Άρης Ασλανίδης. Γεωλογία & Διαχείριση Φυσικών Πόρων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Άρης Ασλανίδης. Γεωλογία & Διαχείριση Φυσικών Πόρων"

Transcript

1 Άρης Ασλανίδης Γεωλογία & Διαχείριση Φυσικών Πόρων Α Γενικού Λυκείου

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 7 1ο ΜΕΡΟΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Γνωρίζω τι σημαίνει... Μαθαίνω τα κύρια σημεία... Γενικά... Διαχείριση φυσικών πόρων... Ελέγχω τις γνώσεις μου... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου... Επεκτείνω τις γνώσεις μου... Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ» Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Γνωρίζω τι σημαίνει... Μαθαίνω τα κύρια σημεία... Φυσικοί πόροι και «αειφόρος» ανάπτυξη... Κατηγορίες φυσικών πόρων... Η αύξηση του πληθυσμού... Μείωση της βιοποικιλότητας... Ατμοσφαιρική ρύπανση... Αλλαγή του κλίματος της Γης... Ελέγχω τις γνώσεις μου... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου... Επεκτείνω τις γνώσεις μου... Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ» ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ ΠΑΝΙΔΑ Γνωρίζω τι σημαίνει... Μαθαίνω τα κύρια σημεία... Χλωρίδα... Πανίδα... Ελέγχω τις γνώσεις μου... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου... Επεκτείνω τις γνώσεις μου... Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «ΧΛΩΡΙΔΑ ΚΑΙ ΠΑΝΙΔΑ»

3 ΕΔΑΦΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Γνωρίζω τι σημαίνει... Μαθαίνω τα κύρια σημεία... Ορισμός του εδάφους... Ιδιότητες του εδάφους... Το έδαφος ως συντελεστής παραγωγής... Έννοια γεωργικής γης... Χρήσεις γης... Εδαφική υποβάθμιση Διαβρώσεις... Συντήρηση Προστασία εδαφικών πόρων... Ορυκτά Πετρώματα... Εκμετάλλευση και προστασία υπεδάφιου πλούτου... Ελέγχω τις γνώσεις μου... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου... Επεκτείνω τις γνώσεις μου... Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «ΕΔΑΦΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ» ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Γνωρίζω τι σημαίνει... Μαθαίνω τα κύρια σημεία... Εισαγωγή... Χαρακτηριστικά και ιδιότητες του νερού... Υδρολογικός κύκλος... Υδατικό δυναμικό... Χρήσεις νερού... Ρύπανση υδάτων... Διαχείριση υδατικών πόρων... Ελέγχω τις γνώσεις μου... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου... Επεκτείνω τις γνώσεις μου... Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ» ΔΑΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Γνωρίζω τι σημαίνει... Μαθαίνω τα κύρια σημεία... Γενικά... Ορισμός του δάσους... Η σημασία του δάσους για τον άνθρωπο... Δάσος και περιβάλλον

4 Η λειτουργία του δάσους μέσα στο ευρύτερο περιβάλλον... Δασικοί εχθροί Κίνδυνοι... Ελέγχω τις γνώσεις μου... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου... Επεκτείνω τις γνώσεις μου... Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «ΔΑΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ» ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Γνωρίζω τι σημαίνει... Μαθαίνω τα κύρια σημεία... Εισαγωγή... Καύσιμα... Ηλιακή ενέργεια... Ελέγχω τις γνώσεις μου... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου... Επεκτείνω τις γνώσεις μου... Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» ο ΜΕΡΟΣ: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ Απαντήσεις στα «Ελέγχω τις γνώσεις μου» κάθε κεφαλαίου... Απαντήσεις στα «Κριτήρια Αξιολόγησης» κάθε κεφαλαίου Βιβλιογραφία

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το βιβλίο αυτό δημιουργήθηκε με την προσδοκία να αποτελέσει ένα πλήρες σε ύλη και φιλικό σε χρήση βοήθημα για το μάθημα της Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Πόρων. Απευθύνεται σε μαθήτριες και μαθητές της Α τάξης του Γενικού Λυκείου που έχουν επιλέξει το μάθημα και η μελέτη του μπορεί να προσφέρει: Αξιόπιστη και έγκυρη ενίσχυση, ώστε να ανταποκριθούν με επιτυχία στις σχολικές τους υποχρεώσεις για το μάθημα. Δυνατότητα για ουσιαστική μάθηση της ύλης που θα διδαχτούν. Επίσης, απευθύνεται σε συναδέλφους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν το μάθημα, με σκοπό να υποστηρίξει εποικοδομητικά το διδακτικό τους έργο. Το βιβλίο διαρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο 1ο μέρος παρατίθεται υλικό για τα κεφάλαια που, σύμφωνα με τις οδηγίες, αποτελούν τη διδακτέα ύλη του μαθήματος. Συγκεκριμένα, το 1ο μέρος περιλαμβάνει 7 κεφάλαια και το καθένα διαρθρώνεται ως εξής: Γνωρίζω τι σημαίνει (σύντομη εξήγηση εννοιών που συναντώνται στο κεφάλαιο). Μαθαίνω τα κύρια σημεία (ανάπτυξη των μαθημάτων του κεφαλαίου με μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων). Ελέγχω τις γνώσεις μου (ερωτήσεις, τόσο ανοιχτού όσο και κλειστού τύπου, για πληρέστερη εμπέδωση των μαθημάτων του κεφαλαίου, οι απαντήσεις των οποίων βρίσκονται στο τέλος του βιβλίου). Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου (απαντήσεις και υποδείξεις για τις ερωτήσεις που βρίσκονται στο τέλος κάθε κεφαλαίου στο σχολικό βιβλίο). Επεκτείνω τις γνώσεις μου (ενημερωτικό υλικό για θέματα που σχετίζονται με το περιβάλλον, το οποίο επιπλέον είναι εξαιρετικά χρήσιμο και για τις ομαδικές ή ατομικές εργασίες του μαθήματος). Κριτήριο αξιολόγησης (επαναληπτικό διαγώνισμα στην ύλη του κεφαλαίου). Στο 2ο μέρος περιέχονται: Οι απαντήσεις στα «Ελέγχω τις γνώσεις μου» κάθε κεφαλαίου. Οι απαντήσεις στα Κριτήρια Αξιολόγησης κάθε κεφαλαίου. Καλή ανάγνωση! Ο συγγραφέας Αφιερώνεται στη Δομένικα, στον Νίκο και στη Μαρία 7

6 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μέρος

7 Διαχείριση φυσικών πόρων Γνωρίζω τι σημαίνει Ανθρωπογενές περιβάλλον Το περιβάλλον όπου κυριαρχούν οι ανθρώπινες δραστηριότητες, για παράδειγμα μια πόλη, ένα εργοστάσιο, ένα αεροδρόμιο κτλ. Βιόσφαιρα Το σύνολο των οικοσυστημάτων του πλανήτη μας. Είναι η περιοχή της στεριάς, της θάλασσας ή του αέρα όπου μπορεί να βρεθεί ζωή. Οικοσύστημα Ένα ολοκληρωμένο συγκρότημα στο περιβάλλον μέσα στο οποίο οι αβιοτικοί παράγοντες (όπως ο αέρας, το νερό, η ηλιακή ακτινοβολία κτλ.) και οι ζωντανοί οργανισμοί (όπως τα ζώα, τα φυτά, οι μικροοργανισμοί) βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση. Παραδείγματα οικοσυστημάτων είναι η όχθη μιας λίμνης, ένα λιβάδι, το πάρκο μιας πόλης, ένα δάσος κτλ. Περιβάλλον Καθετί που βρίσκεται γύρω μας, δηλαδή ό,τι μας περιβάλλει. Μπορεί, μεταξύ άλλων, να διακριθεί σε φυσικό και ανθρωπογενές. Υποβάθμιση περιβάλλοντος Η πρόκληση από ανθρώπινες δραστηριότητες ρύπανσης ή οποιασδήποτε άλλης μεταβολής στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανόν να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες. Φυσικό περιβάλλον Το περιβάλλον όπου κυριαρχεί η φύση, για παράδειγμα ένα δάσος, μια βουνοπλαγιά, ένας κοραλλιογενής ύφαλος κτλ. 10

8 ΜΕΡΟΣ 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μαθαίνω τα κύρια σημεία Γενικά 1) Ποιες είναι διάφορες ερμηνείες που έχουν δοθεί στον όρο «φυσικοί πόροι»; Διάφορες ερμηνείες που έχουν δοθεί στον όρο «φυσικοί πόροι» είναι και οι ακόλουθες: Χαρακτηριστικά του φυσικού περιβάλλοντος, ικανά να καλύψουν ανάγκες του ανθρώπου. Αγαθά ή υλικά παρεχόμενα από τη φύση. Τα πρωταρχικά και μη μετασχηματισμένα από τον άνθρωπο συστατικά της φύσης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη βασικών ανθρώπινων αγαθών. Τα πρωταρχικά βασικά, και όχι παραχθέντα από τον άνθρωπο, αγαθά. Οτιδήποτε στη φύση το οποίο ο άνθρωπος έχει ανάγκη για τον ίδιο ή για τους απογόνους του. 2) Ποια είναι δύο χαρακτηριστικά που έχουν όλοι οι ορισμοί που έχουν δοθεί στην έννοια «φυσικοί πόροι»; Δύο χαρακτηριστικά που έχουν όλοι οι ορισμοί που έχουν δοθεί στην έννοια «φυσικοί πόροι» είναι τα ακόλουθα: Ότι τη συσχετίζουν με την ικανοποίηση των βασικών αναγκών του ανθρώπου. Ότι αναφέρονται στη φυσική δημιουργία και ύπαρξη των πόρων αυτών. 3) Τι είναι ουσιαστικά οι «φυσικοί πόροι»; Φυσικοί πόροι είναι ουσιαστικά οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν, ή για τον μελλοντικό άνθρωπο θα μπορέσουν, να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των αναγκών του. 4) Σε ποιο βαθμό εξαρτάται η ανάπτυξη μιας χώρας από τους φυσικούς της πόρους; Η ανάπτυξη μιας χώρας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιστημονικά ορθή και προγραμματισμένη εκμετάλλευση και αξιοποίηση των φυσικών της πόρων. 5) Τι εννοούμε, μεταξύ άλλων, με τον όρο «εκμετάλλευση και αξιοποίηση φυσικών πόρων»; Με τον όρο «εκμετάλλευση και αξιοποίηση φυσικών πόρων» εννοούμε, μεταξύ άλλων: 11

9 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Την καλλιέργεια και εκμετάλλευση του εδάφους. Την ανάπτυξη και εκμετάλλευση των δασών. Την εξόρυξη και εκμετάλλευση των μεταλλευμάτων. Την εκμετάλλευση του αλιευτικού πλούτου των θαλασσών. Την αξιοποίηση των βοσκοτόπων για τη διατροφή των παραγωγικών ζώων. Την άντληση και εκμετάλλευση των υγρών καυσίμων. Την αξιοποίηση του φυσικού κάλλους. Την εκμετάλλευση του υδάτινου δυναμικού του πλανήτη μας. Την αξιοποίηση των πάσης φύσεως μορφών ενέργειας. 6) Τι ισχύει σήμερα για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων του πλανήτη μας από τον άνθρωπο και πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν; Η αξιοποίηση και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων του πλανήτη μας από τον άνθρωπο έχει δυσμενείς επιπτώσεις (και θα έχει ακόμη περισσότερο στο μέλλον) κυρίως στην ισορροπία του οικολογικού και περιβαλλοντικού συστήματος, με αποτέλεσμα να διαγράφεται ήδη σοβαρός κίνδυνος και απειλή και γι αυτήν ακόμη τη ζωή και επιβίωση του ανθρώπου πάνω στον πλανήτη Γη. Για την αντιμετώπιση των δυσμενών επιπτώσεων είναι αναγκαίο να ληφθούν σύντομα μέτρα για τον περιορισμό τους. Η ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελεί επιλογή που μπορεί να συμβάλει στην κατεύθυνση αυτή. Διαχείριση φυσικών πόρων 7) Τι πρέπει να ισχύει για κάθε δραστηριότητα που σχετίζεται με τους φυσικούς πόρους; Κάθε δραστηριότητα σχετική με τους φυσικούς πόρους πρέπει να είναι: Καλά σχεδιασμένη. Καλά οργανωμένη. Αποτελεσματική. Οι παραπάνω προϋποθέσεις είναι ακόμη περισσότερο επιβεβλημένες στις μέρες μας, όπου έχουν γίνει πλέον πολύ σαφή τα δυσμενή αποτελέσματα της κακής, μέχρι σήμερα, αντιμετώπισης του θέματος και της προ οφθαλμών αμείλικτης πραγματικότητας που οδηγεί το φυσικό περιβάλλον σε συνεχή υποβάθμιση. 8) Τι ισχύει για τη διαχείριση των φυσικών πόρων; Η αποτελεσματικότητα των δράσεων για την επιτυχία των σκοπών και των στόχων της διατήρησης και αναβάθμισης των φυσικών πόρων, παράλληλα με την αξιοποίησή τους, είναι ευθύνη όλων όσοι εργάζονται για τον σκοπό αυτό. Το σύνθετο 12

10 ΜΕΡΟΣ 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ όμως του προβλήματος επιβάλλει οι προσπάθειες όλων αυτών που ασχολούνται με το θέμα να συντονίζονται και να καθοδηγούνται μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται διαχείριση. Η διαχείριση, επομένως, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της αποτελεσματικότητας των μέτρων που λαμβάνονται και σχετίζεται με τις ρυθμίσεις που αφορούν τις οργανωτικές διαδικασίες και την εκτέλεση των εργασιών. 9) Ποιος είναι ένας γενικός ορισμός της επιστήμης της διαχείρισης σε σχέση με το περιβάλλον; Ένας γενικός ορισμός της επιστήμης της διαχείρισης σε σχέση με το περιβάλλον είναι ο εξής: «Διαχείριση είναι η τέχνη και η επιστήμη λήψης αποφάσεων που αφορούν την οργάνωση, την ανάπτυξη, την προστασία και τη διατήρηση ενός οικοσυστήματος». 10) Τι μπορεί να σημειωθεί αναφορικά με τα κοινά χαρακτηριστικά που υπάρχουν σε όλες τις διαχειριστικές προσεγγίσεις και προσπάθειες; Αναφορικά με τα κοινά χαρακτηριστικά που υπάρχουν σε διαχειριστικές προσεγγίσεις και προσπάθειες μπορεί να σημειωθεί ότι όλες: Απαιτούν την εφαρμογή επιστημονικών μεθόδων οι οποίες ολοκληρώνονται σε τέσσερα στάδια, δηλαδή παρατήρηση, υπόθεση, πείραμα και επιβεβαίωση. Απαιτούν συνήθως τη συνεργασία επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων. Αυτό γίνεται επιτακτικότερο όσο το πρόβλημα είναι πολυπλοκότερο ή το οικοσύστημα πιο σύνθετο. Προσπαθούν να επιλύσουν προβλήματα ή διαφορές που προκύπτουν μεταξύ των διαφόρων στοιχείων ή παραμέτρων που υφίστανται μέσα σε ένα οικοσύστημα για την καλύτερη λειτουργία του. Εφαρμόζονται σε όλα τα οικοσυστήματα ανεξάρτητα της φύσης τους. Δηλαδή, η εφαρμογή της διαχειριστικής επιστήμης μπορεί να αφορά ένα δάσος, έναν υγρότοπο, έναν πληθυσμό πουλιών κτλ. 11) Τι ισχύει για την επιστήμη της διαχείρισης σε σχέση με άλλες επιστήμες; Η επιστήμη της διαχείρισης, αν και περιλαμβάνει ένα μεγάλο πεδίο γνώσης, δεν έχει την ίδια στενή οπτική άλλων εξειδικευμένων επιστημών. Είναι μάλλον μια επιστήμη «μετά» τις άλλες, με την έννοια ότι για να διαχειριστεί κάποιος, π.χ., μια ποσότητα νερού για άρδευση πρέπει πρώτα να έχει γνώσεις γεωπονίας και ύστερα διαχείρισης. 12) Σε ποιες λειτουργίες διακρίνεται η συνολική διαδικασία της διαχείρισης και τι ισχύει γι αυτές; Η συνολική διαδικασία της διαχείρισης διακρίνεται σε τέσσερις λειτουργίες: Σχεδιασμός. 13

11 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Οργάνωση. Διεύθυνση. Έλεγχος. Όλες οι παραπάνω λειτουργίες παρουσιάζουν ισχυρή αλληλεξάρτηση και η αποτελεσματική τους συνεισφορά σε όλα τα επίπεδα διαχείρισης είναι απαραίτητη για την επιτυχή ολοκλήρωση των σκοπών και των στόχων. 13) Τι ισχύει για τον σχεδιασμό; Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τη δημιουργία και αναγνώριση σειράς εναλλακτικών ενεργειών, προτάσεων, προγραμμάτων, στρατηγικής και πολιτικής από τον διαχειριστή για την επίλυση προβλημάτων στο μέλλον. Οποιασδήποτε μορφής ή οποιουδήποτε τύπου και αν είναι ο σχεδιασμός, μπορεί να περιλαμβάνει έναν ή πολλαπλούς σκοπούς ή στόχους. Για παράδειγμα, η διαχείριση ενός δάσους μπορεί να αποσκοπεί μόνο στην παραγωγή προϊόντων ξύλου, ή, στην περίπτωση των πολλαπλών σκοπών και στόχων, μπορεί να αποσκοπεί στην παραγωγή υλοτομικών προϊόντων, αλλά παράλληλα να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των πολιτών για αναψυχή, τη βελτίωση των προστατευτικών ιδιοτήτων κτλ. 14) Τι ισχύει για την οργάνωση; Η οργάνωση είναι ένα στοιχείο διαχείρισης το οποίο αναφέρεται στο σύνολο των κανόνων και ενεργειών με τους οποίους εναρμονίζονται οι συντελεστές παραγωγής και κατανάλωσης σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και χώρο, ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα. 15) Τι ισχύει για τη διεύθυνση; Η διεύθυνση είναι η τρίτη λειτουργία διαχείρισης, η οποία αφορά την εκτέλεση της πολιτικής που οριοθετεί η διοίκηση και τη χρησιμοποίηση της οργάνωσης για την πραγματοποίηση των γενικών και ειδικών σκοπών και στόχων. 16) Τι ισχύει για τον έλεγχο; Ο έλεγχος είναι η τελευταία λειτουργία της διαχείρισης. Οι προηγούμενες λειτουργίες της διαχείρισης (σχεδιασμός, οργάνωση και διεύθυνση) αφορούν τον προσδιορισμό και την υλοποίηση των αντικειμενικών σκοπών και στόχων, ενώ με τον έλεγχο διαπιστώνεται η επιτυχής ολοκλήρωση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων. 17) Τι εννοούμε με τον όρο «διαχείριση φυσικών πόρων»; Με τον όρο «διαχείριση φυσικών πόρων» εννοούμε την ορθή αξιοποίηση και εκ- 14

12 ΜΕΡΟΣ 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ μετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών, γεγονός που συνεπάγεται και την ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος. 18) Τι αφορά η έννοια «ολοκληρωμένη διαχείριση φυσικών πόρων»; Οι αποφάσεις για τη διαχείριση των φυσικών πόρων δε λαμβάνονται τμηματικά ή μεμονωμένα αλλά σε συνδυασμό. Επομένως προκύπτει η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης φυσικών πόρων, η οποία μπορεί να οριστεί ως η διαδικασία οργάνωσης, συντονισμού και ελέγχου των διαφορετικών χρήσεων των πόρων κατά τρόπο ώστε να παράγεται η μέγιστη αξία σε αγαθά και υπηρεσίες από τους συγκεκριμένους πόρους κατά τη διάρκεια καθορισμένης χρονικής περιόδου. 19) Πώς σχετίζεται η ολοκληρωμένη διαχείριση φυσικών πόρων με τα σημερινά περιβαλλοντικά προβλήματα; Σήμερα πολλά περιβαλλοντικά προβλήματα έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας της μη ευρείας και κατάλληλης ανάλυσης των πολλαπλών πόρων, των χρήσεών τους και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ τους προτού παρθούν οι ανάλογες αποφάσεις. Η ολοκληρωμένη διαχείριση μπορεί να βοηθήσει να αποφευχθούν ή να ελαχιστοποιηθούν τα προβλήματα αυτά, αναλύοντας λεπτομερώς τις επιδράσεις του ενός πόρου πάνω στους άλλους, μέσα στο πλαίσιο λήψης των αποφάσεων. Στην ιδανική περίπτωση, όλα τα στοιχεία ενός οικοσυστήματος πρέπει να εξετάζονται κατά τον ίδιο τρόπο, δίνοντας την ανάλογη βαρύτητα και προσοχή. 20) Τι αφορά ο όρος «περιβαλλοντικό κόστος» και πώς συνδέεται με τη χώρα μας; Στις μέρες μας, και στο πλαίσιο της επιβεβλημένης προσπάθειας πολλαπλής προσέγγισης των φυσικών πόρων, θα πρέπει κατά τη διαδικασία της ανάλυσης να υιοθετείται και να υλοποιείται ο όρος «περιβαλλοντικό κόστος». Δηλαδή, να εκτιμάται το μέγεθος των οικονομικών δαπανών που πρέπει να επιβαρύνουν συγκεκριμένη ενέργεια ή δραστηριότητα ώστε να διορθωθούν οι ζημιές που προκαλούνται σε κάποιους φυσικούς πόρους. Το τελευταίο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στη χώρα μας, όπου σε πολλά θέματα διαχείρισης φυσικών πόρων εμπλέκονται πολλοί οργανισμοί και υπηρεσίες και λαμβάνονται αποφάσεις οι οποίες δε στηρίζονται σε ολοκληρωμένες αναλύσεις. 15

13 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ελέγχω τις γνώσεις μου 1) Να συμπληρώσετε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο που ακολουθεί. Με τον όρο «εκμετάλλευση και...» εννοούμε, μεταξύ άλλων, την... και εκμετάλλευση του εδάφους, την... και εκμετάλλευση των δασών, την εξόρυξη και... των..., την... και εκμετάλλευση των... καυσίμων, την... του... κάλλους, την εκμετάλλευση του... δυναμικού του πλανήτη μας. 2) Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και με το γράμμα (Λ), αν είναι λανθασμένες. α. Η αξιοποίηση και εκμετάλλευση από τον άνθρωπο των φυσικών πόρων της Γης δεν επηρεάζει το περιβάλλον. ( ) β. Φυσικούς πόρους, μεταξύ άλλων, ονομάζουμε αγαθά ή υλικά παρεχόμενα από τη φύση. ( ) γ. Η ανάπτυξη μιας χώρας δε συνδέεται με τους φυσικούς της πόρους. ( ) δ. Σήμερα η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων απειλεί την επιβίωση του ανθρώπου στον πλανήτη. ( ) 3) Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και με το γράμμα (Λ), αν είναι λανθασμένες. α. Ο έλεγχος είναι η πρώτη, κατά σειρά, λειτουργία της διαχείρισης. ( ) β. Η διαχείριση φυσικών πόρων συνεπάγεται και την ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος. ( ) γ. Οι διαχειριστικές προσπάθειες δεν εφαρμόζονται με όμοιο τρόπο σε όλα τα οικοσυστήματα. ( ) δ. Οι διαχειριστικές προσεγγίσεις απαιτούν συνήθως συνεργασία επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων. ( ) 4) Διαβάστε τις προτάσεις που ακολουθούν και γράψτε στο τέλος κάθε πρότασης τη διαχειριστική λειτουργία στην οποία πιστεύετε ότι αντιστοιχεί. α. Είναι η τρίτη λειτουργία διαχείρισης.... β. Περιλαμβάνει τη δημιουργία σειράς εναλλακτικών ενεργειών

14 ΜΕΡΟΣ 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ γ. Αφορά τη διαπίστωση της επιτυχούς ολοκλήρωσης συγκεκριμένων δραστηριοτήτων.... δ. Αναφέρεται στο σύνολο κανόνων και ενεργειών που ακολουθούνται σε συγκεκριμένο χρόνο και χώρο.... Απαντώ στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου Τι εννοούμε με τον όρο «φυσικός πόρος»; [ερ. 1] Με τον όρο «φυσικός πόρος» εννοούμε τις παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν, ή για τον μελλοντικό άνθρωπο θα μπορέσουν, να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των αναγκών του. Γιατί πρέπει να ληφθούν μέτρα περιορισμού των δυσμενών επιπτώσεων από την αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων; [ερ. 2] Γιατί η αξιοποίηση και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων του πλανήτη μας από τον άνθρωπο έχει δυσμενείς επιπτώσεις (και θα έχει ακόμη περισσότερο στο μέλλον) κυρίως στην ισορροπία του οικολογικού και περιβαλλοντικού συστήματος, με αποτέλεσμα να διαγράφεται ήδη σοβαρός κίνδυνος και απειλή και γι αυτήν ακόμη τη ζωή και επιβίωση του ανθρώπου πάνω στον πλανήτη Γη. Ποιος είναι ο ορισμός της διαχείρισης σε σχέση με το περιβάλλον; [ερ. 3] Ο ορισμός της διαχείρισης σε σχέση με το περιβάλλον είναι ο εξής: «Διαχείριση είναι η τέχνη και η επιστήμη λήψης αποφάσεων που αφορούν την οργάνωση, την ανάπτυξη, την προστασία και τη διατήρηση ενός οικοσυστήματος». Ποιες ενέργειες περιλαμβάνει η διαχείριση ενός φυσικού πόρου ή ενός οικοσυστήματος; [ερ. 4] Οι ενέργειες που περιλαμβάνει η διαχείριση ενός φυσικού πόρου ή ενός οικοσυστήματος είναι οι ακόλουθες: Σχεδιασμός. Οργάνωση. Διεύθυνση. Έλεγχος. 17

15 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Γιατί οι αποφάσεις για τη διαχείριση των φυσικών πόρων δε λαμβάνονται τμηματικά ή μεμονωμένα αλλά σε συνδυασμό; [ερ. 5] Σήμερα πολλά περιβαλλοντικά προβλήματα έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας της μη ευρείας και κατάλληλης ανάλυσης των πολλαπλών πόρων, των χρήσεών τους και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ τους προτού παρθούν οι ανάλογες αποφάσεις. Η ολοκληρωμένη διαχείριση μπορεί να βοηθήσει να αποφευχθούν ή να ελαχιστοποιηθούν τα προβλήματα αυτά, αναλύοντας λεπτομερώς τις επιδράσεις του ενός πόρου πάνω στους άλλους, μέσα στο πλαίσιο λήψης των αποφάσεων. Στην ιδανική περίπτωση, όλα τα στοιχεία ενός οικοσυστήματος πρέπει να εξετάζονται κατά τον ίδιο τρόπο, δίνοντας την ανάλογη βαρύτητα και προσοχή. Επεκτείνω τις γνώσεις μου Άνθρωπος Ο πλανήτης μας φιλοξενεί μια πλούσια ποικιλία από διαφορετικά είδη ζωής. Ο πλάτανος, η αράχνη, ο κάκτος, η μέλισσα, η μέδουσα, η ελιά, το δελφίνι είναι κάποια από τα εκατομμύρια είδη φυτών και ζώων που μοιράζονται μαζί μας τη Γη. Ο άνθρωπος είναι ένα μόνο από όλα αυτά τα διαφορετικά είδη ζωντανών οργανισμών. Δεν είναι εξοπλισμένος, όπως άλλα ζώα, με φυσικά όπλα, π.χ. με γαμψά νύχια, ισχυρά δόντια ή πυκνό τρίχωμα, για να αντιμετωπίζει τους εχθρούς του και τις φυσικές συνθήκες. Κατάφερε, παρ όλα αυτά, χρησιμοποιώντας το μυαλό και τις γνώσεις που σιγά σιγά απέκτησε, να κυριαρχήσει στον πλανήτη. Σήμερα σε όλο τον κόσμο ζουν 7 δισεκατομμύρια άνθρωποι, μοιρασμένοι σε σχεδόν 200 κράτη, που μιλούν περίπου διαφορετικές γλώσσες! Βρισκόμαστε στην αρχή της τρίτης χιλιετίας από τη γέννηση του Χριστού, ιστορικό γεγονός που αποτελεί την αρχή του ημερολογίου μας. Αν γυρίσουμε τη ματιά μας προς τα πίσω θα δούμε την πορεία του ανθρώπου να χάνεται στα βάθη του χρόνου. Ειδικοί κλάδοι της Γεωλογίας, η Παλαιοντολογία και η Παλαιοανθρωπολογία, ασχολούνται με εκείνη την περίοδο προσπαθώντας να φωτίσουν τα βήματά μας στον πλανήτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι έχουν ανακαλυφθεί ευρήματα που δείχνουν την παρουσία του ανθρώπου στη Γη ακόμα και πριν από 6 εκατομμύρια χρόνια! Τα πιο πρόσφατα ευρήματα ανακαλύφθηκαν το 2000 κοντά σε έναν γκρεμό στην Κένυα, χώρα της Αφρικής, και ακόμα μελετώνται. Σε μια άλλη χώρα της ίδιας ηπείρου, στην Αιθιοπία, επιστήμονες ανακάλυψαν το 1973 έναν αρκετά καλά διατηρημένο σκελετό μιας νεαρής γυναίκας η οποία όταν πέθανε ήταν περίπου είκοσι ετών. Είχε ύψος λίγο περισσότερο από ένα μέτρο και από την επιστημονική κοινότητα της έχει δοθεί 18

16 ΜΕΡΟΣ 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ το χαϊδευτικό όνομα Λούσι! Η μελέτη της Λούσι βοήθησε τους ειδικούς να αποκτήσουν αρκετές γνώσεις για τους μακρινούς μας προγόνους. Σήμερα λοιπόν γνωρίζουμε πως πέρασαν εκατομμύρια χρόνια με τον άνθρωπο να κυνηγά ζώα, να ψαρεύει ψάρια, να συλλέγει καρπούς και φρούτα για να επιβιώσει. Ήταν, όπως λέμε, κυνηγός και καρποσυλλέκτης. Αυτή η περίοδος διήρκεσε μέχρι περίπου το προ Χριστού. Την εποχή εκείνη ο ανθρώπινος πληθυσμός σε όλο τον κόσμο ήταν σχεδόν 10 εκατομμύρια, δηλαδή όσος είναι τώρα μόνο ο πληθυσμός της πατρίδας μας! Τότε συνέβη η πρώτη μεγάλη αλλαγή στον τρόπο επιβίωσης του ανθρώπου, που κράτησε μέχρι 250 περίπου χρόνια πριν από σήμερα, μέχρι δηλαδή τα μέσα του 18ου αιώνα. Ο άνθρωπος από κυνηγός έγινε γεωργός και ξεκίνησε η περίοδος που ονομάζουμε «αγροτική επανάσταση». Σταματά η συνεχής μετακίνησή του για αναζήτηση τροφής και αρχίζει η καλλιέργεια της γης. Το καλαμπόκι και τα φασόλια στην Αμερική, το σιτάρι και το κριθάρι στη Μεσοποταμία, το ρύζι και η σόγια στην Ασία καλλιεργούνται και γίνονται βασικά είδη διατροφής. Εξημερώνονται ζώα όπως το άλογο, το βόδι, η καμήλα, ο τάρανδος, το λάμα. Δημιουργούνται οι πρώτοι μόνιμοι οικισμοί για κατοικία και αποθήκευση της σοδειάς, που εξελίσσονται πολύ αργότερα σε πόλεις. Αρχίζει το εμπόριο και, δυστυχώς, οι πόλεμοι, με κίνητρο την απόκτηση εύφορης γης. Το 1750 μ.χ. από το Ηνωμένο Βασίλειο ξεκινά μια άλλη περίοδος. Έρχεται η εποχή της «βιομηχανικής επανάστασης». Η εφεύρεση της ατμομηχανής και η χρήση του γαιάνθρακα ως πηγής ενέργειας επέτρεψε εκείνη την εποχή να δημιουργηθούν οι πρώτες βιομηχανίες και να παραχθούν σε μεγάλες ποσότητες έτοιμα προϊόντα που ταξίδευαν προς πώληση σε όλο τον κόσμο Στις μέρες μας ζούμε ακόμα σ αυτό το στάδιο της ιστορίας του ανθρώπου και ετοιμαζόμαστε να μπούμε στην περίοδο όπου οι υπολογιστές θα κυριαρχούν στις οικονομικές δραστηριότητες. Για να περιγράψουμε αυτό το επόμενο στάδιο που έρχεται χρησιμοποιούμε τον όρο «κοινωνία της πληροφορίας». Σε όλες τις χρονικές περιόδους που αναγράφονται στο κείμενο ο άνθρωπος χρησιμοποίησε το περιβάλλον με δύο τρόπους: ως πηγή φυσικών πόρων όπως το νερό, τα δάση, η καλλιεργήσιμη γη, τα ορυκτά, που του ήταν χρήσιμοι για να επιβιώσει, και ως προορισμό των ανεπιθύμητων άχρηστων υλικών του, δηλαδή των αποβλήτων του. Η χρήση αυτή, όταν ήταν κυνηγός αλλά και όταν έγινε γεωργός, ήταν πιο ισορροπημένη για το περιβάλλον απ ό,τι σήμερα. Όσο περνούσαν βέβαια τα χρόνια, αυξανόταν ο ανθρώπινος πληθυσμός και οι ανάγκες του. Μαζί πολλαπλασιάζονταν και τα περιβαλλοντικά προβλήματα, όμως ήταν τέτοιος ο τρόπος ζωής, που η φύση μπορούσε να αποκαταστήσει τις επιπτώσεις. Σήμερα, δυστυχώς, ο άνθρωπος επεμβαίνει στο περιβάλλον με τόσο εντατικό, συνεχή και γοργό ρυθμό, που πια έχουμε οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Η φύση δεν προλαβαίνει 19

17 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ πλέον να αποκαταστήσει τις συνέπειες. Ο άνθρωπος κρίνεται ένοχος, ότι συμπεριφέρεται στο περιβάλλον χωρίς σύνεση για το αύριο και έχει διαταράξει την οικολογική ισορροπία. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα που γεννιούνται κάθε μέρα σε όλο τον πλανήτη οφείλονται στις δραστηριότητές του. Η ρύπανση του αέρα, η όξινη βροχή, η διατροφή, η διαχείριση των απορριμμάτων, η λειψυδρία, ο υπερπληθυσμός, το φαινόμενο του θερμοκηπίου και πολλά άλλα είναι προβλήματα που ζητούν λύσεις. Η λέξη άνθρωπος ξεκινά από το γράμμα άλφα. Στο θέμα του περιβάλλοντος όμως ο άνθρωπος αποτελεί το άλφα και το ωμέγα, αφού από όλα τα είδη ζωής στον πλανήτη μόνο αυτός ρυπαίνει και υποβαθμίζει το περιβάλλον τόσο καθοριστικά και, βέβαια, μόνο αυτός μπορεί να δώσει λύση στο πρόβλημα, που αφορά και τη δική του επιβίωση Οικοσυστήματα Η όχθη μιας λίμνης, ο βυθός της θάλασσας, το πάρκο μιας πόλης, ένα λιβάδι στην εξοχή, μια κοιλάδα, ένας βοσκότοπος, μια έρημος, ένας ύφαλος με κοράλλια αποτελούν μερικές από τις αμέτρητες διαφορετικές τοποθεσίες και περιοχές του πλανήτη όπου μπορούμε να παρατηρήσουμε πως υπάρχει και αναπτύσσεται ζωή. Έτσι, στην όχθη της λίμνης φτάνουν καθημερινά κάποια ζωάκια να πιουν νερό ενώ κάποιο άλλο μεγαλύτερο ζώο ή ο άνθρωπος μπορεί να τα παραμονεύει για τροφή, φύλλα πέφτουν, αν είναι φθινόπωρο, από τα δέντρα στο έδαφος, και λίγο καιρό μετά σκουλήκια, έντομα και μικροοργανισμοί έχουν βοηθήσει στο σάπισμά τους, η βροχή που πέφτει κάποιες φορές κάνει τα ζώα να κρύβονται μέχρι να σταματήσει, άλλοτε πάλι ο ήλιος που καίει και η ξηρασία λιγοστεύουν το νερό της λίμνης, αναγκάζοντας τα ζώα να φύγουν μακριά της και τα δέντρα να ξεραθούν Σε όλες λοιπόν τις τοποθεσίες της Γης που μπορούμε να σκεφτούμε από την πιο μικρή σε έκταση, όπως η κουφάλα ενός δέντρου, ως την πιο μεγάλη, όπως ένα τροπικό δάσος θα βρούμε να υπάρχει ποικιλία από ζώα, φυτά, μικροοργανισμούς, αλλά και ο άνεμος, η βροχή, η θερμοκρασία του αέρα, το έδαφος, η ακτινοβολία του ήλιου, και όλα αυτά να επηρεάζονται μεταξύ τους και να εξαρτάται το ένα από το άλλο! Ονομάζουμε, λοιπόν, οικοσύστημα κάθε τέτοιο δυναμικό σύνολο στη φύση όπου συνεχώς ζωντανοί οργανισμοί, όπως τα ζώα, τα φυτά, ο άνθρωπος, οι μικροοργανισμοί, καθώς και παράγοντες που δε διαθέτουν το χάρισμα της ζωής, όπως το νερό, το έδαφος, ο αέρας, η ηλιακή ακτινοβολία, η θερμοκρασία, αλληλεπιδρούν και επηρεάζουν ο ένας τον άλλο στο πέρασμα του χρόνου. Έτσι, η όχθη της λίμνης είναι ένα οικοσύστημα, ο βοσκότοπος ένα άλλο, μια πόλη ένα τρίτο. Ένας απλός χωρισμός των διαφόρων οικοσυστημάτων ώστε να μπορούμε να τα μελετήσουμε ευκολότερα είναι να τα ξεχωρίζουμε σε χερσαία, αν υπερτερεί το έδαφος στη μορφή τους, και σε υδάτινα, αν το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι το 20

18 ΜΕΡΟΣ 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ νερό. Έτσι, στα χερσαία οικοσυστήματα θα τοποθετούσαμε ένα ορεινό λιβάδι, ένα δάσος, μια γεωργική καλλιέργεια, μια έρημο, ενώ στα υδάτινα ένα ποτάμι, μια λίμνη, έναν θαλάσσιο κόλπο, μια λιμνοθάλασσα, έναν βάλτο. Ένας άλλος χωρισμός είναι να τα ξεχωρίζουμε σε τεχνητά οικοσυστήματα εκεί όπου υπερτερεί η παρουσία του ανθρώπου και σε φυσικά. Έτσι, μια πόλη ανήκει στα τεχνητά οικοσυστήματα, ενώ ένα δάσος στα φυσικά. Όσο πιο φυσικό είναι ένα οικοσύστημα τόσο πιο μεγάλη είναι η παρουσία πολλών ειδών ζωής, δηλαδή η βιοποικιλότητά του, και αυτό αποτελεί δείγμα ότι είναι υγιές. Σε ένα οικοσύστημα ονομάζουμε πληθυσμό την ομάδα ατόμων ίδιου είδους που ζουν εκεί, όπως, για παράδειγμα, ένα κοπάδι πρόβατα, μια αγέλη λύκων, ένα σμήνος μελισσών, μια συστάδα πεύκων. Όλοι οι πληθυσμοί των διαφορετικών ειδών ζωής του οικοσυστήματος συγκροτούν τη βιοκοινότητα. Ονομάζουμε βιότοπο την περιοχή όπου ζει ένας πληθυσμός ή μια βιοκοινότητα. Παράγοντες του οικοσυστήματος που έχουν ζωή, όπως τα ζώα, τα φυτά, οι μικροοργανισμοί, καλούνται βιοτικοί, ενώ παράγοντες που δεν έχουν ζωή, όπως η ακτινοβολία του ήλιου, το νερό, το έδαφος, η θερμοκρασία, ο άνεμος, καλούνται αβιοτικοί. Όλα τα οικοσυστήματα του πλανήτη μας συνιστούν τη βιόσφαιρα. 21

19 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κριτήριο Αξιολόγησης στο Κεφάλαιο «Διαχείριση φυσικών πόρων» ΘΕΜΑ 1ο 1) Να συμπληρώσετε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο που ακολουθεί. Διαχείριση των φυσικών πόρων είναι η... και η επιστήμη λήψης... που αφορούν την...,..., προστασία και... ενός οικοσυστήματος. 2) Να συμπληρώσετε με τις κατάλληλες λέξεις τα κενά στο κείμενο που ακολουθεί. Η έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης φυσικών πόρων μπορεί να οριστεί ως η διαδικασία οργάνωσης,... και... των διαφορετικών... και... κατά τρόπο ώστε να παράγεται η μέγιστη... σε αγαθά και υπηρεσίες από τους συγκεκριμένους πόρους κατά τη διάρκεια καθορισμένης χρονικής περιόδου. 3) Κυκλώστε τη σωστή συνέχεια για την πρόταση που ακολουθεί. Με τον όρο «φυσικοί πόροι», σύμφωνα με διάφορες ερμηνείες που έχουν δοθεί, εννοούμε: α. Αγαθά ή υλικά παρεχόμενα από τη φύση. β. Τα μετασχηματισμένα από τον άνθρωπο συστατικά της φύσης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη βασικών ανθρώπινων αναγκών. γ. Τα παραχθέντα από τον άνθρωπο αγαθά. δ. Οτιδήποτε στη φύση που ο άνθρωπος έχει ανάγκη, αλλά όχι οι απόγονοί του. 4) Να αναφέρετε τρεις παραμέτρους του όρου «εκμετάλλευση και αξιοποίηση φυσικών πόρων». ΘΕΜΑ 2ο 1) Ποια είναι τα δύο κοινά χαρακτηριστικά που έχουν όλοι οι ορισμοί της έννοιας «φυσικοί πόροι»; 2) Τι αφορά ο όρος «περιβαλλοντικό κόστος»; 22

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Ούτε αυτός ο Ήλιος δεν μπορεί να υπερβεί τους νόμους της φύσης αλλιώς οι Ερινύες, οι βοηθοί της Δικαιοσύνης, θα τον κυνηγήσουν. «Ἣλιος γαρ οὐχ ὑπερβήσεται μέτρα εἰ δε μή, Ἐρινύες

Διαβάστε περισσότερα

Γεωλογία & Διαχείριση. Φυσικώv Πόρων. ΙΝΣτΙΤΟvτΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔIΟΦΑΝΤΟΣ»

Γεωλογία & Διαχείριση. Φυσικώv Πόρων. ΙΝΣτΙΤΟvτΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔIΟΦΑΝΤΟΣ» Γεωλογία & Διαχείριση Φυσικώv Πόρων ΙΝΣτΙΤΟvτΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΩΝ «ΔIΟΦΑΝΤΟΣ» Γεωλογία & Διαχείριση Φυσικών Πόρων ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΚ ΟΣΗΣ Συγγραφείς: Γεώργιος Βούτσινος Σύμβουλος Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ

Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ Η σχέση μας με τη γη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΗΛΙΑ *Φέρουσα χωρητικότητα Ο μέγιστος αριθμός ατόμων ενός είδους που μπορεί να υποστηρίζεται από ένα δεδομένο οικοσύστημα. Ο προσδιορισμός της για τον άνθρωπο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ Η ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΗ ΓΗ Δ. ΑΡΖΟΥΜΑΝΙΔΟΥ είναι οι παραγωγικές δυνάμεις ή το αποτέλεσμα των παραγωγικών δυνάμεων που υπάρχουν και δρουν στο φυσικό περιβάλλον και που για τον σημερινό άνθρωπο μπορούν,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14

Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Οδηγίες για τη διδασκαλία µαθηµάτων του Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-14 Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξεις 24/2013 και 32/2013 του.σ.) σας αποστέλλουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ. 'jt, Λι» (,'* Fj law* ΒΙΜ^>Λ. ti. β ^ Η Basllli

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ. 'jt, Λι» (,'* Fj law* ΒΙΜ^>Λ. ti. β ^ Η Basllli ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ»* '* mwm WM'ti «βρηκ?' 1 ύ>, - 'jt, Λι» (,'* Fj law* ΒΙΜ^>Λ. ti P p'!^j^ β ^ Η Basllli Μ V "r." i η,% ΨΈΒΜ, ν; mt:;" IV' ' -» g g j Μ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ---- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ B ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ περιβαλλοντική διαχείριση και προστασία των φυσικών πόρων ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Το πρόγραμμα αυτό απευθύνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία

ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνση Τεχνολογιών Φυσικού Περιβάλλοντος ΜΑΘΗΜΑ: Γενική Οικολογία 1 η Άσκηση Έρευνα στο πεδίο - Οργάνωση πειράματος Μέθοδοι Δειγματοληψίας Εύρεση πληθυσμιακής

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας

Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας ΘΕΜΑ 1 ο Η έννοια του οικοσυστήματος Ροή ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Στις παρακάτω ερωτήσεις, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα

ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΜΑΘΗΜΑ: Περιβαλλοντικά Συστήματα ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Καθ. Γεώργιος Χαραλαμπίδης ΤΜΗΜΑ: Μηχανικών Περιβάλλοντος & Μηχανικών Αντιρρύπανσης 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της

Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η οικολογική κρίση και τα µηνύµατά της Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Η παραγωγή περισσότερων ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των

Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προβλημάτων που κατά πάσα πιθανότητα θα δημιουργηθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα

Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Παγκόσµια Περιβαλλοντικά Προβλήµατα Κων/νος Αµπελιώτης, Επικ. Καθηγητής Γραφείο 3.1, Τηλ. 210-9549363 E-mail: kabeli@hua.gr Πως θα γίνει το µάθηµα; 13 παραδόσεις Κάθε Παρασκευή 10-13 Οι παραδόσεις θα τοποθετούνται

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2008 2009

Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία. Έτος: 2008 2009 Προγράμματα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και στην Εκπαίδευση για την Αειφορία 1. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Έτος: 2008 2009 Το πρόγραμμα είναι τριήμερο και απευθύνεται σε μαθητές Α/θμιας και Β/θμιας

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός

Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Μέθοδος : έρευνα και πειραματισμός Στόχος της Τεχνολογίας στην Γ Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Εφαρμογή ΜΠΕ 2 Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Χώροι Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων ΧΥΤΑ είναι ο συνδυασμός ενός χώρου ειδικά επιλεγμένου, διαμορφωμένου και εξοπλισμένου και ενός τρόπου λειτουργίας, διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Μαρούσι, 8-9 -2011 Αριθ. Πρωτ. :101837 /Γ2 Βαθµός Προτερ.: ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus

14/11/2011. Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus 4// Bιολογική ποικιλότητα ή Bιοποικιλότητα ποικιλότητα των διαφόρων μορφών ζωής Οικογένεια Felidae Υποοικογένεια Acinonychidea Acinonyx jubatus Επίπεδα βιοποικιλότητας Γενετική ποικιλότητα Ποικιλότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ

Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου. «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Θ Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Κουπάτειο» Τάξη : Δ Σχολική χρονιά 2013-2014 αγρινό: Είναι το μεγαλύτερο χερσαίο θηλαστικό και ενδημικό είδος στην Κύπρο. Χαρακτηρίζεται ως ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της πανίδας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά

ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά ΛΥΚΕΙΟ ΣΟΛΕΑΣ Σχολική χρονιά 2008-2009 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 Μάθημα: Επιστήμη Περιβάλλοντος Τάξη : Β Ημερομηνία: Παρασκευή, 5 Ιουνίου 2009 Ώρα: 07:45 10:15 ΒΑΘΜΟΣ Αριθμητικώς:... Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 40 λεπτά ΣΧΟΛΕΙΟ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ/ΤΡΙΑ:. ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ.:... ΜΕΡΟΣ Α: Να απαντήσετε σε όλες τις ερωτήσεις. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα

Βιοποικιλότητα & Αγροτικά Οικοσυστήματα ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΑ ΑΓΡΟ- ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥ ΕΛΑΙΩΝΑ Χρονική Διάρκεια: Οκτώβριος 2010 Ιούνιος 2014 Προϋπολογισμός:

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Θ. Δ. Ζάγκα Καθηγητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος Τομέας Δασικής Παραγωγής-Προστασίας Δασών-

Διαβάστε περισσότερα

Εχοντας εμφανιστεί στη Γη πριν από τέσσερα

Εχοντας εμφανιστεί στη Γη πριν από τέσσερα Στην αυγή της ιστορίας Μισοί άνθρωποι, μισοί ζώα, οι θεοί των Αιγυπτίων είναι χιλιάδες. Ο Θεός του Ήλιου, ο Ρα, είναι επίσης και ο πατέρας του φαραώ που κυβερνάει. Εχοντας εμφανιστεί στη Γη πριν από τέσσερα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών

Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών. Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών Φυσικών Επιστημών Θέμα: Εφαρμογή του ΑΠ των Φυσικών Επιστημών Κατά τη Β Φάση της Διαμόρφωσης των ΑΠ, το Πρόγραμμα Σπουδών των Φυσικών Επιστημών, το οποίο θα εφαρμοστεί κατά τη φετινή

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3

Παγκύπριο Κίνημα Εδονόπουλων 3 Εισαγωγή Η δράση του Παγκύπριου Κινήματος Εδονόπουλων επικεντρώνεται σε θέματα που σχετίζονται άμεσα με την καθημερινότητα των παιδιών, καθώς επίσης με την προώθηση της συμμετοχής των παιδιών στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΝΕΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑνΑΔ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2010-2013

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΝΕΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑνΑΔ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2010-2013 ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΝΕΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑνΑΔ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 2010-2013 Η μελέτη είναι προσβάσιμη ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα της ΑνΑΔ: www.hrdauth.org.cy Α. Πράσινη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Σχολική χρονιά 2012-13 ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΙΝΑΣ 3, 16451

Διαβάστε περισσότερα

Το περιβάλλον ως σύστηµα

Το περιβάλλον ως σύστηµα Το περιβάλλον ως σύστηµα Σύστηµα : ηιδέατουστηθεώρησητουκόσµου Το σύστηµα αποτελεί θεµελιώδη έννοια γύρω από την οποία οργανώνεται ο τρόπος θεώρησης του κόσµου και των φαινοµένων που συντελούνται µέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α ΤΟΜΟΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α ΤΟΜΟΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α ΤΟΜΟΣ ΜΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Α ΤΟΜΟΣ Σειρά: Γενικό Λύκειο Οικονομικές Επιστήμες Αρχές Οικονομικής Θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας

Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας Πρόγραμμα Eνημέρωσης κι Ευαισθητοποίησης μαθητών, γονέωνκαι εκπαιδευτικών για τα Απόβλητα Συσκευασίας στο Δήμο μας ΕλληνικήΕταιρείαΑξιοποίησης Ανακύκλωσης Α.Ε. Τα σκουπίδια μας... Αυξάνονται χρόνομετοχρόνο!

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Διεύθυνση Έρευνας και Προγραμματισμού

ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Διεύθυνση Έρευνας και Προγραμματισμού ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΚΩΝ ΣΕ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Διεύθυνση Έρευνας και Προγραμματισμού 1 H ΑνΑΔ Ημικρατικός Οργανισμός ο οποίος αναφέρεται στην κυβέρνηση μέσω του Υπουργού Εργασίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθ. Γεράσιμος ΑΡΑΠΗΣ Εργαστήριο Οικολογίας & Προστασίας Περιβάλλοντος mani@aua.gr Βιώσιμη Ανάπτυξη, Φέρουσα Ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού

Λογισμικό: Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού Λογισμικό: Ταξίδι Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Μαριάννα Χατζοπούλου Προμηθευτής: Hyper Systems Προσβασιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Γενικά Λαμβάνοντας υπόψη τις μέχρι σήμερα Εγκυκλίους για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Β Β1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1 Α 2 Β 3 Α 4 Α 5 Β 6 Β 7 Α

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Β Β1. Στήλη Ι Στήλη ΙΙ 1 Α 2 Β 3 Α 4 Α 5 Β 6 Β 7 Α 1 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ (συμβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Πώς περνάμε τη μέρα μας;

Πώς περνάμε τη μέρα μας; Πώς περνάμε τη μέρα μας; Διδακτική πρόταση 2: Συνοπτικό πλαίσιο καθημερινής ζωής Ερώτημα-κλειδί Πώς περνούμε τη μέρα μας από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Σύνδεση με το προηγούμενο μάθημα Στο προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ. 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ 1.4 Αλληλεπιδράσεις και προσαρμογές Οι οργανισμοί διαφέρουν στην εμφάνιση, στον τρόπο με τον οποίο ζουν, στον τόπο όπου κατοικούν Ποιο είναι το μυστικό της τεράστιας ποικιλομορφίας;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Διαμόρφωση προτύπων. 21 March Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου;

Διαμόρφωση προτύπων. 21 March Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου; Διαμόρφωση προτύπων Γιατί μελετάμε το πρότυπο τοπίου; Το χωρικό πρότυπο επηρεάζει τις οικολογικές διεργασίες (δυναμική των πληθυσμών, τη βιοποικιλότητα, οικοφυσιολογικές διεργασίες των οικοσυστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Γεωργία σημαντική παράμετρος οικονομικής προόδου. Κρίσιμα σημεία: Σύγχρονα και αποδοτικά εγγειοβελτιωτικά αρδευτικά έργα Ορθολογική

Διαβάστε περισσότερα

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές

a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν οι παγετώνες. β. Η Νορβηγική Θάλασσα βρέχει τις βορειοανατολικές ακτές EΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Επαναληπτικό διαγώνισμα στα μαθήματα 12-18 1. Χαρακτήρισε τις παρακάτω προτάσεις με το γράμμα (Σ), αν είναι σωστές, και a. Οι βαθιές θάλασσες της Ευρώπης δημιουργήθηκαν όταν έλιωσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 10: Αναλυτική Γεωχημεία και Οικολογία Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία

Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Η Επιχειρηματική Ευκαιρία Κατανοώντας την επιχειρηματική ευκαιρία Υπάρχουν έρευνες οι οποίες δείχνουν ότι στους περισσότερους επιχειρηματίες που ξεκινούν για πρώτη φορά μια επιχείρηση, τελειώνουν τα χρήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης

Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης Γ Ε Ω Λ Ο Γ Ι Α Γ Ε Ω Γ Ρ Α Φ Ι Α Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Διδακτέα ύλη Διαχείριση Διδακτέας ύλης ΜΑΘ. Α.. Γεωγραφικές συντεταγμένες διδαχθεί η Α.. από το Τετράδιο Εργασιών. Η αυτή δεν σχετίζεται με το αντίστοιχο μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα

Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια της νέας ΚΑΠ και οι προοπτικές εφαρμογής του στην Ελλάδα ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΓΕΩΤΕΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ Η Αγροδασοπονία στα Πλαίσια της Νέας ΚΑΠ 2014 2020 Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2014 Το αγροδασικό μέτρο στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 7: Οικοσυστήματα (I) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας)

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ. 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 1) Παράδειγµα κριτηρίου ερωτήσεων κλειστού τύπου - ανοικτού τύπου (εξέταση στο µάθηµα της ηµέρας) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΘΗΤΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΑΞΗ:... ΤΜΗΜΑ:... ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της».

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της». Το σχολείο μας συνεχίζει φέτος, για τρίτη σχολική χρονιά, να συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Οικολoγικά Σχολεία, το οποίο προσφέρει στους μαθητές μια νέα εμπειρία. Το

Διαβάστε περισσότερα

Ήπιες µορφές ενέργειας

Ήπιες µορφές ενέργειας ΕΒ ΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ήπιες µορφές ενέργειας Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. ΥΣΑΡΕΣΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ. Β' Τάξη Γενικού Λυκείου ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ & ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΗΣ Β' Τάξη Γενικού Λυκείου Ομάδα συγγραφής: Κων/νος Γαβρίλης, καθηγητής Μαθηματικών Β/θμιας Εκπαίδευσης. Μαργαρίτα Μεταξά, Δρ. Αστροφυσικής, καθηγήτρια Φυσικής του Τοσιτσείου-Αρσακείου

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011.

Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011. Κυρίες και Κύριοι, Πρώτα απ όλα θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την τιμητική πρόσκλησή σας, να συμμετέχω στο σημερινό πρόγραμμα του Συνεδρίου ΑΘΗΝΑ 2011. Η επίκαιρη θεματολογία και οι εμπεριστατωμένες

Διαβάστε περισσότερα

Λιβάδια - Θαµνότοποι

Λιβάδια - Θαµνότοποι ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Λιβάδια - Θαµνότοποι ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2013. Έκφραση - Έκθεση

Πανελλαδικές εξετάσεις 2013. Έκφραση - Έκθεση Πανελλαδικές εξετάσεις 2013 Έκφραση - Έκθεση Γ1. Σε άρθρο που πρόκειται να αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα του σχολείου σας να εκθέσετε τις απόψεις σας σχετικά με: α) τις επιπτώσεις που έχει προκαλέσει

Διαβάστε περισσότερα

«Το ποτάμι μας (Τάφρος 66) Πηγή ζωής ή αιτία οικολογικής καταστροφής;»

«Το ποτάμι μας (Τάφρος 66) Πηγή ζωής ή αιτία οικολογικής καταστροφής;» «Το ποτάμι μας (Τάφρος 66) Πηγή ζωής ή αιτία οικολογικής καταστροφής;» Εκπαιδευτικοί υλοποίησης: Δημητρίου Χρήστος Όππας Δημήτριος Αγγελοχώρι, 2012 2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ Είναι σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝ II, KOYΠΟΝΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Κωδικός Αριθμός Κουπονιού:

ΕΠΑΝ II, KOYΠΟΝΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Κωδικός Αριθμός Κουπονιού: ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ, ΩΚΕΑΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΑΡΓΟΛΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Agenda 21 στα σχολεία Ένα παράδειγμα εφαρμογής σε Γαλλικό σχολείο. Γιώργος Παυλικάκης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Agenda 21 στα σχολεία Ένα παράδειγμα εφαρμογής σε Γαλλικό σχολείο. Γιώργος Παυλικάκης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Agenda 21 στα σχολεία Ένα παράδειγμα εφαρμογής σε Γαλλικό σχολείο Γιώργος Παυλικάκης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Αειφόρος(βιώσιμη) Ανάπτυξη Μία ιδέα που προχωράει. Γέννηση: 1987

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Βιολόγων της Ώθησης 1 ΘΕΜΑ Α ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ευτέρα έρα, 20 Μα ου 2013 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ

ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΥΔΑΤΙΝΗ ΡΥΠΑΝΣΗ-ΟΡΙΣΜΟΣ Τι είναι ρύπανση: Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην ευζωία, την ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ. * Να τραφούν σωστά ώστε να σκεφτούν και να ενεργήσουν κατάλληλα.

Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ. * Να τραφούν σωστά ώστε να σκεφτούν και να ενεργήσουν κατάλληλα. Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ ΑΙΤΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ Υπάρχουν πολλοί και αλληλοεμπλεκόμενοι παράγοντες που επηρεάζουν το πρόβλημα. Ωστόσο, η πείνα καθαυτή μπορεί να προκληθεί από δύο απλούς λόγους. α)ο πρώτος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Πρόγραμμα Ενημέρωσης εκπαιδευτικών για INDUCTION 4-5 Φεβρουαρίου 2012 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πεδουλά ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ/ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ - ΒΑΣΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον

Υπενθύμιση. Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Υπενθύμιση Παγκόσμιες ημέρες αφιερωμένες στο περιβάλλον Φεβρουάριος 2: Ημέρα Υγροτόπων Στις 2 Φεβρουαρίου 1977 υπογράφτηκε η Σύμβαση για τους Υγροτόπους στην πόλη Ramsar του Ιράν. Στη Συνθήκη αυτή περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

Ταδάσηκαλύπτουντοένατρίτοτουεδάφους της γης. Σχηµατίστηκαν πριν από 350 εκατοµµύρια χρόνια ως διαρκής µορφή βλάστησης µε πλούσια παραγωγή βιοµάζας

Ταδάσηκαλύπτουντοένατρίτοτουεδάφους της γης. Σχηµατίστηκαν πριν από 350 εκατοµµύρια χρόνια ως διαρκής µορφή βλάστησης µε πλούσια παραγωγή βιοµάζας Οικονομικές βάσεις της Δασικής Διαχειριστικής Ταδάσηκαλύπτουντοένατρίτοτουεδάφους της γης. Σχηµατίστηκαν πριν από 350 εκατοµµύρια χρόνια ως διαρκής µορφή βλάστησης µε πλούσια παραγωγή βιοµάζας και είναι

Διαβάστε περισσότερα

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά

3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά 3ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ: Ο ελαιώνας ως οικοσύστημα: φυτά, πτηνά, θηλαστικά Στάδια Προγράμματος Καθορισμός Θέματος Ομάδων εργασίας Συλλογή υλικού σχετικού με το

Διαβάστε περισσότερα

Μία εργασία των μαθητών:

Μία εργασία των μαθητών: Πρότυπο Πειραματικό Λύκειο Αναβρύτων Τάξη: Α Μάθημα: Ερευνητική Εργασία Υπεύθυνος καθηγητής: κα Τερζή Σχολικό Έτος : 2014-2015 Μία εργασία των μαθητών: Βλασσόπουλος Κωστής Δεληκούρας Δημήτρης Διαμαντίδης

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα

Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα Xαιρετισμός Προέδρου.Ε. ΓΕΩΤ.Ε.Ε./Κ.Ε. κου Ιωάννη Γεωργιάδη,Γεωπόνου Μsc στην ημερίδα «Προοπτικές αειφορικής ανάπτυξης ενεργειακών καλλιεργειών στην Ελλάδα». ΑΕΙΦΟΡΙΑ είναι μια έννοια που ευρύτατα χρησιμοποιείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Β ΚΥΚΛΟΥ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ TΕΧΝΙΚΩΝ EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ EΚΠΑΙ ΕΥΤΗΡΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ

ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΜΑΘΑΙΝΩ ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΑΞΗ :Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 Απορρίμματα Τι είναι τα απορρίμματα; Απορρίμματα είναι υπολείμματα τροφών και αντικειμένων τα οποία έχουν παύσει να εξυπηρετούν τον σκοπό

Διαβάστε περισσότερα