Ζυγούρη Έλενα ιδακτωρ ΠΤ Ε, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας Σχολική Σύµβουλος Π.Ε. Ν. Καστοριάς,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζυγούρη Έλενα ιδακτωρ ΠΤ Ε, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας Σχολική Σύµβουλος Π.Ε. Ν. Καστοριάς, e-mail: zigouri@otenet.gr"

Transcript

1 Τρόποι διαχείρισης του περιεχοµένου και των µεθοδολογικών προσεγγίσεων από τους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης, µε βάση το Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Μια ερευνητική προσέγγιση. Ζυγούρη Έλενα ιδακτωρ ΠΤ Ε, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας Σχολική Σύµβουλος Π.Ε. Ν. Καστοριάς, ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ως σηµαντική διάσταση του ρόλου του εκπαιδευτικού, προκειµένου να υλοποιεί αποτελεσµατικά τους στόχους της Π.Ε., προτείνονται οι παιδαγωγικές του ικανότητες σε επίπεδο διδακτικού σχεδιασµού, καθώς και σε επίπεδο επιλογής και χρήσης των κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και τεχνικών αξιολόγησης (May, 1997). Οι εκπαιδευτικοί, δηλαδή, προκειµένου να βοηθήσουν τους µαθητές τους να αναπτύξουν τις απαραίτητες περιβαλλοντικές γνώσεις και δεξιότητες οφείλουν να χρησιµοποιούν καινοτόµες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και να προάγουν εναλλακτικές µορφές µάθησης ώστε οι µαθητές να ανακαλύπτουν και να διατυπώνουν τα δικά τους κριτήρια στον τρόπο εξέτασης των διαφόρων θεµάτων (Posch, 1993, p.32). Με βάση δε τα µοντέλα προσδιορισµού των γνώσεων και ικανοτήτων (Peyton, Hungerford & Wilke, 1980 Hungerford & Peyton, 1986 Unesco-Unep, 1990 Jacobson, 1995 Engelson & Disinger,1990) που πρέπει να διαθέτουν οι εκπαιδευτικοί για την αποτελεσµατική τους λειτουργία στην Π.Ε., οι γνώσεις και οι ικανότητες που αφορούν στη διδακτική εφαρµογή και την αξιολόγηση υποδεικνύονται ως σηµαντικά στοιχεία της επαγγελµατικής επάρκειάς τους στην Π.Ε. Η κατοχή όµως αυτών των απαραίτητων γνώσεων και ικανοτήτων από πλευράς των εκπαιδευτικών δεν πρέπει να εκλαµβάνεται ως αυτονόητη, καθώς η πραγµατικότητα υποδεικνύει ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν φαίνεται να διαθέτουν ανάλογη εµπειρία στις περιβαλλοντικές πρακτικές (Williams, 1992 Fien, 1993a). Στο παραπάνω πλαίσιο η συγκεκριµένη ερευνητική εργασία στοχεύει στην καταγραφή και ανάλυση της πραγµατικής κατάστασης αναφορικά µε το βάθος και την έκταση που οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου κατέχουν τις απαραίτητες γνώσεις και ικανότητες διαχείρισης του περιεχοµένου και των µεθοδολογικών εργαλείων της Π.Ε., µε βάση το Α.Π.Σ. της Π.Ε. είγµα της έρευνας αποτελούν 927 εκπαιδευτικοί που υπηρετούν στα σχολεία της Επικράτειας. Τα αποτελέσµατα της έρευνας συνηγορούν στην εκτίµηση ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν διαθέτουν επάρκεια γνώσεων και ικανοτήτων για την επιλογή και διαχείριση των διδακτικών µεθόδων και τεχνικών, γεγονός που επιβεβαιώνει την ανάγκη ενίσχυσης των ικανοτήτων τους στο συγκεκριµένο πεδίο. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Περιβαλλοντική εκπαίδευση, διαχείριση αναλυτικού προγράµµατος, µεθοδολογικές προσεγγίσεις, διδακτικές τεχνικές, θεµατικοί άξονες, επαγγελµατική επάρκεια εκπαιδευτικών. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σηµερινή εκπαιδευτική πραγµατικότητα φαίνεται να απαιτεί πέραν του παραδοσιακού ρόλου του εκπαιδευτικού- µεταδότη της γνώσης έναν ρόλο πιο σύνθετο, ο οποίος να µπορεί να συµβάλλει στην κατάλληλη προετοιµασία των

2 µαθητών, αλλά και του κοινωνικού συνόλου, ώστε να είναι ικανό να αντιµετωπίσει τις νέες συνθήκες που κάθε φορά θα δηµιουργούνται. Θεωρείται πλέον αναγκαίο ο κάθε εκπαιδευτικός να υιοθετεί ανάλογη στάση, ώστε να βοηθά τους µαθητές να αναπτύξουν την κριτική και δηµιουργική σκέψη και συνείδηση ως προϋποθέσεις που οδηγούν στη δηµιουργική σκέψη, η οποία αποτελεί βασική επιδίωξη του σχολείου του µέλλοντος (Fisher, 1995). Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην Π.Ε. καθορίζεται από την άποψη για τον τύπο του εκπαιδευτικού που θεωρείται κατάλληλος και συµβατός για τη λειτουργία της Π.Ε. και θα πρέπει να θεωρηθεί µε βάση το ευρύτερο επιστηµολογικό πλαίσιο θεώρησης της εκπαιδευτικής πρακτικής. Έτσι, εξετάζεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην Π.Ε. στη βάση των τριών επιστηµολογικών θεωρήσεων (θετικιστικής, ερµηνευτικής και κοινωνικά κριτικής) ( ασκολιά, 2000), Σύµφωνα µε τις παραπάνω θεωρήσεις, ως σηµαντική διάσταση του ρόλου του εκπαιδευτικού, προκειµένου να υλοποιεί αποτελεσµατικά τους στόχους της Π.Ε., προτείνονται οι παιδαγωγικές του ικανότητες σε επίπεδο διδακτικού σχεδιασµού, καθώς και σε επίπεδο επιλογής και χρήσης των κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και τεχνικών αξιολόγησης (May, 1997). Οι εκπαιδευτικοί προκειµένου να βοηθήσουν τους µαθητές τους να αναπτύξουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες, ώστε να γίνουν περιβαλλοντικά υπεύθυνοι πολίτες, οφείλουν να χρησιµοποιούν καινοτόµες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και να προάγουν εναλλακτικές µορφές µάθησης για τους µαθητές, τους οποίους πρέπει να βοηθούν να ανακαλύπτουν και να διατυπώνουν τα δικά τους κριτήρια στον τρόπο εξέτασης των διαφόρων θεµάτων (Posch, 1993, p.32). Στο πλαίσιο αυτό, η άσκηση του επαγγέλµατος του εκπαιδευτικού δεν στηρίζεται µόνο στην κοινή εµπειρία, αλλά στις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για τη διεκπεραίωση εκπαιδευτικών διαδικασιών, τις οποίες αποκτά µέσα από συστηµατική και επιστηµονικά θεµελιωµένη εκπαιδευτική διαδικασία (Day, 2003 Παπαναούµ, 2003). Για το National Board for Professional Teaching Standards (1997) για να είναι επαγγελµατικά επαρκείς 1 οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να διαθέτουν βαθιά κατανόηση και πλούσια πληροφόρηση για περιεχόµενο που καλούνται να διεκπεραιώσουν, καθώς και κατανόηση των τρόπων δηµιουργίας, οργάνωσης και διασύνδεσης του περιεχοµένου αυτού µε άλλες γνωστικές περιοχές. Επιπρόσθετα θα πρέπει να γνωρίζουν το υπόβαθρο και τις προϋπάρχουσες αντιλήψεις του µαθητή για το αντίστοιχο θέµα, καθώς και τις δυσκολίες που ανακύπτουν κατά τη διαπραγµάτευση ενός αντικειµένου, ώστε να τροποποιούν τις διδακτικές τους πρακτικές ανάλογα. Προς αυτό θα πρέπει να γνωρίζουν ποικίλες διδακτικές τεχνικές, οι οποίες να τους επιτρέπουν την πολύπλευρη διαπραγµάτευση του θέµατος. Οφείλουν ακόµη κατά τη διδασκαλία να προτρέπουν τους µαθητές να επιλύουν µόνοι τους τα προβλήµατά τους. Ο Phelps, (2006) συστήνει για έναν επαγγελµατία εκπαιδευτικό υπευθυνότητα, σεβασµό και ανάληψη ρίσκου. Για να επιτευχθούν τα παραπάνω συνιστά να δοθεί έµφαση στον σχεδιασµό, στο περιεχόµενο, στις στρατηγικές, το ενδιαφέρον, την ευελιξία και την αξιολόγηση, στα έξι δηλαδή συστατικά για µια επιτυχηµένη διδασκαλία (Heckendorn,2006). Η ευθύνη, συνεπώς, του εκπαιδευτικού συµπεριλαµβάνει καλή γνώση του περιεχοµένου που καλείται να διεκπεραιώσει, που 1 Με βάση τις ερευνητικές προσεγγίσεις για την επαγγελµατική επάρκεια, ο όρος συµπεριλαµβάνει το σύνολο των γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων του ατόµου να συνδυάζει γνωστικούς, συναισθηµατικούς και άλλους πόρους, ώστε να αντεπεξέρχεται αποτελεσµατικά και επαρκώς στις επαγγελµατικές του υποχρεώσεις. Για τις προσεγγίσεις της έννοιας της επαγγελµατικής ικανότητας ή επάρκειας βλ. ασκολιά, Μ., (2002). Οι επιµορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, ιδακτορική διατριβή, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών, Τµήµα Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής- Ψυχολογίας, Τοµέας Παιδαγωγικής.

3 προϋποθέτει βαθιά κατανόηση του Α.Π.. Η χρήση ποικιλίας ενεργητικών στρατηγικών µάθησης στη διεκπεραίωση ενός θέµατος αποτελεί πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι πρέπει να είναι και να παραµείνουν συλλογιζόµενοι και διαρκώς εξασκούµενοι, καθώς αναπτύσσουν ο καθένας µια ατοµική παιδαγωγική και σχεδιάζουν δυναµικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες µε τη βοήθεια των υπαρχουσών διδακτικών στρατηγικών (Heckendorn, 1996 Osterman & Kottkamp, 1993). Οφείλουν, λοιπόν, να εξασκούνται στο να διεκπεραιώνουν σωστά τις διαδικασίες και να βελτιώνονται σε εκείνες τις περιοχές, οι οποίες δεν είχαν το καλύτερο αποτέλεσµα για τους µαθητές. Όσον αφορά δε την Π.Ε., µε βάση τα µοντέλα προσδιορισµού των γνώσεων και ικανοτήτων (Peyton, Hungerford & Wilke, 1980 Hungerford & Peyton, 1986 Unesco-Unep, 1990 Jacobson, 1985 Engelson & Disinger,1990) που πρέπει να διαθέτουν οι εκπαιδευτικοί για την αποτελεσµατική τους λειτουργία µε βάση την περιβαλλοντική πρακτική, οι γνώσεις και οι ικανότητες που αφορούν στη διδακτική εφαρµογή και την αξιολόγηση της Π.Ε., όπως είναι η προσαρµογή των στόχων και µεθόδων της Π.Ε. στα διάφορα µαθήµατα του Α.Π. και η επιλογή και χρήση κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και µεθόδων για το σχεδιασµό, την οργάνωση και την αξιολόγηση των προγραµµάτων, υποδεικνύονται ως σηµαντικά στοιχεία της επαγγελµατικής επάρκειας των εκπαιδευτικών στην Π.Ε. Η κατοχή όµως αυτών των απαραίτητων γνώσεων και ικανοτήτων από πλευράς των εκπαιδευτικών δεν πρέπει να εκλαµβάνεται ως αυτονόητη, καθώς η πραγµατικότητα υποδεικνύει ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν φαίνεται να διαθέτουν ανάλογη εµπειρία στις περιβαλλοντικές πρακτικές (Williams, 1992 Fien, 1994). Η ανάπτυξη των σχολικών προγραµµάτων Π.Ε. στη σηµερινή εκπαιδευτική πραγµατικότητα βασίζεται σε συγκεκριµένο πλαίσιο, το οποίο καθορίζεται στο αντίστοιχο πρόγραµµα σπουδών, που περιγράφεται αναλυτικά στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών(.Ε.Π.Π.Σ.,2002, τόµος Β,σ.759). Στο επιµέρους ΑΠΣ για την Π.Ε. καθορίζονται τόσο οι τρόποι ανάπτυξης ενός προγράµµατος, όσο και οι µεθοδολογικές προσεγγίσεις και διδακτικές τεχνικές τις οποίες οφείλουν να διαχειριστούν οι εκπαιδευτικοί προκειµένου αποτελεσµατικά να διεκπεραιώσουν τους στόχους της Π.Ε. και οι οποίες θεωρούνται συµβατές µε τη φιλοσοφία και τις αρχές της Π.Ε. Η καταγραφή της πραγµατικής κατάστασης αναφορικά µε το βάθος και την έκταση που οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου κατέχουν τις απαραίτητες γνώσεις και ικανότητες διαχείρισης του περιεχοµένου και των µεθοδολογικών εργαλείων της Π.Ε., αποτελεί κεντρικό στόχο της παρούσας ερευνητικής προσπάθειας. Τα ερευνητικά πεδία οριοθετήθηκαν µε βάση τους εξής άξονες: α) Κατανόηση του τρόπου οργάνωσης και διασύνδεσης του περιεχοµένου της Π.Ε. (θεµατικοί άξονες, διαθεµατικότητα) και β) κατανόηση των τρόπων µετασχηµατισµού της επιστηµονικής γνώσης σε σχολική (µεθοδολογικές προσεγγίσεις, διδακτικές τεχνικές). Ως προσφορότερο ερευνητικό εργαλείο επιλέχθηκε το ερωτηµατολόγιο για τη συλλογή ποσοτικών δεδοµένων, η δοµή του οποίου λαµβάνει υπόψη τόσο τα µοντέλα επαγγελµατικής κατάρτισης των εκπαιδευτικών, όπως αυτά προτείνονται στη διεθνή βιβλιογραφία όσο και τους βασικούς άξονες που οικοδοµούν το πρόγραµµα σπουδών της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ( ΕΠΠΣ, 2002, τοµ. Β ). Ο ερευνητικός πληθυσµός αποτελείται από το σύνολο των εκπαιδευτικών της Α /θµιας Εκπαίδευσης, οι οποίοι υπηρετούν στα σχολεία της Επικράτειας. είγµα της έρευνας αποτελούν οι 927 εκπαιδευτικοί, οι οποίοι επιλέχθηκαν µε βάση: γεωγραφικό διαµέρισµα, περιοχή, φύλο. Για την οριστικοποίηση της δοµής του ερωτηµατολογίου αρχικώς διενεργήθηκε πιλοτική

4 έρευνα σε δείγµα 50 εκπαιδευτικών της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης του νοµού Καστοριάς, η οποία υπέδειξε και τα σηµεία αναθεώρησής του. Η ανάλυση των δεδοµένων του ερωτηµατολογίου υπέδειξε τα εξής: Κατανόηση των τρόπων οργάνωσης και διασύνδεσης του περιεχοµένου Περιεχόµενο θεµατικοί άξονες Προκειµένου να διαπιστώσουµε το βαθµό κατανόησης του περιεχοµένου της Π.Ε. από τους εκπαιδευτικούς, έτσι όπως αυτό οριοθετείται στο ΕΠΠΣ (τόµος Β, σελ. 752) και συγκροτεί τους άξονες γνωστικού περιεχοµένου του, αλλά και να διερευνήσουµε τις γενικότερες αντιλήψεις τους για το ποια θεµατολογία αφορά και είναι αντικείµενο της Π.Ε., καθορίσαµε µια σειρά θεµατικών ενοτήτων, όπως αυτές συµπεριλαµβάνονται στο ΕΠΠΣ, αλλά και µε βάση τα συστατικά των διεπιστηµονικών νοητικών σχηµάτων, τα οποία διαθέτει η Π.Ε. και τα οποία λαµβάνονται υπόψη στο σχεδιασµό των περιεχοµένων της (Ballard & Pandya,1990) για τις οποίες ζητήσαµε την άποψή τους για το εάν αυτές εµπίπτουν ή όχι στη θεµατολογία της Π.Ε. Οι θεµατικές ενότητες επιλέχθηκαν µε βάση και τα θεµατικά επιστηµονικά πεδία από τα οποία αντλεί τα ενδιαφέροντά της η περιβαλλοντική θεωρία (Disinger, 1997), καθώς και µε βάση την ιεράρχηση αξιών στην Π.Ε, και ταξινοµήθηκαν στους ακόλουθους άξονες: α) ιαχείριση φυσικού περιβάλλοντος, που αφορά τα περιβαλλοντικά προβλήµατα της διαχείρισης απορριµµάτων και της υπερβόσκησης δασικών περιοχών. β) Ανθρώπινες δραστηριότητες στο φυσικό περιβάλλον, που αφορά τα περιβαλλοντικά ζητήµατα που ανακύπτουν από τις κατασκευές ή επεκτάσεις δικτύων υποδοµών σε συγκεκριµένες περιοχές. γ) Ανθρώπινες σχέσεις και αξίες, που αφορά τις κοινωνικές και οικονοµικές διαστάσεις του αναπτυξιακού περιβαλλοντικού προβλήµατος, όπως είναι η τουριστική ανάπτυξη µιας περιοχής και τα κοινωνικά προβλήµατα των µειονοτήτων. δ) Ετεροπροσδιορισµός της Π.Ε., µε βάση θεµατικές ενότητες συναφών χώρων, όπως της Τοπικής Ιστορίας, του Πολιτισµού, της Αγωγής Υγείας και της Κυκλοφοριακής Αγωγής. Οι απαντήσεις των εκπαιδευτικών κωδικοποιήθηκαν µε βάση το εάν θεωρούν ότι τα θέµατα κάθε άξονα εµπίπτουν ή όχι στο πεδίο ενασχόλησης της Π.Ε. Πίνακας 1. Κατανοµή των απαντήσεων των εκπαιδευτικών, µε βάση το εάν εµπίπτουν ή όχι οι θεµατικές ενότητες στη θεµατολογία της Π.Ε. Θεµατικοί άξονες Εµπίπτει στη εν εµπίπτει στη Σύνολο θεµατολογία της θεµατολογία της Π.Ε. Π.Ε. ν % ν % ν % ιαχείριση φυσικού περιβάλλοντος ιαχείριση απορριµµάτων ,0 9 1, ,0 Απόθεση σκουπιδιών στην ακτή µιας θάλασσας ,5 14 1, ,0 Υπερβόσκηση µιας δασικής περιοχής από ,5 42 4, ,0 αιγοπρόβατα Ανθρώπινες δραστηριότητες στο φυσικό περιβάλλον Κατασκευή ή επέκταση αεροδροµίου σε µια , , ,0 περιοχή Επέκταση συγκοινωνιακού δικτύου , , ,0 Ανθρώπινες σχέσεις και αξίες Τουριστική ανάπτυξη µιας περιοχής , , ,0 Εγκατάσταση οικογενειών οικονοµικών , , ,0 µεταναστών σε µια συνοικία της πόλης Συναφείς χώροι µε την Π.Ε. ηµιουργία συλλογής δηµοτικών τραγουδιών , , ,0

5 (Πολιτισµός) Οδική συµπεριφορά οδηγών πεζών (Κυκλοφοριακή αγωγή) Ιστορία της πόλης ή του χωριού µας (Τοπική ιστορία) ιατροφικές συνήθειες Παραδοσιακές συνταγές (Αγωγή Υγείας) , , , , , , , , ,0 Με βάση τα στοιχεία του παραπάνω πίνακα σε υψηλά ποσοστά οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος θεωρούν ότι τα σχετικά µε τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος θέµατα, καθώς και εκείνα που αφορούν τις ανθρώπινες δραστηριότητες στο φυσικό περιβάλλον απολύτως εµπίπτουν στη θεµατολογία της Π.Ε., καθώς διατείνονται ότι «η διαχείριση απορριµµάτων», «η απόθεση σκουπιδιών στην ακτή µιας θάλασσας» και η «υπερβόσκηση µιας δασικής περιοχής από αιγοπρόβατα», σε ποσοστά 99,0 %, 98,5% και 95,5% αντίστοιχα αφορούν άµεσα τα περιεχόµενα της Π.Ε. Το ίδιο παρατηρείται και για τα θέµατα: «Κατασκευή ή επέκταση αεροδροµίου σε µια περιοχή» και «Επέκταση συγκοινωνιακού δικτύου», σε ποσοστά 88,8% και 84,0% αντίστοιχα. Στον άξονα που αναφέρεται στις ανθρώπινες σχέσεις και αξίες, οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος φαίνεται να διασυνδέουν µ αυτόν κυρίως την οικονοµική ανάπτυξη µε την ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος, αφού σε υψηλό ποσοστό (84,6%) θεωρούν ότι η τουριστική ανάπτυξη ενός τόπου είναι εµπίπτει στη θεµατολογία της Π.Ε.. Ταυτόχρονα όµως φαίνεται ότι δεν γίνεται απολύτως αντιληπτή η κοινωνική διάσταση της Π.Ε., καθώς θέµατα όπως «Εγκατάσταση οικογενειών οικονοµικών µεταναστών σε µια συνοικία της πόλης», σε εξαιρετικά υψηλό ποσοστό (63,0%) θεωρείται ότι δεν αφορά την Π.Ε. Τα ευρήµατα αυτά ενισχύουν τις εκτιµήσεις άλλων συναφών ερευνών, µε βάση τις οποίες συνάγεται ότι οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης υλοποιούν προγράµµατα, των οποίων η θεµατολογία αφορά κατά κύριο λόγο το φυσικό περιβάλλον και λιγότερο το ανθρωπογενές περιβάλλον, ιδιαίτερα δε το κοινωνικό περιβάλλον (Ζυγούρη, 2002 Ζυγούρη, Αγγελάκη & Μαυρικάκη, 2002 Καζταρίδου, 2006). Όσον αφορά τους συναφείς χώρους µε την Π.Ε. φαίνεται ότι µεγαλύτερη διασύνδεση µε το χώρο της Π.Ε. έχουν, κατά την άποψη των εκπαιδευτικών του δείγµατος, κατά κύριο λόγο ο χώρος της Αγωγής Υγείας, και δευτερευόντως ο χώρος της Τοπικής Ιστορίας, καθώς τα θέµατά τους σε µεγάλο ποσοστό (54,7% και 41,1% αντιστοίχως) εκτιµάται ότι εµπίπτουν στη θεµατολογία της Π.Ε., γεγονός που αποδίδεται στη στενή σχέση των χώρων αυτών µε την Π.Ε. (Λεοντσίνης,1999, αναφέρεται στο περιβάλλον στην ολότητά του, Λεοντσίνης,1996, το περιβάλλον εξαρτάται από την ιστορική εξέταση των επιλογών του ανθρώπου πάνω σ αυτό, Καλογεροπούλου,1999, αναφέρεται στη συνύπαρξη τοπικής ιστορίας Π.Ε. ως αντικειµένου σχετικών προγραµµάτων, Αθανασίου,1994, αναφέρεται στην εφαρµογή προγραµµάτων Περιβαλλοντικής Αγωγής Υγείας). Στη βάση της διεπιστηµονικότητας που χαρακτηρίζει την Π.Ε. η µελέτη τέτοιων θεµάτων, όταν αυτά βασίζονται στις αρχές και τη φιλοσοφία της Π.Ε. και επιδιώκουν την υλοποίηση των στόχων της, είναι θεµιτή. Τρόποι οριζόντιας διασύνδεσης της Π.Ε. µε τα άλλα γνωστικά αντικείµενα Για να διερευνήσουµε τους τρόπους µε τους οποίους οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου αντιλαµβάνονται την οριζόντια διασύνδεση των περιβαλλοντικών θεµάτων µε τα υπόλοιπα γνωστικά αντικείµενα του Α.Π.Σ., ζητήσαµε από τους εκπαιδευτικούς να αναφέρουν κατά προτεραιότητα τρία γνωστικά

6 αντικείµενα, τα οποία κατά την άποψή τους, θα µπορούσαν να αξιοποιηθούν, προκειµένου, στο πλαίσιό τους, να διαπραγµατευτούν ένα συγκεκριµένο περιβαλλοντικό θέµα- οι γεωργικές καλλιέργειες του νοµού µας-, το οποίο επιλέξαµε από τους θεµατικούς άξονες του Α.Π. της Π.Ε. Ταυτόχρονα ζητήσαµε δίπλα από την αναφορά του γνωστικού αντικειµένου να καταγράψουν συγκεκριµένο παράδειγµα εφαρµογής. Σωστά θεωρήθηκαν τα παραδείγµατα τα οποία περιγράφουν και οριοθετούν τις συγκεκριµένες δεξιότητες οι οποίες καλλιεργούνται µέσα από τις δραστηριότητες που επιλέγονται να υλοποιηθούν σε κάθε συγκεκριµένο γνωστικό αντικείµενο, µε βάση τους τρόπους διάχυσης της Π.Ε. σε σχέση µε τις θεµατικές και τις δεξιότητες, όπως αυτοί υποδεικνύονται από τους Ramsey, Hungerford & Volk (1992). Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης των δεδοµένων περιγράφονται στους παρακάτω πίνακες, ως εξής: Πίνακας 2: Ποσοστιαία κατανοµή των σωστών και λανθασµένων παραδειγµάτων των εκπαιδευτικών ανά γνωστικό αντικείµενο Γνωστικό αντικείµενο 1 ο γνωστικό 2 ο γνωστικό 3 ο γνωστικό αντικείµενο αντικείµενο αντικείµενο ν % ν % ν % εν απαντούν 20 2,2 31 3,3 49 5,3 εν αναφέρουν παράδειγµα 19 2,0 22 2,4 23 2,5 Αναφέρουν σωστό παράδειγµα , , ,8 Αναφέρουν λάθος παράδειγµα , , ,4 Σύνολο , , ,0 Με βάση τα δεδοµένα του πίνακα διαπιστώνεται ότι στη µεγάλη τους πλειοψηφία οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος (ποσοστά 76,3%, 73,9% και 71,8% για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο αντίστοιχα), αναφέρουν σωστό παράδειγµα, το οποίο συγκεκριµένα και αναλυτικά περιγράφει τις κατάλληλες δεξιότητες που καλλιεργούνται µέσω του συγκεκριµένου περιβαλλοντικού θέµατος. Σε πολύ µικρά ποσοστά οι εκπαιδευτικοί δεν απαντούν καθόλου την ερώτηση (2,2%, 3,3% και 5,3% αντίστοιχα για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο), ή αναφέρουν γνωστικό αντικείµενο χωρίς να δίνουν συγκεκριµένο παράδειγµα (ποσοστά 2,0%,2,4% και 2,5% αντίστοιχα για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο). Υπάρχει, βέβαια, και ένα µικρό ποσοστό εκπαιδευτικών (19,5%, 20,4% και 20,4% αντίστοιχα για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο) που αναφέρουν λανθασµένο παράδειγµα. Εκτιµάται ότι η µεγαλύτερη ενιαιοποίηση του περιεχοµένου η οποία επιχειρείται µε το ΕΠΠΣ, φαίνεται ότι διευκολύνει την ενσωµάτωση της Π.Ε. µέσω των διεπιστηµονικών συσχετίσεων, συνθέσεων και διεπιστηµονικών µετασχηµατισµών (Ματσαγγούρας, 2006), έτσι ώστε η Π.Ε να ενσωµατώνεται µεν στο περιεχόµενο των άλλων γνωστικών αντικειµένων, να µη διασπά δε την ενότητα του µαθήµατος αυτού καθαυτού (Hungerford & Volk, 1992, p.40). Πίνακας 3: Ποσοστιαία κατανοµή των γνωστικών αντικειµένων ανά προτεραιότητα επιλογής τους από τους εκπαιδευτικούς Γνωστικό αντικείµενο 1 η προτεραιότητα 2 η προτεραιότητα 3 η προτεραιότητα ν % ν % ν % εν απαντούν 20 2,2 31 3,3 49 5,3 Γλώσσα , , ,5 Μαθηµατικά 32 3, , ,6 Μελέτη , , ,2 Γεωγραφία , , ,4

7 Φυσικά 68 7, , ,2 Ιστορία 20 2,2 67 7, ,2 Κοινωνική & Πολιτική 3 0,3 6 0,6 18 1,9 Αγωγή Αισθητική Αγωγή 3 0,3 20 2, ,0 Ευέλικτη Ζώνη 11 1,2 7 0,8 8 0,9 Θρησκευτικά 0 0,0 0 0,0 6 0,6 Πληροφορική 0 0,0 0 0,0 3 0,3 Σύνολο , , ,0 Από τα στοιχεία του παραπάνω πίνακα διαπιστώνεται ότι οι εκπαιδευτικοί ως πρώτης προτεραιότητας γνωστικό αντικείµενο, το οποίο εκτιµούν ότι διεκπεραιώνει τους στόχους του συγκεκριµένου περιβαλλοντικού θέµατος, επιλέγουν τη Μελέτη του Περιβάλλοντος (ποσοστό 45,0%), γνωστικό αντικείµενο που προκύπτει από την ενιαιοποίηση συναφών διακριτών γνωστικών αντικειµένων (Ματσαγγούρας, 2006, σελ. 87) και το οποίο ως διεπιστηµονικό πλαίσιο αξιοποιεί τις φυσικές, κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήµες και ως άξονες οργάνωσης των περιεχοµένων του χρησιµοποιεί το φυσικό περιβάλλον, το ανθρωπογενές περιβάλλον και τις αλληλεπιδράσεις τους ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ.378). Η σχέση της µελέτης του περιβάλλοντος µε την Π.Ε. γίνεται εύκολα αντιληπτή από τους εκπαιδευτικούς και µε δεδοµένη την κοινή οριοθέτηση του περιβάλλοντος, φυσικού και ανθρωπογενούς, µπορεί να διαπιστωθεί ταύτιση και στο διδακτικό και µεθοδολογικό πλαίσιο και τις χρησιµοποιούµενες προσεγγίσεις (Ζυγούρη, 2004). Συνεπώς, µπορεί να αποτελέσει πεδίο ανάπτυξης και προώθησης της Π.Ε. Αντίστοιχα ευρήµατα αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία, καθώς επισηµαίνεται ότι στο Αµερικανικό εκπαιδευτικό σύστηµα, στο επίπεδο του δηµοτικού σχολείου, το κύριο γνωστικό αντικείµενο που αναφέρθηκε ως το πιο κοντινό πεδίο στην Π.Ε. είναι η Μελέτη της Φύσης (Disinger et al., 1987), αλλά και στο Γερµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα, στο δηµοτικό σχολείο η Π.Ε. διασυνδέεται κυρίως µε µαθήµατα που αφορούν τη Μελέτη του περιβάλλοντος (Jariz, 1994). Αξιοπρόσεχτο είναι το γεγονός ότι σε ένα αρκετά µεγάλο ποσοστό (20,3 %) οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος επιλέγουν, ως πρώτο µάθηµα το οποίο µπορεί να διεκπεραιώσει τους στόχους του περιβαλλοντικού θέµατος, τη Γλώσσα, η οποία εκλαµβάνεται ως διεπιστηµονική δεξιότητα παραγωγής γραπτού ή προφορικού λόγου και η οποία «συνυφαίνεται» στα υπάρχοντα µαθήµατα του Α.Π., συνεπώς και της Π.Ε. (Unesco, 1986 ΕΠΠΣ, 2002, σελ.33). Εξ άλλου, η οριζόντια ένταξη του γραψίµατος σε όλα τα διδασκόµενα αντικείµενα (writing across the curriculum), όπως και η Π.Ε., προτείνεται να ενσωµατώνεται στο ΕΠΠΣ µέσω της λογικής της διεπιστηµονικής «διάχυσης» (Ματσαγγούρας, 2006, σελ. 87). Στην πλειοψηφία τους οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος αναφέρουν ως δεύτερης προτεραιότητας γνωστικό αντικείµενο που εξυπηρετεί τους στόχους της Π.Ε. τη Γεωγραφία (ποσοστό 24,6%).Ο σκοπός του συγκεκριµένου µαθήµατος αφορά την κατανόηση της δοµής του χώρου και την ερµηνεία των αλληλεπιδράσεων και αλληλεξαρτήσεων που αναπτύσσονται µεταξύ του ανθρώπου και του φυσικού περιβάλλοντος ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ. 622, τοµ. Β ), συνεπώς είναι εύκολο για τους εκπαιδευτικούς να ενσωµατώσουν στο µάθηµα της Γεωγραφίας στόχους της Π.Ε., ιδιαίτερα όταν αυτοί αφορούν τη µελέτη του τοπικού περιβάλλοντος. Αντίστοιχες διαπιστώσεις προκύπτουν και από τη µελέτη των τρόπων ενσωµάτωσης της Π.Ε. στα εκπαιδευτικά συστήµατα των Ευρωπαϊκών χωρών, όπως της Μ. Βρετανίας (Dorion, 1990 Oulton, 1994) και της Γαλλίας (Rubiliani, 1994). Ως τρίτης προτεραιότητας γνωστικό αντικείµενο, που διασυνδέεται µε την Π.Ε. επιλέγουν τα Μαθηµατικά (ποσοστό 21,6%), στο επίπεδο κυρίως της ανάπτυξης

8 δεξιοτήτων επίλυσης προβληµάτων και καταγραφής και οργάνωσης δεδοµένων. Με δεδοµένο ότι τα Μαθηµατικά στοχεύουν στην άσκηση του µαθητή στη µεθοδική σκέψη, στην κριτική και τις λογικές διεργασίες ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ. 305) και κυρίως επικεντρώνονται στην επίλυση προβληµάτων καθηµερινής ζωής, µε έµφαση στη βιωµατική προσέγγιση για τη συλλογή δεδοµένων (Λεµονίδης, 2003), µπορούν να αποτελέσουν την περιοχή εκείνη του Α.Π., της οποίας οι στόχοι µπορούν να «περιβαλλοντικοποιηθούν», ώστε να συναντηθούν τα δυο αναλυτικά προγράµµατα, της Π.Ε. και των Μαθηµατικών (Volk, 1997). Από τη µελέτη των δεδοµένων του παραπάνω πίνακα διαπιστώνεται ότι σε πολύ µικρά ποσοστά οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος επιλέγουν να διεκπεραιώσουν στόχους της Π.Ε. µέσω γνωστικών αντικειµένων των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστηµών (Ιστορία, ποσοστά 2,2%, 7,2% και 13,2% αντίστοιχα ως πρώτη, δεύτερη και τρίτη επιλογή, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, ποσοστά 0,3%, 0,6% και 1,9% ως πρώτη, δεύτερη και τρίτη επιλογή, Θρησκευτικά, ποσοστό 0,3% µόνο ως τρίτη επιλογή), παρόλο που µια σειρά δεξιοτήτων καταγραφής, ανάλυσης δεδοµένων, καθώς και δεξιοτήτων επικοινωνίας αποτελούν κοινούς στόχους της Π.Ε. µε τα παραπάνω γνωστικά αντικείµενα. Αξιοσηµείωτο επίσης είναι το γεγονός ότι η Αισθητική Αγωγή, οι τεχνικές της οποίας αποτελούν αναπόσπαστη διδακτική τακτική στο σύνολο των προγραµµάτων Π.Ε. που εφαρµόζονται κυρίως στο δηµοτικό σχολείο, επιλέγεται µόνο σε ποσοστά 0,3%, 2,2% και 10,0% ως πρώτη, δεύτερη και τρίτη επιλογή αντιστοίχως. Επιπρόσθετα, σηµειώνεται ότι, παρόλο που η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας αποτελεί οριζόντιο στόχο του ΕΠΠΣ ως γενική εκπαιδευτική αρχή ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ. 8) και η «ορθή «χρήση της τεχνολογίας αποτελεί βασική επιδίωξη της Π.Ε. ( ΕΠΠΣ,2002, σελ.760), οι εκπαιδευτικοί ελάχιστα (ποσοστό 0,3% µόνο ως τρίτη επιλογή) αναφέρονται στην πληροφορική ως πεδίο που θα µπορούσε να συνδυαστεί και να διεκπεραιώσει τους στόχους της Π.Ε. Γενικά, φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου διασυνδέουν την Π.Ε. κυρίως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Φυσικών Επιστηµών (Γεωγραφία, Φυσικά, Μελέτη περιβάλλοντος) και µε τα Μαθηµατικά και τη Γλώσσα, όχι όµως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Κοινωνικών, των Ανθρωπιστικών επιστηµών, την Τέχνη και την Τεχνολογία. Έτσι όµως η περιβαλλοντική διάσταση και συνακόλουθα όλη η περιβαλλοντική δουλειά περιορίζεται σηµαντικά, δεν διασφαλίζεται στην πράξη η διεπιστηµονική διαθεµατική προσέγγιση της Π.Ε.(Dorion, 1994). Για το λόγο αυτό πρέπει από τη µια οι εκπαιδευτικοί να εκπαιδεύονται σε τεχνικές διάχυσης της Π.Ε. και από τη άλλη να αναπτύσσονται στρατηγικές άρσης των τυχόν περιορισµών και δυσκολιών που ανακύπτουν κατά την εφαρµογή του Α.Π. (Volk, 1997). Κατανόηση των τρόπων µετασχηµατισµού της επιστηµονικής γνώσης σε σχολική γνώση Για να διερευνήσουµε την ικανότητα των εκπαιδευτικών να κατανοούν σε βάθος τα χαρακτηριστικά στοιχεία, τη δοµή, τη λειτουργία και τις πρακτικές της εφαρµογής των µεθοδολογικών εργαλείων, όπως αυτά προτείνονται στο ΕΠΠΣ (2002, σελ.764), ώστε να µπορούν να επιλέξουν την κατάλληλη και προσφορότερη κάθε φορά µέθοδο υλοποίησης του περιβαλλοντικού προγράµµατος και να τη συνδυάσουν µε άλλες ειδικότερες διδακτικές τεχνικές, συγκροτήσαµε:

9 α) για τις µεθοδολογικές προσεγγίσεις (Σχέδιο εργασίας, Επίλυση προβλήµατος, Μελέτη πεδίου 2 ) τρία παραδείγµατα, τα οποία περιγράφουν αναλυτικά τα χαρακτηριστικά στοιχεία και την πορεία υλοποίησης τις κάθε µεθόδου και ζητήσαµε από τους εκπαιδευτικούς να αντιστοιχίσουν το κάθε παράδειγµα της πρώτης στήλης µε τη σωστή απάντηση της δεύτερης στήλης (αντιστοίχιση 3 προς 5) 3. β) για τις προτεινόµενες από το ΕΠΠΣ (2002, σελ.765) διδακτικές τεχνικές πέντε παραδείγµατα, τα οποία περιγράφουν αναλυτικά τα χαρακτηριστικά και την πορεία εξέλιξης πέντε αντίστοιχων διδακτικών τεχνικών και ζητήσαµε από τους εκπαιδευτικούς να αντιστοιχίσουν κάθε παράδειγµα µε τη σωστή ορολογία της διδακτικής τεχνικής (αντιστοίχιση 5 προς 7). Από την ανάλυση των δεδοµένων προέκυψαν τα παρακάτω στοιχεία: Πίνακας 4: Ποσοστιαία κατανοµή των σωστών και λανθασµένων απαντήσεων των εκπαιδευτικών αναφορικά µε τις µεθοδολογικές προσεγγίσεις. Μεθοδολογικές προσεγγίσεις Σωστό Λάθος Σύνολο ν % ν % ν % Σχέδιο εργασίας , , ,0 Επίλυση προβλήµατος , , ,0 Εργασία πεδίου , , ,0 Με βάση τα δεδοµένα του παραπάνω πίνακα διαπιστώνεται ότι οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος στην πλειοψηφία τους (ποσοστό 77,1%) κατανοούν σωστά τα χαρακτηριστικά, τη δοµή και την πορεία εξέλιξης του σχεδίου εργασίας, ως µεθοδολογικής προσέγγισης, την οποία, κυρίως χρησιµοποιούν όταν πρόκειται να διαπραγµατευτούν θέµατα και ζητήµατα περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος. εν φαίνεται όµως να κατανοούν στον ίδιο βαθµό και τις άλλες δυο µεθοδολογικές προσεγγίσεις, καθώς σε υψηλά ποσοστά (52,8% και 57,1% αντίστοιχα για την Επίλυση προβλήµατος και τη Μελέτη Πεδίου) δίνουν λανθασµένη απάντηση σε σχέση µε τα χαρακτηριστικά των µεθόδων, καθώς και τη δοµή και την εξελικτική τους πορεία. 2 Για τη δοµή, την πορεία και την εφαρµογή των σχεδίων εργασίας, της επίλυσης προβλήµατος και της µελέτης πεδίου στην Π.Ε. αξιοποιήθηκε η διαθέσιµη ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία. Ενδεικτικά αναφέρουµε: Kilpatrick, T. H. The Project Method, Teachers College Record 19 (September 1918): , Dewey, S. (1933). How we think: A restatement of the relation of reflective thinking to the educative process. New Issue with Essay by Maxine Greene. Boston: Houghton Mifflin, Bransford, J. D., Sherwood, R. S., Vye, N. J., & Rieser, J. (1986). Teaching thinking and problem solving: Research foundations. American Psychologist, 41, , Frey, K.1(986). UNESCO UNEP (1986). International Environmental Education Program, Environmental Education Series, No 2, Hilt, R. (1992). The World of Work Connection, in N. Davidson & T. Worshman (eds), Enhancing Thinking Through Cooperative Learning. New York: Teachers Colledge Press, Γεωργόπουλος, Α. & Τσαλίκη, Ε. (1998). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg, Barron, B. J. S., Schwartz, D. L., Vye, N. J., Moore, A., Petrosino, A., Zech, L., Bransford, J. D., and CTGV (1998). Doing with understanding: lessons from research on problem-and project-based learning. The Journal of the Learning Sciences, 7(3&4), , Κουτσελίνη, Μ. & Θεοφιλίδης, Χρ. (1998). ιερεύνηση και Συνεργασία. Αθήνα: Μ. Π. Γρηγόρης, Καλαϊτζίδης,. & Ουζούνης, (1999). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Θεωρία και Πράξη. Ξάνθη: Σπανίδης Rusbult, C.(2001). Thinking Skills & Problem-Solving Methods in Education, is 3 Για την κατασκευή τεστ αντιστοίχισης, βλ. Καψάλης, Α. (1998). Αξιολόγηση και Βαθµολογ;ia στο ηµοτικό Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg και Ταρατόρη- Τσαλκατίδου, Ε. (1995). Η αξιολόγηση της σχολικής επίδοσης του µαθητή. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη

10 Πίνακας 5: Ποσοστιαία κατανοµή των σωστών και λανθασµένων απαντήσεων των εκπαιδευτικών αναφορικά µε τις διδακτικές τεχνικές ιδακτικές τεχνικές 4 Σωστό Λάθος Σύνολο ν % ν % ν % Συζήτηση , , ,0 Πειραµατική µέθοδος , , ,0 Καταιγισµός ιδεών , , ,0 Αντιπαράθεση απόψεων , , ,0 Παιχνίδια ρόλων , , ,0 Από τα δεδοµένα του πίνακα διαπιστώνεται ότι οι διδακτικές τεχνικές µε τις οποίες είναι κατά κύριο λόγο περισσότερο εξοικειωµένοι οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος είναι η πειραµατική µέθοδος, για την οποία οι εκπαιδευτικοί απαντούν σωστά σε υψηλό ποσοστό (88,9%), τα παιχνίδια ρόλων, για τα οποία σωστά απαντούν οι εκπαιδευτικοί σε ποσοστό 78,9% και η συζήτηση, για την οποία οι σωστές απαντήσεις αφορούν ποσοστό 61,1%. Λιγότερο γνωρίζουν τις διδακτικές τεχνικές της αντιπαράθεσης απόψεων και του καταιγισµού ιδεών, καθώς, στην πλειοψηφία τους οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος απαντούν µεν σωστά (ποσοστά 52% και 59,8% αντίστοιχα για κάθε τεχνική), ωστόσο σε µεγάλα ποσοστά επιλέγουν τη λάθος απάντηση ( ποσοστά 48,0% και 40,2% αντίστοιχα για κάθε τεχνική). Φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί αξιοποιούν κυρίως διδακτικές τεχνικές που τους είναι περισσότερο γνωστές από τη χρήση τους σε άλλα γνωστικά αντικείµενα του Α.Π., [π.χ. την πειραµατική µέθοδο εφαρµόζουν ως κυρίαρχη προσέγγιση κατά τη διδακτική των φυσικών επιστηµών (Κόκκοτας & Βλάχος, 2000, σελ. 211), την τεχνική της συζήτησης εφαρµόζουν κατά τη διαπραγµάτευση θεµάτων γλώσσας, ιστορίας, κοινωνικής και πολιτικής αγωγής και γενικά κατά την εφαρµογή µικτών ή µαθητοκεντρικών µορφών διδασκαλίας (Ματσαγγούρας, 2006, σελ.405, 417 και 426), τα παιχνίδια ρόλων είναι συχνή πρακτική κατά τη διαπραγµάτευση λογοτεχνικών κειµένων, ιστοριών ή παραµυθιών, ιδιαίτερα στις µικρότερες ηλικίες], ενώ δεν αξιοποιούν διδακτικές τεχνικές περισσότερο σύγχρονες, όπως είναι οι τεχνικές της αντιπαράθεσης απόψεων και του καταιγισµού ιδεών. Αν ληφθεί δε υπόψη ότι οι εκπαιδευτικοί δεν αξιοποιούν και την προσέγγιση της επίλυσης προβλήµατος στο µεγαλύτερο ποσοστό τους (52,8%), µε την οποία κυρίως διασυνδέονται οι συγκεκριµένες διδακτικές τεχνικές, αφού οι πρακτικές τους στοχεύουν είτε στην εξεύρεση λύσεων για συγκεκριµένα θέµατα µε την αξιοποίηση όλων των ιδεών που παράγονται αυθόρµητα και εκφράζονται από τα µέλη της οµάδας, στην περίπτωση του καταιγισµού ιδεών (Baumquartner, 2005), είτε µε την έννοια ότι τα άτοµα εκπαιδεύονται µέσω της πρακτικής της αντιπαράθεσης ιδεών, ώστε να επιτευχθεί συµφωνία για την επίλυση θεµάτων και ζητηµάτων που ανακύπτουν µεταξύ οµάδων αντικρουόµενων συµφερόντων (Kramer, Simmonds, & Steiner, H. 1998), τότε µπορεί κανείς να πιθανολογήσει ότι η έλλειψη 4 Για τις διδακτικές τεχνικές της συζήτησης, της πειραµατικής µεθόδου και για τα παιχνίδια ρόλων και τους τρόπους αξιοποίησης και εφαρµογής τους βλ. Καλαϊτζίδης,. & Ουζούνης, (1999). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Θεωρία και Πράξη. Ξάνθη: Σπανίδης και Γεωργόπουλος, Α. & Τσαλίκη, Ε. (1998). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg. Για τις διδακτικές τεχνικές του καταιγισµού ιδεών και της αντιπαράθεσης απόψεων βλ. Osborn, A. (1963).Applied imagination: principles and procedure of creative problem-solving. 3 rd rev. ed. New York: Scribner, Kay, G. (1995).Effective meetings through electronic brainstorming.journal of Management Development, Vol.14, No 6, Kramer, M., Simmonds, N.E. & Steiner, H. (1998). A Debate over rights: philosophical enquires. Oxford: New York: Clarendon Press, Baumquartner, J. (2005). The step by step guide to brainstorming, JBB Creative Co, Ltd, Bwiti BVBA, καθώς και στις ιστοσελίδες: World Debate Institute, University of Vermont, και

11 προσανατολισµού στη διαπραγµάτευση θεµάτων µέσω της προσέγγισης της επίλυσης προβλήµατος, δεν καθιστά, κατά την άποψη των εκπαιδευτικών, άµεσα απαραίτητη τη χρήση των τεχνικών του καταιγισµού ιδεών ή της αντιπαράθεσης απόψεων. ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ Το κεντρικό ζήτηµα της συγκεκριµένης ερευνητικής µελέτης που αναπτύχθηκε είναι η καταγραφή της πραγµατικής κατάστασης αναφορικά µε την έκταση και το βάθος που οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου κατέχουν ή όχι τις απαραίτητες γνώσεις και ικανότητες διαχείρισης του Α.Π.Σ. της Π.Ε. Με βάση τα ερευνητικά δεδοµένα συνάγεται ότι οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης υλοποιούν προγράµµατα, των οποίων η θεµατολογία αφορά κατά κύριο λόγο το φυσικό περιβάλλον και λιγότερο το ανθρωπογενές περιβάλλον, ιδιαίτερα δε το κοινωνικό περιβάλλον, γεγονός που φαίνεται να µην προάγει τη βασική αρχή της ολιστικής προσέγγισης του περιβάλλοντος και η οποία επηρεάζει τους εκπαιδευτικούς στόχους, τα αναλυτικά προγράµµατα, τα µαθησιακά στυλ και τη µεθοδολογία (Sterling, 1992). Όσον αφορά τους συναφείς χώρους µε την Π.Ε. φαίνεται ότι µεγαλύτερη διασύνδεση µε το χώρο της Π.Ε. έχουν κατά κύριο λόγο ο χώρος της Αγωγής Υγείας, και δευτερευόντως ο χώρος της Τοπικής Ιστορίας, γεγονός που αποδίδεται στη στενή σχέση των χώρων αυτών µε την Π.Ε. Είναι σαφές όµως ότι τα προγράµµατα Π.Ε. στοχεύουν στη δηµιουργία περιβαλλοντικά υπεύθυνων πολιτών, συνεπώς η θεµατολογία οφείλει να λαµβάνει υπόψη της την ολιστική προσέγγιση του περιβάλλοντος και τους γενικούς προσανατολισµούς της Π.Ε. για περιβαλλοντική δράση µε στόχο επίλυση των περιβαλλοντικών προβληµάτων. Αναφορικά µε τους τρόπους οριζόντιας διασύνδεσης - διάχυσης των περιβαλλοντικών θεµάτων στα τα επιµέρους Α.Π.Σ. των άλλων γνωστικών αντικειµένων, εκτιµάται ότι στο επίπεδο του δηµοτικού σχολείου η διάχυση της Π.Ε. σε άλλες γνωστικές περιοχές του Α.Π. είναι σχετικά εύκολη, καθώς από τη µια ο ίδιος εκπαιδευτικός διδάσκει όλα τα γνωστικά αντικείµενα, συνεπώς έχει σφαιρική αντίληψη των στόχων που επιδιώκονται δια µέσου του συνόλου των γνωστικών αντικειµένων και από την άλλη η σπειροειδής εξέλιξη του Α.Π. του δηµοτικού δίνει τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να διαπραγµατεύονται µε επιτυχία τις έννοιες, τις δεξιότητες και τις στάσεις κατ αύξουσα δυσκολία και σε βάθος (Volk, 1997). ιαφαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου διασυνδέουν την Π.Ε. κυρίως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Φυσικών Επιστηµών και µε τα Μαθηµατικά και τη Γλώσσα, όχι όµως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Κοινωνικών, των Ανθρωπιστικών επιστηµών, την Τέχνη και την Τεχνολογία. Έτσι όµως η περιβαλλοντική διάσταση και συνακόλουθα όλη η περιβαλλοντική εργασία περιορίζεται σηµαντικά, καθώς οι µονοεπιστηµονικές προσεγγίσεις, ή διεπιστηµονικές προσεγγίσεις µόνο στο πλαίσιο των φυσικών επιστηµών αδυνατούν να συλλάβουν την πολυπλοκότητα των σχέσεων ανθρώπου-φύσης- κοινωνίας (Φλογαϊτη, 2006). Στην πράξη δεν διασφαλίζεται η διεπιστηµονική διαθεµατική προσέγγιση της Π.Ε.(Dorion, 1994), µε συνακόλουθο αποτέλεσµα τον περιστασιακό χαρακτήρα της Π.Ε. και την υλοποίησή της ανάλογα µε τη διάθεση, τα ενδιαφέροντα και τις προσωπικές απόψεις των εκπαιδευτικών για την Π.Ε ιαφαίνεται ακόµα µια µονοµέρεια από πλευράς των εκπαιδευτικών ως προς την αξιοποίηση των διαθέσιµων για την Π.Ε. µεθοδολογικών πρακτικών, η οποία έχει συνέπειες στον τρόπο µε τον οποίο διεκπεραιώνονται τα περιβαλλοντικά προγράµµατα. Φαίνεται να αγνοούνται βασικές παράµετροι της Π.Ε., όπως είναι ο προσανατολισµός της στη διαπραγµάτευση προβληµατικών καταστάσεων ως κεντρικού ζητήµατος, ή η εκπαίδευση «έξω από το σχολείο» και οι δραστηριότητες στο πεδίο, οι οποίες κυρίως δίνουν την ευκαιρία για βιωµατική προσέγγιση του περιβάλλοντος.

12 Γενικά, εκτιµάται ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν διαθέτουν επάρκεια γνώσεων και ικανοτήτων για την επιλογή και διαχείριση των διδακτικών µεθόδων και τεχνικών, γεγονός που επιβεβαιώνει την ανάγκη ενίσχυσης των ικανοτήτων τους στο συγκεκριµένο πεδίο (Simmons, 1995 ασοκλιά, 2000 Ζυγούρη, 2008). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ May, T. (1997).Elements of Success with EE through Practitioners Eyes. In: R. Abrams (ed), Environmental Education for the Nest Generation Professional Development and Teacher Training. Selected Papers from the 25 th Annual Association for Environmental Education, ( ). November 1-5, San Francisco Bay Area, CA. Troy, OH:NAAEE. Posch, P.(1996).Curriculum Change and School Development. Environmental Education Research, 2(3), Williams, R.(1992).Report of Survey of the provision for Environmental Education in Initial Teacher Training, Environmental Education and Teacher Education Preparing for Change and Participation, Sussex University, UK: Education Network for Environment and Development Fein, J. (1993a). Education for the Environment.Critical Curriculum Theorising and Environmental Education.Geelong: Deaking University Press. Engelson, D. C. & Disinger, J. F.(1990).Preparing classroom teachers to be environmental educators. Monographs in Environmental Education and Environmental Studies. Volume VI. The North Association for Environmental Education: Troy, OH: NAAEE. ED Jacobson, W. J. (1995). (ed). Environmental Education: Module for In-service Training of Social Science teachers and Supervisors for Secondary Schools, EE Series 10, UNESCO- UNEP IEEP, Paris: UNESCO. Hungerford, H. & Peyton, R. B.(1986).Procedures for developing an Environmental Education Curriculum. Paris: Unesco- UNEP. Peyton, B., Hungerford, H. & Wilke, R. (1980). Epilogue. In. M. Bowman and J. Disinger (eds), A Diagnosis and Prescription in Case Studies of Teacher Education Programs for Environmental Education, Columbus, OH: ERIC/SMEAC. UNESCO UNEP (1990). Environmentaly Educated Teachers: The priority of priorities? Connect XVII (2), Paris: UNESCO. Fisher, R.(1995).Teaching children to think. United Kingdom: Stanley Thornes Ltd. Day, C. (2003). Η εξέλιξη των εκπαιδευτικών: Οι προκλήσεις της δια βίου µάθησης. Αθηνα: Τυπωθήτω. ασκολιά, Μ. Κ.(2000).Οι επιµορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. ιδακτορική ιατριβή. Τµήµα Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αθήνα. Παπαναούµ, Ζ.(2003). Το επάγγελµα του εκπαιδευτικού. Θεωρητική και Εµπειρική Προσέγγιση. Αθήνα: Τυπωθήτω. Heckendorn R. (1996) Making sense of reflective practice. Ed. D. diss., Hostra University. Hempstead, N.Y. Heckendorn R. (2006).Building on the three Rs of Professionalism. Kapa Delta Pi Record, summer 2006, p Osterman K.F. & Kottkamp R.B.(1993).Reflective practice for educators. Newbury Park, CA: Corwin Press. Ballard, M. &Pandya, M (1990).Essential Learnings in Environmental Education. TROY, OH: North American Association for Environmental Education. Disinger, J., F.(1997).Environmental Education Research News. Environmentalist, Vol. 17(3), p Ζυγούρη, Ε. (2002).Η αξιολόγηση στα προγράµµατα Περιβαλλοντικής Εκπάιδευσης. Εµπειρική Έρευνα στα Σχολικά Προγράµµατα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της υτικής Μακεδονίας ( ) και Εφαρµογή ενός Μοντέλου Αξιολόγησης. Αδηµοσίευτη Μεταπτυχιακή Εργασία, ΠΤ Ε- Φλώρινας, Α.Π.Θ.

13 Ζυγούρη, Ε. (2004). Μελέτη Περιβάλλοντος: Παρουσίαση των µορφολογικών δοµικών στοιχείων του µαθήµατος, όπως αυτά καθορίζονται στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών ( ΕΠΠΣ) του ηµοτικού Σχολείου. Περιοδικό ιδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών: Έρευνα και Πράξη, τ. 10, σελ Τρίµηνη περιοδική έκδοση για την Εκπαίδευση της Ένωσης για τη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Ε. Ι.Φ.Ε.), Αθήνα: Γρηγόρης. Ζυγούρη, Ε. (2008). Η ετοιµότητα των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης να υλοποιήσουν τις αρχές, τους στόχους, τις µεθοδολογικές προσεγγίσεις και τις διδακτικές τεχνικές, όπως αυτές προτείνονται στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών ( ΕΠΠΣ) για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αδηµοσίευτη ιδακτορική ιατριβή, ΠΤ Ε Φλώρινας, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας. Ζυγούρη,Ε., Αγγελάκη, Χρ. & Μαυρικάκη, Ε.,(2003). Εκπόνηση προγραµµάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα νηπιαγωγεία της υτικής Μακεδονίας: Ταξινόµηση και ανάλυση των λειτουργικών τους παραµέτρων, στο Οι Φυσικές Επιστήµες και οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Προσχολική Εκπαίδευση. Τσιτουρίδου, Μ. (επιµ.).αθήνα: Τζιόλα. Καλογεροπούλου, Φ. (1999). Σύνδεση Συνύπαρξη Τοπικής Ιστορίας- Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Πρακτικά 1 ου Πανελληνίου Συνεδρίου για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, ΠΕΕΚΠΕ, Αθήνα, σ Καζταρίδου, Α.(2006). Η επιµόρφωση των εκπαιδευτικών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Θεωρητική και Πρακτική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη:Γιαχούδης. Λεµονίδης, Χ.(2003). Μια νέα πρόταση διδασκαλίας των Μαθηµατικών στις πρώτες τάξεις του ηµοτικού Σχολείου. Αθήνα: Πατάκης. Λεοντσίνης, Γ. (1996). Η ιδακτική της Ιστορίας, Γενική Τοπική Ιστορία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα. Λεοντσίνης, Γ. (1999). Ιστορία Περιβάλλον κα η ιδακτική της. Αθήνα. Ramsey, J. M., Hungerford, H. R. & Volk.(1992). Environmental Education in the K-12 Curriculum: Finding a Niche. Journal of Environmental Education 23(2), Hungerford, H. R. & Volk, T. L.(1990).Changing learning Behavior through Environmental Education, Journal of Environmental Education, vol. 21, no3. Ματσαγγούρας, Η. (2006). Η ιαθεµατικότητα στη Σχολική Γνώση: Εννοιοκεντρική Αναπλαισίωση και Σχέδια Εργασίας. Αθήνα: Γρηγόρης. Dorion, C.(1990). Environmental Education in the primary School Curriculum: An Investigation into Teachers Perceptions and Practice. (Doctoral Thesis, University of Reading). Oulton C.R.& Scott, W. A. H.(1995) The Environmentally Educated Teacher: An Explorationof the Implications of UNESCO-UNEP s Ideas for Pre-Service Teacher Education programmes. Environmental Education Research 1(2), Rubiliani, C.(1994).France Status Report. In: F. Brinkman & W. Scott (eds) Environmental Education into Initial Teacher Education in Europe: The State of Art, (ATEE Cahiers No 8) Jariz, K.(1994). Germany Status Report. In: F. Brinkman & W. Scott (eds) Environmental Education into Initial Teacher Education in Europe: The State of Art, (ATEE Cahiers No 8) Baumquartner, J. (2005). The step by step guide to brainstorming, JBB Creative Co, Ltd, Bwiti BVBA Volk, T. L. (1997). Integration and Curriculum Design. In: Wilke, R. J. (ed) (1997).Environmental Education - Teachers Resource Handbook. A Practical Guide for K-12 Environmental Education. California: Corwin Press. Kramer, M., Simmonds, N.E. & Steiner, H. (1998). A Debate over rights: philosophical enquires. Oxford: New York: Clarendon Press. Sterling, S.,(1992). Coming of Age A Short History of Environmental Education, Walsall:NAEE. Φλογαΐτη, Ε.(2006). Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία (2 η έκδ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα.

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες. Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες. Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Μέθοδος Project στις Ερευνητικές Εργασίες Δομή παρουσίασης Θεωρητική παρουσίαση της Μεθόδου Project Εφαρμογές της μεθόδου Project Στάδια-σταθμοί υλοποίησης project Θεωρητική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση)

Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Εκπαιδευτικό πολυμεσικό σύστημα διδασκαλίας των μαθηματικών (Εφαρμογή στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση) Γ. Γρηγορίου, Γ. Πλευρίτης Περίληψη Η έρευνα μας βρίσκεται στα πρώτα στάδια ανάπτυξης της. Αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟ ΟΣ PROJECT ΩΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ

Η ΜΕΘΟ ΟΣ PROJECT ΩΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Η ΜΕΘΟ ΟΣ PROJECT ΩΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΑΜΙΑ 26 /01/2013 Τσαρούχα Βικτωρία ΠΕ 06 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προγραµµατισµός και διεξαγωγή έρευνας 30% Περιεχόµενο ερευνητικής έκθεσης 30% Γλώσσα,

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Δήμητρα Σπυροπούλου Επίτιμη Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου H Ε.Α.Α. μετεξέλιξη της Π.Ε. (Ν.1892/90) προαπαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΕ2 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Β ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Lee, P. J., (2004). Historical literacy: theory and research. In International Journal of Historical Learning Teaching and Research, 5(1).

Lee, P. J., (2004). Historical literacy: theory and research. In International Journal of Historical Learning Teaching and Research, 5(1). Τίτλος Μαθήµατος: Ιστορία και ιδακτική της στο ηµοτικό Σχολείο Κωδικός Μαθήµατος: EDG 273 Κατηγορία Μαθήµατος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόµενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήµατος: (πρώτου, δεύτερου ή τρίτου κύκλου)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα 5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα Μπορεί να εκπληρώσει τους σκοπούς τηςηπεστοπλαίσιοτου παραδοσιακού σχολείου; Υπάρχει δυσαρµονία ανάµεσα στην ΠΕ και το παραδοσιακό

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Αντιπρόεδρος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ1 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 93Κ ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης)

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης) ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ακαδημαϊκή Μονάδα: Τομέας: Εργαστήριο/Σπουδαστήριο/Κλινική: Τίτλος Μαθήματος / Θέμα Εργασίας: Κωδικός Μαθήματος: Τύπος Μαθήματος: ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διοίκηση Ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΝΕΟ βιβλιο_layout 1 23/9/2016 4:25 μμ Page 7 Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Πρόλογος... 13 Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΚΕφαλαιΟ 1 Διαθεματικότητα και η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης 1.1. Ενιαιοποιημένα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση του MOODLE από την οπτική γωνία του ιαχειριστή

Η χρήση του MOODLE από την οπτική γωνία του ιαχειριστή Ανοικτή και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση Χρησιµοποιώντας το Εκπαιδευτικό Περιβάλλον του MOODLE. Open and Distance Learning Using MOODLE Learning Environment Αθανάσιος Ι. Μάργαρης, Ευθύµιος. Κότσιαλος Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ»

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ» Εννοιολογική οριοθέτηση της παιδαγωγικής έρευνας. Ερευνητική ορολογία. Φιλοσοφία της έρευνας. Είδη ερευνών. Στάδια διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Εισαγωγή Ένταξη Ενσωμάτωση της Πληροφορικής στην Εκπαίδευση, Φάσεις και Μοντέλα Ένταξης Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ζυγοπούλου Στεργιανή Mediterranean College-Σχολή Εκπαίδευσης Αγγλική Γλώσσα και

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΑΥΤΟΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Κωδικός Μαθήματος: MUS 624 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΤΥΠΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΤΥΠΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΤΥΠΑΣ Σύµβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικές προσεγγίσεις και παιδαγωγικές µέθοδοι στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση

ιδακτικές προσεγγίσεις και παιδαγωγικές µέθοδοι στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση ιδακτικές προσεγγίσεις και παιδαγωγικές µέθοδοι στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση Σταµάτης Παναγιώτης, ρ., ιδάσκων Τµήµατος Επιστηµών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασµού Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διεθνείς κι Ευρωπαϊκές Πολιτικές στην Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Έρευνα» Μάθημα: Εκπαίδευση, Κατάρτιση, Αγορά Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Ατζέντα Ιστορικό πλαίσιο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Η Εκπαίδευση Ενηλίκων στο κυπριακό συγκείμενο Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: ιαθεματικότητα στα ισχύοντα Αναλυτικά Προγράμματα και μέθοδος Project ιδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΑΠΣ Γεωγραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία Δήµητρα Σπυροπούλου Επίτιµη Σύµβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου H Ε.Α.Α. µετεξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 12 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 12 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης

Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης Κωνσταντίνα Δ. Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας Απογευματινή Επιμορφωτική Συνάντηση με τους εκπαιδευτικούς των Γυμνασίων της Γενικής Παιδαγωγικής ευθύνης Θέμα: Εφαρμογή των Βιωματικών Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre ΕΙΣΑΓΩΓΗ ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η σύγχρονη εποχή παρά την πρόοδο που τη χαρακτηρίζει στον τοµέα της τεχνολογίας και της επιστήµης µε σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου,

Διαβάστε περισσότερα

Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν

Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν 1 Σ Χ Ε Ι Α Σ Μ Ο Σ Ι Α Κ Τ Ι Κ Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ ΒΑ Σ Ε Ω Ν Σχεδιασµός διδασκαλίας Σχέδιο µαθήµατος Η επιστηµονική κατάρτιση είναι αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για αποτελεσµατική διδασκαλία, επειδή ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης Γενικού Λυκείου για το σχ. έτος 2011-2012 Σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδασκαλία της Ερευνητικής Εργασίας της Α τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα