Ζυγούρη Έλενα ιδακτωρ ΠΤ Ε, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας Σχολική Σύµβουλος Π.Ε. Ν. Καστοριάς,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ζυγούρη Έλενα ιδακτωρ ΠΤ Ε, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας Σχολική Σύµβουλος Π.Ε. Ν. Καστοριάς, e-mail: zigouri@otenet.gr"

Transcript

1 Τρόποι διαχείρισης του περιεχοµένου και των µεθοδολογικών προσεγγίσεων από τους εκπαιδευτικούς της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης, µε βάση το Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Μια ερευνητική προσέγγιση. Ζυγούρη Έλενα ιδακτωρ ΠΤ Ε, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας Σχολική Σύµβουλος Π.Ε. Ν. Καστοριάς, ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ως σηµαντική διάσταση του ρόλου του εκπαιδευτικού, προκειµένου να υλοποιεί αποτελεσµατικά τους στόχους της Π.Ε., προτείνονται οι παιδαγωγικές του ικανότητες σε επίπεδο διδακτικού σχεδιασµού, καθώς και σε επίπεδο επιλογής και χρήσης των κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και τεχνικών αξιολόγησης (May, 1997). Οι εκπαιδευτικοί, δηλαδή, προκειµένου να βοηθήσουν τους µαθητές τους να αναπτύξουν τις απαραίτητες περιβαλλοντικές γνώσεις και δεξιότητες οφείλουν να χρησιµοποιούν καινοτόµες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και να προάγουν εναλλακτικές µορφές µάθησης ώστε οι µαθητές να ανακαλύπτουν και να διατυπώνουν τα δικά τους κριτήρια στον τρόπο εξέτασης των διαφόρων θεµάτων (Posch, 1993, p.32). Με βάση δε τα µοντέλα προσδιορισµού των γνώσεων και ικανοτήτων (Peyton, Hungerford & Wilke, 1980 Hungerford & Peyton, 1986 Unesco-Unep, 1990 Jacobson, 1995 Engelson & Disinger,1990) που πρέπει να διαθέτουν οι εκπαιδευτικοί για την αποτελεσµατική τους λειτουργία στην Π.Ε., οι γνώσεις και οι ικανότητες που αφορούν στη διδακτική εφαρµογή και την αξιολόγηση υποδεικνύονται ως σηµαντικά στοιχεία της επαγγελµατικής επάρκειάς τους στην Π.Ε. Η κατοχή όµως αυτών των απαραίτητων γνώσεων και ικανοτήτων από πλευράς των εκπαιδευτικών δεν πρέπει να εκλαµβάνεται ως αυτονόητη, καθώς η πραγµατικότητα υποδεικνύει ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν φαίνεται να διαθέτουν ανάλογη εµπειρία στις περιβαλλοντικές πρακτικές (Williams, 1992 Fien, 1993a). Στο παραπάνω πλαίσιο η συγκεκριµένη ερευνητική εργασία στοχεύει στην καταγραφή και ανάλυση της πραγµατικής κατάστασης αναφορικά µε το βάθος και την έκταση που οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου κατέχουν τις απαραίτητες γνώσεις και ικανότητες διαχείρισης του περιεχοµένου και των µεθοδολογικών εργαλείων της Π.Ε., µε βάση το Α.Π.Σ. της Π.Ε. είγµα της έρευνας αποτελούν 927 εκπαιδευτικοί που υπηρετούν στα σχολεία της Επικράτειας. Τα αποτελέσµατα της έρευνας συνηγορούν στην εκτίµηση ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν διαθέτουν επάρκεια γνώσεων και ικανοτήτων για την επιλογή και διαχείριση των διδακτικών µεθόδων και τεχνικών, γεγονός που επιβεβαιώνει την ανάγκη ενίσχυσης των ικανοτήτων τους στο συγκεκριµένο πεδίο. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ: Περιβαλλοντική εκπαίδευση, διαχείριση αναλυτικού προγράµµατος, µεθοδολογικές προσεγγίσεις, διδακτικές τεχνικές, θεµατικοί άξονες, επαγγελµατική επάρκεια εκπαιδευτικών. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σηµερινή εκπαιδευτική πραγµατικότητα φαίνεται να απαιτεί πέραν του παραδοσιακού ρόλου του εκπαιδευτικού- µεταδότη της γνώσης έναν ρόλο πιο σύνθετο, ο οποίος να µπορεί να συµβάλλει στην κατάλληλη προετοιµασία των

2 µαθητών, αλλά και του κοινωνικού συνόλου, ώστε να είναι ικανό να αντιµετωπίσει τις νέες συνθήκες που κάθε φορά θα δηµιουργούνται. Θεωρείται πλέον αναγκαίο ο κάθε εκπαιδευτικός να υιοθετεί ανάλογη στάση, ώστε να βοηθά τους µαθητές να αναπτύξουν την κριτική και δηµιουργική σκέψη και συνείδηση ως προϋποθέσεις που οδηγούν στη δηµιουργική σκέψη, η οποία αποτελεί βασική επιδίωξη του σχολείου του µέλλοντος (Fisher, 1995). Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην Π.Ε. καθορίζεται από την άποψη για τον τύπο του εκπαιδευτικού που θεωρείται κατάλληλος και συµβατός για τη λειτουργία της Π.Ε. και θα πρέπει να θεωρηθεί µε βάση το ευρύτερο επιστηµολογικό πλαίσιο θεώρησης της εκπαιδευτικής πρακτικής. Έτσι, εξετάζεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην Π.Ε. στη βάση των τριών επιστηµολογικών θεωρήσεων (θετικιστικής, ερµηνευτικής και κοινωνικά κριτικής) ( ασκολιά, 2000), Σύµφωνα µε τις παραπάνω θεωρήσεις, ως σηµαντική διάσταση του ρόλου του εκπαιδευτικού, προκειµένου να υλοποιεί αποτελεσµατικά τους στόχους της Π.Ε., προτείνονται οι παιδαγωγικές του ικανότητες σε επίπεδο διδακτικού σχεδιασµού, καθώς και σε επίπεδο επιλογής και χρήσης των κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και τεχνικών αξιολόγησης (May, 1997). Οι εκπαιδευτικοί προκειµένου να βοηθήσουν τους µαθητές τους να αναπτύξουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες, ώστε να γίνουν περιβαλλοντικά υπεύθυνοι πολίτες, οφείλουν να χρησιµοποιούν καινοτόµες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και να προάγουν εναλλακτικές µορφές µάθησης για τους µαθητές, τους οποίους πρέπει να βοηθούν να ανακαλύπτουν και να διατυπώνουν τα δικά τους κριτήρια στον τρόπο εξέτασης των διαφόρων θεµάτων (Posch, 1993, p.32). Στο πλαίσιο αυτό, η άσκηση του επαγγέλµατος του εκπαιδευτικού δεν στηρίζεται µόνο στην κοινή εµπειρία, αλλά στις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για τη διεκπεραίωση εκπαιδευτικών διαδικασιών, τις οποίες αποκτά µέσα από συστηµατική και επιστηµονικά θεµελιωµένη εκπαιδευτική διαδικασία (Day, 2003 Παπαναούµ, 2003). Για το National Board for Professional Teaching Standards (1997) για να είναι επαγγελµατικά επαρκείς 1 οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να διαθέτουν βαθιά κατανόηση και πλούσια πληροφόρηση για περιεχόµενο που καλούνται να διεκπεραιώσουν, καθώς και κατανόηση των τρόπων δηµιουργίας, οργάνωσης και διασύνδεσης του περιεχοµένου αυτού µε άλλες γνωστικές περιοχές. Επιπρόσθετα θα πρέπει να γνωρίζουν το υπόβαθρο και τις προϋπάρχουσες αντιλήψεις του µαθητή για το αντίστοιχο θέµα, καθώς και τις δυσκολίες που ανακύπτουν κατά τη διαπραγµάτευση ενός αντικειµένου, ώστε να τροποποιούν τις διδακτικές τους πρακτικές ανάλογα. Προς αυτό θα πρέπει να γνωρίζουν ποικίλες διδακτικές τεχνικές, οι οποίες να τους επιτρέπουν την πολύπλευρη διαπραγµάτευση του θέµατος. Οφείλουν ακόµη κατά τη διδασκαλία να προτρέπουν τους µαθητές να επιλύουν µόνοι τους τα προβλήµατά τους. Ο Phelps, (2006) συστήνει για έναν επαγγελµατία εκπαιδευτικό υπευθυνότητα, σεβασµό και ανάληψη ρίσκου. Για να επιτευχθούν τα παραπάνω συνιστά να δοθεί έµφαση στον σχεδιασµό, στο περιεχόµενο, στις στρατηγικές, το ενδιαφέρον, την ευελιξία και την αξιολόγηση, στα έξι δηλαδή συστατικά για µια επιτυχηµένη διδασκαλία (Heckendorn,2006). Η ευθύνη, συνεπώς, του εκπαιδευτικού συµπεριλαµβάνει καλή γνώση του περιεχοµένου που καλείται να διεκπεραιώσει, που 1 Με βάση τις ερευνητικές προσεγγίσεις για την επαγγελµατική επάρκεια, ο όρος συµπεριλαµβάνει το σύνολο των γνώσεων, ικανοτήτων και δεξιοτήτων του ατόµου να συνδυάζει γνωστικούς, συναισθηµατικούς και άλλους πόρους, ώστε να αντεπεξέρχεται αποτελεσµατικά και επαρκώς στις επαγγελµατικές του υποχρεώσεις. Για τις προσεγγίσεις της έννοιας της επαγγελµατικής ικανότητας ή επάρκειας βλ. ασκολιά, Μ., (2002). Οι επιµορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, ιδακτορική διατριβή, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών, Τµήµα Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής- Ψυχολογίας, Τοµέας Παιδαγωγικής.

3 προϋποθέτει βαθιά κατανόηση του Α.Π.. Η χρήση ποικιλίας ενεργητικών στρατηγικών µάθησης στη διεκπεραίωση ενός θέµατος αποτελεί πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι πρέπει να είναι και να παραµείνουν συλλογιζόµενοι και διαρκώς εξασκούµενοι, καθώς αναπτύσσουν ο καθένας µια ατοµική παιδαγωγική και σχεδιάζουν δυναµικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες µε τη βοήθεια των υπαρχουσών διδακτικών στρατηγικών (Heckendorn, 1996 Osterman & Kottkamp, 1993). Οφείλουν, λοιπόν, να εξασκούνται στο να διεκπεραιώνουν σωστά τις διαδικασίες και να βελτιώνονται σε εκείνες τις περιοχές, οι οποίες δεν είχαν το καλύτερο αποτέλεσµα για τους µαθητές. Όσον αφορά δε την Π.Ε., µε βάση τα µοντέλα προσδιορισµού των γνώσεων και ικανοτήτων (Peyton, Hungerford & Wilke, 1980 Hungerford & Peyton, 1986 Unesco-Unep, 1990 Jacobson, 1985 Engelson & Disinger,1990) που πρέπει να διαθέτουν οι εκπαιδευτικοί για την αποτελεσµατική τους λειτουργία µε βάση την περιβαλλοντική πρακτική, οι γνώσεις και οι ικανότητες που αφορούν στη διδακτική εφαρµογή και την αξιολόγηση της Π.Ε., όπως είναι η προσαρµογή των στόχων και µεθόδων της Π.Ε. στα διάφορα µαθήµατα του Α.Π. και η επιλογή και χρήση κατάλληλων διδακτικών στρατηγικών και µεθόδων για το σχεδιασµό, την οργάνωση και την αξιολόγηση των προγραµµάτων, υποδεικνύονται ως σηµαντικά στοιχεία της επαγγελµατικής επάρκειας των εκπαιδευτικών στην Π.Ε. Η κατοχή όµως αυτών των απαραίτητων γνώσεων και ικανοτήτων από πλευράς των εκπαιδευτικών δεν πρέπει να εκλαµβάνεται ως αυτονόητη, καθώς η πραγµατικότητα υποδεικνύει ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν φαίνεται να διαθέτουν ανάλογη εµπειρία στις περιβαλλοντικές πρακτικές (Williams, 1992 Fien, 1994). Η ανάπτυξη των σχολικών προγραµµάτων Π.Ε. στη σηµερινή εκπαιδευτική πραγµατικότητα βασίζεται σε συγκεκριµένο πλαίσιο, το οποίο καθορίζεται στο αντίστοιχο πρόγραµµα σπουδών, που περιγράφεται αναλυτικά στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραµµάτων Σπουδών(.Ε.Π.Π.Σ.,2002, τόµος Β,σ.759). Στο επιµέρους ΑΠΣ για την Π.Ε. καθορίζονται τόσο οι τρόποι ανάπτυξης ενός προγράµµατος, όσο και οι µεθοδολογικές προσεγγίσεις και διδακτικές τεχνικές τις οποίες οφείλουν να διαχειριστούν οι εκπαιδευτικοί προκειµένου αποτελεσµατικά να διεκπεραιώσουν τους στόχους της Π.Ε. και οι οποίες θεωρούνται συµβατές µε τη φιλοσοφία και τις αρχές της Π.Ε. Η καταγραφή της πραγµατικής κατάστασης αναφορικά µε το βάθος και την έκταση που οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου κατέχουν τις απαραίτητες γνώσεις και ικανότητες διαχείρισης του περιεχοµένου και των µεθοδολογικών εργαλείων της Π.Ε., αποτελεί κεντρικό στόχο της παρούσας ερευνητικής προσπάθειας. Τα ερευνητικά πεδία οριοθετήθηκαν µε βάση τους εξής άξονες: α) Κατανόηση του τρόπου οργάνωσης και διασύνδεσης του περιεχοµένου της Π.Ε. (θεµατικοί άξονες, διαθεµατικότητα) και β) κατανόηση των τρόπων µετασχηµατισµού της επιστηµονικής γνώσης σε σχολική (µεθοδολογικές προσεγγίσεις, διδακτικές τεχνικές). Ως προσφορότερο ερευνητικό εργαλείο επιλέχθηκε το ερωτηµατολόγιο για τη συλλογή ποσοτικών δεδοµένων, η δοµή του οποίου λαµβάνει υπόψη τόσο τα µοντέλα επαγγελµατικής κατάρτισης των εκπαιδευτικών, όπως αυτά προτείνονται στη διεθνή βιβλιογραφία όσο και τους βασικούς άξονες που οικοδοµούν το πρόγραµµα σπουδών της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ( ΕΠΠΣ, 2002, τοµ. Β ). Ο ερευνητικός πληθυσµός αποτελείται από το σύνολο των εκπαιδευτικών της Α /θµιας Εκπαίδευσης, οι οποίοι υπηρετούν στα σχολεία της Επικράτειας. είγµα της έρευνας αποτελούν οι 927 εκπαιδευτικοί, οι οποίοι επιλέχθηκαν µε βάση: γεωγραφικό διαµέρισµα, περιοχή, φύλο. Για την οριστικοποίηση της δοµής του ερωτηµατολογίου αρχικώς διενεργήθηκε πιλοτική

4 έρευνα σε δείγµα 50 εκπαιδευτικών της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης του νοµού Καστοριάς, η οποία υπέδειξε και τα σηµεία αναθεώρησής του. Η ανάλυση των δεδοµένων του ερωτηµατολογίου υπέδειξε τα εξής: Κατανόηση των τρόπων οργάνωσης και διασύνδεσης του περιεχοµένου Περιεχόµενο θεµατικοί άξονες Προκειµένου να διαπιστώσουµε το βαθµό κατανόησης του περιεχοµένου της Π.Ε. από τους εκπαιδευτικούς, έτσι όπως αυτό οριοθετείται στο ΕΠΠΣ (τόµος Β, σελ. 752) και συγκροτεί τους άξονες γνωστικού περιεχοµένου του, αλλά και να διερευνήσουµε τις γενικότερες αντιλήψεις τους για το ποια θεµατολογία αφορά και είναι αντικείµενο της Π.Ε., καθορίσαµε µια σειρά θεµατικών ενοτήτων, όπως αυτές συµπεριλαµβάνονται στο ΕΠΠΣ, αλλά και µε βάση τα συστατικά των διεπιστηµονικών νοητικών σχηµάτων, τα οποία διαθέτει η Π.Ε. και τα οποία λαµβάνονται υπόψη στο σχεδιασµό των περιεχοµένων της (Ballard & Pandya,1990) για τις οποίες ζητήσαµε την άποψή τους για το εάν αυτές εµπίπτουν ή όχι στη θεµατολογία της Π.Ε. Οι θεµατικές ενότητες επιλέχθηκαν µε βάση και τα θεµατικά επιστηµονικά πεδία από τα οποία αντλεί τα ενδιαφέροντά της η περιβαλλοντική θεωρία (Disinger, 1997), καθώς και µε βάση την ιεράρχηση αξιών στην Π.Ε, και ταξινοµήθηκαν στους ακόλουθους άξονες: α) ιαχείριση φυσικού περιβάλλοντος, που αφορά τα περιβαλλοντικά προβλήµατα της διαχείρισης απορριµµάτων και της υπερβόσκησης δασικών περιοχών. β) Ανθρώπινες δραστηριότητες στο φυσικό περιβάλλον, που αφορά τα περιβαλλοντικά ζητήµατα που ανακύπτουν από τις κατασκευές ή επεκτάσεις δικτύων υποδοµών σε συγκεκριµένες περιοχές. γ) Ανθρώπινες σχέσεις και αξίες, που αφορά τις κοινωνικές και οικονοµικές διαστάσεις του αναπτυξιακού περιβαλλοντικού προβλήµατος, όπως είναι η τουριστική ανάπτυξη µιας περιοχής και τα κοινωνικά προβλήµατα των µειονοτήτων. δ) Ετεροπροσδιορισµός της Π.Ε., µε βάση θεµατικές ενότητες συναφών χώρων, όπως της Τοπικής Ιστορίας, του Πολιτισµού, της Αγωγής Υγείας και της Κυκλοφοριακής Αγωγής. Οι απαντήσεις των εκπαιδευτικών κωδικοποιήθηκαν µε βάση το εάν θεωρούν ότι τα θέµατα κάθε άξονα εµπίπτουν ή όχι στο πεδίο ενασχόλησης της Π.Ε. Πίνακας 1. Κατανοµή των απαντήσεων των εκπαιδευτικών, µε βάση το εάν εµπίπτουν ή όχι οι θεµατικές ενότητες στη θεµατολογία της Π.Ε. Θεµατικοί άξονες Εµπίπτει στη εν εµπίπτει στη Σύνολο θεµατολογία της θεµατολογία της Π.Ε. Π.Ε. ν % ν % ν % ιαχείριση φυσικού περιβάλλοντος ιαχείριση απορριµµάτων ,0 9 1, ,0 Απόθεση σκουπιδιών στην ακτή µιας θάλασσας ,5 14 1, ,0 Υπερβόσκηση µιας δασικής περιοχής από ,5 42 4, ,0 αιγοπρόβατα Ανθρώπινες δραστηριότητες στο φυσικό περιβάλλον Κατασκευή ή επέκταση αεροδροµίου σε µια , , ,0 περιοχή Επέκταση συγκοινωνιακού δικτύου , , ,0 Ανθρώπινες σχέσεις και αξίες Τουριστική ανάπτυξη µιας περιοχής , , ,0 Εγκατάσταση οικογενειών οικονοµικών , , ,0 µεταναστών σε µια συνοικία της πόλης Συναφείς χώροι µε την Π.Ε. ηµιουργία συλλογής δηµοτικών τραγουδιών , , ,0

5 (Πολιτισµός) Οδική συµπεριφορά οδηγών πεζών (Κυκλοφοριακή αγωγή) Ιστορία της πόλης ή του χωριού µας (Τοπική ιστορία) ιατροφικές συνήθειες Παραδοσιακές συνταγές (Αγωγή Υγείας) , , , , , , , , ,0 Με βάση τα στοιχεία του παραπάνω πίνακα σε υψηλά ποσοστά οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος θεωρούν ότι τα σχετικά µε τη διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος θέµατα, καθώς και εκείνα που αφορούν τις ανθρώπινες δραστηριότητες στο φυσικό περιβάλλον απολύτως εµπίπτουν στη θεµατολογία της Π.Ε., καθώς διατείνονται ότι «η διαχείριση απορριµµάτων», «η απόθεση σκουπιδιών στην ακτή µιας θάλασσας» και η «υπερβόσκηση µιας δασικής περιοχής από αιγοπρόβατα», σε ποσοστά 99,0 %, 98,5% και 95,5% αντίστοιχα αφορούν άµεσα τα περιεχόµενα της Π.Ε. Το ίδιο παρατηρείται και για τα θέµατα: «Κατασκευή ή επέκταση αεροδροµίου σε µια περιοχή» και «Επέκταση συγκοινωνιακού δικτύου», σε ποσοστά 88,8% και 84,0% αντίστοιχα. Στον άξονα που αναφέρεται στις ανθρώπινες σχέσεις και αξίες, οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος φαίνεται να διασυνδέουν µ αυτόν κυρίως την οικονοµική ανάπτυξη µε την ταυτόχρονη προστασία του περιβάλλοντος, αφού σε υψηλό ποσοστό (84,6%) θεωρούν ότι η τουριστική ανάπτυξη ενός τόπου είναι εµπίπτει στη θεµατολογία της Π.Ε.. Ταυτόχρονα όµως φαίνεται ότι δεν γίνεται απολύτως αντιληπτή η κοινωνική διάσταση της Π.Ε., καθώς θέµατα όπως «Εγκατάσταση οικογενειών οικονοµικών µεταναστών σε µια συνοικία της πόλης», σε εξαιρετικά υψηλό ποσοστό (63,0%) θεωρείται ότι δεν αφορά την Π.Ε. Τα ευρήµατα αυτά ενισχύουν τις εκτιµήσεις άλλων συναφών ερευνών, µε βάση τις οποίες συνάγεται ότι οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης υλοποιούν προγράµµατα, των οποίων η θεµατολογία αφορά κατά κύριο λόγο το φυσικό περιβάλλον και λιγότερο το ανθρωπογενές περιβάλλον, ιδιαίτερα δε το κοινωνικό περιβάλλον (Ζυγούρη, 2002 Ζυγούρη, Αγγελάκη & Μαυρικάκη, 2002 Καζταρίδου, 2006). Όσον αφορά τους συναφείς χώρους µε την Π.Ε. φαίνεται ότι µεγαλύτερη διασύνδεση µε το χώρο της Π.Ε. έχουν, κατά την άποψη των εκπαιδευτικών του δείγµατος, κατά κύριο λόγο ο χώρος της Αγωγής Υγείας, και δευτερευόντως ο χώρος της Τοπικής Ιστορίας, καθώς τα θέµατά τους σε µεγάλο ποσοστό (54,7% και 41,1% αντιστοίχως) εκτιµάται ότι εµπίπτουν στη θεµατολογία της Π.Ε., γεγονός που αποδίδεται στη στενή σχέση των χώρων αυτών µε την Π.Ε. (Λεοντσίνης,1999, αναφέρεται στο περιβάλλον στην ολότητά του, Λεοντσίνης,1996, το περιβάλλον εξαρτάται από την ιστορική εξέταση των επιλογών του ανθρώπου πάνω σ αυτό, Καλογεροπούλου,1999, αναφέρεται στη συνύπαρξη τοπικής ιστορίας Π.Ε. ως αντικειµένου σχετικών προγραµµάτων, Αθανασίου,1994, αναφέρεται στην εφαρµογή προγραµµάτων Περιβαλλοντικής Αγωγής Υγείας). Στη βάση της διεπιστηµονικότητας που χαρακτηρίζει την Π.Ε. η µελέτη τέτοιων θεµάτων, όταν αυτά βασίζονται στις αρχές και τη φιλοσοφία της Π.Ε. και επιδιώκουν την υλοποίηση των στόχων της, είναι θεµιτή. Τρόποι οριζόντιας διασύνδεσης της Π.Ε. µε τα άλλα γνωστικά αντικείµενα Για να διερευνήσουµε τους τρόπους µε τους οποίους οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου αντιλαµβάνονται την οριζόντια διασύνδεση των περιβαλλοντικών θεµάτων µε τα υπόλοιπα γνωστικά αντικείµενα του Α.Π.Σ., ζητήσαµε από τους εκπαιδευτικούς να αναφέρουν κατά προτεραιότητα τρία γνωστικά

6 αντικείµενα, τα οποία κατά την άποψή τους, θα µπορούσαν να αξιοποιηθούν, προκειµένου, στο πλαίσιό τους, να διαπραγµατευτούν ένα συγκεκριµένο περιβαλλοντικό θέµα- οι γεωργικές καλλιέργειες του νοµού µας-, το οποίο επιλέξαµε από τους θεµατικούς άξονες του Α.Π. της Π.Ε. Ταυτόχρονα ζητήσαµε δίπλα από την αναφορά του γνωστικού αντικειµένου να καταγράψουν συγκεκριµένο παράδειγµα εφαρµογής. Σωστά θεωρήθηκαν τα παραδείγµατα τα οποία περιγράφουν και οριοθετούν τις συγκεκριµένες δεξιότητες οι οποίες καλλιεργούνται µέσα από τις δραστηριότητες που επιλέγονται να υλοποιηθούν σε κάθε συγκεκριµένο γνωστικό αντικείµενο, µε βάση τους τρόπους διάχυσης της Π.Ε. σε σχέση µε τις θεµατικές και τις δεξιότητες, όπως αυτοί υποδεικνύονται από τους Ramsey, Hungerford & Volk (1992). Τα αποτελέσµατα της ανάλυσης των δεδοµένων περιγράφονται στους παρακάτω πίνακες, ως εξής: Πίνακας 2: Ποσοστιαία κατανοµή των σωστών και λανθασµένων παραδειγµάτων των εκπαιδευτικών ανά γνωστικό αντικείµενο Γνωστικό αντικείµενο 1 ο γνωστικό 2 ο γνωστικό 3 ο γνωστικό αντικείµενο αντικείµενο αντικείµενο ν % ν % ν % εν απαντούν 20 2,2 31 3,3 49 5,3 εν αναφέρουν παράδειγµα 19 2,0 22 2,4 23 2,5 Αναφέρουν σωστό παράδειγµα , , ,8 Αναφέρουν λάθος παράδειγµα , , ,4 Σύνολο , , ,0 Με βάση τα δεδοµένα του πίνακα διαπιστώνεται ότι στη µεγάλη τους πλειοψηφία οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος (ποσοστά 76,3%, 73,9% και 71,8% για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο αντίστοιχα), αναφέρουν σωστό παράδειγµα, το οποίο συγκεκριµένα και αναλυτικά περιγράφει τις κατάλληλες δεξιότητες που καλλιεργούνται µέσω του συγκεκριµένου περιβαλλοντικού θέµατος. Σε πολύ µικρά ποσοστά οι εκπαιδευτικοί δεν απαντούν καθόλου την ερώτηση (2,2%, 3,3% και 5,3% αντίστοιχα για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο), ή αναφέρουν γνωστικό αντικείµενο χωρίς να δίνουν συγκεκριµένο παράδειγµα (ποσοστά 2,0%,2,4% και 2,5% αντίστοιχα για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο). Υπάρχει, βέβαια, και ένα µικρό ποσοστό εκπαιδευτικών (19,5%, 20,4% και 20,4% αντίστοιχα για το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο γνωστικό αντικείµενο) που αναφέρουν λανθασµένο παράδειγµα. Εκτιµάται ότι η µεγαλύτερη ενιαιοποίηση του περιεχοµένου η οποία επιχειρείται µε το ΕΠΠΣ, φαίνεται ότι διευκολύνει την ενσωµάτωση της Π.Ε. µέσω των διεπιστηµονικών συσχετίσεων, συνθέσεων και διεπιστηµονικών µετασχηµατισµών (Ματσαγγούρας, 2006), έτσι ώστε η Π.Ε να ενσωµατώνεται µεν στο περιεχόµενο των άλλων γνωστικών αντικειµένων, να µη διασπά δε την ενότητα του µαθήµατος αυτού καθαυτού (Hungerford & Volk, 1992, p.40). Πίνακας 3: Ποσοστιαία κατανοµή των γνωστικών αντικειµένων ανά προτεραιότητα επιλογής τους από τους εκπαιδευτικούς Γνωστικό αντικείµενο 1 η προτεραιότητα 2 η προτεραιότητα 3 η προτεραιότητα ν % ν % ν % εν απαντούν 20 2,2 31 3,3 49 5,3 Γλώσσα , , ,5 Μαθηµατικά 32 3, , ,6 Μελέτη , , ,2 Γεωγραφία , , ,4

7 Φυσικά 68 7, , ,2 Ιστορία 20 2,2 67 7, ,2 Κοινωνική & Πολιτική 3 0,3 6 0,6 18 1,9 Αγωγή Αισθητική Αγωγή 3 0,3 20 2, ,0 Ευέλικτη Ζώνη 11 1,2 7 0,8 8 0,9 Θρησκευτικά 0 0,0 0 0,0 6 0,6 Πληροφορική 0 0,0 0 0,0 3 0,3 Σύνολο , , ,0 Από τα στοιχεία του παραπάνω πίνακα διαπιστώνεται ότι οι εκπαιδευτικοί ως πρώτης προτεραιότητας γνωστικό αντικείµενο, το οποίο εκτιµούν ότι διεκπεραιώνει τους στόχους του συγκεκριµένου περιβαλλοντικού θέµατος, επιλέγουν τη Μελέτη του Περιβάλλοντος (ποσοστό 45,0%), γνωστικό αντικείµενο που προκύπτει από την ενιαιοποίηση συναφών διακριτών γνωστικών αντικειµένων (Ματσαγγούρας, 2006, σελ. 87) και το οποίο ως διεπιστηµονικό πλαίσιο αξιοποιεί τις φυσικές, κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήµες και ως άξονες οργάνωσης των περιεχοµένων του χρησιµοποιεί το φυσικό περιβάλλον, το ανθρωπογενές περιβάλλον και τις αλληλεπιδράσεις τους ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ.378). Η σχέση της µελέτης του περιβάλλοντος µε την Π.Ε. γίνεται εύκολα αντιληπτή από τους εκπαιδευτικούς και µε δεδοµένη την κοινή οριοθέτηση του περιβάλλοντος, φυσικού και ανθρωπογενούς, µπορεί να διαπιστωθεί ταύτιση και στο διδακτικό και µεθοδολογικό πλαίσιο και τις χρησιµοποιούµενες προσεγγίσεις (Ζυγούρη, 2004). Συνεπώς, µπορεί να αποτελέσει πεδίο ανάπτυξης και προώθησης της Π.Ε. Αντίστοιχα ευρήµατα αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία, καθώς επισηµαίνεται ότι στο Αµερικανικό εκπαιδευτικό σύστηµα, στο επίπεδο του δηµοτικού σχολείου, το κύριο γνωστικό αντικείµενο που αναφέρθηκε ως το πιο κοντινό πεδίο στην Π.Ε. είναι η Μελέτη της Φύσης (Disinger et al., 1987), αλλά και στο Γερµανικό εκπαιδευτικό σύστηµα, στο δηµοτικό σχολείο η Π.Ε. διασυνδέεται κυρίως µε µαθήµατα που αφορούν τη Μελέτη του περιβάλλοντος (Jariz, 1994). Αξιοπρόσεχτο είναι το γεγονός ότι σε ένα αρκετά µεγάλο ποσοστό (20,3 %) οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος επιλέγουν, ως πρώτο µάθηµα το οποίο µπορεί να διεκπεραιώσει τους στόχους του περιβαλλοντικού θέµατος, τη Γλώσσα, η οποία εκλαµβάνεται ως διεπιστηµονική δεξιότητα παραγωγής γραπτού ή προφορικού λόγου και η οποία «συνυφαίνεται» στα υπάρχοντα µαθήµατα του Α.Π., συνεπώς και της Π.Ε. (Unesco, 1986 ΕΠΠΣ, 2002, σελ.33). Εξ άλλου, η οριζόντια ένταξη του γραψίµατος σε όλα τα διδασκόµενα αντικείµενα (writing across the curriculum), όπως και η Π.Ε., προτείνεται να ενσωµατώνεται στο ΕΠΠΣ µέσω της λογικής της διεπιστηµονικής «διάχυσης» (Ματσαγγούρας, 2006, σελ. 87). Στην πλειοψηφία τους οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος αναφέρουν ως δεύτερης προτεραιότητας γνωστικό αντικείµενο που εξυπηρετεί τους στόχους της Π.Ε. τη Γεωγραφία (ποσοστό 24,6%).Ο σκοπός του συγκεκριµένου µαθήµατος αφορά την κατανόηση της δοµής του χώρου και την ερµηνεία των αλληλεπιδράσεων και αλληλεξαρτήσεων που αναπτύσσονται µεταξύ του ανθρώπου και του φυσικού περιβάλλοντος ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ. 622, τοµ. Β ), συνεπώς είναι εύκολο για τους εκπαιδευτικούς να ενσωµατώσουν στο µάθηµα της Γεωγραφίας στόχους της Π.Ε., ιδιαίτερα όταν αυτοί αφορούν τη µελέτη του τοπικού περιβάλλοντος. Αντίστοιχες διαπιστώσεις προκύπτουν και από τη µελέτη των τρόπων ενσωµάτωσης της Π.Ε. στα εκπαιδευτικά συστήµατα των Ευρωπαϊκών χωρών, όπως της Μ. Βρετανίας (Dorion, 1990 Oulton, 1994) και της Γαλλίας (Rubiliani, 1994). Ως τρίτης προτεραιότητας γνωστικό αντικείµενο, που διασυνδέεται µε την Π.Ε. επιλέγουν τα Μαθηµατικά (ποσοστό 21,6%), στο επίπεδο κυρίως της ανάπτυξης

8 δεξιοτήτων επίλυσης προβληµάτων και καταγραφής και οργάνωσης δεδοµένων. Με δεδοµένο ότι τα Μαθηµατικά στοχεύουν στην άσκηση του µαθητή στη µεθοδική σκέψη, στην κριτική και τις λογικές διεργασίες ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ. 305) και κυρίως επικεντρώνονται στην επίλυση προβληµάτων καθηµερινής ζωής, µε έµφαση στη βιωµατική προσέγγιση για τη συλλογή δεδοµένων (Λεµονίδης, 2003), µπορούν να αποτελέσουν την περιοχή εκείνη του Α.Π., της οποίας οι στόχοι µπορούν να «περιβαλλοντικοποιηθούν», ώστε να συναντηθούν τα δυο αναλυτικά προγράµµατα, της Π.Ε. και των Μαθηµατικών (Volk, 1997). Από τη µελέτη των δεδοµένων του παραπάνω πίνακα διαπιστώνεται ότι σε πολύ µικρά ποσοστά οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος επιλέγουν να διεκπεραιώσουν στόχους της Π.Ε. µέσω γνωστικών αντικειµένων των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστηµών (Ιστορία, ποσοστά 2,2%, 7,2% και 13,2% αντίστοιχα ως πρώτη, δεύτερη και τρίτη επιλογή, Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή, ποσοστά 0,3%, 0,6% και 1,9% ως πρώτη, δεύτερη και τρίτη επιλογή, Θρησκευτικά, ποσοστό 0,3% µόνο ως τρίτη επιλογή), παρόλο που µια σειρά δεξιοτήτων καταγραφής, ανάλυσης δεδοµένων, καθώς και δεξιοτήτων επικοινωνίας αποτελούν κοινούς στόχους της Π.Ε. µε τα παραπάνω γνωστικά αντικείµενα. Αξιοσηµείωτο επίσης είναι το γεγονός ότι η Αισθητική Αγωγή, οι τεχνικές της οποίας αποτελούν αναπόσπαστη διδακτική τακτική στο σύνολο των προγραµµάτων Π.Ε. που εφαρµόζονται κυρίως στο δηµοτικό σχολείο, επιλέγεται µόνο σε ποσοστά 0,3%, 2,2% και 10,0% ως πρώτη, δεύτερη και τρίτη επιλογή αντιστοίχως. Επιπρόσθετα, σηµειώνεται ότι, παρόλο που η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας αποτελεί οριζόντιο στόχο του ΕΠΠΣ ως γενική εκπαιδευτική αρχή ( ΕΠΠΣ, 2002, σελ. 8) και η «ορθή «χρήση της τεχνολογίας αποτελεί βασική επιδίωξη της Π.Ε. ( ΕΠΠΣ,2002, σελ.760), οι εκπαιδευτικοί ελάχιστα (ποσοστό 0,3% µόνο ως τρίτη επιλογή) αναφέρονται στην πληροφορική ως πεδίο που θα µπορούσε να συνδυαστεί και να διεκπεραιώσει τους στόχους της Π.Ε. Γενικά, φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου διασυνδέουν την Π.Ε. κυρίως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Φυσικών Επιστηµών (Γεωγραφία, Φυσικά, Μελέτη περιβάλλοντος) και µε τα Μαθηµατικά και τη Γλώσσα, όχι όµως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Κοινωνικών, των Ανθρωπιστικών επιστηµών, την Τέχνη και την Τεχνολογία. Έτσι όµως η περιβαλλοντική διάσταση και συνακόλουθα όλη η περιβαλλοντική δουλειά περιορίζεται σηµαντικά, δεν διασφαλίζεται στην πράξη η διεπιστηµονική διαθεµατική προσέγγιση της Π.Ε.(Dorion, 1994). Για το λόγο αυτό πρέπει από τη µια οι εκπαιδευτικοί να εκπαιδεύονται σε τεχνικές διάχυσης της Π.Ε. και από τη άλλη να αναπτύσσονται στρατηγικές άρσης των τυχόν περιορισµών και δυσκολιών που ανακύπτουν κατά την εφαρµογή του Α.Π. (Volk, 1997). Κατανόηση των τρόπων µετασχηµατισµού της επιστηµονικής γνώσης σε σχολική γνώση Για να διερευνήσουµε την ικανότητα των εκπαιδευτικών να κατανοούν σε βάθος τα χαρακτηριστικά στοιχεία, τη δοµή, τη λειτουργία και τις πρακτικές της εφαρµογής των µεθοδολογικών εργαλείων, όπως αυτά προτείνονται στο ΕΠΠΣ (2002, σελ.764), ώστε να µπορούν να επιλέξουν την κατάλληλη και προσφορότερη κάθε φορά µέθοδο υλοποίησης του περιβαλλοντικού προγράµµατος και να τη συνδυάσουν µε άλλες ειδικότερες διδακτικές τεχνικές, συγκροτήσαµε:

9 α) για τις µεθοδολογικές προσεγγίσεις (Σχέδιο εργασίας, Επίλυση προβλήµατος, Μελέτη πεδίου 2 ) τρία παραδείγµατα, τα οποία περιγράφουν αναλυτικά τα χαρακτηριστικά στοιχεία και την πορεία υλοποίησης τις κάθε µεθόδου και ζητήσαµε από τους εκπαιδευτικούς να αντιστοιχίσουν το κάθε παράδειγµα της πρώτης στήλης µε τη σωστή απάντηση της δεύτερης στήλης (αντιστοίχιση 3 προς 5) 3. β) για τις προτεινόµενες από το ΕΠΠΣ (2002, σελ.765) διδακτικές τεχνικές πέντε παραδείγµατα, τα οποία περιγράφουν αναλυτικά τα χαρακτηριστικά και την πορεία εξέλιξης πέντε αντίστοιχων διδακτικών τεχνικών και ζητήσαµε από τους εκπαιδευτικούς να αντιστοιχίσουν κάθε παράδειγµα µε τη σωστή ορολογία της διδακτικής τεχνικής (αντιστοίχιση 5 προς 7). Από την ανάλυση των δεδοµένων προέκυψαν τα παρακάτω στοιχεία: Πίνακας 4: Ποσοστιαία κατανοµή των σωστών και λανθασµένων απαντήσεων των εκπαιδευτικών αναφορικά µε τις µεθοδολογικές προσεγγίσεις. Μεθοδολογικές προσεγγίσεις Σωστό Λάθος Σύνολο ν % ν % ν % Σχέδιο εργασίας , , ,0 Επίλυση προβλήµατος , , ,0 Εργασία πεδίου , , ,0 Με βάση τα δεδοµένα του παραπάνω πίνακα διαπιστώνεται ότι οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος στην πλειοψηφία τους (ποσοστό 77,1%) κατανοούν σωστά τα χαρακτηριστικά, τη δοµή και την πορεία εξέλιξης του σχεδίου εργασίας, ως µεθοδολογικής προσέγγισης, την οποία, κυρίως χρησιµοποιούν όταν πρόκειται να διαπραγµατευτούν θέµατα και ζητήµατα περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος. εν φαίνεται όµως να κατανοούν στον ίδιο βαθµό και τις άλλες δυο µεθοδολογικές προσεγγίσεις, καθώς σε υψηλά ποσοστά (52,8% και 57,1% αντίστοιχα για την Επίλυση προβλήµατος και τη Μελέτη Πεδίου) δίνουν λανθασµένη απάντηση σε σχέση µε τα χαρακτηριστικά των µεθόδων, καθώς και τη δοµή και την εξελικτική τους πορεία. 2 Για τη δοµή, την πορεία και την εφαρµογή των σχεδίων εργασίας, της επίλυσης προβλήµατος και της µελέτης πεδίου στην Π.Ε. αξιοποιήθηκε η διαθέσιµη ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία. Ενδεικτικά αναφέρουµε: Kilpatrick, T. H. The Project Method, Teachers College Record 19 (September 1918): , Dewey, S. (1933). How we think: A restatement of the relation of reflective thinking to the educative process. New Issue with Essay by Maxine Greene. Boston: Houghton Mifflin, Bransford, J. D., Sherwood, R. S., Vye, N. J., & Rieser, J. (1986). Teaching thinking and problem solving: Research foundations. American Psychologist, 41, , Frey, K.1(986). UNESCO UNEP (1986). International Environmental Education Program, Environmental Education Series, No 2, Hilt, R. (1992). The World of Work Connection, in N. Davidson & T. Worshman (eds), Enhancing Thinking Through Cooperative Learning. New York: Teachers Colledge Press, Γεωργόπουλος, Α. & Τσαλίκη, Ε. (1998). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg, Barron, B. J. S., Schwartz, D. L., Vye, N. J., Moore, A., Petrosino, A., Zech, L., Bransford, J. D., and CTGV (1998). Doing with understanding: lessons from research on problem-and project-based learning. The Journal of the Learning Sciences, 7(3&4), , Κουτσελίνη, Μ. & Θεοφιλίδης, Χρ. (1998). ιερεύνηση και Συνεργασία. Αθήνα: Μ. Π. Γρηγόρης, Καλαϊτζίδης,. & Ουζούνης, (1999). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Θεωρία και Πράξη. Ξάνθη: Σπανίδης Rusbult, C.(2001). Thinking Skills & Problem-Solving Methods in Education, is 3 Για την κατασκευή τεστ αντιστοίχισης, βλ. Καψάλης, Α. (1998). Αξιολόγηση και Βαθµολογ;ia στο ηµοτικό Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg και Ταρατόρη- Τσαλκατίδου, Ε. (1995). Η αξιολόγηση της σχολικής επίδοσης του µαθητή. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη

10 Πίνακας 5: Ποσοστιαία κατανοµή των σωστών και λανθασµένων απαντήσεων των εκπαιδευτικών αναφορικά µε τις διδακτικές τεχνικές ιδακτικές τεχνικές 4 Σωστό Λάθος Σύνολο ν % ν % ν % Συζήτηση , , ,0 Πειραµατική µέθοδος , , ,0 Καταιγισµός ιδεών , , ,0 Αντιπαράθεση απόψεων , , ,0 Παιχνίδια ρόλων , , ,0 Από τα δεδοµένα του πίνακα διαπιστώνεται ότι οι διδακτικές τεχνικές µε τις οποίες είναι κατά κύριο λόγο περισσότερο εξοικειωµένοι οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος είναι η πειραµατική µέθοδος, για την οποία οι εκπαιδευτικοί απαντούν σωστά σε υψηλό ποσοστό (88,9%), τα παιχνίδια ρόλων, για τα οποία σωστά απαντούν οι εκπαιδευτικοί σε ποσοστό 78,9% και η συζήτηση, για την οποία οι σωστές απαντήσεις αφορούν ποσοστό 61,1%. Λιγότερο γνωρίζουν τις διδακτικές τεχνικές της αντιπαράθεσης απόψεων και του καταιγισµού ιδεών, καθώς, στην πλειοψηφία τους οι εκπαιδευτικοί του δείγµατος απαντούν µεν σωστά (ποσοστά 52% και 59,8% αντίστοιχα για κάθε τεχνική), ωστόσο σε µεγάλα ποσοστά επιλέγουν τη λάθος απάντηση ( ποσοστά 48,0% και 40,2% αντίστοιχα για κάθε τεχνική). Φαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί αξιοποιούν κυρίως διδακτικές τεχνικές που τους είναι περισσότερο γνωστές από τη χρήση τους σε άλλα γνωστικά αντικείµενα του Α.Π., [π.χ. την πειραµατική µέθοδο εφαρµόζουν ως κυρίαρχη προσέγγιση κατά τη διδακτική των φυσικών επιστηµών (Κόκκοτας & Βλάχος, 2000, σελ. 211), την τεχνική της συζήτησης εφαρµόζουν κατά τη διαπραγµάτευση θεµάτων γλώσσας, ιστορίας, κοινωνικής και πολιτικής αγωγής και γενικά κατά την εφαρµογή µικτών ή µαθητοκεντρικών µορφών διδασκαλίας (Ματσαγγούρας, 2006, σελ.405, 417 και 426), τα παιχνίδια ρόλων είναι συχνή πρακτική κατά τη διαπραγµάτευση λογοτεχνικών κειµένων, ιστοριών ή παραµυθιών, ιδιαίτερα στις µικρότερες ηλικίες], ενώ δεν αξιοποιούν διδακτικές τεχνικές περισσότερο σύγχρονες, όπως είναι οι τεχνικές της αντιπαράθεσης απόψεων και του καταιγισµού ιδεών. Αν ληφθεί δε υπόψη ότι οι εκπαιδευτικοί δεν αξιοποιούν και την προσέγγιση της επίλυσης προβλήµατος στο µεγαλύτερο ποσοστό τους (52,8%), µε την οποία κυρίως διασυνδέονται οι συγκεκριµένες διδακτικές τεχνικές, αφού οι πρακτικές τους στοχεύουν είτε στην εξεύρεση λύσεων για συγκεκριµένα θέµατα µε την αξιοποίηση όλων των ιδεών που παράγονται αυθόρµητα και εκφράζονται από τα µέλη της οµάδας, στην περίπτωση του καταιγισµού ιδεών (Baumquartner, 2005), είτε µε την έννοια ότι τα άτοµα εκπαιδεύονται µέσω της πρακτικής της αντιπαράθεσης ιδεών, ώστε να επιτευχθεί συµφωνία για την επίλυση θεµάτων και ζητηµάτων που ανακύπτουν µεταξύ οµάδων αντικρουόµενων συµφερόντων (Kramer, Simmonds, & Steiner, H. 1998), τότε µπορεί κανείς να πιθανολογήσει ότι η έλλειψη 4 Για τις διδακτικές τεχνικές της συζήτησης, της πειραµατικής µεθόδου και για τα παιχνίδια ρόλων και τους τρόπους αξιοποίησης και εφαρµογής τους βλ. Καλαϊτζίδης,. & Ουζούνης, (1999). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Θεωρία και Πράξη. Ξάνθη: Σπανίδης και Γεωργόπουλος, Α. & Τσαλίκη, Ε. (1998). Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg. Για τις διδακτικές τεχνικές του καταιγισµού ιδεών και της αντιπαράθεσης απόψεων βλ. Osborn, A. (1963).Applied imagination: principles and procedure of creative problem-solving. 3 rd rev. ed. New York: Scribner, Kay, G. (1995).Effective meetings through electronic brainstorming.journal of Management Development, Vol.14, No 6, Kramer, M., Simmonds, N.E. & Steiner, H. (1998). A Debate over rights: philosophical enquires. Oxford: New York: Clarendon Press, Baumquartner, J. (2005). The step by step guide to brainstorming, JBB Creative Co, Ltd, Bwiti BVBA, καθώς και στις ιστοσελίδες: World Debate Institute, University of Vermont, και

11 προσανατολισµού στη διαπραγµάτευση θεµάτων µέσω της προσέγγισης της επίλυσης προβλήµατος, δεν καθιστά, κατά την άποψη των εκπαιδευτικών, άµεσα απαραίτητη τη χρήση των τεχνικών του καταιγισµού ιδεών ή της αντιπαράθεσης απόψεων. ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ Το κεντρικό ζήτηµα της συγκεκριµένης ερευνητικής µελέτης που αναπτύχθηκε είναι η καταγραφή της πραγµατικής κατάστασης αναφορικά µε την έκταση και το βάθος που οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου κατέχουν ή όχι τις απαραίτητες γνώσεις και ικανότητες διαχείρισης του Α.Π.Σ. της Π.Ε. Με βάση τα ερευνητικά δεδοµένα συνάγεται ότι οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης υλοποιούν προγράµµατα, των οποίων η θεµατολογία αφορά κατά κύριο λόγο το φυσικό περιβάλλον και λιγότερο το ανθρωπογενές περιβάλλον, ιδιαίτερα δε το κοινωνικό περιβάλλον, γεγονός που φαίνεται να µην προάγει τη βασική αρχή της ολιστικής προσέγγισης του περιβάλλοντος και η οποία επηρεάζει τους εκπαιδευτικούς στόχους, τα αναλυτικά προγράµµατα, τα µαθησιακά στυλ και τη µεθοδολογία (Sterling, 1992). Όσον αφορά τους συναφείς χώρους µε την Π.Ε. φαίνεται ότι µεγαλύτερη διασύνδεση µε το χώρο της Π.Ε. έχουν κατά κύριο λόγο ο χώρος της Αγωγής Υγείας, και δευτερευόντως ο χώρος της Τοπικής Ιστορίας, γεγονός που αποδίδεται στη στενή σχέση των χώρων αυτών µε την Π.Ε. Είναι σαφές όµως ότι τα προγράµµατα Π.Ε. στοχεύουν στη δηµιουργία περιβαλλοντικά υπεύθυνων πολιτών, συνεπώς η θεµατολογία οφείλει να λαµβάνει υπόψη της την ολιστική προσέγγιση του περιβάλλοντος και τους γενικούς προσανατολισµούς της Π.Ε. για περιβαλλοντική δράση µε στόχο επίλυση των περιβαλλοντικών προβληµάτων. Αναφορικά µε τους τρόπους οριζόντιας διασύνδεσης - διάχυσης των περιβαλλοντικών θεµάτων στα τα επιµέρους Α.Π.Σ. των άλλων γνωστικών αντικειµένων, εκτιµάται ότι στο επίπεδο του δηµοτικού σχολείου η διάχυση της Π.Ε. σε άλλες γνωστικές περιοχές του Α.Π. είναι σχετικά εύκολη, καθώς από τη µια ο ίδιος εκπαιδευτικός διδάσκει όλα τα γνωστικά αντικείµενα, συνεπώς έχει σφαιρική αντίληψη των στόχων που επιδιώκονται δια µέσου του συνόλου των γνωστικών αντικειµένων και από την άλλη η σπειροειδής εξέλιξη του Α.Π. του δηµοτικού δίνει τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να διαπραγµατεύονται µε επιτυχία τις έννοιες, τις δεξιότητες και τις στάσεις κατ αύξουσα δυσκολία και σε βάθος (Volk, 1997). ιαφαίνεται ότι οι εκπαιδευτικοί του δηµοτικού σχολείου διασυνδέουν την Π.Ε. κυρίως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Φυσικών Επιστηµών και µε τα Μαθηµατικά και τη Γλώσσα, όχι όµως µε τα γνωστικά αντικείµενα των Κοινωνικών, των Ανθρωπιστικών επιστηµών, την Τέχνη και την Τεχνολογία. Έτσι όµως η περιβαλλοντική διάσταση και συνακόλουθα όλη η περιβαλλοντική εργασία περιορίζεται σηµαντικά, καθώς οι µονοεπιστηµονικές προσεγγίσεις, ή διεπιστηµονικές προσεγγίσεις µόνο στο πλαίσιο των φυσικών επιστηµών αδυνατούν να συλλάβουν την πολυπλοκότητα των σχέσεων ανθρώπου-φύσης- κοινωνίας (Φλογαϊτη, 2006). Στην πράξη δεν διασφαλίζεται η διεπιστηµονική διαθεµατική προσέγγιση της Π.Ε.(Dorion, 1994), µε συνακόλουθο αποτέλεσµα τον περιστασιακό χαρακτήρα της Π.Ε. και την υλοποίησή της ανάλογα µε τη διάθεση, τα ενδιαφέροντα και τις προσωπικές απόψεις των εκπαιδευτικών για την Π.Ε ιαφαίνεται ακόµα µια µονοµέρεια από πλευράς των εκπαιδευτικών ως προς την αξιοποίηση των διαθέσιµων για την Π.Ε. µεθοδολογικών πρακτικών, η οποία έχει συνέπειες στον τρόπο µε τον οποίο διεκπεραιώνονται τα περιβαλλοντικά προγράµµατα. Φαίνεται να αγνοούνται βασικές παράµετροι της Π.Ε., όπως είναι ο προσανατολισµός της στη διαπραγµάτευση προβληµατικών καταστάσεων ως κεντρικού ζητήµατος, ή η εκπαίδευση «έξω από το σχολείο» και οι δραστηριότητες στο πεδίο, οι οποίες κυρίως δίνουν την ευκαιρία για βιωµατική προσέγγιση του περιβάλλοντος.

12 Γενικά, εκτιµάται ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεν διαθέτουν επάρκεια γνώσεων και ικανοτήτων για την επιλογή και διαχείριση των διδακτικών µεθόδων και τεχνικών, γεγονός που επιβεβαιώνει την ανάγκη ενίσχυσης των ικανοτήτων τους στο συγκεκριµένο πεδίο (Simmons, 1995 ασοκλιά, 2000 Ζυγούρη, 2008). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ May, T. (1997).Elements of Success with EE through Practitioners Eyes. In: R. Abrams (ed), Environmental Education for the Nest Generation Professional Development and Teacher Training. Selected Papers from the 25 th Annual Association for Environmental Education, ( ). November 1-5, San Francisco Bay Area, CA. Troy, OH:NAAEE. Posch, P.(1996).Curriculum Change and School Development. Environmental Education Research, 2(3), Williams, R.(1992).Report of Survey of the provision for Environmental Education in Initial Teacher Training, Environmental Education and Teacher Education Preparing for Change and Participation, Sussex University, UK: Education Network for Environment and Development Fein, J. (1993a). Education for the Environment.Critical Curriculum Theorising and Environmental Education.Geelong: Deaking University Press. Engelson, D. C. & Disinger, J. F.(1990).Preparing classroom teachers to be environmental educators. Monographs in Environmental Education and Environmental Studies. Volume VI. The North Association for Environmental Education: Troy, OH: NAAEE. ED Jacobson, W. J. (1995). (ed). Environmental Education: Module for In-service Training of Social Science teachers and Supervisors for Secondary Schools, EE Series 10, UNESCO- UNEP IEEP, Paris: UNESCO. Hungerford, H. & Peyton, R. B.(1986).Procedures for developing an Environmental Education Curriculum. Paris: Unesco- UNEP. Peyton, B., Hungerford, H. & Wilke, R. (1980). Epilogue. In. M. Bowman and J. Disinger (eds), A Diagnosis and Prescription in Case Studies of Teacher Education Programs for Environmental Education, Columbus, OH: ERIC/SMEAC. UNESCO UNEP (1990). Environmentaly Educated Teachers: The priority of priorities? Connect XVII (2), Paris: UNESCO. Fisher, R.(1995).Teaching children to think. United Kingdom: Stanley Thornes Ltd. Day, C. (2003). Η εξέλιξη των εκπαιδευτικών: Οι προκλήσεις της δια βίου µάθησης. Αθηνα: Τυπωθήτω. ασκολιά, Μ. Κ.(2000).Οι επιµορφωτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. ιδακτορική ιατριβή. Τµήµα Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αθήνα. Παπαναούµ, Ζ.(2003). Το επάγγελµα του εκπαιδευτικού. Θεωρητική και Εµπειρική Προσέγγιση. Αθήνα: Τυπωθήτω. Heckendorn R. (1996) Making sense of reflective practice. Ed. D. diss., Hostra University. Hempstead, N.Y. Heckendorn R. (2006).Building on the three Rs of Professionalism. Kapa Delta Pi Record, summer 2006, p Osterman K.F. & Kottkamp R.B.(1993).Reflective practice for educators. Newbury Park, CA: Corwin Press. Ballard, M. &Pandya, M (1990).Essential Learnings in Environmental Education. TROY, OH: North American Association for Environmental Education. Disinger, J., F.(1997).Environmental Education Research News. Environmentalist, Vol. 17(3), p Ζυγούρη, Ε. (2002).Η αξιολόγηση στα προγράµµατα Περιβαλλοντικής Εκπάιδευσης. Εµπειρική Έρευνα στα Σχολικά Προγράµµατα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της υτικής Μακεδονίας ( ) και Εφαρµογή ενός Μοντέλου Αξιολόγησης. Αδηµοσίευτη Μεταπτυχιακή Εργασία, ΠΤ Ε- Φλώρινας, Α.Π.Θ.

13 Ζυγούρη, Ε. (2004). Μελέτη Περιβάλλοντος: Παρουσίαση των µορφολογικών δοµικών στοιχείων του µαθήµατος, όπως αυτά καθορίζονται στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών ( ΕΠΠΣ) του ηµοτικού Σχολείου. Περιοδικό ιδασκαλία των Φυσικών Επιστηµών: Έρευνα και Πράξη, τ. 10, σελ Τρίµηνη περιοδική έκδοση για την Εκπαίδευση της Ένωσης για τη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Ε. Ι.Φ.Ε.), Αθήνα: Γρηγόρης. Ζυγούρη, Ε. (2008). Η ετοιµότητα των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης να υλοποιήσουν τις αρχές, τους στόχους, τις µεθοδολογικές προσεγγίσεις και τις διδακτικές τεχνικές, όπως αυτές προτείνονται στο ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών ( ΕΠΠΣ) για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αδηµοσίευτη ιδακτορική ιατριβή, ΠΤ Ε Φλώρινας, Πανεπιστήµιο υτ. Μακεδονίας. Ζυγούρη,Ε., Αγγελάκη, Χρ. & Μαυρικάκη, Ε.,(2003). Εκπόνηση προγραµµάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στα νηπιαγωγεία της υτικής Μακεδονίας: Ταξινόµηση και ανάλυση των λειτουργικών τους παραµέτρων, στο Οι Φυσικές Επιστήµες και οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Προσχολική Εκπαίδευση. Τσιτουρίδου, Μ. (επιµ.).αθήνα: Τζιόλα. Καλογεροπούλου, Φ. (1999). Σύνδεση Συνύπαρξη Τοπικής Ιστορίας- Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Πρακτικά 1 ου Πανελληνίου Συνεδρίου για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, ΠΕΕΚΠΕ, Αθήνα, σ Καζταρίδου, Α.(2006). Η επιµόρφωση των εκπαιδευτικών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση: Θεωρητική και Πρακτική προσέγγιση. Θεσσαλονίκη:Γιαχούδης. Λεµονίδης, Χ.(2003). Μια νέα πρόταση διδασκαλίας των Μαθηµατικών στις πρώτες τάξεις του ηµοτικού Σχολείου. Αθήνα: Πατάκης. Λεοντσίνης, Γ. (1996). Η ιδακτική της Ιστορίας, Γενική Τοπική Ιστορία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Αθήνα. Λεοντσίνης, Γ. (1999). Ιστορία Περιβάλλον κα η ιδακτική της. Αθήνα. Ramsey, J. M., Hungerford, H. R. & Volk.(1992). Environmental Education in the K-12 Curriculum: Finding a Niche. Journal of Environmental Education 23(2), Hungerford, H. R. & Volk, T. L.(1990).Changing learning Behavior through Environmental Education, Journal of Environmental Education, vol. 21, no3. Ματσαγγούρας, Η. (2006). Η ιαθεµατικότητα στη Σχολική Γνώση: Εννοιοκεντρική Αναπλαισίωση και Σχέδια Εργασίας. Αθήνα: Γρηγόρης. Dorion, C.(1990). Environmental Education in the primary School Curriculum: An Investigation into Teachers Perceptions and Practice. (Doctoral Thesis, University of Reading). Oulton C.R.& Scott, W. A. H.(1995) The Environmentally Educated Teacher: An Explorationof the Implications of UNESCO-UNEP s Ideas for Pre-Service Teacher Education programmes. Environmental Education Research 1(2), Rubiliani, C.(1994).France Status Report. In: F. Brinkman & W. Scott (eds) Environmental Education into Initial Teacher Education in Europe: The State of Art, (ATEE Cahiers No 8) Jariz, K.(1994). Germany Status Report. In: F. Brinkman & W. Scott (eds) Environmental Education into Initial Teacher Education in Europe: The State of Art, (ATEE Cahiers No 8) Baumquartner, J. (2005). The step by step guide to brainstorming, JBB Creative Co, Ltd, Bwiti BVBA Volk, T. L. (1997). Integration and Curriculum Design. In: Wilke, R. J. (ed) (1997).Environmental Education - Teachers Resource Handbook. A Practical Guide for K-12 Environmental Education. California: Corwin Press. Kramer, M., Simmonds, N.E. & Steiner, H. (1998). A Debate over rights: philosophical enquires. Oxford: New York: Clarendon Press. Sterling, S.,(1992). Coming of Age A Short History of Environmental Education, Walsall:NAEE. Φλογαΐτη, Ε.(2006). Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία (2 η έκδ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα.

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία

Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία Τι είναι περιβάλλον; Το περιβάλλον προσεγγίζεται... ως «πρόβλημα»... ως φυσικός πόρος... ως φύση... ως ο χώρος της καθημερινής μας ζωής... ως ο χώρος της συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19

ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία. Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 ΤΠΕ στα ηµοτικά Σχολεία Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ Ηλεκτρολόγος Μηχ & Μηχ. Η/Υ Εκπαιδευτικός ΠΕ19 Παρουσίαση ιαθεµατικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράµµατος Σπουδών Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών, ΕΠΠΣ-ΑΠΣ Υλικό Επιµόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Κάθε αναφορά απόψεις που προέρχεται από εξωτερικές πηγές -βιβλία, περιοδικά, ηλεκτρονικά αρχεία, πρέπει να επισημαίνεται, τόσο μέσα στο κείμενο όσο και στη βιβλιογραφία,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά

Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση. Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά Σύγχρονες Μεθοδολογίες Μάθησης στην Α/βάθμια Εκπαίδευση 1 Ειρήνη Μαμάκου Μέλος Ε.Ε.ΔΙ.Π. Πανεπιστήμιο Πειραιά 2 Περιεχόμενο παρουσίασης: Παρούσα κατάσταση-ελλείψεις-ανάγκες Μεθοδολογίες μάθησης συμβατές

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ1 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου

ΑΠΣ Γεωγραφίας στα πλαίσια του Νέου Σχολείου ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΑΠΣ Γεωγραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης

Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Εκπαιδευτική Αξιοποίηση Λογισμικού Γενικής Χρήσης Δρ. Χαράλαμπος Μουζάκης Διδάσκων Π.Δ.407/80 Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Στόχοι ενότητας Το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης)

ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. Υποχρεωτικής επιλογής (Κατεύθυνσης) ΕΙΔΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Ακαδημαϊκή Μονάδα: Τομέας: Εργαστήριο/Σπουδαστήριο/Κλινική: Τίτλος Μαθήματος / Θέμα Εργασίας: Κωδικός Μαθήματος: Τύπος Μαθήματος: ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διοίκηση Ανθρώπινων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικές προσεγγίσεις και παιδαγωγικές µέθοδοι στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση

ιδακτικές προσεγγίσεις και παιδαγωγικές µέθοδοι στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση ιδακτικές προσεγγίσεις και παιδαγωγικές µέθοδοι στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση Σταµάτης Παναγιώτης, ρ., ιδάσκων Τµήµατος Επιστηµών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασµού Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς

Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς Μ α θ ή μ α τ α Ε π ι λ ο γ ή ς «Εφαρμογές Υπολογιστών» Β ή Γ Γενικού Λυκείου Λαμβάνοντας υπόψη το Πρόγραμμα Σπουδών (ΠΣ) του μαθήματος, το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών Πληροφορικής του Γυμνασίου αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Κέντρο Έρευνας, Μελέτης και Εφαρμογών στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση/ Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη & Υπαίθριες δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος

Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα. Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Η διδακτική αξιοποίηση της Ιστορίας των Μαθηματικών ως μεταπτυχιακό μάθημα Γιάννης Θωμαΐδης Δρ. Μαθηματικών Σχολικός Σύμβουλος Διαπανεπιστημιακό Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Πανεπιστήμιο Κύπρου Πώς ορίζεται η Ποιότητα των διδακτικών εγχειριδίων; Η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στους σκοπούς της εκπαίδευσης και τους σκοπούς της διδασκαλίας του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ (Π.Ε.Α.Α.) Παραγωγικές Διαδικασίες & Υγεία Δήµητρα Σπυροπούλου Επίτιµη Σύµβουλος Παιδαγωγικού Ινστιτούτου H Ε.Α.Α. µετεξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Η Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Ατζέντα Ιστορικό πλαίσιο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Η Εκπαίδευση Ενηλίκων στο κυπριακό συγκείμενο Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΑ ΓΝΩΣΤΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΠΕΔΙΟΥ: ΦΥΣΙΚΏΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Ανανέωση του αντικειµένου Η καλύτερη προσέγγιση θα πρέπει να επιτρέπει τον πειραµατισµό.

Διαβάστε περισσότερα

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ

Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ Σ Ε Ν Α Ρ Ι Ο Ι Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Ι Σ Τ Ο Ρ Ι Α Σ «Η επέκταση των συνόρων του Ελληνικού κράτους την περίοδο 1912-1923» ΤΑΞΗ: Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ Ι ΑΧΘΕΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικός προγραμματισμός για τη διδασκαλία των Μαθηματικών

Ενδεικτικός προγραμματισμός για τη διδασκαλία των Μαθηματικών Αγγελόπουλος Ηρακλής - Γκούντας Ευάγγελος Σχολικοί Σύμβουλοι Ενδεικτικός προγραμματισμός για τη διδασκαλία των Μαθηματικών της Γ δημοτικού Α. Συνοπτικός πίνακας των μηνών διδασκαλίας οποιουδήποτε έτους

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης»

πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης» «Η εισαγωγή της µεθόδου Project στη Μέση Γενική Εκπαίδευση: Μια πρόταση Αναδόµησης µε άξονα την Ερευνητική ιαθεµατική Εργασία στην Κοινωνία της Γνώσης» Επιλεκτικά προτεινόµενες εφαρµογές Λιάνα Παπαδοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΑΘΗΝΑ 1999 Οµάδα σύνταξης Συντονιστής: Γεώργιος Κιούσης,

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre ΕΙΣΑΓΩΓΗ ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η σύγχρονη εποχή παρά την πρόοδο που τη χαρακτηρίζει στον τοµέα της τεχνολογίας και της επιστήµης µε σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα