρει ως αποτέλεσμα την δυνατότητα δημιουργίας μικρών σε μέγεθος μικροϋπολογιστικών συστημάτων που έχουν την δυνατότητα ασύρματης διασύνδεσης. Λόγω του μικρού μεγέθους αυτών είναι δυνατή η μεταφορά τους ακόμα και από φυσικά πρόσωπα και άρα προσφέρουν με τον τρόπο αυτό το πλεονέκτημα φορητότητας. Παράλληλα η επιθυμία για δημιουργία δικτύων μεγάλης κλίμακας με χρήση τέτοιων συσκευών χωρίς την δυνατότητα σταθερής παροχής ενέργειας δημιούργησε την ανάγκη μικρής εμβέλειας μετάδοσης και άρα πολλαπλών επαναμεταδόσεων ανά πακέτο δεδομένων μέχρι να φτάσει στον τελικό προορισμό του. Το ερευνητικό αντικείμενο αυτής της διδακτορικής διατριβής είναι η πρόταση μίας ολοκληρωμένης ασύρματης δομής που θα παρέχει δυνατότητες ασύρματης διασύνδεσης σε δίκτυα μεγάλης κλίμακας χωρίς ύπαρξη κεντρικής διαχείρισης. Το πρόβλημα της εύρεσης διαδρομών σε ένα ασύρματο δίκτυο κινούμενων αισθητήρων αποτελεί ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, ακόμα δε περισσότερο αν λάβουμε υπόψη μας και το ασύρματο μέσο που είναι ένα μη-ντετερμινιστικό φυσικό μέσο δικτύου. Η ύπαρξη απαιτήσεων πραγματικού χρόνου παρ όλες τις δυσκολίες υπάρχει σε εφαρμογές δικτύων κινούμενων αισθητήρων και δυσκολεύει περαιτέρω την σχεδίαση μιας δομής που θα διατηρεί διασυνδεσιμότητα μεταξύ των αισθητήρων του δικτύου ενώ παράλληλα θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις πραγματικού χρόνου. Πρόσθετα οι δυναμικές συνθήκες που παρατηρούνται σε ένα ασύρματο δίκτυο κινούμενων αισθητήρων όσον αφορά σημαντικές παραμέτρους λειτουργίας όπως μεταβλητό φορτίο εφαρμογής, ταχύτητα φυσικής κίνησης του κινούμενου αισθητήρα και αριθμός συγκέντρωσης τους στην ίδια ασύρματη περιοχή καθώς και η μη ύπαρξη σταθερής παροχής ενέργειας, δημιουργούν την ανάγκη σχεδίασης μιας ασύρματης δομής που θα έχει την δυνατότητα να προσαρμόζεται στις εκάστοτε συνθήκες του δικτύου. Υποστηρίζοντας δυνατότητα προσαρμογής στις εκάστοτε συνθήκες του δικτύου ενώ παράλληλα εξυπηρετούνται οι απαιτήσεις πραγματικού χρόνου, δημιουργείται η δυνατότητα μείωσης του προσθετόμενου πρωτοκολλικού δικτυακού φόρτου άρα και μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης του κινούμενου αισθητήρα. Προχωρώντας περαιτέρω, η λειτουργία του 7 από 161

8 πρωτοκόλλου δρομολόγησης μπορεί επίσης να βελτιστοποιηθεί ώστε να εξυπηρετεί τα δρομολογούμενα πακέτα με μεγαλύτερη επιτυχία. Η παρούσα διδακτορική διατριβή έρχεται να καλύψει την ανάγκη για τεχνικές προσαρμοστικότητας σε ασύρματα δίκτυα στις εκάστοτε συνθήκες του δικτύου και να παρουσιάσει μια πρόταση πρότυπης υλοποίησης που να βελτιστοποιεί την λειτουργία του ασύρματου δικτύου, παρακολουθώντας σε πραγματικό χρόνο κρίσιμες μεταβλητές της λειτουργίας. Τα κυριότερα αποτελέσματα της παρούσας διδακτορικής διατριβής παρουσιάζονται παρακάτω: Μελέτη και ανάλυση της εν γένη συμπεριφοράς υπαρχόντων προτεινόμενων δομών για την δρομολόγηση σε ασύρματα κινούμενα δίκτυα αισθητήρων. Σχεδίαση και ανάλυση πρότυπης υβριδικής δομής στηριζόμενη σε γνωστούς αποδεκτούς αλγορίθμους δρομολόγησης. Μελέτη και ανάλυση των μεταβλητών λειτουργίας και εξαγωγή των κρίσιμων μεταβλητών μέσω των οποίων μπορεί να γίνει η αναγνώριση κατάστασης του ασύρματου δικτύου. Σχεδίαση, ανάλυση και υλοποίηση πρότυπου αλγορίθμου ελέγχου και προσαρμογής λειτουργίας της ασύρματης δομής στις εκάστοτε συνθήκες λειτουργίας του δικτύου. Πλήρης υλοποίηση πρότυπης δικτυακής ασύρματης αρχιτεκτονικής με δυνατότητες αναπροσαρμογής σε μεταβλητές συνθήκες δικτύου. Λήψη και δημοσίευση πλήρους συνόλου μετρήσεων μέσω προσομοίωσης της προτεινόμενης δομής με χρήση παγκοσμίου φήμης λογισμικού προσομοίωσης δικτύων και απόδειξη της επιτυγχανόμενης βελτίωσης λειτουργίας του δικτύου. 8 από 161

9 ABSTRACT DESIGN AND DEVELOPMENT OF A NEW WIRELESS AUTO-ADAPTIVE MODULE FOR MOBILE REAL- TIME AD-HOC NETWORKS The progress in wireless telecommunications has resulted in the creation of small sized microprocessor systems that are wireless enabled. Due to the small size of these systems, they are considered portable since they can even be carried by a person. Furthermore, the need to create large scale wireless networks using such systems, without a fixed power supply, has created the constraint of small communication range for such devices. This leads to multiple retransmissions of data packets in order to reach their final destination within the wireless network. This communication is often referred to as multihop communication. The research objective of this thesis is to propose a new wireless architecture that will provide wireless connectivity for large scale wireless ad-hoc networks without the need of central management. The problem of finding a route, or even worse, the optimal route in a wireless ad-hoc network is very difficult and gets even worse if we consider the nature of the wireless medium that is un-deterministic and probably the less predictable medium used in networks. The need of real time constraints in wireless ad-hoc networks exists however, making even more difficult the design of a wireless architecture that will provide connectivity in the domain of a wireless network while managing to succeed in satisfying the real time constraints. Furthermore the dynamic nature of a wireless mobile network as far as important functional variables are concerned, like application load, speed of node movement, rate of connectivity in the same wireless domain, as well as the lack of a fixed power supply, create the need of adaptivity support, based on network status, in any wireless module designed to address the above problems. Supporting an adaptivity functionality based on the wireless network status, while managing to meet the real time constrains imposed from the application, we manage to lower the overhead of the network protocol, hence reducing the energy consumption of the wireless node. Moving forward, the functionality of the routing protocol itself is enhanced so as to route the data packets to the destination node with higher rates of success. This dissertation manages to fulfill the need for techniques of adaptivity in wireless ad-hoc networks by presenting a new wireless architecture, that is enhancing the general behavior of a wireless network by monitoring in real time various critical network variables and change the 9 από 161

10 protocols behavior to adapt to changing network condition. The more important results of this dissertation are presented below: Study and analysis of general behavior of already existing routing protocols for adhoc wireless networks. Design and analysis of a prototype hybrid module, based on existing routing algorithms. Study and analysis of functional variables, extraction of critical functional variables that can be used to identify the status of the wireless network within a certain domain. Design, analysis and implementation of a prototype algorithm that controls and adapts the general functionality of the wireless module based on the network status. Implementation prototype of a wireless architecture supporting automatic real time adaptability to network status based on real time monitoring of network variables. Collection and publication of a full set of tests by using a world wide known software tool to simulate data networks, and proof of the resulted functionality enhancement of the wireless network s behaviour. 10 από 161

11 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 5 ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ABSTRACT... 9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ OSI-RM Παρουσίαση των Επιπέδων του OSI-RM AD-HOC ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ορισμός και χαρακτηριστικά ενός ad hoc δικτύου Εφαρμογές των ad hoc δικτύων ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ AD HOC ΔΙΚΤΥΑ Ιδιαιτερότητες των ασύρματων δικτύων Κριτήρια αξιολόγησης αλγορίθμων δρομολόγησης Κατηγορίες αλγορίθμων δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα Proactive αλγόριθμοι δρομολόγησης Reactive αλγόριθμοι δρομολόγησης Υβριδικοί αλγόριθμοι δρομολόγησης Συγκριτική ανάλυση των βασικών πρωτοκόλλων δρομολόγησης ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΣΤΟ OPNET ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ DSR ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ BRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ROUTE REQUEST ΑΛΛΑΓΕΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΛΗΨΗΣ ROUTE REQUEST ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ZPR INIT STATE WAIT STATE IARP_CREATE_LINK_STATUS_PACKET STATE PROCESS_PACKET STATE IARP_APPLICATION_PACKET STATE IARP_PROTOCOL_PACKET STATE από 161

12 2.6. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΞΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΘΕΝΤΟΣ ZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ Περιγραφή μοντέλων, πλατφόρμας και χαρακτηριστικών προσομοίωσης Αποτελέσματα προσομοίωσης του υλοποιηθέντος ZRP ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ AZRP (ADAPTIVE ZONE ROUTING PROTOCOL) ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ AZRP ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΣΤΟ ΕΞΟΜΟΙΩΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ AZRP ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΗΝ ZRP ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΣΕΝΑΡΙΑ ΕΞΟΜΟΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Σενάρια εξομοίωσης Αποτελέσματα Σενάριο στατικής κινητικότητας, χαμηλού φορτίου Σενάριο χαμηλής κινητικότητας, χαμηλού φορτίου Σενάριο υψηλής κινητικότητας, χαμηλού φορτίου Σενάριο στατικής κινητικότητας, υψηλού φορτίου Σενάριο χαμηλής κινητικότητας, υψηλού φορτίου Σενάριο υψηλής κινητικότητας, υψηλού φορτίου ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΤΟΥ AZRP ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ από 161

13 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή Αν και η βιομηχανία των υπολογιστών είναι νέα σε σύγκριση με άλλες βιομηχανίες (όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και οι αερομεταφορές), οι υπολογιστές έχουν εξελιχθεί θεαματικά μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Κατά τη διάρκεια των δυο πρώτων δεκαετιών της ύπαρξής τους, τα υπολογιστικά συστήματα ήταν ιδιαιτέρως συγκεντρωμένα, συνήθως μέσα σε μια μεγάλη αίθουσα. Όχι σπανίως, η αίθουσα αυτή είχε γυάλινους τοίχους, μέσα από τους οποίους οι επισκέπτες μπορούσαν να θαυμάσουν το μεγάλο ηλεκτρονικό θαύμα. Μία εταιρία μεσαίου μεγέθους ή ένα πανεπιστήμιο μπορούσαν να έχουν ένα ή δυο υπολογιστές, ενώ τα μεγάλα ιδρύματα διέθεταν το πολύ μερικές δεκάδες. Η ιδέα ότι μέσα σε είκοσι χρόνια, θα παράγονταν μαζικά εκατομμύρια εξίσου ισχυροί υπολογιστές, μικρότεροι σε μέγεθος από γραμματόσημο, ήταν καθαρά επιστημονική φαντασία. Η σύγκλιση υπολογιστών και επικοινωνιών είχε σημαντική επίδραση στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται τα υπολογιστικά συστήματα. Η ιδέα του υπολογιστικού κέντρου, ως δωματίου με έναν μεγάλο υπολογιστή, όπου οι χρήστες φέρνουν τη δουλειά τους για επεξεργασία είναι πλέον εντελώς ξεπερασμένη. Το παλιό μοντέλο, ενός μοναδικού υπολογιστή που εξυπηρετεί όλες τις υπολογιστικές ανάγκες ενός οργανισμού, έχει αντικατασταθεί από εκείνο, όπου ένας μεγάλος αριθμός ξεχωριστών αλλά διασυνδεδεμένων υπολογιστών κάνουν τη δουλειά. Τα συστήματα αυτά αποκαλούνται δίκτυα υπολογιστών (computer networks) Δίκτυα Υπολογιστών Με τον όρο δίκτυο υπολογιστών εννοούμε μία διασυνδεδεμένη συλλογή από αυτόνομους υπολογιστές. Δύο υπολογιστές αποκαλούνται διασυνδεδεμένοι αν είναι σε θέση να ανταλλάξουν πληροφορίες. Η σύνδεση δεν είναι κατ ανάγκη μέσω χάλκινου σύρματος, μπορεί ενναλακτικά να χρησιμοποιηθούν οπτικές ίνες, μικροκυματικές ζεύξεις ή και επικοινωνιακοί δορυφόροι. Με την απαίτηση οι υπολογιστές να είναι αυτόνομοι, επιθυμούμε να αποκλείσουμε από τον ορισμό μας συστήματα, στα οποία υπάρχει μια καθαρή σχέση κυρίου-εξαρτημένου (master-slave). Αν ένας υπολογιστής μπορεί να ξεκινήσει, να σταματήσει ή να ελέγξει έναν άλλο, οι υπολογιστές δεν είναι αυτόνομοι. Ένα σύστημα με μία κύρια μονάδα ελέγχου και πολλές εξαρτημένες δεν είναι δίκτυο, όπως δεν είναι δίκτυο ένας μεγάλος υπολογιστής με απομακρυσμένους εκτυπωτές και τερματικά. Τα πλεονεκτήματα που έχουμε από την υλοποίηση και χρήση δικτύων είναι : 13 από 161

14 Καταμερισμός των διαθεσίμων πόρων (resource sharing): Η δυνατότητα πρόσβασης και χρήσης όλων των μονάδων υλικού και λογισμικού, δεδομένων και γενικά του εξοπλισμού από όλους τους χρήστες του δικτύου. Υψηλή αξιοπιστία (high reliability): Η ύπαρξη αντιγράφων των προγραμμάτων και αρχείων σε περισσότερους από ένα σταθμούς, επιτρέπει τη συνέχιση της λειτουργίας ακόμα και σε περίπτωση βλάβης ενός απ' αυτούς. Εξοικονόμηση χρημάτων (money saving): Ο λόγος κόστους προς απόδοση είναι καλύτερος στους μικρότερους υπολογιστές, γεγονός που οδηγεί σε ανάπτυξη συστημάτων αποτελουμένων από πολλούς ισχυρούς προσωπικούς υπολογιστές (για ειδικές χρήσεις) όπου τα δεδομένα βρίσκονται σε έναν ή περισσότερους file servers. Επικοινωνίες πολλαπλών μέσων (multimedia communications): Μία από τις πρόσφατες κατευθύνσεις στη ανάπτυξη των δικτύων είναι η δυνατότητα ολοκλήρωσης και νέων υπηρεσιών (πέραν της μετάδοσης απλών δεδομένων), όπως φωνής και video. Μία τέτοια ολοκλήρωση θα οδηγήσει σε απλοποίηση της διαδικασίας διακίνησης των πληροφοριών και θα αυξήσει το εύρος των εφαρμογών που σχετίζονται με την παρουσίαση δεδομένων (κείμενο, σταθερή και κινούμενη εικόνα, ήχος, κλπ.). Εργοστασιακές/βιομηχανικές επικοινωνίες (factory/industrial communications): Είναι μια σχετικά πρόσφατη εφαρμογή των τοπικών δικτύων σε εργοστασιακό περιβάλλον, με σκοπό την ολοκλήρωση όλων των διαδικασιών ελέγχου και επεξεργασίας (Computer Integrated Manufacturing, CIM) μέσω της διασύνδεσης διαφορετικών υπολογιστικών συστημάτων ειδικού και γενικού σκοπού. Η εισαγωγή των δικτύων υπολογιστών γίνεται σε όλα τα επίπεδα της ιεραρχίας του εργοστασιακού περιβάλλοντος, από το επίπεδο παρακολούθησης και ελέγχου των αισθητήρων (sensors) και ενεργοποιητών (actuators) μέσω των προγραμματιζόμενων λογικών ελεγκτών (PLCs), ως το επίπεδο διαχείρισης των υλικών, παραγγελιών, κλπ. Τα δίκτυα υπολογιστών ανάλογα με τη γεωγραφική έκταση στην οποία εκτείνονται χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: Α) Τα τοπικά δίκτυα (local area networks), συνήθως αποκαλούμενα LAN, είναι ιδιωτικά δίκτυα εκτεινόμενα εντός ενός μοναδικού κτιρίου ή σε εγκαταστάσεις ακτίνας μερικών χιλιομέτρων. Χρησιμοποιούνται ευρύτατα για να συνδέουν προσωπικούς υπολογιστές και σταθμούς εργασίας σε γραφεία εταιριών και εργοστάσια, με σκοπό την κοινή χρήση των μέσων αυτών (π.χ. των εκτυπωτών) και την ανταλλαγή πληροφοριών. Τα LAN είναι περιορισμένου μεγέθους, που σημαίνει ότι ο χρόνος μετάδοσης στη χειρότερη περίπτωση είναι φραγμένος και γνωστός εκ των προτέρων. Η 14 από 161

15 γνώση του ορίου αυτού επιτρέπει τη χρήση συγκεκριμένων τεχνικών που αλλιώς θα ήταν ανέφικτες ενώ παράλληλα απλοποιεί τη διαχείριση του δικτύου. Τα LAN χρησιμοποιούν συχνά μια τεχνολογία μετάδοσης που αποτελείται από ένα απλό καλώδιο, στο οποίο έχουν συνδεθεί όλες οι μηχανές, όπως στις ομαδικές γραμμές που κάποτε χρησιμοποιούσαν οι τηλεφωνικές εταιρίες στις αγροτικές περιοχές. Τα παραδοσιακά LAN που λειτουργούν σε ταχύτητες των 10 έως 100 Mbps, παρουσιάζουν χαμηλή καθυστέρηση (δεκάδες χιλιοστών του δευτερολέπτου) και εμφανίζουν πολύ λίγα λάθη. Τα νεώτερα LAN μπορούν να λειτουργήσουν σε ακόμα υψηλότερες ταχύτητες, έως και εκατοντάδες Mbps. Β) Ένα μητροπολιτικό δίκτυο (metropolitan area network) ή MAN, είναι βασικά μια μεγαλύτερη εκδοχή ενός LAN και συνήθως χρησιμοποιεί παρόμοια τεχνολογία. Μπορεί να καλύπτει ομάδα γειτονικών γραφείων μιας επιχείρησης ή μια πόλη και μπορεί να είναι είτε ιδιωτικό είτε δημόσιο. Το ΜΑΝ μπορεί να υποστηρίζει δεδομένα, φωνή και πιθανώς να σχετίζεται και με την καλωδιακή τηλεόραση. Το ΜΑΝ χρησιμοποιεί ένα ή δύο καλώδια και δεν διαθέτει στοιχεία μεταγωγής που να δρομολογούν τα πακέτα προς τη μία από τις πολλές διαφορετικές γραμμές εξόδου. Η απουσία μεταγωγής απλοποιεί τη σχεδίαση. Γ) Ένα δίκτυο ευρείας περιοχής (wide area network), ή αλλιώς WAN, καλύπτει μια μεγάλη γεωγραφική περιοχή, συχνά μια χώρα ή μια ήπειρο. Περιλαμβάνει μια συλλογή από μηχανές που προορίζονται να τρέχουν εφαρμογές (προγράμματα) χρηστών. Ακολουθώντας την παράδοση ονομάζουμε αυτές τις μηχανές host. Στη βιβλιογραφία χρησιμοποιείται επίσης ο όρος ακραίο σύστημα (end system). Οι host συνδέονται μέσω του υποδικτύου επικοινωνίας (communication subnet) ή για συντομία του υποδικτύου (subnet). Έργο του υποδικτύου είναι να μεταφέρει μηνύματα από host σε host, όπως ακριβώς το τηλεφωνικό σύστημα μεταφέρει λέξεις από τον ομιλητή στον ακροατή. Διαχωρίζοντας τα καθαρά τηλεπικοινωνιακά θέματα του δικτύου (το υποδίκτυο) από τα θέματα των εφαρμογών (οι host), η συνολική σχεδίαση του δικτύου απλοποιείται πολύ. Υπάρχουν πολλά δίκτυα στον κόσμο, συχνά με διαφορετικό υλικό και λογισμικό. Αυτοί που έχουν συνδεθεί σε ένα δίκτυο συχνά θέλουν να επικοινωνήσουν με άλλους συνδεδεμένους σε ένα διαφορετικό δίκτυο. Η επιθυμία αυτή απαιτεί τη σύνδεση διαφορετικών και συχνά ασύμβατων δικτύων χρησιμοποιώντας μερικές φορές μηχανές, που αποκαλούνται πύλες (gateways), για τη διασύνδεση και την απαραίτητη μετάφραση, τόσο του υλικού όσο και του λογισμικού. Ένα σύνολο διασυνδεδεμένων δικτύων ονομάζεται διαδίκτυο (inter-network ή απλά internet) Το Δικτυακό Μοντέλο Αναφοράς OSI-RM 15 από 161

16 Ένας από τους λόγους θέσπισης διεθνών προδιαγραφών για τη διασύνδεση επικοινωνιακών συστημάτων είναι η δημιουργία κανόνων συμβατότητας μεταξύ των προϊόντων διάφορων κατασκευαστών, έτσι ώστε να είναι δυνατή η μεταξύ τους επικοινωνία. Ο International Standards Organization (ISO), ο οποίος είναι ένας από τους οργανισμούς που ασχολείται με την τυποποίηση στην περιοχή των δικτύων, δημοσίευσε το 1983 ένα σχεδόν καθολικά αποδεκτό μοντέλο επτά επιπέδων, το OSI-RM (Open Systems Interconnection-Reference Model), που καθορίζει τα γενικά επίπεδα από τα οποία αποτελείται ένα δίκτυο. Ο όρος «ανοιχτό» εισάγει την έννοια της ανοιχτής επικοινωνίας μεταξύ οποιονδήποτε συστημάτων που πληρούν τα πρότυπα τα οποία ορίστηκαν από τον ISO. Το μοντέλο OSI-RM, η δομή του οποίου φαίνεται στην Εικόνα 1, αποτελείται από επτά επίπεδα (layers) και μπορεί να εφαρμοστεί τόσο στα τοπικά δίκτυα, όσο και στα δίκτυα μεγαλυτέρων αποστάσεων. Το σύνολο των λειτουργιών που είναι απαραίτητες για την επίτευξη της επικοινωνίας, χωρίζεται σε επίπεδα, καθένα από τα οποία είναι υπεύθυνο για ένα συγκεκριμένο υποσύνολο των λειτουργιών αυτών. Το κάθε επίπεδο παρέχει υπηρεσίες (services) στο αμέσως παραπάνω και χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του αμέσως κατώτερου επιπέδου. Έτσι δεν είναι απαραίτητο για τα υψηλότερα επίπεδα να έχουν λεπτομερή γνώση της λειτουργίας των παρακάτω επιπέδων. Το ΟSI-RM παρέχει τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφορίας μεταξύ ομότιμων (peer) επιπέδων σε απομακρυσμένους μεταξύ τους σταθμούς. Η πληροφορία που ένα επίπεδο επιθυμεί να στείλει σε κάποιο ομότιμο επίπεδο, δίνεται σαν πακέτο στο αμέσως παρακάτω επίπεδο του OSI-RM, με την γενική ορολογία που φαίνεται στο Σχ από 161

17 Επικοινωνιακές peer-to-peer Εφαρμογές ΤΕΛΙΚΟΣ ΧΡΗΣΤΗΣ ΤΕΛΙΚΟΣ ΧΡΗΣΤΗΣ Εφαρμογής Παρουσίασης Συνόδου Μεταφοράς ικτύου Σύνδεσης εδ. Φυσικό ιαχείριση ικτύου επικοινωνία μεταξύ ομότιμων επιπέδων Εφαρμογής Παρουσίασης Συνόδου Μεταφοράς ικτύου Σύνδεσης εδ. Φυσικό ιαχείριση ικτύου Επικοινωνιακό Κανάλι Εικόνα 1.Το OSI Μοντέλο Αναφοράς των επτά επιπέδων service REQUEST service INDICATION service REQUEST service INDICATION Layer N Protocol Entity PDU Protocol Data Unit Layer N Protocol Entity Εικόνα 2. Ορολογία πρωτοκόλλου κατά OSI-RM Το πρωτόκολλο κάθε επιπέδου χειρίζεται το πακέτο που λαμβάνει από το παραπάνω επίπεδο σαν ένα συρμό δεδομένων, για τη δομή του οποίου δεν ενδιαφέρεται. Έτσι, προσθέτει απλώς μία επικεφαλίδα (header) η οποία αφορά μόνο το ομότιμο επίπεδο στον απομακρυσμένο σταθμό και 17 από 161

18 στο οποίο θα αφαιρεθεί πριν το πακέτο περάσει στο παραπάνω επίπεδο. Ως εκ τούτου, υπάρχει μια νοητή οριζόντια επικοινωνία μεταξύ ομότιμων επιπέδων, ενώ στην ουσία τα πακέτα ακολουθούν κάθετη διαδρομή, από τα υψηλότερα επίπεδα προς τα χαμηλότερα στον αποστολέα και αντίστροφα στον παραλήπτη. Μόνο στο χαμηλότερο φυσικό επίπεδο υπάρχει φυσική σύνδεση μεταξύ των σταθμών που επικοινωνούν Παρουσίαση των Επιπέδων του OSI-RM Φυσικό Επίπεδο (1ο) Το φυσικό επίπεδο (physical layer) ορίζει την κωδικοποίηση των δυαδικών ψηφίων που μεταδίδονται στο κανάλι, το είδος του καναλιού (π.χ. συνεστραμμένο ζεύγος καλωδίων, οπτικές ίνες, κ.λ.π.), τα επίπεδα τάσης που απαιτούνται για την παράσταση ενός λογικού "0" ή "1", την ανοχή σε θόρυβο, το είδος του συνδετήρα με τον οποίο συνδέεται το φυσικό κανάλι επικοινωνίας του δικτύου, κλπ Επίπεδο Ζεύξης Δεδομένων (2ο) Το επίπεδο ζεύξης δεδομένων (data link layer) είναι υπεύθυνο για την εκτέλεση ενός πλήθους συγκεκριμένων λειτουργιών που περιλαμβάνουν την πλαισίωση των δεδομένων, την αναγνώριση της διεύθυνσης παραλήπτη και αποστολέα, την ανίχνευση και τη διαχείριση των σφαλμάτων μετάδοσης και τη ρύθμιση της ροής των πλαισίων (πακέτων) δεδομένων. Πιο συγκεκριμένα, το επίπεδο αυτό χωρίζεται σε δύο υπο-επίπεδα, α) το υπο-επίπεδο ελέγχου λογικής διασύνδεσης (Logical Link Control, LLC) που είναι υπεύθυνο για όλες τις υπηρεσίες προς το επόμενο επίπεδο δικτύου και β) το υπο-επίπεδο ελέγχου προσπέλασης μέσου (Medium Access Control, MAC). Το MΑC υπο-επίπεδο είναι εξαιρετικά σημαντικό, δεδομένου ότι υλοποιεί το πρωτόκολλο προσπέλασης των σταθμών (κόμβων) στο δίκτυο, εξασφαλίζοντας σημαντικά λειτουργικά χαρακτηριστικά, όπως π.χ. απόκριση σε πραγματικό χρόνο, αξιοπιστία κλπ. Ιδιαίτερα για τα βιομηχανικά δίκτυα, όπου χρησιμοποιείται συνήθως μια περιορισμένη δικτυακή αρχιτεκτονική τριών επιπέδων (φυσικό, ζεύξης δεδομένων και εφαρμογής), το MAC υπο-επίπεδο είναι κρίσιμης σημασίας για την εξασφάλιση τέτοιων επιθυμητών λειτουργικών χαρακτηριστικών Επίπεδο δικτύου (3ο) 18 από 161

19 Το επίπεδο δικτύου (network layer) είναι υπεύθυνο για την δρομολόγηση των πακέτων σε ένα σύνθετο δίκτυο, που αποτελείται από διασυνδεδεμένα υποδίκτυα. Επιτρέπει σε δύο συστήματα να συνδεθούν μέσω ενός ή περισσοτέρων υποδικτύων, παρέχοντας έτσι μία ομοιόμορφη, από-άκροσε-άκρο (end-to-end), υπηρεσία στο παραπάνω επίπεδο μεταφοράς. Η ύπαρξη του επιπέδου αυτού δεν είναι απαραίτητη όταν το δίκτυο αποτελείται μόνο από ένα υποδίκτυο Επίπεδο Μεταφοράς (4ο) Το επίπεδο μεταφοράς (transport layer) παρέχει στο παραπάνω επίπεδο μία αξιόπιστη μεταφορά μηνυμάτων. Συγκεκριμένα, οι λειτουργίες του περιλαμβάνουν έλεγχο λαθών, έλεγχο ροής και σωστή ταξινόμηση των πακέτων δεδομένων, καθώς επίσης και τη δυνατότητα ελέγχου της ταχύτητας ανταλλαγής των δεδομένων μεταξύ δυο ομότιμων διαδικασιών μεταφοράς. Το επίπεδο μεταφοράς αποτελεί το υψηλότερο από τα επίπεδα που οριοθετούν τις κύριες δικτυακές διαδικασίες (τα τέσσερα χαμηλότερα επίπεδα) και ουσιαστικά απομονώνει όλες τις λειτουργίες του δικτύου επικοινωνίας από τα επίπεδα που οριοθετούν τις διαδικασίες εφαρμογής, δηλαδή τα τρία υψηλότερα επίπεδα. Η ποικιλία των απαιτήσεων, όσον αφορά στην παρεχομένη από το δίκτυο ποιότητα υπηρεσίας (QoS), έχει οδηγήσει στην καθιέρωση πέντε διαφορετικών κατηγοριών (classes) πρωτοκόλλων μεταφοράς (0, 1, 2, 3 και 4): Class 0: δεν παρέχει διαδικασίες διόρθωσης λαθών. Class 1: παρέχει τη δυνατότητα διόρθωσης λαθών που οφείλονται σε αποσύνδεση ή βλάβη του δικτύου. Class 2: συνδυάζει τα χαρακτηριστικά της class 0 και επιπλέον παρέχει τη δυνατότητα πολύπλεξης. Class 3: συνδυάζει τα χαρακτηριστικά της class 1 και την πολύπλεξη της class 2. Class 4: παρέχει τις διαδικασίες της class 3 και έχει τη δυνατότητα ανίχνευσης λαθών από πακέτα που χάθηκαν ή έχουν διαταχθεί με λάθος τρόπο Επίπεδο Συνόδου (5ο) Το επίπεδο συνόδου (session layer) ασχολείται με τη διαχείριση του «διαλόγου» μεταξύ δύο διαδικασιών του έκτου επιπέδου. Συγκεκριμένα, πριν την έναρξη κάποιου διαλόγου, τα ομότιμα επίπεδα συνόδου ανταλλάσσουν πληροφορίες σχετικές με την κωδικοποίηση και την κρυπτογράφηση των δεδομένων, καθώς επίσης και το είδος της σύνδεσης (half-duplex, full-duplex). Ένα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του επιπέδου αυτού, για την εξασφάλιση της σωστής 19 από 161

20 μετάδοσης μεγάλου όγκου πληροφορίας, είναι η εισαγωγή σημείων ελέγχου (check-points). Τα σημεία αυτά εισάγονται περιοδικά μεταξύ των προς μετάδοση δεδομένων, έτσι ώστε να χρησιμοποιούνται ως σημείο αφετηρίας για την αναμετάδοση λανθασμένων μηνυμάτων και να αποφεύγονται με αυτόν τον τρόπο οι άσκοπες αναμεταδόσεις Επίπεδο Παρουσίασης (6ο) Σκοπός του επιπέδου παρουσίασης (presentation layer) είναι η εκτέλεση μιας σειράς μετασχηματισμών στα δεδομένα πριν αυτά περάσουν στο επίπεδο συνόδου και αντίστροφα. Τέτοιου είδους μετασχηματισμοί είναι η συμπίεση των δεδομένων, η κρυπτογράφηση και αποκρυπτογράφηση, και ό,τι άλλου τύπου μετασχηματισμός μπορεί να απαιτείται για την ερμηνεία των πληροφοριών που μεταδίδονται. Αυτό είναι απαραίτητο, ώστε να μπορεί να υπάρξει επικοινωνία μεταξύ συσκευών που χρησιμοποιούν διαφορετικούς κώδικες για την αναπαράσταση των χαρακτήρων που μεταδίδονται. Ουσιαστικά, το επίπεδο αυτό απομονώνει το επόμενο επίπεδο εφαρμογής από τον τρόπο αναπαράστασης των δεδομένων που μεταδίδονται στο δίκτυο Επίπεδο Εφαρμογής (7ο) Το τελευταίο επίπεδο, το επίπεδο εφαρμογής (application layer), στην ιεραρχία του OSI-RM είναι αρκετά πολύπλοκο, λόγω της μεγάλης πληθώρας δικτυακών εφαρμογών που πρέπει να υλοποιηθούν. Για να αποδεσμευτούν οι πραγματικές εφαρμογές από τη διαχείριση κοινών λειτουργιών (π.χ. εγκατάσταση και διακοπή σύνδεσης) έχει οριστεί μία ειδική διεπαφή (interface), το Common Application Service Element (CASE), που αναλαμβάνει τέτοιου είδους λειτουργίες. Οι βασικές λειτουργίες που έχουν προδιαγραφεί για το επίπεδο εφαρμογής είναι οι εξής: FTAM (File Transfer, Access, and Management). Επιτρέπει σε διαδικασίες που τρέχουν σε απομακρυσμένα μεταξύ τους συστήματα να μεταφέρουν και να διαχειρίζονται αρχεία. VT (Virtual Terminal). Οι υπηρεσίες που σχετίζονται με το VT πρωτόκολλο, επιτρέπουν την προσπέλαση σε τερματικά ανεξάρτητα από τον συγκεκριμένο τύπο του τερματικού. JTM (Job Transfer and Manipulation). Δίνει τη δυνατότητα της εκτέλεσης και του ελέγχου ενός προγράμματος από απομακρυσμένα σημεία. ΕM (Electronic Mail) ή MHS (Message Handling Services). Είναι μια ομάδα πρωτοκόλλων για τη διαχείριση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. MMS (Manufacturing Message Service). Παρέχει τη δυνατότητα σε ένα υπολογιστή ενός αυτοματοποιημένου εργοστασίου να ελέγχει τις λειτουργίες των διασυνδεδεμένων 20 από 161

21 προγραμματιζόμενων εργοστασιακών μηχανών, μέσω ενός αριθμού υπηρεσιών, όπως για παράδειγμα φόρτωμα προγραμμάτων στους κόμβους-μηχανές, επίβλεψη γεγονότων και έλεγχος διαδικασιών AD-HOC Ασύρματα Δίκτυα Οι κινητοί υπολογιστές, όπως οι φορητοί υπολογιστές (notebook computers) και οι προσωπικοί ψηφιακοί βοηθοί PDA (Personal Digital Assistants), αποτελούν τον πλέον γοργά αναπτυσσόμενο τομέα της βιομηχανίας υπολογιστών. Πολλοί από τους ιδιοκτήτες αυτών των υπολογιστών διαθέτουν στο γραφείο τους επιτραπέζιες μηχανές συνδεδεμένες σε LAN ή WAN και επιθυμούν να είναι συνδεδεμένοι με τη βάση τους ακόμα και όταν απουσιάζουν ή όταν βρίσκονται στο δρόμο. Εφόσον είναι αδύνατη η ενσύρματη σύνδεση μέσα σε αυτοκίνητα και αεροπλάνα, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για ασύρματα δίκτυα. Τα ασύρματα δίκτυα έχουν πολλές χρήσεις. Μία συνηθισμένη χρήση τους είναι το φορητό γραφείο. Συχνά, κάποιοι που βρίσκονται εν κινήσει θέλουν να χρησιμοποιήσουν τον φορητό τους ηλεκτρονικό εξοπλισμό για να πραγματοποιήσουν τηλεφωνικές κλήσεις, να στείλουν και να λάβουν fax, , να προσπελάσουν απομακρυσμένα αρχεία και μηχανές κ.ο.κ.. Τα ασύρματα δίκτυα είναι πολύτιμα για στόλους οχημάτων και διαφόρων ειδών κινητές μονάδες, ώστε να είναι σε θέση να διατηρούν επαφή με τη βάση τους. Μια άλλη χρήση είναι για συνεργεία διάσωσης σε περιοχές που συνέβησαν καταστροφές (πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμοί, δυστυχήματα), καθιστώντας εφικτή την επικοινωνία μεταξύ των ομάδων. Τέλος τα ασύρματα δίκτυα είναι σημαντικά και για το στρατό. Σε γενικές γραμμές τα ασύρματα δίκτυα βρίσκουν εφαρμογή σε κάθε περίπτωση που είτε δεν υπάρχει καθόλου δικτυακή υποδομή, είτε αυτή έχει καταστραφεί. Αν και η ασύρματη δικτύωση και οι φορητοί υπολογιστές συχνά σχετίζονται, δεν πρέπει ωστόσο να ταυτίζονται. Υπάρχουν περιπτώσεις που οι φορητοί υπολογιστές είναι συνδεδεμένοι σε ενσύρματο δίκτυο, όπως για παράδειγμα ένας φορητός υπολογιστής συνδεδεμένος στην τηλεφωνική πρίζα ενός ξενοδοχείου, καθώς και περιπτώσεις που ένα ασύρματο δίκτυο αποτελείται από επιτραπέζιους υπολογιστές, π.χ. σε ένα παλιό κτίριο χωρίς δικτυακή καλωδίωση. Τα ασύρματα LAN είναι εύκολα στην εγκατάσταση (η εγκατάσταση ενός ασύρματου LAN ίσως να μην απαιτεί πολύ περισσότερα από την αγορά ενός μικρού κουτιού, με κάποια ηλεκτρονικά και την εγκατάσταση μερικών κεραιών) και κατ επέκταση φθηνά, έχουν ωστόσο, κάποια μειονεκτήματα. Συνήθως έχουν χωρητικότητα των 1-2 Mbps, που είναι πολύ χαμηλότερη αυτής των ενσύρματων LAN. Επίσης οι ρυθμοί λαθών είναι συχνά πολύ υψηλότεροι και οι μεταδόσεις από διαφορετικούς υπολογιστές μπορεί να παρεμβληθούν μεταξύ τους. 21 από 161

22 Ορισμός και χαρακτηριστικά ενός ad hoc δικτύου Τα ad hoc δίκτυα είναι αυτό-οργανούμενα, ασύρματα δίκτυα τα οποία αποτελούνται από κόμβους που κινούνται με τυχαίο τρόπο. Η δημιουργία και ανάπτυξη δικτύων αυτής της κατηγορίας δεν προϋποθέτει την ύπαρξη μιας σταθερής και προϋπάρχουσας υποδομής και δεν απαιτεί καμία διαδικασία προετοιμασίας ή εγκατάστασης. Τέτοια δίκτυα μπορούν να αντεπεξέλθουν σε δυναμικές, τυχαίες και μερικές φορές πολύ γρήγορα μεταβαλλόμενες τοπολογίες οι οποίες συνήθως αποτελούνται από μικρού εύρους ασύρματες συνδέσεις και από κόμβους των οποίων η λειτουργία χαρακτηρίζεται από αυστηρούς ενεργειακούς περιορισμούς. Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι σε αυτά τα δίκτυα λόγω της δυναμικής τους τοπολογίας και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους οι κόμβοι αποτελούν ταυτόχρονα και δρομολογητές (routers) και τερματικές διατάξεις (hosts). Κατά την μελέτη και σχεδίαση αλγορίθμων δρομολόγησης για τα ad hoc δίκτυα αυτό που πρέπει να λάβει κανείς σοβαρά υπόψη του είναι τα χαρακτηριστικά αυτών των δικτύων, δηλαδή : Το μέγεθος του δικτύου (ο αριθμός των κόμβων του δικτύου). Η συνδεσιμότητα του δικτύου (ο μέσος όρος του αριθμού των γειτονικών κόμβων ενός κόμβου) και ο ρυθμός εμφάνισης αποκομμένων υποδικτύων. Η κινητικότητα των κόμβων και η μορφή κίνησης τους. Χρειάζεται να καθορίζεται η εξάρτηση του πρωτοκόλλου από την κινητικότητα των κόμβων και σε ποιες περιπτώσεις επηρεάζεται η απόδοση του πρωτοκόλλου. Ο ρυθμός μεταβολής της τοπολογίας (η ταχύτητα με την οποία η τοπολογία ενός δικτύου μεταβάλλεται). Το εύρος ζώνης των συνδέσεων το οποίο συνήθως σε ασύρματα δίκτυα είναι αρκετά περιορισμένο. Η μορφή κίνησης των δεδομένων (το ποσοστό των μονοκατευθυντήριων συνδέσεων που υπάρχουν στην τοπολογία του δικτύου). Το ποσοστό και η συχνότητα εμφάνισης power-save κόμβων (κόμβοι οι οποίοι καταναλώνουν την ελάχιστη δυνατή ενέργεια για την λειτουργία τους όταν δεν έχουν δεδομένα να αποστείλουν) Εφαρμογές των ad hoc δικτύων Μερικές περιπτώσεις χρήσης των τεχνολογιών των ad hoc δικτύων περιλαμβάνουν βιομηχανικές και εμπορικές εφαρμογές που απαιτούν ασύρματη ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων. Επιπλέον οι τεχνολογίες των ad hoc δικτύων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την 22 από 161

23 ανάπτυξη αξιόπιστης ασύρματης επικοινωνίας σε στρατιωτικές εφαρμογές. Όταν αυτές οι τεχνολογίες συνδυαστούν κατάλληλα με την παροχή πληροφοριών από δορυφόρους, μπορούν να αποτελέσουν έναν ελπιδοφόρο και ευέλικτο τρόπο για την δημιουργία ασύρματων επικοινωνιακών δικτύων, τα οποία θα βρίσκονται στην διάθεση των συνεργείων διάσωσης κατά την διάρκεια καταστροφικών φαινομένων (πυρκαγιές, σεισμοί, πλημμύρες). Τα ad hoc δίκτυα μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο και σε αεροδρόμια, σταθμούς τρένων, εμπορικά κέντρα, βιομηχανικά περιβάλλοντα, δημόσια ασύρματα δίκτυα για επικοινωνία, κινητή τηλεφωνία, τηλεματικές υπηρεσίες κλπ. Είναι προφανές ότι όσο θα βελτιώνεται η αξιοπιστία και η απόδοση αυτών των δικτύων, τόσο αυτά θα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη αξία Αλγόριθμοι Δρομολόγησης Για Ad Hoc Δίκτυα Ιδιαιτερότητες των ασύρματων δικτύων Τα ασύρματα δίκτυα έχουν πολλά χαρακτηριστικά που τα διαφοροποιούν σημαντικά από τα ευρέως ανεπτυγμένα ενσύρματα δίκτυα. Σε αυτό το σημείο είναι αναγκαίο να τονιστεί ότι πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά επιβάλλονται από τον ασύρματο τρόπο επικοινωνίας που χρησιμοποιείται στο φυσικό μέσο ενώ άλλα χαρακτηριστικά είναι απαραίτητα ώστε να είναι εφικτή η παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών. Ακολουθεί μία σύντομη παρουσίαση των βασικών χαρακτηριστικών των ασύρματων δικτύων : Δυναμικές Τοπολογίες: Οι κόμβοι είναι σε θέση να κινούνται με τυχαίο και ακανόνιστο τρόπο. Είναι φανερό λοιπόν, πως η τοπολογία του δικτύου μπορεί να μεταβάλλεται πολύ γρήγορα και με ακανόνιστο τρόπο οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Αξιοσημείωτο είναι επίσης και το γεγονός ότι είναι δυνατή η ύπαρξη τόσο μονοκατευθυντήριων όσο και δικατευθυντήριων συνδέσεων. Περιορισμένο Εύρος Ζώνης: Συγκριτικά με τις ενσύρματες συνδέσεις, οι ασύρματες έχουν σαφώς πιο περιορισμένο εύρος ζώνης. Την κατάσταση επιβαρύνουν διάφορα φαινόμενα που είναι αναπόφευκτα κατά την ασύρματη επικοινωνία, όπως για παράδειγμα η πολλαπλή πρόσβαση στο μέσο, ο αυξημένος θόρυβος, φαινόμενα εξασθένησης κλπ. Συνεπώς ο αριθμός των πακέτων που διακινούνται σε μία ασύρματη σύνδεση είναι σαφώς μικρότερος από τον μέγιστο ρυθμό μετάδοσης ενός εκπομπού. Περιορισμένη Ενέργεια Λειτουργίας: Σε ένα ασύρματο δίκτυο μερικοί ή όλοι οι κόμβοι του μπορεί να τροφοδοτούνται με την βοήθεια μπαταριών ή άλλων εξαντλήσιμων πηγών ενέργειας. Για αυτούς τους κόμβους είναι πολύ πιθανό το κριτήριο βελτιστοποίησης για τον 23 από 161

24 σχεδιασμό του συστήματος να είναι η εξοικονόμηση και η βέλτιστη διαχείριση των διαθέσιμων ενεργειακών πόρων. Αυξημένα Προβλήματα Ασφαλείας: Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα ασύρματα δίκτυα έχουν μειωμένη ασφάλεια σε σχέση με τα ενσύρματα δίκτυα. Υπάρχει αυξημένη πιθανότητα παραβίασης της ασφάλειας που οφείλεται κατά κύριο λόγο στον ασύρματο τρόπο επικοινωνίας. Τέτοια ζητήματα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και να εφαρμοστούν οι κατάλληλες πολιτικές ασφαλείας ώστε το ασύρματο δίκτυο να είναι φορέας αξιοπιστίας Κριτήρια αξιολόγησης αλγορίθμων δρομολόγησης Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες κριτηρίων στις οποίες στηρίζεται η αξιολόγηση των αλγορίθμων δρομολόγησης που έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν σε ασύρματα δίκτυα. Η πρώτη κατηγορία επιτρέπει μία ποιοτική ανάλυση και αξιολόγηση των ιδιοτήτων ενός πρωτοκόλλου, ενώ η δεύτερη καθιστά δυνατή την ποσοτική ανάλυση του πρωτοκόλλου με την βοήθεια μαθηματικοποιημένων μεγεθών Ποιοτικά κριτήρια αξιολόγησης Στην συνέχεια παρατίθεται μία λίστα με τις επιθυμητές ιδιότητες που είναι απαραίτητο να χαρακτηρίζουν έναν αλγόριθμο δρομολόγησης: Κατανεμημένη Λειτουργία: Παρόλο που αυτή η ιδιότητα θεωρείται συχνά αυτονόητη για την κατηγορία δικτύων που μελετάμε καλό είναι να επισημαίνεται. Απαλλαγή από βρόγχους (Loop-freedom): Γενικά είναι επιθυμητό να αποφεύγονται φαινόμενα που επιδρούν με ακανόνιστο τρόπο στην ομαλή λειτουργία του δικτύου όπως για παράδειγμα η περίπτωση ενός αριθμού πακέτων που διακινούνται στο δίκτυο για μεγάλα χρονικά διαστήματα (worst-case phenomena). Ορισμένες λύσεις περιορίζουν το πρόβλημα (π.χ. TTL: Time to Live) αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν είναι αρκετό. Συνήθως απαιτείται μία κατάλληλα οργανωμένη και δομημένη προσέγγιση που αποσκοπεί στην επίλυση τέτοιων προβλημάτων, καθώς η κατάργηση τους οδηγεί σε καλύτερη συνολική απόδοση. Reactive Λειτουργία: Αντί να γίνεται η αυθαίρετη υπόθεση ότι η κίνηση μέσα σε ένα δίκτυο είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη στον χρόνο, δίνουμε τη δυνατότητα και την ευθύνη στον αλγόριθμο δρομολόγησης να προσαρμόζει την λειτουργία του βασιζόμενος στην κίνηση και 24 από 161

25 τις τρέχουσες ανάγκες. Εάν αυτό υλοποιηθεί με έξυπνο τρόπο μπορεί να γίνει εφικτή μία καλύτερη αξιοποίηση του εύρους ζώνης και των διαθέσιμων ενεργειακών πόρων του δικτύου. Το τίμημα που πληρώνουμε σε αυτήν την περίπτωση είναι μία αύξηση στην συνολική καθυστέρηση των πακέτων καθώς η διαδρομή (route) που θα ακολουθηθεί κατά την δρομολόγηση των πακέτων δεν είναι γνωστή εκ των προτέρων και πρέπει να βρεθεί εκείνη τη χρονική στιγμή. Proactive Λειτουργία: Σε ορισμένες εφαρμογές η επιβάρυνση στην καθυστέρηση που προκαλεί η λειτουργία του αλγορίθμου δρομολόγησης δεν είναι αποδεκτή. Η proactive λειτουργία αποτελεί μία προσέγγιση που βρίσκεται στον αντίποδα της reactive λογικής. Πιο συγκεκριμένα οι σταθμοί διατηρούν διαδρομές για όλους τους πιθανούς σταθμούςπροορισμούς χωρίς να υπάρχει αναγκαστικά κάποιο πακέτο δεδομένων που πρέπει να αποσταλεί σε αυτούς τους προορισμούς. Για να το πετύχουν αυτό ανταλλάσσουν περιοδικά πληροφορίες ελέγχου οι οποίες καταναλώνουν ένα μέρος του διαθέσιμου εύρους ζώνης. Εάν το διαθέσιμο εύρος ζώνης και η ενέργεια λειτουργίας δεν αποτελούν ανασταλτικό παράγοντα, η proactive προσέγγιση είναι η ζητούμενη λύση. Προσαρμοστικότητα στην κατάσταση του δικτύου: Τα περισσότερα πρωτόκολλα που έχουν σχεδιαστεί μέχρι σήμερα δεν λαμβάνουν καθόλου υπόψη τους τον δυναμικό και ακανόνιστο τρόπο με τον οποίο αλλάζει η κατάσταση οποιουδήποτε ad hoc δικτύου, εξαιτίας της κίνησης των κόμβων (mobility scenarios) ή του ρυθμού και τρόπου γέννησης των πακέτων (traffic patterns). Αναπόφευκτα λοιπόν, εμφανίζονται χρονικά διαστήματα χαμηλής απόδοσης κάθε πρωτοκόλλου που δεν χαρακτηρίζεται από προσαρμοστικότητα στην λειτουργία του (non-adaptive protocols). Αντίθετα, εάν το πρωτόκολλο έχει προσαρμοστικό χαρακτήρα είναι σε θέση να τροποποιήσει την συμπεριφορά του σύμφωνα με την κατάσταση του δικτύου ανά πάσα χρονική στιγμή. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο ένα πρωτόκολλο μπορεί να ανιχνεύσει την κατάσταση του δικτύου και να τροποποιήσει κατάλληλα τις παραμέτρους του με δυναμικό τρόπο αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα και μία δύσκολη πρόκληση για κάθε σχεδιαστή. Αποθηκευμένες πληροφορίες: Όλα τα πρωτόκολλα, ακόμη και τα reactive, χρειάζεται να διατηρούν ορισμένους πίνακες με τις απαιτούμενες πληροφορίες ώστε να εξασφαλίζεται η ομαλή και αποδοτική λειτουργία του πρωτοκόλλου. Οι πίνακες αυτοί αποθηκεύονται στις μνήμες των κόμβων που συνιστούν το δίκτυο. Είναι προφανές ότι όσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος αυτών των πληροφοριών που αποθηκεύονται τόσο μεγαλύτερη είναι και η οικονομική 25 από 161

26 επιβάρυνση για την απόκτηση επιπρόσθετης μνήμης για κάθε κόμβο. Κατά την σχεδίαση ενός νέου πρωτοκόλλου χρειάζεται να ληφθεί και αυτός ο παράγοντας υπόψη Περίοδος ενημέρωσης των πληροφοριών (Update Period): Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των προγραμματισμένων ενημερώσεων των πληροφοριών που χρειάζεται ο αλγόριθμος δρομολόγησης για την ομαλή λειτουργία του είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε proactive πρωτόκολλα. Στην ουσία αυτή είναι και η πιο σημαντική παράμετρος που πρέπει να ρυθμιστεί με βέλτιστο τρόπο έτσι ώστε να μην προκαλείται υπερβολική επιβάρυνση του δικτύου λόγω πληροφοριών ελέγχου (τα πακέτα που χρησιμοποιεί ο αλγόριθμος για να εξασφαλίσει την σωστή λειτουργία του) και ταυτόχρονα να διατηρείται ένα σύνολο από έγκυρες και έγκαιρες πληροφορίες που εξασφαλίζει την άρτια λειτουργία του πρωτοκόλλου. Διάφορες επιπλέον ιδιότητες: Μερικές ενδιαφέρουσες ιδιότητες που πολύ συχνά απαιτούνται σε αλγορίθμους δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα είναι η περιοδική sleep λειτουργία, η υποστήριξη μονοκατευθυντήριων συνδέσεων και η ύπαρξη κάποιας μορφής ασφάλειας στην ανταλλαγή πληροφοριών Ποσοτικά κριτήρια αξιολόγησης Στην συνέχεια παρατίθεται μία λίστα από ποσοτικά μεγέθη τα οποία χρησιμοποιούνται για να εκτιμηθεί η απόδοση ενός αλγορίθμου δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα: Από-άκρο-σε-άκρο απόδοση και καθυστέρηση (end-to-end throughput and delay): Με την βοήθεια στατιστικών προσεγγίσεων και μεγεθών (μέσες τιμές, κατανομές, διακυμάνσεις, αποκλίσεις κλπ) είναι εφικτό να ποσοτικοποιηθούν παράμετροι όπως η καθυστέρηση και η από-άκρο-σε-άκρο απόδοση, οι οποίες είναι εξαιρετικά σημαντικές για την συνολική εκτίμηση της λειτουργίας ενός πρωτοκόλλου. Αυτά τα μεγέθη αποτελούν έναν «εξωτερικό» τρόπο εκτίμησης της λειτουργίας ενός αλγορίθμου δρομολόγησης. Χρόνος εύρεσης της Διαδρομής (Route Acquisition Time): Μια παράμετρος εκτίμησης της καθυστέρησης από-άκρο-σε-άκρο (παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε reactive αλγορίθμους δρομολόγησης) αποτελεί το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την δημιουργία μιας διαδρομής όταν αυτή απαιτείται. Ποσοστό πακέτων που δεν παραδόθηκαν με την σωστή σειρά (Percentage Out-of-Order Delivery): Συνιστά έναν «εξωτερικό» τρόπο εκτίμησης της λειτουργίας ενός αλγορίθμου δρομολόγησης που λειτουργεί χωρίς σύνδεση (με ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε πρωτόκολλα του επιπέδου μεταφοράς π.χ. TCP που απαιτούν παράδοση των πακέτων με την σωστή σειρά ακόμη και αν το δίκτυο που υφίσταται είναι αναξιόπιστο) 26 από 161

27 Αποδοτικότητα (Efficiency): Συνιστά «εσωτερικό» τρόπο εκτίμησης της λειτουργίας ενός αλγορίθμου δρομολόγησης. Η αποδοτικότητα ενός πρωτοκόλλου είναι πιθανό να επιδρά ή να μην επιδρά άμεσα στην δρομολόγηση των δεδομένων (ωφέλιμες πληροφορίες) μέσα στο δίκτυο. Στην περίπτωση που οι πληροφορίες ελέγχου και τα δεδομένα μοιράζονται το ίδιο κανάλι και το εύρος ζώνης του καναλιού είναι περιορισμένο (όπως συμβαίνει στην περίπτωση των MANET δικτύων), η υπερβολική διακίνηση μηνυμάτων ελέγχου οδηγεί σε μεγάλη επιβάρυνση και μείωση της απόδοσης του δικτύου Κατηγορίες αλγορίθμων δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα Η πρόκληση που προκύπτει από την προηγούμενη ανάλυση είναι η εύρεση ενός αλγορίθμου δρομολόγησης που να καλύπτει κατά το βέλτιστο τρόπο ένα σύνολο από τα προαναφερθέντα κριτήρια. Υπάρχει μια πληθώρα από χαρακτηριστικά και κριτήρια που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον σχεδιασμό ενός αλγορίθμου δρομολόγησης. Η εύρεση ενός τέτοιου αλγορίθμου, λοιπόν, αποτελεί ένα πολύπλοκο και σύνθετο πρόβλημα το οποίο δεν μπορεί να επιλυθεί με μοναδικό τρόπο. Έχουν αναπτυχθεί δύο βασικοί τρόποι προσέγγισης για την σχεδίαση ενός αλγορίθμου δρομολόγησης για ad hoc δίκτυα, ο reactive και ο proactive. Τα proactive πρωτόκολλα ακολουθούν μια παρόμοια λογική με αυτήν που χρησιμοποιείται στα πρωτόκολλα δρομολόγησης για ενσύρματα δίκτυα. Αξιολογούν συνεχώς τις γνωστές διαδρομές και αναζητούν νέες, σε μία προσπάθεια να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν έναν όσο το δυνατό καλύτερα ενημερωμένο χάρτη της τοπολογίας του δικτύου (λέγεται και γράφος του δικτύου network graph). Με γνωστές τις διαδρομές εκ των προτέρων, τα proactive πρωτόκολλα (λέγονται και πρωτόκολλα οδηγούμενα από πίνακες table driven protocols) είναι σε θέση να προωθήσουν τα πακέτα αποτελεσματικά την στιγμή που φτάνουν στον κόμβο χωρίς καμία πρόσθετη καθυστέρηση. Ωστόσο απαιτείται μία συνεχής ανταλλαγή πακέτων ενημέρωσης (update packets) για να είναι σε θέση τα πρωτόκολλα αυτά να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν τον συνεχώς μεταβαλλόμενο γράφο του δικτύου (λόγω της κίνησης των κόμβων ή κόμβων που αντιμετωπίζουν προβλήματα στην λειτουργία τους και δεν μπορούν να προωθήσουν πακέτα). Είναι προφανές ότι αυτή η περιοδική ανταλλαγή πακέτων ενημέρωσης είναι πιθανό να καταναλώνει ένα μεγάλο μέρος του διαθέσιμου εύρους ζώνης, που ειδικά στα δίκτυα που εξετάζουμε είναι πολύ περιορισμένο. Το χειρότερο είναι ότι μεγάλο μέρος των πληροφοριών που διακινούνται περιοδικά μέσω των πακέτων ενημέρωσης συχνά παραμένει ανεκμετάλλευτο καθώς πολλές διαδρομές υφίστανται για πολύ μικρά χρονικά διαστήματα. Συνεπώς τα proactive πρωτόκολλα επιτρέπουν την χωρίς καθυστέρηση προώθηση πακέτων, αφού οι διαδρομές είναι γνωστές εκ των προτέρων, με τίμημα την κατανάλωση ενός μέρους του διαθέσιμου εύρους ζώνης για την δημιουργία και συνεχή ενημέρωση του γράφου του 27 από 161

28 δικτύου. Μερικά πρωτόκολλα που ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία είναι η οικογένεια των Distance-Vector πρωτοκόλλων ( ), η οικογένεια των Link-State πρωτοκόλλων ( ), το Wireless Routing Protocol (WRP) ( ) και το Fisheye State Routing Protocol (FSR) ( ). Σε αντίθεση με τα proactive πρωτόκολλα, τα reactive πρωτόκολλα προσδιορίζουν την κατάλληλη διαδρομή μόνο όταν κρίνεται αναγκαίο, δηλαδή την χρονική στιγμή που χρειάζεται να προωθηθεί ένα πακέτο σε κάποιο σταθμό-προορισμό. Σε αυτήν την περίπτωση και εφόσον δεν έχει βρεθεί κάποια διαδρομή προς τον προορισμό του πακέτου, ο κόμβος πλημμυρίζει (flooding) το δίκτυο με ένα πακέτο αναζήτησης διαδρομής (Route Request Packet RREQ packet) και δημιουργεί την διαδρομή με βάση την απόκριση που δέχεται από τους υπόλοιπους κόμβους. Το πλεονέκτημα αυτής της τεχνικής είναι ότι δεν χρειάζεται συνεχής μετάδοση πακέτων ενημέρωσης με αποτέλεσμα να γίνεται βέλτιστη χρήση του διαθέσιμου εύρους ζώνης. Ωστόσο τα reactive πρωτόκολλα εισάγουν μία καθυστέρηση στην προώθηση των πακέτων καθώς η διαδρομή που θα ακολουθηθεί δεν είναι γνωστή εκ των προτέρων. Επιπρόσθετα η τεχνική πλημμυρίσματος του δικτύου με τα RREQ πακέτα μπορεί να δημιουργήσει μεγάλη επιβάρυνση στο διαθέσιμο εύρος ζώνης. Στην κατηγορία των reactive πρωτοκόλλων περιλαμβάνονται τα: Temporally Ordered Routing Algorithm (TORA) ( ), Associativity Based Routing (ABR) ( ), Ad hoc On Demand Distance Vector Routing (AODV) ( ) και Dynamic Source Routing (DSR)( ). Ο συνδυασμός των δύο παραπάνω ακραίων τρόπων επίλυσης του προβλήματος της δρομολόγησης οδήγησε στα υβριδικά (hybrid) πρωτόκολλα. Πρόκειται για μία ειδική κατηγορία πρωτοκόλλων που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τα πλεονεκτήματα και των δυο προηγούμενων ειδών αλγορίθμων χρησιμοποιώντας κατάλληλες υποθέσεις και τεχνικές. Είναι, λοιπόν, φυσικό η κατηγορία αυτή να παρουσιάζει αυξημένο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια. Από την κατηγορία των υβριδικών πρωτοκόλλων θα εξεταστούν στη συνέχεια δύο από τα πλέον γνωστά πρωτόκολλα, τα Landmark Routing Protocol (LANDMAR) ( ) και Zone Routing Protocol (ZRP) ( ) Proactive αλγόριθμοι δρομολόγησης Destination-Sequenced Distance-Vector (DSDV) Ο Destination-Sequenced Distance-Vector (DSDV) [21] αλγόριθμος μοιάζει με τους Distributed Bellman-Ford (DBF) αλγόριθμους. Στο DSDV πρωτόκολλο δρομολόγησης κάθε κόμβος διατηρεί έναν πίνακα δρομολόγησης, στον οποίο περιέχονται όλοι οι προορισμοί στους οποίους έχει πρόσβαση ο εν λόγω κόμβος, καθώς και ο αριθμός των ενδιάμεσων κόμβων για κάθε προορισμό. Κάθε κόμβος μεταδίδει περιοδικά τον πίνακα δρομολόγησής του, βοηθώντας τους γειτονικούς του 28 από 161

29 κόμβους να έχουν μια σύγχρονη άποψη για την κατάσταση του δικτύου. Ο DSDV λύνει το πρόβλημα της εμφάνισης βρόγχων (loops) που παρουσιάζει ο κλασσικός Distance Vector (DV), που χρησιμοποιείται σε ενσύρματα δίκτυα, επισυνάπτοντας αύξοντες αριθμούς (sequence numbers) στις καταχωρήσεις των διαδρομών. Κάθε κόμβος εκπέμπει περιοδικά έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό μαζί με τις υπόλοιπες πληροφορίες ελέγχου. Οποιοσδήποτε κόμβος ανανεώνει μία καταχώρηση για μία διαδρομή, αυτόματα εκπέμπει έναν μεγαλύτερο αύξοντα αριθμό για αυτήν την διαδρομή. Ένας κόμβος τροποποιεί την καταχώρηση του για μια διαδρομή όταν ο κόμβος λάβει ένα πακέτο ελέγχου με μεγαλύτερο αύξοντα αριθμό για τη συγκεκριμένη διαδρομή ή όταν λάβει ένα πακέτο ελέγχου με τον ίδιο αύξοντα αριθμό, αλλά με μικρότερο αριθμό ενδιάμεσων κόμβων, ήτοι συντομότερη διαδρομή. Με την βοήθεια των πληροφοριών ελέγχου κάθε κόμβος φτιάχνει έναν εικονικό γράφο του δικτύου που είναι προσανατολισμένος ως προς τον προορισμό (virtual destination-based tree) και είναι πλέον σε θέση να δρομολογήσει επιτυχώς τα πακέτα. Για να αντεπεξέλθει στις συνεχείς αλλαγές της τοπολογίας του δικτύου ο DSDV χρησιμοποιεί τόσο περιοδικά όσο και διεγειρόμενα (triggered) πακέτα ενημέρωσης. Οι περιοδικές μεταδόσεις πακέτων ενημέρωσης περιλαμβάνουν το σύνολο των πληροφοριών του πίνακα δρομολόγησης και λαμβάνουν χώρα συνήθως μία φορά ανά δευτερόλεπτα. Οι διεγειρόμενες μεταδόσεις πακέτων ενημέρωσης λαμβάνουν χώρα ανάμεσα στις περιοδικές μεταδόσεις, αν έχει μεταβληθεί ένα αρκετά μεγάλο σύνολο από καταχωρήσεις διαδρομών, ενώ συχνά περιλαμβάνουν μόνο τις πρόσφατα τροποποιημένες καταχωρήσεις. Ωστόσο, έχει αποδειχτεί στην πράξη πως η εκτεταμένη εφαρμογή του DSDV οδηγεί σε κακή απόδοση και υψηλή επιβάρυνση του διαθέσιμου εύρους ζώνης με πληροφορίες ελέγχου. Υπάρχουν προτάσεις για περαιτέρω βελτίωση του αρχικού αλγορίθμου, αλλά η απόδοση μιας πλήρους εφαρμογής του DSDV (λέμε πλήρους γιατί μπορεί να υπάρχει και περιορισμένη χρήση (scoped-use) του DSDV, όπως για παράδειγμα στο ZRP) σε δίκτυα που απαρτίζονται από σχετικά μεγάλο αριθμό κόμβων με υψηλή κινητικότητα, είναι αποθαρρυντική. Συνοψίζοντας, παρατίθεται μία συνοπτική λίστα με τα βασικά χαρακτηριστικά του Destination- Sequenced Distance-Vector (DSDV): Βασίζεται σε έναν distance-vector αλγόριθμο. Hop-by-hop δρομολόγηση. Παρέχει διαδρομές απαλλαγμένες από βρόγχους (loop-free routes). Με την βοήθεια αυξόντων αριθμών προλαμβάνει το πρόβλημα της αστάθειας στον πίνακα δρομολόγησης (count-to-infinity issue). 29 από 161

Πρότυπο Αναφοράς Open Systems Interconnection (OSI) Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 5 ο

Πρότυπο Αναφοράς Open Systems Interconnection (OSI) Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 5 ο Πρότυπο Αναφοράς Open Systems Interconnection (OSI) Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 5 ο Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου Για να ανταλλάξουν δεδομένα δύο σταθμοί, εκτός από την ύπαρξη διαδρομής μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Τα είδη των Δικτύων Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Τα είδη των Δικτύων Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Τα είδη των Δικτύων 1.1. Εισαγωγή Γενικότερα δεν υπάρχει κάποια ταξινόμηση των πιθανών δικτύων κάτω από την οποία να ταιριάζουν όλα τα δίκτυα. Παρόλα αυτά η ταξινόμηση τους είθισται να γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5: To Μοντέλο Αναφοράς O.S.I.

Μάθημα 5: To Μοντέλο Αναφοράς O.S.I. Μάθημα 5: To Μοντέλο Αναφοράς O.S.I. 5.1 Γενικά Τα πρώτα δίκτυα χαρακτηρίζονταν από την «κλειστή» αρχιτεκτονική τους με την έννοια ότι αυτή ήταν γνωστή μόνο στην εταιρία που την είχε σχεδιάσει. Με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Ad Hoc Routing Πρωτόκολλα. Κατηγορίες και κύρια πρωτόκολλα

Ad Hoc Routing Πρωτόκολλα. Κατηγορίες και κύρια πρωτόκολλα Ad Hoc Routing Πρωτόκολλα Κατηγορίες και κύρια πρωτόκολλα Αναγκαιότητα WSN Routing Algor. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των WSN δεν συνιστάται η χρήση αντίστοιχων αλγορίθμων που συναντιόνται σε άλλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών

ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Δίκτυα Υπολογιστών ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου)

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα 1.7 - Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Πρωτόκολλο είναι ένα σύνολο κανόνων που πρέπει να ακολουθήσουν όλοι οι σταθμοί εργασίας σε ένα δίκτυο ώστε να μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΟΥΜΕΝΩΝ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΑΙΣΘΗΤΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΟΥΜΕΝΩΝ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΑΙΣΘΗΤΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΟΥΜΕΝΩΝ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΑΙΣΘΗΤΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΤΣΑΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Κοντογιάννης ΠΕ19

Βασίλειος Κοντογιάννης ΠΕ19 Ενότητα3 Επικοινωνία και Διαδίκτυο Κεφ8: Δίκτυα Υπολογιστών 8.1 Επικοινωνία και Δίκτυα Υπολογιστών Τι εννοούμε με τον όρο δίκτυο; Εννοούμε ένα σύνολο αντικειμένων (π.χ. τηλεφώνων, υπολογιστών) ή ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΖΙΟΥΛΑΣ

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΖΙΟΥΛΑΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ (ΕΠΙΛΟΓΗΣ - Α ΛΥΚΕΙΟΥ) ΚΕΦ. 8 ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 2014-2015 Καθηγητής ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Χ. ΖΙΟΥΛΑΣ e-mail: vczioulas@yahoo.com site: http://www.zioulas.gr ΚΕΦ.8 ΔΙΚΤΥΑ

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Δρ. Δημήτριος Ευσταθίου Επίκουρος Καθηγητής & Δρ. Στυλιανός Τσίτσος Επίκουρος Καθηγητής Δίκτυα

Διαβάστε περισσότερα

σχεδιαστικές προκλήσεις, θεωρία γράφων

σχεδιαστικές προκλήσεις, θεωρία γράφων Δομή παρουσίασης 1. Εισαγωγή στις κατανεμημένες εφαρμογές: σχεδιαστικές προκλήσεις, θεωρία γράφων 2. Χαρακτηριστικά και πεδία εφαρμογών: ιδιαιτερότητες και χαρακτηριστικά που απαιτούν τη χρήση αλγορίθμων

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της. Ερώτηση 2 η : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταγωγής μηνύματος?

Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της. Ερώτηση 2 η : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της μεταγωγής μηνύματος? Μετάδοση Δεδομένων Δίκτυα Υπολογιστών 68 Ερώτηση 1 η μεταγωγής κυκλώματος? : Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της Απάντηση : Στα δίκτυα μεταγωγής κυκλώματος (circuit switching networks), η μετάδοση των

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5: Τοπικά ίκτυα

Κεφάλαιο 5: Τοπικά ίκτυα Κεφάλαιο 5: Τοπικά ίκτυα 5.1 ΤοΠρωτόκολλο ALOHA Αλγόριθµοι επίλυσης συγκρούσεων µε βάση το δυαδικό δένδρο 5.2 ίκτυα Ethernet Πρότυπο ΙΕΕΕ 802.3 5.3 ίκτυα Token Ring - Πρότυπο ΙΕΕΕ 802.5 Τοπικά ίκτυα 5-1

Διαβάστε περισσότερα

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων Εργαστήριο ικτύων Υπολογιστών 8 η ιάλεξη: Βασικές αρχές δρομολόγησης Βασικές αρχές δρομολόγησης σε δίκτυα δεδομένων ρομολόγηση (Routing) Μεταφορά μηνυμάτων μέσω του διαδικτύου από μία πηγή σε ένα προορισμό

Διαβάστε περισσότερα

1.2.1 Το μοντέλο αναφοράς για τη Διασύνδεση Ανοικτών Συστημάτων (OSI) 1 / 19

1.2.1 Το μοντέλο αναφοράς για τη Διασύνδεση Ανοικτών Συστημάτων (OSI) 1 / 19 1.2.1 Το μοντέλο αναφοράς για τη Διασύνδεση Ανοικτών Συστημάτων (OSI) 1 / 19 2 / 19 Το Φυσικό Επίπεδο Το Φυσικό Επίπεδο ή στρώμα (Physical layer) ασχολείται με τη μετάδοση των bit (1 0) που απαρτίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Τα επικοινωνιακά δίκτυα και οι ανάγκες που εξυπηρετούν Για την επικοινωνία δύο συσκευών απαιτείται να υπάρχει μεταξύ τους σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Μειέηε θαη αλάιπζε επίδνζεο πξσηνθόιισλ δξνκνιόγεζεο ζε θηλεηά ad hoc δίθηπα κε βάζε ελεξγεηαθά θξηηήξηα ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ

Μειέηε θαη αλάιπζε επίδνζεο πξσηνθόιισλ δξνκνιόγεζεο ζε θηλεηά ad hoc δίθηπα κε βάζε ελεξγεηαθά θξηηήξηα ΓΗΠΛΩΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΥΟΛΖ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΜΔΣΑΓΟΖ ΠΛΖΡΟΦΟΡΗΑ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΛΗΚΩΝ Μειέηε θαη αλάιπζε επίδνζεο πξσηνθόιισλ δξνκνιόγεζεο ζε θηλεηά ad

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.7. Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.7. Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.7 Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου Επικοινωνία δύο σταθμών Ύπαρξη διαδρομής Αποκατάσταση σύνδεσης Ο σταθμός-πηγή πρέπει να ξέρει πότε ο σταθμός-προορισμός είναι έτοιμος να λάβει δεδομένα.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

1.8 Το μοντέλο OSI 1 / 33

1.8 Το μοντέλο OSI 1 / 33 1.8 Το μοντέλο OSI 1 / 33 Η ανάγκη της τυποποίησης 2 / 33 Το μοντέλο στρωματοποιημένης αρχιτεκτονικής δικτύου, του διεθνή οργανισμού τυποποίησης (ISO) 3 / 33 Μοντέλο αναφοράς διασύνδεσης ανοικτών συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Εικόνα Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI.

1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Εικόνα Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI. 40 Σύγχρονα τηλεπικοινωνιακά και δικτυακά πρωτόκολλα Εικόνα 1.5.1 Επίπεδα λειτουργίας επαναλήπτη, γέφυρας, δρομολογητή και πύλης ως προς το μοντέλο OSI. 1.5.1 ΓΕΦΥΡΑ (BRIDGE) Οι γέφυρες λειτουργούν τόσο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών 1 ίκτυα μικρά και μεγάλα Ένα δίκτυο υπολογιστών (computer network) είναι ένας συνδυασμός συστημάτων (δηλαδή, υπολογιστών),

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η. Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η. Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Τι είναι επικοινωνία; Είναι η διαδικασία αποστολής πληροφοριών από ένα πομπό σε κάποιο δέκτη. Η Τηλεπικοινωνία είναι η επικοινωνία από απόσταση (τηλε-).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Δρ. Κουζαπάς Δημήτριος Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής Δίκτυα Υπολογιστών Στόχοι 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα Δίκτυα Υπολογιστών, ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών Firewalls. Χάρης Μανιφάβας

Δίκτυα Υπολογιστών Firewalls. Χάρης Μανιφάβας Δίκτυα Υπολογιστών Firewalls Χάρης Μανιφάβας 1 Επικοινωνία Βασίζεται στη μεταβίβαση μηνυμάτων (λόγω απουσίας διαμοιραζόμενης μνήμης) Απαιτείται συμφωνία φόρμας μηνυμάτων Πρότυπο Στόχος τυποποίησης = Συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 7: Εισαγωγή στα δίκτυα Η/Υ (μέρος Α) Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο)

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών I

Δίκτυα Υπολογιστών I Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ. Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής, Παν. Ιωαννίνων Ε.Παπαπέτρου (Τμ.Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής) MYY703: Δίκτυα Υπολογιστών I 1 / 22 Διάρθρωση 1 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Υπολογιστές και Τεχνολογία Επικοινωνιών Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον

Κεφάλαιο 2. Υπολογιστές και Τεχνολογία Επικοινωνιών Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Κεφάλαιο 2 Υπολογιστές και Τεχνολογία Επικοινωνιών Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Εισαγωγή Μέσα αποθήκευσης Δίκτυα υπολογιστών Βάσεις δεδομένων Δίκτυα Υπολογιστών Σύνολο από υπολογιστές ή συσκευές διασυνδεδεμένες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών I

Δίκτυα Υπολογιστών I Δίκτυα Υπολογιστών I Σχεδίαση και Αρχιτεκτονική Δικτύων Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ. Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής, Παν. Ιωαννίνων Ε.Παπαπέτρου (Τμ.Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής) MYY703: Δίκτυα Υπολογιστών I 1 / 19 Διάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Διασύνδεση τοπικών δικτύων

Διασύνδεση τοπικών δικτύων Κεφάλαιο 10 Διασύνδεση τοπικών δικτύων ------------------------- Μάθημα 10.1 : Αρχές διασύνδεσης τοπικών δικτύων Μάθημα 10.2 : Επιλογή τοπικού δικτύου και μέσου μετάδοσης Μάθημα 10.3 : Επιλογή τοπικού

Διαβάστε περισσότερα

Υλοποίηση Δικτυακών Υποδομών και Υπηρεσιών: Δρομολόγηση

Υλοποίηση Δικτυακών Υποδομών και Υπηρεσιών: Δρομολόγηση Υλοποίηση Δικτυακών Υποδομών και Υπηρεσιών: Δρομολόγηση Δρ. Απόστολος Γκάμας Διδάσκων 407/80 gkamas@uop.gr Υλοποίηση Δικτυακών Υποδομών και Υπηρεσιών Διαφάνεια 1 Δρομολόγηση Εισαγωγή Ιεραρχική δρομολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

Ethernet Ethernet ΙΕΕΕ CSMA/CD

Ethernet Ethernet ΙΕΕΕ CSMA/CD Ethernet Τα τοπικά δίκτυα είναι συνήθως τύπου Ethernet ή λέμε ότι ακολουθούν το πρότυπο ΙΕΕΕ 802.3 Ακολουθούν το μηχανισμό CSMA/CD (Πολλαπλή πρόσβαση με Ακρόαση Φέροντος και Ανίχνευση Συγκρούσεων). Πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα του εθνικού οδικού δικτύου (Αττική οδός)

Τμήμα του εθνικού οδικού δικτύου (Αττική οδός) Λέξεις Κλειδιά: Δίκτυο υπολογιστών (Computer Network), τοπικό δίκτυο (LAN), δίκτυο ευρείας περιοχής (WAN), μόντεμ (modem), κάρτα δικτύου, πρωτόκολλο επικοινωνίας, εξυπηρέτης (server), πελάτης (client),

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις Μαθήματος

Επαναληπτικές Ασκήσεις Μαθήματος Επαναληπτικές Ασκήσεις Μαθήματος Ερώτηση: EAM1. Ποιο από τα παρακάτω χαρακτηριστικά δεν αποτελεί κριτήριο κατηγοριοποίησης δικτύων. Κλίμακα Τεχνολογία μετάδοσης Πλήθος τερματικών εντός του δικτύου Ερώτηση:

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευές Τηλεπικοινωνιών και Δικτύωσης. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 9 ο

Συσκευές Τηλεπικοινωνιών και Δικτύωσης. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 9 ο Συσκευές Τηλεπικοινωνιών και Δικτύωσης Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 9 ο Εισαγωγή Ένα δίκτυο αποτελείται από ενεργά και παθητικά στοιχεία. Στα παθητικά στοιχεία εντάσσονται τα καλώδια και τα εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET Κεφάλαιο 4: Τεχνικές Μετάδοσης ΜΕΤΑΓΩΓΗ Τεχνική µεταγωγής ονομάζεται ο τρόπος µε τον οποίο αποκαθίσταται η επικοινωνία ανάµεσα σε δύο κόµβους με σκοπό την

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 7: Τοπικά δίκτυα

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 7: Τοπικά δίκτυα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 7: Τοπικά δίκτυα Ανδρέας Βέγλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3.3: Δίκτυα. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 3.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος

Κεφάλαιο 3.3: Δίκτυα. Επιστήμη ΗΥ Κεφ. 3.3 Καραμαούνας Πολύκαρπος Κεφάλαιο 3.3: Δίκτυα 1 3.3.1 Τι είναι ένα Δίκτυο Υπολογιστών Δίκτυο Υπολογιστών/Επικοινωνιών: ένα σύνολο συνδεδεμένων μεταξύ τους συσκευών με φυσικές συνδέσεις οι οποίες μπορούν να παράγουν, να στέλνουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 5ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 5ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 5ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 14. Ποιος είναι ο ρόλος των καρτών δικτύου (Network Interface Card, NIC); Απάντηση: Οι κάρτες δικτύου χρησιμοποιούνται για να συνδέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Πληροφορικής

Εφαρμογές Πληροφορικής Εφαρμογές Πληροφορικής Κεφάλαιο 12 Επικοινωνίες Δίκτυα Διαδίκτυο και ιστοσελίδες ΜΕΡΟΣ Α 1. Επικοινωνίες Αναλογικό Σήμα (analog signal) Eίναι ένα σήμα το οποίο μεταβάλλεται συνεχώς μέσα στο χρόνο. Π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο διαδίκτυο

Εισαγωγή στο διαδίκτυο Εισαγωγή στο διαδίκτυο Στόχοι κεφαλαίου Περιγραφή των κύριων θεμάτων σχετικά με τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών δικτύων Περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

Δροµολόγηση (Routing)

Δροµολόγηση (Routing) Δροµολόγηση (Routing) Περίληψη Flooding Η Αρχή του Βέλτιστου και Δυναµικός Προγραµµατισµός Dijkstra s Algorithm Αλγόριθµοi Δροµολόγησης Link State Distance Vector Δροµολόγηση σε Κινητά Δίκτυα Δροµολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4. Πρωτόκολλα ροµολόγησης: Αρχές Λειτουργίας του OSPF (Open Shortest Path First)

Ενότητα 4. Πρωτόκολλα ροµολόγησης: Αρχές Λειτουργίας του OSPF (Open Shortest Path First) Ενότητα 4 Πρωτόκολλα ροµολόγησης: Αρχές Λειτουργίας του OSPF (Open Shortest Path First) Πρωτόκολλα ροµολόγησης Πρωτόκολλα ιανύσµατος Απόστασης Πρωτόκολλα Κατάστασης Ζεύξης Πρωτόκολλα ιανύσµατος Απόστασης

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ (IP για που το έβαλες) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής (Application layer):

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή. Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο Εισαγωγή Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα Τι είναι το διαδίκτυο Στοιχεία που το συνθέτουν Τρόποι παροχής υπηρεσιών Τι είναι τα πρωτόκολλα Τα άκρα του δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 3: Τοπολογίες Δικτύων

Μάθημα 3: Τοπολογίες Δικτύων Μάθημα 3: Τοπολογίες Δικτύων 3.1 Γενικά Με το όρο τοπολογία δικτύου αναφερόμαστε στον τρόπο με τον οποίο συνδέονται οι κόμβοι ενός δικτύου. Οι τοπολογίες διακρίνονται σε φυσικές και λογικές. Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Διάρθρωση. Δίκτυο Υπολογιστών: ένας απλός ορισμός. Ευάγγελος Παπαπέτρου

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Διάρθρωση. Δίκτυο Υπολογιστών: ένας απλός ορισμός. Ευάγγελος Παπαπέτρου Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ. Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής, Παν. Ιωαννίνων Ε.Παπαπέτρου (Τμ.Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής) MYY703: Δίκτυα Υπολογιστών I 1 / 22 Ε.Παπαπέτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ (INTERNETWORKING)

ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ (INTERNETWORKING) ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ (INTERNETWORKING) Α. Α. Οικονομίδης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Διασυνδεδεμένο δίκτυο διασύνδεση δικτύων που το καθένα διατηρεί την ταυτότητά του χρησιμοποιώντας ειδικούς μηχανισμούς διασύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET Κεφάλαιο 6: Συσκευές τηλεπικοινωνιών και δικτύωσης (Θ) Ενεργά στοιχεία δικτύων Δύο συστήματα Η/Υ μπορούν να συνδεθούν χρησιμοποιώντας: Δια-αποδιαμορφωτές

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Διαλέξεις μαθήματος: http://medisp.teiath.gr/eclass/courses/tio103/ https://eclass.teiath.gr/courses/tio100/

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή Διδάσκων: Χρίστος Παναγιώτου Γιατί Δίκτυα Υπολογιστών; Επιχειρησιακές Εφαρμογές Π.χ., εξ αποστάσεως πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων. Εξοικονόμηση χρημάτων από τον καταμερισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Βασικό Υλικό σε τοπικά Δίκτυα και Network Hosts

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Βασικό Υλικό σε τοπικά Δίκτυα και Network Hosts ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Βασικό Υλικό σε τοπικά Δίκτυα και Network Hosts 2.1. Εισαγωγή Στην ενότητα αυτή θα εξετάσουμε ποια είναι τα βασικά μέρη τα οποία απαρτίζουν ένα σύγχρονο τοπικό δίκτυο καθώς και θα περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Διαδικτύου

Πρωτόκολλα Διαδικτύου Πρωτόκολλα Διαδικτύου Ερωτήσεις Ασκήσεις Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 3 ο Ερωτήσεις 1. Τι είναι το intranet και ποια τα πλεονεκτήματα που προσφέρει; 2. Τι δηλώνει ο όρος «TCP/IP»; 3. Να αναφέρετε τα πρωτόκολλα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 4 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Οι Η/Υ στο κτίριο που βρίσκεται το γραφείο σας συνδέονται έτσι ώστε το προσωπικό να μοιράζεται τα αρχεία και τους εκτυπωτές. Πως ονομάζεται αυτή η διάταξη των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Εισαγωγή στην Πληροφορική Εισαγωγή στην Πληροφορική Δίκτυα Δεδομένων ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς Βασικές Έννοιες Δίκτυο υπολογιστών: ένα σύνολο διασυνδεδεμένων

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 6: Αρχιτεκτονική TCP/IP

Μάθημα 6: Αρχιτεκτονική TCP/IP Μάθημα 6: Αρχιτεκτονική TCP/IP 6.1 Συσχέτιση OSI και TCP/IP Η αρχιτεκτονική TCP/IP ακολουθεί ένα πρότυπο διαστρωμάτωσης παρόμοιο με το μοντέλο OSI. Η αντιστοιχία φαίνεται στο σχήμα 6.1. Η ονομασία της

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Διαδικτύου

Πρωτόκολλα Διαδικτύου Πρωτόκολλα Διαδικτύου Μέρος 1ο Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 3 ο Εισαγωγή στην Τεχνολογία TCP/IP To TCP/IP σημαίνει Transmission Control Protocol / Internet Protocol και θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς Τεχνολογίες WAN και Δρομολόγηση LAN Επεκτείνεται μόνον σε ένα κτίριο ή ομάδα κτιρίων WAN (Wide Area Network) Επεκτείνονται σε μεγάλες περιοχές MAN Ενδιάμεσο ως προς το μέγεθος της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2003 ΗΜΗΤΡΗΣ ΖΗΣΙΑ ΗΣ 2003 ηµήτρης Ζησιάδης Απαγορεύεται η χρησιµοποίηση όλου ή µέρους του υλικού αυτού σε οποιαδήποτε µορφή (ούτε και σε φωτοαντίγραφα) ή

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Επικοινωνιών ΙΙ: Δρομολόγηση

Δίκτυα Επικοινωνιών ΙΙ: Δρομολόγηση Δίκτυα Επικοινωνιών ΙΙ: Δρομολόγηση Δρ. Απόστολος Γκάμας Διδάσκων 407/80 gkamas@uop.gr Δίκτυα Επικοινωνιών ΙΙ Διαφάνεια 1 Δρομολόγηση Εισαγωγή Ιεραρχική δρομολόγηση - Αυτόνομα συστήματα Δρομολόγηση αυτόνομου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ (15-17) Π. Φουληράς

ΔΙΚΤΥΑ (15-17) Π. Φουληράς ΔΙΚΤΥΑ (15-17) Π. Φουληράς Χαρακτηριστικά Δικτύου: Ιδιοκτησία, Υπόδειγμα Υπηρεσίας, και Απόδοση Ιδιωτικά Δίκτυα Κλασσικό Παράδειγμα τα LAN Μεγάλες εταιρείες όμως και σε επίπεδο WAN Αγοράζουν υλικό διασύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 1ο - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 1-1 Δίκτυα Υπολογιστών Δίκτυο (Network) Δύο οι περισσότεροι υπολογιστές ή άλλα πληροφορικά μέσα (π.χ. εκτυπωτές,

Διαβάστε περισσότερα

T.E.I. ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

T.E.I. ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ T.E.I. ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ & ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΔΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ RIP ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ: ΤΣΙΜΠΙΔΑ ΙΩΑΝΝΑ- ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή - ορολογία. Προώθηση (forwarding): Δρομολόγηση (routing):

Εισαγωγή - ορολογία. Προώθηση (forwarding): Δρομολόγηση (routing): Δρομολόγηση Ι Εισαγωγή - ορολογία Προώθηση (forwarding): Οι συσκευές διαδικτύωσης (γέφυρες, δρομολογητές, κ.τ.λ.) προωθούν πακέτα δεδομένων στα κατάλληλα μονοπάτια βάσει των πινάκων δρομολόγησης (routing

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα - Internet Μάθηµα 3ο Ενότητα Β: Το Πρότυπο ΤCP/IP Eισαγωγή - Επικοινωνία µεταξύ δύο Υπολογιστών Παρασκευή 10 NOE 2006 ιευθύνσεις

ίκτυα - Internet Μάθηµα 3ο Ενότητα Β: Το Πρότυπο ΤCP/IP Eισαγωγή - Επικοινωνία µεταξύ δύο Υπολογιστών Παρασκευή 10 NOE 2006 ιευθύνσεις Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας, Κέρκυρα Παρασκευή 10 NOE 2006 ίκτυα - Internet Μάθηµα 3ο Ενότητα Β: Το Πρότυπο ΤCP/IP Eισαγωγή - Επικοινωνία µεταξύ δύο Υπολογιστών Α Ίδιο τοπικό

Διαβάστε περισσότερα

1.2.2 Το μοντέλο δικτύωσης TCP/IP 1 / 26

1.2.2 Το μοντέλο δικτύωσης TCP/IP 1 / 26 1.2.2 Το μοντέλο δικτύωσης TCP/IP 1 / 26 Το δίκτυο ARPANET ήταν ένα δίκτυο μεταγωγής πακέτων που χρηματοδοτήθηκε από το υπουργείο άμυνας των Η.Π.Α. στα τέλη της δεκαετίας του '60. 2 / 26 Από την αρχή κύριος

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά Δίκτυα Local Area Networks (LAN)

Τοπικά Δίκτυα Local Area Networks (LAN) Τοπικά Δίκτυα Local Area Networks (LAN) Ορισμός Τοπικών Δικτύων Τοπικό δίκτυο επικοινωνιών δεδομένων ονομάζεται ένα δίκτυο όπου τα υπολογιστικά συστήματα που συνδέονται μεταξύ τους βρίσκονται σε περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο 1.1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο 1.1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Δίκτυα υπολογιστών και το Διαδίκτυο 1.1 Οι στόχοι μας σε αυτό το κεφάλαιο: Να περιγράψουμε τι είναι το τοπικό δίκτυο (LAN) και το δίκτυο ευρείας περιοχής (WAN). Να διακρίνουμε ένα απλό διαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιά Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων. ίκτυα Υπολογιστών Ι. To Μοντέλο OSI. Αναπλ. Καθηγ. Π. εμέστιχας

Πανεπιστήμιο Πειραιά Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων. ίκτυα Υπολογιστών Ι. To Μοντέλο OSI. Αναπλ. Καθηγ. Π. εμέστιχας Πανεπιστήμιο Πειραιά To Μοντέλο OSI pdemest@unipi.gr ιάρθρωση Το μοντέλο αναφοράς OSI Επίπεδα Πρωτόκολλα, κατανομή πρωτοκόλλων σε στοιχεία δικτύου Αντιστοιχία τστοχα μοντέλων OSI και Internet Ανάλυση Επιπέδων

Διαβάστε περισσότερα

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος ZigBee Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος Τι είναι το ZigBee; Ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο χαμηλής Κατανάλωσης Ισχύος σε Wireless Persnal Area Netwrks (WPANs) Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά Δίκτυα. Ethernet Δίκτυα Δακτυλίου, (Token Ring) Άλλα Δίκτυα Σύνδεση Τοπικών Δικτύων.

Τοπικά Δίκτυα. Ethernet Δίκτυα Δακτυλίου, (Token Ring) Άλλα Δίκτυα Σύνδεση Τοπικών Δικτύων. Τοπικά Δίκτυα Περίληψη Ethernet Δίκτυα Δακτυλίου, (Token Ring) Άλλα Δίκτυα Σύνδεση Τοπικών Δικτύων. Αναμεταδότες, Γέφυρες, Μεταγωγείς, δρομολογητές και Πύλες (repeaters, hubs, bridges, switches, routers,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 4: Επίπεδο 3 το πρωτόκολλο IP

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 4: Επίπεδο 3 το πρωτόκολλο IP ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 4: Επίπεδο 3 το πρωτόκολλο IP Απαιτήσεις διαδικτύωσης Τα ζητήματα που πρέπει να επιλύσει η διαδικτύωση Πρωτόκολλα διαδικτύωσης Αρχιτεκτονικές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο (και τι θα δούμε στο εργαστήριο δικτύων) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Διαδίκτυο - ένα δίκτυο δεδομένων Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα Επικοινωνίας Πρωτόκολλο IP Πρωτόκολλα επικοινωνίας Ορισμός Σύνολα προσυμφωνημένων κανόνων που απαιτούνται για τον καθορισμό του τρόπου με τον οποίο επιτυγχάνεται η ανταλλαγή δεδομένων, και επομένως

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρµατα ίκτυα Αισθητήρων. Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ασύρµατα ίκτυα Αισθητήρων. Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Ασύρµατα ίκτυα Αισθητήρων Σαράντης Πασκαλής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αισθητήρες Ο αισθητήρας (sensor) είναι µια συσκευή που µετρά ένα φυσικό µέγεθος και το µετατρέπει σε σήµα αναγνώσιµο

Διαβάστε περισσότερα

Υλοποίηση τεχνικών για την αποφυγή συμφόρησης σε τοπικά ασύρματα δίκτυα αισθητήρων

Υλοποίηση τεχνικών για την αποφυγή συμφόρησης σε τοπικά ασύρματα δίκτυα αισθητήρων Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Τομέας Ηλεκτρονικής και Υπολογιστών Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Εφαρμογών Υλοποίηση τεχνικών για την αποφυγή συμφόρησης σε τοπικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής Password: edi

ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής  Password: edi ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τµήµα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 10 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΙΑ ΠΑΓΓΕ Περιεχόμενα 2 Συνδέσεις και Επικοινωνίες Δίκτυα υπολογιστών Κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Αρχές δρομολόγησης

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Αρχές δρομολόγησης ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ Αρχές δρομολόγησης Γενικά Δρομολόγηση και κριτήριο ελάχιστου κόστους (least-cost criterion) ο αριθμός των αλμάτων (hops), η χωρητικότητα των ζεύξεων, ο τηλεπικοινωνιακός φόρτος των ζεύξεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Διαδικτύωση

ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ. Διαδικτύωση ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ ΙΙ Διαδικτύωση Γενικά Διαδικτύωση είναι η διασύνδεση υπολογιστικών συστημάτων μέσω τηλεπικοινωνιακών δικτύων με σκοπό το διαμοιρασμό των πόρων και των υπηρεσιών τους. Τοπικά δίκτυα (LANs) Ευρείας

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός και πλεονεκτήματα χρήσης δικτύων

Ορισμός και πλεονεκτήματα χρήσης δικτύων 70 Τετράδιο Εργασίας 6 η Διδακτική Ενότητα Ορισμός και πλεονεκτήματα χρήσης δικτύων Προβλεπόμενες διδακτικές ώρες: 1 Λέξεις Κλειδιά δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών κόμβος περιφερειακές συσκευές δικτύου

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ (Kεφ. 10) ΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗ Χαρακτηριστικά Στρατηγικές ροµολόγησης Παραδείγµατα Βιβλίο Μαθήµατος: Επικοινωνίες Υπολογιστών & εδοµένων, William Stallings, 6/e, 2000. ΕΥ - κεφ.10 (2/3)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής  Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Δρομολόγηση (Routing)

Δρομολόγηση (Routing) Δρομολόγηση (Routing) Περίληψη Flooding Η Αρχή του Βέλτιστου και Δυναμικός Προγραμματισμός ijkstra s Algorithm Αλγόριθμοi Δρομολόγησης Link State istance Vector Δρομολόγηση σε Κινητά Δίκτυα Δρομολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Επεξεργασίας και Τηλεπεξεργασίας

Σχεδιασμός Επεξεργασίας και Τηλεπεξεργασίας Ενότητα 9 Σχεδιασμός Επεξεργασίας και Τηλεπεξεργασίας Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης ΙI Ι Διδάσκων: Νίκος Καρακαπιλίδης 9-1 Στόχοι & αντικείμενο ενότητας Σχεδιασμός επεξεργασίας Επεξεργασία κατά δεσμίδες

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 10 ο

Δίκτυα Ευρείας Περιοχής. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 10 ο Δίκτυα Ευρείας Περιοχής Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 10 ο Ορισμός Ένα δίκτυο ευρείας περιοχής (Wide Area Network, WAN) είναι ένα σύνολο υπολογιστών που εκτείνονται σε μια ευρεία γεωγραφική περιοχή και

Διαβάστε περισσότερα