Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ"

Transcript

1 Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Αλέξης Κόκκος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια παρατηρείται ευρεία συναίνεση διεθνών οργανισμών, επιχειρήσεων και πολιτών σε ό,τι αφορά στη σκοπιμότητα ανάπτυξης ικανοτήτων κοινωνικού χαρακτήρα. Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι οι συνθήκες οξύτατου ανταγωνισμού και συνεχών αλλαγών που επιφέρει η παγκοσμιοποίηση απαιτούν εργαζόμενους που να μπορούν να παίρνουν πρωτοβουλίες, να είναι δημιουργικοί και να συνεργάζονται μέσα σε ομάδες και δίκτυα. Κατά πόσο όμως συνάδουν οι ανθρωποκεντρικές αρχές της εκπαίδευσης ενηλίκων με την ανάγκη των επιχειρήσεων να προσαρμόζεται η προσωπικότητα των εργαζομένων στις επιταγές της παραγωγικότητας; Η διεθνής βιβλιογραφία και πρακτική δείχνει ότι αυτό είναι δυνατόν, υπό την προϋπόθεση ότι μια επιχείρηση θα αποφασίσει να διερευνήσει σε βάθος τα δυσλειτουργικά της προβλήματα και συνακόλουθα να αναζητήσει μορφές εκπαίδευσης που συντείνουν στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των ανθρωπίνων σχέσεων. 1. Η ανάδυση της έννοιας και της σημασίας των κοινωνικών ικανοτήτων Τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια παρατηρείται ευρεία σύμπτωση συμπερασμάτων ερευνών, καθώς και απόψεων των διεθνών οργανισμών, των επιχειρήσεων, των πολιτών, σε ό,τι αφορά στη σημασία που έχουν οι κοινωνικές ικανότητες για την επαγγελματική δραστηριότητα κυρίως, αλλά και για την προσωπική σφαίρα της ζωής. Μια πρωτοποριακή έρευνα που έγινε στη δεκαετία του 1970 στο Χάρβαρντ υπό τον καθηγητή MacClelland (1973) είχε δείξει ότι η επιτυχία στην επαγγελματική σταδιοδρομία και γενικότερα στη ζωή δεν 1

2 επηρεάζεται τόσο από τη διανοητική ευφυΐα, όπως ήταν ευρέως αποδεκτό μέχρι τότε, όσο από ικανότητες κοινωνικού χαρακτήρα, που αφορούν στις διανθρώπινες σχέσεις και στα συναισθήματα, όπως είναι η ικανότητα να κατανοούμε τη θέση των άλλων, καθώς και να χειριζόμαστε τα δικά μας συναισθήματα προκειμένου να επικοινωνούμε δημιουργικά. Δέκα χρόνια αργότερα, το 1982, ο Howard Gardner με το βιβλίο του Frames of Mind, που έμελε να ασκήσει καταλυτική επιρροή, έθεσε στο επίκεντρο τη σημασία των κοινωνικών ικανοτήτων, αν και δεν χρησιμοποιούσε αυτό τον όρο. Εξήγησε ότι η νοημοσύνη δεν ταυτίζεται μονολιθικά με τη διανοητική ευφυΐα, αλλά ο άνθρωπος διαθέτει πολυδιάστατη νοημοσύνη συστατικά της οποίας αποτελούν μια σειρά από ικανότητες όπως η προφορική έκφραση, η λογικο-μαθηματική ικανότητα, το κιναισθητικό ταλέντο κ.λ.π. Στις ικανότητες συγκαταλέγονται δύο που έχουν κοινωνικό χαρακτήρα. Η διαπροσωπική νοημοσύνη, δηλαδή η ικανότητα να καταλαβαίνουμε πώς λειτουργούν και συμπεριφέρονται οι άλλοι και πώς εμείς μπορούμε να δημιουργούμε σχέσεις μαζί τους και η ενδοπροσωπική νοημοσύνη, δηλαδή η ικανότητα αυτοεπίγνωσης, που επιτρέπει να διακρίνουμε ποια στοιχεία καθιστούν τη συμπεριφορά μας λειτουργική απέναντι στους άλλους. Ταυτόχρονα, στη δεκαετία του 1980 άρχισαν να αποκτούν δημοσιότητα έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εστιασμένες στις ανάγκες που είχαν οι επιχειρήσεις σε ό,τι αφορά στις ικανότητες των εργαζομένων. Και αυτές οι έρευνες, όπως εκείνη του MacClelland, κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι η επίδοση στην εργασία εξαρτάται κυρίως από ικανότητες κοινωνικού χαρακτήρα (Goleman 1999, σ. 30, 34, 60, ΙRDAC, 1990, σ. 32). Είναι χαρακτηριστικό το πόρισμα μιας διευρωπαϊκής μελέτης του 1990, αναφορικά με τις ικανότητες των εργαζομένων σε τράπεζες (IRDAC, ό.π.). Πριν χρόνια, αναφέρεται, εζητείτο από τους υπαλλήλους να χειρίζονται αυστηρά προσδιορισμένες και επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, να έχουν ένα συγκεκριμένο, ατομικό τομέα ευθύνης και να εκτελούν με ακρίβεια οδηγίες. Ήδη όμως το 1990 το πόρισμα έδειξε ότι απαιτούνται από τους υπαλλήλους νέου είδους ικανότητες: να μπορούν να χειρίζονται ποικίλες διαδικασίες, να εργάζονται ομαδικά, να επικοινωνούν δημιουργικά, να αναλαμβάνουν 2

3 πρωτοβουλίες και υπευθυνότητες. Οκτώ χρόνια αργότερα, προκάλεσαν εντύπωση τα συμπεράσματα δύο ερευνών που έγιναν σε μεγάλο δείγμα εργοδοτών στις Η.Π.Α. και στη Μ. Βρετανία. Και οι δύο έρευνες έδειξαν ότι τους εργοδότες απασχολεί, σε ό,τι αφορά στις ικανότητες των εργαζομένων, περισσότερο η ανεπάρκεια στην επικοινωνία και στη συμπεριφορά και λιγότερο οι ελλείψεις σε τεχνικές ικανότητες (Κικίλιας, 2005). Την ίδια χρονική περίοδο (αρχές δεκαετίας 1990) έκανε την εμφάνισή του ο όρος «κοινωνικές ικανότητες» και άρχισε να υιοθετείται από διάφορα ερευνητικά και εκπαιδευτικά προγράμματα, κυρίως στις Η.Π.Α (Goleman, 1996, σ ). 1 Παράλληλα, στη μέση της δεκαετίας 1990, η έννοια και η σημασία των κοινωνικών ικανοτήτων εμφανίζονται και στα επίσημα κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αρχή γίνεται το 1996 με τη Λευκή Βίβλο για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση, όπου υπογραμμίζεται ότι στο σύγχρονο κόσμο είναι απαραίτητο όλοι να διαθέτουν ένα συνδυασμό βασικών γνώσεων, τεχνικών γνώσεων και κοινωνικών δεξιοτήτων. Οι τελευταίες ορίζονται ως «οι ικανότητες διαχείρισης των σχέσεων, η ικανότητα συνεργασίας και ομαδικής εργασίας, η δημιουργικότητα, η επιδίωξη ποιότητας» (ΕΕΔΕ, 1996, σ. 16). Το 2000, η Σύνοδος στη Λισσαβόνα θέτει τις βάσεις για τη νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προσδιορίζεται ως οικονομική ανάπτυξη που βασίζεται στη γνώση και στη δια βίου μάθηση. Μία από τις βασικές συνιστώσες της στρατηγικής είναι η ανάπτυξη των «νέων βασικών δεξιοτήτων», στις οποίες περιλαμβάνονται και οι κοινωνικές δεξιότητες: αυτοπεποίθηση, αυτοπροσανατολισμός, διακινδύνευση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2000, σ ). Από την άλλη πλευρά, ο στόχος της ανάπτυξης των κοινωνικών ικανοτήτων φαίνεται ότι συγκεντρώνει τη συναίνεση των ευρωπαίων πολιτών. Σε έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (2003) απαντούν σε ποσοστό πάνω από 80% ότι θεωρούν τις κοινωνικές ικανότητες πολύ χρήσιμες τόσο για την επαγγελματική όσο και για την προσωπική σφαίρα της ζωής 1 Βλ. για παράδειγμα σε προγράμματα ανάπτυξης κοινωνικών ικανοτήτων σε σχολεία του Σιάτλ, του Νιου Χέιβεν και του Νιου Τζέρσεϊ. 3

4 (CEDEFOP, 2003, σ. 8). Παρατηρείται λοιπόν όξυνση του καθολικού ενδιαφέροντος για τις κοινωνικές ικανότητες. Από τη διαπίστωση αυτή προκύπτουν ορισμένα ερωτήματα, τα οποία θα εξετάσουμε στη συνέχεια: Σε τι οφείλεται η αυξανόμενη ζήτησή τους; Και ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων σε ό,τι αφορά στην ανταπόκριση σε αυτή τη ζήτηση; 2. Τα αίτια της επικέντρωσης στις κοινωνικές ικανότητες Το ενδιαφέρον για ρόλο των κοινωνικών ικανοτήτων, που είδαμε ότι αναπτύχθηκε στις προηγμένες κυρίως χώρες, συμπίπτει χρονικά με την εμφάνιση της παγκοσμιοποίησης και σε μεγάλο βαθμό οφείλεται σε αυτήν. Το άνοιγμα των αγορών και η θεαματική διεισδυτικότητα του κεφαλαίου σε όλα τα επίπεδα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, σε συνδυασμό με τη διάδοση των νέων τεχνολογιών, οδηγούν στην αναδιοργάνωση των επιχειρηματικών οργανισμών και ταυτόχρονα στη ριζική αλλαγή των χαρακτηριστικών της εργασίας. Οι επιχειρήσεις συρρικνώνονται, συγχωνεύονται, διευρύνονται και συχνά οδηγούνται σε μετεγκατάσταση σε χώρες που προσφέρουν ευκαιρίες για χαμηλότερο κόστος παραγωγής. Οι πιο αναπτυγμένες χώρες μετατοπίζουν την οικονομική τους δραστηριότητα σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως αυτές του σχεδιασμού, της έρευνας, της τεχνολογίας, της εξειδικευμένης παραγωγής και του μάρκετινγκ. Αυτό οδηγεί σε θέσεις εργασίας που χαρακτηρίζονται ολοένα περισσότερο από υψηλού επιπέδου ικανότητες (Brown, Green, Lauder, 2001). Έρευνα του ΟΟΣΑ έδειξε ότι στις χώρες αυτές οι θέσεις εργασίας με τη μεγαλύτερη αύξηση είναι εκείνες των τεχνικών στελεχών που διαθέτουν υψηλά προσόντα (ΟΕCD, 2002). Μπορούμε λοιπόν να κατανοήσουμε γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση επιλέγει μια αναπτυξιακή πολιτική που συνδέεται με τη δια βίου εκπαίδευση. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, που χαρακτηρίζεται από οξύτατο ανταγωνισμό, συνεχή κινητικότητα κεφαλαίου και εργασίας, καθώς και αλλεπάλληλες μεταβολές των συνθηκών, οι σταθερές θέσεις εργασίας μειώνονται και οι 4

5 σταδιοδρομίες γίνονται ρευστές. Οι εργαζόμενοι, ιδίως οι υψηλόβαθμοι, χρειάζεται να διαθέτουν ικανότητες πολυσύνθετες, που να τους επιτρέπουν να προσαρμόζονται στις αλλαγές, να εναλλάσσονται σε θέσεις εργασίας, να παίρνουν πρωτοβουλίες, να συνεργάζονται μέσα σε δίκτυα και εργασιακές ομάδες. Έρευνες έχουν δείξει μάλιστα ότι απαιτείται ακόμα και από τους χαμηλόβαθμους να διαθέτουν ορισμένου βαθμού προσαρμοστικότητα και ευελιξία (Thurow, 1996). Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι η εργοδοσία ζητάει ολοένα περισσότερο οι εργαζόμενοι να κινητοποιούνται με όλο τους τον εαυτό, να ταυτίζονται ψυχικά με τις αξίες της επιχείρησης, να δρουν «σαν να ήταν οι ίδιοι ιδιοκτήτες της» προκειμένου να πραγματώνονται οι στόχοι της (Jarvis, 2002, σ. 11). Είναι χαρακτηριστικές οι θέσεις που παρουσίασε σχετικά ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών: Το άτομο χρειάζεται να σκέπτεται και να ενεργεί ως επιχειρηματίας. Κάθε άτομο σε μία μικρή, μεσαία ή μεγάλη επιχείρηση αποτελεί ιδιαίτερο δυναμικό γι αυτήν που μπορεί να κάνει διαφορά μεταξύ μοναδικότητας και μετριότητας, μεταξύ επιτυχίας και αποτυχίας. Χρειαζόμαστε περισσότερα «επιχειρούντα», πηγαία και καινοτομικά άτομα που έχουν φιλοδοξίες, μπορούν να εκκινήσουν νέες πρωτοβουλίες, έχουν ικανότητες να ηγούνται και να συνεργάζονται και δεν φοβούνται να θέτουν φιλόδοξους στόχους και να αναλαμβάνουν την ευθύνη της επίτευξής τους. (Παρατηρήσεις του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών σχετικά με την έκθεση Wim Kok για την ενδιάμεση αναθεώρηση των στόχων της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, Δελτίο του ΣΕΒ, τ. 617, 2004, σ. 9) Όμως αυτοί ο στόχοι δεν ήταν δυνατόν να προσεγγιστούν με βάση το παραδοσιακό, Τεϋλορικό μοντέλο διαχείρισης των ανθρωπίνων πόρων, που διέπεται από τυποποιημένες διαδικασίες και ελαχιστοποίηση της πρωτοβουλίας των δρώντων. Έτσι, κέρδισε έδαφος μέσα στις επιχειρήσεις η «σχόλη των ανθρωπίνων σχέσεων», που στοχεύει στη διαμόρφωση εργασιακών συνθηκών μέσα στις οποίες γίνεται ευκολότερη η έκφραση των συναισθημάτων και η σύναψη συναλλακτικών σχέσεων (Κύρτσης, 2001, European Commission, 2002, σ ). Δημιουργήθηκε λοιπόν το πλαίσιο μέσα στο οποίο το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων και των διεθνών 5

6 οργανισμών στράφηκε στην ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων και ακολούθησε η στοίχιση της κοινής γνώμης στην ίδια κατεύθυνση. Σε αυτό όμως το σημείο τίθεται για όσους ασχολούνται με την εκπαίδευση ενηλίκων ένα καίριο ζήτημα. Διαπιστώνουμε, από τη μία, ότι η επικέντρωση του ενδιαφέροντος στις κοινωνικές ικανότητες οφείλεται κυρίως στην ανάγκη των επιχειρήσεων να προσαρμόζεται η προσωπικότητα καθενός εργαζομένου στις νέες μορφές της οργάνωσής τους. Ποιος λοιπόν μπορεί να είναι, από την άλλη, ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων σε αυτές τις διεργασίες, με δεδομένο ότι αυτή είναι εκ θεμελίων προσανατολισμένη στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των εκπαιδευομένων με στόχο την αυτοδυναμία τους και βασικό της αξίωμα έχει να θεωρεί τους ανθρώπους σημαντικούς αυτούς καθαυτούς και όχι απλά ως πόρους; 3. Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στην ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων 3.1 Η «ελεύθερη» (liberal) παράδοση Η εκπαίδευση ενηλίκων, από τα τέλη του 19 ου αιώνα που εμφανίστηκε μέχρι το τέλος της δεκαετίας 1970 που αρχίζει η παγκοσμιοποίηση, δεν ήταν κυρίως προσανατολισμένη προς επαγγελματικούς σκοπούς. Ασφαλώς υπήρχαν στο πλαίσιό της μορφές κατάρτισης εργαζομένων και ανέργων, όμως ο κύριος όγκος των δραστηριοτήτων της απέβλεπε στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και στην κοινωνική αλλαγή (Rogers A., 2002, σ. 50). Τα θεωρητικά θεμέλιά της ως επιστημονικού πεδίου όσο και η καθημερινή της πρακτική διέπονταν από την ανθρωπιστική προσέγγιση, που σήμαινε ότι στο επίκεντρο τοποθετούνταν οι εκπαιδευόμενοι (Κόκκος, 2005, κεφ. 1 και 2). Κύριος στόχος ήταν να τους δίνονται εφόδια ώστε να μπορούν να κατανοούν τις συνθήκες της ζωής τους και σε προέκταση να χειραφετούνται και να συμμετέχουν ενεργητικά στο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτισμικό, πολιτικό γίγνεσθαι. Εξίσου μεγάλη σημασία είχε η ποιότητα και δημοκρατικότητα των σχέσεων μεταξύ εκπαιδευτών και εκπαιδευομένων. Έτσι, η εκπαίδευση ενηλίκων αναγόταν σε θεσμό που συνέβαλε σε πολλές χώρες σε ορισμένες 6

7 μάλιστα αποφασιστικά στη δημιουργία ενεργών πολιτών μιας δημοκρατικής κοινωνίας (Jarvis, 2004, σ. 51, 79, 155, 175). Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι η εκπαίδευση ενηλίκων όλη εκείνη την περίοδο απεκαλείτο «ελεύθερη» / liberal (Jarvis, 2002 Swedish National Council of Adult Education,2003). Διαπιστώνουμε από τα παραπάνω, ότι επί έναν αιώνα η εκπαίδευση ενηλίκων δεν έκανε άλλο παρά να ενδυναμώνει τις ανθρώπινες ικανότητες που σήμερα αποκαλούμε «κοινωνικές». Κανείς από τους θεμελιωτές της δεν σκέφτηκε να χρησιμοποιήσει το συγκεκριμένο όρο, ωστόσο αυτό εννοούσαν. Ποιον άλλο σκοπό είχε, σε τελική ανάλυση, παρά την ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων το θεμελιακό μέλημα του Jοhn Dewey για απελευθέρωση της ανθρώπινης ευαισθησίας και διάνοιας (Dewey, 1916); Ποιον άλλο σκοπό είχαν οι εκπαιδευόμενες ομάδες (T-Groups) που συγκροτούσε ο Kurt Lewin και απέβλεπαν στην ανάπτυξη του σχετίζεσθαι και της συνεργατικότητας (στο Μπακιρτζής, 2002, σ. 178); Ποιον άλλο σκοπό είχε το έργο του Carl Rogers που απέβλεπε στη διαμόρφωση μιας γεμάτης νόημα και δημιουργικότητας σχέσης εκπαιδευτή και εκπαιδευομένων (Rogers C., 1961), το έργο του Paulo Freire και επέβλεπε στην κριτική συνειδητοποίηση με στόχο την κοινωνική αλλαγή (Freire, 1977), η πρόταση του Jack Mezirow για κριτικό στοχασμό με στόχο το μετασχηματισμό των δυσλειτουργικών πεποιθήσεων και στάσεων (Mezirow, 2004, 2007); Η εκπαίδευση ενηλίκων ήταν λοιπόν, από τη γέννησή της συνυφασμένη με την ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων. Σε όλο τον κόσμο υπήρξαν δραστηριότητές της που συνέβαλαν σε αυτό και εξακολουθούν, παρά τις δυσκολίες στις οποίες θα αναφερθούμε, να υπάρχουν μέχρι σήμερα. Ενδεικτικά, αναφέρουμε την κοινοτική εκπαίδευση σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, τους Κύκλους Μάθησης στις σκανδιναβικές χώρες, τα κινήματα αλφαβητισμού και κριτικής συνειδητοποίησης σε χώρες της Λατινικής Αμερικής και Αφρικής, τις εκπαιδευτικές δράσεις του γυναικείου κινήματος, του οικολογικού, του συνδικαλιστικού κινήματος κ.ά. Στην Ελλάδα, σημαντική δράση ανέπτυξαν στα τέλη του 19 ου αιώνα οι μορφωτικές οργανώσεις που είχαν στόχο τον αλφαβητισμό (Βεργίδης, 1999, σ. 15), και στις τελευταίες δεκαετίες η Γενική Γραμματεία Λαϊκής 7

8 Επιμόρφωσης, αρκετοί φορείς που δραστηριοποιούνται για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού, για την συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη κ.ά. 3.2 Η ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων στο πλαίσιο «ελεύθερης» εκπαίδευσης ενηλίκων Από τις αρχές του 1980, μέσα στις συνθήκες της παγκοσμιοποίησης, οι δραστηριότητες της «ελεύθερης» εκπαίδευσης ενηλίκων μειώνονται και αντίστροφα πολλαπλασιάζονται οι μορφές της επαγγελματικής κατάρτισης. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι και σήμερα δεν υπάρχουν σε όλες τις χώρες φορείς που, άλλοτε περισσότερο άλλοτε λιγότερο, υιοθετούν τους στόχους της «ελεύθερης» παράδοσης. Ωστόσο, μέσα στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα του ανταγωνισμού, της κυριαρχίας των κανόνων της αγοράς και της συρρίκνωσης των δημοσίων δαπανών για εκπαιδευτικούς σκοπούς, οι μορφές της «ελεύθερης» εκπαίδευσης ενηλίκων χάνουν βαθμιαία την κοινωνική και πολιτική ισχύ τους (Jarvis 2004 Rogers A., 2002). Οι ενδιαφερόμενοι φορείς αναγκάζονται να εμπορευματοποιούν τις δραστηριότητές τους για να αντλούν πόρους, ενώ ταυτόχρονα οι διεθνείς οργανισμοί αλλά και οι εθνικές πολιτικές επιβάλλουν ρυθμίσεις που αποβλέπουν στον ατομικιστικό και απλά χρησιμοθηρικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης με στόχο την πιστοποίηση δεξιοτήτων με τεχνοκρατικά συνήθως κριτήρια (Alexander και Martin, 1995). Αλλά και οι εκπαιδευόμενοι από την πλευρά τους, εγκλωβισμένοι σε αυτές τις συνθήκες, συχνά εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία είτε για να οφεληθούν από τα σχετικά επιδόματα είτε γιατί απλά έχουν εθιστεί στην ιδέα της μάθησης δια βίου (Jarvis, 2004, σ. 191). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι φορείς και οι εκπαιδευτές της «ελεύθερης» εκπαίδευσης ενηλίκων αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην εκπλήρωση των στόχων τους, εγγενές στοιχείο των οποίων είναι η ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων. Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμα περισσότερο, αν συνυπολογιστεί ότι οι φορείς και οι εκπαιδευτές αυτοί δεν διαθέτουν πάντα την απαραίτητη τεχνογνωσία για να φέρουν σε πέρας ενέργειες σύνθετες και απαιτητικές, όπως είναι η ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και των διαπροσωπικών σχέσεων ή ο χειρισμός των αλλαγών και των κρίσεων. 8

9 3.3. Η ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων στο πλαίσιο της ενδοεπιχειρησιακής εκπαίδευσης Στο πλαίσιο της επαγγελματικής εκπαίδευσης ή κατάρτισης που πραγματοποιείται μέσα σε επιχειρήσεις γίνεται ακόμα πιο δύσκολη η συμβολή της εκπαίδευσης ενηλίκων στην ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων. Αυτό συμβαίνει γιατί βασικό μέλημα μιας επιχείρησης είναι η μέγιστη δυνατή απόδοση, πράγμα που δεν εναρμονίζεται κατ ανάγκη με τον ανθρωποκεντρικό στόχο της ολοκλήρωσης της προσωπικότητας, που αποτελεί βασικό στόχο της εκπαίδευσης ενηλίκων. Συχνά μάλιστα στους εργασιακούς χώρους αυτός ο στόχος θεωρείται είδος πολυτελείας, που αρμόζει πιθανόν σε άλλου είδους περιβάλλοντα όχι όμως στις συνθήκες «πραγματικής ζωής» μιας επιχείρησης (Marsick, 1990, σ. 23). Πολλές εταιρείες ασπάζονται αυτή την άποψη και δεν ασχολούνται συστηματικά με την ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων, αν και αρκετές φορές υιοθετούν μια ρητορική που τάσσεται υπέρ του στόχου (Mojab Sh., Gorman R., 2003). Ωστόσο έρευνα που έγινε σε μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έδειξε ότι, αν και σχεδόν όλες ισχυρίζονται ότι προωθούν την ανάπτυξη καινοτόμων κοινωνικών ικανοτήτων, στην πράξη υιοθετούν συστήματα που δεν αντιστοιχούν στις διακηρύξεις τους (Nyhan, 1999). Επιπρόσθετα, η μη συστηματική ενασχόληση των επιχειρήσεων με τις κοινωνικές ικανότητες οφείλεται και στο ότι συχνά δεν διαθέτουν την αναγκαία τεχνογνωσία για την επίτευξη του στόχου (Goleman, 1999), πράγμα που είδαμε ότι ισχύει και για τους φορείς της μη επαγγελματικής εκπαίδευσης. Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι πολλές επιχειρήσεις περιορίζονται στην ευκαιριακή διοργάνωση προγραμμάτων που, αναπόφευκτα, έχουν ρηχά αποτελέσματα. Είναι ενδεικτική η επικριτική διάθεση του Goleman αναφορικά με αυτό το ζήτημα: Πολύ συχνά, τα προγράμματα ανάπτυξης της συναισθηματικής νοημοσύνης παρουσιάζουν αδυναμία στο σχεδιασμό, την εκτέλεση και την αξιολόγηση και έτσι η θετική επίδραση που έχουν στην αποτελεσματικότητα των 9

10 ατόμων όταν επιστρέφουν στην εργασία τους είναι απογοητευτικά μικρή [ ]. Πολύ συχνά, το μόνο πραγματικό αποτέλεσμα της εκπαίδευσης είναι ότι οι άνθρωποι κάνουν μια βραχύβια «ένεση» ενέργειας, η οποία δεν διαρκεί πάνω από λίγες μέρες ή εβδομάδες. (Goleman, 1999, σ. 365, 354) Ωστόσο, η διεθνής βιβλιογραφία έχει δείξει ότι, εάν τηρούνται ορισμένες προϋποθέσεις, είναι εφικτή η ουσιώδης ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων μέσα στις επιχειρήσεις. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν μια επιχείρηση αποφασίσει να εισέλθει σε μια συστηματική προσπάθεια για την αντιμετώπιση μιας δυσλειτουργικής κατάστασης στην οποία έχει εμπλακεί και της οποίας συστατικό στοιχείο είναι η υπανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων. Στην πράξη, αυτό το εγχείρημα έχουν αναλάβει πολλές επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο (Goleman,1999 Brodner και Latniak,2002). Οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν είναι ποικίλες 2. Μπορεί να αποφασιστεί να πραγματοποιηθεί ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα ειδικά με στόχο την ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων, εάν εκεί επικεντρώνεται το πρόβλημα. Μπορεί όμως το πρόβλημα να έχει περισσότερες διαστάσεις, που άπτονται του συνολικού τρόπου λειτουργίας της επιχείρησης. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να επιλεγούν μέθοδοι όπως η μάθηση δράση (action learning) ή η συνεργατική διερεύνηση (collaboative inquiry) σήμερα κερδίζουν έδαφος στις αγγλοσαξωνικές χώρες (Yorks και Marsick, 2000) ή, ακόμα, η μέθοδος της επιστήμης δράσης (action science) που σχεδίασαν οι Argyris και Schon (1974, 1978) ή η μέθοδος της μετασχηματίζουσας μάθησης (transformative learning) που προτείνει ο Mezirow (1990, 1991, 2007). Κοινό χαρακτηριστικό αυτών των μεθόδων είναι ότι αποσκοπούν να βοηθήσουν τους διοικούντες και τους εργαζόμενους να αναλύσουν τα προβλήματα συστηματικά και να αναζητήσουν λύσεις από κοινού. Τα προβλήματα μπορεί να αφορούν ποικίλα θέματα, όπως οι συνθήκες της εργασίας, ο τρόπος που διοικείται η εταιρεία, οι οργανωτικές της δομές, οι ρόλοι που αναλαμβάνουν οι προϊστάμενοι και υφιστάμενοι, οι συμπεριφορές που συνδέονται με αυτούς τους ρόλους, οι σχέσεις που 2 Είναι ευνόητο ότι οι μέθοδοι που θα αναφερθούν εδώ μπορούν να εφαρμόζονται και σε μη επιχειρηματικούς οργανισμούς. 10

11 διαμορφώνονται κ.ο.κ. (Yorks και Marsick, 2000). Μπορεί επίσης να προσεγγιστούν προβλήματα που αφορούν στο φόρτο εργασίας, στις πηγές πρόκλησης άγχους και επαγγελματικής εξουθένωσης, ακόμα και στο σύστημα αμοιβών και απολύσεων (Goleman, 1999, 5o Μέρος). Το βάθος στο οποίο μπορεί να γίνει αυτή η διερεύνηση και στη συνέχεια η εκπαιδευτική διαδικασία επίσης ποικίλει (Yorks και Marsick, 2000 Argyris, 1982 Argyris και Schon, 1978). Μπορεί να προτιμηθεί να γίνει απλώς ένας εντοπισμός των επειγόντων προβλημάτων και η εκπαιδευτική διαδικασία να θεραπεύσει ορισμένες πλευρές τους. Είναι όμως δυνατόν η διερεύνηση να προχωρήσει σε ένα επόμενο στάδιο και να φτάσει έως τον επαναπροσδιορισμό του προβλήματος. Για παράδειγμα, μπορεί να αποδειχθεί ότι το βασικό αίτιο της μείωσης των πωλήσεων μιας εταιρείας δεν είναι το ανεπαρκές marketing, όπως φαινόταν από πρώτη άποψη, αλλά η εσωτερική αποδιοργάνωση που προκαλείται από τον ανταγωνισμό των στελεχών του τμήματος σχεδιασμού και του τμήματος marketing. Συνεπώς, για να μπορέσει η εταιρεία να αυξήσει τις πωλήσεις, θα πρέπει το πρόβλημα να επαναπροσδιοριστεί, να εξεταστούν οι εσωτερικές σχέσεις και αρμοδιότητες των εργαζομένων και να αναληφθούν εκπαιδευτικές δράσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Επίσης, μπορεί να διανυθεί ακόμα ένα στάδιο, που περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη ερευνητική και εκπαιδευτική προσέγγιση του προβλήματος. Εδώ εξετάζονται με παρρησία όλες οι πτυχές και οι οπτικές γωνίες και, ακόμα βαθύτερα, οι πεποιθήσεις, οι παραδοχές, οι αξίες και στάσεις που αποτέλεσαν το υπόβαθρο επάνω στο οποίο οικοδομήθηκε το πρόβλημα. Για παράδειγμα, αν επιστρέψουμε στην περίπτωση της εταιρείας που μειώνονται οι πωλήσεις της, στο τρίτο αυτό στάδιο θα ήταν δυνατόν να εξεταστούν οι λόγοι για τους οποίους τα στελέχη του τμήματος σχεδιασμού θεωρούν τον εαυτό τους ηγετική δύναμη της εταιρείας, πράγμα που τους ωθεί να παρεμβαίνουν σε όλες τις λειτουργίες της, συχνά με συμπεριφορά αυταρχική. Θα μπορούσε επίσης να συζητηθεί πώς επηρεάζει αυτή η συμπεριφορά το σύνολο των ενδοεπιχειρησιακών σχέσεων. Ακόμα θα μπορούσε να ανιχνευτεί η δυνατότητα να ισχύσουν νέες μορφές οργάνωσης και επικοινωνίας μέσα στην εταιρεία. 11

12 Είναι φανερό ότι όσο περισσότερο βαθειά αποφασίσει μια επιχείρηση να εξετάσει τα δυσλειτουργικά προβλήματα τόσο μεγαλώνει η πιθανότητα να βρεθούν κατάλληλες λύσεις και να επέλθουν οι απαιτούμενες αναπροσαρμογές. Σε μια τέτοια περίπτωση, όπως έχει δείξει με πολλά παραδείγματα η βιβλιογραφία, η επιχείρηση καρπώνεται ιδιαίτερα επωφελή αποτελέσματα σε επίπεδο απόδοσης και κερδοφορίας (Goleman, 1999 Marsick, 1990 Yorks και Marsick, 2000 Kanter, 2005). Από την άλλη πλευρά όμως, το ιδιαίτερο ενδιαφέρον που έχει μια τέτοια εξέλιξη για τους συντελεστές της εκπαίδευσης ενηλίκων είναι ότι προκύπτουν σημαντικά οφέλη και για τους εργαζόμενους. Σε ένα πρώτο επίπεδο, αναμένεται να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας τους, οι μεταξύ τους σχέσεις, πιθανόν και οι απολαβές τους. Αλλά και σε δεύτερο επίπεδο προσδοκάται η διεργασία της κριτικής, συλλογικής αναζήτησης και εκπαίδευσης να δημιουργήσει δυνατότητες για την ουσιώδη ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων τους. Οι εργαζόμενοι είναι πιθανό να αντιληφθούν καλύτερα πώς λειτουργούν ως άτομα και ως μέλη ομάδας, πώς επικοινωνούν, σχετίζονται, διαπραγματεύονται, αναλαμβάνουν και διεκπεραιώνουν ρόλους, αντιμετωπίζουν κρίσεις, επεξεργάζονται αλλαγές κ.ά. Με άλλα λόγια, έχοντας την ευκαιρία να σκεφτούν βαθειά για τη λειτουργία της εταιρείας, δεν μπορεί παρά να σκεφτούν και για τη δική τους συμπεριφορά. Τότε, ωριμότεροι, πιθανόν να αξιοποιούν καλύτερα τα συναισθηματικά τους θεμέλια, να βρίσκουν περισσότερο νόημα και ευχαρίστηση στην εργασία, αλλά και να μεταφέρουν αυτές τις νέες τους ιδιότητες στην προσωπική και κοινωνική τους ζωή. Αποτέλεσμα είναι η ενδυνάμωση των κοινωνικών ικανοτήτων τους να μην εξυπηρετεί μόνο τις οργανωσιακές απαιτήσεις της εταιρείας αλλά και αυθεντικά αυτούς τους ίδιους. Έτσι επέρχεται ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική και την ανθρώπινη πλευρά μιας επιχείρησης. Επίλογος Το έργο λοιπόν ενός εκπαιδευτή ενηλίκων σε ό,τι αφορά στην ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων δεν είναι εύκολο. Χρειάζεται να μπορεί να προσανατολίζει τους συμμετέχοντες σε έναν τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς που είναι διαφορετικός ενδεχομένως από αυτόν που είχαν 12

13 συνηθίσει, πράγμα που μπορεί να τους προκαλεί ανάμεικτα και ορισμένες φορές οδυνηρά συναισθήματα. Γιατί για πολλούς ενηλίκους δεν είναι εύκολο να απομαθαίνουν, ιδίως όταν καλούνται να μετασχηματίσουν αξίες και πεποιθήσεις που τις θεωρούσαν δεδομένες και είχαν επενδύσει συναισθηματικά σε αυτές (Rogers, 2002, κεφ. 10 Merriam, 2004 Mezirow, 2004). Μια τέτοια διεργασία τους προκαλεί συχνά συναισθήματα απογοήτευσης για όσα είχαν πιστέψει στο παρελθόν, αλλά και ανησυχίας μπροστά στη ανοίκεια νέα κατάσταση (Brookfield, 2000). Και όλα αυτά, μέσα στο πλαίσιο οργανισμών που συνήθως δεν έχουν εθιστεί σε διεργασίες συναισθηματικής νοημοσύνης και κριτικής σκέψης και επομένως, όπως δείχνει η βιβλιογραφία, ακόμα και όταν ξεκινούν κάποια διαδικασία ανάπτυξης των κοινωνικών ικανοτήτων, συχνά αναδιπλώνονται εξαιτίας του φόβου των κραδασμών (Mezirow, 1991, σ Yorks και Marscick, 2000, σ ). Από την άλλη πλευρά, οι εκπαιδευτές ενηλίκων δεν μπορούν να παραγνωρίζουν ότι η ανάπτυξη των κοινωνικών ικανοτήτων αποτελεί πρόταγμα της σύγχρονης εποχής αλλά και δημιουργική πρόκληση, εφόσον συντρέχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις. Ούτε μπορούν να μην ασχολούνται με το πεδίο των επιχειρήσεων, το οποίο είναι μεν δύσκολο, όμως εκεί μετατίθεται βαθμιαία ο όγκος των δραστηριοτήτων της εκπαίδευσης ενηλίκων. Ας δράσουμε λοιπόν. Καθένας θα αναμετρήσει τις δυνάμεις του και θα επιλέξει την πορεία πλεύσης του. Άλλοτε θα κατορθώσουμε να διαπραγματευτούμε, άλλοτε θα διαπιστώσουμε ότι δεν είναι δυνατόν να αναπτυχθούν με επάρκεια οι κοινωνικές ικανότητες στο πλαίσιο κάποιου οργανισμού. Σε κάθε περίπτωση, το κριτήριό μας για το τι θα αποφασίσουμε δεν μπορεί παρά να είναι το αν υπάρχουν οι προϋποθέσεις ώστε οι διαδικασίες που αποσκοπούν στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των συμμετεχόντων να μην υπολείπονται των διαδικασιών που αποσκοπούν στην αύξηση της παραγωγικότητας. Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις, υπάρχουν ζωτικής σημασίας λόγοι για να αναπτύσσουμε τις κοινωνικές ικανότητες. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 13

14 Ξενόγλωσση Alexander D., Martin J. (1995) «Competence, Curriculum and Democracy», στο Mayo M. και Thompson J. (επιμ.) Adult Learning, Critical Intelligence and Social Change, NIACE Publications, Leicester. Argyris C. (1982) Reasoning, Learning and Action, Jossey-Bass, San Francisco. Argyris C., Schon D. (1974) Theory in practice: Increasing professional effectiveness, Jossey-Bass, San Francisco. Argyris C., Schon D. (1978) Organizational Learning: A theory of action perspective, Addisson Wesley, Reading, MA. Βεργίδης Δ. (1999) «Κοινωνικός και Οικονομικός Ρόλος της Εκπαίδευσης Ενηλίκων στην Ελλάδα», στο συλλογικό τόμο Εκπαίδευση Ενηλίκων: Κοινωνική και Οικονομική Λειτουργία, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάτρα. Brookfield St. (2000) «Adult cognition as a dimension of lifelong learning»,στο Field J.και Leicester M. (επιμ.) Lifelong Learning : Education Across the Lifespan, Routledge, London, σ Brodner D.,Latniak E. (2002) Sources of Innovation and Competitiveness: National Programmes Supporting the Development of Work Organisation, European Commission/Unit D3, Brussels. Brown P., Green A., Lauder H. (2001) High Skills: Globalization, Competitiveness and Skill Formation, Oxford University Press, Oxford. CEDEFOP (2003). Lifelong Learning: Citizen s views, Luxemburg, Office for Official Publications of the European Communities. Dewey J. (1916) Education and Democracy, The Free Press, New York. ΕΕΔΕ (1996) Λευκή Βίβλος για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση (φωτοτυπημένο). Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Υπόμνημα σχετικά με την εκπαίδευση καθ όλη τη διάρκεια της ζωής, 9/11/2000. European Commission (2002) New Forms of Work Organisation: The Obstacles to Wider Diffusion, Unit D3, Brussels. Freire P. (1977) Η αγωγή του καταπιεζόμενου, Ράππας, Αθήνα. Gardner H. (1983) Frames of Mind, Basic Books, New York. Goleman D. (1996) Η Συναισθηματική Νοημοσύνη, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. Goleman D. (1999) Η Συναισθηματική Νοημοσύνη στο Χώρο της Επιχείρησης, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. IRDAC (Industrial Research and Development Advisory Committee of the Commission of the European Communities) (1990), Ελλείψεις Τεχνικών Ικανοτήτων στην Ευρώπη (φωτοτυπημένο). Jarvis P. (2002) «Globalisation, Citizenship and the Education of Adults in Contemporary European Society», Comprare, v. 32, (1), σ Jarvis P. (2004) Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Κατάρτιση: Θεωρία και Πράξη, Μεταίχμιο, Αθήνα. Kanter R. (2005) «Some Social Issues in the Community Development Corporation Proposal», στο Roussopoulos D., Benello G. (επιμ.) Participatory Democracy, Black Rose Books, Montréal / N.Y. / London, σ

15 Κικίλιας Η. (2005) «Η επιχείρηση ως χώρος μάθησης: Επιχειρηματικές στρατηγικές, οργάνωση της εργασίας και η έννοια του ελλείμματος δεξιοτήτων», Εκπαίδευση Ενηλίκων, 6, σ Κόκκος Α. (2005) Εκπαίδευση Ενηλίκων: Ανιχνεύοντας το πεδίο, Μεταίχμιο, Αθήνα. Κύρτσης Α.Α. (2001) Τεχνολογικός Σχεδιασμός και Κοινωνική Οργάνωση της Ψηφιακής Επιχείρησης, Μεταίχμιο, Αθήνα. Marsick V. (1990) «Action Learning and Reflection in the Workplace», στο Mezirow J. και Συνεργάτες, Forstering Critical Reflection in Adulthood, Jossey-Bass, San Francisco, σ McClelland D. (1973) «Testing for Competence Rather than Intelligence», American Psychologist, 46. Merriam Sh. (2004) «The role of cognitive development in Mezirow's transformational learning theory», Adult Education Quarterly, 55 (1), σ Mezirow J. και Συνεργάτες (1990) Fostering Critical Reflection in Adulthood, Jossey-Bass, San Francisco. Mezirow J. (1991) Transformative Dimensions of Adult Learning, Jossey-Bass, San Francisco. Mezirow J. (2004) «Forum comment on Sharan Merriam's The role of cognitive development in Mezirow's transformational learning theory», Adult Education Quarterly, 55(1),σ Mezirow J. και Συνεργάτες (2007) Η Μετασχηματίζουσα Μάθηση, Μεταίχμιο, Αθήνα. Mojab Sh., Gorman R. (2003) «Women and Consciousness in the Learning Organisation : Emancipation or Exploitation?», Adult Education Quarterly, 53 (4), σ Μπακιρτζής Κ. (2002) Επικοινωνία και Αγωγή, Gutenberg, Αθήνα. Nyhan B. (1999) «Building learning organisations: Putting theory to test», Vocational Training, 16, CEDEFOP. OECD (2002) Definition and Selection of Competencies: Theoretical and Conceptual Foundations (DeSeCo), OECD, Paris. Rogers A. (2002) Παρέμβαση ως σύνεδρος, στο Κόκκος Α. (επιμ.) Διεθνής Συνδιάσκεψη για την Εκπαίδευση Ενηλίκων, Μεταίχμιο, Αθήνα, σ Rogers C. (1961) On becoming a person, Houghton-Mifflin, Boston. Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών (2004) Δελτίο 617. Swedish National Council of Adult Education (2003) Facts on Liberal Education in Sweden, FBR, Stockholm. Thurow L. (1996) The Future of Capitalism, Nicholas Brearley Publishing, New York. Yorks L., Marsick V. (2000) «Organisational Learning and Transformation», στο Mezirow J. και Συνεργάτες, Learning as Transformation, Jossey-Bass, San Francisco, σ

Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες

Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία: Οι αναδυόμενες κοινωνικές ικανότητες Αναστασιάδου Βασιλική Ειρήνη Εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (Ελλάδα) Η σύγχρονη εναλλασσόμενη και ρευστή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. 2ο ΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕ ΡΙΟ «ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ» ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. 2ο ΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕ ΡΙΟ «ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ» ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ 2ο ΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕ ΡΙΟ «ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ» ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Αθήνα, 16-18 εκεµβρίου 2005 ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ «ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Adult education Lifelong training

Adult education Lifelong training Adult education Lifelong training Information and Communication Technologies in Education K. Vassilakis / M. Kalogiannakis Οι 3 βασικές θεωρίες της εκπαίδευσης ενηλίκων 1. Η θεωρία της Μετασχηματίζουσας

Διαβάστε περισσότερα

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE Eισαγωγή Για σκεφτείτε το: ένα άτομο κάτω των δεκαοκτώ ετών κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ζήσει ποτέ χωρίς ίντερνετ. Επιπλέον, σε όλο και πιο πολλά μέρη της υφηλίου, τα περισσότερα παιδιά κάτω των δέκα

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ σύµφωνα µε τη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηµατίζουσα Μάθηση

Η Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ σύµφωνα µε τη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηµατίζουσα Μάθηση Η Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ σύµφωνα µε τη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηµατίζουσα Μάθηση Αλέξης Κόκκος * ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο κείµενο αυτό εξηγούνται οι λόγοι που σήµερα καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευάς Λιντζέρης. Βάσει αυτών µπορούµε να συµπεράνουµε ότι η έννοια - κλειδί που υποδεικνύει την ουσία της διεργασίας της απελευθερωτικής µάθησης

Παρασκευάς Λιντζέρης. Βάσει αυτών µπορούµε να συµπεράνουµε ότι η έννοια - κλειδί που υποδεικνύει την ουσία της διεργασίας της απελευθερωτικής µάθησης Η ΙΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑΣ ΜΑΘΗΣΗΣ 1 Παρασκευάς Λιντζέρης Η προσέγγιση του Mezirow για τη µετασχηµατίζουσα µάθηση συνδέεται στενά µε την άποψή του για τη φύση, το χαρακτήρα και τους σκοπούς της εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

«Εισαγωγή στη χρήση Η/Υ για δημοσίους υπαλλήλους»: σχεδιάζοντας διδακτικά κατά Mezirow και κατά Freire

«Εισαγωγή στη χρήση Η/Υ για δημοσίους υπαλλήλους»: σχεδιάζοντας διδακτικά κατά Mezirow και κατά Freire «Εισαγωγή στη χρήση Η/Υ για δημοσίους υπαλλήλους»: σχεδιάζοντας διδακτικά κατά Mezirow και κατά Freire Civil-servants training on ICT use according to Freire and according to Mezirow Πανσεληνάς Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων

Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ο Ρόλος του Κριτικού Στοχασμού στη Μάθηση και Εκπαίδευση Ενηλίκων Ενότητα 10: Ο Κριτικός Στοχασμός στον Εργασιακό Χώρο Γιώργος Κ. Ζαρίφης

Διαβάστε περισσότερα

Cross, 1981 Houle, 1980 Knox, 1977 Kolb, 1984 J. Rogers, 1971 Smith,

Cross, 1981 Houle, 1980 Knox, 1977 Kolb, 1984 J. Rogers, 1971 Smith, Η Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ σύµφωνα µε τη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηµατίζουσα Μάθηση 1 Αλέξης Κόκκος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο κείµενο αυτό εξηγούνται οι λόγοι που σήµερα καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Η Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Η Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ σύµφωνα µε τη θεωρία του Jack Mezirow για τη Μετασχηµατίζουσα Μάθηση 1 Αλέξης Κόκκος ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο κείµενο αυτό εξηγούνται οι λόγοι που σήµερα καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Ατζέντα Ιστορικό πλαίσιο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Η Εκπαίδευση Ενηλίκων στο κυπριακό συγκείμενο Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

αναδεικνύει τον τρόπο που η μάθηση πραγματώνεται Η θεωρητική προσέγγιση της μετασχηματίζουσας εκπαιδευομένων.

αναδεικνύει τον τρόπο που η μάθηση πραγματώνεται Η θεωρητική προσέγγιση της μετασχηματίζουσας εκπαιδευομένων. ΑΦΙΕΡΩΜΑ Αισθητική εμπειρία και μετασχηματισμός ή προσπαθώντας να συνδέσουμε μια εκπαιδευτική μεθοδολογία με τις θεωρητικές προσεγγίσεις της μετασχηματιστικής εκπαίδευσης 1 Δρ. Γεώργιος Α. Κουλαουζίδης

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη

Συναισθηματική Νοημοσύνη Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Συναισθηματική Νοημοσύνη E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών 1 Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών Υπεύθυνοι: Ζωή Δημητριάδη, Ph.D., Καθηγήτρια Δρ. Φώτης Βούζας, Αν. Καθηγητής Σχήμα 1. Προσδιορισμός Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Σκοπός του Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισµών Θεµατική Ενότητα ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισµών Ακαδ. Έτος 2012-2013 Επαναληπτική Εξέταση (Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης

Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης Καταγραφή αναγκών στελεχών της δημόσιας διοίκησης Ειρήνη Ρήγου Εισαγωγή Για να επιτευχθεί μια Διοικητική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα, δεν αρκεί μόνο το να σχεδιάζονται πολιτικές σε εθνική κλίμακα παρακολουθώντας

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ)

Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ) Σχετικά με τις Επαγγελματικές Κοινότητες Μάθησης (ΕΚΜ) Επαγγελματική κοινότητα Μάθησης (ΕΚΜ) Professional learning community (PLC) Μια συνεχής διαδικασία στην οποία οι εκπαιδευτικοί εργάζονται από κοινού

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ημερίδα «Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες, Εθνικές Πολιτικές και καλές πρακτικές για την ανάπτυξη ικανοτήτων των μαθητών», 31/10/2014 Γιατί;;;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Μέσα από την επιτόπια παρατήρηση του επιστημονικού υπευθύνου στη διάρκεια της διεξαγωγής πολλών σεμιναρίων του Προγράμματος, καθώς και μέσα από τις συσκέψεις που έγιναν με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης

Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Συναισθηματική Νοημοσύνη: Ορισμός, δομή, μοντέλα, μέσα αξιολόγησης Νοημοσύνη; Ικανότητα διεκπεραίωσης γνωστικών λειτουργιών (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, μάθηση, αφαιρετική σκέψη, ομιλία, κλπ.) Αξιολογείται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. [Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Εκπαίδευση Ενηλίκων, τ. 9, 2006]

Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. [Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Εκπαίδευση Ενηλίκων, τ. 9, 2006] Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ [Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Εκπαίδευση Ενηλίκων, τ. 9, 2006] Αλέξης Κόκκος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κείμενο αυτό εξηγούνται οι λόγοι που σήμερα καθιστούν την εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και οικονοµική ανάπτυξη

Εκπαίδευση και οικονοµική ανάπτυξη Εκπαίδευση και οικονοµική ανάπτυξη 1 Γενική είναι η παραδοχή ότι η οικονοµική και η κοινωνική ανάπτυξη είναι αλληλένδετες µε το εκπαιδευτικό σύστηµα. Η αύξηση του αριθµού των εκπαιδευοµένων αποτελεί µέσο

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό εργαστήριο

Επιμορφωτικό εργαστήριο Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ Κεφάλαιο 11 Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ Μαριάνθη Καρατζά ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ... 2 ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ... 3 ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΧΡΟΝΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣ...

Διαβάστε περισσότερα

10 Ιουλίου Συµπεράσµατα

10 Ιουλίου Συµπεράσµατα Forum για την Εργασία και τις εξιότητες του Αύριο 10 Ιουλίου 2013 ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΟ DIVANI CARAVEL Συµπεράσµατα Σήµερα παρουσιάστηκαν τα αποτελέσµατα του Μηχανισµού ιάγνωσης των Αναγκών των Επιχειρήσεων σε Επαγγέλµατα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Διαγωνισμός συγγραφής άρθρου για την εκπαίδευση ενηλίκων στα πλαίσια προώθησης των δημοσιεύσεων στην πλατφόρμα EPALE Θέμα: «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» (Σύνολο λέξεων αυτούσιου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα : Ψ WORKS FOR YOU BASIC EDITION

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα : Ψ WORKS FOR YOU BASIC EDITION Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα : Ψ WORKS FOR YOU BASIC EDITION Έχετε ποτέ αναρωτηθεί Πως λειτουργεί ο εγκέφαλός σας και αν μπορείτε να αξιοποιήσετε περισσότερες δυνατότητές του; Γιατί ορισμένοι άνθρωποι «τα πάνε

Διαβάστε περισσότερα

ανθρωποκεντρικού ρεαλιστικού ονείρου;

ανθρωποκεντρικού ρεαλιστικού ονείρου; Η Eκπαιδευτική και Επαγγελματική απόφαση: Υλοποίηση ενός συμβατικού ή ενός ανθρωποκεντρικού ρεαλιστικού ονείρου; Ελένη Παπαστεφάνου Διευθύντρια Γυμνασίου Ανεργία σε παγκόσμια κλίμακα: Εύκολα γίνεται αντιληπτό

Διαβάστε περισσότερα

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας.

20 Νοεμβρίου Κυρίες και κύριοι, Καλησπέρα σας. Ομιλία Αλεξάνδρας Πάλλη στην Ημερίδα της ΕΣΕΕ με θέμα: «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» 20 Νοεμβρίου 2013 Καλησπέρα σας. Θα ήθελα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Δεξιότητες& Γνώσεις. Για την Αγορά Εργασίας. Σοφία Ασωνίτου 22/6/2012 1

Δεξιότητες& Γνώσεις. Για την Αγορά Εργασίας. Σοφία Ασωνίτου 22/6/2012 1 Δεξιότητες& Γνώσεις Για την Αγορά Εργασίας Σοφία Ασωνίτου 22/6/2012 1 Περιεχόμενα Παρουσίασης Έρευνα σε ελληνικές επιχειρήσεις για την αγορά εργασίας Έρευνασε4 ευρωπαϊκάκράτηγιατηναγορά εργασίας Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

Διασφάλιση της Ποιότητας και η εφαρμογή της στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση. Ανδρέας Έλληνας Εκπαιδευτής ΜΤΕΕ

Διασφάλιση της Ποιότητας και η εφαρμογή της στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση. Ανδρέας Έλληνας Εκπαιδευτής ΜΤΕΕ Διασφάλιση της Ποιότητας και η εφαρμογή της στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση Ανδρέας Έλληνας Εκπαιδευτής ΜΤΕΕ 1 Η Επαγγελματική αποτελεί κεντρικό παράγοντα για την επιτυχία της Στρατηγικής της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ AΡΧΕΣ ΤΗΣ EΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EΝΗΛΙΚΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Κεφάλαιο 4. Γιώργος Κουλαουζίδης

ΟΙ AΡΧΕΣ ΤΗΣ EΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EΝΗΛΙΚΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Κεφάλαιο 4. Γιώργος Κουλαουζίδης Κεφάλαιο 4 ΟΙ AΡΧΕΣ ΤΗΣ EΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EΝΗΛΙΚΩΝ Γιώργος Κουλαουζίδης ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ... 2 ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ... 2 ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΧΡΟΝΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣ... 3 4.1 ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ο Υπουργός Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας κ. Βασίλης Μαγγίνας μίλησε σήμερα Δευτέρα 16 Ιουλίου στο Όγδοο Διακυβερνητικό Συμβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια ενήλικας; Η έννοια «ενήλικας» δεν είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ηλικία,

Διαβάστε περισσότερα

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν

Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν 2 Στο Δημήτρη και στο Χάρη που με στηρίζουν Στους φοιτητές μου που αποτελούν την πηγή και το κίνητρο για: «συνεχή βελτίωση» «συνεχή μάθηση» «συνεχή ανανέωση» και προβληματισμό 3 ανάπτυξη, αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού.

Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Σχόλια στην Ενότητα «Το Εκπαιδευτικό Σύστημα» από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού. Από την ανάλυση του περιεχομένου αυτής της Ενότητας (η οποία παρουσιάζεται αυτούσια μετά τα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των Ικανοτή των

Περιγραφή των Ικανοτή των Περιγραφή των Ικανοτή των * Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση (ανακοίνωση) δεσμεύει μόνο τον συντάκη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ- Ε.Ε.Ε.Ε.

H ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ- Ε.Ε.Ε.Ε. H ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ- Ε.Ε.Ε.Ε. διοργανώνει σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα Σεμινάριο με τίτλο «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ» (διάρκεια 125 ώρες: Τρεις σεμιναριακές συναντήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η ταυτότητα των Κοινωνικώς Επιχειρούντων/ Συλλογική Δράση

Η ταυτότητα των Κοινωνικώς Επιχειρούντων/ Συλλογική Δράση Η ταυτότητα των Κοινωνικώς Επιχειρούντων/ Συλλογική Δράση 14.06.2016 4ο Μονοπάτι Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή αέλια εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας για τη Γυναικεία Επιχειρηματικότητα

Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας για τη Γυναικεία Επιχειρηματικότητα Αποτελέσματα Πρωτογενούς Έρευνας για τη Γυναικεία Επιχειρηματικότητα Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται τα αποτελέσματα δειγματοληπτικής έρευνας που πραγματοποιήθηκε για 5η συνεχή χρονιά από τη Διεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων»

Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας. «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» Εργαστήριο Στρατηγικής και Επιχειρηματικότητας Κοδριγκτώνος 12, 210 8203573, 210 8203 803 http://este.dmst.aueb.gr/ «Ενισχύοντας τις επιχειρηματικές προθέσεις των νέων» ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η προώθηση της

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία

Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία Πανεπιστημιακή - Επιχειρηματική Συνεργασία Π Ε Σ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ Συνδιοργάνωση Ημερίδας Φοιτητές «σαΐνια» παράγουν καινοτομία διαγωνισμός καινοτομίας Μαρινόπουλου Πανόραμα

Διαβάστε περισσότερα

«Skills for Jobs» Νοέμβριος Τομέας Ανθρώπινου Δυναμικού

«Skills for Jobs» Νοέμβριος Τομέας Ανθρώπινου Δυναμικού «Skills for Jobs» Νοέμβριος 2016 Τομέας Ανθρώπινου Δυναμικού Ιστορική αναδρομή Δεκαετία 1980 Συμπεριφορά Πρωτοβουλία Αξιοπιστία Δεκαετία 1990 Βασικές γνώσεις Τεχνικές γνώσεις Κοινωνικές δεξιότητες Δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας στη Δια Βίου Μάθηση των εκπαιδευτικών

Η συμβολή της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας στη Δια Βίου Μάθηση των εκπαιδευτικών Η συμβολή της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας στη Δια Βίου Μάθηση των εκπαιδευτικών Καταρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω τους διοργανωτές για την πρόσκληση που απηύθυναν στην Περ/κή Δ/νση

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο

Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού. Έννοια και Περιεχόμενο Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού ή Διοίκηση Προσωπικού Έννοια και Περιεχόμενο 1.1 Ορισμός O Η Διοίκηση προσωπικού αποτελεί ειδικό κλάδο στο πλαίσιο της επιστήμης του Management. Aναφέρεται στο σύνολο των

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή και η σημασία των δράσεων του Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. στην προώθηση της Διά Βίου Μάθησης

Η συμβολή και η σημασία των δράσεων του Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. στην προώθηση της Διά Βίου Μάθησης Η συμβολή και η σημασία των δράσεων του Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. στην προώθηση της Διά Βίου Μάθησης Ιωάννα Δέδε Διεύθυνση Πιστοποίησης Προσόντων Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. 6.9.2012 Η εφαρμογή μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής επικεντρώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης.

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης. Περιγραφή της ερευνητικής εργασίας Βασικοί σκοποί της έρευνας: Η οικοδόμηση γνώσεων όσον αφορά στη λειτουργία των φωτογραφικών τεχνικών (αναλογικών ψηφιακών) διερευνώντας το θέμα κάτω από το πρίσμα των

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια : 200 ώρες (κατανέμονται σε διάστημα 4 μηνών από 19/10/2015 έως 26/02/2016)

Διάρκεια : 200 ώρες (κατανέμονται σε διάστημα 4 μηνών από 19/10/2015 έως 26/02/2016) Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Διοργανώνει το e-learning καινοτόμο Επιμορφωτικό Πρόγραμμα «ΠΟΛΥΔΙΑΣΤΑΤΗ ΜΑΘΗΣΗ» Σχεδιασμός και υλοποίηση : Αλέξης Κόκκος με τη συνεργασία των εκπαιδευτικών Έφης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αρχές Μάρκετινγκ Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Από την αίθουσα διδασκαλίας στην αίθουσα συσκέψεων. 5 τρόποι για να προετοιμάσετε τους σύγχρονους φοιτητές για τον αυριανό επαγγελματικό στίβο

Από την αίθουσα διδασκαλίας στην αίθουσα συσκέψεων. 5 τρόποι για να προετοιμάσετε τους σύγχρονους φοιτητές για τον αυριανό επαγγελματικό στίβο Από την αίθουσα διδασκαλίας στην αίθουσα συσκέψεων 5 τρόποι για να προετοιμάσετε τους σύγχρονους φοιτητές για τον αυριανό επαγγελματικό στίβο Εφαρμογή συνεργατικών και καινοτόμων εκπαιδευτικών τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις Ent-teach Κεφάλαιο 2 Αναγνώριση ευκαιριών Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα στοχεύει να βοηθήσει τους

Διαβάστε περισσότερα

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη

Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Σωτήρης Τοκαμάνης Φιλόλογος ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Ν. Ηρακλείου Διαπολιτισμική εκπαίδευση: σύγχρονη ανάγκη Από τη δεκαετία του 1990 επισυνέβη μια μεταβολή στη σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας, ως συνέπεια της αθρόας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΝΕΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΝΕΩΝ Οµιλία του κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην εκδήλωση ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ KAI ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΝΕΩΝ 12 Φεβρουαρίου 2004 Ίδρυµα Ευγενίδου 2 Κυρίες και Κύριοι, Βρίσκοµαι στην ευχάριστη θέση να σας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του προσωπικού της εκπαίδευσης στη διασφάλιση ποιότητας

Ο ρόλος του προσωπικού της εκπαίδευσης στη διασφάλιση ποιότητας Ο ρόλος του προσωπικού της εκπαίδευσης στη διασφάλιση ποιότητας Προφίλ απαιτούμενων προσόντων και ικανοτήτων του υπεύθυνου ποιότητας και των εκπαιδευτών σε έναν εκπαιδευτικό οργανισμό IDEC Α.Ε. 25.09.2013

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΜΟDULES ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΩΝ TRAIN Module 5: Μαθησιακή Συµβουλευτική Monika Tröster / Adelgard Steindl German Institute for Adult Education

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισµός του Γενικού ιευθυντή του ΣΕΒ κ. ιονύση Νικολάου. Στο 1 ο Συνέδριο του ΙΕΠΑΣ µε θέµα : «ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ»

Χαιρετισµός του Γενικού ιευθυντή του ΣΕΒ κ. ιονύση Νικολάου. Στο 1 ο Συνέδριο του ΙΕΠΑΣ µε θέµα : «ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ» Χαιρετισµός του Γενικού ιευθυντή του ΣΕΒ κ. ιονύση Νικολάου Στο 1 ο Συνέδριο του ΙΕΠΑΣ µε θέµα : «ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ» Τετάρτη 5 Νοεµβρίου 2008 1 Κυρίες και κύριοι, Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching Εισαγωγή Το πρόγραμμα Diploma in Coaching AC Accredited, έχει σαν στόχο την προσφορά

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 5: Τα συστατικά στοιχεία του ηγέτη Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα